Ι. Ο Όγκος των Πραγμάτων
Οι περισσότεροι από εμάς γεννηθήκαμε σε ένα δωμάτιο όπου κάτι μιλούσε πάντα. Ξεκίνησε τόσο νωρίς που το πήραμε για τον ίδιο τον ήχο του κόσμου: το συνεχές σχόλιο, οι πρόβες συνομιλιών, οι μικρές ετυμηγορίες που εκδίδαμε για τον εαυτό μας πριν καν από το πρωινό. Δεν το ακούμε πια περισσότερο απ’ όσο ακούμε τον βόμβο του ψυγείου, μέχρι τη νύχτα που σταματά και η κουζίνα φαίνεται ξαφνικά μεγαλύτερη.
Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που αποκαλύπτει η εσωτερική στροφή, και είναι μάλλον ταπεινωτικό. Πριν βρεθεί οποιαδήποτε σιωπή, παρατηρείται ο θόρυβος. Κάθεται κανείς, κλείνει τα μάτια, νιώθει την αναπνοή να μπαίνει και να βγαίνει, και ανακαλύπτει ένα πλήθος που μιλούσε από πάντα.
Τίποτα δεν προστέθηκε στο δωμάτιο. Το δωμάτιο ήταν πάντα εκεί. Μόνο ο όγκος το έκρυβε.
Ίσως γι’ αυτό τα πρώτα λεπτά της ακινησίας νιώθουν τόσο δυνατά. Δεν αποτυγχάνουμε στη σιωπή. Ακούμε, για πρώτη φορά, πόσα κουβαλούσαμε, όπως οι ώμοι πονάνε μόνο όταν η τσάντα αφήνεται επιτέλους στο πάτωμα.
Αφορισμός
Η σιωπή δεν είναι κάτι που χτίζουμε. Είναι αυτό που μένει όταν σταματήσουμε να φωνάζουμε από πάνω της.
ΙΙ. Κύματα και Νερό
Σκέψου τη θάλασσα ένα απογευματινό με άνεμο. Η επιφάνεια είναι όλη κίνηση: ραβδώσεις που υψώνονται, διπλώνουν, καταρρέουν, η καθεμία πεπεισμένη για τη δική της σημασία. Μια σκέψη είναι ένα κύμα. Μια λύπη είναι ένα μεγαλύτερο κύμα, μια ανησυχία ένα σύντομο, κοφτό, και η ιστορία που λέμε για το ποιοι είμαστε είναι ολόκληρο το καιρικό σύστημα που κινείται από πάνω.
Κατέβα λίγο πιο κάτω και η θάλασσα αλλάζει. Η αναταραχή αραιώνει, και πιο βαθιά εξαφανίζεται. Υπάρχει μόνο νερό, σκοτεινό και υπομονετικό, αδιάφορο για το τι κάνει ο άνεμος.
Η σιωπή στην οποία δείχνουμε είναι αυτό το νερό. Δεν είναι μια ηρεμία που έρχεται αφού η καταιγίδα έχει νικηθεί. Ήταν εκεί κάτω από την καταιγίδα, και είναι εκεί τώρα, ολόκληρη από μόνη της ενώ η επιφάνεια αναταράσσεται. Τα κύματα δεν είναι εχθρός της. Είναι αυτό που φαίνεται όταν αναδεύεται.
Αυτό έχει περισσότερη σημασία απ’ ό,τι φαίνεται στην αρχή. Αν η σιωπή ήταν έπαθλο, θα έπρεπε να την κερδίσουμε, και οι περισσότεροι από εμάς θα καταλήγαμε, αργά ή γρήγορα, ότι δεν το καταφέραμε. Αλλά κανείς δεν κερδίζει το νερό. Απλώς σταματάμε να μπερδεύουμε τα κύματα με το σύνολο.
Αφορισμός
Η επιφάνεια μπορεί να σπάσει χίλιες φορές τη μέρα. Το βάθος δεν το παρατηρεί.
ΙΙΙ. Το Κενό
Συνήθως έρχεται μικρό. Μια σκέψη τελειώνει, η επόμενη δεν έχει ακόμα αρχίσει, και για το διάστημα μισής αναπνοής τίποτα δεν λέγεται. Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν από αυτό το κενό εκατό φορές τη μέρα και δεν το βλέπουν ποτέ, όπως περνάει κανείς από μια πόρτα χωρίς να κοιτάξει την πόρτα.
Αλλά μόλις το δεις, είναι δύσκολο να το ξεχάσεις. Σε αυτό το διάστημα δεν υπάρχει κανείς να υπερασπιστεί, κανένα σχέδιο να γυαλίσει. Κάτι είναι ακόμα εδώ, όμως, και είναι ξύπνιο. Είναι συνειδητό χωρίς να είναι απασχολημένο. Η φλόγα του κεριού, αν κοιτούσες μία, δεν θα είχε τρεμοπαίξει. Το θυμίαμα θα συνέχιζε να ανεβαίνει σε λεπτό γκρι νήμα.
Μην περιμένεις το κενό να διευρυνθεί πριν το τιμήσεις. Η μικρότητά του δεν είναι μέτρο της αξίας του.
Η αναπνοή βοηθάει εδώ. Στην μακριά εκπνοή, λίγο πριν αρχίσει η επόμενη εισπνοή, υπάρχει μια παρόμοια παύση, μια κρατημένη ακινησία που κανείς δεν οργάνωσε. Το μυαλό μαθαίνει το σχήμα της εκεί, και σιγά-σιγά αρχίζει να την αναγνωρίζει αλλού.
Αφορισμός
Ανάμεσα σε μία σκέψη και την επόμενη, ολόκληρος ο ουρανός είναι ήσυχα ανοιχτός.
ΙV. Ένας Περίπατος, Μια Πλαγιά
Μερικές φορές η ακινησία φτάνει απρόσκλητη. Περπατάς, σκεπτόμενος τίποτα ιδιαίτερο, και το μονοπάτι γέρνει ανηφορικά, και το φως έρχεται χαμηλά μέσα από τα κλαδιά, και το μυαλό απλώς αφήνει τη λαβή του. Υπάρχει γη κάτω από τα πόδια και αέρας στο πρόσωπο. Ο άνεμος κινείται μέσα στα φύλλα και κανείς μέσα σου δεν σχολιάζει.
Για μια στιγμή είσαι μόνο συνειδητός. Καμία αφήγηση, κανείς να αφηγηθεί. Η πλαγιά είναι εκεί, και εσύ είσαι εκεί, και η διαφορά ανάμεσα στα δύο έχει γίνει λεπτή.
Έπειτα το σχόλιο επιστρέφει, όπως θα κάνει, και αρχίζει να εξηγεί τι μόλις συνέβη. Οι άνθρωποι συχνά παίρνουν αυτή την επιστροφή ως απώλεια. Είναι εύκολο να νιώσεις ότι κάτι δόθηκε και μετά αφαιρέθηκε. Όμως αυτό που είδες δεν γίνεται αόρατο απλώς επειδή η κουβέντα ξανάρχισε.
Κάτι από την πλαγιά μένει στο σώμα, μια σταθερότητα στο στήθος, μια ελαφρά απροθυμία να βιαστείς. Είναι ένα μικρό πράγμα, και αρκεί για να ξέρεις τον τρόπο της επιστροφής.
Αφορισμός
Αυτό που η καρδιά γεύεται σε μια ήσυχη ώρα, δεν μπορεί να το ξεχάσει εντελώς.
V. Η Ερώτηση που Απομένει
Υπάρχει ένας πειρασμός, σε όλα αυτά, να αντιμετωπίσουμε αυτές τις στιγμές ως σεμνές προκαταρκτικές, μικρά κέρματα που ξοδεύονται ενώ περιμένουμε έναν κεραυνό, ένα όραμα, μια πόρτα που ανοίγει διάπλατα στον ουρανό. Αυτό είναι λάθος, και παλιό. Το σύντομο κενό, η απροσδόκητη ησυχία σε ένα μονοπάτι, η στιγμή του κοιτάγματος χωρίς σχόλιο: αυτά δεν είναι παραλίγο επιτυχίες. Είναι άμεσες ματιές στο ίδιο το πράγμα για το οποίο μιλάει αυτό το βιβλίο.
Το ίδιο το πράγμα δεν μεγαλώνει. Μόνο η ικανότητά μας να μείνουμε κοντά του μεγαλώνει.
Και όμως μια ειλικρινής ερώτηση πιέζει εδώ. Πολλές εμπειρίες είναι ήρεμες. Ένα ζεστό μπάνιο είναι ευχάριστο. Μια τεμπέλικη Κυριακή μπορεί να είναι γαλήνια. Τι, λοιπόν, κάνει μια εμπειρία αυτού του είδους μυστικιστική, αντί απλώς ξεκούραστη; Μόλις η σιωπή έχει γευτεί, έστω και για λίγο, αυτή η ερώτηση δεν μπορεί πλέον να αποφευχθεί. Το επόμενο κεφάλαιο την αναλαμβάνει, και δεν βιάζεται.
Προς το παρόν αρκεί να καθίσουμε με το απλό γεγονός ότι η σιωπή δεν ήταν ποτέ αλλού. Ήταν κάτω από τον θόρυβο, και κάτω από τη βιασύνη, και κάτω από εκείνον που διάβαζε αυτή την πρόταση πριν από μια στιγμή, αναρωτώμενος από πού να αρχίσει.
Αφορισμός
Μην περιφρονείς το μικρό άνοιγμα. Είναι ο ίδιος ουρανός.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου