Ι. Το Δωμάτιο Πίσω από τα Μάτια
Κάθισε ακίνητος για δέκα λεπτά και ρώτησε πού βρίσκεσαι. Πιθανότατα όχι εδώ. Η τσαγιέρα είναι στη φωτιά, κι όμως εσύ στέκεσαι σε μια κουζίνα πριν από είκοσι χρόνια, ή μέσα σε μια συζήτηση που δεν έχει γίνει ακόμη. Ένα πρόσωπο αναδύεται. Μια φράση επαναλαμβάνεται. Μια παραλία εμφανίζεται και χάνεται.
Κάτω από τους ήχους του δρόμου τρέχει ένας πιο ήσυχος ήχος, και οι περισσότεροι από εμάς τον παίρνουμε για τον εαυτό μας. Η επιστήμη ονομάζει το μηχανισμό του δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας, τον αδρανές βόμβο του νου. Το όνομα μετράει λιγότερο από τη συνήθεια. Έχουμε ζήσει μέσα στην προσομοίωση τόσο πολύ, που το πάτωμα κάτω από τα πόδια και η ζεστασιά του φλιτζανιού στην παλάμη μοιάζουν με φήμες.
Ούτε είναι δυσάρεστος ο κινηματογράφος. Είναι άνετος. Έχει παρέα μέσα του, και πλοκές, και έναν ήρωα που είναι πάντα, βολικά, ο εαυτός μας. Να τον αφήσεις, έστω και για μια στιγμή, είναι σαν να στέκεσαι σε ένα ήσυχο λιβάδι χωρίς να ξέρεις τι να κάνεις με τα χέρια.
Αφορισμός
Η ταινία έτρεξε τόσο πολύ που την πήραμε για το δωμάτιο.
ΙΙ. Να Κοιτάζεις Χωρίς να Μπαίνεις
Κάθισε δίπλα σε ένα ανοιχτό παράθυρο. Έρχεται μια εικόνα: ένας διάδρομος στο σπίτι της μητέρας σου, το φως ένα συγκεκριμένο κίτρινο. Άφησέ την να έρθει. Μην μπεις μέσα.
Κοίταξέ την όπως θα κοίταζες ένα σύννεφο πάνω από τον μακρινό λόφο. Έχει σχήμα, άκρη, μια αργή χαλάρωση. Τη στιγμή που μπαίνεις μέσα και γίνεσαι αυτός που αδικήθηκε, ή επαινέθηκε, ή εγκαταλείφθηκε, το σύννεφο μετατρέπεται σε καιρό και εσύ στέκεσαι μέσα του.
Η δεξιότητα είναι μικρή και εύκολα παραβλέπεται. Να βλέπεις μια σκέψη χωρίς να τη σκέφτεσαι. Να συναντάς μια ανάμνηση χωρίς να τη ζεις ξανά. Ο νους θα γλιστράει κάθε λίγες ανάσες, και αυτό επιτρέπεται. Γύρνα πίσω στην ανάσα στα ρουθούνια, στο βάρος των χεριών στην αγκαλιά, και ξεκίνα ξανά χωρίς λέξη μομφής.
Δεν υπάρχει βιασύνη σε αυτό. Ένα βότσαλο βυθίζεται σε ακίνητο νερό χωρίς να του πουν πώς. Με τον καιρό το κενό ανάμεσα στην εικόνα και σε αυτόν που τη βλέπει πλαταίνει κατά μια τρίχα, μετά κατά το πλάτος ενός δαχτύλου, και σε εκείνο το κενό υπάρχει χώρος για να αναπνεύσεις.
Εδώ η παλιά ερώτηση για το ποιος κοιτάζει χαλαρώνει τη λαβή της. Η παρατήρηση απλώς συνεχίζεται, όπως μια λάμπα φωτίζει ένα τραπέζι χωρίς να ρωτάει τίνος είναι το τραπέζι.
Αφορισμός
Μια σκέψη που βλέπεται είναι σύννεφο. Μια σκέψη στην οποία μπαίνεις είναι καταιγίδα.
ΙΙΙ. Ομίχλη και Πρωινός Ήλιος
Κάποιοι θα προσπαθήσουν να διώξουν τις εικόνες με τη βία. Το σαγόνι σφίγγεται, μια ελαφριά πίεση εγκαθίσταται πίσω από τα μάτια, και οι εικόνες επιστρέφουν αργότερα, πιο πεινασμένες από πριν. Η καταπίεση είναι σαν να ακουμπάς όλο σου το βάρος σε μια πόρτα ενώ ο άνεμος σπρώχνει από την άλλη πλευρά.
Όποιος το έχει δοκιμάσει ξέρει την κούραση που ακολουθεί, και το παράξενο γεγονός ότι όσο πιο σταθερά απαγορεύεται μια εικόνα, τόσο πιο λαμπερά καίει.
Η διασκόρπιση είναι άλλο πράγμα. Σκέψου μια κοιλάδα την αυγή, γεμάτη λευκή ομίχλη. Κανείς δεν την κυνηγάει. Ο ήλιος ξεπερνά την κορυφογραμμή, το λευκό αραιώνει, και τα πρώτα πεύκα δείχνουν τις σκοτεινές άκρες τους. Τίποτα δεν έγινε. Κανείς δεν το έκανε.
Παρατήρησε πώς το φως αλλάζει την πλαγιά, και κανείς δεν πιστώνεται με την αλλαγή.
Έτσι συμβαίνει και με τις εσωτερικές εικόνες όταν η καθιστή στάση είναι αρκετά βαθιά. Φεύγουν όπως η ανάσα φεύγει από ένα κρύο τζάμι.
Χρειάζεται μόνο λίγη υπομονή, και η διάθεση να αφήσεις τα χέρια ανοιχτά. Ό,τι αναδύεται δέχεται την ίδια ευγένεια με τον άνεμο στα πεύκα: περνάει μέσα τους, και τα πεύκα παραμένουν όρθια.
Σταδιακά ο νους ξεχνάει να φυλάει σκοπιά, και η λήθη είναι ένα είδος ανάπαυσης.
Αφορισμός
Τίποτα δεν διώχνεται. Ο ήλιος ανατέλλει, και η ομίχλη έχει φύγει.
ΙV. Η Οθόνη Χωρίς Ταινία
Σε ένα ορισμένο βάθος ο ίδιος ο προβολέας σταματά. Ούτε καν ένα τρεμόπαιγμα στις άκρες, κανένα αμυδρό φάντασμα προσώπου. Πώς είναι αυτό;
Στην αρχή μπορεί να φαίνεται ότι κάτι έχει αφαιρεθεί. Όταν ένα ρολόι σταματά να χτυπά, το δωμάτιο μοιάζει παράξενα δυνατό, και ο νους ψάχνει για αυτό που λείπει. Περιμένει ανία, ένα γκρίζο και άδειο απόγευμα. Η ανία δεν έρχεται ποτέ.
Αντίθετα υπάρχει μια ακινησία που είναι ζωηρή. Η υφή του ξύλινου τραπεζιού. Ένας σκύλος που γαβγίζει μακριά στην κοιλάδα. Κρύος αέρας που μπαίνει στη μύτη. Τα πάντα στέκονται λίγο πιο καθαρά, επειδή τίποτα δεν παίζεται από πάνω τους. Ένας λευκός τοίχος το μεσημέρι δεν χρειάζεται εικόνα για να είναι πλήρως τοίχος, και γεμάτος φως.
Αυτή είναι η έκπληξη που συναντούν ξανά και ξανά οι αναγνώστες. Περίμεναν ένα σκοτεινό δωμάτιο και βρήκαν ένα φωτισμένο. Περίμεναν να βαρεθούν και βρήκαν την ώρα να περνάει σαν μια μοναδική μακριά ανάσα, χωρίς τίποτα να λείπει από αυτήν καθόλου.
Αφορισμός
Μια καθαρή οθόνη δεν περιμένει ταινία.
V. Η Δεύτερη Εκκένωση
Η πρώτη εκκένωση δίδαξε ότι ο εξωτερικός κόσμος μπορεί να υποχωρήσει, οι ήχοι και οι εικόνες και η έλξη του σώματος, και ότι κάποιος παραμένει. Αυτή είναι η δεύτερη, πιο λεπτή, και ακολουθεί την ίδια λογική. Το περιεχόμενο φεύγει. Η επίγνωση δεν χάνει ούτε έναν κόκκο του εαυτού της.
Σκέψου τον ουρανό αφού έχει περάσει το τελευταίο πουλί. Ο ουρανός δεν είναι φτωχότερος. Δεν ήταν ποτέ τα πουλιά.
Ομοίως η λίμνη είναι η λίμνη, με ή χωρίς τις αντανακλάσεις που την πέρασαν το μεσημέρι.
Αυτό που κερδίζεται δεν μπορεί να κρατηθεί ή να δειχτεί σε κανέναν, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί εύκολα εκλαμβάνεται ως απώλεια. Απλώς κάθεσαι, ξύπνιος, χωρίς τίποτα να παίζει, και διαπιστώνεις ότι τίποτα δεν χρειαζόταν.
Μια τσαγιέρα αρχίζει να σφυρίζει στο διπλανό δωμάτιο. Ένα πουλί κάθεται στο περβάζι. Καθένα είναι εντελώς ο εαυτός του, και αυτός που τα ακούει είναι εντελώς σε ειρήνη, χωρίς ταινία να ακολουθήσει και χωρίς πουθενά αλλού να είναι.
Αφορισμός
Τα πάντα μπορεί να φύγουν. Αυτό που βλέπει δεν μειώνεται.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου