Η έννοια της λέξεως Αγάπη

Η φαινομενική εξωτερική και εσωτερική μορφή του σύμπαντος εκφράζεται με μίαν και μόνη λέξιν και η λέξις αυτή είναι η ΑΓΑΠΗ[1]. Η Αγάπη ποτέ δεν είχε αρχή, είναι αΐδιος, προοδευτική και ουδέποτε θα έχει τέλος. Το παν εξ αυτής απορρέει διότι αυτή είναι το παν και την φέρει ο καθένας μέσα του. Λίγοι όμως την εννοούν. Την αντιλαμβάνονται μόvov εκείνοι που απέκτησαν δυνάμει αυτής την δύναμη να την ακούσουν λαλούσαν και να τρέφονται δι’ αυτής. Τρέφονται δι’ αυτής διότι η Αγάπη είναι αιθέρια και καλύπτεται από την άχνη του προσώπου του Έρωτος. Του νόμου αυτού της ζωής της παράγει νέας συνειδήσεις εις τα αρτιότατα σώματα του Σύμπαντος και διέπει αυτάς δια των ακτινών του πνεύματός της. Ο Ήλιος εντός του και εντός των ακτινών του σκορπά στο σύμπαν μέρος της ζωής του άστρου πριν έδωσε σε κάθε σώμα μέρος της. Το σύνολο του παγκοσμίου αυτού έρωτος είναι για τον καθένα η παραγωγή της ζωής, η κινητήρια δύναμις διότι διεμόρφωσε αυτήν ανάλογα με την εξέλιξή της. Πολλαπλασιάζεται από μόρια γίνεται πλήρης συνείδηση και φθάνει μέχρι του μεγάλου εγώ της, μέχρι του θρόvoυ της πρόνοις ως αφετηρίας.

Η Αγάπη συστηματοποιεί τους vόμους, δημιουργεί τας συνειδήσεις συνδέεται με αυτάς, οπόταν αρχίζει να λαμβάνει μορφή παντοδυναμίας, πληρεί με ζωήν όποιον την αισθάνεται και διαλύει τον πέπλο που συσκοτίζει την διάνοιά του. Η κίνησις είναι νόμος της, το πνεύμα σύμμαχός της, εν τη τελειότητι είναι τριαδική και αποτελεί πλήρη αυτεξουσιότητα. Συνδέεται πανταχόθεν με τους νόμους που έχει παραγάγει, και δίδει πνεύμα τροφής στις μικρές συνειδήσεις και τα τέκνα της.
----------------------------
[1] Η αγάπη είναι υπέρτατος Νόμος της θείας Φύσεως γιατί επιβάλει σ’ αυτόν που τον εκδηλώνει να εφαρμόζει τον Νόμο της Δικαιοσύνης προς κάθε κατεύθυνση αδιακρίτως. Η αγάπη είναι το πηδάλιο του ηρωισμού, είναι ο νόμος ο διακανονίζων τον νόμο της θελήσεως. Ουδείς καθίστα­ται ήρωας χωρίς αγάπη, ουδείς καθίσταται θεός αν δεν υπήρξε ήρωας. Η αγάπη γεννά τον ηρωισμό ο δε ηρωισμός συ­ντρίβει όλα τα πάθη. Τους αιωνίους αυτούς νόμους που λειτουργούν στα βάθη των θεοτήτων του ουρανού ουδείς ο οποίος επιθυμεί να γίνει θεός δύναται να παραγνωρίσει. Ο παραγνωρί­ζων αυτούς είναι θνητός. Μόνον προ του ηρωισμού και της αγάπης υποχωρεί ο θάνατος. Ο θάνατος είναι θεός γιατί υποβάλει στην θέλησή του κάθε πνεύμα που δεν εξεδήλωσε φως. Εί­ναι θεός του σκότους και όπου αυτό λειτουργεί ως νόμος ουσίας εκεί επεκτείνεται και ο θάνα­τος

Η έννοια του Φιλοσόφου στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη

Για την έννοια του φιλοσόφου, πολλοί ορισμοί έχουν δοθεί ανάλογα με την προέλευση και την εποχή που διατυπώθηκαν, αλλά όλοι εμπεριέχουν ένα κοινό σημείο: τη σοφία. Ο Πυθαγόρας διακήρυξε ότι πραγματικά σοφός είναι μόνο ο θεός και ο ίδιος είναι φιλόσοφος επειδή αγαπάει τη σοφία[1] Ο Πλάτωνας στο Συμπόσιο ορίζει το φιλόσοφο ως το άτομο που αμφισβητεί τον εαυτό του, εξ’ αιτίας του συναισθήματος ότι “δεν είμαστε αυτό που θα έπρεπε να είμαστε” και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι φιλόσοφος είναι αυτός που επιθυμεί τη σοφία[2]. Για τους στωικούς, ο φιλόσοφος έχει συνείδηση της μη-σοφίας του, επιθυμεί τη σοφία, στην οποία μπορεί να φτάσει μόνο με μια αιφνίδια και βίαιη αλλαγή[3]. Ακόμα και σήμερα, αν ανατρέξουμε σε ένα λεξικό στο αντίστοιχο λήμμα θα βρούμε ότι φιλόσοφος είναι «ο φίλος της σοφίας, το πρόσωπο που αγαπά τη γνώση και την έρευνα»[4].

Η εικόνα του φιλοσόφου σκιαγραφείται και από τους ορισμούς που δίνουν οι φιλόσοφοι για τη φιλοσοφία. Για τον Πλάτωνα, η φιλοσοφία είναι η γνώση ή η θέαση των αιώνιων και αμετάβλητων ιδεών, ενώ για τον Αριστοτέλη είναι η έρευνα των αιτιών- ο έρωτας προς τη γνώση και η επιδίωξη της σοφίας στη βάση της απορίας και του θαυμασμού[5]. Στη συνέχεια, θα ανατρέξουμε σε αποσπάσματα από την Πολιτεία του Πλάτωνα και τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη και θα προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε την εικόνα του φιλοσόφου. Η μελέτη είναι χωρισμένη σε δυο μεγάλες ενότητες και ακολουθούν τα συμπεράσματα, όπου επιχειρείται μια συγκριτική προσέγγιση των θέσεων των φιλοσόφων.

Πλάτωνας – Πολιτεία

Στην πλατωνική Πολιτεία, η πολιτεία και τα άτομα παραλληλίζονται ως προς την τριαδική τους σύσταση. Όπως το άτομο αποτελείται από τα τρία μέρη της ψυχής, το επιθυμητικόν, το θυμοειδές και το λογιστικόν, έτσι και η Πολιτεία αποτελείται από τρεις τάξεις: τους παραγωγούς, τους φύλακες και τους κυβερνήτες[6]. Οι πολίτες τοποθετούνται στις διάφορες τάξεις, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα μετακίνησης, ενώ το μοναδικό μέσο ταξινόμησης είναι η παιδεία, και κυρίως η απόδοσή τους στα μαθηματικά[7]. Στην ιδανική πολιτεία όλα λειτουργούν ιδανικά και η κάθε τάξη έχει τη δική της αρετή: οι φύλακες την ανδρεία, η παραγωγική τάξη τη σωφροσύνη και οι φιλόσοφοι τη σοφία. Τέλος, η δικαιοσύνη είναι μια αρετή που πρέπει να υπάρχει σε κάθε πολίτη ώστε οι πράξεις του να είναι σωστές[8]. Για να διατηρήσει τη δικαιοσύνη που ορίζεται ως ο άξονας της ισορροπίας στην ηθική και πολιτική, ο Πλάτων, «φτάνει», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Romilly, στα άκρα»[9]. Πιστεύει ότι, η ανθρώπινη ζωή είναι πλήρης μόνο μέσα στην Πολιτεία. Εκεί, ο φιλόσοφος είναι ο βασιλιάς, απαλλαγμένος από δεσμεύσεις και με μοναδικό κτήμα του τον εσωτερικό πλούτο. Το κύριο μέλημα είναι να κυβερνήσει την πολιτεία με σοφία, έχοντας υπόψη του το Αγαθό που περιγράφεται ως «την ουσία αλλά και κάτι ακόμα πέρα από την ουσία»[10]. Το κράτος που θα κυβερνάται με αυτό τον τρόπο «είναι δεδομένο ως τέλειο για την αιωνιότητα». Σε ένα κράτος όπου οι φιλόσοφοι έχουν πάντα δίκιο και ποτέ δεν κάνουν λάθος, ποτέ δεν συμβαίνει τίποτα, δεν υπάρχει εξέλιξη[11]. Υπάρχει όμως, η διαδρομή του ανθρώπου από τα κατώτατα επίπεδα γνώσης στα ανώτερα. Την πορεία αυτή μας τη δείχνει ο Πλάτων με τις αλληγορικές εικόνες του ήλιου, της γραμμής και του σπηλαίου[12].

Αλληγορία του ήλιου

Σε αυτήν την αλληγορία, ο Πλάτωνας αντιπαραβάλλει τον ορατό κόσμο[ήλιος] με τον νοητό κόσμο στον οποίο βασιλεύει η ιδέα του αγαθού[13]. Όπως ο ήλιος μας δίνει τη δυνατότητα της όρασης, χωρίς να είναι ο ίδιος όραση, έτσι και η αλήθεια και η γνώση σχετίζονται με το αγαθό χωρίς όμως να ταυτίζονται[14]. Για να μπορέσουμε να δούμε τα διάφορα αντικείμενα χρειάζεται ένας διάμεσος. Ποιο είναι το ενδιάμεσο στοιχείο που θα μας βοηθήσει να τα δούμε; Το φως. Ποιος εκπέμπει το φως; Ο ήλιος. Τον ήλιο μπορούμε να τον δούμε; Όχι, γιατί μόλις τον κοιτάξουμε θα στραβωθούμε. Όπως είναι ο ήλιος έτσι είναι και το αγαθό. Για να δούμε τα γνωστικά αντικείμενα χρειαζόμαστε τον ενδιάμεσο, δηλαδή τη νόηση. Εδώ, επεμβαίνει ο φιλόσοφος, ο μόνος σύμφωνα με τον Πλάτωνα που μπορεί να κυβερνήσει την Πολιτεία, και που μπορεί να υποδείξει τη συνάφεια όλων των πραγμάτων με το αγαθό, το οποίο όπως ο ήλιος υπόσταση σε όλη την αισθητή και νοητή πραγματικότητα[15].

Αλληγορία της γραμμής

Στην αλληγορία της γραμμής, ο Πλάτωνας χωρίζει μια γραμμή σε δυο άνισα τμήματα, στο νοητό και στο ορατό. Στο κατώτατο τμήμα του ορατού αντιστοιχούν οι εικόνες, (δηλαδή οι σκιές, τα είδωλα των πραγμάτων, κ.λπ), ενώ στο ανώτατο όλα τα έμβυα όντα (δηλαδή καθετί φυσικό, όλα τα ανθρώπινα κατασκευάσματα). Στο κατώτερο οντολογικό τμήμα του νοητού αντιστοιχούν τα μαθηματικά/υποθέσεις, ενώ στο ανώτατο αντιστοιχούν οι ιδέες. Σε αυτά τα τέσσερα τμήματα της οντολογικής πραγματικότητας αντιστοιχούν τέσσερις γνωσιολογικές καταστάσεις που υπάρχουν μέσα στην ψυχή: η εικασία, η πίστις, η διάνοια και η νόησις[16]. Για να οδηγηθούμε στο ανώτατο σημείο της γνώσης πρέπει να ξεκινήσουμε από τις εικασίες, που είναι αποτέλεσμα της πραγματικότητας. Η αμέσως επόμενη γνωσιακή προσέγγιση της πραγματικότητας είναι η πίστη. Τις υποθέσεις τις προσεγγίζουμε μέσω της διάνοιας και τις ιδέες μέσω της νόησης ή της επιστήμης. Ο φιλόσοφος έχει ως αφετηρία τις υποθέσεις/τα αξιώματα, τις ξεπερνάει και φτάνει στην ιδέα του αγαθού. Αντίθετα, οι μαθηματικοί προϋποθέτουν «το περιττό, το άρτιο, κά] και βασίζουν επάνω τους τις αποδείξεις για να καταλήξουν, με λογική ακολουθία, σε εκείνο το οποίο είχαν αρχικά ορίσει ως αντικείμενο της έρευνας τους»[17]. Μόνο οι φιλόσοφοι γνωρίζουν πλήρως τις τέσσερις οντολογικές βαθμίδες, ενώ οι υπόλοιποι πολίτες γνωρίζουν μόνο την αισθητή ορατή πραγματικότητα ή κάποιες ελάχιστες μαθηματικές έννοιες[18].

Αλληγορία του σπηλαίου

Σε αυτή την αλληγορία, ο Αθηναίος φιλόσοφος παρουσιάζει την εικόνα ενός σπηλαίου, όπου η είσοδος του είναι ανοιχτή στο φως και στο βάθος ζουν αλυσοδεμένοι άνθρωποι από τα πόδια και τον αυχένα με τέτοιο τρόπο ώστε να βλέπουν μόνο τοίχο. Πίσω τους και μακριά καίει μια φωτιά. Ότι βλέπουν είναι οι σκιές των πραγμάτων και έχουν την εντύπωση ότι οι σκιές είναι τα ίδια τα πράγματα. Εάν κάποιος δεσμώτης κατορθώσει να ανέβει πάνω στη γη ή κάποιος τον τραβήξει για να ανέβει, μόλις αντίκρισει τον ήλιο θα «αισθανθεί έντονο πόνο στα μάτια»[19]. Τότε θα δει μια άλλη πραγματικότητα, σιγά-σιγά θα αντιληφθεί ότι «είναι κάπως πιο κοντά στην πραγματικότητα» και τέλος, θα συνειδητοποιήσει ότι η πραγματικότητα που έβλεπε μέχρι τότε δεν ήταν η πραγματική.

Οι τρεις αλληγορίες συνδέονται μεταξύ τους και όλες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μόνο οι φιλόσοφοι μπορούν να κυβερνούν την Πολιτεία. Ο ήλιος είναι στον ορατό κόσμο το αντίστοιχο της ιδέας του Καλού στον κόσμο των Ιδεών. Η παιδεία ασκεί πάνω στον άνθρωπο την μεταλλαγή που γνώρισε ο άνθρωπος της σπηλιάς και που σιγά-σιγά συνήθισε στο φως. Ο φιλόσοφος που φτάνει σε αυτό το επίπεδο, δεν έχει καμία διάθεση να επιστρέψει στο σπήλαιο, το κάνει όμως από αγάπη για τη δικαιοσύνη, παρά το γεγονός ότι αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να γελοιοποιηθεί, να θεωρηθεί τρελός ακόμα και να θανατωθεί[20]. Το σπήλαιο παρομοιάζεται με τον αισθητό ορατό κόσμο, η φωτιά και το φως της με τον ήλιο και τη δύναμή του, η ανάβαση προς τα πάνω και η θέαση του επάνω κόσμου με την γνωσιολογική άνοδο της ψυχής στον οντολογικό νοητό κόσμο και τέλος, οι δεσμώτες με τους πολίτες[21].

Για τον Πλάτωνα, όπως απορρέει από τα παραπάνω, σκοπός της φιλοσοφίας και της γνώσης είναι η ηθικο-πολιτική αναγέννηση της κοινωνίας. Θεωρεί βασική την ανάγκη «αναγέννησης του κόσμου με βάση μια τάξη θεμελιωμένη στις αξίες που μόνο ο φιλόσοφος είναι σε θέση να αντιληφθεί»[22]. Για τον Αριστοτέλη αντίθετα, όπως θα δούμε παρακάτω, σκοπός της φιλοσοφίας ήταν η ορθολογική ερμηνεία όλου του φάσματος των όντων και των λειτουργιών του κόσμου και της φύσης.

Αριστοτέλης – Ηθικά Νικομάχεια

«κάθε τέχνη και κάθε επιστημονική έρευνα
όπως και κάθε πράξη
και κάθε κατόπιν σκέψεως λαμβανόμενη απόφαση
φαίνεται ότι αποβλέπει σε κάποιο αγαθό» [ΗΝ 1094a1-2][23].

Τα Ηθικά Νικομάχεια ξεκινούν με αυτή τη φράση, τονίζοντας ότι κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα αποσκοπεί σε κάποιο αγαθό, που με τη σειρά του εξυπηρετεί κάποιο άλλο αγαθό. Αυτή η αλυσίδα, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, θα πρέπει να έχει κάποιο τελικό σκοπό, κάποιο τέλος. Κάθε επιμέρους στόχος δεν είναι παρά το ενδιάμεσο στάδιο ώστε να φτάσει ο άνθρωπος στο ύψιστο αγαθό, την ευδαιμονία.

Η ευδαιμονία, δεν είναι μια ψυχική κατάσταση -θα μπορούσε να συμβεί και σε έναν άνθρωπο που κοιμάται- ούτε έξις, είναι μια ενέργεια «επιθυμητή καθαυτή» που πραγματοποιείται «καθ’ υπαγόρευση της αρετής»[24]. Η επιθυμητική ενέργεια απηχεί τη διαφορετική ψυχική κατάσταση κάθε ανθρώπου. Η ευδαιμονία δεν εξαρτάται από απολαύσεις, ηδονές και διασκεδάσεις, αλλά είναι αποτέλεσμα πολλών παραμέτρων. Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε και ένας δούλος να εξασφαλίσει την ευδαιμονία, αλλά είναι αδύνατο αφού δεν είναι ελεύθερος[25]. Ευδαίμων δεν γίνεται κάποιος μόνο τη στιγμή του θανάτου του, αλλά στο σύνολο της ανθρώπινης ζωής του πρέπει να «αντιμετωπίζει την ηθική του ποιότητα υπό την προοπτική της διάρκειας και της συνέχειας»[26]. Βασικός πυρήνας της ευδαιμονίας είναι η αρετή, διότι μόνο μέσα από αυτή μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει στην τέλεια ευδαιμονία. Ο Αριστοτέλης διαιρεί τις αρετές σε δυο βασικές κατηγορίες, σε διανοητικές και ηθικές. Οι διανοητικές αρετές στηρίζονται στην ενέργεια του νου και χωρίζονται σε θεωρητικές και πρακτικές σύμφωνα με τη διαίρεση του νου σε θεωρητικό και πρακτικό. Οι ηθικές αρετές στηρίζονται στη σχέση του επιθυμητού με το λογικό μέρος της ψυχής,[27] και ορίζονται ως «μέσον» ανάμεσα σε δύο ακρότητες[28].

Αν υποθέσουμε ότι ο νους είναι ένα κομμάτι του θεού μέσα στον άνθρωπο ή έστω ότι είναι το πιο κοντινό κομμάτι του θεού μέσα μας, σε αρμονία με την οικεία του αρετή αποτελεί μια ενέργεια καθαρά πνευματική και επιτυγχάνει την τέλεια ευδαιμονία[29]. Αυτή η θεωρητική ενασχόληση είναι συνεχής αφού «μπορούμε να σκεφτόμαστε συνεχώς πολύ περισσότερο από το να πράττουμε οτιδήποτε συνεχώς»[30], αγαπάται περισσότερο και περιέχει τη δική της ηδονή. Καλλιεργώντας το θεϊκό στοιχείο, το άτομο μπορεί να εξομοιωθεί κατά το δυνατό με το θεό, και σε ένα επόμενο βήμα θα πρέπει να αποβάλλει τη θνητή του φύση και να «αποβλέπει στην αθανασία και να προσαρμόζει τις πράξεις της ζωής του σε εκείνο που είναι ανώτερο από όλα»[31]. Η ευδαιμονία που πηγάζει από τον «δαίμονα» που βρίσκεται στο κεφάλι μας, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο During, κατευθύνει τον άνθρωπο προς την ουράνια περιοχή, ενώ όποιος παραμένει παγιδευμένος στις επιθυμίες και στις φιλοδοξίες, μένει δέσμιος στη γη[32]. Ο θεωρητικός νους[33] αποβλέπει στη γνώση της αλήθειας και η απελευθέρωση του ανθρώπου από την υποδούλωση του σε κάθε άλλο σκοπό[εξωτερικά αγαθά και θνητή φύση], τον διευκολύνει στην προσπάθεια του να γίνει ον ελεύθερο[34]. Σε αντίθεση με το θεωρητικό νου, ο πρακτικός έχει περισσότερο ανάγκη τα εξωτερικά μέσα[35]. Η αρετή του είναι η φρόνηση, που προσδιορίζει, ως νοητική ενέργεια, το σκοπό και ταυτόχρονα βρίσκει τα μέσα για την πραγμάτωση του[36].

Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε, ότι ο θεωρητικός βίος είναι εκείνος της συνεχούς άσκησης της θεωρίας (της θεωρητικής γνώσης)[37] και ότι η ευδαιμονία τίθεται ως εφικτός στόχος για κάθε άνθρωπο και κυρίως για τους φιλοσόφους. Η δραστηριότητα της θεωρίας[38] περιγράφεται ως η καλύτερη και απολαυστικότερη ενέργεια που αναφέρεται στα «αιώνια όντα και όχι στα ανθρώπινα, επισφαλή και ασταθή πράγματα»[39]. Οι άνθρωποι-φιλόσοφοι που απέκτησαν τη γνώση και μπορούν να ενεργοποιούν το φιλοσοφικό πνεύμα, απελευθερώνονται και απολαμβάνουν μια ευδαιμονία καθαρή και τέλεια, διότι είναι αυτάρκης[40]. Ο σοφός άνθρωπος (αν εξασφαλίσει τα προς το ζην) «μπορεί ακόμη κι αν είναι μόνος του, να ασχολείται με φιλοσοφικές θεωρίες (και όσο περισσότερο ασχολείται) τόσο περισσότερο σοφός (γίνεται)», ενώ ο δίκαιος χρειάζεται γύρω του ανθρώπους, για τους οποίους θα κάνει δίκαιες πράξεις»[41]. Η ενασχόληση του φιλοσόφου με το νου είναι διαφορετική από την ασχολία του πολιτικού άντρα με τα κοινά που στοχεύει σε εξουσία και τιμές. Επίσης, είναι διαφορετική από τις πολεμικές υποθέσεις γιατί και οι δυο (πολεμικές και πολιτικές ενέργειες) σκοπεύουν σε διαφορετικό στόχο, δεν αφήνουν ελεύθερο χρόνο και δεν περιλαμβάνουν τη θεωρητική ενέργεια του νου[42].

Ο άνθρωπος είναι ένα σύνθετο ον που αποτελείται από πνεύμα και σώμα και χρειάζεται την κοινωνία των ομοίων του. Σύμφωνα με τον Gigon, ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι υπάρχουν τρεις ομάδες αγαθών: οι πνευματικές, οι σωματικές και οι εξωτερικές,[43] που αποτελούν ένα ιεραρχικά δομημένο σύνολο. Η «ποσότητα» του καθενός υποσυνόλου που υπάρχει στη ζωή του κάθε ανθρώπου, αυτόματα τον κατατάσσει σε κάποια κατηγορία. Η σχέση μεταξύ των αγαθών δεν είναι απόλυτα σαφής, ενώ τα πνευματικά αγαθά υπερέχουν σε σύγκριση με τις άλλες δυο κατηγορίες. Αν εναρμονίσουμε την ψυχή μας, με τα τρία επίπεδα, με το πνεύμα και με αυτό που το πνεύμα βλέπει, «πετυχαίνουμε το στόχο που μας έθεσαν οι θεοί την άριστη ζωή. Εν κατακλείδι, ο ευδαίμων βίος του ανθρώπου δεν είναι άλλος από τον τέλειο φιλοσοφικό βίο.

Συμπεράσματα

Οι διαφορετικές εικόνες των φιλοσόφων συνήθως οφείλονται στη μεταβολή του ρόλου του φιλοσόφου, αλλά και στη διαφορετικότητα της αποστολής του. Ο Πλάτωνας τοποθετεί το φιλόσοφο στην ιδανική Πολιτεία στο υψηλότερο βάθρο, όπου συνυπάρχει η γνώση μαζί με την εξουσία, τόσο σε πολιτικό, κοινωνικό όσο και σε εκπαιδευτικό επίπεδο. Ο φιλόσοφος, αναγκάζεται να ασχοληθεί με τα κοινά «συνενώνοντας αρμονικά τους πολίτες..…για να τους χρησιμοποιήσει ο ίδιος για την ενίσχυση της ενότητας της πόλης»[44]. Ο πραγματικός ρόλος του φιλοσόφου μπορεί να υπάρχει μόνο στην Ιδανική Πολιτεία ενώ σε μια άδικη κοινωνία θα ήταν απλά κάποιος που αναζητεί τη σοφία, αλλά δεν κατορθώνει ποτέ να την κατέχει πλήρως[45].

Ο φιλόσοφος στον Αριστοτέλη ξεπερνά τα όρια του πολιτικού βίου, δεν ενδιαφέρεται για την άσκηση της εξουσίας και μπορεί κάλλιστα να απομονωθεί από τους ανθρώπους. Η θέση του είναι διαφορετική από αυτή των πολιτικών και των πολεμιστών και μοναδικός σκοπός του είναι η κατάκτηση της ευδαιμονίας. Και ο Πλάτωνας πιστεύει ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει απλώς να ζουν, αλλά να ζουν καλά και ευδαιμονικά. Η επίτευξη της ευδαιμονίας για τον Πλάτωνα πετυχαίνεται αν ο πολίτης αντικρίσει το φως της αλήθειας.

Ο κόσμος του Αριστοτέλη είναι ενιαίος και ομοιογενής και η δομή είναι οριζόντια. Ο κόσμος του Πλάτωνα είναι χωρισμένος σε υψηλό και χαμηλό επίπεδο και για να υπάρξει ενότητα δημιούργησε μια κάθετη ιεραρχική δομή με «όπλα» τη διαλεκτική και τα μαθηματικά[46]. Στο έργο του, η ύπαρξη των ιδεών είναι κυρίαρχη ενώ ο Αριστοτέλης «ανοίγει την πόρτα» σε όλες τις γνώσεις: στη λογική, στη ρητορική και στην επιστήμη γενικότερα[47].

Πυρήνας της διδασκαλίας του Πλάτωνα όσο και του Αριστοτέλη είναι η ψυχή του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον Σκουτερόπουλο,[48] η Πολιτεία είναι μια ιδιότυπη αλληγορία αφού η «αρίστη πόλις είναι η πολιτεία της ανθρώπινης ψυχής». Δηλαδή, είναι η επιστροφή της ψυχής στον εαυτό της. Οι αλυσίδες των δεσμωτών στο σπήλαιο που τους κρατούν μακριά από τη γνώση και την αλήθεια, μας θυμίζουν το απόσπασμα από τον Αριστοτέλη που αναφέρει για τα υλικά που κρατούν δέσμιους τους ανθρώπους. Χρειάζεται μόχθος και άσκηση για την άνοδο προς τον ήλιο του Πλάτωνα, ή το υπέρτατο αγαθό του Αριστοτέλη. Η λύτρωση της ψυχής δεν γίνεται χωρίς αγώνα
------------------------------
Σημειώσεις-Παραπομπές

[1]. Gigon O., Bασικά Προβλήματα της Αρχαίας Φιλοσοφίας, μτφρ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος, Γνώση, Αθήνα, 1991, 221.

[2]. Hadot, P., Τι είναι η αρχαία ελληνική φιλοσοφία, μτφρ. Κλαμπατσέα, εκδ Ίνδικτος, Αθήνα, 2002, 50.

[3]. Hadot, P., ό.π., 78.

[4]. Μπαμπινιώτης Γ., Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας Ε.Π.Ε, Αθήνα, 1998.

[5]. Βασιλείου Σ., Λεξικό των επιστημών του ανθρώπου, Guttenberg, Αθήνα, 1992.

[6. Θεοδωρακόπουλος Ι., «Η Αρχή της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας», Ιστορία του Ελληνικού έθνους, τόμ. Γ2’, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1971, 484.

[7]. Βιρβιδάκης Σ., κ.ά., Ελληνική Φιλοσοφία και Επιστήμη, από την Αρχαιότητα έως τον 20ο αιώνα, τόμ. Α’, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα, 2000, 153.

[8]. Μανιάτης, Γ., Φιλοσοφία και Πολιτεία στον Πλάτωνα: Ο φιλόσοφος-βασιλεύς και η αρίστη πολιτεία, Έννοια, Αθήνα, 2005, 34.

[9]. Romilly, J., Γιατί η Ελλάδα; μτφρ. Μ. Αθανασίου, Κ. Μηλιαρέση, Το άστυ, Αθήνα, 1999, 270.

[10]. ΠΠ, 495.

[11]. Μπονάρ Α., Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, τόμ. 3, μτφρ. Ε. Γαρίδη, Θεμέλιο, Αθήνα, 1985, 112.

[12]. Στις αλληγορίες, μεταξύ άλλων, διακρίνουμε το κέντρο της πλατωνικής φιλοσοφίας, τη Θεωρία των Ιδεών. Ο Πλάτωνας διέκρινε δυο κόσμους το γήινο και τον ιδανικό. Ο τελευταίος περιέχει τις ιδέες, τις φωτεινές υπάρξεις με ψυχή και κίνηση, άυλες, οι οποίες συνιστούν τα τέλεια πρότυπα των διαφόρων ηθικών και γνωστικών ιδεών και αποτελούν τα δεδομένα της εμπειρίας του κόσμου των αισθητών. Ο κόσμος αυτών μας παρέχει γνώση, ενώ o ορατός γνώμη (δόξα). Γιαννόπουλος Ι., Κατσιαμπούρα Γ., Κουκουζέλη Α., Σημαντικοί Σταθμοί του Ελληνικού Πολιτισμού, τόμ. Β’, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα, 2000, 117.

[13]. Μανιάτης, ό.π., 71

[14]. ΠΠ, 489.

[15]. Μανιάτης, ό.π., 72.

[16]. ΠΠ, 501.

[17]. ΠΠ, 497.

[18]. Μανιάτης, ό.π., 74.

[19]. ΠΠ, 505.

[20]. Romilly, ό.π., 269.

[21]. Η άνοδος της ψυχής ξεκινάει από τις σκιές-εικόνες, εικασίες, στη συνέχεια ο δεσμώτης απελευθερώνεται και βλέπει με το φως τα ορατά όντα, πιστεύοντας και στη συνέχεια βγαίνει από το σπήλαιο και θεωρεί τις έννοιες των μαθηματικών έχοντας διάνοια και τέλος ανεβαίνει στο υψηλότερο τμήμα του νοητού τόπου και θεωρεί τις ιδέες, έχοντας την ανώτερη γνώση της νοήσεως. Μανιάτης, ό.π., 76-77.

[22]. Vegetti, M., Ιστορία της αρχαίας φιλοσοφίας, μτφρ. Γ. Α. Δημητρακόπουλος, εκδ Π. Τραυλός, Αθήνα, 2003 (2000), 212.

[23]. «Πάσα τέχνη και πάσα μέθοδος, ομοίως δε πράξις τε και προαίρεσις, αγαθού τινος εφίεσθαι δοκει.διο καλως απεφήναντο ταγαθόν, ου παντ’εφίεται», ΗΝβ, μετάφραση Β. Μόσκοβη (Νομική Βιβλιοθήκη).

[24]. ΗΝα, 4, 173.

[25]. ΗΝα, 4, 177.

[26]. Βιρβιδάκης ό.π., 207

[27]. Η ψυχή χωρίζεται σε τρία είδη, στο θρεπτικό, στο αισθητικό και στο νοητικό. Την ανώτατη ψυχική βαθμίδα, δηλαδή τη νοητική ψυχή, έχει μόνο ο άνθρωπος και για αυτό διαφέρει από τα ζώα. Θεοδωρακόπουλος, ό.π., 505.

[28]. Για παράδειγμα η ανδρεία είναι αρετή στο μέτρο που βρίσκεται ανάμεσα στην υπερβολή του θράσους και στην έλλειψη του φόβου. Αυτή είναι η έννοια της μεσότητας, βλ. σχετικά Βιρβιδάκης, ό.π., 209.

[29]. ΗΝα, 5, 179.

[30]. ΗΝα, 5, 179.

[31]. ΗΝα, 5, 179.

[32]. Düring, I., Ο Αριστοτέλης. Παρουσίαση και ερμηνεία της σκέψης του, τόμ. Β΄, μτφρ. Α. Γεωργίου-Κατσιβέλα, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα, 2003 (1994), 56.

[33]. Η επιστήμη, η διάνοια, η σοφία είναι αρετές του θεωρητικού νου, ενώ η τέχνη και η φρόνηση του πρακτικού. Θεοδωρακόπουλος, ό.π., 507.

[34]. Γεωργούλης, όπ., 258.

[35]. ΗΝα, 5, 187.

[36]. Θεοδωρακόπουλος, ό.π., 507.

[37]. Βιρβιδάκης, ό.π., 211.

[38]. Το ρήμα θεωρείν σημαίνει πάντοτε ενεργοποιώ τη γνώση, όχι έχω τη γνώση, αλλά την αφήνω να δράσει. During, όπ., 258

[39]. Βιρβιδάκης, ό.π., 211.

[40]. Vegetti, ό.π., 251.

[41]. ΗΝα, 5, 181.

[42]. ΗΝα, 5, 181.

[43]. Στις πνευματικές προέχουν η αυτοπειθαρχία, η ευφυΐα, η δικαιοσύνη, στις σωματικές η υγεία, η δύναμη, η ομορφιά, και στις εξωτερικές, ο πλούτος, η δύναμη, η ευδοκόμιση και η φιλία. Gigon, ό.π., 284.

[44]. ΠΠ, 517.

[45]. Koyré, Α., Φιλοσοφία και Πολιτεία. Εισαγωγή στην ανάγνωση του Πλάτωνα, μτφρ. Λ. Κασίμη, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1990, 86.

[46]. Vegetti, ό.π., 212.

[47]. Romilly, ό.π., 273.

[48]. Πλάτων Πολιτεία, εισ. σημείωμα-μετάφραση - ερμ. σημειώματα Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Πόλις, 2002, 21.

Ο αυνανισμός οι πατέρες της εκκλησίας και οι Έλληνες Φιλόσοφοι

Ο διάβολος του καλόγερου, του επισκόπου, του οσίου και κάθε πιστού χριστιανού λέγεται μαλακία, σεξουαλική αυτοϊκανοποίηση. Ο διάβολος αυτός δεν εξορκίζεται με τίποτε. Παραμένει εκεί, αλώβητος από κάθε ανάθεμα, μέσα στο βρακί του επίδοξου αυτοευνούχου, υπενθυμίζοντάς του συνεχώς το ύβρισμά του. Τον αυτοευνουχισμό, του τον πρότεινε ο Ιησούς στα ίσια: (Ματθ. 19. 12) «Διότι υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι από την κοιλιά της μητέρας τους γεννήθηκαν έτσι. Και υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι έγιναν ευνούχοι από τους ανθρώπους, και υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι μόνοι τους έγιναν ευνούχοι δια την βασιλεία των ουρανών. Όποιος μπορεί να το δεχθεί, ας το δεχθεί».

Αυτός ο θεός μπορεί να λέγεται θεός της αγάπης. Αλλά την ερωτική και γενετήσια αγάπη φαίνεται ότι την απεχθάνονταν.

Η φύση όμως δεν μπορεί να νικηθεί από κανέναν άνθρωπο, για τον απλούστατο λόγο, διότι ο άνθρωπος είναι γέννημα της φύσης και μόνον αυτής.

Για τον λόγο αυτόν η μαλακία είναι κατ’ εξοχήν επίδοση του πολεμίου της. Η ανικανότητα της υπερνίκησής της τρανώνει το μίσος κατά της. Το τι της σούρνει ο κατανικόμενος από αυτή είναι και για γέλια και για κλάματα.

Το «ΠΗΔΑΛΙΟ» (εκδ. Βασ. Ρηγοπούλου, Καρόλου Ντηλ 4, Θεσς/νίκη) κατά τον χριστιανικό κόσμο «είναι η Διαθήκη μετά την καινή και την παλαιά, η μετά τας αγίας Γραφάς αγία γραφή» (σελ. Λστ΄). Στη σελίδα 704 στην υποσημείωση (2) διαβάζουμε «Εφθάσαμεν τέλος πάντων και εις την κατάρατον μαλακία, ήτις την σήμερον αληθώς είναι η κοινή ψυχόλεθρος πανούκλα οπού φθείρει απολλύει τους περισσοτέρους ανθρώπους του κόσμου, και μάλιστα τους αθλίους νέους, κατά της οποίας όσα και αν ειπεό τινας, έχωντας σκοπόν να εκριζώσειαπό τον κόσμον τοιούτον φοβερόν και θεομίσητον κακόν, ποτέ δεν ήθελαν νομισθούν μάταια και περιττά».

Κι όλ’ αυτά διότι ο Γιαχβέ θανάτωσε τον Αυνάν όταν προέβη στο έγκλημα αυτό! Οποία αγάπη, ανεκτικότητα και δικαιοσύνη! Τώρα γιατί όλοι οι υπόλοιποι αρσενικοί ανά τους αιώνες γλίτωσαν από την τιμωρία αυτή, κανείς δεν θα το μάθει ποτέ. Διότι το γνωρίζουν άπαντες πολύ καλά ότι δεν υπάρχει αρσενικό, το οποίο να μη υποπίπτει συχνά στο «έγκλημα» αυτό.

Όταν όμως η μαλακία κτυπά στο κεφάλι αυτόν που του απαγορεύεται να την διαπράξει, κι ο οποίος ολημερίς έχει τον νου του σ’ αυτήν, ιδού τι μαλακίες μπορεί να ξεστομίζει: από τη προηγούμενη και πάλι σελίδα «και είναι γνώμη τινών διδασκάλων ότι ο θεός μισώντας τόσον πολλά τους υπερηφάνους φιλοσόφους των Ελλήνων, τους αφήκε να κυριευτούν από την αμαρτίαν αυτήν (εννοεί την μαλακία) δια τιμωρίαν της ειδωλολατρίας των, επειδή γνώντες τον θεόν, ουχ ως θεόν εδόξασαν».

Δηλαδή όλοι αυτή, ανά τον κόσμον, οι οποίοι θαυμάζουν και μελετούν τους φιλοσόφους της αρχαίας Ελλάδος, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να μαλακίζονται!!!

Αυτόν τον ανόητο και ανώμαλο άνθρωπο που έγραψε τις προαναφερόμενες μαλακίες, τον Νικόδημο τον αγιορείτη, οι πατέρες τον ανακήρυξαν εξέχοντα άγιο!!! Από το στόμα του ίδιου τώρα, καλοί μας χριστιανοί, ας πληροφορηθείτε γιατί και πώς όλοι σας έχετε χάσει, μιά και καλή, την βασιλεία των ουρανών αφού, ούτως ή άλλως, άπαντες εμαλακίσθητε, όπως βεβαίως και άπαντες οι υπόλοιποι.

Σελ. 705: «η μαλακία όχι μόνον προξενεί ζημίαν αιώνιον εις την ψυχήν αλλά και εις την υγείαν του σώματος. Ζημίαν αιώνιον εις την ψηχήν, διατί την υστερεί της Βασιλείας των Ουρανών, και την καταδικάζει εις την παντοτεινήν τιμωρίαν, ως λέγει ο Παύλος (Α΄ Κορινθ. Στ΄ 9)». Τώρα μπορούμε να καταλάβουμε γιατί όλοι οι καλόγεροι θεωρούσαν τον εαυτό τους αμαρτωλούς και άξιους της αιωνίας κολάσεως. Να υπήρχε άραγε κανείς που να μην είχε υποπέσει στο αμάρτημα αυτό;

Και συνεχίζει «Μη πλανάσθε, ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτραι, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, Βασιλείαν θεού ου κληρονομήσουσι». Μας εξηγεί δε ότι παρ’ όλο που μερικοί πατέρες άλλως ερμήνευσαν την λέξη μαλακοί ωστόσο, «πολλοί των δασκάλων και επί της εννοίας ταύτης τους μαλακούς εξέλαβον».

Όσο για τις ζημίες του σώματος απαριθμούνται αμέσως: 

«Α΄ κιτρινίζουσι, 

Β΄ αδυνατεί ο στόμαχός των και να χωνεύσουσι δέν ημπορούν, 

Γ΄ ασθενεί η όρασις των οφθαλμών τους, 

Δ΄ χάνουσιν την φωνήν, 

Ε΄ χάνουσι την ευφυΐαν και οξύτητα του νοός, 

ΣΤ΄ χάνουσι την μνήμην, 

Ζ΄ χάνουσι τον ύπνον, με κάποια ταραχώδη ενύπνια, 

Η΄ τρέμει το σώμα των, 

Θ΄ χάνουσιν όλην την ανδρείαν του σώματος και της ψυχής, και γίνονται άνανδροι ωσάν γυναίκες, 

Ι΄ ακολουθεί εις αυτούς η αποπληξία, ήτοι ταμπλάς, 

ΙΑ΄ ακολουθεί εις αυτούς συχνάκις η καθ’ ύπνους ρεύσις, πολλάκις δε και όταν ήναι έξυπνοι, δια το πολύ άνοιγμα των σπερματικών τους πόρων και 

ΙΒ΄ τέλος πάντων γηράσκουσι ογλίγωρα και αποθνήσκουσι κακώς».

Μάλλον δεν θα μπορούσε να υπάρξει ακριβέστερη περιγραφή των συμπτωμάτων του ανθρώπου που μαλακίζεται μετά ενοχών. Μιά έτοιμη έρευνα για παθοσεξολόγους, όπως και έτοιμες γνώσεις: «ένα δράμι σπέρμα αξίζει δια σαράντα δράμια αίμα, και η δύναμις εκείνου είναι ισόμετρος με την δύναμιν των τεσσαράκοντα δραμίων του αίματος».

Αυτή είναι η προσφορά των καλόγερων στην επιστήμη της ιατρικής: μαλακίες επί μαλακιών.

Λίγο πιό κάτω έχουμε περιγραφή και των ειδών της μαλακίας. Σας προτείνουμε εδώ να δώσετε μεγάλη προσοχή, διότι είναι αδύνατον να αποκτήσετε, περί μαλακίας, γνώσεις που να προέρχονται από εμπειρότερα, στο θέμα αυτό άτομα. «Αλλά πρέπει και να σημειώσωμεν ότι η μαλακία γίνεται τριών λογιών, ή με το χέρι το ίδιον του ανθρώπου, ή με το χέρι άλλου, ή με το κοπάνισμα και κτύπημα εις τα μηρία». Όπως αντιλαμβανόμαστε οι δύο τελευταίες περιπτώσεις απαιτούν την συμμετοχή τουλάχιστον δυο ατόμων.

Τέλος εφιστάται η προσοχή ότι «Δεν πρέπει και τούτο να λανθάνη τους πνευματικούς πατέρας, ότι η κατάρατος μαλακία προχωρεί και εις τας γυναίκα. Δια τούτο και αυταί πρέπει να κανονίζονται ωσάν και οι άνδρες, ίνα μη λέγω και βαρύτερα». Δέν θέλει , όπως βλέπετε, να λησμονήσει ο άγιος και τα περί ισότητος των δύο φύλων, αφού λέει «ινα μη λέγω και βαρύατερα». Αυτά τα ολίγα περί της μαλακίας των γυναικών διότι λείπει η ανάλογη εμπειρία.

Ας μη μας πει κάποιος ότι όλ’ αυτά τυγχάνουν παρωχημένα στον χριστιανικό κόσμο. Αρκεί να εξομολογηθεί κανείς αυτό το «αμάρτημα» σε εξομολόγο για να διαπιστώσει του λόγου το αληθές.

Η υποβολή της ενοχής στους νέους, για το θέμα αυτό, αποτελεί εγκληματική ενέργεια, αφού ολοφάνερα δεν πρόκειται ούτε για αμάρτημα ούτε για κανένα έγκλημα, όπως θέλουν τα αρρωστημένα και ανώμαλα μυαλά των αγίων. Έτσι κι αλλιώς κανείς δεν βρέθηκε μέχρι στιγμής κι ούτε πρόκειται να βρεθεί, που να προτείνει την μαλακία ως ευγενές άθλημα. Παράλληλα είναι αδύνατον να εμποδίσει κανείς την αυτοϊκανοποίηση του γενετήσιου ενστίκτου όταν αυτό εμποδίζεται να ικανοποιηθεί φυσιολογικώς.

Πόσοι γονείς αισθάνονται συνυπεύθυνοι για την συντήρηση του προβλήματος αυτού, όταν η χριστιανική αυτή αγωγή συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας, ακόμα και για τους νομίζοντες ότι απέχουν αυτής της χριστιανικής νοοτροπίας και αγωγής;

Όποιος λέει αυνανίζεται – ιουδαϊκή λέξη κι αυτή – θα τυφλωθεί! Μα τότε πώς υπάρχουν ακόμα άνθρωποι άνω των 12 ετών οι οποίοι βλέπουν ακόμα. Τόσο χαζούς λοιπόν μας κατάντησε η χριστιανική πίστη!!! Πόσο είναι το μέγεθος της υποκρισίας αυτής.

Ας πάψουν λοιπόν οι μισούντες την ανθρώπινη φύση και της εκδηλώσεις της να μολύνουν τις αθώες ψυχές των νέων. Διότι το μόνο που πετυχαίνουν είναι να τους καταστήσουν άρρωστους με τα συμπτώματα που μας περιέγραψαν πιό πάνω. Ποτέ οι κοινωνίες δεν αντιμετώπισαν προβλήματα σ’ αυτό το θέμα, παρά μόνον οι χριστιανικές, κι αυτές μόνον και μόνον επειδή αναθεματίζοντας την αυτοϊκανοποίηση, αρρώστησαν τις ψυχές των νέων, με αδικαιολόγητες ενοχές.

Παππούληδες κρατήστε την αρρωστημένη φαντασία σας για τους εαυτούς σας. Σεβαστείτε επί τέλους την αθωότητα των νέων.

Η θρησκεία αυτή όπως είναι ολοφάνερο μας σκοτώνει ακόμα και σωματικά. Το χτικιό αυτό εξακολουθεί να είναι το κυρίαρχο δόγμα στη χώρα των Ελλήνων. Όσο θα ισχύει αυτή η κατάσταση ο λαός αυτός δεν πρόκειται να δει χαΐρι και προκοπή. Θα έχει πάντοτε μιά αρρωστημένη νεολαία. Μια νεολαία μολυσμένη από τον θεό των γιδοβοσκών της ερήμου. Τον Γιαχβέ των Ιουδαίων.

Υπάρχουν τεράστιες ευθύνες των «αγίων» της χριστιανικής πίστης για προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι σχετικά με το θέμα που διαπραγματευόμαστε εδώ. Ιδού ένα από αυτά, σοβαρότατο: Θεσσαλονίκη 7/10/2000. Ο γενικός αρχίατρος Παύλος Διδάγγελος, πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής του 18ου Ιατρικού Συνεδρίου Ενόπλων Δυνάμεων ανακοινώνει: «Δραματική αύξηση του καρκίνου των όρχεων στους στρατεύσιμους». Ωστόσο στο πρόβλημα αυτό υπάρχει μιά πιό δραματική διάσταση, και προσθέτει «Οι στρατιώτες διστάζουν να αναφέρουν σε ανώτερους ή σε γιατρούς για τυχόν ενοχλήσεις ή συμπτώματα κατά την διάρκεια της θητείας και της εκπαίδευσής τους, με αποτέλεσμα να έρχονται σε μας με καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο».

Στο ίδιο συνέδριο δηλώνεται ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, θεραπεύει το 98% των περιπτώσεων. Αντιθέτως, αντιστρόφως ανάλογη είναι η επιτυχία σε σχέση με την καθυστέρηση αντιμετώπισης του προβλήματος.

Ρωτάμε λοιπόν τους πατέρες, που τόσο κόπτονται γιά τη υγεία των νέων, εάν οι νέοι αυτοί είχαν το πρόβλημα σ’ ένα άλλο μέλος ή σημείο του σώματός τους θα δίσταζαν να το αναφέρουν στους γιατρούς και στους δικούς τους; Βεβαίως και όχι. Δεν το αναφέρουν λοιπόν γιατί ντρέπονται. Εάν οι νέοι αυτοί ζούσαν ανάμεσα σε δεκάδες γυμνά αγάλματα, όπως οι πρόγονοί τους, αν αθλούνταν γυμνοί όπως στην αρχαιότητα, θα ντρέπονταν καθόλου για το σώμα και τα γεννητικά τους όργανα; Βεβαίως και όχι.

Ποιός τους έμαθε να ντρέπονται για τα γεννητικά τους όργανα; Κανείς άλλος εκτός από σας. Το μίσος σας για το ανθρώπινο σώμα και τα γεννητικά όργανά του δεν περιγράφεται. Ο αρχιερέας σας ιερός Αυγουστίνος έφθασε στο σημείο να θεωρεί το ανθρώπινο γένος συλλήβδην βρωμερό επειδή λέει ο άνθρωπος γεννιέται μέσα στις βρωμιές της μάνας του.

Βρέ βρωμερό κτήνος με ποιό δικαίωμα προσβάλλεις τη μανούλα μου (μας) και μένα;;; Και όσο για μένα, άντε πάει κι έρχεται. Αλλά την μανούλα μου, που με τόση υπομονή και αγάπη με κυοφορούσε τόσους μήνες, που με βύζαινε, με ξεσκάτωνε, με νανούριζε, που μ’ έτρεχε ανάστατη στους γιατρούς για ψύλλου πήδημα, που μπορούσε να σκοτώσει άνθρωπο αν με πείραζε, που με διάβαζε για να μορφωθώ, που δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος για να την τιμήσει το παιδί της, παρά να την λατρεύει απεριόριστα. Με ποιό δικαίωμα λοιπόν αχρείε μας την προσβάλλεις.

Αυτούς τους ανθρώπους αποκάλεσε ιερούς και άγιους ο χριστιανισμός!!! Αυτούς που βδελύσσονται το ανθρώπινο γένος. Αυτούς που έλεγαν και έπρατταν μαλακίες βλαβερότατες για το ανθρώπινο γένος.

ΔΕΣ:

• Χριστιανισμός και σώμα
• Ο ερωτισμός στον Χριστιανισμό
• Περί ”αμαρτωλής” σεξουαλικότητας
• Χριστιανισμός και σεξουαλικότητα - Η αγαπημένη αμαρτία της Εκκλησίας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΑΦΟΥ ΛΟΙΠΟΝ ΦΡΟΝΤΙΣΑΝ ΟΙ ΑΝΩΜΑΛΟΙ ΚΑΙ ΕΥΝΟΥΧΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΟΓΕΡΟΙ ΝΑ ΜΑΣ ΠΡΗΞΟΥΝ Τ΄ ΑΡΧΙΔΙΑ, ΜΑΣ ΠΑΣΑΡΑΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ ΤΑ ΓΙΑΤΡΕΥΕΙ!

Άγιος Αρτέμιος – Προστάτης της Αστυνομίας, της κοίλης και των…όρχεων

Οι περισσότεροι ίσως γνωρίζουν τον Άγιο Αρτέμιο, λόγω του ότι είναι ο «προστάτης» της Ελληνικής Αστυνομίας. Ελάχιστοι όμως γνωρίζουν ότι είναι «προστάτης» της κοίλης και (κρατηθείτε!) των…όρχεων! Ο Αρτέμιος είχε ειδικότητα στη θαυματουργή θεραπεία νόσων που αφορούσαν τα «δίδυμα» !

Διαβάζουμε χαρακτηριστικά στον Συναξαριστή του Άγιου Νικόδημου του Αγιορείτου:

«Άξιον δε είναι να προσθέσωμεν εδώ και μερικών θαυμάτων τού αγίου διήγησιν άνθρωπος τις έχων τα δίδυμά του πολλά εξογκωμένα από το σπάσημον, έπηγεν εις τόν ναόν του αγίου Αρτεμίου κλαίων και ζητών την ιατρείαν. Εκείτετο λοιπόν ο ασθενής εις το μέσον του ναού επάνω είς στρώμα, και ολίγον υπνώσας, βλέπει τόν άγιον Άρτέμιον εις τόν ύπνον του λέγοντα αύτο, δείξον μου το πάθος σου, ό δε έδειξε τόν τόπον, όπου είχε τό πάθος. Τότε ό άγιος κύφας (έσκυψε) και πιάσας επιτήδεια μέ τάς δύο του χείρας τό σπάσιμον τών διδύμων του, έσφιγξεν αυτά όσον έδύνατο, ό δέ ασθενής πονήσας μεγάλως και φωνάξας τό, ούαί μοι, έξύπνησε και εύρε τόν εαυτόν του υγιή δοξάζων τόν θεόν και τόν άγιον»

Τι ήταν το "μάννα εξ ουρανού"... κατά τον Εβραίο Ιστορικό Φλ. Ιώσηπο;

Στα παρακάτω κείμενα, ο Εβραίος Ραβίνος Ιώσηπος, δείχνει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον, ότι τα περισσότερα "θαύματα" κατά την Έξοδο των Εβραίων, ήταν θέμα εύστοχης ερμηνείας από τον Μωυσή και όχι θεϊκή παρέμβαση. Χαρακτηριστικά λέει:

Το "θαύμα" με τα ορτύκια!

«Μετά από λίγο, ένα κοπάδι από ορτύκια, είδος πουλιού που ο Αραβικός κόλπος τρέφει περισσότερα από κάθε άλλον, (ουσιαστικά πρόκειται για τεράστια εποχιακά μεταναστευτικά σμήνη) έφτασαν πετώντας, και επειδή είναι μεταναστευτικά πουλιά που από την κούραση κάθονται στο έδαφος περισσότερο από άλλα, κατέβηκαν (κάπου κοντά) στο στρατόπεδο των Εβραίων. Εκείνοι έπεσαν να τα μαζέψουν ΩΣ τροφή που μηχανεύτηκε για κείνους ο Θεός…»

Το "θαύμα" με τα ορτύκια και… οι θανατηφόρες θεουργίες του Μωυσή.

Ορτύκια... ο ουρανοκατέβατος θάνατος.

Μια συγκλονιστική περίπτωση, που δείχνει πόσο αδίστακτος είναι ο Μωυσής στις θανατηφόρες θεουργίες του, απέναντι και στον ίδιο του το λαό, είναι η περίπτωση με τα ορτύκια του Σινά. Στο δύσμοιρο λαό του, δόθηκε μια ανεπανάληπτη ευκαιρία μέσα στην έρημο να καλύψουν τις διατροφικές τους ανάγκες με άφθονο φρέσκο κρέας. Ο Μωυσής σ’ όλο αυτό, δεν είδε παρά μια ακόμα ευκαιρία να συνετίσει σκληρά το λαό του, ξεριζώνοντάς του κάθε διάθεση για παράπονα και διαμαρτυρίες.

Η τραγική αυτή ιστορία εκτυλίσσεται ακαθόριστα κάπου γύρω απ’ το Σινά, κατά την διάρκεια του δεύτερου έτους της εξόδου τους από την Αίγυπτο. Αριθ.Ι΄11. Ο λαός εξουθενωμένος απ’ τις αλλεπάλληλες μετακινήσεις, έχει πια συνειδητοποιήσει, ότι κάτι δεν πάει καλά στην εκπλήρωση των υποσχέσεων του θεού, αφού ύστερα από δύο ολόκληρα χρόνια, η γη που ρέει γάλα και μέλι δεν λέει να γίνει δική τους.

Οι καυτές τους ανάγκες έχουν πολλαπλασιασθεί, το «Μάννα»[1] η γλυκερή τροφή που μόνο τα δροσερά πρωινά κάπου-κάπου μπορούν να βρουν στις ερημιές του Σινά, τους προξενεί πλέον αηδία, και θλιμμένοι αναπολούν την αφθονία και την ποικιλία τροφών της Αιγύπτου: «επεθύμησαν και έκλαιον οι υιοί Ισραήλ και είπαν, Τίς θέλει δώσει εις ημάς κρέας να φάγωμεν; ενθυμούμεθα τα οψάρια τα οποία ετρώγαμεν εν Αιγύπτω δωρεάν, (!) τα αγγούρια και τα πεπόνια και τα πράσα και τα κρόμμυα και τα σκόρδα. Τωρα η ψυχή ημών είναι κατάξηρος και δεν είναι εις τους οφθαλμούς ημών ουδέν άλλο παρά τούτο το μάννα... και ήκουσεν ο Μωυσής τον λαόν κλαίοντα κατά τας συγγενείας αυτών, έκαστον εις την θύραν της σκηνής αυτού... εφάνει δε τούτο κακόν (Ο΄πονηρόν) εις τον Μωυσήν» Αριθ.ΙΑ΄4-10.

Ο Μωυσής είναι σοβαρά ενοχλημένος και διαισθάνεται ότι η έρπουσα αυτή δυσαρέσκεια, μόνο κακό μπορεί να προμηνύει. Προφήτης με διορατικότητα λοιπόν, σκοπεύει με την πρώτη ευκαιρία, να δώσει ένα καλό μάθημα στον λαό αυτό, που δεν εννοεί να δεχθεί τις νέες συνθήκες του νομαδικού βίου, αναπολώντας ασταμάτητα τις Αιγυπτιακές συνθήκες ζωής, που ολοφάνερα εδώ υπαινίσσονται, ότι δεν πρέπει να ήταν βάναυσες συνθήκες σκλαβιάς. Η ευκαιρία μάλιστα να τραβήξει με δύναμη τα χαλινάρια στις επιθυμίες του λαού του, δεν θα αργήσει καθόλου να φανεί.

Για την ώρα όμως, προέχει η συνωμοτική συσπείρωση: «σύναξον εις εμέ (προστάζει ο Κύριος, τους) εβδομήκοντα άνδρας εκ των πρεσβυτέρων τους οποίους γνωρίζεις (!...) και φέρε αυτούς εις την σκηνή του μαρτυρίου...» Αριθ.ΙΑ΄16. Ο Μωυσής κατ’ εντολήν του Κυρίου, συσπειρώνει γύρω του τους "γνωστούς" εβδομήντα συνεργάτες του και... τους προετοιμάζει για την ανάγκη προφητικής καταστολής της έρπουσας λαϊκής δυσαρέσκειας. Οι εβδομήντα[2] συνεργοί του Μωυσέως, μαθαίνουν όχι μόνο να υπακούουν με όρκους σιωπής μέχρι ενός... αλλά προνοητικά και με αποφασιστικότητα, να χειρίζονται τα φονικά μυστικά όπλα της προφητο-θεουργικής τέχνη.

Η συγκέντρωση των στενών του συνεργατών και μάλιστα στη σκηνή του μαρτυρίου, δεν είναι καθόλου τυχαία. Η καταγραφή των ανθρώπων εκείνων που έντονα πρωτοστατούν στους επικίνδυνους γογγυσμούς, δεν μπορεί να γίνει μόνο από τον Μωυσή, αλλά από μια πολυάριθμη ομάδα "σεβαστών" ανθρώπων. Όπως θα θυμάστε, οι "εβδομήντα" αυτοί πρεσβύτεροι, είναι οι ίδιοι στους οποίους κατ’ επανάληψη απ’ την εποχή ακόμα των μεγάλων πληγών της Αιγύπτου, καταφεύγει ο προφήτης για να καλύψει υψηλής δολιότητας θεουργίες, και εμείς τους είδαμε να ορκίζονται πίστη και συνωμοτική σιωπή ψηλά στο όρος Χωρήβ.(Εξ.ΚΔ΄1-11...!)

Μετά απ’ τις έγκαιρες και απαραίτητες αυτές προετοιμασίες, δεν αργεί να παρουσιαστεί η κατάλληλη ευκαιρία. Ξαφνικά βλέπουμε να αναγγέλλεται κάτι αναπάντεχο: «αύριο θέλετε φάγει κρέας, διότι εκλαύσατε εις τα ώτα του Κυρίου». Αριθ. ΙΑ΄18. Το ενδιαφέρον στην δήλωση αυτή, είναι ότι ο προφήτης αναγγέλλοντας για «αύριο» την παρουσία κρέατος, στο τραπέζι του λαού του, μας αποκαλύπτει και την απόσταση στην οποίαν υπάρχει το κρέας, που αύριο θα καταναλωθεί. Πράγματι ένα τεράστιο σμήνος από ορτύκια, έχει καθίσει σε μια μέρα δρόμο απ’ το στρατόπεδο των Ισραηλιτών. Ο Μωυσής που το μαθαίνει πρώτος, είναι σε προφητική ετοιμότητα. Η βιβλική αναγγελία είναι λίγο πιο... προφητική! «Και εξήλθε άνεμος παρά Κυρίου και έφερεν ορτύκια από της θαλάσσης και έρριψεν αυτά επί του στρατοπέδου, έως μιας ημέρας οδόν εντεύθεν» Αριθ. ΙΑ΄31.

Τα ορτύκια δεν τα έφερε ο άνεμος! Η αλήθεια είναι πιο απλή. Ο λαός Ισραήλ μέσα στις τόσες ατέλειωτες ταλαιπωρίες του, είχε επιτέλους μια θαυμάσια ευκαιρία να εξασφαλίσει αναπάντεχα άφθονο κυνήγι, μια και όλα δείχνουν ότι σε μία απ’ τις αδιάκοπες περιπλανήσεις τους, έπεσαν αναπάντεχα πάνω στον αποδημητικό δρόμο των ορτυκιών. Ενός τεράστιου αληθινά σμήνους ορτυκιών, που μέχρι και σήμερα όλοι βεβαιώνουν ότι κάπου εκεί στο Σινά είναι ακόμα ο ενδιάμεσος σταθμός τους, στον τακτικό αποδημητικό δρόμο τους για την Αφρική.

Μάλιστα έμπειροι κυνηγοί με διαβεβαίωσαν, ότι τα ορτύκια συχνά στα μεταναστευτικά τους ταξίδια ξεκουράζονται με διήμερα διαλείμματα και καθώς, τα συγκεκριμένα αυτά πτηνά, είναι πουλιά βαριά, με μικρή πτητική ικανότητα, μετά από πολύωρη πτήση δεν μπορούν πια να πετάξουν, με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά ευάλωτα κατά τα διαλείμματα αυτών των μακρινών πτήσεων. Κατά το παρελθόν κυνηγούσαν κοπάδια κουρασμένων ορτυκιών με μακρόξυλα,[3] σκοτώνοντας με μεγάλη ευκολία μεγάλους αριθμούς από αυτά.

Το περίεργο λοιπόν και ανερμήνευτο, δεν είναι εδώ ούτε η ξαφνική ευκαιρία στο Σινά για κρέας ορτυκιών, ούτε η ευκολοθηρία τους. Διαβάζουμε: «σηκωθείς ο λαός όλην εκείνην την ημέραν και όλην την νύκταν εσύναξαν τα ορτύκια και εξήπλωνον αυτά (τα άπλωναν προφανώς για αποξήρανση) κύκλο του στρατοπέδου δι’ εαυτούς.» Το περίεργο και αναπάντεχο λοιπόν εδώ, είναι η ανατροπή της ουρανοκατέβατης αυτής ευλογίας σε ανεξήγητο ξαφνικό εκτεταμένο θανατικό! Διότι: «Ενώ δε το κρέας ήτο έτι εις τους οδόντας αυτών, πριν μασηθή, εξήφθη η οργή του Κυρίου επί τον λαόν και επάταξεν Κύριος τον λαόν εν πληγή μεγάλη σφόδρα και εκάλεσε το όνομα του τόπου εκείνου Κιβρώθ-αττααβά (Ο΄μνήματα της επιθυμίας) διότι εκεί ετάφη ο λαός ο επιθυμητής» Αριθ.ΙΑ΄32-34.

Ο άσπλαχνος υστερόβουλος προφητισμός του Μωυσή, σε ένα εντελώς ακατανόητο και απάνθρωπο έγκλημα!

Οι άνθρωποι αυτοί, είχαν επιτέλους μια θαυμάσια ευκαιρία, μέσα στους στερημένους ορίζοντες της αφιλόξενης ερημιάς, να απολαύσουν ανεπανάληπτες στιγμές ξεχωριστής ευφορίας. Ο προφήτης όμως, που για όλα είχε μια δική του χρήση, άλλο τίποτε δεν έχει κατά νου, από την επιβολή του άκρατου εξουσιασμού του. Δεν διστάζει να μετατρέψει με δόλιο τρόπο, το φυσικό αυτό δώρο του ουρανού, σε ξαφνική κόλαση θανάτου.

Δεν είναι ίσως ανάγκη να τονίσουμε ότι τρόποι υπήρχαν πολλοί. Άλλωστε το ότι «εξήπλωνον αυτά» (κρεμούσαν "άπλωναν") τα ορτύκια γύρω απ’ το στρατόπεδο, ήταν μοναδικά εύκολος στόχος μαγγανείας στους ικανότατους "εβδομήντα" ορκισμένους βοηθούς του θεοκράτορα προφήτη, που ορκισμένοι μέχρι ενός (όπως είδαμε) στην απόλυτη συνεργασία και εξοπλισμένοι με ελάχιστη δολοφονική "σκόνη", θα μπορούσαν πανεύκολα να επιβάλλουν επιδαψιλεύοντας θάνατο, ένα σκληρό θαύμα συνετισμού!

Αν βέβαια κάποιος νομίζει, ότι πολύ εύκολα κατηγορούμε βάναυσα τον μεγάλο αυτόν άνδρα της Βίβλου, του συνιστούμε να επιστρέψει αν μπορεί, στη συνηθισμένη θρησκευτική άποψη, όπου με απίστευτη ευκολία το ίδιο αυτό αβυσσαλέα μοχθηρό έγκλημα, χιλιάδες χρόνια τώρα, αποδίδεται (για φαντάσου) στον πανάγαθο θεό! Βέβαια, αυτή ακριβώς είναι και η εξωφρενική ιδιομορφία της θρησκευτικής σκέψης.

Ο θεός, μπορεί να σκοτώνει για κάθε λόγο και αιτία, χωρίς να νοιάζεται κανείς για εξηγήσεις! Όχι όμως και ο προφήτης του! Όταν ο θεός κάνει τα πιο ανεξήγητα και τα πλέον αηδιαστικά εγκλήματα, η θρησκευτική ευαισθησία του πιστού συμπεριφέρεται σαν ναρκωμένη αρκούδα στο καταχείμωνο... αδρανεί, παθητικά σε οτιδήποτε και πάει ευχαρίστως για ύπνο! Το οποιοδήποτε «θεϊκό έγκλημα» δεν τον ενοχλεί καθόλου, είναι γι’ αυτόν απολύτως αποδεκτό χωρίς καμία περαιτέρω κρίση! Μπορεί να δεχθεί τα πάντα, αρκεί να είναι ο θεός, αυτός που λέει ή κάνει ακόμα και τα πιο αδιανόητα εγκλήματα! Να λοιπόν γιατί η θρησκευτική ασυλία τράβηξε σαν μαγνήτης τα εγκληματικότερα μυαλά της ανθρώπινης ιστορίας.

Έτσι, (για να επιστρέψουμε στην περίπτωση μας), ο θρησκευόμενος μπορεί απροβλημάτιστα να υπολήπτεται έναν θεό, που με άπειρη και θαυμαστή καλοσύνη, πρώτα φέρνει θαυματουργικά ολόκληρα σμήνη από πουλιά, σπλαχνική τροφή στους πεινασμένους ανθρώπους του και μέσα στο ίδιο αυτό θαύμα... να τους συνθλίβει ξαφνικά τα σπλάχνα μέχρι θανάτου, μόνο και μόνο για να τους διδάξει λέει μέσα στην αφιλόξενη έρημο, την ανάγκη αγόγγυστης υπομονής της μαρτυρικής τους ανέχειας! Ναι, ξανασκεφτείτε το! Χρειάζεται όλα τούτα τα τερτίπια για να μοιράσει ο θεός θάνατο; Να σου ξεγελάσει δηλαδή (ο ίδιος ο θεός!) πρώτα την πείνα σαν το δαρμένο σκυλί που του πετούν λαχταριστή φόλα... και με ψητό μυρωδάτο θανατηφόρο ορτύκι να σου μαθαίνει την υπομονή στην ανέχεια; Μα... δεν είναι δυνατόν... ούτε με διαμπερές εγκεφαλικό τραύμα, δεν θα έπρεπε να υποτιμούμε τόσο πολύ τον οποιονδήποτε θεό!

Αλλά και το να υμνείς και να κλαις ταυτόχρονα, για τον νόστιμο χορταστικό θάνατο που σε τάισε ο ίδιος ο θεό σου... ε, αυτό μόνο η Βίβλος μπορούσε να το προτείνει! Ούτε σκέψη βέβαια... ότι ο αδίστακτος Μωυσής ξέκανε έπ’ ευκαιρία τους μεγαλύτερους και σημαντικότερους των εχθρών του. Κοιτάξτε τι βρίσκουμε αλλού γραμμένο: «Και έβρεξεν έπ’ αυτούς κρέας και έφερεν εις αυτούς την επιθυμίαν αυτών... και έτι ήτο εν τω στόματι αυτών η βρώση (το ορτύκι) και οργή του θεού ανέβη επ’ αυτούς και εφόνευσε (ο θεός... όχι ο Μωυσής!) τους μεγαλύτερους εξ αυτών και τους εκλεκτούς του Ισραήλ κατέβαλεν» Ψαλμ.ΟΗ΄27.

Ξεκαθάρισμα αντιπάλων λοιπόν... και τίποτε περισσότερο! Διαφορετικά γιατί πεθαίνουν μόνο οι επιφανέστεροι;

Να λοιπόν και η θεο-μαγγανεία!
Βλέπετε κατά τη Βίβλο, ο πρώτος στυγνός δηλητηριαστής, είναι ο ίδιος ο θεός του Μωυσή![4] Έχετε άλλη εξήγηση εσείς;

Ο ψαλμωδός υπογραμμίζει το μέγα ζητούμενο της στυγερής αυτής πράξης:

«Ότε εθανάτωνε αυτούς, τότε εξεζήτουν αυτόν και από όρθρου (κι απ’ τα χαράματα δηλαδή) προσέτρεχον εις τον Κύριον... και εκολάκευον αυτόν δια του στόματος αυτών»! Ψαλμ.ΟΗ΄ 34.

Ω, μεγαλείο άθλιας ιερής ανθρωποκτονίας! Μα... μπορούσαν οι δύστυχοι να κάνουν κι αλλιώς! Είναι αυτή δήλωση οποιασδήποτε ανεκτής θεολογίας; Δεν είναι αυτή η πλέον βρώμικη συνταγή δεσποτείας... ενός διεστραμμένου ιερατείου;

Μόνο ένας ανθρωποκτόνος λήσταρχος, θα μπορούσε να καυχηθεί ότι σκοτώνοντας εξασφαλίζει την πανικόβλητη υποταγή και την ακατάσχετη κολακεία των θυμάτων του! Είναι πέρα από κάθε κατανόηση και περιγραφή. Σε σκοτώνω... με παρακαλάς και εγώ καυχιέμαι! Μα αν σε σκοτώνω, όχι απ’ τα χαράματα, αλλά και απ’ τα μαύρα μεσάνυχτα θα με αναζητάς και θα με γλυκο-κανακεύεις... είναι όμως αυτό αιτία καύχησης ή ελεεινή εγκληματική διαστροφή; Ποια σχέση μπορεί να έχουν όλα αυτά με την όποια δική μου και την δική σου φιλάνθρωπη-θρησκεία; Είναι άραγε αυτή η απεχθέστερη γραπτή ομολογία θεοκρατικού εκβιασμού ή υπάρχει και χειρότερη;

Πρέπει βέβαια να σημειώσουμε, ότι δεν μπορεί να τους έλειπε το «κρέας» αφού τα άφθονα κοπάδια των αιγυπτιακών ζώων, τους συνοδεύουν στις μετακινήσεις τους εξασφαλίζοντας φρέσκο κρέας.

Οι αληθινές καυτές ελλείψεις, πρέπει να ήταν τα υπόλοιπα σημαντικά κηπευτικά συμπληρώματα διατροφής που συνεχώς με νοσταλγία αναφέρουν παραπονούμενοι. Αλλά επειδή κανένα "θαύμα" δεν θα μπορούσε να φέρει ουρανοκατέβατα κρεμμύδια σκόρδα και πεπόνια, τα ορτύκια που υπήρχαν εποχιακά στην περιοχή, ήταν μια θαυμάσια ευκαιρία για "θαύμα" συνετισμού και υποταγής στην άθλια μοίρα της ερήμου.

Το τελικό νούμερο των θυμάτων αυτής της τραγωδίας δεν αναφέρεται!

Το θεϊκότατο όμως αυτό "θαύμα" εξασφάλισε απ’ τη μια ατέλειωτη καύχηση, και απ’ την άλλη, πολύ βολικά, σκότωσε αποτελεσματικά κάθε διάθεση για παράπονα! Αλλά και ο κατ’ επιλογήν θάνατος των πρωταιτίων, (με τον μαγγανισμό των "απλωμένων" ορτυκιών τους) ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία εκκαθαρίσεων από τους αυθαδιάζοντες πρωταίτιους, ενάντια στην απόλυτη μωυσιακή θεοκρατία! Ο θάνατος στα χέρια του Μωυσή, ήταν ένα αποτελεσματικό εργαλείο υποταγής στη λατρεία!

Βιβλικές εκφράσεις όπως: «κοιτάξτε (συμμορφωθείτε γιατί) με μια πληγή μόνο ανάμεσά σας μπορώ να σας ξεκάνω», (Ο΄Εξ.ΛΓ΄5) δείχνουν τον βάναυσο τρόπο που ο Μωυσής επέβαλε την απόλυτη κηδεμονία του, πάνω στον κατατρομαγμένο από τους ανεξήγητους θανάτους λαό.

Η απίστευτη καταδυνάστευση του Μωυσή, απέδωσε πολύ σύντομα τους καρπούς της. Ο λαός σύντομα νιώθει την τρομερή δύναμη αυτού του ανθρώπου, και αποσβολωμένος τον σέβεται σαν δαρμένο σκυλί που κάνει "σούζα" μπροστά στον αφέντη του: «και ότε εξήρχετο ο Μωυσής προς την σκηνήν, πας ο λαός εσηκώνετο και ίστατο έκαστος παρά την θύραν της σκηνής αυτού και έβλεπον κατόπιν του Μωυσέως, εωσού εισήρχετο εις την σκηνήν». Εξ.ΛΓ΄8.

Φανταστείτε τη σκηνή! Κάθε φορά που εμφανιζόταν ο Μωυσής, ένας ολόκληρος λαός έσπευδε να σταθεί όρθιος στην είσοδο της σκηνής του, ακίνητος σε στάση προσοχής, και στρέφοντας μόνο το κεφάλι τους μπορούσαν να παρακολουθούν με δέος την διαδρομή του μεγάλου Μάγου, μέχρι την είσοδο του στην σκηνή του μαρτυρίου!

Αλλού η Βίβλος το παραδέχεται ευθέως: «και εφοβούντο τον Μωυσήν πάσας τας ημέρας της ζωής αυτού». Ιησούς Ναυή Δ΄14. Τα περαιτέρω σχόλια περιττεύουν!

Τι ήταν το "μάννα"

«Μετά την πρώτη αυτή αφορμή της τροφής… "δροσιά" κατέβηκε και καθώς συμπυκνωνόταν μέσα στα χεριά τους, ΣΥΜΠΕΡΑΝΑΝ ΠΩΣ ΚΙ ΑΥΤΗ ΕΙΧΕ ΕΡΘΕΙ ΩΣ ΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΟ… Εκεινος (ο Μωυσής) τους εξηγησε ότι αυτό (το μάννα) ειχε σταλη (από το Θεό) για την δικη τους σωτηρια διατροφη, και μόλις το γευθεικαν ΤΟΥΣ ΕΚΑΝΕΝΑ ΤΟ ΠΙΣΤΕΨΟΥΝ. Μιμούμενοι τον αρχηγό τους απολάμβαναν αυτό που έτρωγαν γιατί σε γλυκύτητα και νοστιμιά έμοιαζε με το μέλι, ενώ ήταν φερτό (από τον άνεμο) σπέρμα του αρωματικού φυτού βδέλιον, και στο μέγεθος έμοιαζε στο σπόρο του φυτού κολίανδρου. Άρχισαν λοιπόν να το μαζεύουν κάθε μέρα με ζήλο… Ωστόσο, εκείνοι που μάζευαν πολύ δεν κέρδιζαν τίποτε γιατί την επόμενη μέρα ήταν χαλασμένο από τα σκουλήκια και την πικράδα. Τόσο θεϊκή ήταν αυτή η τροφή. Η τροφή αυτή είναι ένα βοήθημα των κατοίκων αυτής της περιοχής στην έλλειψη τροφίμων μέχρι και σήμερα». Ιώσηπος Ιουδαϊκή αρχαιολογία 3.25-31

Τα πικρά ύδατα της Μερρά

Εκπληκτική είναι και η ομολογία του Ιώσηπου, για την πρακτική μετατροπή των "πικρών" υδάτων της Μερρά σε πόσιμα, όχι με θαύμα και χρήση ενός μαγικού ξύλου που δήθεν με εντολή θεού έριξε ο Μωυσής μέσα στα δύσοσμα νερά, (Έξοδος 15.23) αλλά με ένα εντελώς πρακτικό και συνηθισμένο τρόπο εξυγίανσης των στάσιμων και δύσοσμων ("πίκρων") υδάτων: «Καθώς προχωρούσαν προς το Σινά, βρέθηκαν σε μεγάλη στενοχώρια μια και η χώρα ήταν τελείως έρημη και δεν μπορούσε να τους προσφέρει το παραμικρό για τροφή, και η έλλειψη νερού ήταν ανυπόφορη… Όταν έφτασαν στην Μερρά υπήρχε εκεί ένα πηγάδι… αλλά το νερό ήταν πικρό και όχι μόνο οι άνθρωποι αλλά ακόμα και τα υποζύγια το εύρισκαν ανυπόφορο… Πήρε λοιπόν ο Μωυσής ένα κομμάτι ξύλο που ήταν ριγμένο στα πόδια του, το χώρισε κατά μήκος κι έπειτα το έριξε στο πηγάδι, διαβεβαιώνοντας τους Εβραίους πως ο Θεός είχε εισακούσει τις προσευχές τους… Όταν εκείνοι ρώτησαν τι έπρεπε να κάνουν που θα μετέτρεπε το νερό προς το καλύτερο, πρόσταξε (ο Μωυσής) τους δυνατούς νέους, να τραβούν συνεχώς νερό λέγοντας (εξηγώντας) πως αυτό που θα έμενε ΟΤΑΝ ΘΑ ΑΔΕΙΑΖΕ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ, ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΠΟΣΙΜΟ. Εκείνοι έπιασαν δαυλιά αντλώντας συνεχώς νερό, και έτσι το δουλευμένο από την συνεχή άντληση νερό έγινε πόσιμο»!!! Ιώσηπος Ιουδαϊκή αρχαιολογία 3.1-8

Υποσημείωση: Οι ταξιδιώτες στην Αραβία ταυτίζουν το μάννα με εξίδρωση ενός είδους αρμυρίκιου. Νέα ποσότητα εμφανίζεται κάθε νύχτα κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιου.

Αν λοιπόν ο ίδιος ο Εβραίος Ραβίνος Ιώσηπος, πριν από 2000 χρόνια, απομυθοποιεί μόνος του τα θαύματα της δικής του Βίβλου … τι στο καλό έχουν πάθει οι δουλικοί δάσκαλοι των ελλήνων, και μαθαίνουν στα παιδάκια μας όλα αυτά τα ψέματα των παπάδων;Δεν πρέπει επιτέλους, στα διάσημα βιβλικά θαύματα, όπως αυτό της καιόμενης βάτου, το σχίσιμο της Ερυθράς θάλασσας από τον Μωϋσή, αλλά και στις απάνθρωπες θανατηφόρες πληγές κατά των ανθρώπων και των ζώων της Αιγύπτου, να δοθούν κάποιες επιτέλους πιθανές εξηγήσεις;

Γιατί δεν λέμε στα παιδιά μας, ότι το «μάννα» και τα «ορτύκια» της έρημου, που τάισαν τους Εβραίους στην έρημο, κατά γενική ομολογία δεν ήταν θαύματα, αλλά το πρώτο ήταν ανεμόφερτος σπόρος, συνηθισμένος στην περιοχή, και το δεύτερο, απλώς συνηθισμένα μεταναστευτικά πουλιά!
Τι πρέπει να απαντήσουν οι εκπαιδευτικοί στα παιδιά μας, όταν η Βίβλος ισχυρίζεται πως με την διαταγή του Εβραίου στρατηγού Ιησού του Ναυή, σταμάτησαν την πορεία τους προς την δύση, ο Ήλιος και η Σελήνη, ενώ ταυτόχρονα ο θεός έριχνε πέτρες απ’ τον ουρανό, επιλεκτικά μόνο πάνω στους κα­τα­­διωκόμενους και ήδη κατανικημένους εχθρούς του;!

Αυτές οι παρανοϊκές υπερβολές, δεν πρέπει να εξηγηθούν στα παιδιά; Δεν πρέπει να τους εξηγήσουμε, ότι όχι μόνο κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε ποτέ να συμβεί... αλλά και πως ακόμα και μέσα στην ίδια την Βίβλο, μπορούμε να βρούμε την πεντακάθαρη ομολογία της βλακώδους αυτής υπερβολής, αφού εκεί ξεκάθαρα ομολογείται, πως η συγκεκριμένη εντολή, ποτέ δεν ήταν τίποτε περισσότερο, από ένας απλός... ποιητικός στοίχος;!

ΔΕΣ: Στάθηκε τελικά ο Ήλιος και η Σελήνη με εντολή του Ιησούς του Ναυή;

Αν αιώνες τώρα δίνουμε τόσο "πνευματικό χώρο" στις εβραϊκές υπερβολές… και με μανία τις διδάσκουμε στα παιδιά μας, γιατί μας φαίνεται περίεργο που σήμερα οι ίδιοι αυτοί κύκλοι, απαιτούν να τους δώσουμε και τον αντίστοιχο υλικό "χώρο", σε έδαφος, χρήμα, πόρους και κυριαρχικά δικαιώματα;

Όταν πιστεύουμε κυριολεκτικά οτιδήποτε μας λένε, και αιώνες τώρα τρέχουμε σαν λιμαγμένοι πίσω από το κάθε παραμύθι τους…φταίνε αυτοί που θέλουν τώρα να εισπράξουν τα υλικά ανταλλάγματα της δουλικότητάς μας;

--------------------------
[1] Μάννα: Το φυτό «Ταμρίς» που κατά την γνωστή εκδοχή πολλών ερευνητών άφηνε σπόρους αφράτους με την γεύση αυτή. Δεν επρόκειτο λοιπόν περί οποιουδήποτε θαύματος αλλά για ασήμαντες διατροφικές ευκαιρίες που τους παρείχαν κάποια φυτά της έρημου. Μια συγγραφική υπερβολή που σταδιακά και μεθοδικά διογκώθηκε απ’ τους κατοπινούς καθαρογραφιάδες της Βίβλου. Λίγα απ’ τα φυτά αυτά λέγεται ότι υπάρχουν ακόμη στις περιοχές αυτές.

[2] Όπως είπαμε ο αριθμός εβδομήντα (70) όπως και ο αριθμός επτά (7) συχνά χρησιμοποιείται για αόριστη ανθρώπινη αριθμητική πληρότητα. Έτσι μπορεί με την μυστικοπάθεια των γραφών, το νούμερο να δηλώνει το αόριστο σύνολο των συνεργατών και όχι τον ακριβή αριθμό τους.

[3] Πολύ καλός φίλος μάλιστα, μου αποκάλυψε ότι μικρός (πριν από λίγες μόνο δεκαετίες) στην Επανομή Θεσσαλονίκης συμμετείχε κατ’ επανάληψη σε σε τέτοιο ακριβώς ετήσιο κυνήγι "συλλογής" ορτυκιών με μακρόξυλα!

[4] Στις μακρινές μεσοποτάμιες καταβολές αυτών των ανθρώπων, δεν υπάρχει τίποτε παράξενο στον θεό που φέρνει θάνατο. «Από τους 900 θεούς του Ουρανού και του Άδη που βρέθηκαν σε βαβυλωνιακό κατάλογο που ανασύνταξε ο ασσυριολόγος Eckard Unger, οι 600 ήταν θεότητες του Άδη!» Βαβυλώνα σελ 112

Η γνώση είναι... η καλύτερη εκδίκηση!

ΕΝΤΙΜΟΤΗΤΑ

Μία προσεκτικότερη ματιά στην ανθρωπομάζα που μας περιβάλλει καταδεικνύει την λατρεία που έχουν οι πολλοί στην συμφεροντολογία. Και αυτή η επιλογή δεν είναι παράλογη. Αντιθέτως είναι η εξυπνότερη ΑΝ δεν προσκρούει σε ηθικά διλήμματα.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1. 

Η νεαρή όμορφη και αξιόλογη κοπέλα είναι λογικό να επιθυμεί για σύντροφό της κάποιον αντίστοιχα αξιόλογο και ισχυρό άνδρα. Τι συμβαίνει όμως αν ο άνδρας που την σαγηνεύει είναι δεσμευμένος;

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 2. 

Ο καλός φίλος και συνάδελφος είναι υποδειγματικός συνεργάτης. Τι επιλέγει όμως όταν του προτείνεται να προαχθεί υπό τον όρο να υποβάλλει μία αρνητική αναφορά για τον φίλο και συνάδελφό του;

Η ζωή είναι γεμάτη τέτοια διλήμματα. Και όλοι γνωρίζουμε με ποιο κριτήριο επιλέγουν οι πολλοί.

Η συμφεροντολογία και η ιδιοτέλεια είναι απόλυτα αυτονόητες και κάθε αμφιβολία σχετική χαρακτηρίζεται από την ανθρωπομάζα ως αφέλεια, ανοησία ή υποκρισία.
Αυτό ακριβώς όμως είναι το σημείο που διακρίνει την ποιότητα των ανθρώπων.

Τι θα αποφασίσεις όταν το συμφέρον σου κατά την μη ηθική επιλογή είναι μεγαλύτερο;

Σ’ αυτό το ερώτημα πρέπει να μάθουν οι άνθρωποι να απαντούν ήδη από τα χρόνια της εφηβείας τους. Η δομή της προσωπικότητας πρέπει να έχει ως βάση την ηθική επιλογή και αυτή να είναι απρουπόθετη.

Είναι πιο δύσκολος αυτός ο δρόμος, θα σκεφτούν οι πολλοί.
Είναι όμως όντως ο πιο δύσκολος; Πιο δύσκολος γιατί καθυστερεί την επίτευξη του στόχου;
Άρα το σημείο κλειδί είναι ο καθορισμός του στόχου.

Στα παραδείγματά μας αν ο στόχος είναι η γρήγορη ανέλιξη σε κάποιας μορφής ιεραρχεία (κοινωνική, επαγγελματική, οικονομική κλπ), τότε όντως η επίτευξή του καθυστερεί.
Αλλά, αν ο στόχος είναι η ευτυχία, τότε επιταχύνεται.

Όσοι παίρνουν αποφάσεις που επιβραβεύουν την ηθική αισθάνονται αυτόματα δυνατοί, υπερήφανοι, ικανοί και τελικά ευτυχισμένοι.
Όσοι παίρνουν αποφάσεις που τους συμφέρουν πρακτικά αλλά εναντιώνονται στην ηθική, ανεξάρτητα από τα λογικοφανή επιχειρήματα που θα εφεύρουν για να τις δικαιολογήσουν, υποσυνείδητα αισθάνονται κατώτεροι, αδύναμοι επιβλαβείς και εντέλει δυστυχισμένοι.

Γι αυτό η ανθρωπομάζα είναι κακή, γκρινιάρα και βαθιά δυστυχής.

Υπάρχουν ευτυχώς και οι λίγοι έντιμοι που αλλάζουν όμως τόσο δραστικά την εικόνα του συνόλου! Αυτούς εκτιμούμε και αυτούς θαυμάζουμε σε όποιο μετερίζι κι αν εμφανίζονται!

Το «είναι» για τον Παρμενίδη είναι «αγέννητο» και «ανώλεθρο»

Ως γνωστόν, κατά τον 6ο και 5ο π. Χ αιώνα, τα κέντρα της πνευματικής ανάπτυξης της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης σταδιακά μεταφέρονται στη νότια Ιταλία. Σε αντίθεση με τη Μίλητο και την Έφεσο, οι οποίες ανέπτυξαν το εμπόριο, τα νέα κέντρα έκλιναν στην ανάπτυξη της γεωργίας και της αμπελουργίας.

Στην Ελέα, όπου πέρασε τα γεράματα του ο Ξενοφάνης ιδρυτής της Ελεατικής φιλοσοφίας και σχολής, έζησαν και άκμασαν ο Παρμενίδης και ο μαθητής του, Ζήνων.

Οι τρεις Μιλήσιοι φιλόσοφοι ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος κι ο Αναξιμένης θεωρούν πως από Ένα -και μόνο- πρωταρχικό στοιχείο, έχουν προκύψει τα πάντα. Αλλά πως μπορούσε ένα στοιχείο ν' αλλάξει ξαφνικά μορφή και να γίνει κάτι εντελώς διαφορετικό; Το πρόβλημα αυτό μπορούμε να το ονομάσουμε πρόβλημα της μεταβολής. M' αυτά τα ερωτήματα ασχολήθηκαν μεταξύ των άλλων οι λεγόμενοι Ελεάτες φιλόσοφοι, που πήραν τ' όνομα τους από την ελληνική αποικία Ελέα στη Νότια Ιταλία. Οι Ελεάτες έζησαν περίπου το 500 π.κ.ε και ο πιο γνωστός ανάμεσα τους ήταν ο Παρμενίδης (540-480 π.κ.ε).

Για τον Ελεάτη Παρμενίδη η ορθή λειτουργία της σκέψης ξεκινά από την αρχή ότι το Α κατ᾽ ανάγκην είναι Α – το Α δεν μπορεί να είναι ταυτοχρόνως και Α και Β.

Η αρχή αυτή θα ονομαστεί αργότερα στη Λογική «αρχή της ταυτότητας» ή «αρχή της μη αντίφασης». Ο Παρμενίδης είναι ο πρώτος που συνέλαβε αυτή την αρχή, και την ανέδειξε σε κριτήριο της έλλογης σκέψης. Είναι η αρχή πάνω στην οποία θεμελιώθηκαν τα μαθηματικά και οι επιστήμες

Η θεωρία του Παρμενίδη, είναι διάχυτη από την αμφιβολία, κατά πόσο οι αισθήσεις μπορούν να μας δώσουν την αντικειμενική αλήθεια. Ακόμα και ο Ηράκλειτος αναρωτιόταν για την αντικειμενικότητα της Λογικής. Τις φιλοσοφικές του ιδέες και τις προσπάθειές του να ερμηνεύσει τον κόσμο εκθέτει στο φιλοσοφικό ποίημά του «Περί φύσεως» από το οποίο σώθηκαν μόνο αποσπάσματα.

Το «είναι» για τον Παρμενίδη είναι «αγέννητο» και «ανώλεθρο» και το «νοείν» είναι ο αναγκαίος συνδετικός κρίκος με το «είναι». Παράλληλα δε, οι αισθήσεις θεωρεί ότι μπορεί να δίδουν στους ανθρώπους ψευδή εικόνα ή ψευδείς εικόνες του κόσμου.

Κατά την θεωρία του το ον είναι αδιατάρακτο και αγέννητο και μέσα στην ενότητά του διαλύεται ο κόσμος των φαινομένων και εντυπώσεων. Άρα, το αληθινό ον είναι διαφορετικό απ αυτό που μας δίνουν οι αισθήσεις και «η επιστήμη της γνώσης, διαφορετική απ' την υποκειμενική γνώμη». Είναι ο φιλόσοφος του «Είναι», σε αντιπαραβολή με τον Ηράκλειτο, που είναι ο φιλόσοφος του «Γίγνεσθαι». Ο Παρμενίδης θεωρεί ότι ο κόσμος αποτελείται από ένα σύνολο πολλαπλών φαινομένων. Στον κόσμο αυτόν το κάθε φαινόμενο ή αντικείμενο «είναι κάτι και παράλληλα δεν είναι κάτι άλλο», δηλαδή το κάθε τί μέσα στον κόσμο έχει τη δική του φύση, τις δικές του ιδιότητες, τα δικά του κύρια χαρακτηριστικά. Σ' αυτό το σκεπτικό στηρίζει τη θέση του πάνω στο Είναι και Μη Είναι των πραγμάτων. Καθετί συνεπώς Είναι και συγχρόνως δεν Είναι. Γι' αυτό και για τον Παρμενίδη, δεν υπάρχει ούτε γένεση ούτε φθορά. Η πολλαπλότητα των αντικειμένων είναι μόνο μια δοξασία. Αληθινό είναι μόνο ό,τι μπορεί να εκφραστεί με το Είναι. Η γνώση φτάνει μέχρι την πλήρη αντίληψη του όντος, από τη στιγμή που και η νόηση είναι ταυτόσημη με την ύπαρξη, δηλ. μπορεί να νοήσει κανείς ό,τι είναι αληθινά υπαρκτό.

Τα κύρια στοιχεία της σύνθεσης του κόσμου είναι το θερμό και το αντίθετό του ψυχρό. Το θερμό μέσα στη σφαίρα που συνθέτει τον κόσμο κατέχει τη θέση του όντος.

Σύμφωνα με την καθιερωμένη άποψη, ο Παρμενίδης θεωρείται μονιστής: απορρίπτει ριζικά την πολλαπλότητα και την πολυμορφία του αισθητού κόσμου καθώς επίσης την κίνηση, την αλλαγή, τη γένεση και τη φθορά των όντων. Ασχολείται αποκλειστικά με τη μία και μόνη πραγματική οντότητα, το Ον, και τις ιδιότητές του, όπως αυτές εκτίθενται στο απόσπασμα Β8: «αγέννητο, άφθαρτο, ολόκληρο, μονοειδές, ακλόνητο, τέλειο, όλο μαζί, ένα, συνεχές, αδιαίρετο, διότι είναι όλο, όμοιο, ακίνητο, χωρίς αρχή ούτε τέλος, μένοντας ίδιο, στο ίδιο μέρος, κείτεται μόνο του κι έτσι στεριωμένο θα μείνει. Γιατί η τρανή Ανάγκη το κρατάει στα δεσμά του ορίου, που γύρω γύρω το στριμώχνει» (σ. 131, 138, 141). Πολλοί μελετητές μάλιστα πιστεύουν ότι σκοπός του Παρμενίδη είναι να αποδείξει, μέσω της Αλήθειας, ότι αυτό που μπορούμε να περιγράψουμε ή να σκεφθούμε όχι μόνο πρέπει να διαθέτει τις παραπάνω ιδιότητες, αλλά και να υπάρχει. Σύμφωνα με αυτή την άποψη ο Παρμενίδης είναι υπαρκτικός μονιστής.

Ο Παρμενίδης εκθέτει τη φιλοσοφία του σε έμμετρο λόγο (δακτυλικό εξάμετρο), επιθυμώντας πιθανώς να την παρουσιάσει ως αποτέλεσμα θείας αποκάλυψης. Στο προίμιο του ποιήματoς περιγράφεται το ταξίδι του ποιητή πάνω σε άρμα, καθοδηγούμενο από κόρες του ΄Ηλιου σε μια ανώνυμη θεά. Ακολουθεί η Αλήθεια, στην οποία μιλά η θεά επιχειρώντας μια προσέγγιση της καρδιάς της αλήθειας.

«αλλά ωστόσο θα μάθεις και τούτο, πως τα δοκούντα θα έπρεπε να είναι απολύτως δεκτά, όλα δεκτά στο σύνολό τους ως όντα».

Παρουσιάζοντας τα φαινόμενα ως όντα, εισάγεται στο ποίημα το Είναι και γεννιέται εκείνος ο κλάδος της φιλοσοφίας που ονομάζεται Οντολογία, δηλαδή λόγος περί του όντος, περί του Είναι. Σε αντίθεση με τους Ίωνες ο Παρμενίδης δεν ρωτά για το τι των όντων, αλλά στρέφει την προσοχή μας στο Είναι.
Με τον όρο Οντολογία αναφερόμαστε στο λόγο περί του όντος ή στην επιστήμη του όντος, τη φιλοσοφική αναζήτηση που εξετάζει τις αρχές της ύπαρξης και συγκρότησης του Όντος, μελετά τη φύση και την ουσία των Όντων (Ον= αυτό που πραγματικά υπάρχει, καθετί που έχει υπόσταση). Στη φιλοσοφία η έρευνα της φύσης του όντος γίνεται σε διάκριση από το φαινόμενο.

Όταν η οντολογία αναδεικνύει την ουσία, σε σχέση με τα επιμέρους όντα, τότε αποκαλείται ουσιοκρατία, ουσιολογική οντολογία, ουσιοκρατική οντολογία ή σπανιότερα, εσενσιαλισμός (essentialismus) από τη λατινική λέξη essentia (ουσία).

Όταν η οντολογία προκρίνει το πρόσωπο έναντι της ουσίας, τότε ονομάζεται προσωποκρατία, προσωποκεντρισμός, περσοναλισμός (personalismus) ή προσωποκρατική οντολογία. Όταν η οντολογία δίνει προτεραιότητα στο άτομο έναντι του προσώπου, τότε ονομάζεται ατομοκρατική οντολογία ή ατομοκρατία.

Σε ένα άλλο απόσπασμα ο Παρμενίδης αντιδιαστέλλει το Είναι, την ύπαρξη των όντων, με το μηδέν και το απορρίπτει, μη αποδεχόμενος τη σύλληψη του απόλυτου μηδενός ως αντίθετου στο Είναι. Παρόλο που αναφέρει αρχικά τις δύο οδούς του είναι και του μηδενός, ως τις μόνες που μπορούν να νοηθούν, σπεύδει να υπογραμμίσει ότι η οδός του «Είναι» είναι η μόνη αληθινή και ότι μόνον το «Είναι» μπορεί να αποτελέσει αυθεντικό αντικείμενο της νόησης. Η νόηση εδώ δεν εξαρτάται βέβαια από τις αισθήσεις, ούτε τις λέξεις, αλλά εισδύει στη βαθύτερη ουσία των πραγμάτων.

Άσχετα από τη μεταβολή των εξωτερικών πραγμάτων το «Είναι» που αφορά αδιακρίτως κάθε ον, αποτελεί το μοναδικό αντικείμενο της Αλήθειας, η οποία δεν αρνείται τον Κόσμο και την πολλαπλότητα, την κίνηση και την πολυμορφία, αλλά υπογραμμίζει την «ΕΝΟΤΗΤΑ» και συνέχεια που τον διέπει, αν φυσικά τον δούμε γεμάτο από το «Είναι».

Ο μονισμός της Αλήθειας και ο δυισμός της Δόξας δε βρίσκονται σε αντίθεση, αλλά αλληλοσυμπληρώνονται και συνδέονται στενά. Η Αλήθεια ασχολείται με το Αμετάβλητο «Είναι» ενώ η Δόξα με το Κοσμικό «Γίγνεσθαι». Ανάμεσα στα δύο τμήματα το τμήμα της Αλήθειας ήταν εκείνο που επηρέασε την εξέλιξη της ελληνικής φιλοσοφίας περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο προσωκρατικό κείμενο. Η επίδρασή του είναι εμφανής τόσο στους μεταγενέστερους προσωκρατικούς όσο και στο έργο του Πλάτωνα [Πυθαγόρη] και του Αριστοτέλη.

Στα κείμενά του παρουσιάζεται, ο Ελεάτης φιλόσοφος, πως έρχεται με μια άμαξα από τον ουρανό και συνομιλεί, αναπτύσσοντας τις φιλοσοφικές του απόψεις, όχι με θνητό αλλά με μια θεά. Αποδίδει με τον τρόπο αυτό την πνευματική δύναμη των απόψεων του.

Ο Παρμενίδης δεν αναζήτησε την ενότητα του κόσμου σε ένα από τα επιμέρους στοιχεία του (νερό, αέρας, φωτιά κ.λπ.), αλλά στο Είναι (τὸ εἶναι, τὸ ἐόν), τονίζοντας ότι καθετί γύρω μας υφίσταται, υπάρχει, είναι.

Το Προοίμιο του ποιήματος που συνέθεσε περιγράφει ένα υπερφυσικό ταξίδι προς μια ανώνυμη θεά, η οποία του υπόσχεται πως θα μάθει από αυτήν «τα πάντα». Ακολουθεί το τμήμα της Αλήθειας, το οποίο αναπτύσσει την έννοια του Είναι διακρίνοντας δύο οδούς της νόησης. Η οδός του Είναι, η οποία τονίζει «ότι είναι και ότι αδύνατο να μην είναι», χαρακτηρίζεται ως οδός «της πειθούς, γιατί ακολουθεί την αλήθεια». Αντίθετα, η οδός του Μηδενός, η οποία υποστηρίζει «ότι δεν είναι και ότι ανάγκη να μην είναι», είναι μια «στράτα δίχως γνώση· γιατί ούτε να γνωρίσεις το μη-ον θα μπορούσες, ούτε να το εκφράσεις».

Στη συνέχεια η θεά εκθέτει μια σειρά από σήματα, τα οποία οριοθετούν την οδό του Είναι, ασκώντας συγχρόνως έμμεσα κριτική στους Μιλησίους. Η κατάφαση του Είναι συμβαδίζει διαρκώς με τη ρητή απόρριψη τόσο του Μηδενός όσο και μιας σύνδεσης και ανάμιξής του με το Είναι, η οποία θα μπορούσε να πάρει τη μορφή μιας “τρίτης οδού”. Στο δεύτερο τμήμα (Δόξα), η θεά εντοπίζει το θεμελιώδες σφάλμα των θνητών, οι οποίοι στις δοξασίες τους (δόξαι) διχοτομούν τον κόσμο βάσει δύο αντίθετων μορφῶν: του φωτός και της νύχτας. Στη συνέχεια εκθέτει ένα έγκυρο κοσμογονικό και κοσμολογικό σύστημα (διάκοσμος, Β 8.60), στο οποίο οι δύο μορφές δεν αλληλοαποκλείονται, αλλά αναμειγνύονται διαμορφώνοντας από κοινού τον κόσμο.

«Αφού λοιπόν τα πάντα φως και νύχτα ονομάστηκαν κι όσα αντιστοιχούν στις δυνάμεις τους στο καθετί αποδόθηκαν, όλα γεμάτα είναι από φως και νύχτα αόρατη συνάμα – ίσα και τα δύο, γιατί το Μηδέν σε κανένα τους δεν μετέχει» (Παρμενίδης, Β 9).

Παρμενίδης ο Ελεάτης: O αντίποδας της ηρακλείτειας φιλοσοφίας

Οι δύο μεγάλοι φιλόσοφοι της εποχής, ο Ηράκλειτος και ο Παρμενίδης συνήθως θεωρούμε ότι εκπροσωπούν αντίθετους πόλους στη φιλοσοφία: ο Ηράκλειτος είναι ο φιλόσοφος της αέναης αλλαγής και ο Παρμενίδης της απόλυτης ακινησίας. Και όμως η αφετηρία της σκέψης τους είναι κοινή. Και για τους δύο η φιλοσοφία είναι άρνηση του κοινού νου. Στις διαδεδομένες πεποιθήσεις των ανθρώπων, στις θρησκευτικές τους πρακτικές, ακόμη και στις απλές εικόνες που σχηματίζουν για τον κόσμο, δεν υπάρχει η παραμικρή δόση αλήθειας. Ο φιλόσοφος δεν θα κολακέψει ποτέ το πλήθος, δεν θα επιδιώξει να το προσεταιριστεί. Για να το αποσπάσει από τις φρούδες βεβαιότητές του, τους ευσεβείς του πόθους, δεν θα διστάσει να κατακρίνει ανοιχτά τις συνήθειες, τις αξίες και τις αντιλήψεις του, με καυστικό και δηκτικό τρόπο.

Ο Ηράκλειτος αντίθετα από τον Παρμενίδη γράφει σε πεζό λόγο, αλλά με ύφος που παραπέμπει σε χρησμούς και αφορισμούς. Τονίζει τη διαρκή κίνηση και μεταβλητότητα των πραγμάτων, χωρίς ωστόσο να μένει στη διαπίστωση ότι τὰ πάντα ῥεῖ (φράση που δεν προέρχεται από τον ίδιο και που κακώς του αποδίδεται). Τονίζει, αντίθετα, την ενότητα και συνοχή του μεταβαλλόμενου σύμπαντος, την οποία διασφαλίζει η ισχύς του λόγου: της ρυθμιστικής αρχής που διέπει το σύνολο της πραγματικότητας, συνδέει με σχέσεις αναλογίας όλα τα όντα και αποτελεί κριτήριο κάθε αληθούς λέγειν.

«Αν και ο λόγος αυτός υπάρχει αιώνια, οι άνθρωποι γίνονται πάντα ασύνετοι, και πριν τον ακούσουν και αφού τον ακούσουν για πρώτη φορά. Κι ενώ τα πάντα γίνονται σύμφωνα με αυτό τον λόγο, οι άνθρωποι δείχνουν άπειροι, κι ας έχουν πείρα λόγων και έργων όπως αυτά που πραγματεύομαι εγώ εδώ, όταν τα διαιρώ σύμφωνα με τη φύση του καθενός και εξηγώ πώς έχουν» (Β 1).

Ακόμη και οι καταστάσεις που εμφανίζονται ως αντίθετες εναρμονίζονται μέσα σε αυτήν τη βαθιά ενότητα, την οποία ο Ηράκλειτος αποκαλεί τὸ σοφόν και εξεικονίζει ως πῦρ: ως μια σταθερά που διαρκώς λαμβάνει διάφορες μορφές, χωρίς να χάνει ποτέ την ουσία της.

Ο σεβασμός και η εκτίμηση του Πλάτωνα για τον Παρμενίδη διατυπώνονται με ιδιαίτερη έμφαση. Ο πλατωνικός Σωκράτης τον αποκαλεί «σεβάσμιο και φοβερό» και ανησυχεί μήπως αποτύχει να κατανοήσει τα λεγόμενά του (Θεαίτ. 183e-184a). Η επίδρασή του στην πλατωνική μεταφυσική υπήρξε καθοριστική, καθώς οι ιδέες διέπονται από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του παρμενίδειου Είναι: είναι ενιαίες, απλές, αμετάβλητες, αγέννητες και άφθαρτες.

Στον Παρμενίδη, ο γέρων Παρμενίδης αναλαμβάνει τον κεντρικό ρόλο και προσφέρει στον νεαρό Σωκράτη ένα σημαντικό μάθημα περί ιδεών και διαλεκτικής, ενώ στον Σοφιστή και τον Πολιτικό κεντρικός συνομιλητής είναι ο ανώνυμος Ελεάτης Ξένος· αυτός αναγνωρίζει ότι η διάζευξη Είναι-Μηδενός αδυνατεί να εξηγήσει οντολογικά το ψεύδος, την ομοιότητα και την επίφαση και μετασχηματίζει το Μηδέν στην ιδέα της ετερότητας – χωρίς ωστόσο να αποδέχεται την ύπαρξη του “απόλυτου” Μηδενός, και άρα αποφεύγοντας εντέλει την περίφημη πατροκτονία. Τόσο στον Παρμενίδη όσο και στον Σοφιστή, ωστόσο, η φιλοσοφία του Παρμενίδη θα συνοψισθεί στη φράση ἓν τὸ πᾶν, αναγορεύοντάς τον έτσι τον Παρμενίδη σε φιλόσοφο του Ενός και της ακινησίας – ενώ από την άλλη ο Ηράκλειτος θα ταυτιστεί με τους ακραίους “οπαδούς” του (όπως ο Κρατύλος), εμφανιζόμενος ως φιλόσοφος της απροσδιόριστης μεταβλητότητας και διαρκούς ροής.

Η αδιάλειπτη ροϊκότητα των “Ηρακλειτείων” θα αναγνωριστεί από τον Πλάτωνα ως βασικό χαρακτηριστικό του κόσμου των φαινομένων· παράλληλα, η απόδοση στον Ηράκλειτο μιας θέσης περί ταυτόχρονης ύπαρξης των αντιθέτων, η οποία αποκλείει κάθε βέβαιη γνώση, τον εμφανίζει ως πρόδρομο της σοφιστικής (Κρατ. 402a, Θεαίτ. 152 d-e, 179e-180c). Παρμενίδης και Ηράκλειτος καθίστανται έτσι πόλοι μιας αντίθεσης, της οποίας η γεφύρωση και υπέρβαση θα αναληφθεί από την ίδια την πλατωνική φιλοσοφία.

Επίκουρος ο Πολυαθεϊστής

Κατά τη διάρκεια μίας συνέντευξης, ο διανοούμενος Jordan Peterson κατέκρινε τον Sam Harris, ως έναν συγκεκαλυμμένο πιστό, έναν κρυφο-Χριστιανό αν θέλετε. Τα παραδείγματα που έδωσε ήταν κακά. Παρόλα αυτά όμως, υπάρχει κάτι στα επιχειρήματα του Peterson που φαίνεται σωστό. Θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι καλύτερο; Θα μπορούσαμε να δείξουμε ότι η αθεΐα του Harris θα ήταν άλλου είδους αν είχε γεννηθεί σε μία μη Χριστιανική κουλτούρα, όπως ας πούμε η παγανιστική κουλτούρα των αρχαίων Ελλήνων; Αυτό ακριβώς θα επιχειρήσουμε!

Jordan Peterson: Δεν μπορείς να είσαι άθεος στις πράξεις σου. Βλέπεις... Η μεταφυσική του Χάρις είναι κατ' ουσία Χριστιανική. Οπότε, δρα σύμφωνα με τη χριστιανική ηθική αλλά λέει "δεν πιστεύω σε αυτή".

Ναι, την πιστεύεις, επειδή δρας σύμφωνα με αυτή. Απλά λες ότι δεν πιστεύεις.

Michalis Michailidis: Σε μια συνέντευξη του, ο Τζόρνταν Πίτερσον επέκρινε τον Σαμ Χάρις, έναν διάσημο αθεϊστή, λέγοντας πως είναι... "κρυφό-πιστός!" κάτι σαν "Χριστιανός που δεν το ομολογεί".

Ο Peterson εξήγησε πως, ενώ ο Χάρις κηρύσσει τον αθεϊσμό οι πράξεις του υπαγορεύονται από τα παλιά του πιστεύω.

Τα παραδείγματα που έδωσε ήταν κακά. Είπε για παράδειγμα ότι ο Χάρις εξακολουθεί να μη ληστεύει τράπεζες... και να μη σκοτώνει ανθρώπους.

Νομίζω πως όλοι συμφωνούμε στο ότι δε χρειάζεται να πιστεύετε πως ο Θεός έφτιαξε τον κόσμο σε επτά ημέρες για να μην τραβήξετε το πιστόλι στα μούτρα κάποιου αγνώστου…

Και όμως, υπάρχει κάτι στα επιχειρήματα του Πίτερσεν που ακούγεται αληθινό!
Οπότε, μήπως θα μπορούσαμε να τα βελτιώσουμε;

Να δείξουμε, δηλαδή, ότι ο αθεϊσμός του Χάρις θα ήταν ένας διαφορετικός αθεϊσμός αν είχε μεγαλώσει σε μια μη-χριστιανική κουλτούρα; Όπως ας πούμε, την κουλτούρα της αρχαία Ελλάδας.

Αν και δεν μπορούμε να τον κλωνοποιήσουμε, υπάρχουν κάποια εκπληκτικά παραδείγματα αθέων παγανιστών! που, όπως και ο Χάρις, εγκατέλειψαν την πίστη τους στο όνομα της επιστήμης.

Αντί για τους "νέο-αθεϊστές", ωστόσο, αυτοί οι αρχαίοι πολέμιοι της θρησκείας έγιναν… "πολυαθεϊστές", πιστεύοντας πως η αλήθεια, αν και επιστημονική, δεν είναι μια, αλλά πολλές.

Ένας από αυτούς είναι κάποιος που μας θυμίζει βουκολικά γεύματα και όλες τις ηδονές της σάρκας. Αλλά που στην πραγματικότητα... ήταν επιστήμονας.

Ήταν ο Επίκουρος και ενώ οι απόψεις του περί θρησκείας ακούγονται τόσο σύγχρονες, τα τελικά του συμπεράσματα μπορεί και ν' αποδείξουν ότι ο Πίστερσον είχε δίκαιο!

Ο Επίκουρος γεννήθηκε το 341 π.Χ. στο νησί της Σάμου και τα προβλήματά του με τη θρησκεία ξεκίνησαν από νωρίς.

Λέγεται ότι... όταν, ως νεαρός, ρώτησε τους δασκάλους του τι εννοούσε ο Ησίοδος, η πιο σημαντική μας πηγή πάνω στην Ελληνική θρησκεία μετά τον Όμηρο, όταν είπε ότι: "ο κόσμος προήλθε από το χάος", δεν πήρε καμία απάντηση.

Και έτσι, στράφηκε στην επιστήμη και τις πρωτοποριακές ιδέες των ατομιστών· των φιλόσοφων εκείνων που πρώτοι υποστήριξαν πως όλη η πραγματικότητα αποτελείται από μικρές, αδιαίρετες μονάδες. Μονάδες που ονόμασαν "άτομα" από το "α" και την "τομή".

Πρώτα αποδεχόμενος και ύστερα αναπτύσσοντας τις θεωρίες αυτές, ο Επίκουρος, άρχισε να βλέπει πως όλη η ύπαρξη ήταν στην ουσία "υλική", αφού ήταν φτιαγμένη από άτομα και κενό, χωρίς κανέναν χώρο για θεούς και δαίμονες.

Επειδή στην ουσία, αυτός ο "πρώιμος υλισμός", έλεγε πως όλα είναι τελικά φτιαγμένα από το ίδιο πράγμα, τα ίδια άτομα και ακόμα κι αν οι θεοί υπήρχαν, θα πρέπει επίσης να είναι φτιαγμένοι από άτομα, κάτι που δε θα τους έκανε πιο θεϊκούς από έναν Ήλιο.

Γιατί σύμφωνα με αυτήν την άποψη η φύση είναι ομοιόμορφη, με τίποτα "ανώτερο" και τίποτα "κατώτερο", τίποτα θεϊκό και τίποτα βλάσφημο.

Ένα σύμπαν όπου οι διαφορές μεταξύ του μόλυβδου και του χρυσού, ανάμεσα σε μια καταιγίδα και τις αλλαγές στα συναισθήματά μας δεν είναι τίποτα παρά οι τρόποι με τους οποίους τα άτομα κινούνται στο κενό.

Ήταν η αρχή μιας θεωρίας που από τότε έχει γίνει αποδεκτή σαν επιστημονικό γεγονός και μετονομάστηκε σε "αναγωγικό υλισμό" ή απλά "επιστήμη!", καθώς η άποψη αυτή έχει εξελιχθεί για να γίνει η μόνη αποδεκτή από τον σύγχρονο άνθρωπο.

Είναι η θεωρία που υιοθέτησε ο Σαμ Χάρις όταν είχε τη δική του θρησκευτική απογοήτευση. Και από τότε τη χρησιμοποιεί σε αναρίθμητες συζητήσεις εναντίον αυτών που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι υπάρχει κάτι περισσότερο από τη φυσική πραγματικότητα. Υπενθυμίζοντάς τους ότι ακόμη και τα πιο περίεργα φαινόμενα, όπως οι θρησκευτικές τους εμπειρίες, μπορούν να εξηγηθούν με την ανάλυση τους πίσω στα φυσικά τους συστατικά, τα άτομα ή τους νευρώνες, την ισοδύναμη μονάδα της αδιαίρετης πραγματικότητας του εγκεφάλου.

Φανταστείτε… Οι πιο μοναδικές μας στιγμές είναι φτιαγμένες από άτομα.

Αλλά αν και η λογική φαίνεται να κυριαρχεί τόσο για τους αρχαίους όσο και για τους σύγχρονους υλιστές, όπως εκπροσωπούνται από τον Επίκουρο και τον Σαμ Χάρις αντίστοιχα, υπάρχει τουλάχιστον μια λεπτή διαφορά μεταξύ των δύο, μια διαφορά που θα μπορούσε να αποδείξει ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις ριζώνουν βαθύτερα απ' ό,τι παραδέχονται οι αθεϊστές.

Βλέπετε, σαν σύγχρονος επιστήμονας, ο Χάρις ισχυρίζεται ότι υπάρχει τελικά μια αντικειμενική πραγματικότητα και μόνο ένα σύνολο κανόνων που την εξηγεί: οι γνωστοί "νόμοι της φυσικής" που εφευρέθηκαν από τον Νεύτωνα και αναπτύσσονται από τότε.

Αλλά χιλιάδες χρόνια πριν και παρόλο που κι αυτός δέχτηκε πως η πραγματικότητα δεν είναι παρά "ύλη" και πως η ύλη δεν είναι παρά άτομα.

Ο Επίκουρος ήταν διαφορετικός!

Επειδή, σε όλα του τα γραπτά, αυτός ο πρώιμος επιστήμονας, προτάσσει τους μαθητές του ν' ακολουθήσουν τη θεωρία των πολλαπλών εξηγήσεων, που ονομάζει "πλεοναχός τρόπος".

Σε μια επιστολή προς έναν από τους μαθητές του, ο Επίκουρος, εξηγεί τις μεταβολές της σελήνης μέσα σε κάθε μήνα.

Προς ικανοποίηση μας, απορρίπτει τις μυστικιστικές μεθόδους της Ανατολής.

Αλλά προς μεγάλη μας έκπληξη, ο Επίκουρος, συνεχίζει δίνοντας όχι μια αλλά τρεις διαφορετικές αιτίες, όλες βασισμένες στην επιστήμη, όμως εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους.

Θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν δείγμα μετριοφροσύνης, καθώς θα πρέπει να είχε συνειδητοποιήσει το πόσο λίγα μπορούσε να γνωρίζει κανείς κατά τον τέταρτο αιώνα προ Χριστού. Όμως αυτό δεν είναι πραγματικά το νόημα.

Βλέπετε, και οι σύγχρονοι επιστήμονες ή τουλάχιστον οι καλύτεροι μεταξύ αυτών, έχουν και αυτοί επίγνωση των περιορισμών τους. Και όμως, παραμένουν πεπεισμένοι για την ύπαρξη μίας και μόνο αιτίας για κάθε φαινόμενο, ακόμη και αν δεν ξέρουν ακριβώς ποια μπορεί να είναι αυτή η αιτία.

Αλλά γίνεται πιο τρελό, αφού υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι ο Επίκουρος πίστευε πως αυτές οι πολλαπλές λύσεις ισχύαν ταυτόχρονα!

Καθώς στην ίδια επιστολή προς τον μαθητή του λέει ότι τα φαινόμενα που περιγράφονται εκεί, όπως οι φάσεις του φεγγαριού, αναγκάζουν κάποιον να δεχτεί ότι μπορεί να προέκυψαν με "πολλούς τρόπους" και δηλώνει ρητά ότι αυτοί που υιοθετούν μόνο μία εξήγηση "έρχονται σε σύγκρουση με τα γεγονότα" και είναι εντελώς εσφαλμένοι ως προς τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος μπορεί να κατακτήσει τη γνώση.

Καλά… πόσο σαφέστερο θα μπορούσε να είναι;

Και εδώ έρχεται το "εν κατακλείδι":

Μήπως οι αθεϊστές δεν είναι τόσο λογικοί όσο πιστεύουν;

Μήπως, παρά τη συνειδητή απόρριψη της θρησκείας, τόσο ο Επίκουρος όσο και ο Σαμ Χάρις, παραμένουν υποσυνείδητα ελεγχόμενοι από τις βασικές της παραδοχές και ότι ο λόγος για τον οποίον ο Χάρις επιμένει σε μία και μόνο αλήθεια, ένα και μόνο σύνολο κανόνων πίσω απ' τα πάντα, είναι ότι μεγάλωσε σε μια θρησκεία που πιστεύει επίσης σε έναν και μόνο Θεό ως δημιουργό των όλων, τον Έναν Θεό της Βίβλου;

Ο Επίκουρος από την άλλη γεννήθηκε σε μια παγανιστική κουλτούρα που πίστευε σε 12 αιτίες τουλάχιστον!

Μια κουλτούρα για την οποία ο Ήλιος κινείται συρόμενος από τα φλογερά άλογα του Θεού Ήλιου, ενώ ο κεραυνός προκαλείτε από τον θυμό του Διός. Με τους δύο αυτούς περιστασιακά να συγκρούονται!

Ίσως αυτό που ο καθηγητής Πίτερσεν προσπαθούσε να μας πει, κατά τη συνέντευξή του, ήταν ότι όταν ο Σαμ Χάρις στράφηκε από μονοθεϊστής σε αθεϊστή έγινε "μονο-αθεϊστής", πιστεύοντας σε αυτό που η σύγχρονη επιστήμη πιστεύει σχεδόν δογματικά, ότι κάθε φαινόμενο, από το νερό που βράζει μέχρι και τις φάσεις του φεγγαριού υπακούουν σε ένα ενιαίο σύνολο κανόνων.

Αλλά όταν ο Επίκουρος έκανε το ίδιο έγινε "πολυ-αθεϊστής", επιμένοντας ότι διαφορετικοί νόμοι ισχύουν για διαφορετικά πράγματα.

Και οι δύο απέρριψαν τις ιθαγενείς θρησκείες τους στην επιφάνεια αλλά το ερώτημα παραμένει… ξεπέρασαν ποτέ τις βασικές τους υποθέσεις για την πραγματικότητα;

Και έτσι, με λίγες μόνο αλλαγές, πολλοί θα πίστευαν ότι τα γραπτά του Επίκουρου ήρθαν από τον 21ο αιώνα. Όμως θέτει τα επιχειρήματά του με μια ποιητική ομορφιά που συχνά απουσιάζει από τους σύγχρονους άθεους.

Σε ένα απόσπασμα του για παράδειγμα λέει ότι, ενώ οι θρησκευτικές πεποιθήσεις μπορούν περιστασιακά και μόνο τυχαία να προβλέψουν τα πράγματα είναι πολύ καλύτερο να ακολουθήσουμε τον δρόμο της επιστήμης μιας και είναι καλύτερο να είσαι "λογικά ατυχής" από "παράλογα τυχερός" και ότι είναι καλύτερο μια όμορφη επιλογή να έχει τα λάθος αποτελέσματα από μια άσχημη τα σωστά αποτελέσματα μόνο κατά τύχη.

Ωφελιμισμός και Ηδονιστικό Σύστημα

Ένας πραγματιστικός ωφελιμισμός. Ποιο είναι το φιλοσοφικό σκηνικό; Δεν είναι η σχολή, ούτε το Πανεπιστήμιο ή ο μυστικός χώρος, αλλά το ανοιχτό θέατρο του κόσμου και της καθημερινής ζωής. Σ’ αυτήν τη δεύτερη ομάδα, η έννοια, η ιδέα, η θεωρία δεν έχουν την ίδια υπόσταση μ’ εκείνη της ιδεαλιστικής πλευράς. Στην υπαρξιακή λογική δεν υπάρχει η λατρεία του λόγου: η λέξη χρησιμεύει στην ανταλλαγή, στην επικοινωνία, στη διατύπωση, και όχι στον διαχωρισμό. Η θεωρία προτείνει μια εφαρμογή, έχει ως στόχο μια πρακτική. Πέραν αυτής δεν έχει κανέναν λόγο ύπαρξης. Σε μια νομιναλιστική λογική οι λέξεις χρησιμεύουν ωφελιμιστικά και δεν είναι τίποτε άλλο από πρακτικά όργανα. Δεν υπάρχει λατρεία του λόγου...

Υποστηρίζω μια ωφελιμιστική και πραγματιστική φιλοσοφία και όχι την αντίπαλο αδελφή της: την ιδεαλιστική και εννοιολογική. Μόνο η πρώτη επιτρέπει το υπαρξιακό σχέδιο. Προτού όμως συνεχίσουμε, πρέπει να εξαγνίσουμε αυτές τις δύο έννοιες, καθώς στην κλασική παράδοση ο ωφελιμισμός και ο πραγματισμός επιδέχονται δύο σημασίες, όπως συμβαίνει συχνά με τις έννοιες της φιλοσοφικής παρόδου: έτσι, οι όροι υλιστής, αισθησιοκράτης, κυνικός, επικούρειος, σοφιστής, σκεπτικός διαθέτουν στο λεξικό ένα φιλοσοφικό λήμμα, αλλά και μια κοινή σημασία. Περιέργως, η δεύτερη αντικρούει την πρώτη, σε σημείο που η μία μοιάζει να αναιρεί την άλλη.

Αυτό συμβαίνει με τον υλιστή: σύμφωνα με τον φιλόσοφο, είναι ο στοχαστής που ισχυρίζεται ότι ο κόσμος ανάγεται σε μια απλή και ξεκάθαρη διάταξη της ύλης· όμως, για τους κοινούς θνητούς, είναι το άτομο που έχει εμμονή με τη συσσώρευση υλικών αγαθών και πλούτου· το ίδιο ισχύει και για τον κυνικό: μαθητής του Διογένη εκ Σινώπης, άρα και οπαδός του ασκητισμού και μιας άκαμπτης ηθικής ευθύτητας, αλλά και χυδαίο άτομο χωρίς πίστη ούτε νόμο· αλλά και με τον επικούρειο, που χαρακτηρίζει τον μαθητή του Επίκουρου, τον οπαδό μιας λιτής ζωής και του ασκητισμού, και ταυτόχρονα ένα πρόστυχο, χυδαίο και φιλήδονο άτομο· ο σοφιστής διακηρύσσει έναν μεθοδολογικό προοπτικισμό, εκφράζει όμως ταυτόχρονα, για την πλειοψηφία του κόσμου, το άτομο που αρέσκεται σε δόλιους συλλογισμούς έχοντας στόχο την επιτυχία με κάθε μέσο· και θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε με πολλά ακόμα παραδείγματα.

Ο ωφελιμιστής, όπως γνωρίζουν οι φιλόσοφοι, προέρχεται απευθείας από τον Τζέρεμι Μπένθαμ, σπουδαίο στοχαστή, και τον Τζον Στιούαρτ Μιλ, για τους οποίους η αρχή της ωφέλειας, δηλαδή η μεγαλύτερη ευτυχία για τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, δρα ως κεντρικό σημείο της ηθικής φιλοσοφίας.

Η δεοντολογία (1834) του πρώτου και ο Ωφελιμισμός (1838) του δεύτερου θέτουν τις βάσεις αυτής της δυναμικής σκέψης, που όμως παραμερίστηκε από τους υποστηρικτές της ιδεαλιστικής παράδοσης. Σ’ αυτούς τους Αγγλοσάξονες δεν υπάρχει νεφελώδης σκέψη, αλλά μια ξεκάθαρη, ακριβής, κατανοητή φιλοσοφία, απαλλαγμένη από οποιαδήποτε μεταφυσική προκατάληψη, και κυρίως, θανάσιμο αμάρτημα για την κυρίαρχη κάστα, μια σοφία ικανή να παραγάγει αποτελέσματα στην καθημερινή ζωή, στην πιο συνηθισμένη πραγματικότητα.

Για τον μέσο άνθρωπο ο ωφελιμισμός στιγματίζει τη συμπεριφορά ενός συμφεροντολόγου ατόμου ως προς τις σχέσεις του με τους άλλους, ανίκανου να φερθεί με γενναιοδωρία και ανιδιοτέλεια. Κάθε πολιτική, σκέψη ή οικονομία που χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο θεωρείται ότι είναι εγωιστική, ότι δεν ενδιαφέρεται για τους ανθρώπους, αλλά ότι το μόνο που την απασχολεί είναι τα άμεσα, χειροπιαστά αποτελέσματα. Προστίθεται και μια δόση κυνισμού και μακιαβελισμού: ο ωφελιμιστής έχει ως στόχο και επιθυμεί ό,τι παρουσιάζει οφέλη ηχηρά και εντυπωσιακά, υλικά και απτά, άμεσα και καθημερινά. Βέβαια, όλα αυτά βρίσκονται στον αντίποδα της σκέψης του Μπένθαμ ή του Μιλ. Τι γίνεται δηλαδή σ’ αυτήν τη δεύτερη περίπτωση με τη μεγαλύτερη ευτυχία για τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, εφόσον υπάρχει η άμεση μικρή ικανοποίηση του ενός και μόνο;

Η ίδια παρατήρηση ισχύει και για τον πραγματισμό. Από φιλοσοφική πλευρά, αυτό το ρεύμα δείχνει σε όλες τους τις διαστάσεις τη γνώση και τον ορθολογικό σκοπό. Με άλλα λόγια: αυτός ο νέος θετικισμός προτείνει μια θεωρία της αληθείας που απορρίπτει το απόλυτο των ιδεαλιστών προς όφελος της επιστημολογικής σχετικότητας. Όταν ο Πιρς δημιουργεί το σημείο και το αντικείμενο το 1878, σε ένα άρθρο με τίτλο «Πώς να κάνουμε σαφείς τις ιδέες μας;», θέτει τις βάσεις μιας αυθεντικής φιλοσοφίας της ενδοκοσμικότητας. Καμία σχέση με την αδυναμία αντιμετώπισης των πραγμάτων μόνο από πρακτική πλευρά, ή σε σχέση με το προεξοφλημένο αποτέλεσμα...

Ο πραγματιστικός ωφελιμισμός που προτείνω παραπέμπει στη φιλοσοφική συνεπειοκρατία: δεν υπάρχουν απόλυτες αλήθειες, ούτε καλό, κακό, αληθινό, ωραίο, δίκαιο καθ’ εαυτά, αλλά σε σχέση με ένα σαφές και ξεκάθαρο σχέδιο. Πρόκειται γι’ αυτό που, με μια ιδιαίτερη οπτική -τον ηδονισμό στην προκειμένη περίπτωση- μας επιτρέπει να προχωρήσουμε στην κατεύθυνση του σχεδίου πετυχαίνοντας ηδονιστικά αποτελέσματα. Η ιδέα υπάρχει ήδη στο έργο του Μπένθαμ: να σκεφτόμαστε ανάλογα με την πράξη και να την έχουμε ως στόχο σε σχέση με τα αποτελέσματά της.

Ένα ηδονιστικό σύστημα. Συνοψίζοντας: υποστηρίζω λοιπόν μια αντι-ιστορία της φιλοσοφίας ως εναλλακτική λύση αντί της κυρίαρχης ιδεαλιστικής ιστοριογραφίας· μια σωματική λογική και το αντίστοιχο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα με μια καθαρά ενδοκοσμική οπτική· μια φιλοσοφία που νοείται ως εγωδικία προς δημιουργία και αποκωδικοποίηση· μια φιλοσοφική ζωή ως αποκάλυψη του λόγου· μια υπαρξιακή οπτική με έναν ωφελιμιστικό και πραγματιστικό στόχο.

Όλα αυτά συγκλίνουν σε ένα εστιακό σημείο: τον ηδονισμό. Συχνά προβάλλω αυτό το απόφθεγμα του Σαμφόρ, καθώς λειτουργεί ως ηδονιστική κατηγορική προσταγή: να απολαμβάνεις και να προσφέρεις απόλαυση, χωρίς να κάνεις κακό ούτε στον εαυτό σου ούτε σε οποιονδήποτε άλλον, αυτό είναι ηθική.

Αυτή η φράση τα λέει όλα: προσωπική απόλαυση, οπωσδήποτε, αλλά κυρίως απόλαυση του άλλου, καθώς χωρίς αυτή δε νοείται καμία ηθική, αφού μόνο η υπόσταση του άλλου τής δίνει αυτές τις ιδιότητες. Αν δεν υπάρχει ο άλλος -όπως στο έργο του Μαρκήσιου ντε Σαντ- δεν υπάρχει ηθική... Το ειδικό βάρος αυτού του αποφθέγματος του Σαμφόρ στον χώρο της συνεπειοκρατίας επιδέχεται άπειρες προεκτάσεις.

Κατ’ αρχάς θα ήθελα να προσδώσω σ’ αυτόν τον όρο μια αξιοπρέπεια που δε διαθέτει. Η υποδοχή της φιλοσοφικής μου πρότασης εδώ και περίπου δεκαπέντε χρόνια θέτει προβλήματα παρόμοια με εκείνα που αντιμετώπισαν οι υποστηρικτές του αρχαίου ηδονισμού: την άρνηση να μελετηθούν νηφάλια οι λεπτομέρειες των λεγομένων στο όνομα της υστερικής ταραχής που προκαλεί το άκουσμα και μόνο της λέξης ηδονή. Έκτοτε ο καθένας τα βγάζει πέρα με τον εαυτό του και την απόλαυσή του κι έπειτα πολύ συχνά αποδίδει στον άλλον, με την απλούστατη μέθοδο της μεταβίβασης, την εντύπωση που έχει σχηματίσει ο ίδιος για την ηδονή.

Έτσι, πολύ συχνά αναγκάστηκα να αντικρούσω ομιλίες που εξομοίωναν ηδονισμό και φασισμό, ηδονισμό και ναζισμό, ηδονισμό και αμοραλισμό, με την υποψία, δεδομένου ότι έχω παραδεχτεί πως είμαι νιτσεϊστής, μιας κρυφής συμπάθειας για ολοκληρωτικά, δικτατορικά και παρόμοια καθεστώτα! Να απολαμβάνεις χωρίς να προσφέρεις απόλαυση στους άλλους, μ’ αυτήν τη φράση πρέπει πραγματικά να εξομοιωθεί αυτή η φιλοσοφική θεωρία και η χειρότερη απάρνηση κάθε φιλοσοφίας· αλλά να απολαμβάνεις "και" να προσφέρεις απόλαυση στους άλλους: τι έχουν να πουν για το "και" οι υποστηρικτές αυτού του σκανδαλώδους, αλλά τόσο συχνού ολισθήματος;

Φυσικά, υπάρχει και η πιο εύκολη εκδοχή: η εξομοίωση του ηδονισμού με την πρόστυχη, συνήθη και σύγχρονη απόλαυση του φιλελεύθερου καταναλωτισμού. Γαστρονομία πολυτελείας - όταν το πρώτο μου βιβλίο, Η κοιλιά των φιλοσόφων, αντικείμενο παρεξήγησης, έδινε την ευκαιρία για μια ειρωνική προσέγγιση, δυστυχώς για τον είρωνα!, αυτών των θεμάτων περί του σώματος που φιλοσοφεί, της σαρκικής λογικής -βλέπε τη Λογική της λαιμαργίας..- της αισθησιοκρατίας, της υπαρξιακής ψυχοβιογραφίας, της φιλοσοφικής ζωής, της εναλλακτικής ιστοριογραφίας -από τότε και πάλι ο Διογένης...- κ.λπ.

Για να ολοκληρωθεί το πορτρέτο του ηδονιστή ως νέου χοίρου του Επίκουρου, η Θεωρία του ερωτικού σώματος ολοκλήρωσε τον πίνακα: εκεί όπου έθετα τους όρους ενός ηλιακού ερωτισμού, είδαν ένα εγχειρίδιο μεταμοντέρνου φλερτ, έναν πανηγυρικό της συλλογής γυναικών, μια διατριβή για την ελευθεριότητα αλά Δον Ζουάν! Όταν αντιπαραθέτω στην πλατωνική θεωρία της επιθυμίας ως έλλειψης μια δημοκρίτεια λογική της υπερβολής με την απειλή της εκτροπής· όταν προτείνω έναν ελευθεριάζοντα φεμινισμό που εξυμνεί τη γυναίκα, σε αντίθεση με την ιουδαιοχριστιανική λατρεία της παρθένου, ή της συζύγου και μητέρας· όταν υπερασπίζομαι το συνεχώς ανανεώσιμο συναλλαγματικό συμβόλαιο αντί του γάμου· όταν προβάλλω την αξία μιας μεταφυσικής τής στειρότητας σε αντίθεση προς το καθήκον της αναπαραγωγής, γίνομαι το σύμβολο του ελευθεριάζοντα - με τη χυδαία σημασία του όρου, φυσικά...

Η ηδονή παραλύει: η λέξη, τα γεγονότα, η πραγματικότητα, οι ομιλίες που γίνονται επ’ αυτής. Παραλύει ή προκαλεί υστερία. Υπάρχουν πάρα πολλά προσωπικά στοιχήματα που χάθηκαν, πολλοί δεσμοί αλλοτριωμένοι, πάσχοντες, δυστυχισμένοι και αξιολύπητοι, πολλές κρυφές, κρυμμένες αποτυχίες, πολλές δυσκολίες για την ύπαρξη, τη ζωή - τη χαρά. Εξ ου και η απόρριψη της λέξης: κακόβουλη, επιθετική, κακόπιστη κριτική· ή απλώς ξεκάθαρη αποφυγή. Ανυποληψία, δυσφήμιση, υποτίμηση, περιφρόνηση, όλα τα μέσα είναι χρήσιμα αρκεί ν’ αποφύγουμε το θέμα.

Επιμένω στη θεωρητική και υπαρξιακή μου θέση: ο ηδονισμός παρά τις παρεξηγήσεις, προσδιορίζει αυτήν τη θεώρηση του κόσμου που προτείνω στα τριάντα μου βιβλία. Μια ανάγνωση της πραγματικότητας, βέβαια -βλέπε τους τόμους του Ηδονιστικού ημερολογίου- αλλά και μια πρόταση ζωής. Κι αυτό γιατί υπερασπίζομαι επίσης μια έννοια που έχει παρέλθει από τη μόδα της φιλοσοφίας: την έννοια της ολοκληρωμένης σκέψης, την έννοια του συστήματος.

Υπερασπίζομαι δηλαδή μια σκέψη δυνατή, στέρεα, δομημένη, συνεπή, και προσπαθώ να εξετάσω το σύνολο των δυνατών γνώσεων. Ο ηδονισμός παρέχει το κεντρικό θέμα και τα διάφορα έργα μου τις παραλλαγές. Έτσι, έχω προτείνει μια ηθική, μια ερωτική θεωρία, μια πολιτική, μια αισθητική, μια επιστημολογία, μια μεταφυσική. Αντιστοίχως: μια αισθητική ηθική, έναν ηλιακό ερωτισμό, μια ελευθεριακή πολιτική, μια κυνική αισθητική, μια τεχνόφιλη βιοηθική και έναν μεταμοντέρνο αθεϊσμό, προϋπόθεση δυνατότητας του συνόλου.

Διπολική διαταραχή: Από τη μανία στην κατάθλιψη

H διπολική διαταραχή είναι μια κατάσταση ψυχικής υγείας που χαρακτηρίζεται από σημαντικές διακυμάνσεις της διάθεσης και συναισθηματικές εξάρσεις, τόσο έντονες (μανία ή υπομανία), όσο και χαμηλές (κατάθλιψη). Σύμφωνα με την Mayo Clinic, η ακριβής αιτία της διαταραχής δεν είναι γνωστή, πιθανώς όμως εξηγείται από αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου και γενετικούς παράγοντες. Τα μέχρι τώρα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης διπολικής διαταραχής το οικογενειακό ιστορικό, το έντονο στρες, αλλά και την κατάχρηση ουσιών.

Κατά τη διάρκεια των καταθλιπτικών φάσεων, τα άτομα συχνά βιώνουν βαθιά θλίψη, απελπισία και μειωμένο ενδιαφέρον για τις περισσότερες δραστηριότητες. Συχνά, επίσης, παρατηρούνται συμπτώματα όπως σημαντική αλλαγή βάρους, διαταραχές ύπνου, κόπωση, αίσθημα αναξιότητας, δυσκολία συγκέντρωσης και αυτοκτονικές σκέψεις.

Αντίθετα, κατά τη διάρκεια των μανιακών ή υπομανιακών φάσεων, τα άτομα μπορεί να αισθάνονται υπερβολικά χαρούμενα, ενεργητικά ή ασυνήθιστα ευερέθιστα. Η μανία και η υπομανία μοιράζονται τα ίδια συμπτώματα, με την μανία ωστόσο να είναι πιο έντονη, προκαλώντας συνήθως σημαντικότερες επιπτώσεις στην καθημερινότητα. Και στις δύο περιπτώσεις, οι άνθρωποι μπορεί να διέπονται από μια διογκωμένη αίσθηση ευεξίας, να χαρακτηρίζονται από μειωμένη ανάγκη για ύπνο, να είναι ιδιαίτερα ομιλητικοί, να κάνουν αγωνιώδεις σκέψεις, να βιώνουν απόσπαση της προσοχής και να παίρνουν κακές αποφάσεις.

Σε κάθε περίπτωση, αυτές οι διακυμάνσεις επηρεάζουν τον ύπνο, τα επίπεδα ενέργειας, τις δραστηριότητες, την κρίση, τη συμπεριφορά και τη διαύγεια της σκέψης. Συχνά, μάλιστα, οδηγούν σε απρόβλεπτες αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά, προκαλώντας σημαντικές προκλήσεις στη διαχείρισή τους.

Η συχνότητα αυτών των εναλλαγών της διάθεσης μπορεί να ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό. Ορισμένα άτομα ενδέχεται να εμφανίζουν περιόδους σταθερής διάθεσης μεταξύ των επεισοδίων, ενώ άλλα όχι.

Όπως αναφέρει η Mayo Clinic, η διπολική διαταραχή χωρίζεται σε διαφορετικές υποομάδες, ανάλογα με τα συμπτώματα:

Διπολική διαταραχή Ι: Περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα μανιακό επεισόδιο, το οποίο ενδεχομένως ακολουθείται ή προηγείται από υπομανιακά ή μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια. Η μανία μπορεί να οδηγήσει σε αποσύνδεση από την πραγματικότητα (ψύχωση).

Διπολική διαταραχή ΙΙ: Χαρακτηρίζεται από τουλάχιστον ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο και ένα υπομανιακό επεισόδιο, αλλά όχι πλήρη μανιακά επεισόδια.

Κυκλοθυμική διαταραχή: Το άτομο έχει ιστορικό πολυάριθμων περιόδων υπομανιακών και καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε διάστημα δύο ετών (ή ενός έτους σε περιπτώσεις παιδιών και εφήβων). Θεωρείται, ωστόσο, λιγότερο σοβαρή κατάσταση από τη μείζονα κατάθλιψη.

Άλλες μορφές: Περιλαμβάνει διπολικές και συναφείς διαταραχές, που προκαλούνται από φάρμακα, κατανάλωση αλκοόλ ή ιατρικές καταστάσεις, όπως η νόσος Cushing ή το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Οι δύο πρώτες περιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν πρόσθετα χαρακτηριστικά, όπως άγχος, μελαγχολία και ψύχωση. Τα συμπτώματα μπορεί επίσης να ποικίλλουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή με τις εποχιακές αλλαγές.

Η διάγνωση της διπολικής διαταραχής γίνεται συνήθως στα τέλη της εφηβείας ή τις αρχές της ενήλικης ζωής, αν και τα συμπτώματα και η σοβαρότητά τους ενδέχεται να τροποποιηθούν με την πάροδο του χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Δεδομένων των τυπικών διακυμάνσεων της διάθεσης, του άγχους και άλλων θεμάτων ψυχικής υγείας που χαρακτηρίζουν συχνά την εφηβική περίοδο, η διάγνωση της διπολικής διαταραχής αποτελεί συχνά πρόκληση.

Η διπολική διαταραχή είναι μια δια βίου συνθήκη, η οποία ωστόσο μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο, με τη βοήθεια ενός κατάλληλου θεραπευτικού σχεδίου, το οποίο συνήθως περιλαμβάνει έναν συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τα άτομα με διπολική διαταραχή συχνά δεν συνειδητοποιούν την έκταση της συναισθηματικής τους αστάθειας. Τα συναισθήματα ευφορίας και αυξημένης παραγωγικότητας είναι συνηθισμένα, αλλά ακολουθούνται από σημαντικές συναισθηματικές πτώσεις. Είναι ζωτικής σημασίας να συμβουλευτείτε έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης εάν υπάρχουν συμπτώματα κατάθλιψης ή μανίας.

Αν δεν αντιμετωπιστεί, η διπολική διαταραχή μπορεί να οδηγήσει σε κατάχρηση ουσιών, απόπειρες αυτοκτονίας, νομικά και οικονομικά προβλήματα, προβλήματα σχέσεων και κακή απόδοση στην εργασία ή το σχολείο. Συχνά συνυπάρχει με παθήσεις όπως αγχώδεις διαταραχές, ΔΕΠΥ, διατροφικές διαταραχές και προβλήματα σωματικής υγείας.

Η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της εξέλιξης της διπολικής διαταραχής. Η αποτελεσματική διαχείριση περιλαμβάνει την επαγρύπνηση για τα προειδοποιητικά σημάδια, την αποφυγή της κατάχρησης ουσιών και την τήρηση των συνταγογραφούμενων φαρμακευτικών θεραπειών.