Η κόρη της Αρχαίας Θήρας

Xαράλαμπος Σιγάλας και η
Κόρη της Αρχαίας Θήρας

Η Σαντορίνη είναι Ολόκληρη Πολιτεία, όχι μόνο εικόνων, όχι μόνο ηλιοβασιλεμάτων...

-Είμαι ο Χαράλαμπος, μου είπε κοιτώντας με, με τα δυνατά του μάτια. Ο Χαράλαμπος από τα Βρυσάκια. Έλλην και μανιώδης ερευνητής της αρχαιότητας. Χαίρομαι που σας συναντώ.

-Τι άλλη απόδειξη θέλουνε πατέρα Άνσελμε;Σκότωσα το γαιδούρι μου για να τους κατεβάσω τούτο το μάρμαρο από το βουνό. γράφει ή δεν γράφει Ελληνικά. ;Oχι πέστε μου. Φώναξα τον Κορονέλλο να το δει. Του είπα, άρχοντα υπάρχει ολόκληρη πολιτεία πάνω. Στο βουνό που εσείς το λέτε Άγιο Σεβαστιανό. Στο Μέσα Βουνό [του είπα να σκάψουμε, και θα σου κατεβάσω θησαυρούς. Έχω βρει μάρμαρα, σπασμένες κολώνες, ολόκληρες σαρκοφάγους. Έχει και πολλά αγgεία, κάτι μακρόστενέες Κουπες. Ακόμα και τα βράχια πέρα στην ανατολική πλευρά, έχουν πάνω χαραγμένες ζωγραφιές. Σας λέω υπάρχει πολιτεία αρχαία τότε να τους πείτε ότι στη Σαντορίνη που τέλος πάντων τόσα χρόνια δικιά τους είναι, υπάρχουν αρχαίοι θησαυροί. Μάλιστα Ολόκληρη Πολιτεία. Είμαι σίγουρος, αν σκάψουνε θα τα βρούνε. Εγώ ξέρω ακριβώς που βρίσκονται. Μακάρι να μπορούσα να τα πω στις δικές μου αρχές, αλλά που είναι; Συγχωρέστε με είπα πολλά....ΑΛΛΑ ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΝΑ ΜΙΛΗΣΩ ΕΔΩ;

Δεν είναι μόνο το προϊστορικό Ακρωτήρι της Θήρας που είχε τις ωραίες κυρίες των τοιχογραφιών. Και τους ιστορικούς χρόνους, τον 7ο αι. π.Χ., η Θήρα είχε όμορφες, λυγερές κόρες. Τουλάχιστον αυτό μας δείχνει το εκπληκτικό άγαλμα δαιδαλικής κόρης που βρέθηκε στο νεκροταφείο της αρχαίας Θήρας.
Είναι νέα και όμορφη, αλλά στα δεξιά έχει διπλό πιγούνι. Είναι σε σχεδόν άριστη κατάσταση, αλλά της λείπει ο δεξιός αγκώνας και ένα μικρό τμήμα από το άκρο της μύτης της. Κοιτώντας την όμως σχεδόν δεν το προσέχεις. Είναι ψηλόλιγνη, αλλά τα πόδια της είναι δυσανάλογα μεγάλα ως προς τον κορμό και το κεφάλι της δυσανάλογα μικρό. Αν και πέρασε κάπου 2.700 χρόνια κάτω από τη γη, το σώμα της δεν παρουσιάζει σημεία διάβρωσης και η αριστοκράτισσα κυρία της θηραϊκής κοινωνίας που πλάστηκε στα τέλη του 7ου π.Χ. αιώνα διατηρεί τη φρεσκάδα ενός έργου που προμηνύει τον ερχομό της μεγάλης πλαστικής του Αιγαίου των ύστερων αρχαϊκών και των κλασικών χρόνων. Παρά τις αντιφάσεις όμως, η δαιδαλική κόρη που έφερε στο φως ο αρχαιολόγος κ. Χαράλαμπος Σιγάλας, στο νεκροταφείο της αρχαίας Θήρας , είναι ένα σπανιότατο και εξαιρετικό έργο, ένα έργο σταθμός στην εξέλιξη της αρχαίας γλυπτικής και η είδηση της ανεύρεσής της χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό από τους αρχαιολόγους παγκοσμίως. Ο όρος «δαιδαλικά» δόθηκε κατ' ευφημισμόν από τους αρχαιολόγους, οι οποίοι ονόμασαν έτσι έναν συγκεκριμένο τύπο γλυπτών του 7ου π.Χ. αιώνα. Η ονομασία προέρχεται από τον μυθολογικό αθηναίο γλύπτη Δαίδαλο ο οποίος ήταν ο πρώτος που, κατά τις αρχαίες πηγές, έκανε μνημειώδη γλυπτική. Εν τούτοις ο όρος είναι σύγχρονος και αφορά μόνο γυναικεία αγάλματα αυτής της περιόδου με έντονη επιρροή από την Ανατολή και τη χαρακτηριστική πρόσθετη κόμη (περούκα).

Η δαιδαλική τέχνη

Η δαιδαλική τέχνη στη μεγάλη γλυπτική αρχίζει γύρω στα 660-650 π.Χ. και ως τώρα έχουν βρεθεί ελάχιστες δαιδαλικές κόρες μεγάλου μεγέθους. Η πιο γνωστή βεβαίως είναι η περίφημη Ναξιώτισσα Νικάνδρα, που ήταν αφιερωμένη στη Δήλο και η οποία, αν και με σπασμένο στη μέση τον κορμό της, εξακολουθεί να στέκεται όρθια επάνω στη βάση της όπου είναι χαραγμένο το πατρικό της όνομα και το όνομα του συζύγου της. Μετά είναι η θεά από το Αστρίτσι της Κρήτης, είναι η επίσης πολύ γνωστή «Κυρία της Auxerre», που βρίσκεται στο Λούβρο. Τώρα προστίθεται στην ομάδα η κόρη της Θήρας, η οποία θεωρείται από τα σημαντικότερα ευρήματα των τελευταίων χρόνων. Η κόρη βρέθηκε τυχαία στο νεκροταφείο της αρχαίας Θήρας και μια ολιγόλογη αναγγελία του ευρήματος μεταδόθηκε αμέσως σε όλο τον κόσμο.

 
«Ηταν μια Παρασκευή απόγευμα, 24 Νοεμβρίου» θυμάται ο κ. Σιγάλας «και είχαμε πάει με μια συνάδελφο και το βαφτιστήρι μου στο νεκροταφείο της αρχαίας Θήρας γιατί ήθελα να δω ξανά έναν τάφο που μελετούσα. Στην επιστροφή πήραμε ένα άλλο μονοπάτι όταν ξαφνικά σε ένα νεροφάγωμα ξεπρόβαλε μια δουλεμένη ηφαιστειακή πέτρα που φαινόταν να βρίσκεται στη θέση της.Σκάψαμε λίγο και είδαμε πως ανήκε σε έναν τάφο από τα τέλη του 5ου π.Χ. αιώνα.Σκαλίσαμε λίγο πάρα έξω το χώμα για να πατήσει το πόδι του παλάγκου που θα σήκωνε τον δόμο και θα μπορούσαμε να τον δούμε καλύτερα και εκεί φάνηκε ξαφνικά ένα κομμάτι δουλεμένο μάρμαρο, το οποίο αργότερα καταλάβαμε ότι ήταν το κάτω μέρος του αγάλματος. Εκείνο το βράδυ δεν ήμασταν καθόλου βέβαιοι ότι επρόκειτο για άγαλμα. Το αφήσαμε έτσι τη νύχτα και την άλλη μέρα το πρωί είδαμε ότι επρόκειτο για κόρη καθώς αποκαλύφθηκαν τα πόδια και οι πτυχές τού πίσω μέρους του ενδύματός της».

Τα ευρήματα και τα μουσεία

Η δαιδαλική κόρη βρέθηκε σε βάθος μόλις 70 εκ., στα νότια του νεκροταφείου της Σελλάδας, που απλώνεται σε μεγάλη έκταση κάτω από την αρχαία Θήρα στο νοτιοανατολικό τμήμα της Σαντορίνης. Πρόκειται για μια βραχώδη πλαγιά που ενώνει το μέσα βουνό και τον προφήτη Ηλία, που ανασκάφηκε από τον αείμνηστο Νίκο Ζαφειρόπουλο τις δεκαετίες του '60 και του '70. Κατά τον Ηρόδοτο η Θήρα ιδρύθηκε το 1.050 π.Χ. από Δωριείς που ήρθαν από τη Σπάρτη. Χάρη στα πλούσια ευρήματα του Ν. Ζαφειρόπουλου κτίστηκε το πρωτοποριακό για την εποχή του μικρό αρχαιολογικό μουσείο στα Φυρά, που συγκεντρώνει πλήθος πληροφορίες για τους παραγνωρισμένους ακόμη και από τους συγχρόνους τους Θηραίους οι οποίοι φαίνεται ότι, παρά την απομόνωση και τον συντηρητισμό τους, είχαν επαφές με τα μεγάλα κέντρα της εποχής τους. Ισως εδώ θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι στα Φηρά υπάρχουν δύο μουσεία. Το αρχαιολογικό με τα ευρήματα της Θήρας των ιστορικών χρόνων και το προϊστορικό με την επίσης εξαιρετική έκθεση επιλεγμένων ευρημάτων του Ακρωτηρίου. Στο εργαστήριο αυτού του δεύτερου μουσείου, του προϊστορικού, στεγάζεται προσωρινά η δαιδαλική κόρη της Θήρας, ώσπου να μελετηθεί και να δημιουργηθεί ο κατάλληλος χώρος για να εκτεθεί στο άλλο μουσείο στο οποίο και ανήκει χρονολογικά.

Έτσι προς το παρόν σε ένα δωμάτιο ανοίχτηκε ένα σκάμμα στο δάπεδο για να μπορέσει να σταθεί όρθια η κόρη που έχει ύψος 2,30 μ. Παρά τη φρεσκάδα και τη θαυμαστή του διατήρηση, ο κ. Σιγάλας υποστηρίζει ότι το έργο είναι ημιτελές, παρουσιάζει πολλά ερωτηματικά και το μόνο βέβαιο είναι ότι σκαλίστηκε σε χονδρόκοκκο ναξιώτικο μάρμαρο.

Η μυστηριώδης φιγούρα

Στο μέτωπό της είναι σκαλισμένο ένα διάδημα που τελειώνει στους κροτάφους και αφήνει να εννοηθεί ότι στερεώνεται με ένα κορδόνι που μόλις και διακρίνουμε ότι περνάει κάτω από την κώμη και επανεμφανίζεται στο πίσω μέρος της κεφαλής όπου δένει σε έναν καλά σκαλισμένο κόμπο. Επάνω από τη φυσική κώμη είναι σκαλισμένη μια δεύτερη από ξένα μαλλιά (είδος περούκας), που καταλήγει σε τέσσερις τυποποιημένες μπούκλες στον κάθε ώμο. Το ένδυμά της μόλις και διακρίνεται στον κορμό με μια αχνή λαιμόκοψη, ενώ από τη μέση και κάτω το πίσω μέρος του ενδύματος φέρει ραβδώσεις σαν μια σύγχρονη φούστα πλισέ, σε αντίθεση με το μπροστινό μέρος που είναι τελείως λείο, χωρίς πτυχές και μόνο κάτω από τη ζώνη διακρίνεται μια μικρή παραλληλόγραμμη προεξοχή, που ίσως να ήταν η απαρχή μιας διακόσμησης που πιθανόν να συνεχιζόταν ζωγραφικά. Τα νύχια και στα δύο χέρια είναι άγραφα και οι βολβοί των ματιών είναι ατελείωτοι και μόνο το στόμα μένει ερμητικά σφραγισμένο...
Η κόρη πρέπει να στεκόταν όρθια κοντά στον τάφο της (δεν έχει ακόμη βρεθεί), για να της δώσει ο καλλιτέχνης το φινίρισμα. Από εκεί εξαιτίας ίσως κάποιου σεισμού (;) έπεσε, θρυμματίζοντας τον δεξιό της βραχίονα. Είναι έργο θηραίου καλλιτέχνη επηρεασμένου από τη μεγάλη γλυπτική της Νάξου; Εγινε σε ναξιώτικο εργαστήριο και μεταφέρθηκε στη Σαντορίνη για να τελειώσει εκεί από ντόπιο ή και ναξιώτη τεχνίτη; Πρόφθασαν να την ζωγραφίσουν και χάθηκαν τα ίχνη; Αυτά είναι ελάχιστα από τα πολλά ερωτήματα που συνοδεύουν το εκπληκτικό γλυπτό.

Δυστυχώς η κόρη της Αρχαίας Θήρας δεν είναι επισκέψιμη για το κοινό, καθώς φυλάσσεται σε χώρο του Μουσείου Προϊστορικής Θήρας, μέχρι να βρεί τη θέση της στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θήρας. Πολλοί λένε ότι όταν βρίσκουν αρχαιότητες τις ξαναθάβουν δήθεν για να μη χαλάσουν. Το ερώτημα μου είναι γιατί δεν ξαναθάβουν και τις αγιογραφίες, εκκλησιαστικές εικόνες κ.λ.π;
Φυσικά δεν πήρα απάντηση...

ΠΛΑΤΩΝ - ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΧΩΡΙΖΟΝΤΑΙ

Ἀλλά φυσικά ἔρχεται καί ἕνα σημεῖον, ὅπου οἱ δρόμοι τῶν δυό φιλοσόφων χωρίζονται.

Καί οἱ δυό συλλαμβάνουν σάν ξεχωριστά αἰσθητό καί νοητό στοιχεῖο, οὐσία καί φαινόμενο, ἄπειρο καί πέρας, μορφή καί ὕλη· δέν δέχονται ὅμως καί οἱ δυό πώς μπορεῖ νά ὑπάρξουν τά δύο αὐτά σάν ξεχωριστοί κόσμοι. Τό δέχεται ὁ Πλάτων· ὁ Ἀρι­στοτέλης τό ἀρνεῖται. Τό γενικό, ἡ μορφή, ἡ ἔννοια δέν ἔχουν ἄλλη πραγματικότητα παρά τά συγκεκριμένα φαινόμενα, πού εἶναι ὕλη τους καί περιεχόμενο τους. Ἡ ἰδέα δέν ἔχει αὐθυπαρξία, καθώς νομίζει ὁ Πλάτων, δεν ἔχει ἄλλη πραγματικότητα, παρά τό σύνολο τῶν συγ­κεκριμένων ὄντων, τῶν ὁποίων εἶναι ἡ οὐσία, ἡ μορφή. «Ἀδύνατον εἶναι χωρίς τήν οὐσίαν καί οὗ ἡ ουσία». (Μεταφ. 991 b 1). Εἶναι ἀδύνατον νά χωρισθῆ ἡ οὐσία ἀπό ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου εἶναι οὐσία, ἡ ἰδέα ἀπό τό ὄν τοῦ ὁποίου εἶναι ἰδέα, τό εἶδος ἀπό τό ὄν, ἡ μορφή ἀπό τήν ὕλη. Ὁ Πλάτων χώρισε αὐτά τά δύο στοιχεῖα καί μάταια διπλασιάζοντας, κατά τόν Ἀριστοτέλη, τόν κόσμο, ἔπλασε τόν κόσμο τῶν ἰδεῶν πλάϊ στόν κόσμο τῶν συγκεκριμένων ὄντων. Ὕστερα προσπάθησε βέβαια να συνδέση αὐτούς τούς δύο κόσμους με τη μέθεξη των όντων στην ἰδέα.

Την κριτική πού ἀσκεῖ ὁ Ἀριστοτέλης στή θεωρία τῶν ἰδεῶν καί στή θεωρία τῆς μέθεξης, πού εἶναι ἀχώριστη ἀπό τήν πρώτη, τή συναντοῦμε σέ ὅλα του τά ἔργα, ἐπίμονη καί λεπτομερειακή. Θά μπορούσαμε νά ποῦμε πώς εἶναι ἡ ἀρνητική ἀφετηρία τῆς μεταφυσι­κῆς του. Τά κύρια ἐπιχειρήματα κατά τῆς ἰδέας στηρίζονται στό γε­γονός ὅτι ο Ἀριστοτέλης ἀντιλαμβάνεται τήν πλατωνικήν ἰδέα ὀντο­λογικά καί ὄχι γνωσιολογικά. Με αυτήν τή βάση εἶναι φυσικά ἀκα­τανόητο πῶς ἔχομε ἰδέες, πού δέν ἔχουν γιά περιεχόμενο, ὅπως θά ἔπρεπε, μιά πραγματική οὐσία, ἀφοῦ τίς θέλωμε γιά οὐσίες, ἤ ἀντί­θετα, πῶς οἱ ἰδέες δέν εἶναι μόνον τά κατηγορήματα, ὅπως πάλι θά ἔπρεπε, ἀφοῦ αὐτά εἶναι πάντα γενικώτερα ἀπέναντι τῶν ὑποκειμένων τῆς κρίσεως, (Μεταφ. 1003 α 7), πῶς ἀκόμη ἔχομε ἰδέες γιά κάθε τι, πού μπορεῖ νά γίνη ἀντικείμενο ἐπιστήμης. (Μεταφ. 990 b 11—15). Εἶναι ἐπίσης ἀκατανόητο πῶς, ἐνῶ ἡ ἰδέα εἶναι οὐσία αὐθύπαρκτη, εἶναι μαζί καί γενική ἔννοια, πού έχει για περιεχόμενο πολλά καθ' ἔκαστον. Ἀρκεῖ νά σκεφθῆ κανείς τό πρόβλημα τῆς οὐσίας τῶν ὄντων ὀντολογικά γιά νά δῆ τήν ἀναγκαιότητα τῆς ἀριστοτελικῆς ἀντίρρη­σης. «Ἅμα γάρ καθόλου τε ὡς οὐσίας ποιοῦσι τάς ἰδέας καί πάλιν χωριστάς καί τῶν καθ' ἕκαστον». (Μεταφ. 1086α 32). Τό ἴδιο μπο­ρεῖ νά ποῦμε γιά τήν πολλαπλότητα τῶν ἰδεῶν πού διέπουν τό ἴδιο πραγματικό ἀντικείμενο. Ἄν ἡ ἰδέα εἶναι οὐσία, στήν ὀντολογικήν ὑφή τῆς λέξης αὐτῆς, πῶς μπορεῖ νά ὑπάρξη αὐτή ἡ πολλαπλότητα; Μια πολλαπλότητα πού κατά τό ἐπιχείρημα τοῦ τρίτου ἀνθρώπου γίνεται ἄπειρη, γιατί, ἄν ὁ Σωκράτης ἀναφέρεται στήν ἰδέα τοῦ ἀνθρώπου, τότε, καί τῶν δυό τούτων ἐννοιῶν κοινό γενικό στοι­χείο εἶναι ἕνας τρίτος άνθρωπος. (Μεταφ. 999 α 2, 1031 b 29).

Τό ἄν αὐτή ἡ ἑρμηνεία τῆς ἰδέας δικαιολογῆται ἀπό τά πλα­τωνικά κείμενα, ἀπό ὡρισμένα τουλάχιστον, αὐτό δέν μπορεῖ ἐδῶ να συζητηθῆ. Στήν ἀριστοτελικήν ἀντίκρουση τῆς ἰδέας πρέπει, γιά νά εἶναι δίκαιος κανείς, νά ἔχη ὑπ' όψη, ὅτι συχνά δέν ἀντικρούεται ὁ Πλάτων ὁ ἴδιος, ἀλλά ἡ ἐξέλιξη τῆς πλατωνικῆς ἰδέας στήν Ἀκα­δημία ὕστερα ἀπό τό θάνατο τοῦ Πλάτωνος. Ἐμεῖς, τήν κρίση τοῦ Ἀριστοτέλη γιά τήν ἰδέα, τήν παίρνομε ἐδῶ σάν κάτι δεδομένο, σάν ἀφετηρία πού μᾶς βοηθάει νά εἰσαχθοῦμε στή θετική μεταφυσική θεωρία του. Τά ἴδια πρέπει νά ἐπαναλάβωμε καί γιά τή θεωρία τῆς μέθεξης, γιά τήν ὁποία εἶναι ἀκόμη πιό αὐστηρός ὁ Ἀριστοτέλης. «Τό νά λέμε ὅτι τοῦτα (τα εἴδη) εἶναι παραδείγματα καί ὅτι τά ἄλλα μετέχουν τῶν εἰδῶν, αὐτά εἶναι κενολογίες καί ποιητικές μεταφορές». (Τό δέ λέγειν παραδείγματα αὐτά εἶναι καί μετέχειν αὐ­τῶν τἄλλα, κενολογεῖν ἐστί καί μεταφοράς λέγειν ποιητικάς). (Μεταφ. 991 α 20).

Μια πού ἔτσι καί ἡ θέση τῶν δυό τούτων στοιχείων, πού ἀπαρτί­ζουν τήν ὁλότητα τοῦ κόσμου καί ἡ σχέση τους εἶναι διαφορετική ἀπό ὅ,τι τή δίδαξε ὁ Πλάτων, ἔργο τοῦ Ἀριστοτέλη εἶναι ἀπό αὐτό τό βασικό σημεῖο τῆς διαφωνίας νά ξεκινήση γιά νά μᾶς δείξη, πῶς αὐτά τά δυό στοιχεῖα, ἀφοῦ δέν ὑπάρχουν χωριστά, μπορεῖ νά ὑπάρχουν μαζί καί ποιά εἶναι ἡ θέση τους καί ἡ σχέση τους σέ αὐτήν τήν συνύπαρξη. Αὐτό εἶναι τό βασικό πρόβλημα τῆς ἀριστοτε­λικῆς φιλοσοφίας.

Περί "θεών", ονείρων και "θαυμάτων"

Τελικά, αν όλα όσα υποπτευθήκαμε, απ’ την διαφωτιστική αυτή ξενάγησή μας στις βιβλικές και λοιπές (Ηροδότου) αναφορές, περί της πιθανής σχέσης Εσθήρ-Ξέρξου, έχουν σωστά τοποθετηθεί... δίκαια νομίζω πρέπει να αναρωτηθούμε: γιατί, ο οποιοσδήποτε καλός θεός, θα επιθυμούσε με τόσο πάθος να καταστρέψει τον αποδεδειγμένα ιαματικό και πανανθρώπινα ευεργετικό πολιτισμό των Ελλήνων;

Και αν επιτέλους, όπως είναι προφανές, κανένας αληθινός θεός δεν εμπλέκεται σ’ όλα αυτά, τότε ποιός είναι εκείνος ο σατανικός μηχανισμός, ο χειροκίνητος εκείνος "θεός", που αιώνες τώρα μπορεί ανενόχλητος να παίζει με τον ύπνο των ανθρώπων, στέλνοντας με επιτυχία «κατ’ όναρ» τέτοιες εκβιαστικές εντολές πολέμου;

Όλα λοιπόν δείχνουν, ότι απ’ το μακρινό ακόμα παρελθόν, κάποιοι είχαν ανακαλύψει την δύναμη των ονειρο-υποβολών ή ονειρο-εμφυτεύσεων, εκμεταλλευόμενοι τις δυνάμεις των ονειροποιών φυτών! Κάποιοι κατάφεραν να δαμάσουν τις δυνάμεις αυτές και να κατακτήσουν την αποδοτικότατη τέχνη του ονειροποιού, την οποία και εκμεταλλεύθηκαν, φυτεύοντας μεθοδικά στην ψυχή των αρχόντων της εποχής τους, εντολές, με την μορφή θεόσταλτων ονείρων!

Κάτι τέτοιο ακούγεται πράγματι υπερβολικό! Εν τούτοις, ο μεγάλος αριθμός περιπτώσεων, που στα ιστορικο-θρησκευτικά μας κείμενα, έντονα και σχεδόν ξεκάθαρα υπαινίσσεται κάτι τέτοιο, πρέπει να μας αναγκάσει να θεωρήσουμε την εκδοχή αυτή, τουλάχιστον ως εξαιρετικά πιθανή!

Τελικά είναι δυνατή η ονειρο-υποβολή;

Ασφαλώς απ' την όλη παρουσίαση του θέματος, φαίνεται να λείπει η ισχυρή απόδειξη, πως η ονειρο-υποβολή, που στην υπόθεση μας παίζει τον βασικό ρόλο, είναι τελικά εφικτή. Και όμως, η ικανοποιητική απόδειξη που αναζητούμε, υπήρχε και μάλιστα εξαιρετικά διαδεδομένη στον αρχαίο κόσμο. Συγκεκριμένα η ονειρο-υποβολή, ήταν όχι μόνο μέσα στις λειτουργικές δυνατότητες των ελληνικών ασκληπιείων, αλλά και καθημερινή πρακτική που ονόμαζαν «εγκοίμηση».

Τα ασκληπιεία πρωτοεμφανίζονται τον 5ο π.Χ. αιώνα και εξαπλώνονται παντού, χωρίς να παύσουν να είναι δημοφιλή, μέχρι το τέλος του αρχαίου κόσμου. Δεν υπήρχε σχεδόν ελληνική πόλη, που να μην είχε το δικό της Ασκληπιείο. Τα πιο γνωστά ήταν των Τρίκαλων, της Επιδαύρου, της Τιτάνης, των Αθηνών, της Κω, της Λισσού, της Λεβήνος, της Κυρήνης και πολλά άλλα.

Το εγκοιμητήριο ήταν ο ιδιαίτερος ιερός χώρος, όπου ο πάσχον με πιστή στην
θεραπευτική δύναμη του θεού Ασκληπιού έπρεπε να κοιμηθεί. Κατά την εγκοίμηση γινόταν η θαυματουργική "επιφάνεια" του θεού, όπου ο "κοιμώμενος" δεχόταν αποκαλυπτικό όνειρο, κυρίως για θεραπευτικούς σκοπούς! Με διάφορους τρόπους ο "θεός", εμφανιζόταν στο όνειρο του ασθενή, και του έδειχνε τον τρόπο και το είδος θεραπείας που έπρεπε να ακολουθήσει. Το πρωί ο άρρωστος έλεγε το όνειρο στους ιερείς, και αυτοί το εξηγούσαν κατευθύνοντάς τον στην αγωγή που έπρεπε να ακολουθήσει.

Το πανέξυπνο αυτό μίγμα θεολογίας και επιστήμης είναι απολύτως εξηγήσιμο, αν αντιληφτούμε τα σημαντικά του πλεονεκτήματα, μια και κανένας ασθενής δεν θα μπορούσε να κατηγορήσει έναν θεό σε περίπτωση αποτυχίας… ενώ θα κυνηγούσε αμείλικτα τον οποιονδήποτε γιατρό, φορτώνοντάς του την ευθύνη της αποτυχημένης θεραπείας του!

Και μόνο απ' το γεγονός, ότι τα όνειρα του "θεού", έπρεπε κάθε φορά να είναι ανάλογα με την πάθηση του ασθενούς, συμπεραίνουμε μάλλον εκ του ασφαλούς, ότι τα όνειρα αυτά ήταν έντεχνες ονειρο-υποβολές των ιερέων του Ασκληπιού!

Είχαν όμως στα ασκληπιεία τις γνώσεις και τις κατάλληλες χαλαρωτικές ουσίες για κάτι τέτοιο; Για να απαντήσουμε στην σημαντικού αυτή ερώτηση, πρέπει να θυμηθούμε ότι η ιδία η φαρμακολογία έχει επίσημη αφετηρία της τα ελληνικά ασκληπιεία.

Οι ουσίες και τα χαλαρωτικά αφεψήματα βοτάνων που έπιναν υποχρεωτικά πριν απ' την εγκοίμιση, μπορούσαν άνετα να είναι και η αφορμή του δεκτικού στις ονειρο-υποβολές ύπνου. Αυτές οι ισχυρές εκστασιογόνες ουσίες (μανδραγορας, ερυσιβώδης όλυρα κ.λ.π.) που αποτελούσαν το οπλοστάσιο της μυστηριακής λατρείας, (π.χ. ελευσίνια μυστήρια-κυκεώνας) αλλά και της αρχαίας φαρμακολογίας, (πάσης φύσεως αραιωμένα δηλητήρια) ήταν πασίγνωστα στους μυημένους ιερείς, και στην κατάλληλη δόση, μπορούσαν να φέρουν οποιονδήποτε σε ονειρο-δεκτικό λήθαργο!

Σήμερα βέβαια η αποδεδειγμένη δυνατότητα των ονειρο-υποβολών (βλέπε: ανάλογα άρθρα στο ΙΝΤΕΡΝΕΤ[1]) μας βοηθάει να δούμε αυτή την εκδοχή ως εξαιρετικά πιθανή!

Φαντασθείτε μόνο την δύναμη ενός τέτοιου όπλου επέμβασης στην ιστορία! Η ιδέα είναι τόσο δελεαστική... που θα αποτελούσε μάλλον ανεξήγητη αβλεψία του πολυμήχανου δόλου, αν δεν είχε ανακαλύψει κάτι ανάλογο! Το θέμα λοιπόν δεν είναι αν, αναγνωρίζουμε εδώ την εκδοχή της ονειρομαγγανείας, αλλά πόσες, ανάλογες περιγραφές παραβλέψαμε, που με σαφήνεια την υπαινίσσονται.

Είναι αλήθεια τραγικό, που μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν σοβαρές μελέτες στην κατεύθυνση αυτή, που να εξετάζουν λεπτομερώς την ανατριχιαστική αυτή εκδοχή, τουλάχιστον στις κομβικές και καθοριστικές στιγμές της ιστορίας!

Στις τρεις προηγούμενες μελέτες μας, έχουμε ήδη εξετάσει πληθώρα τέτοιων βιβλικών κυρίως περιπτώσεων, όπου τα ονειροποιά υλικά, είχαν ολοφάνερα τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε "θαυμαστές" εξελίξεις! Εδώ όμως, έχουμε μια πανομοιότυπη περιγραφή (σχεδόν βιβλική!)... όχι από βιβλικό προφήτη αλλά από το χέρι του Ηρόδοτου! Συμπεραίνουμε λοιπόν, ότι και στα ευρύτερα ιστορικά αρχεία, πρέπει να επιβεβαιώνεται η ύπαρξη και η σαφής καταγραφή ανάλογων περιπτώσεων, που σκοπό τους είχαν την εκφοβιστική χειραγώγηση, συγκεκριμένων ιστορικών εξελίξεων με την εμφύτευση θεϊκών ονειρο-εντολών!

Η διαφορά της Βίβλου απ’ τα λοιπά ιστορικά αρχεία της ανθρωπότητας, είναι ότι εκεί η καταγραφή τέτοιων περιπτώσεων ήταν συστηματική και κάποιοι φρόντισαν να συγκεντρώσουν επιμελώς το συνολικό αυτό υλικό δημιουργώντας το πανίσχυρο καλαντάρι μαγείας, που σήμερα φέρει το κωδικό όνομα "Αγία γραφή"!

Και πραγματικά κάτι ανάλογο βλέπουμε να συμβαίνει και στην περίπτωση της Εσθήρ και του Μαρδοχαίου! Μετά τις επιτυχίες τους στην αυλή του Ξέρξη, με απόλυτο σεβασμό στην γραπτή προγονική τους παρακαταθήκη, συμβαίνει το αναμενόμενο. Κάποιος παραδίδει γραπτή αναφορά των επιτυχιών του Μαρδοχαίου, στο κεντρικό Ιουδαϊκό ιερατείο. Διαβάζουμε την σχετική καταχώριση: «λευίτης ιερέας, έφερε την επιστολή αυτή (του Μαρδοχαίου) την σχετική με την γιορτή των Πουρείμ και έλεγαν γι' αυτήν (την επιστολή-βιβλίο της Εσθήρ) ότι είναι αυθεντική». Β.Β. Προσθήκη στο τέλος του βιβλίου της Εσθήρ (ΣΤ. 11)

Έτσι με τον ανάλογο σεβασμό, η αναφορά του Μαρδοχαίου (το κατοπινό βιβλίο της Εσθήρ) κατεχωρήθη πράγματι ως αυθεντική, μαζί με άλλες παρόμοιες πετυχημένες συνταγές επέμβασης στην ιστορία, που τελικά στο σύνολό τους, απετέλεσαν τον κορμό της Ιουδαϊκής Βίβλου!

Οι μεμονωμένες αυτές περιπτώσεις, τοποθετήθηκαν με προσοχή μέσα στο συνολικό πολυσυλλεκτικό αυτό αρχείο (που αργότερα ονομάσαμε Βίβλο) και όπου υπήρχε ανάγκη, οι επιτήδειοι ιεροσυντάκτες πρόσθεσαν παραπλανητικά θεολογήματα, βαρετές λεπτομέρειες και τελετουργικές απεραντολογίες, που στο σύνολό τους αποθάρρυναν αποτελεσματικά, ακόμα και τους πιο τολμηρούς, απ’ την συστηματική εξερεύνησή του!

Κάποιοι λοιπόν, με όπλο τους τα πολλά και ποικίλα ονειροποιά υλικά, κατάφεραν να ξεσηκώσουν τον τρόμο ή τον ενθουσιασμό[2] των θυμάτων τους, φέρνοντας σταδιακά την τέχνη του ονειροποιού, σε επίπεδα λειτουργικής τέχνης, που τους βοήθησε να αναρριχηθούν στις εξουσίες της εποχής τους και να μεταμορφωθούν σε θριαμβευτικούς επιβήτορες της ιστορίας. Αυτοί λοιπόν, οι συγκεκριμένοι... ονειρο-χειραγωγοί... είχαν κάθε λόγο να ονομάζουν "θεϊκά", αυτά τα ιστοριογόνα όνειρα!

Υπενθυμίζω εδώ, ότι ο Ιουδαίος Ραββίνος[3] ιστορικός Φίλωνας, σε σχετικό του βιβλίο: «θεόπεμπτα είναι τα όνειρα» υπερθεματίζοντας, απαριθμεί και φυσικά ονομάζει θεϊκά, τα πάμπολλα βιβλικά όνειρα, που εξασφάλισαν στους πατριάρχες προγόνους του, ευκαιρίες αναρρίχησης στις εξουσίες, Αιγύπτου, Βαβυλώνας και Περσίας! Ταυτόχρονα όμως, αν και γνωρίζει πολύ καλά τις υπνοποιές, και ονειροποιές, ιδιότητες τουλάχιστον του Μανδραγόρα[4] εν τούτοις σε ολόκληρο το εκτεταμένο συγγραφικό του έργο, πουθενά δεν κάνει την παραμικρή αναφορά, στο καταγεγραμμένο (Γεν.30.14) και αποκαλυπτικό πάθος της Ραχήλ, για τους μανδραγόρες! Έτσι αποφεύγει να αποκαλύψει έστω και έμμεσα, την γνώση, κατοχή και χρήση της ασυναγώνιστης αυτής υπνοποιού δρόγης, από τους προπάτορές του πατριάρχες.

Ο έτερος των Ραββίνων[5] ιστορικών, ο Φλάβιος Ιώσηπος, ακολουθεί αντίστροφη τακτική απόκρυψης του Μανδραγόρα! Αναφέρεται μεν στους μανδραγόρες της Ραχήλ, όμως, μόνο ωσάν να επρόκειτο για αθώο... λαχανικό ή φρούτο εποχής γράφοντας: «Η Ραχήλ παρακαλούσε την (αδελφή της) Λεία να της δώσει μανδραγόρες γιατί επιθύμησε να τους φάει» Ιώσηπος Ιουδ.Αρχαιολ.1.307. Φυσικά για τους ίδιους λόγους, πουθενά δεν δηλώνει, ότι εγνώριζε οτιδήποτε, για την φοβερή δηλητηριώδη, υπνοποιό και ονειροποιό δύναμη του φυτού!

Επιστρέφοντας όμως στην περίπτωση του Ηροδότου, επισημαίνουμε, πως μια παράξενη λεπτομέρεια της αφήγησής του, σχεδόν μας υποχρεώνει να προσέξουμε καλύτερα την πιθανότητα κατασκευής συνωμοτικής ονειρο-εντολής πολέμου κατά των Ελλήνων, στους Ξέρξη και Αρτάβανο!

Πράγματι, στην συνέχεια της περιγραφής του, ο Ηρόδοτος όχι μόνο δεν αναφέρεται σε κάτι καθαρά ονειρικό, όπως π.χ. φτερούγες που απλώνονται σε δύση και ανατολή, όπως κάνει αλλού,[6] αλλά μας περιγράφει την σκανδαλωδώς παράξενη απαίτηση του βασιλιά Ξέρξη, να παραστήσει ο στρατηγός του Αρτάβανος τον βασιλιά για μια μέρα και μάλιστα την νύχτα, να κοιμηθεί στο βασιλικό κοιτώνα, βέβαιος ότι έτσι θα ξεγελαστεί ο εντολέας άγγελος και θα επισκεφθεί και τον Αρτάβανο με το ίδιο βασανιστικό όνειρο κατά της Ελλάδος!!!

Στην παράξενη αυτή λεπτομέρεια όμως, που φανερά δεν ταιριάζει καθόλου σε συνηθισμένες ονειρικές καταστάσεις, εμείς μπορούμε να δούμε έντονα, την προσπάθεια επανάληψης του μηχανισμού της μαγγανείας! Η συγκεκριμένη απαίτηση, προδίδει την ανάγκη διατήρησης συγκεκριμένων συνθηκών, για την δυνατότητα επανεμφάνισης των "ονείρων"! Φαίνεται πως οι ονειροποιοί συνωμότες, έκαναν πράγματι ένα τέτοιο αποκαλυπτικό λάθος, που φυσιολογικά θα έπρεπε να ενεργοποιήσει τους υποψιασμούς, ακόμα και των αφελέστερων αναγνωστών! Όχι μόνο έβαλαν τον σαστισμένο Ξέρξη, να προτείνει στον Αρτάβανο την εντελώς ανόητη αυτή ιδέα, να ξεγελάσει δηλαδή τον ονειροδότη θεό, φορώντας την βασιλική στολή στον στρατηγό του, αλλά στην συνέχεια, η αφήγηση παρουσιάζει και τον υποτιθέμενο θεό, να παίζει ευχαρίστως το παιγνίδι της παράξενης αυτής πρότασης του Ξέρξη!

Στην αφήγηση βέβαια, μπορεί να φαίνεται πως την εξωφρενική αυτή πρόταση κάνει στον Αρτάβανο ο ίδιος ο Ξέρξης, αλλά βασανίζοντας ελάχιστα την εικόνα, γίνεται φανερό, ότι η συγκεκριμένη φαινομενικά ανόητη ιδέα, δεν μπορεί να ήταν του Ξέρξη, αλλά του υπεβλήθη, είτε στην ώρα της νυχτερινής δεκτικής του κατατονίας, είτε από τους ευφυείς συνωμότες που συνεχώς την ημέρα τον περιστοίχιζαν. Ο λόγος αυτής της πρότασης ήταν απλούστατος! Οι υποβολείς ονείρων, ήθελαν και το επόμενο θύμα τους, ο Αρτάβανος, να βρίσκεται μέσα στο βασιλικό υπνοδωμάτιο, όπου είχαν ήδη εξασφαλισμένη πρόσβαση και είχαν στήσει λειτουργικά και με ασφάλεια, όλα τα σκηνικά προαπαιτούμενα για την ονειρο-παράσταση.

Έπρεπε λοιπόν και το επόμενο θύμα τους, όχι απλά να κοιμηθεί στο βασιλικό κρεβάτι, αλλά να υποδυθεί και όλες τις υπόλοιπες λεπτομέρειες του καθημερινού βασιλικού βίου! Δηλαδή να ζήσει μια ολόκληρη μέρα σαν βασιλιάς, για να μπορέσουν να εφαρμόσουν πάνω του, όλες τις ευκαιρίες επέμβασης (μαγγανείες) στις διατροφικές συνήθειες του βασιλιά, κατά την διάρκεια της μέρας, ή λίγο πριν απ’ την νυχτερινή κατάκλισή του!

Με τον Αρτάβανο λοιπόν στην θέση του βασιλιά, να έχει πιει ή να έχει φάει τα κατάλληλα πράγματα, στην κατάλληλη ώρα, μπορούσαν με κάθε ευκολία να επαναλάβουν την ίδια ακριβώς συνταγή της ονειρο-υποβολής με την βοήθεια ασφαλώς συγκεκριμένης υπνοφόρου δρόγης, προσφερόμενης προφανώς σε κάποιο μαγγανισμένο καθιερωμένο δείπνο ή βραδινό ρόφημα του βασιλιά!

Φαίνεται λοιπόν, ότι η συγκεκριμένη πρόταση: «να κοιμηθεί (ο Αρτάβανος) στο βασιλικό κρεβάτι», Ηρόδ. 7.15.16, υποβιβάζει αυτόματα και οριστικά τον συνεργαζόμενο "θεό" σε απλό συνωμότη! Ολοφάνερα η πρόταση αυτή έγινε, μόνο επειδή δεν υπήρχε η ανάλογη δυνατότητα επέμβασης στην διατροφή, αλλά και το υπνοδωμάτιο του Αρτάβανου!

Παραμένει βέβαια αναπάντητη η σοβαρή ερώτηση: Μπορούσαν πράγματι να πλησιάσουν το βασιλικό κρεβάτι οι σωματοφύλακες του βασιλιά; Και αν ναι θα είχε ο βασιλιάς την αφέλεια να έχει αλλοεθνείς για σωματοφύλακές του;

Στις καίριες αυτές ερωτήσεις απαντάει επακριβώς ένα βιβλικό περιστατικό που περιληπτικά λέει ότι: «κάποτε ο βασιλιάς Δαρείος πήγε στο υπνοδωμάτιό του να κοιμηθεί, αλλά σύντομα ξύπνησε. Τότε οι τρεις νεαροί σωματοφύλακές του είπαν μεταξύ τους: ελάτε να πούμε ποιό κατά την γνώμη μας είναι το ισχυρότερο στον κόσμο, και όποιου ο λόγος φανεί στον βασιλιά ο εφυέστερος, εκείνος θα πάρει μεγάλα δώρα και τιμές... έγραψαν λοιπόν ο καθένας την γνώμη του και την έβαλαν κάτω απ’ το προσκέφαλο του βασιλιά Δαρείου και είπαν: Όταν θα σηκωθεί (απ’ τον ύπνο) ο βασιλιάς θα του δώσουν τα σημειώματα» (Ο΄)Α΄Εσδρας 3.3-4.

Οι τρεις αυτοί σωματοφύλακες έγραψαν πλάι στον κοιμόμενο βασιλιά την γνώμη τους. Ο πρώτος ότι το ισχυρότερο όλων είναι το κρασί. Ο δεύτερος ότι ο βασιλιάς είναι ισχυρότερος όλων! «Ο τρίτος όμως έγραψε πως επικρατέστερη είναι η γυναίκα, όλα όμως τα νικάει η αλήθεια» (Ο΄)Α΄Εσδρας 3.11-12. Το πρωί όλοι ανέλυσαν τη σκέψη τους εκτεταμένα και ο βασιλιάς: «είπε (στον τρίτο ο οποίος ήταν Ιουδαίος) ζήτησέ μου ότι θέλεις και περισσότερο απ’ όσα συμφωνήσαμε κι εγώ θα σου τα δώσω γιατί αποδείχθηκες ο σοφότερος και θα γίνεις σύμβουλός μου και μέλος της οικογένειας μου. Τότε ο Ζοροβάβελ[7] (αυτό ήταν το όνομά του) ζήτησε από τον βασιλιά (Δαρείο) να ανοικοδομήσει την Ιερουσαλήμ και τον Ναό της» (Ο΄)Α΄Εσδρας 4.32-44.

Απ’ το περιστατικό αυτό βλέπουμε, πως λίγα μόνο χρόνια νωρίτερα, ο βασιλιάς Δαρείος, (521-485 π.Χ.) ο ίδιος ο πατέρας του Ξέρξη... ο Πέρσης βασιλιάς που πρώτος εκστράτευσε ανεπιτυχώς κατά της Ελλάδος,[8] φιλοξενούσε ευχαρίστως στην αυλή του, άτομα διαφορετικής φυλής και καταγωγής! Και όχι μόνο στην αυλή του, αλλά (κατά την Βίβλο πάντα) οι ίδιοι οι σωματοφύλακές του, ήταν άτομα διαφορετικής καταγωγής, πίστης, καταβολών και επιδιώξεων, έχοντας μάλιστα την δυνατότητα να προσεγγίζουν, όχι μόνο το υπνοδωμάτιό του, αλλά και το ίδιο το προσκέφαλο του κοιμώμενου βασιλιά!

Να λοιπόν, πως μια ανεξήγητη παραδοξότητα στην περιγραφή του Ηροδότου, υπό το φως της απλής τυπικής ανάλυσης, έπρεπε να αναγκά­σει την ιστορική έρευνα, όχι μόνο να ανακαλύψει την ενδεχόμενη ονειροποιό μαγγανεία, αλλά και να την συνυπολογίζει τουλάχιστον ως συνέκδοχη αιτία της αιματηρής και πολιτισμοκτόνου καθόδου του Ξέρξη στην Ελλάδα!

Αντί’ αυτού, αιώνες τώρα, ειδικοί και μη, προσπερνούν υποτιμητικά τις λεπτομέρειες της τόσο παράξενης αυτής περιγραφής, (που σημειωτέον αποτελεί ίσως την εκτενέστερη περιγραφή ονείρου από αναγνωρισμένο ιστορικό όπως ο Ηρόδοτος) με επιδεικτική αδιαφορία και ειρωνικά χαμόγελα.

Απ’ την άλλη, δεν αμφιβάλλω, πως ίσως κάποιοι να κοντοστάθηκαν πάνω απ’ την αινιγματική αυτή περιγραφή του Ηρόδοτου και προσωρινά να φιλοξένησαν, ένα αχνό νεφελώδες ερωτηματικό! Όμως εντελώς αβοήθητοι, λόγω της παντελούς άγνοιας ανάλογων περιπτώσεων, (κυρίως βιβλικών), οι υποψιασμοί τους αυτοί, αστήρικτοι και ανεπιβεβαίωτοι, αδράνησαν και η όποια πρόσκαιρη νεφελώδης απορία τους, διαλύθηκε ανεκμετάλλευτη, σαν μοναχικό συννεφάκι, ανίσχυρο να προκαλέσει την απαιτούμενη ευεργετική βροχή ερωτήσεων!

Βέβαια, όλη αυτή η γενικευμένη απουσία υποψιασμών, μόνο ανερμήνευτη και τυχαία δεν είναι, αφού η τέχνη του δόλου, αιώνες τώρα παραμένει αόρατη και άγνωστη, ακόμα και στους εραστές των καλύτερων ιστορικών καταδύσεων. Το κολοσσιαίας σημασίας όμως ενδεχόμενο, μιας ονειρο-μαγγανικής χειραγώγησης, που υποχρέωσε τον Πέρση βασιλιά, εκβιαστικότερα από οποιαδήποτε άλλη αιτία, να εκστρατεύσει κατά των Ελλήνων, ούτε καν σαν ακραία εκδοχή, δεν νομίζω ότι απασχόλησε ποτέ και κανέναν!

Όπως καταλαβαίνετε λοιπόν, ένα τέτοιο συγκλονιστικό συμπέρασμα, γύρω απ’ τους μηχανισμούς υποκίνησης της σημαντικότερης εκστρατείας κατά του πολιτισμού των Ελλήνων, ακόμα και στην ασθενέστερη εκδοχή του, θα έγραφε επαναστατική ιστορία αφύπνισης, αποκαλύπτοντας ως αληθινούς τους υπαρκτούς μηχανισμούς παρέμβασης της μαγείας στην ιστορία!

Την ονειροποιό αυτή μαγγανεία, την υπαινίχθη ο Ηρόδοτος στα γραπτά του τον 5ο αιώνα π.Χ. Από τότε πέρασαν 25 αιώνες! Στην περίπτω­ση που κάποιοι παρατηρητικοί αναλυτές, αιώνες πριν έκαναν γνωστή, έστω και σαν εκδοχή, μια τέτοια ισχυρή και άκρως εντυπωσιακή δυνατότητα χειραγώγησης ιστορικών εξελίξεων, ολόκληρος ο μεσογειακός και κατ’ επέκταση ο δυτικός λεγόμενος πολιτισμός, θα είχε υψηλότερο δείκτη υποψιασμών και οι ιστορικές εξελίξεις, ενδεχομένως θα ήταν συγκλονιστικά θετικότερες!

Αντιθέτως, κάποιοι επαΐοντες, μέχρι σήμερα, με ανυποχώρητη υποτιμητική διάθεση, πετούν αβασάνιστα τις λεπτομέρειες αυτές του Ηρόδοτου στα αζήτητα, θεωρώντας αδιανόητη κάθε πιθανότητα τέτοιας αποκωδικοποίησης της συγκεκριμένης κομβικής ιστορικής περιγραφής και ονομάζουν «εφευρήματα του Ηροδότου» και «απόπειρες δραματοποίησης», όλες αυτές τις πολύτιμες ενδεχομένως λεπτομέρειες!

Αυτό βέβαια, δεν συμβαίνει κατ’ ανάγκην από υστεροβουλία, αλλά από παντελή, εγκληματική θα έλεγα άγνοια, της τεράστιας συμμετοχής της... μαγγανείας[9] στην ιστορία!

Βέβαια κάποιος θα μπορούσε να επιμένει, πως δεν φαίνεται και πολύ πιθανό ένας βασιλιάς όπως ο Ξέρξης, να υποκινήθηκε τόσο ισχυρά από όνειρα για μια τέτοια εκστρατεία. Κάποιος άλλος όμως που μελέτησε την ανατολίτικη δεισιδαιμονία εκτενέστερα γράφει επ’ αυτού: «Το όνειρο για τον Βαβυλώνιο, είχε κάτι απ’ την πραγματικότητα. Δεν έχει σημασία αν στο όνειρό του είδε κάποιον θεό, γι’ αυτόν, τον είδε πραγματικά! Το γεγονός ότι το όραμα συνέβη όχι όταν ήταν ξυπνητός, αλλά στον ύπνο του, δεν μειώνει σε τίποτε την πραγματικότητά του». Ζώρζ Κοντενώ: «η καθημερινή ζωή στην Ασσυρία» σελ 315.

Επαναλαμβάνω λοιπόν για πολλοστή φορά: είναι καιρός να καταλάβουμε, ότι δεν μπορούμε αιώνια να αγνοούμε την παρεμβατική δύναμη της "μαγείας" στην διαμόρφωση της ιστορίας. Μέχρι σήμερα η μαγγανεία ανενόχλητη και ακαταδίωκτη, σαρώνει επιτυχίες στην καθημερινά διαμορφούμενη ιστορία μας χωρίς εμείς να υποθέτουμε καν την ύπαρξή της! Και εδώ νομίζω πως ταιριάζει περισσότερο από οπουδήποτε αλλού να εισηγηθώ ξεκάθαρα την ίδρυση "σχολής", (ότι κι αν αυτό μπορεί να σημαίνει), που επιτέλους θα αναζητά, την ανάμειξη της "μαγείας" στην ιστορία!

Αν λοιπόν όσα εδώ εξετάσαμε αληθεύουν, τότε ο δεισιδαίμων[10] Ξέρξης, που έτσι κι αλλιώς πάντοτε έλεγε: «θεός οδηγεί τις αποφάσεις μας» (Ηροδ.7.8.10) ούτε που κατάλαβε ποτέ του, τι του έλαχε! Ούτε καν υπέθεσε, ότι όπως πολλοί άλλοι πριν απ’ αυτόν και σαφώς αναρίθμητοι άλλοι μετά απ’ αυτόν, έπεσε θύμα ονειρο-μαγγανείας και άθελά του έγινε υποχείριο ενός αρχαίου ευφυέστατου ιστοριο-χειραγωγού ιερατείου, που άφησε όνομα για τις αναρίθμητες πετυχημένες παρεμβάσεις του στην ιστορία!

Ο Ξέρξης δεν θα μπορούσε φυσικά να υποθέσει, ότι όπως πριν απ’ αυτόν, ο Φαραώ, ο Αβιμέλεχ, ο Ναβουχοδονόσορ και ο Κύρος, παγιδεύτηκαν από τους εκπαιδευμένους στην πρακτική, δηλητηριο-χρηστική γιαχβική μαγεία, έτσι κι αυτός με την σειρά του, από στρατάρχης και ένδοξος βασιλιάς, έγινε όργανο εκτέλεσης σκοτεινών ιερατικών υποβολών, που τον μετέβαλαν σε ανυποψίαστη μαριονέτα στο θέατρο των δήθεν θεόπνευστων ιστορικών εξελίξεων!

Ο Ξέρξης, αν και πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος στην συγκεκριμένη εκστρατεία κατά των Ελλήνων και αντί της κατ’ όναρ υποσχεμένης δόξας, είδε κατεξευτελισμένο το εθνικό και προσωπικό του μεγαλείο... παρ’ όλα αυτά, ουδέποτε στράφηκε κατά του θεού των ανεκπλήρωτων ονειρικών υποσχέσεων!
Ποτέ του, ούτε ερεύνησε, ούτε έμαθε, ποιος μπορεί να ήταν εκείνος ο ψεύτης, ο παγιδευτής θεός, που κατεβαίνοντας απειλητικός στα όνειρά του, του αχρήστεψε την κρίση και αιχμαλώτισε την ψυχή και τις αποφάσεις του! Μάλιστα ο Ξέρξης Α΄ διατήρησε ακέραια τα φιλοϊουδαϊκά του αισθήματα, όπως μας διαβεβαιώνει ο Ιώσηπος, ο πλέον ανεγνωρισμένος ιστορικός του Ιουδαϊσμού: «Όταν πέθανε ο Δαρείος τον διεδέχθη ο γιος του Ξέρξης (Α΄) που μαζί με την βασιλεία κληρονόμησε και την ευσέβεια προς τον θεό... ακολούθησε δε το παράδειγμα του πατέρα του και εκτιμούσε ιδιαιτέρως τους Ιουδαίους». Ιουδ.Αρχ.11.120.

Όνειρα λοιπόν και δη "θεϊκά" κατά την εκδοχή μας αυτή, έσυραν τον σύζυγο της Εσθήρ Ξέρξη, να εκστρατεύσει με την υπερδύναμη της Ασίας κατά της Ελλάδος! Μάλιστα, αυτός "ο θεός της νύχτας", τόσο εκβιαστικά διατάζει την συντριβή της Ελλάδος και με τέτοιο πάθος σκορπάει απειλές προς κάθε κατεύθυνση, ώστε μας θυμίζει έντονα την καταγεγραμμένη εχθροπάθεια του βιβλικού θεού κατά των Ελλήνων: «Διότι σε τέντωσα Ιούδα για τον εαυτό μου ως τόξο και σαν σπαθί μαχητού και (θα) εξεγείρω τα τέκνα σου Σιών, κατά των τέκνων των Ελλήνων και ο Κύριος (Γιαχβέ) θα πέσει πάνω τους σαν κεραυνού βολίδα. Ο Κύριος σαλπίζοντας θα πορευθεί απειλητικά εναντίον τους. Ο Κύριος θα βοηθήσει αυτούς (τα τέκνα της Σιών) και θα καταναλώσουν και θα θάψουν (τους Έλληνες) κάτω από λίθους σφενδόνης και σαν οίνο θα τους καταπιούν». Ζαχαρίας 9.13-15.

Η παραπάνω φλογερή δήλωση του Ζαχαρία, πολύ συγκεκριμένα κατά των Ελλήνων, έγινε κατά την περίοδο της προφητικής του δράσης δηλαδή κάπου ανάμεσα στο 520-518 π.Χ. Δηλαδή μόλις τριάντα οκτώ χρόνια πριν ξεκινήσει η μεγαλύτερη εκστρατεία όλων των εποχών κατά των Ελλήνων, που πραγματικά απείλησε να θάψει κάτω από το ασύλληπτο σε πλήθος και όγκο περσικών όπλων, όλους τους Έλληνες!

Ο "θεός" λοιπόν που ονειρο-διατάζει τον Ξέρξη να στραφεί κατά των Ελλήνων, όπως μας τον περιγράφει ο Ηρόδοτος, ταυτίζεται απόλυτα και με το σκληρό ανθελληνικό προφίλ του θεού της Βίβλου!

Στην χρονική αφετηρία των ιστορικών αυτών εξελίξεων, ο κατάσκοπος Μαρδοχαίος ήταν υψηλόβαθμος αυλικός του Ξέρξη και η γλυκιά Εσθήρ στην αγκαλιά του! Πρόσθετο πιθανό κίνητρό τους, η σφοδρή αντιπαλότητά τους με τον Αμάν τον Μακεδόνα, όπως αυτή αποτυπώνεται στην τελετή «Πουρείμ»!

Αναλογιστείτε μόνο το πιθανό αποτέλεσμα μιας νικηφόρου κατάληξης της εισβολής του Ξέρξη στην Ελλάδα! Ο Ξέρξης παρακινούμενος από ονειροποιούς μάγους, παραλίγο να καταστρέψει τον Ελληνικό πολιτισμό, ακριβώς πάνω στην ακμή του! Ευτυχώς που οι ολιγάριθμοι Έλληνες, παρά τις διαφωνίες τους, βρήκαν την δύναμη και τον τρόπο να τον κατανικήσουν στις Θερμοπύλες, την Σαλαμίνα και τις Πλαταιές, ντροπιάζοντας την κολοσσιαία δύναμή του και αναγκάζοντάς τον να υποχωρήσει τρέχοντας σαν λαγός, που επιστρέφει να κρυφτεί λαχανιασμένος στην ασφάλεια της φωλιάς του!

Ο άμετρος ηρωισμός και οι αντοχές των ολιγάριθμων Ελλήνων, απέτρεψαν έναν παρ’ ολίγο βίαιο εκπερσισμό της μητέρας του πολιτισμού Ελλάδος και επέτρεψε τον κλασσικό ελληνικό πολιτισμό να ανθήσει και τους αλεξανδρινούς χρόνους να κορυφωθούν. Αν οι Πέρσες είχαν νικήσει, η γονιμότερη πολιτισμικά εποχή της ανθρωπότητας, ουδέποτε θα είχε εμφανιστεί, για να δώσει τους αμέτρητους σε ποικιλία καρπούς της, που μέχρι σήμερα καταναλώνουν οι πολιτισμένες κοινωνίες, με επιδεικτική αγνωμοσύνη, προς τους αληθινούς εκείνους πνευματικούς πατριάρχες του πνεύματος.

Λίγο αργότερα, ο Μέγας Αλέξανδρος, έδωσε την κατάλληλη απάντηση στους Πέρσες! Αλλά κι αυτός ο μεγάλος Μακεδόνας, πριν προλάβει να μετατρέψει ολόκληρο τον κόσμο σε μια απέραντη "Ελλάδα", έπεσε νεότατος, χτυπημένος ύπουλα (κατά την γνώμη μας) και πάλι από τις δηλητηριώδεις μαγγανείες των εκεί παρεπιδημούντων Χαλδαίων.

ΔΕΣ: Χαλδαϊοι σκότωσαν τον Μ. Αλεξάνδρου – Μια άλλη εκδοχή για τον θάνατό του!
----------------------------------
[1] Goldmann L, Shah MV, Hebden MW: Memory of cardiac anaesthesia: Psychological sequelae in cardiac patients of intraoperative suggestion and operating room conversation. Anaesthesia 1987; 42:596-603.

[2]«Ενθουσιασμός: υπό ένθεου κατέχεται πνεύματος» Σουΐδας.

[3] Στον πρόλογο του έργου «Φίλων Άπαντα» η φιλολογική ομάδα των εκδόσεων Κάκτου γράφει: «ο Φίλων καταγόταν από πλούσια ιερατική (Λευιτική) οικογένεια. Γεννήθηκε το 20 π.Χ. και πέθανε περίπου το 50 μ.Χ. Έζησε στην Αλεξάνδρεια και συμμετείχε σε Ιουδαϊκή πρεσβεία προς τον Καλιγούλα περί το 40 μ.Χ. σε μια προσπάθεια συμβιβασμού μεταξύ των επαναστατημένων Ιουδαίων. Η Επανάσταση αυτή ξεκίνησε απ’ την απαίτηση του Καλιγούλα να λατρεύεται μαζί με τον Ιεχωβά στον Ναό της Ιερουσαλήμ».

[4] «Οι Μανδραγόρα πίνοντες από ύπνο βαθύ πιέζονται». Φίλων περί Ικετών Cont.45.2

[5] «Εμού δε (το) γένος εστίν ουκ άσημον, αλλ’ εξ ιερέων άνωθεν». Ιώσηπου βίος Α΄1

[6] Ο Βασιλιάς Κύρος είδε ανάλογο όνειρο! Ο γιος του Υστάσπης είχε φτερούγες που η μια απλωνόταν πάνω απ’ την Ευρώπη και η άλλη πάνω απ’ την Ασία. Ηρόδοτος 1.209.

[7] Κατά τον Β. Βέλλα, πρόκειται για τον εγγονό του Ιουδαίου βασιλιά Ιωαχήν!

[8] Έχασε τον στόλο του στον περίπλου της Χαλκιδικής και συνετρίβη στον Μαραθώνα!

[9] Το τι είναι μαγγανεία έχει κατά κόρον αναλυθεί σε τρία προηγούμενα βιβλία αλλά προς χάριν όσων έχουν μόνο αυτό το βιβλίο στην διάθεσή τους αναφέρουμε ότι: «μαγγανεία είναι... ό,τι και η λέξη φαρμακεία (δηλητηριοχρησία) Ιδιαιτέρως δε σημαίνει την χρήση μαγικών φίλτρων». Νεότερο εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Ήλιος.

[10] «Ο δεισιδαίμων περί πάντων τον θεόν αιτιάται». Πλούταρχος Περί δεισιδαιμονίας 168.Β.1.

ΠΡΑΡΤΗΜΑ

Η αποκτήνωση ενός Βασιλιά

«Με θυμό εκδικείται ο Γιαχβέ» Ναούμ 1.2.

Για την συμμετοχή σ’ ένα τόσο επικίνδυνο θίασο θαυμάτων, εκτός από το κυνήγι προνομίων και εξουσίας, θα ήταν δικαιολογημένο να υποθέσουμε ότι χρειάζεται και κάποιο βαθύτερο, εκβιαστικότερο προσωπικό κίνητρο. Υπήρχε άραγε και κάτι τέτοιο στην περίπτωση των τριών παίδων; Απερίφραστα ναι!

Η υποψία για ιδιαίτερο προσωπικό κίνητρο, γεννήθηκε, όταν μάταια προσπάθησα να εντοπίσω στην Βίβλο, κάτι για την καταγωγή ή τους απογόνους αυτών των θρυλικών ηρώων. Ακριβώς λοιπόν απ’ την πλήρη αυτή απουσία απογόνων, γεννιέται όχι τόσο η αμφισβήτηση της ύπαρξής τους, (γιατί ιστορικά συνέβη κι’ αυτό), αλλά κάτι που εξηγεί τα δραματικά προσωπικά κίνητρα της ριψοκίνδυνης εξουσιοθηρικής και τελικά όπως θα δούμε, απόλυτα εκδικητικής ιστορίας τους.

Αυτός που μας ανοίγει τα μάτια στην σωστή κατεύθυνση, είναι ο Ραβίνος ιστορικός Ιώσηπος, που γράφει τι συνέβη μετά την ισοπέδωση της Ιερουσαλήμ: «Ο Ναβουχοδονόσορ πήρε τα παιδιά των επιφανέστερων οικογενειών και απ’ τη γενιά του βασιλιά Σαχχία, (Σεδεκία) όσα ξεχώριζαν για την σωματική τους διάπλαση και την ομορφιά και αφού ευνούχισαν ορισμένα απ’ αυτά (κειμ: ποιήσας τινάς αυτών εκτομίας) τα παρέδωσε σε παιδαγωγούς για να τα εκπαιδεύσουν. Ανάμεσά τους υπήρχαν τέσσερις ωραίοι νέοι απ’ την γενιά του Σαχχίου (Σεδεκία) ο Δανιήλ, ο Ανανίας, ο Μισαήλ και ο Αζαρίας» Ιώσηπος Ιουδ. Αρχαιολ. 10.186-188.

Ο Ιώσηπος τοποθετεί (με σχετική σαφήνεια) την αρπαγή των τεσσάρων νέων μετά την τελική συντριβή της Ιερουσαλήμ, δηλαδή το 587 π.Χ. Ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των ερμηνευτών θέλει αυτό να συμβαίνει 17 χρόνια νωρίτερα το 604 π.Χ. Οι τέσσερις αυτοί νέοι λοιπόν, τουλάχιστον κατά τον Ιώσηπο δεν ήταν τυχαίοι, αλλά συγγενείς του τελευταίου βασιλιά Σεδεκία! Ήταν δηλαδή από εκείνους, που έζησαν την συντριβή της χώρας τους και ενδεχομένως υποχρεώθηκαν να παραστούν μάρτυρες στη σφαγή των συγγενών τους, δηλαδή της βασιλικής οικογένειας του Σαχχενία ή Σεδεκία! Πέραν αυτού όμως, πρέπει να υπέστησαν και το χειρότερο!

Γνωρίζοντας ότι κανένας απ’ τους τέσσερις αυτούς συντρόφους δεν απέκτησε ποτέ οικογένεια και δεν άφησε απογόνους, ενώ η Βίβλος γενεαλογεί με ασυνήθιστη λεπτομέρεια τους επιφανείς τουλάχιστον ήρωές της, δικαίως υποθέτουμε ότι είναι εξ εκείνων που στην τρυφερή τους ηλικία, υπέστησαν απ’ τον επιδρομέα βασιλιά Ναβουχοδονόσορα, την φοβερή γενετήσια αχρήστευση της εκτομίας (ευνουχισμό), για να αφανιστεί εντελώς ο συγγενικός "οίκος" του βασιλιά Σαχχενία! Οι τέσσερεις λοιπόν αυτοί νεαροί, δικαίως ήταν γεμάτοι κρυφή χολή και αβυσσαλέο προσωπικό μίσος κατά του βασιλιά Ναβουχοδονόσορα!

Αν και οι εκκλησιαστικοί παραπέμπουν συνεχώς στον Ιώσηπο, με μεγάλη προσοχή, όλοι συστηματικά παρασιωπούν τις σημαντικές αυτές πληροφορίες! Βλέπετε, όλοι τους καταλάβαιναν το αυτονόητο, πως αν γίνουν γνωστά, τα τόσο δραματικά προσωπικά κίνητρά τους, η μυθοπλασία των ηρώων της αυθόρμητης πίστης, θα εξασθενούσε επικίνδυνα!

Ο Γ. Κεδρινός, (11ος αι.) κάνει μια παραπλανητική αναφορά[1] για την ενδεχόμενη καταγωγή τους, αποκαλύπτοντάς μας ότι οι τρεις παίδες εκτός των άλλων... ήταν αδέλφια! Αλλά και ο Αδαμάντιος Θεολόγος (4ος αι.) 212.8. τους αναφέρει ως: «τρεις αδελφούς τους βληθέντας εις κάμινον πυρός». Να λοιπόν γιατί τα αδέλφια αυτά που τόσο δεινοπάθησαν, ευχαρίστως έγιναν ριψοκίνδυνοι εκδικητές, και με αυτα­πάρνηση μπήκαν ακόμα και μέσα στη "φωτιά", για να δημιουργήσουν τις ευκαιρίες της ορκισμένης εκδίκησής τους!

Ξανακοιτώντας λοιπόν την ιστορία τους, μπορούμε τώρα να δούμε εντελώς διαφορετικά πράγματα, απ’ αυτά που μας δίδαξε στις μαθητικές αίθουσες και στα αναρίθμητα κατηχητικά, η παντοδύναμη χριστιανική κατήχηση! Στην θέση της δήθεν αγνής και άδολης φιλοθεΐας, βλέπουμε το κρυμμένο, ψυχρό δόλο, να υψώνει την τέχνη της εκδικητικής μηχανορραφίας σε πρωτοφανή ύψη! Η ιστορία του Δανιήλ και των τριών παίδων, αντί για μια δοκιμασία πίστης, αποδεικνύεται μια ιστορία, ψυχρής μεθοδευμένης εκδίκησης!

Αν έτσι έχουν τα πράγματα, οφείλουμε να ομολογήσουμε πως η περί των τριών παίδων απομυθοποιητική μας προσπάθεια, κατά έναν αναπάν­τεχο τρόπο, ανέδειξε τη εκδικητική ευφυΐα του Δανιήλ και των τριών αδελφών! Κάθε άλλο λοιπόν, παρά να ψέξουμε θα θέλαμε την θαυμαστή και δικαιολογημένη όπως αποδεικνύεται εκδικητικότητα αυτών των πανούργων ανδρών! Θέλουμε όμως να ξεκαθαριστεί μια για πάντα, ότι στην εκδικητική μεγαλοφυΐα του Δανιήλ και των τριών αδελφών, δεν αναμείχθηκε ποτέ κανένας ουράνιος θεός! Συνεπώς δεν υπήρξαν ήρωες μιας θεόδοτης θρησκείας, αλλά μεγάλοι δάσκαλοι, μιας εντελώς αν­θρώ­πινης σχολής δόλου, με αξεπέραστα στοιχεία εκδι­κη­τικότητας, προσποίησης, υπομονής, ευρηματικότητας και πρωτοτυπίας!

Επειδή όμως αρκετά είπαμε περί εκδίκησης, χωρίς να αναφερθούμε σ’ αυτήν, ας δούμε τις άκρως ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες της συνέχειας.

Για τον αρχηγό της ομάδος, τον Δανιήλ, η αφήγηση επισημαίνει με νόημα, ότι ήταν ικανός: «να κατανοεί κάθε όραση και ενύπνιο»! Τον άνθρωπο αυτόν η ίδια βιβλική αφήγηση που επί ποινή θανάτου απαγό-ρευε την ιδιότητα του επαοιδού[2] χωρίς κανένα πρόβλημα τον χαρακτηρίζει: «άρχοντα επαοιδών και μάγων», Δαν.(Θ)5.11, «δεκαπλάσιας σοφίας απ’ όλους τους μάγους της Βαβυλώνας»! Δαν.(Θ)1.20. Ο Δανιήλ λοιπόν ήταν ο μόνος απ’ την συντροφιά που κατείχε την ικανότητα να χρησιμοποιεί προχωρημένα ονειροποιά υλικά μαγείας. Μια τέτοια δύναμη όμως, δεν ήταν δυνατόν να μην γίνει αργά ή γρήγορα εργαλείο χορταστικής εκδίκησης στα χέρια εκείνων που είχαν τόσα πολλά να εκδικηθούν!

Έτσι, ήταν μάλλον αναμενόμενο, ο θεός της μαγγανείας, ο Γιαχβέ, να βάλει ξανά χέρι στην σάρκα του ευάλωτου βασιλιά, που άρχισε να ξαναβλέπει ανεξήγητα αλλά και επικίνδυνα αυτή την φορά όνειρα!

Στην δεύτερη αυτή περίπτωση το όνειρο δεν ήταν καθόλου δοξαστικό! Αυτή τη φορά το όνειρο του βασιλιά Ναβουχοδονόσορα ήταν: «ένα τεράστιο δένδρο, που πάνω του φώλιαζαν όλων των ειδών τα που-λιά και στην δροσιά του κατέφευγαν τα ζώα του αγρού. Όμως, το υπέροχο αυτό δένδρο, ξαφνικά με εντολή απ’ τον ­ουρανό, κόπηκε και το απομεινάρι του κορμού του, δέθηκε με σιδερένια δεσμά. Μάλιστα μια φωνή από τον ουρανό είπε προς το δένδρο: η καρδιά του δένδρου (!) θα μεταβληθεί από ανθρώπινη (!) σε ζώου. Και εφτά καιροί θα περάσουν έτσι». Δαν.4.16.

Αν και ήταν ολοφάνερο πως το γιγάντιο "δένδρο" με την ανθρώπινη καρδιά, δεν ήταν άλλος απ’ τον βασιλιά... η Βίβλος επαναλαμβάνει βαρετά τα περί ερμηνευτικής ανικανότητας των αυλικών σοφών, θέλοντας και πάλι να υπαινιχθεί, ότι το πρόβλημα δεν βρισκόταν στην ερμηνεία, αλλά στην ανεξήγητη προέλευση των ονειρο-βασανισμών του βασιλέως! Η μετατροπή δε της ανθρώπινης καρδιάς του δέντρου σε ζώου, για μια αόριστη (εφτά καιρών) περίοδο, μόνο καλό δεν μπορούσε να προμηνύει για τον ονειρο-δεμένο βασιλιά...! Το μέλλον του είχε πλέον κλειδωθεί για τα καλά στον ασφυκτικό κλοιό της παρατεταμένης βασανιστικής μαγγανείας των εκδικητικών μάγων!

Προσέξτε πως ο ίδιος ο Δανιήλ με ακρίβεια έμπειρου φαρμακοποιού, ορίζει στον βασιλιά, τα συμπτώματα που πρόκειται να εμφανιστούν... το αργότερο μέχρι το επόμενο πρωί: «συ είσαι το δένδρο αυτό βασιλεύ... και αυτή είναι η απόφαση που έπεσε πάνω σου... άγγελοι θα σε διώκουν έτη επτά, ανθρώπου πρόσωπο δεν θα δεις ούτε θα μιλήσεις με άνθρωπο, χόρτο θα σε ταΐζουν σαν βόδι και η χλόη της γης θα είναι η μερίδα σου. Δεμένος θα είσαι και την βασιλεία σου άλλος θα έχει. Έως το πρωί[3] δε όλα αυτά θα σ’ έχουν εύρη και δεν θα είναι τίποτε λιγότερο απ’ αυτά». (Ο΄) Δαν 4.19-33.

Απ’ την απόλυτη βεβαιότητα του Δανιήλ, για τον χρόνο έναρξης των συμπτωμάτων, καταλαβαίνουμε, ότι το θύμα (ο βασιλιάς) είχε ήδη πάρει τα κατάλληλα βότανα της αναμενόμενης κατάντιας του!Πράγματι, το επόμενο πρωί:[4] «ενώ ο βασιλιάς περπατούσε στο παλάτι» (Δαν.4.29) η πνευματική του υγεία κατέρρευσε. Η συμπεριφορά του έγινε τόσο ακατανόητη, ώστε για ακαθόριστα μεγάλο χρονικό διάστημα δεν διέφερε ζώου!

Οι περιγραφές για τα ανεξήγητα αυτά πάθη του βασιλιά, ποικίλουν από μετάφραση σε μετάφραση! Εμείς όμως εξασφαλίσαμε την πλέον αποκαλυπτική, για την κατάσταση του θυματοποιημένου μονάρχη, που διέσωσε στα κείμενά της, η πλέον επίσημη μετάφραση των Εβδομήκοντα (Ο΄) Βιττεμβέργης (W) και που για ευνόητους λόγους, αφαιρέθηκαν ακόμα κι απ’ την αντίστοιχη μετάφραση που έχουμε στα Ελληνικά!

Εκεί λοιπόν ο ίδιος ο βασιλιάς, φέρεται να περιγράφει με τις πλέον χαρακτηριστικές λέξεις και εκφράσεις, τα συμπτώματα των παθών του: «εγώ ο βασιλεύς της Βαβυλώνας δέθηκα (;!) και χόρτο σαν βόδι με τάιζαν, οι τρίχες της κεφαλής μου μεγάλωσαν σαν πτέρυγες αετού και τα νύχια μου έγιναν σαν του λέοντα, αλλοιώθηκε δε ακόμα και η καρδιά και η σάρκα μου, γυμνός σαν τα θηρία περπατούσα. Όνειρα έβλεπα και φαντασιώσεις[5] με κατείχαν και δια χρόνου (χρόνιος-παρατεταμένος) ύπνος με κατέλαβε πολύς και νυσταγμός έπεφτε πάνω μου». O΄ (W) Δαν.4.33a-33b.[6]

Τα συγκεκριμένα εδάφια, που με εκνευριστική σαφήνεια παρα­πέ­μπουν σε παρατεταμένη παραισθησιογόνο ομηρία, εξαφα­νί­ζο­νται από όλες σχεδόν τις βίβλους του κόσμου! Ο βασιλιάς ήταν πιασμένος γερά στα δίχτυα της καθημερινά επαναλα­μβανόμενης μαγγανείας! Δεμένος γερά με νυσταγμούς, κατατονίες και παραισθήσεις!

Οι συνδυασμένες εκφράσεις «χρόνιος ύπνος», «νυσταγμός πολύς», «όνειρα» και «φαντασιώσεις», δεν αφήνουν καμμιά αμφιβολία για την προέλευση των συμπτωμάτων, που δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να την υποθέσει!

Σημασία επίσης έχει η αναφορά του ίδιου του Δανιήλ για την κατά-σταση του βασιλιά: «το μυαλό του είχε γίνει σαν του ζώου. Με τα άγρια γαϊδούρια ζούσε και τρεφόταν με χορτάρι. Σαν τα βόδια ζούσε και το σώμα του βρεχόταν απ’ την δροσιά του ουρανού» Ο΄(Θ)Δαν. 5.21.

Στα όποια διαλείμματα της βαριάς αποκτήνωσής του, ο βασιλιάς ξέφευγε απ’ την επιτήρηση των αυλικών του και έτρεχε γυμνός παραπατώντας μέσα στους κήπους των ανακτόρων και κυλιόταν στα χόρτα, ανίκανος να ανακτήσει τον έλεγχο της συμπεριφοράς του, αφού οι ίδιοι οι επιτηρητές και οι υπηρέτες του, ανανέωναν την παραισθησιογόνο ομηρία του!

----------------------------------

[1] Ο Γ. Κέδρινος: Σύνοψις Ιστοριών 1.198.6-199.1. τους αναφέρει ως «υιούς Εζεκίου», Προφανώς συγχέει τον Εζεκία με τον Σεδεκία. Έτσι όμως μαθαίνουμε ότι ήταν αδέλφια!

[2] «Και ανήρ ή γυνή αν γίνει επαοιδός εξάπαντος θέλει θανατωθεί» Λευιτικό 20.27.

[3] «Έως δε πρωί πάντα τελεσθήσεται επί σε βασιλεύ» Ο΄(W)Δαν.4.33-33a. Φυσικά το συγκεκριμένο εδάφιο έχει αφαιρεθεί από τις γνωστές μεταφράσεις!

[4] «Μετά μήνας δώδεκα» λένε οι "άλλες" μεταφράσεις, για να αλλοιώσουν την έντονη εντύπωση της μαγγανείας!

[5] Στο κείμενο: «υπόνοιαι με ειλήφασι, και δια χρόνου ύπνος με έλαβε πολύς και νυσταγμός επέπεσέ μοι». Οι λεξικογράφοι αποδίδουν τη λέξη «υπόνοιαι» ως φαντασίες.

[6] Τα αποκαλυπτικά αυτά εδάφια δεν θα τα βρείτε ούτε στην ελληνική έκδοση των Ο΄! Είναι από την: septuaginta Wurttenbergische Bibelanstalt Α. Rahlfs Stuttgart 1935.

ΔΕΣ: Η οικονομική άλωση και η πτώση της Βαβυλώνας από το ιερατείο του Γιαχβέ... μήπως σας θυμίζει κάτι;

Η στρατιωτική ορολογία…

«Πόλεμος πατήρ πάντων»

Η φράση του Ηράκλειτου συνοψίζει την εγγενή στην ανθρώπινη φύση ροπή προς την αντιπαλότητα. Τόσο εγγενή που, σύμφωνα με τη χαρακτηριστική βιβλική αφήγηση, ξεκινώντας από το έγκλημα του Κάιν αυτή έγινε σχεδόν το πρώτο σύμπτωμα της εξόδου από την παραδείσια μακαριότητα και συμφύρεται έκτοτε με την ανθρώπινη ιστορία.

Όπως είναι αναμενόμενο, το γλωσσικό αποτύπωμα αυτής της μοιραίας ανθρώπινης ροπής είναι πολύ ισχυρό. Θα προσπαθήσουμε να το ανιχνεύσουμε, όπως συνηθίζουμε σε αυτή τη σειρά άρθρων, όπου παρακολουθούμε τη γλωσσική υποδήλωση των εννοιών, το πώς δηλαδή κάποια φαινόμενα ή ιδιότητες της ανθρώπινης ζωής πέρασαν μέσα στη μεταφορική και εκφραστική γλώσσα της καθημερινότητας. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιληφθεί κανείς τη βαθιά ώσμωση της γλώσσας με τη ζωή.

Πολεμικά μέσα, όπλα, εξάρτυση

Μια ομάδα μεταφορικών γλωσσικών χρήσεων χρησιμοποιεί τα πολεμικά μέσα ως τρόπο για να δείξει με εμφατικό και εκφραστικό τρόπο πώς κάποιος καταφέρνει κάτι ή αποτυγχάνει σε κάτι μέσα στη ζωή. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:

αιγίδα: Η λέξη αυτή είναι γνωστή κυρίως με τη μεταφορική σημασία (Το συνέδριο πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου), ενώ είναι εν πολλοίς άγνωστη η κυριολεκτική σημασία: ασπίδα κατασκευασμένη από δέρμα αίγας, κατσίκας (η αιγίδα της θεάς Αθηνάς).

άρμα: στη φράση προσδένομαι στο άρμα (κάποιου): είμαι σύμμαχος. Η Λευκορωσία είναι επί χρόνια προσδεδεμένη στο άρμα της Ρωσίας. Επίσης, άρμα είναι το περίτεχνα διακοσμημένο όχημα καρναβαλιού: Και φέτος το καρναβάλι θα ολοκληρωθεί με παρέλαση των αποκριάτικων αρμάτων στην κεντρική οδό της πόλης μας.

αρματωσιά: γνώσεις. Η γλωσσική αρματωσιά του διακεκριμένου φιλολόγου είναι ορατή σε κάθε σελίδα του εν λόγω βιβλίου.

βέλη: επικρίσεις. Τα βέλη του εναντίον του υπουργού Εσωτερικών εξαπέλυσε από το βήμα της Βουλής των Κοινοτήτων ο εκπρόσωπος Τύπου της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

βλήμα: ηλίθιος. Άντε, ρε βλήμα, που θα μας πεις πώς να κάνουμε τη δουλειά μας!

βόμβα: ξαφνικό γεγονός. Παραίτηση-βόμβα του υπουργού Οικονομικών. // Βόμβα στον χώρο της σόουμπιζ από την αποκάλυψη ότι διάσημη ηθοποιός ήταν άντρας! Η λέξη συναντάται και σε σύνθεση (σεξοβόμβα), αλλά και με ηχηροποίηση (Αυτά τα μπιφτέκια ήταν μπόμπα, δηλ. εξαιρετικά).

δούρειος ίππος: τέχνασμα. Η μείωση των επιτοκίων κατά μισή ποσοστιαία μονάδα ήταν ο δούρειος ίππος για την εξαγορά της συγκεκριμένης τράπεζας στη Βουλγαρία.

θωρηκτό: παχύσαρκος/η. Είδα και την αρραβωνιαστικιά του Βαγγέλη. Θωρηκτό!

κανόνι: χρεοκοπία. Μου είπε ο ξάδερφός μου που δουλεύει σε χρηματιστηριακή εταιρεία, ότι την επόμενη βδομάδα θα σκάσει μεγάλο κανόνι στην αγορά. Επίσης, δηλώνει με έμφαση την εξαιρετική κατάσταση: Με το που έκανα ρεκτιφιέ, η μηχανή μου πάει κανόνι! Συχνή και η φράση μπούκα του κανονιού: επισφαλής θέση. Το ήξερε ότι τον είχα στη μπούκα του κανονιού, αλλά αυτός αγνοούσε τις παρατηρήσεις μου, οπότε σήμερα τον απέλυσα.

καραμπινάτος: χαρακτηριστικός. Με τέτοιο καραμπινάτο λάθος που έκανε ο Βλάσης, καταλαβαίνω ότι είναι μετριότατος φιλόλογος!

μπαρούτι: έξω φρενών. Με το που μου έκανε παρατήρηση μπροστά στη γυναίκα μου, έγινα μπαρούτι! Γενικότερα, έκρυθμη κατάσταση: Όταν άρχισε η Ειρήνη να τσακώνεται με τον Νίκο, φύγαμε γιατί το σκηνικό μύριζε μπαρούτι.

ναρκοπέδιο: κατάσταση που εγκυμονεί κινδύνους. Σύμφωνα με τον έγκριτο αναλυτή, ναρκοπέδιο για τις επιχειρήσεις αποτελεί η αύξηση του κόστους των πρώτων υλών.

νηματόσταυρος (και σταυρόνημα): επίκεντρο, στόχος. Άποψή μου είναι να περνάς απαρατήρητος, γιατί αν σε βάλει στον νηματόσταυρο ο διευθυντής Προσωπικού, να ξέρεις ότι μόνο προβλήματα θα έχεις.

περικεφαλαία: (η φράση με περικεφαλαία) χαρακτηριστικός για κάτι που υπάρχει σε υπερβολικό βαθμό. Βρήκες άνθρωπο να του αναθέσεις τις δημόσιες σχέσεις της εταιρείας… Αυτός είναι βλάκας με περικεφαλαία!

πιστόλι: (κυρίως στην αργκό των νέων) ακύρωση συνάντησης: Είχα κανονίσει να πάω για καφέ με τον Άρη, αλλά μου έριξε πιστόλι/έφαγα πιστολιά.

πολυβόλο: φλύαρος/η. Ήρθε χθες ο Τάκης ο ξάδερφός μου επίσκεψη. Πολυβόλο! Με πονάει ακόμα το κεφάλι.

πυρά (τα): έντονες επικρίσεις. Τα πυρά σύσσωμης της αντιπολίτευσης προκάλεσε η δήλωση του πρωθυπουργού για νέες εισαγωγές εργατικού δυναμικού από χώρες της Ασίας.

ρουκέτα: ανοησία. Ρε συ, τι ρουκέτα έριξε ο άλλος! Άκουσες τι ρώτησε τον καθηγητή;

σκάγια: συνέπειες. Μήτσο, μη μπλέκεις στα οικογενειακά του αδερφού σου, γιατί θα σε πάρουν κι εσένα τα σκάγια!

σκανδάλη: ετοιμότητα. Είμαστε όλοι με το χέρι στη σκανδάλη αν η διεύθυνση του εργοστασίου προχωρήσει σε απολύσεις συναδέλφων.

σπαθί: (κυρίως στη φράση με το σπαθί μου) αξία. Εγώ το πήρα με το σπαθί μου το πτυχίο, δεν αντέγραψα ποτέ!

στούκας: ενοχλητικό έντομο. Είχαμε πάει στον Αμβρακικό για ψάρεμα. Είχε κάτι κουνούπια… στούκας! // βαρύ τσιγάρο.

στόχαστρο: επίκεντρο αντιπαράθεσης. Στο στόχαστρο του διευθυντή σύνταξης βρέθηκα κι εγώ, αφού με χαρακτήρισε «παρατρεχάμενο του αρχισυντάκτη».

σφαίρα: πολύ γρήγορα. Εμείς καθόμασταν για καφέ στο μπαλκόνι και τους είδαμε που πέρασαν σφαίρα με τη μοτοσικλέτα!

Μάχη, επίθεση, άμυνα

Η μεγαλύτερη και σημαντικότερη ομάδα πολεμικών/στρατιωτικών γλωσσικών χρήσεων είναι αυτή που αναφέρεται με διάφορους τρόπους και οπτικές στην ίδια την πολεμική ενέργεια (επίθεση, άμυνα, σύγκρουση, δολιοφθορά κ.λπ.) και σε ό,τι σχετίζεται με αυτήν. Είναι θα λέγαμε η κατεξοχήν γλωσσική έκφραση της σύγκρουσης.

αέρα: η ιαχή των Ελλήνων στρατιωτών στον πόλεμο του ’40 στα βουνά της Αλβανίας. Σίγουρα έχουν καλύτερη ομάδα, αλλά εμείς θα τα δώσουμε όλα στον αγωνιστικό χώρο! Αέρα και τους φάγαμε!

αιχμαλωτίζω: ελκύω. Στην αρχή με αιχμαλώτισε το υπέροχο βλέμμα του, αλλά εκ των υστέρων κατάλαβα πόσο άμυαλος ήταν.

αλεξιπτωτιστής: παρείσακτος, αυτός που καταλαμβάνει μια θέση χωρίς να το αξίζει. Για μισό λεπτό, βρε Ζανέτ μου… Δηλαδή έρχεται τώρα ο αλεξιπτωτιστής ο Σπύρος, που δεν έχει ούτε ένα μήνα στη δουλειά, και θα μας κάνει υποδείξεις για το πώς θα οργανώσουμε καλύτερα το λογιστήριο;

άλωση: εσωτερική υπονόμευση. Το κόμμα αλώθηκε από τους εσωκομματικούς εχθρούς, τόνισε ο βουλευτής.

ανακωχή: αποκατάσταση σχέσεων. Επί του παρόντος έχουμε ανακωχή με την κουνιάδα μου, αλλά ποτέ δεν ξέρεις τι γίνεται…

αντεπίθεση: κίνηση ισοδύναμου τετελεσμένου. Στην αντεπίθεση πέρασε σήμερα ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, ο οποίος υποστήριξε ότι το βίντεο που κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο είναι κακόβουλο μοντάζ.

απασφαλίζω (ενν. χειροβομβίδα): παύω να τηρώ ήπια στάση. Έκανα υπομονή πέντε χρόνια, αλλά μ’ αυτά που μου είπε σήμερα ο Κωστής, απασφάλισα!

απελευθέρωση: διαμόρφωση χωρίς παρεμβατισμό. Η απελευθέρωση των τιμών θα λειτουργήσει προς όφελος των καταναλωτών, τονίζει στη συνέντευξη ο υπουργός Εμπορίου.

απόρθητο φρούριο: χώρος μη προσπελάσιμος. Απόρθητο φρούριο από σήμερα το Βερολίνο, ενόψει της άφιξης του Αμερικανού προέδρου.

ασκήσεις επί χάρτου: προσομοίωση κατάστασης. Τα κόμματα άρχισαν ασκήσεις επί χάρτου με την προοπτική συνεργασίας ενόψει των ευρωεκλογών.

βομβαρδίζω: συσσωρεύω. Κάθε μέρα τα κατ’ όνομα μέσα ενημέρωσης μάς βομβαρδίζουν με ένα σωρό άχρηστες πληροφορίες.

γιουρούσι: αγενής ενέργεια. Μετά την ολοκλήρωση του διεθνούς συνεδρίου, έγινε τέτοιο γιουρούσι στους μπουφέδες, που δεν έμεινε ούτε χαρτοπετσέτα!

δυναμιτίζω: υπονομεύω. Τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Υπουργείου Εργασίας και συνδικαλιστικών οργανώσεων δυναμίτισε η δήλωση του προέδρου των εργαζομένων του συγκεκριμένου κλάδου.

έκρηξη: έντονο επεισόδιο, υπεραντίδραση. Η Δήμητρα είναι γενικά ψύχραιμη, αλλά αυτή η παρατήρηση του προϊσταμένου για την παραγωγικότητά της προκάλεσε τη δικαιολογημένη έκρηξή της // Η κατάσταση στο μαγαζί παραμένει εκρηκτική μετά το χθεσινό επεισόδιο με τον Ζώη!

εκστρατεία: οργανωμένη ενέργεια. Η αντικαπνιστική εκστρατεία ξεκίνησε σήμερα με ενημερωτικές καταχωρίσεις στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο.

επίθεση: θεαματική κίνηση. Με τη συγκεκριμένη επίθεση φιλίας φιλοδοξούμε να εδραιώσουμε μόνιμες σχέσεις καλής γειτονίας, τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών κατά τα εγκαίνια του νέου συνοριακού σταθμού..

επιθετικός: (για ασθένεια) ραγδαία, ανεξέλεγκτα αναπτυσσόμενη: Δυστυχώς, ο Τάκης διαγνώστηκε με επιθετικό καρκίνο στο ήπαρ.

ήττα: (κυρίως στην αργκό των νέων) έκπληξη, απογοήτευση: Έφαγα τρελή ήττα μ’ αυτό που άκουσα.

θωρακίζομαι: προετοιμάζομαι. Η Ήπειρος θωρακίζεται ενόψει της κακοκαιρίας που θα εκδηλωθεί με έντονες χιονοπτώσεις.

καμικάζι: η λέξη είναι γνωστή κυρίως με τη μεταφορική χρήση (ο μοτοσικλετιστής που οδηγεί με υπερβολική ταχύτητα ή επιδίδεται σε επικίνδυνους ελιγμούς), ενώ πολύ λιγότεροι ομιλητές γνωρίζουν την κυριολεκτική σημασία (ο Ιάπωνας πιλότος αυτοκτονίας στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου).

καταδρομικός: αιφνιδιαστικός. Η απελευθέρωση του διαβόητου κακοποιού από το κρατητήριο της Αστυνομίας έγινε με καταδρομική επιχείρηση πέντε πάνοπλων συνεργών του.

λευκή σημαία: (στη φράση υψώνω λευκή σημαία) παραδίνομαι, υποχωρώ.

μάχη: υπεράνθρωπη προσπάθεια. Ο κορυφαίος ηθοποιός έδωσε γενναία μάχη με τον καρκίνο, αλλά δεν τα κατάφερε. Η λέξη συναντάται και σε σύνθεση: κοκορομαχία (παιδαριώδης σύγκρουση), αγγαρειομάχος (στρατιωτική αργκό: αυτός που κάνει πολλές αγγαρείες). Συχνή και η φράση μάχη των εντυπώσεων: Τη μάχη των εντυπώσεων κέρδισε ο αρχηγός της αντιπολίτευσης της Αιθιοπίας, με τη δήλωσή του για άμεση μείωση των τιμών τροφίμων εφόσον εκλεγεί πρωθυπουργός.

μέτωπο: εστία προβλημάτων. Νέο μέτωπο άνοιξε ο ομοσπονδιακός υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας, με τις δηλώσεις του για το ενδεχόμενο κατάργησης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

ορδή: πλήθος. Ορδές τουριστών πνίγουν το Παρίσι ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων.

περιφρούρηση: προστασία, διαφύλαξη. Την περιφρούρηση της απεργίας έχουν αναλάβει τα συνδικάτα της Θεσσαλονίκης.

πολεμάω: αγωνίζομαι. Εγώ πολεμάω να βάλω κάποια χρήματα στην άκρη, αλλά η γυναίκα μου θέλει συνέχεια να πηγαίνουμε ταξίδια. Επίσης, με τη σημασία «υπονομεύω»: Εμένα με πολέμησαν πάρα πολλοί στο πανεπιστήμιο, γι’ αυτό αναγκάστηκα να φύγω στο εξωτερικό.

πόλεμος: λέγεται για οτιδήποτε παραπέμπει σε έντονη σύγκρουση, αντιπαλότητα. Πόλεμος έχει ξεσπάσει μεταξύ επιχειρηματιών για το ποιος θα αναλάβει τη διαχείριση του μπαρ στην πανέμορφη παραλία. Επίσης, μεταφορικά για αλληλουχία, καταιγισμό: Πόλεμος ανακοινώσεων μεταξύ του αρχηγού του κόμματος και των βουλευτών που στρέφονται ευθέως εναντίον του. Ενδιαφέρουσα η χρήση της λέξης σε σύνθεση, με προφανή σκωπτική διάθεση (για παιγνίδια): γιαουρτοπόλεμος, σοκολατοπόλεμος, χιονοπόλεμος, μαξιλαροπόλεμος…

πυροδοτώ: ενεργοποιώ. Όπως μας εξήγησε ο γιατρός, το άγχος μπορεί να πυροδοτήσει το αυτοάνοσο που έχει η κόρη μας.

στοχοποιώ: επικρίνω συστηματικά κάποιον, με στόχο να τον πλήξω. Είναι ξεκάθαρο ότι η προϊσταμένη στοχοποιεί πλέον και όσους εργάζονται στην Αιμοδοσία.

σύμμαχος: ευνοϊκός παράγοντας. Με σύμμαχο τον καλό καιρό, εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων έχουν αναχωρήσει με προορισμούς διάφορα χειμερινά θέρετρα.

υποχώρηση: εγκατάλειψη θέσης που υποστηρίζαμε. Την άτακτη υποχώρηση της κυβέρνησης προκάλεσαν οι αποκαλύψεις του γνωστού δημοσιογράφου.

χαρακώματα: θέση ετοιμότητας. Στα χαρακώματα οι βουλευτές των κομμάτων της αντιπολίτευσης ενόψει της κρίσιμης ψηφοφορίας στη Βουλή.

Στρατός και στρατιωτική ζωή

Μια ακόμα ομάδα χρήσεων προέρχεται από τον στρατό είτε σε μάχιμη κατάσταση είτε σε μονάδες εκπαίδευσης, καθώς και από τις συνθήκες της στρατιωτικής ζωής. Θα περιοριστούμε σε λίγα χαρακτηριστικά παραδείγματα.

άκαπνος: άπειρος. Προσωπικά δεν θα εμπιστευόμουν την προπόνηση της ομάδας σε έναν άκαπνο.

αναφορά: (ειρωνικά) για περιπτώσεις που κάποιος δεν θέλει να ενημερώσει αναλυτικά: Όπου θέλω ήμουνα! Αναφορά θα σου δώσω;

μπαρουτοκαπνισμένος: ο πολύ έμπειρος. Με το πρώτο ρεπορτάζ που του ανέθεσα, κατάλαβα ότι ο Παύλος είναι μπαρουτοκαπνισμένος.

προσοχή: υπακοή (η λέξη έχει ληφθεί από το ομώνυμο στρατιωτικό παράγγελμα, που σημαίνει επίσης την ανάλογη στάση σώματος των ενστόλων). Σ’ εμάς κάνει τον μάγκα ο προϊστάμενος, αλλά ξέρω ότι μπροστά στη σύζυγό του κάθεται/στέκεται προσοχή!

σκοπιά: εγρήγορση. Η γυναίκα μου κάθεται/φυλάει σκοπιά μέχρι τις πέντε τα ξημερώματα, για να γυρίσει ο γιος μου απ’ την έξοδο με την παρέα του.

στρατηγικός: καίριας σημασίας. Στρατηγική η εξαγορά της θεσσαλικής γαλακτοβιομηχανίας.

στρατηγός: ο επικεφαλής. Όλοι οι παίχτες έπαιξαν πολύ καλά, όμως ο στρατηγός ήταν ο Νιγηριανός παίχτης που από φέτος αποτελεί τη χρυσή μεταγραφή της ομάδας.

στρατιά: πλήθος. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι βέβαιο ότι θα έχει ως αποτέλεσμα νέες στρατιές ανέργων.

στρατιώτης: ο ιδεολόγος που υπηρετεί με αφοσίωση. Στρατιώτης της ιεραποστολής ήταν ο αείμνηστος θεολόγος, που άφησε την τελευταία του πνοή στο Μαλάουι.

στρατόπεδο: παράταξη, πλευρά. Δυστυχώς στον σύλλογο καθηγητών είμαστε χωρισμένοι σε δύο στρατόπεδα: Από τη μια εμείς που επιμένουμε σε λήψη αυστηρών μέτρων για τους ταραξίες μαθητές, από την άλλη όσοι είναι τελείως χαλαροί και νομίζουν ότι με αυτό τον τρόπο θα έχουν το κεφάλι τους ήσυχο.

τσολιάς: πανέμορφο και πανύψηλο αγόρι, αλλά και κορίτσι. Γνώρισα και την κοπέλα του Χρήστου! Τσολιάς! Θα πάθεις πλάκα άμα τη δεις…

Φυσικά ο πόλεμος δεν αφορά μόνο τον στρατό ξηράς, μολονότι οι περισσότερες μεταφορικές χρήσεις σχετικά με το θέμα μας προέρχονται από τον συγκεκριμένο χώρο. Έχουμε επίσης: κατάρριψη ισχυρισμών (από τον χώρο της Αεροπορίας), αλλά και ναυάγιο συνομιλιών (Ναυτικό).

«Οι πατέρες τους παίδας…»

Ασφαλώς, η αναφορά μας θα μπορούσε να επεκταθεί σε πολλά συναφή γλωσσικά πεδία, όπως ονόματα και φράσεις από παλαιότερες ιστορικές περιόδους (π.χ. Εφιάλτης, Πήλιο Γούσης, Νενέκος κ.ά.), φράσεις σχετικές με γνωστές ιστορικές μάχες ανά τον κόσμο (π.χ. Βατερλό, διέβη τον Ρουβίκωνα, γραμμή Μαζινό κ.ά.), ανθρωπωνύμια σχετικά με τον πόλεμο (π.χ. Ανδρομάχη, Τηλέμαχος, Νίκη κ.λπ.), όπως και ανάλογα επώνυμα (π.χ. Γιαταγάνας, Καραμπίνας, Μπαρουτάκης, Σπαθάρης, Στρατηγόπουλος, Χαντζάρας κ.ά.). Είναι πολύ μεγάλο το γλωσσικό πεδίο της σύγκρουσης και της μάχης. Αφήνουμε όμως μια τέτοια πραγμάτευση για μελλοντικό άρθρο.

Προς το παρόν, αξίζει μόνο να αναλογιστούμε με αφορμή αυτή τη γλωσσική προσέγγιση του πολέμου, ότι αυτή τη στιγμή που γράφουμε, σε όλο τον κόσμο μαίνονται συγκρούσεις που κοστίζουν τη ζωή σε χιλιάδες αθώους ανθρώπους, όπως και για τρίτη χρονιά συνεχίζεται –χωρίς ορατή προοπτική τερματισμού– ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με το ενδεχόμενο εξάπλωσής του σε όλη την Ευρώπη να φαίνεται όλο και πιο κοντινό. Και επειδή αρχίσαμε με τον κορυφαίο Ηράκλειτο, ας κλείσουμε με τα λόγια ενός άλλου μεγάλου σοφού, του Ηροδότου, του πρώτου ιστορικού που αφιέρωσε όλο το έργο του στην περιγραφή ενός πολέμου, ο οποίος θέλοντας να μιλήσει για το παράλογο της ένοπλης σύγκρουσης είπε τα εξής συγκλονιστικά λόγια:

[1.87.4] οὐδεὶς γὰρ οὕτω ἀνόητός ἐστι ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

[μετάφραση= Γιατί βέβαια κανείς δεν είναι τόσο άμυαλος που να προτιμά τον πόλεμο αντί για ειρήνη· σε καιρό ειρήνης, τα παιδιά θάβουν τους πατέρες τους, ενώ στον πόλεμο θάβουν οι πατέρες τα παιδιά τους].

Φερνάντο Πεσσόα: Είσαι ελεύθερος όταν μπορείς να απομακρυνθείς από τους ανθρώπους

Είσαι ελεύθερος όταν μπορείς να απομακρυνθείς από τους ανθρώπους, χωρίς να σε υποχρεώνουν να τους αναζητείς η ανάγκη του χρήματος ή το ένστικτο του κοπαδιού ή η αγάπη, η δόξα, η περιέργεια, πράγματα που δεν βρίσκουν τροφή στη σιωπή και στη μοναξιά.

Αν σου είναι αδύνατο να ζήσεις μόνος, έχεις γεννηθεί σκλάβος. Μπορεί να έχεις όλες τις μεγαλοσύνες του πνεύματος κι όλες της ψυχής: είσαι ένας σκλάβος ευγενής, ένας δούλος έξυπνος, μα δεν είσαι ελεύθερος. Και δεν είσαι εσύ ο υπεύθυνος γι’ αυτήν την τραγωδία, διότι η τραγωδία του να έχεις γεννηθεί έτσι δεν αφορά εσένα μα το ίδιο το Πεπρωμένο απέναντι στον εαυτό του.

Αλίμονο σε σένα όμως αν είναι το φορτίο της ζωής, η ίδια η ζωή που σε σκλαβώνει. Αλίμονο σε σένα, που έχεις γεννηθεί ελεύθερος, αυτάρκης και ικανός να αποχωριστείς τους ανθρώπους, αν η φτώχεια σου σου επιβάλλει να ζεις μαζί τους. Αυτή μάλιστα, αυτή είναι η δική σου τραγωδία που κουβαλάς παντού μαζί σου.

Να γεννηθείς ελεύθερος — αυτή είναι η ύψιστη ανθρώπινη μεγαλοσύνη, αυτή που κάνει τον ταπεινό ερημίτη ανώτερο των βασιλέων, ανώτερο κι απ’ τους θεούς, που επαρκούν στον εαυτό τους ασκώντας την εξουσία τους κι όχι από περιφρόνηση απέναντι της.

Ο θάνατος είναι μια απελευθέρωση γιατί πεθαίνω σημαίνει παύω να έχω ανάγκη τους άλλους. Ο άμοιρος ο σκλάβος απελευθερώνεται αναγκαστικά από τις απολαύσεις του, από τις στεναχώριες του, από τη συνέχεια μιας ζωής που αδιάκοπα ποθούσε. Απελευθερώνεται κι ο βασιλιάς από τις κτήσεις που δεν ήθελε να απαρνηθεί. Αυτές που σκόρπιζαν τον έρωτα στο πέρασμά τους, απαλλάσσονται από τους θριάμβους που λάτρευαν. Και όσοι νίκησαν, απαλλάσσονται από τις νίκες για τις οποίες ανάλωσαν τη ζωή τους.

Γι’ αυτό και ο θάνατος εξευγενίζει και ντύνει με άγνωστα στολίδια αυτό το έρημο παράλογο κορμί. Είναι πλέον απελεύθερος κι ας μην το θέλει. Δεν είναι πια σκλάβος, κι ας κλαίει την απώλεια της σκλαβιάς του. Όπως ο βασιλιάς που η μεγαλύτερη δόξα του είναι ο βασιλικός του τίτλος, που σαν άνθρωπος μπορεί να είναι γελοίος, αλλά σαν βασιλιάς παραμένει ανώτερος όλων, έτσι κι ο νεκρός μπορεί να γίνεται τρομακτικός μα είναι ανώτερος διότι απελευθερώθηκε από το θάνατο.

Κλείνω, κουρασμένος, τα παντζούρια στα παράθυρά μου, αφήνω τον κόσμο απέξω, και αποκτώ για μια στιγμή την ελευθερία μου. Αύριο, θα είμαι σκλάβος πάλι· ωστόσο τώρα, μόνος, χωρίς την ανάγκη κανενός, με τον μοναδικό φόβο κάποιας φωνής ή παρουσίας που μπορεί να με διακόψει, κατακτώ τη μικρή μου ελευθερία, τις δικές μου στιγμές μεγαλοπρέπειας.

Χωμένος βαθιά στην πολυθρόνα μου, ξεχνώ τη ζωή που με πιέζει.
Δεν με πληγώνει πια, εκτός που μ’ έχει πολύ πληγώσει.

Φερνάντο Πεσσόα, Το βιβλίο της ανησυχίας  

Χίλια χρόνια πριν σ’ ένα χωριό ζούσε ένας άνθρωπος. Από μικρός ήταν ακίνητος

Ο κοινός Χίλια χρόνια πριν σ’ ένα χωριό ζούσε ένας άνθρωπος. Από μικρός ήταν ακίνητος. Πάνω από τριάντα χρόνια βρισκόταν στο κρεββάτι του και το μόνο που έκανε, ζητούσε να τελειώσει αυτή η ζωή.

Ίσως ο θάνατος θα τον έβρισκε πάνω στο κρεββάτι του, αν μια μέρα δεν περνούσε απ’ το χωριό του ένας γέρος …

Ο οδοιπόρος μπήκε στο σπιτάκι που ζούσε ο κακομοίρης και ζήτησε νερό. Ο άρρωστος έκλαψε και είπε:

– Άνθρωπέ μου δεν μπορώ να σε βοηθήσω. Σε όλη μου τη ζωή είμαι ακίνητος. Δεν έχω κάνει ούτε ένα βήμα.

– Πότε δοκίμασες τελευταία φορά να σηκωθείς; ρώτησε ο γέροντας.

Ο άρρωστος δεν θυμόταν, ούτε ήξερε πόσων χρονών ήταν.

– Πάρε αυτό το μαγικό ραβδί, είπε ο οδοιπόρος, στηρίξου πάνω του και φέρε μου σε παρακαλώ λίγο νερό.

Ο άπορος τόλμησε και… και σηκώθηκε από το κρεββάτι. Ξαναέκλαψε, όμως τώρα απ’ τη χαρά του.

– Πώς να σ’ ευχαριστήσω. Τι μαγικό ραβδί μου έδωσες;

– Αυτό το ραβδί το βρήκα εδώ, δίπλα στο κρεββάτι σου!

Πώς ξέρουμε ότι δεν είμαστε απλώς οι χαρακτήρες μιας υπολογιστικής σαπουνόπερας;

Ένα άλλο είδος εναλλακτικής πραγματικότητας βρίσκουμε στην ταινία επιστημονικής φαντασίας The Matrix, όπου η ανθρωπότητα ζει, δίχως να το γνωρίζει, σε μια προσομοιωμένη εικονική πραγματικότητα δημιουργημένη από ευφυείς υπολογιστές, προκειμένου οι άνθρωποι να διατηρούνται σε μια κατάσταση μακάριας ικανοποίησης, ενώ οι υπολογιστές τούς στραγγίζουν από τη βιοηλεκτρική τους ενέργεια —ό,τι, τέλος πάντων, σημαίνει αυτό.

Μια τέτοια σύλληψη ενδέχεται να μην είναι και τόσο τραβηγμένη, αν λάβουμε υπόψη μας όλους αυτούς που προτιμούν να περνούν την ώρα τους στην προσομοιωμένη πραγματικότητα διαδικτυακών τόπων, όπως το Second Life.

Πώς ξέρουμε ότι δεν είμαστε απλώς οι χαρακτήρες μιας υπολογιστικής σαπουνόπερας;

Αν ζούσαμε σε έναν συνθετικό φανταστικό κόσμο, τα γεγονότα δεν θα είχαν απαραίτητα καμία λογική ή συνέπεια, ούτε και θα υπάκουαν σε νόμους. Οι εξωγήινοι που θα μας ήλεγχαν μπορεί να το έβρισκαν πιο ενδιαφέρον ή διασκεδαστικό να παρακολουθούν τις αντιδράσεις μας όταν θα βλέπαμε, για παράδειγμα, την πανσέληνο να σκίζεται στη μέση ή καθέναν που ακολουθεί δίαιτα να αναπτύσσει μια ακατάσχετη όρεξη για τούρτες.

Αν όμως οι εξωγήινοι επέβαλλαν νόμους με συνέπεια, δεν θα υπήρχε τρόπος να διακρίνουμε το κατά πόσον θα μπορούσε να υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα πίσω από την προσομοιωμένη εκδοχή της. Στην περίπτωση αυτή, εύκολα θα χαρακτηρίζαμε τον κόσμο των εξωγήινων «αληθινό» και τον συνθετικό κόσμο «ψεύτικο».

Αν όμως τα πλάσματα στον προσομοιωμένο κόσμο —όπως και εμείς— δεν είχαν τη δυνατότητα να παρατηρήσουν από έξω το σύμπαν τους, δεν θα υπήρχε κανένας λόγος να αμφιβάλλουν σχετικά με τις δικές τους απεικονίσεις της πραγματικότητας. Πρόκειται για τη σύγχρονη εκδοχή της ιδέας ότι όλοι είμαστε μυθολογήματα στο όνειρο κάποιου άλλου.

Τα παραπάνω παραδείγματα μας οδηγούν σε ένα συμπέρασμα το οποίο θα αποδειχθεί σημαντικό στο πλαίσιο του βιβλίου: Δεν υπάρχει έννοια της πραγματικότητας ανεξάρτητη από κάποια απεικόνιση ή μια θεωρία. Αντίθετα, εμείς θα υιοθετήσουμε την ιδέα την οποία θα ονομάσουμε «ρεαλισμό κατά το μοντέλο» —δηλαδή, ότι μια φυσική θεωρία ή ένα κοσμοείδωλο δεν είναι παρά ένα μοντέλο (μαθηματικού χαρακτήρα, γενικά) και ένα σύνολο κανόνων που συνδέουν τα στοιχεία του μοντέλου με τις παρατηρήσεις. Αυτό μας προσφέρει ένα πλαίσιο για την ερμηνεία της σύγχρονης επιστήμης.

Από την εποχή του Πλάτωνα και εξής, οι φιλόσοφοι ερίζουν σχετικά με τη φύση της πραγματικότητας.

Η κλασική επιστήμη βασίζεται στην πεποίθηση ότι υπάρχει ένας πραγματικός κόσμος έξω από εμάς, με ιδιότητες συγκεκριμένες και ανεξάρτητες από τον παρατηρητή ο οποίος τις συλλαμβάνει.

Σύμφωνα με την κλασική επιστήμη, κάποια αντικείμενα υπάρχουν και διαθέτουν φυσικές ιδιότητες (όπως ταχύτητα και μάζα) με καλώς ορισμένες τιμές. Κατά την άποψη αυτή, οι θεωρίες μας συνιστούν απόπειρες περιγραφής των εν λόγω αντικειμένων και των ιδιοτήτων τους, οι δε μετρήσεις και οι αισθητήριες αντιλήψεις μας αντιστοιχούν σε αυτές. Τόσο ο παρατηρητής όσο και το παρατηρούμενο αντικείμενο ανήκουν σε έναν κόσμο με αντικειμενική ύπαρξη, και κάθε διάκριση ανάμεσά τους δεν είναι παρά συμβατική.

Με άλλα λόγια, αν δούμε ένα κοπάδι ζέβρες να μαλώνουν για μια θέση στο παρκινγκ, αυτό θα σημαίνει ότι ένα κοπάδι ζέβρες όντως μαλώνουν για μια θέση στο παρκινγκ. Κάθε άλλος παρατηρητής που θα σταθεί για να κοιτάξει, θα μετρήσει τις ίδιες ιδιότητες- και το κοπάδι θα διαθέτει αυτές τις ιδιότητες είτε αποτελέσει είτε όχι αντικείμενο παρατήρησης.

Στη φιλοσοφία, η πεποίθηση αυτή ονομάζεται ρεαλισμός (ή πραγματοκρατία). Όσο δελεαστική και αν μας φαίνεται η οπτική του ρεαλισμού, θα δούμε αργότερα ότι οι γνώσεις μας στη σύγχρονη φυσική καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την υπεράσπισή του.

Ένα άνοιγμα στην ευτυχία

Τι είναι αλήθεια η ευτυχία; Είναι αυτή η αίσθηση της ελαφρότητας που έχεις κάποιες φορές και σε κάνει να νιώθεις σαν να πετάς; Αυτό το συναίσθημα όταν ζεις κάτι έντονο, η ή εντύπωση που αντλείς από μια αληθινή στιγμή ξεγνοιασιάς;

Είναι αυτό το αίσθημα χαράς και πληρότητας, η ήρεμη σιωπή, ή η σιγουριά και ασφάλεια που σου μεταδίδουν πρόσωπα που αγαπάς; …είναι η ευτυχία ένας σωρός από εφήμερα συναισθήματα που σβήνουν ή θα μπορούσε να κατοικήσει μέσα μας για πάρα πολύ καιρό;

Κάποιοι αφιερώνουν την ζωή τους στην αναζήτησή της και άλλοι τόσο απλά την συναντούν μυστικά μέσα στην καθημερινότητά τους, στο καθετί που ζουν και βιώνουν.

Είναι άραγε η ευτυχία απροσπέλαστη, ένα ανέφικτο όνειρο;

Στην σύγχρονη εποχή φαίνεται οι άνθρωποι να έχουν συσχετίσει την ευτυχία με την οικονομική ευμάρεια, την εξωτερική εμφάνιση, την απόκτηση υλικών αγαθών, την μόρφωση, την ανάπτυξη της τεχνολογίας, τον πλούτο, την κοινωνική θέση, την δόξα κ.α.

Ερευνητικά στοιχεία όμως δείχνουν ότι τα πολλά χρήματα, η δόξα και η μόρφωση δεν καθορίζουν την προσωπική μας ευτυχία.

Οι άνθρωποι φαίνεται να έχουν μπει σε ένα αέναο κυνήγι επιθυμιών. Η εκπλήρωση της επιθυμίας αποτελεί πολλές φορές προϋπόθεση για την ευτυχία.

Αν αυτές οι επιθυμίες δεν εκπληρωθούν τότε συχνά οι άνθρωποι γεμίζουν απογοήτευση και δυσαρέσκεια, δυσκολεύονται πολύ να ανακαλύψουν την ευτυχία μέσα από την αποτυχία. Τα παιδιά στην Αφρική αποκαλύπτουν έρευνες πως παρόλο που είναι ξυπόλητα, φτωχοντυμένα και με τόσες ελλείψεις είναι πιο ευτυχισμένα από τα παιδιά του Δυτικού κόσμου.

 
Ευτυχία χωρίς προϋποθέσεις

Μπορείς και εσύ να είσαι ευτυχισμένος χωρίς όρους, χωρίς καμιά προϋπόθεση;

Φαίνεται λοιπόν η ευτυχία σήμερα να έχει εξαρτηθεί τόσο από αυτά που οι άνθρωποι «έχουν» ή «κάνουν» και στα οποία δίνουν ιδιάζουσα σημασία.

Οι άνθρωποι σήμερα δεν έχουν μάθει να στηρίζουν την ευτυχία τους «σε αυτό που πραγματικά είναι», στην σύνδεση δηλαδή με τον πραγματικό τους εαυτό. Αναβάλλουν την ευτυχία για αύριο που θα είναι πιο πλούσιοι, πιο καταξιωμένοι, πιο όμορφοι κ.α, εναποθέτουν την ευτυχία τους στο μέλλον τότε που θα είναι διαφορετικοί, τότε που θα είναι «κάποιοι άλλοι» για να επιτρέψουν στον εαυτό τους λίγες στιγμές ευτυχίας.

Που είναι όμως το πραγματικό τους πρόσωπο, ο αληθινός τους εαυτός, οι στιγμές που περνούν και χάνονται στον βωμό των επιθυμιών και των προσδοκιών;

Άλλοι πάλι προσκολλούνται στο παρελθόν, στις τραυματικές εμπειρίες, στα βιώματα, στις αποτυχίες, νιώθοντας πως δεν αξίζουν την ευτυχία ενώ συχνά παραπονιούνται και επιρρίπτουν την ευθύνη της δυστυχίας τους στους άλλους, στις καταστάσεις, στην κακοτυχία τους κ.α. Έτσι συχνά μοιάζουν να βουλιάζουν ακροβατώντας πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί που χωρίζει δυο κόσμους, εκείνο του παρελθόντος και του μέλλοντος.

Όπως πολύ σωστά το έθεσαν Seligman & Csikszentmihalyi (2000), η ευτυχία σχετίζεται με την εξισορρόπηση παρόντος, παρελθόντος και μέλλοντος, την ευημερία, ευχαρίστηση και ικανοποίηση (ως προς το παρελθόν), την ελπίδα και την αισιοδοξία (ως προς το μέλλον) και την ροή, την ευτυχία, την ικανοποίηση (ως προς το παρόν).

Ζώντας στο μέλλον ή το παρελθόν ξεχνώ το σήμερα και ένας είναι ο χρόνος της ευτυχίας, το ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ. Βιώνω την ευτυχία όχι όταν θα γίνω κάποιος άλλος, όταν θα αλλάξουν οι συνθήκες, όταν θα πλουτίσω, όταν θα αποκτήσω παιδιά, όταν θα αλλάξω το παρελθόν μου, όταν οι άλλοι με αποδεχτούν, όταν πάρω και άλλο πτυχίο και η λίστα δεν σταματά πουθενά….

Βιώνω Ευτυχία για αυτό που Είμαι, όπως Είμαι, την στιγμή που Είμαι...

Όπως λέει και ο δόκτωρ Σέλιγκμαν ο ιδρυτής της Θετικής ψυχολογίας μέσα από το βιβλίο του “Αυθεντική Ευτυχία” οι άνθρωποί που ανακαλύπτουν την ευτυχία μέσα από τις απλές καθημερινές στιγμές είναι οι πιο τυχεροί και ευτυχισμένοι άνθρωποι. Ένας περίπατος μπορεί να γίνει μια μαγευτική εμπειρία, το άρωμα ενός τριαντάφυλλου μπορεί να γίνει μεθυστικό, ο ήχος της θάλασσας μπορεί να σε συνεπάρει, η βροχή έξω από το τζάμι σου να σε ταξιδέψει και με αυτόν τον τρόπο όλα χρωματίζονται διαφορετικά, όλα αποκτούν νόημα και ουσία.

Ευτυχία είναι αυτή η λάμψη που δίνεται στον άνθρωπο, εκείνη η εσωτερική ψυχική ενέργεια που τον βοηθά να αξιοποιήσει και να ανακαλύψει τις δυνατότητες του. Ευτυχία είναι η οπτική της ζωής μέσα από άλλα μάτια, η ερμηνεία της πραγματικότητας μέσα από ένα νέο νου. Είναι μια εσωτερική στάση ζωής. Επιλέγω λοιπόν να είμαι ευτυχισμένος παρότι γύρω πάντα θα υπάρχουν εκείνα που μου χτυπούν την πόρτα και με προσκαλούν στην απογοήτευση, στον θυμό, στην θλίψη, στην εκδίκηση κ.α.

Ευτυχία σημαίνει κλείνω την πόρτα σε όσα με κρατούν προσγειωμένο στην δυστυχία, στο πρόβλημα, στο σύμπτωμα και δίνω μια πιο φωτεινή οπτική σε ότι μου συμβαίνει στο σήμερα.

Ανοίγω τα παράθυρα και καλωσορίζω τα απλά μικρά όμορφα στιγμιότυπα της ζωής μου.

Βλέπω την ζωή σαν μια διαδρομή με ανηφόρες και κατηφόρες, με πλάγιους δρόμους και με πέτρες που όμως πάντα έχω ως στόχο να φτάσω στον προορισμό μου, να νικήσω τα εμπόδια και να βγω δυνατός κάτω από αντίξοες συνθήκες με εφόδια πολύτιμα για την προσωπική μου εξέλιξη. Έτσι κάθε εμπόδιο μπορεί να γίνει ένα καλό μάθημα, να γίνει μια ευκαιρία αυτοδιερεύνησης και αυτοανακάλυψης. Δεν θα μπορούσε να είναι και αυτό ευτυχία;

Ευτυχία και Θετική Ψυχολογία

Στο πεδίο της ψυχολογίας, η ευτυχία εξετάζεται από ψυχολόγους της λεγόμενης ανθρωπιστικής σχολής, όπως ο Abraham Μaslow, και τη λεγόμενη θετική ψυχολογία (positive psychology), η οποία σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψυχολογία που μας αποκαλύπτει πολλά για τις ασθένειές, τα λάθη, τις ελλείψεις του ανθρώπου και το σύμπτωμα εκείνη εστιάζει στις αρετές, στις δυνατότητες, στα θετικά συναισθήματα (Α.Μaslow,1954).

Σύμφωνα λοιπόν με τον Σέλιγκμαν και τη Θετική Ψυχολογία η ευτυχία δεν είναι άπιαστη, ανεπίτευκτη, δεν είναι κάποιο μυθικό, υπέροχο, αλλά άπιαστο, απροσπέλαστο όνειρο. Ανέπτυξε την θεωρία του για τον δρόμο που οδηγεί στην Αυθεντική Ευτυχία, την συσχέτισε περισσότερο με το εκείνο το αίσθημα της Ευδαιμονίας, η οποία περιλαμβάνει την γενική ικανοποίηση που αντλεί ένα άτομο από την ζωή. Ένα συναίσθημα μόνιμο, σταθερό, ανεξάντλητο.

Η ικανοποίηση αυτή εξαρτάται όπως ανέπτυξε από πέντε πυλώνες με τους οποίους μπορούμε να οικοδομήσουμε μια ευτυχισμένη και ευημερούσα ζωή.

Να βάλουμε στην ζωή μας τα θετικά συναισθήματα, το ενδιαφέρον και την εμπλοκή σε όμορφες δραστηριότητες και ασχολίες, να δώσουμε βάση στις σχέσεις που δημιουργούμε και τους σημαντικούς «άλλους» της ζωής μας, να βρούμε νόημα σε ότι κάνουμε, να βάλουμε κάποιο στόχο, σκοπό, ένα όραμα στην ζωή μας, μιας και τα όνειρα είναι η κινητήρια δύναμη της ευτυχίας.

Μην την ψάχνεις λοιπόν τόσο πολύ την ευτυχία δημιούργησε την. Όπως λέει και ο Ν. Καζαντζάκης «έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, φτιάξε τον παράδεισο και μπες μέσα». Ο στόχος και ο προορισμός είναι διαφορετικός για τον κάθε άνθρωπο. Σου δίνεται η ευκαιρία να βάλεις την δική σου πυξίδα και να ορίσεις εσύ τους ενδιάμεσα σταθμούς, την διαδρομή, τον προορισμό. Άνοιξε μια πόρτα στο άπειρο, κάνε ένα άνοιγμα στην Ευτυχία…

Τα μυστικά της επιβίωσης του Homo sapiens – Γιατί εξαφανίστηκαν τα άλλα είδη ανθρώπων;

«Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά από αυτά τα είδη εξαφανίστηκαν την εποχή που ο Homo sapiens άρχισε να εξαπλώνεται από την Αφρική και σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο», λέει στον Guardian ο καθηγητής Κρις Στρίνγκερ, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. «Αυτό που δεν ξέρουμε είναι αν αυτή η εξάπλωση είχε άμεση σχέση».

Υπάρχουν πολλές θεωρίες γύρω από την εξαφάνιση των ανθρώπινων ξαδέλφων μας και περιορισμένα στοιχεία για να αποκρυπτογραφήσουμε τι ακριβώς συνέβη. Αλλά πρόσφατες μελέτες παρέχουν δελεαστικές ενδείξεις.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι περίπου 40.000 χρόνια πριν, ο Homo sapiens ήταν πια ο τελευταίος άνθρωπος που έμεινε όρθιος από μια μεγάλη και ποικίλη ομάδα δίποδων ανθρωποειδών. Κάποιοι υποθέτουν ότι ο Homo sapiens είχε καλύτερα ποσοστά επιβίωσης βρεφών από τα άλλα ανθρωποειδή, ή ότι οι κλιματικές αλλαγές έσπρωξαν άλλα είδη στο χείλος του γκρεμού. Άλλοι θεωρούν ότι ο Homo sapiens κυνηγούσε άλλους ανθρώπους ή διασταυρώθηκε μαζί τους και αφομοίωσε τη γενετική τους.

Πριν από περίπου 300.000 χρόνια, οι πρώτοι πληθυσμοί Homo sapiens εμφανίστηκαν στην Αφρική. Δεν έμοιαζαν με τους σύγχρονους ανθρώπους, αλλά μας μοιάζουν περισσότερο από ό,τι τα άλλα είδη Homo. Είχαν ψηλά, στρογγυλεμένα κρανία με σχεδόν κάθετο μέτωπο. Είχαν επίσης πηγούνι – κάτι που κανένα άλλο είδος Homo δεν είχε.

Το πότε ο Homo sapiens απομακρύνθηκε από την Αφρική αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης. Τα γενετικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι υπήρξε μια μεγάλη εξόρμηση από την ήπειρο μεταξύ 80.000 και 60.000 ετών πριν. Αλλά δεν ήταν η πρώτη αποστολή. Ένα κρανίο Homo sapiens που βρέθηκε στο σπήλαιο Απήδημα στη Μάνη είναι τουλάχιστον 210.000 ετών, το παλαιότερο που έχει βρεθεί εκτός Αφρικής.

Τα άλλα ανθρώπινα είδη

Γνωρίζουμε αρκετές άλλες ομάδες Homo που υπήρχαν παράλληλα με τον Homo sapiens μεταξύ 300.000 και 100.000 ετών πριν. Ορισμένες ήταν αρκετά παρόμοιες με αυτόν. Οι Νεάντερταλ άντεξαν τον ψυχρό καιρό της Ευρώπης και οι μυστηριώδεις Ντενίσοβαν ζούσαν στη σημερινή Σιβηρία και το Θιβέτ και πιθανώς και πιο μακριά.

Οι Νεάντερταλ ζούσαν σε μικρές ομάδες και διασταυρώνονταν συχνά, κάτι που τους καθιστούσε πιο επιρρεπείς σε ασθένειες.

Ο Homo erectus περιπλανιόταν ακόμα σε μέρη της Ινδονησίας, ο Homo longi ζούσε στην Κίνα. Ο Homo rhodesiensis (επίσης γνωστός ως Homo bodoensis ή Homo heidelbergensis) ζούσε στην κεντρική και νότια Αφρική.

Άλλα είδη ήταν αρκετά διαφορετικά από εμάς: Ο Homo naledi, με εγκέφαλο σε μέγεθος πιθήκου, περιπλανιόταν στα δασώδη λιβάδια της Νότιας Αφρικής, και οι μικροσκοπικοί Homo floresiensis και Homo luzonensis ζούσαν στα νησιά Flores και Luzon στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες αντίστοιχα.

Τα πλεονεκτήματα του Homo sapiens

Για τα περισσότερα αρχαία ανθρώπινα είδη, το αρχείο απολιθωμάτων είναι φτωχό. Για τους Νεάντερταλ και τους Ντενίσοβαν υπάρχουν αρκετά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων πλήρων γονιδιωμάτων, που οδήγησαν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι τα είδη αυτά ζούσαν σε μικρές ομάδες και διασταυρώνονταν συχνά. Η έλλειψη γενετικής ποικιλομορφίας θα καθιστούσε αυτούς τους πληθυσμούς πιο επιρρεπείς σε ασθένειες και επομένως λιγότερο πιθανό να επιβιώσουν.

Ο Homo sapiens, συγκριτικά, είχε μεγαλύτερες ομάδες και μεγαλύτερη γενετική ποικιλομορφία, που του έδινε πλεονεκτήματα πέρα από την ανθεκτικότητα σε ασθένειες. «Στον Homo sapiens, βλέπουμε μεγαλύτερα κοινωνικά δίκτυα που εκτείνονται σε όλο το ευρύτερο τοπίο», λέει ο καθηγητής Στρίνγκερ.

«Το να έχεις ευρεία δίκτυα σου δίνει ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο, διότι αν είσαι συγγενής με ανθρώπους που βρίσκονται λίγο πιο μακριά, αν υπάρξει μια περιβαλλοντική κρίση – σου τελειώνει η τροφή ή το νερό – μπορείς να μετακινηθείς στο περιβάλλον τους και δεν είναι εχθροί, είναι συγγενείς σου». Τέτοια δίκτυα επιτρέπουν επίσης την ανταλλαγή ιδεών και την καινοτομία, προσθέτει.

Αυτή η κοινωνική ανθεκτικότητα θα μπορούσε να βοηθήσει τον Homo sapiens να επιβιώσει από κλιματικές αλλαγές που θα είχαν σκοτώσει λιγότερο προσαρμοστικά άτομα και είδη. Το ίδιο ισχύει και για κάποιες φαινομενικά μικρές, αλλά πολύ σημαντικές καινοτομίες, όπως η ύφανση ή το ράψιμο.

«Από τη στιγμή που υφαίνεις, μπορείς να φτιάξεις καλάθια ή δίχτυα παγίδευσης... Μια βελόνα ραψίματος σου δίνει καλύτερη στεγανοποίηση, οπότε έχεις καλύτερα μονωμένες σκηνές και μπορείς να κρατάς τα μωρά σου ζεστά, κάτι που είναι φυσικά κρίσιμο για την επιβίωση των βρεφών», λέει ο Στρίνγκερ.

Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι ο Homo sapiens αφομοίωσε τα ξαδέρφια του στη γονιδιακή δεξαμενή – υπάρχουν γενετικές αποδείξεις ότι αυτό συνέβη, αν και το κατά πόσον ευθύνεται για την εξαφάνιση των άλλων ειδών είναι ακόμη αμφισβητήσιμο. Ορισμένοι άνθρωποι που ζουν σήμερα στην Ευρασία έχουν έως και 2% DNA Νεάντερταλ, ενώ οι πληθυσμοί στην Ωκεανία, η οποία περιλαμβάνει την Αυστραλασία, τη Μελανησία, τη Μικρονησία και την Πολυνησία, έχουν από 2% έως 4% DNA Ντενίσοβαν. Ορισμένες ομάδες έχουν ακόμη υψηλότερο ποσοστό. Υπάρχει επίσης το βασανιστικό μυστήριο ενός άγνωστου ανθρώπινου προγόνου, ο οποίος συνεισέφερε μεταξύ 2% και 19% της γενετικής καταγωγής στους ανθρώπους που ζουν σήμερα στη δυτική Αφρική.

«Η δικτύωση είναι σημαντική, η ικανότητα προσαρμογής στις αλλαγές είναι σημαντική, και αυτό είναι σίγουρα κάτι που θα αντιμετωπίσουμε όλοι μας με την κλιματική αλλαγή», λέει ο Στρίνγκερ. «Η ανθρωπότητα θα βρεθεί αντιμέτωπη είτε με τη συνεργασία μπροστά σε αυτές τις κρίσεις είτε με τον ανταγωνισμό. Και αυτό που βλέπουμε από τους Νεάντερταλ και τους Homo sapiens είναι ότι οι ομάδες που συνεργάστηκαν καλύτερα ήταν αυτές που τα κατάφεραν».

Καρλ Γιούνγκ: Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τίποτα αν δεν το αποδεχτούμε

Η απλούστερη και πιο προφανής –αλλά την ίδια στιγμή ίσως και η πιο δύσκολη– στρατηγική είναι αυτή της αποδοχής. Όπως το έθεσε και ο ψυχολόγος Καρλ Γιούνγκ, «Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τίποτα αν δεν το αποδεχτούμε. Οι επικρίσεις δεν σε απελευθερώνουν, σε καταπιέζουν». Το ερώτημα στην καρδιά αυτής της στρατηγικής είναι: υπάρχει κάτι στο οποίο αντιστέκομαι ενώ θα ήταν καλύτερο για μένα να το αποδεχτώ; Μόλις σταματήσουμε να αντιστεκόμαστε σε αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε, κάποιες φορές αναδύεται μια νέα ευκαιρία που δεν θα είχαμε δει ποτέ αν συνεχίζαμε να αντιστεκόμαστε, αν είχαμε επιμείνει στο πώς «θα έπρεπε» να είναι η κατάσταση.

Υπάρχει λόγος που η στρατηγική της αποδοχής είναι η πρώτη από τις 15 στρατηγικές. Θα μπορούσατε να θεωρήσετε την αποδοχή ως τη μητέρα όλων των στρατηγικών. Είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της ανατρεπτικής σκέψης, το θεμέλιο για όλες τις άλλες στρατηγικές. Σε πολλές περιπτώσεις η αποδοχή και μόνο της πραγματικότητας είναι το μοναδικό πράγμα που χρειάζεστε για να κάνετε την ανατροπή.

Όμως, φυσικά, η αποδοχή δεν είναι τόσο εύκολη στην πράξη. Δεν σημαίνει απλώς να αφήσετε πίσω σας την εικόνα του κόσμου όπως νομίζατε ότι θα έπρεπε να είναι· απαιτεί να έχετε επίσης μια συγκεκριμένη νοοτροπία. Όσο κρίνουμε, εκνευριζόμαστε, αξιολογούμε ή επινοούμε σενάρια για το πώς θα έπρεπε να είναι, δεν αποδεχόμαστε. Μόνο παρατηρώντας την πραγματικότητα, χωρίς να την κρίνουμε μέσα από στερεότυπα, μπορούμε να την αποδεχτούμε αληθινά. Ως γεγονός. Το να παρατηρούμε την πραγματικότητα με αυτό τον τρόπο απαιτεί μια συγκεκριμένη νοοτροπία που θα μπορούσε να περιγραφεί ως «εστίαση της προσοχής».

Η ουσία του να «εστιάσετε την προσοχή» σας είναι ότι προσπαθείτε να είστε παρόντες έχοντας πλήρη επίγνωση του «εδώ και τώρα», χωρίς να κρίνετε, να αξιολογείτε ή να προσπαθείτε να αλλάξετε την κατάσταση από αυτό που είναι. Δεν υπάρχουν προβλήματα που πρέπει να επιλύσετε, έγνοιες που πρέπει να προσέξετε ή αναπολήσεις του παρελθόντος και ονειροπολήσεις του μέλλοντος που τραβούν την προσοχή σας. Έχετε απλώς επίγνωση της κατάστασης. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

Αυτού του είδους η αποδοχή δεν είναι εύκολη. Αυτό, εν μέρει, οφείλεται στο ότι η αποδοχή έχει κακή φήμη. Τη συνδέουμε με παραίτηση και υποταγή. Σαν να πρόκειται για μια μορφή αδυναμίας. Και προτιμούμε να είμαστε δυνατοί, σίγουροι για τον εαυτό μας και αυτόνομοι. Θα προτιμούσαμε να διαμορφώνουμε την πραγματικότητα στα μέτρα μας από το να υποτασσόμαστε σε αυτή. Κι όμως, η πραγματικότητα είναι απείρως πιο δυνατή από οποιονδήποτε. Δεν είμαστε παρά ένα μικροσκοπικό κομμάτι ενός τεράστιου σύμπαντος. Συχνά ενεργούμε σαν αυτό το μικροσκοπικό κομματάκι να μπορεί να ελέγξει το σύμπαν, όμως, φυσικά, δεν λειτουργεί έτσι. Είμαστε ένα εύθραυστο κομμάτι ενός μεγαλύτερου συνόλου.

Παραδόξως, η ψευδαίσθηση του ελέγχου, της ικανότητας να χωρέσουμε την πραγματικότητα στον δικό μας σχεδιασμό, μας καθιστά αδύναμους. Δίνουμε απέλπιδες μάχες, βάζουμε τα δυνατά μας για να αντισταθούμε στο αναπόδραστο, και συχνά καταλήγουμε να αποκλείουμε τον εαυτό μας από πιθανότητες που δεν θέλουμε να εξετάσουμε. Η αντίσταση δεν μας κάνει πιο δυνατούς· είναι η αποδοχή, και κατόπιν η προσαρμογή, που μας κάνουν δυνατότερους.

Η προσαρμογή είναι μια ζωτική δημιουργική δύναμη. Πρέπει να την αξιοποιήσουμε και να τη στρέψουμε προς όφελός μας. Τα φυτά, τα ζώα, οι άνθρωποι, τα πάντα στη φύση έχουν γίνει αυτό που είναι χάρη στην εξαιρετική ικανότητα της προσαρμογής. Στη διάσημη φράση η «επιβίωση του καταλληλότερου», που χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τον Χέρμπερτ Σπένσερ και υιοθετήθηκε από τον Δαρβίνο, ορισμένες φορές αποδίδεται το νόημα «επιβίωση του ισχυρότερου», όμως δεν ήταν αυτό που ήθελε να τονίσει ο Δαρβίνος. Αυτοί που είναι οι καταλληλότεροι, όπως έδειξε, ήταν εκείνοι που μπορούσαν να προσαρμοστούν καλύτερα στις προκλήσεις που συναντούσαν.

Τα ζώα επιβιώνουν καλύτερα με το να προσαρμόζονται για να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις του περιβάλλοντός τους. Όπως είδαμε και νωρίτερα, η φύση είναι αντιεύθραυστη. Τα φυτά που φυτρώνουν σε ξηρό έδαφος είναι εκείνα που αναπτύσσουν τα βαθύτερα ριζικά συστήματα. Η προσαρμογή οδηγεί στη μεταμόρφωση.

Ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να βιώσουμε τα θετικά αποτελέσματα αυτής της μη επικριτικής κατάστασης ύπαρξης είναι να ακούμε τους άλλους με διάθεση αποδοχής. Δείχνοντας στους ανθρώπους ότι είστε πρόθυμοι να αποδεχτείτε τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται κι αισθάνονται, τους προσφέρετε αναγνώριση, κάτι που είναι μαγικό εργαλείο. Αυτό μπορεί να έχει πολύ βαθιά και ουσιαστική επίδραση στα παιδιά.

Πολλά προβλήματα στην ανατροφή των παιδιών –και, μάλιστα, πολλά κοινωνικά προβλήματα και προβλήματα σχέσεων– είναι άμεση απόρροια του γεγονότος ότι οι άνθρωποι νιώθουν ότι δεν είναι ορατοί, δεν ακούγονται και ότι οι άλλοι δεν τους γνωρίζουν αληθινά. Όπως είχε πει κι ο Πολ Φερίνι, συγγραφέας του διεθνούς μπεστ σέλερ Love Without Conditions (Αγάπη άνευ όρων): «Η αγάπη δεν παραπονιέται, δεν διαφωνεί και δεν κατηγορεί. Η αγάπη απλώς αγκαλιάζει τον άλλο ακριβώς όπως εκείνος/η είναι».