Flike: Η ιπτάμενη μοτοσικλέτα

Στην Ουγγαρία, το επιστημονικό ινστιτούτο Bay Zoltan αποκάλυψε ένα νέο φουτουριστικό μέσο μεταφοράς με το όνομα Flike.

Το Flike μοιράζεται τα χαρακτηριστικά ενός drone και μιας μοτοσικλέτας.Στις 30 Απριλίου, η ομάδα πραγματοποίησε μια μεγάλης κλίμακας δοκιμή του. Ο στόχος ήταν ο πιλότος να κρατηθεί τουλάχιστον ένα λεπτό στον αέρα.

Προς το παρόν, το Flike έχει αυτονομία 15-20 λεπτά σε σταθερή πτήση και 30-40 λεπτά εν κινήσει. Αυτό το ηλεκτρικό όχημα μπορεί να φτάσει σε ταχύτητα περίπου τα 50 χλμ/ω και μπορεί να πετάξει μέχρι και 4,5 μέτρα σε ύψος.

Το Flike έχει έξι έλικες που τροφοδοτούνται από μπαταρίες λιθίου και υποστηρίζει το βάρος ενός ανθρώπου.

 

Ένα τεράστιο και παράξενο όπλο που σκότωνε πολλά πουλιά με μια βολή

Το punt gun σχεδιάστηκε για να ρίχνει από μια μικρή βάρκα και είχε ως σκοπό να σκοτώνει πολλά υδρόβια πουλιά όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα.

Υπάρχουν αρχεία όπου έχουν καταγραφεί ότι έχουν σκοτωθεί πάνω από 90 πουλιά με μια βολή από το όπλο αυτό, όταν χρησιμοποιήθηκε τον 19ο και στις αρχές του 20ου αιώνα.

Η διάμετρος της οπής της κάνης του όπλου συνήθως είχε διάμετρο 5 εκατοστά.

Τα όπλα χρησιμοποιήθηκαν κατά κύριο λόγο στον αθλητισμό και για τη συγκομιδή μεγάλων αριθμών πουλιών στο κυνήγι.

Το όπλο ήταν στερεωμένο σε μια βάρκα, την οποία κατεύθυνε ο κυνηγός και έριχνε προς το στόχο μέσα από το νερό. Το όπλο είχε πολύ ισχυρή ανάκρουση. Μια βολή μπορούσε να προκαλέσει την κίνηση της βάρκας σε μεγάλη απόσταση.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η χρήση αυτών των όπλων είχε πολύ αρνητικό αντίκτυπο στον αριθμό των πτηνών στο οικοσύστημα.

Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, η πλειοψηφία των πολιτείες στις ΗΠΑ είχε θέσει εκτός νόμου τη χρήση του όπλου, αλλά η χρήση τους συνεχίστηκε στην Βρετανία.

Τα φυτά με τους εκρηκτικούς καρπούς

Ορισμένα φυτά όπως η πικραγγουριά, διακρίνονται για τους εκρηκτικούς καρπούς τους. Γιατί όμως το κάνουν αυτό; Μα φυσικά για να διασκορπίσουν τους σπόρους τους.

Σε άλλα φυτά, οι σπόροι διασπείρονται μέσω διαφόρων παραγόντων, όπως η βαρύτητα, άνεμος, το νερό, τα ζώα, ή ο ανθρώπους. Όμως αυτά πρέπει να το κάνουν χρησιμοποιώντας “μηχανικά” μέσα.

Στην περίπτωση της βιολέτας, ο καρπός στεγνώνει αργά προκαλώντας μια πλευρική πίεση στους πολύ λείους σπόρους.

Όταν η πίεση αυτή γίνει πολύ υψηλή, οι σπόροι αποβάλλονται βίαια. Για την πικραγγουριά, τα φρούτα είναι υπό πίεση (6 bar, πολύ περισσότερο από ένα ελαστικό αυτοκινήτου).

Όταν το κοτσάνι ξεκολλήσει, η πίεση προκαλεί μια ισχυρή έκρηξη που εκτοξεύει τους σπόρους σε απόσταση 12 μέτρων με ταχύτητα 10 μέτρα/δευτερόλεπτο.

Δε θέλεις να γίνεις αετός, ανθρωπάκο. Γι’αυτό παραμένεις κότα…

«Ξέρεις, Ανθρωπάκο, πως θα ένιωθε ένας αητός άμα έκλωθε αυγά μιας κότας;
Αρχικά ο αητός νομίζει ότι θα κλωσσήσει μικρά αετόπουλα που θα μεγαλώσουν.
Μα εκείνο που βγαίνει από τα αυγά δεν είναι παρά μικρά κοτόπουλα.
Απελπισμένος ο αητός εξακολουθεί να ελπίζει πως τα κοτόπουλα θα γίνουν αητοί.
Μα που τέτοιο πράμμα! Τελικά δε βγαίνουν παρά κότες που κακαρίζουν.
Όταν ο αητός διαπιστώνει κάτι τέτοιο βρίσκεται στο δίλημμα αν πρέπει να καταβροχθίσει όλα τα κοτόπουλα και τις κότες που κακαρίζουν. Μα συγκρατείται. Κι” ό,τι τον κάνει να συγκρατηθεί είναι μια μικρή ελπίδα· πως ανάμεσα στα τόσα κοτόπουλα, μπορεί κάποτε να βρεθεί ένα αητόπουλο, ικανό σαν εκείνον τον ίδιο, ένα αητόπουλο που από την ψηλή φωληά του θ” ατενίζει μακριά κόσμους καινούριους, σκέψεις καινούριες, καινούρια σχήματα ζωής.
Μόνο αυτή η ανεπαίσθητη ελπίδα κρατάει το λυπημένο, τον αποξενωμένο αητό από την απόφασή του να φάει όλα τα κοτόπουλα και όλες τις κότες που κακαρίζουν, και που δεν βλέπουν ότι τα κλωσσάει ένας αητός, δεν καταλαβαίνουν ότι ζούνε σ’ ένα ψηλό, απόμακρο βράχο, μακριά από τις υγρές και σκοτεινές κοιλάδες.
Δεν ατενίζουν την απόσταση, όπως κάνει ο απομονωμένος αητός.
Μόνο καταβροχθίζουν και καταβροχθίζουν, όλο καταβροχθίζουν ό,τι φέρνει ο αητός στη φωλιά. Οι κότες και τα κοτόπουλα άφησαν τον αητό να τα ζεστάνει κάτω από τα μεγάλα και δυνατά του φτερά όταν απ” όξω κροτάλιζε η βροχή και αναβροντούσαν οι καταιγίδες που “κείνος άντεχε δίχως καμμιά προστασία.
Όταν τα πράμματα γίνονταν σκληρότερα, του πέταγαν μικρές μυτερές πέτρες από κάποια ενέδρα για να τον χτυπήσουν και να τον πληγώσουν. Όταν ο αητός αντιλήφθηκε την κακοήθεια ετούτη, πρώτη του αντίδραση ήταν να τα ξεσχίσει σε χίλια κομμάτια. Μα το ξανασκέφτηκε κι” άρχισε να τα λυπάται. Κάποτε, έλπισε, θα βρισκόταν – έπρεπε να βρεθεί – ανάμεσα στα τόσα κοντόφθαλμα κοτόπουλα που κακάριζαν και καταβρόχθιζαν ό,τι έλαχε μπροστά τους, ένας μικρός αητός σαν τον ίδιο του τον εαυτό.
Ο μοναχός αητός μέχρι σήμερα δεν έχει εγκαταλείψει την ελπίδα. Κι εξακολουθεί να κλωσσάει κοτόπουλα. Δεν θέλεις να γίνεις αητός, Ανθρωπάκο. Γιαυτό σε τρώνε τα όρνεα. Φοβάσαι τους αητούς κι” έτσι ζεις κοπαδιαστά και κοπαδιαστά εξολοθρεύεσαι. Γιατί μερικά από τα κοτόπουλα σου έχουν κλωσσήσει αυγά όρνεων. Και τα όρνεά σου έχουνε γίνει οι Φύρερ σου ενάντια στους αητούς, τους αητούς που θελήσανε να σε οδηγήσουν σε μακρινότερες, πιο υποσχετικές αποστάσεις.
Τα όρνεα σε δίδαξαν να τρως ψοφίμια και ν’ασαι ικανοποιημένος με ελάχιστα σπειριά σιτάρι. Σ” έμαθαν και να ορύεσαι «Ζήτω, ζήτω, Μέγα Όρνεο!». Τώρα λιμοκτονείς και πεθαίνεις κι” ακόμη φοβάσαι τους αητούς που κλωσσάνε τα κοτόπουλά σου.»

Βίλχεμ Ράιχ

ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΕΝΟΣ ΑΠΕΝΤΑΡΟΥ

Οι άνθρωποι που αναρωτιούνται γιατί είναι απένταροι, δεν θέτουν ποτέ στον εαυτό τους το προφανέστερο ερώτημα: «Τι μου αρέσει στην κατάσταση του απένταρου;». Οι απένταροι έχουν πράγματι ορισμένα πλεονεκτήματα. Για παράδειγμα:        

• «Νιώθω άγιος… Ο Θεός θα με αγαπήσει περισσότερο – οι φτωχοί είναι ευλογημένοι».
• «Θα συνεχίσω να ανήκω στην παρέα. Αν παραμείνω φτωχός, δεν θα νιώθω ενοχές όταν βρίσκομαι με τους φίλους μου».
• «Κερδίζω τη συμπάθεια των άλλων».
• «Δεν χρειάζεται να θέτω όρια στον εαυτό μου».
• «Δεν χρειάζεται να αλλάξω τις συνήθειές μου».
• Και το καλύτερο από όλα… «Μπορώ να κατηγορώ τους άλλους – και την κυβέρνηση!»

Αν είμαστε ειλικρινείς, μπορεί να αναγνωρίσουμε ότι η κατάσταση του απένταρου μας βολεύει. Πολύ λίγοι άνθρωποι παραδέχονται ότι επιλέγουν τη φτώχεια. Ωστόσο, θα πρέπει να συμφωνήσετε ότι η παραπάνω λίστα είναι αρκετά πειστική! Οτιδήποτε κι αν κάνουμε αποδίδει κάποιους καρπούς, ακόμα και η εφαρμογή της τακτικής του απένταρου.

ΟΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ
Μήπως οι γονείς σας έκαναν συχνά δηλώσεις όπως οι ακόλουθες;

• «Τα λεφτά βγαίνουν εύκολα».
• «Έχουμε πάντα περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε».
• «Όσο περισσότερο ξοδεύεις, τόσο περισσότερα χρήματα σου έρχονται».

Ή μήπως συνήθως έκαναν δηλώσεις όπως οι ακόλουθες;

• «Το χρήμα είναι η αιτία όλων των κακών».
• «Δεν έχουμε την πολυτέλεια για σπατάλες».
• «Τα χρήματα δεν μας τρέχουν από τα μπατζάκια».

Αν οι δηλώσεις της δεύτερης λίστας σας φαίνονται πιο γνωστές, τότε μάλλον οι πεποιθήσεις των γονιών σας αποτελούν πλέον και τη δική σας πραγματικότητα. Ο αγώνας τους είναι πλέον και δικός σας αγώνας.

ΝΙΩΣΤΕ ΑΝΕΤΑ ΜΕ ΤΑ ΛΕΦΤΑ ΣΑΣ!
Έχετε παρατηρήσει ποτέ πόσο δύσκολο είναι να δώσεις χρήματα σε ορισμένους ανθρώπους; Πραγματικά τρελαίνονται! «Όχι, δεν πειράζει, δεν τα χρειάζομαι!» Κι όμως, ξέρετε ότι ζουν με ψωμί κι αλάτι! Μοιάζουν να αλλάζουν προσωπικότητα. Ντρέπονται και προσβάλλονται! «Δεν χρειάζομαι τα λεφτά σου, είμαι μια χαρά!»

Ορισμένοι από εμάς δυσκολευόμαστε ακόμα και να μιλήσουμε για το θέμα των χρημάτων! Δανείζουμε ένα σεβαστό ποσό σε ένα φίλο και, όταν χρειαζόμαστε πίσω τα χρήματά μας, δεν ξέρουμε πώς να τα ζητήσουμε. «Εεε, ξέρεις… θυμάσαι…Χμ… Δηλαδή, δεν είναι τόσο σημαντικό, δεν τα έχω τόσο μεγάλη ανάγκη… Και δεν πειράζει αν… Ε, πώς να το πω; Αναρωτιόμουν μήπως…» αντί να ρωτήσουμε με έναν ευνόητο τρόπο: «Μήπως μπορείς να μου επιστρέψεις τα λεφτά που σου δάνεισα;»

Αν δεν νιώθετε άνετα σε μια δουλειά ή σε μια σχέση, τότε οι δρόμοι σας με τον εργοδότη σας ή το σύντροφό σας δεν θα αργήσουν να χωρίσουν. Αν δεν νιώθετε άνετα με τα χρήματα – αν αισθάνεστε αμηχανία ακόμα και όταν μιλάτε γι’ αυτό το θέμα – τότε επίσης οι δρόμοι σας δεν θα αργήσουν να χωρίσουν. Δεν πρόκειται τόσο πολύ για μια συνειδητή, αλλά για μια ασυνείδητη διαδικασία. Αποφεύγουμε ότι δεν μας κάνει να νιώθουμε άνετα.

Είσαι ελεύθερος ή σκλάβος;

Ποιος είναι ο ορισμός του σκλάβου;
Σκλάβος ή δούλος είναι εκείνος που δεν υπολογίζεται σαν άνθρωπος.
Είναι εκείνος που άλλοι αποφασίζουν για την ζωή του ή και τον θάνατό του, χωρίς να τον ενημερώσουν, χωρίς να τον ρωτήσουν.
Είναι εκείνος που όλος ο κόπος της εργασίας του μεταφέρεται στον… αφέντη.
Σκλάβος είναι εκείνος που δεν έχει δικαίωμα στο να έχει δική του τροφή και νερό.
Είναι εκείνος που δεν έχει δικαίωμα να έχει δική του στέγη.
Είναι εκείνος που δεν έχει κανένα δικαίωμα να ορίζει την ζωή την δική του και των παιδιών του.
Είναι εκείνος που περιμένει την «συμπόνοια» του αφέντη, μέρα σε μέρα, για να μπορεί να επιζεί και όχι να ζει…

 Εσύ, που με διαβάζεις, νομίζεις ότι είσαι ελεύθερος;
Δεν βλέπεις τι γίνεται γύρω σου;
Δεν καταλαβαίνεις ότι η ζωή σου μπήκε στους πάγκους και στα παζάρια των ισχυρών, για να την ξεπουλήσουν και να κερδίσουν από την καταστροφή σου;
Σε ρώτησε κανείς τι θέλεις εσύ;
Σε ενημέρωσε κανείς τι θα συμβεί σε εσένα και στα παιδιά σου;
Κάθε μέρα σε απειλούν πως δεν θα έχεις να φας και κάθε μέρα σου στερούν κάτι μικρό από όσα είχες και όσα σου απέμειναν. Ζεις για να δουλέψεις και να κερδίσει το αφεντικό σου…

Και είσαι τόσο δειλός, που δεν προσπαθείς να κερδίσεις την ελευθερία σου, που επιτρέπεις τους ποταπούς να σου ξεσκίζουν τις σάρκες, να διαλύουν την πατρίδα σου, να εκμεταλλεύονται τα παιδιά σου, ενώ ξέρεις πως σε λίγο καιρό θα τα πετάξουν στα πορνεία τους για να διασκεδάσουν τα σημερινά αφεντικά σου, αλλά και τα παιδιά τους, τις άρρωστες εμμονές της σάρκας και του μυαλού τους.

Η ελευθερία δίνεται – προσφέρεται στο μυαλό και στα χέρια όλων. Μα την κρατάνε μόνο οι τολμηροί και μόνο εκείνοι που καταλαβαίνουν την αξία της. Εκείνοι που σηκώνουν το κεφάλι τους και δείχνουν πως έχουν την δύναμη να παλέψουν με τους δαίμονες για να κερδίσουν το ύψιστο αγαθό που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο. Το αγαθό εκείνο που μπορεί να τον οδηγήσει στην ευτυχία ή και στην καταστροφή.

Η ελευθερία δεν είναι απλή λέξη. Και την καταλαβαίνουν πραγματικά μόνο όσοι επιθυμούν να περπατάνε έχοντας ψηλά το κεφάλι και όχι σκυμμένοι και ταπεινωμένοι.
Η ελευθερία δίνεται, και τρέχουν να σου την πάρουν, και αγωνίζεσαι, παλεύεις για να την κρατήσεις…

Η ελευθερία είναι πολύτιμη και δεν χαρίζεται. Σου δίνεται για να ζήσεις και να πεθάνεις γι αυτήν.
Αν δεν είσαι άξιος να προσφέρεις την ζωή σου σαν έντιμος περήφανος άνθρωπος, τότε σου αξίζει να ζεις με την αγωνία της ατιμίας και της ποταπότητας που επέλεξες για να επιζήσεις σκυμμένος, υποπόδιο των αφεντικών που διάλεξες να υπηρετήσεις, των αφεντικών που ζούνε από το αίμα σου επειδή πρώτος εσύ δεν τόλμησες να τους αντισταθείς και να αρνηθείς να τους υπηρετήσεις.
Σκλάβος, λοιπόν, είναι εκείνος που σκύβει και κλαίει και βιώνει τον εξευτελισμό έως και τον θάνατό του. Γιατί ακόμη και νεκρός είναι χρήσιμος για το αφεντικό του.

Εσύ που διαβάζεις αυτές τις αράδες, τι νομίζεις ότι είσαι; Ελεύθερος ή δούλος;
Κι αν λογίζεις τον εαυτό σου για ελεύθερο, γιατί έχεις αφήσει στους υποτακτικούς των δαιμόνων να ορίζουν και να ευτελίζουν τη ζωή και τον θάνατο τον δικό σου και των παιδιών σου;
Γιατί τους επιτρέπεις να ποδοπατούν τα ιερά και τα όσιά σου;
Γιατί τους αφήνεις να ξερνούν την βρωμιά τους στους τάφους των νεκρών σου;

Πες μου, λοιπόν. Τι είσαι έτοιμος να κάνεις για να λογίζεσαι άνθρωπος και όχι ζώο… πράγμα… ή εργαλείο που θα πλουτίσει εκείνον που σήμερα σε απειλεί πως θα σε καταστρέψει αν δεν του επιτρέψεις να σε εξευτελίσει και να γίνει ο αφέντης σου.

Αν ήσουνα πραγματικά ελεύθερος, δεν θα περίμενες κάποιον να έρθει για να σε… ελευθερώσει…
Αυτό που τα αφεντικά δεν θέλουν ποτέ να μάθεις, είναι ότι η ελευθερία σου είναι δική σου επιλογή και όχι δική τους…

Κι αν θέλεις να γίνεις και να είσαι σκλάβος, γίνε… και πάψε να λες πως είσαι Έλληνας…

Ο σεβασμός των αρχαίων Ελλήνων για την άγρια πανίδα

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αρχαίοι Έλληνες κυνηγοί ποτέ δεν απεικονίζονται να θηρεύουν από άρματα, όπως συμβαίνει στην Ανατολή με τους Ασσύριους, Πέρσες και Αιγύπτιους.

Οι Έλληνες θηρεύουν ως ιππείς ή συχνότερα πεζοί.

Και η αξιέπαινη δραστηριότητα για τη θήρα

«Οι αρχαίοι Έλληνες έτρεφαν ιδιαίτερο σεβασμό και ενθουσιασμό για την άγρια πανίδα και ενδιαφέρονταν για τη διατήρησή της, κάτι το οποίο το εξέφραζαν στον χαρακτήρα της θεότητας Άρτεμης και των περιορισμών θήρας μέσω θρησκευτικών κανονισμών. Συνάμα θεωρούσαν τη θήρα ως μια ωφέλιμη και αξιέπαινη δραστηριότητα».

Πρόκειται για ένα από τα βασικά συμπεράσματα εργασίας, η οποία ανιχνεύει τις προσεγγίσεις των αρχαίων Ελλήνων στη διατήρηση της πανίδας και στη δραστηριότητα της θήρας ή κοινώς του κυνηγίου. Συντάκτες αυτής της εργασίας είναι ο Περικλής Μπίρτσας, αναπληρωτής καθηγητής στο ΤΕΙ Θεσσαλίας και ο δρ Χρήστος Σώκος, θηραματολόγος από τη Διεύθυνση Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας και Θράκης. Πώς φτάσαμε όμως στη συλλογή στοιχείων και στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα;

«Οι πρόγονοί μας άφησαν πολλές παρακαταθήκες, αναδεικνύοντας την Ελλάδα λίκνο του πολιτισμού και της ανθρώπινης διανόησης, μας άφησαν αρχαία μνημεία, αλλά κυρίως σκέψη, λογική και φιλοσοφία για κάθε διάσταση της ανθρώπινης ζωής… Θα μπορούσαν, άραγε, να υπολείπονται στον τομέα του κυνηγίου;», διερωτάται ο δρ Σώκος.

Το να αφήνεται «θαμμένη» και κρυμμένη αυτή η σκέψη, ήταν ένα γεγονός που προβλημάτισε τον Χρήστο Σώκο από τις αρχές της περασμένης δεκαετίας. Σε αυτό το πλαίσιο ξεκίνησε η μελέτη των αρχαίων κειμένων και η συλλογή πληροφοριών, προσθέτει ο ίδιος, και, σε συνεργασία με άλλους ειδικούς, ανέδειξαν και περιέγραψαν το σκεπτικό των αρχαίων Ελλήνων για το κυνήγι. Αυτή η εργασία αναγνωρίστηκε από την επιστημονική κοινότητα και πρόσφατα κατοχυρώθηκε σε αμερικανικό διεθνές επιστημονικό περιοδικό.

Η θήρα στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και καλλιτέχνες

Η δραστηριότητα της θήρας, σύμφωνα με τους παραπάνω ερευνητές, παρουσιάζεται συχνά στη μινωική και μυκηναϊκή τέχνη από το 2000 π.Χ., και αργότερα αποτελεί μια εξέχουσα πτυχή της ελληνικής γραμματείας, από την εποχή του Ομήρου, το 800 π.Χ. Αυτή η ενασχόληση με τη θήρα αντικατοπτρίζει το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμό όλων των τάξεων της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας για την άγρια πανίδα και τη θήρα.

Ο Ξενοφώντας (430-354 π.Χ.), στο έργο του «Κυνηγετικός», αναδεικνύει τη θήρα σε άριστο μέσο διαπαιδαγώγησης των νέων, θεωρώντας την απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία ώριμου και ολοκληρωμένου πολίτη. Είναι ωφέλιμη για το άτομο γιατί σκληραγωγεί το σώμα και οξύνει τις αισθήσεις και το πνεύμα, για την κοινωνία γιατί αντιμετωπίζει τα επικίνδυνα ζώα και αυτά που προκαλούν ζημιές στη γεωργία και κτηνοτροφία και για το έθνος γιατί προετοιμάζει τους άντρες για τον πόλεμο.

Η ιδιαίτερη αξία της θήρας έγκειται στο περιπετειώδες και στην αντιμετώπιση των δυσκολιών. Ο κυνηγός διατηρεί τη δύναμη και τη νιότη του περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους, είναι γενναίος, λιτός και έμπιστος. Ο Ξενοφώντας αναφέρει χαρακτηριστικά: «Προτρέπω τους νέους να μην περιφρονούν τα κυνήγια και την υπόλοιπη εκπαίδευση, γιατί από αυτά γίνονται καλοί στα πολεμικά και στα άλλα ζητήματα, από τα οποία είναι απαραίτητο να προέρχεται σωστή σκέψη, λόγος και πράξη».

Ο συσχετισμός της θήρας με τον ηρωισμό καταδεικνύει τον ηρωικό χαρακτήρα της θηρευτικής πράξης και τη δυνατότητά της να εξυψώσει την ανθρώπινη φύση. Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα, προσθέτουν οι κ.κ. Μπίρτσας και Σώκος, το κυνήγι είναι επικίνδυνο, αλλά και συναρπαστικό. Δεν είναι τυχαίο ότι μυθικοί ήρωες, όπως ο Οδυσσέας, ο Θησέας κ.ά., απέκτησαν μεγάλη υπεροχή μαθητεύοντας κοντά στον Κένταυρο Χείρωνα, τον δάσκαλο των κυνηγών.

Την ίδια εποχή, ο Πλάτωνας (428-348 π.Χ.) αποδοκιμάζει στους «Νόμους» του κάθε εύκολο και δόλιο τρόπο σύλληψης των ζώων, όπως είναι τα δίχτυα και οι παγίδες. Τέτοιες μέθοδοι δεν συμβάλλουν στην εξάσκηση του σώματος. Πέρα από αυτό, δεν έχουν καμία παιδαγωγική επιρροή στους κυνηγούς, επειδή έτσι δεν εκτιμούν την κυνηγετική τους επιτυχία, ούτε το θήραμα (μόνο η δυσκολία δίνει αξία στο κυνήγι): «…ο νομοθέτης, για τη θέσπιση νόμων για το κυνήγι… θα πρέπει να επαινέσει το κυνήγι με σκοπό την άσκηση των νέων…».

Μια τρίτη πηγή πληροφοριών είναι το βιβλίο «Ονομαστικόν» του Πολυδεύκη, γραμμένο προς το τέλος του 2ου αιώνα μ.Χ. Πέντε αιώνες μετά τον Ξενοφώντα και τον Πλάτωνα, ο Πολυδεύκης τόνισε εκ νέου ότι οι ψυχικές και σωματικές ικανότητες δοκιμάζονται και ενισχύονται μέσα από τη θήρα.

 

Σύμφωνα με τον Αθήναιο (2ος-3ος αιώνας μ.Χ.), οι Μακεδόνες δεν επέτρεπαν σε ορισμένους άντρες να ξαπλώσουν κατά τη διάρκεια συμποσίου, εφόσον δεν είχαν θηρεύσει κάπρο (αρσενικό αγριόχοιρο) χωρίς δίχτυ. Το δίχτυ περιόριζε το ζώο και η θανάτωσή του ήταν ευκολότερη και ασφαλέστερη για τον κυνηγό. Στη Σπάρτη, τα αγόρια δεν μπορούσαν να συμμετέχουν στο συμπόσιο προς τιμή της Άρτεμης, εάν δεν είχαν συμμετάσχει σε κυνηγετικές εξόδους.

Εκτός από τα γραπτά κείμενα, μια δεύτερη πηγή πληροφόρησης είναι τα δημιουργήματα των καλλιτεχνών. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αρχαίοι Έλληνες κυνηγοί ποτέ δεν απεικονίζονται να θηρεύουν από άρματα, όπως συμβαίνει στην Ανατολή με τους Ασσύριους, Πέρσες και Αιγύπτιους.

Οι Έλληνες θηρεύουν ως ιππείς ή συχνότερα πεζοί. Για τους βασιλείς, συνήθως, δεν υπάρχει βασιλική συνοδεία κατά το κυνήγι.

Τίρυνθα. Τοιχογραφία με σκηνή κυνηγιού αγριόχοιρου από το νεότερο ανάκτορο.

Συμπερασματικά, η θήρα βοηθά τους ανθρώπους να βελτιώσουν και να δοκιμάσουν τις σωματικές και τις πνευματικές τους ικανότητες. Τα οφέλη του κυνηγιού συνοδεύουν τους κυνηγούς και στους άλλους τομείς της ζωής τους. Το να διατηρείσαι εύρωστος, να γίνεσαι σοφότερος, πρόθυμος, έμπιστος, ετοιμοπόλεμος και να καλλιεργείς αισθήματα συνεργασίας και αλληλεγγύης, αποτελούν ιδιότητες με τις οποίες ο άνθρωπος μπορεί να επιδιώξει την ελευθερία του. Ως εκ τούτου σκιαγραφείται μια συγκεκριμένη φιλοσοφία, σύμφωνα με την οποία η θήρα είναι σημαντική επειδή αποτελεί μέσο διαπαιδαγώγησης, δοκιμής ικανοτήτων και σύμβολο ελευθερίας.

Αποδεικνύεται, έτσι, πως, από την εποχή των αρχαίων Ελλήνων, το κυνήγι προσέφερε πρωτίστως πνευματική τροφή – η γεωργία και η κτηνοτροφία είχαν ήδη αναπτυχθεί και ήταν πιο ωφέλιμες στην προσφορά τροφής.

Έρευνα που σοκάρει: Mόνο το 4,3% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι απόλυτα υγιές

Το κείμενο που θα διαβάσετε παρακάτω είναι σοκαριστικό ή τουλάχιστον θα πρέπει να μας σοκάρει. Μας λέει περιληπτικά ότι το να είναι κανείς υγιής είναι πιο σπάνιο από το να κερδίσει ένα σημαντικό ποσό στο Τζόκερ.

 

Ένας άνθρωπος στους 20 πάνω στη Γη (ποσοστό 4,3%) δεν έχει κανένα πρόβλημα και εμφανίζεται απόλυτα υγιής σύμφωνα με σχετική έρευνα.

 

Το 2013, περίπου το ένα τρίτο των παιδιών ηλικίας έως τεσσάρων ετών (ποσοστό 36%) στις ανεπτυγμένες χώρες δεν είχαν κανένα πρόβλημα υγείας, ενώ μεταξύ των ανθρώπων άνω των 80 ετών το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 0,03%, δηλαδή μόνο τρεις ηλικιωμένοι στους 10.000 ήσαν απόλυτα υγιείς.

 

Πάνω από το 95% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει κάποιο πρόβλημα υγείας, λιγότερο ή περισσότερο σοβαρό. Μάλιστα, πάνω από το ένα τρίτο των ανθρώπων έχουν τουλάχιστον πέντε διαφορετικά προβλήματα. Oι πόνοι στη μέση και η κατάθλιψη είναι τα δύο συχνότερα μη θανατηφόρα προβλήματα υγείας σε κάθε χώρα και για τα δύο φύλα, έχοντας αυξηθεί πάνω από 50% μετά το 1990.

 

Αυτά είναι τα βασικά -και αποκαλυπτικά- συμπεράσματα μιας νέας διεθνούς έρευνας, που μόλις δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «The Lancet». Η μελέτη δείχνει ότι μπορεί οι άνθρωποι να ζουν πια περισσότερα χρόνια σε όλο τον κόσμο, όμως παράλληλα περνούν περισσότερο χρόνο με μία ή περισσότερες -συνήθως μη θανατηφόρες- παθήσεις.

 

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή ιατρικής Θίο Βος του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον των ΗΠΑ, δήλωσαν ότι πολλοί άνθρωποι πάσχουν από προβλήματα που δεν έχουν τύχει της δέουσας προσοχής, όπως μυοσκελετικές, ψυχικές και συμπεριφορικές παθήσεις. Όπως τόνισε ο Βος, «το θέμα δεν είναι μόνο να ζει κανείς μέχρι τα βαθιά γεράματα, αλλά να ζει και με υγεία».

 

Η «Μελέτη για το Παγκόσμιο Βάρος των Ασθενειών 2013», που περιλαμβάνει στοιχεία για 301 οξείες και χρόνιες παθήσεις σε 188 χώρες, δείχνει ότι διεθνώς το ποσοστό των «χαμένων ετών υγιούς ζωής» λόγω κάποιας ασθένειας αυξήθηκε από 21% το 1990 σε 31% το 2013 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία).

 

Η έρευνα προειδοποιεί ότι, καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνάει και αυξάνει το ποσοστό των ηλικιωμένων, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με κάποιο πρόβλημα υγείας, αναμένεται να αυξηθεί με γρήγορο ρυθμό στις επόμενες δεκαετίες.

 

Μεταξύ 1990-2013, παρατηρήθηκε μια μεταβολή στις κύριες αιτίες απώλειας της υγείας. Οι πόνοι στη μέση και στον αυχένα, η κατάθλιψη, η αναιμία λόγω σιδηροπενίας και η απώλεια ακοής λόγω γηρατιών παίζουν πλέον μεγαλύτερο ρόλο διεθνώς. Ειδικότερα, τα μυοσκελετικά προβλήματα (πόνοι μέσης, αυχένα, αρθριτικά κ.α.), καθώς επίσης οι ψυχικές διαταραχές (κυρίως κατάθλιψη, άγχος και κατάχρηση ναρκωτικών και άλλων ουσιών), είναι οι αιτίες για σχεδόν το ήμισυ των προβλημάτων υγείας στη Γη.

 

Σε διεθνές επίπεδο, ο αριθμός των ατόμων με σοβαρές παθήσεις αυξήθηκε σημαντικά κατά τα τελευταία 23 χρόνια, ενώ όσοι έχουν πάνω από δέκα παθήσεις, αυξήθηκαν κατά 52%.

 

Το 2013, έξι χρόνια προβλήματα βασάνιζαν ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού: χαλασμένα δόντια (2,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι), πονοκέφαλοι (1,6 δισεκατομμύρια), αναιμία από έλλειψη σιδήρου (1,2 δισεκατομμύρια), απώλεια ακοής λόγω ηλικίας (1,23 δισεκατομμύρια), έρπης γεννητικών οργάνων (1,12 δισεκατομμύρια) και ημικρανίες (850 εκατομμύρια).

 

Σημαντική αύξηση παρουσιάζουν μεταξύ 1990-2013 παθήσεις όπως το Αλτσχάιμερ (92%) και η οστεοαρθρίτιδα (75%). Συχνά, τα προβλήματα από μια πάθηση αυξάνονται πολύ ταχύτερα από ό,τι οι θάνατοι εξαιτίας αυτής της πάθησης. Για παράδειγμα, ενώ μεταξύ 1990-2013 τα περιστατικά διαβήτη παγκοσμίως αυξήθηκαν κατά 43%, οι θάνατοι λόγω διαβήτη αυξήθηκαν κατά 9%.

 

Ερωτήσεις για προβληματισμό:

1) Θα μπορούσε αυτό το συντριπτικό ποσοστό να προέρχεται από την υπερδιάγνωση;

2) Μήπως έχουμε δημιουργήσει ταμπέλα για κάθε πόνο, για κάθε ψυχολογική κατάσταση, με αποτέλεσμα να μοιάζουμε όλοι άρρωστοι;

3) Γιατί παρ όλη την πρόοδο της Ιατρικής και της Τεχνολογίας οι άνθρωποι είναι πιο άρρωστοι από ποτέ;

4) Γιατί ενώ ο τζίρος των φαρμακοβιομηχανιών ανέρχεται σε τρισεκατοκκύρια δολάρια η υγεία μας φθίνει με γεωμετρικούς ρυθμούς;

5) Μήπως ακόμα και αυτό το 4,3% δεν είναι υγιές αλλά απλά ασυμπτωματικό;

6) Είναι η φυσική κατάσταση του ανθρώπου να είναι άρρωστος;
 

Ό,τι και να απατήσουμε, ένα είναι το σίγουρο, ότι κάτι είναι λάθος. Τι κάνουμε λάθος λοιπόν; Και για πόσο θα επιτρέψουμε σε αυτό το λάθος να διαιωνίζεται;

Το χιούμορ στο σεξ: Πόσο σημαντικό είναι

Η τεχνική φαίνεται ότι παίζει μικρότερο ρόλο, συγκριτικά με το… χιούμορ στο ζήτημα του γυναικείου οργασμού, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα.

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Albany εξέτασαν δεδομένα όπως η ένταση του οργασμού, η συχνότητα και η ερωτική ικανοποίηση και σε τι βαθμό αυτά καθορίζονται από την επιλογή συντρόφου.

Για να καταλήξουν σε κάποιο συμπέρασμα οι ειδικοί πήραν συνεντεύξεις από φοιτήτριες που βρίσκονταν σε μια σταθερή σχέση. Οι συμμετέχουσες αξιολόγησαν πόσο συχνά έφταναν σε σεξουαλική κορύφωση στη διάρκεια του σεξ και οι ειδικοί σύγκριναν αυτά τα δεδομένα με την ελκυστικότητα, την αυτοπεποίθηση αλλά και το οικογενειακό εισόδημα του συντρόφου τους.

Η ένταση του οργασμού φάνηκε ότι συσχετίζεται θετικά με το πόσο ελκυστικός ήταν ο σύντροφος της εκάστοτε γυναίκας – αλλά και με το πόσο φαρδιά ήταν η πλάτη του! – καθώς και με τη συχνότητα των ερωτικών επαφών ανά εβδομάδα (όσο πιο συχνά τόσο μεγαλύτερη η ικανοποίηση).

Ένας ακόμη παράγοντας ωστόσο που επηρέαζε τη συχνότητα των επαφών, συνεπώς και των οργασμών, ήταν η αίσθηση του χιούμορ του άντρα. Σύμφωνα με τους ερευνητές η αίσθηση του χιούμορ αποτελούσε δείκτη πρόβλεψης της αυτοπεποίθησής, καθώς και της οικονομικής του επιφάνειας, καθώς και της πρόθεσης της γυναίκας να ξεκινήσει το ερωτικό παιχνίδι.

Εκτός από το χιούμορ, ορισμένα ακόμη χαρακτηριστικά γνωρίσματα της προσωπικότητας του άντρα , όπως η αποφασιστικότητα και η ευφυΐα, αποτελούσαν δυο ακόμη θετικούς δείκτες όσον αφορά το πόσο ελκυστικός και επιθυμητός ήταν για την σύντροφό του.

Η ελπίδα και το θαύμα για τους χριστιανούς

Αυτό είναι αποτέλεσμα του φονταμενταλισμού της θρησκείας, που μπορεί να μην εκφράζεται όπως όταν ήταν στις δόξες της, αλλά θέλει να μας πει ότι όλοι τελικά είναι χριστιανοί, απλά κάποιοι παραστράτησαν πρόσκαιρα. Για τον λόγο αυτό όταν πεθάνει ένας σπουδαίος άθεος, βγαίνει η φήμη ότι δήθεν λίγο πριν πεθάνει, μίλησε με έναν παπά και εξομολογήθηκε, ή ζήτησε να κοινωνήσει και άλλα παρόμοια φαιδρά, που με αυτά πείθουν τα πρόβατα, ότι όλοι τελικά επανέρχονται στο μαντρί, ακόμα και την τελευταία στιγμή. Αυτό είναι επίσης αποτέλεσμα της απαράδεκτης ηθικής του Χριστιανισμού, ότι όλοι μπορούν να σωθούν, ότι και όσα εγκλήματα και να έχουν κάνει, αν και οι γραφές τους έχουν άλλη άποψη: “Λίγοι τελικά θα είναι οι εκλεκτοί”.

Ας δούμε μερικά παραδείγματα τέτοιων θεωρήσεων χριστιανών σχολιαστών: “Αν ποτέ ο κύριος αυτός (που δεν το εύχομαι) το βιώσει τότε να δούμε με τι μούτρα θα μιλάει για λαϊκισμό, ειδωλολατρία και θα βγαίνει στα κανάλια να παίζει με τον ανθρώπινο πόνο. Κανείς δεν τα βάζει με το Θεό, υπάρχουν περιπτώσεις που η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά”, ή “Εάν σε μια τυχαία εξέταση αύριο διαγνωσθούν με κακοήθεια που θα προστρέξουν; Όταν και η ιατρική στην κακοήθεια ουσιαστικά σηκώνει ψηλά τα χέρια; Δέχομαι μόνο σαφείς απαντήσεις χωρίς επιστροφή ερωτημάτων”.

Αυτές οι ερωτήσεις-αποφάνσεις από το χριστεπώνυμο πλήθος, που είναι συνηθισμένες, έχουν πολύ ενδιαφέρον γιατί δείχνουν πως δουλεύει το εμπόριο ελπίδας που πουλά η Εκκλησία και κάθε θρησκεία ή σέκτα, αλλά και μερικά θέματα που απορρέουν από αυτές τις τόσο “καλοπροαίρετες” ευχές που φθάνουν στα όρια της κατάρας. Φυσικά το ίδιο συμβαίνει και με τις αναφορές σε θαύματα.
Στο δεύτερο σχόλιο υπάρχει ήδη μια καλή απάντηση που λέει: “Το ότι κάτι είναι παρηγορητικό δεν σημαίνει ότι είναι και αληθές”. Εδώ θα δούμε όμως τι σημαίνουν βαθύτερα για τον ψυχισμό των πιστών οι θεωρήσεις αυτές.

Τί είναι η “ελπίδα”;
Ελπίδα είναι η πίστη που έχει κάποιος, ότι διαθέτει τόσο τη θέληση όσο και τον τρόπο ή τις συνθήκες ώστε να πετύχει τους στόχους του, όποιοι κι αν είναι αυτοί.

Στην προκειμένη περίπτωση, η “θέληση” ο “τρόπος” και οι “συνθήκες” είναι ο θεός των χριστιανών και η πίστη σε αυτόν, που όπως είπαμε και στο “Θρησκεία θαυμάτων”, μπορεί και να μετακινήσει βουνά όπως πιστεύουν αν πάρουν κατά γράμμα τις γραφές τους, άσχετα αν υπάρχουν όπως είδαμε εκεί και πράγματα που δεν γίνονται. Στο άρθρο “Θρησκεία ή βίωμα”, είδαμε ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, πρέπει να υπάρχουν κάποιες ασαφείς προϋποθέσεις όπως: «Αυτό που κάνει ο πιστός είναι να προσεύχεται και να παρακαλεί τον θεό του, και αυτός “αν τον κρίνει άξιο”, ή “αν η πίστη του είναι τόσο δυνατή”, “αν η έφεσή του για απάντηση αληθινή και αυθεντική”, τότε ίσως του “μιλήσει” και έτσι “ίσως” γίνει η καλούμενη και “αποκάλυψη”, δηλαδή θα “βιώσει την επαφή με το θείο”». Φυσικά το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με το θαύμα, μια σειρά ασαφών προϋποθέσεων με τη μόνη σίγουρη την προσπάθεια του πιστού να πιστεύει χωρίς πολλές αντιρρήσεις.

Ποιά είναι η σημαντικότερη ελπίδα για την οποία ενδιαφέρονται οι χριστιανοί; Δηλαδή, ποιός είναι ο “στόχος” του ορισμού της ελπίδας που είδαμε πάρα πάνω για τους χριστιανούς; Θα έλεγε κανείς, που έχει μελετήσει τις γραφές και τα διδάγματά τους, ότι το μόνο που θα έπρεπε να θέλουν είναι να τελειώσει το συντομότερο το “μαρτύριο” της ζωής, για να πάνε στον Παράδεισο, όπως υποτίθεται πιστεύουν ότι θα πάνε.

Στο άρθρο “Χριστιανισμός και σώμα”, αλλά και στο “Προσηλυτισμός, νηπιοβαπτισμός κι ελεύθερη βούληση”, είδαμε ότι δεν πρέπει να τους απασχολεί η πρόσκαιρη βιολογικότητα, η οποία το μόνο που προσφέρει είναι τα “πάθη” που απεχθάνονται, αλλά η τελική αλήθεια όπως φαντάζονται, που είναι η “ζωή μετά τον θάνατο”, για την οποία σε όλη την διάρκεια της ζωής τους πρέπει να προετοιμάζονται. Στην πραγματικότητα όμως οι περισσότεροι χριστιανοί φαίνεται να φοβούνται τον θάνατο πολύ περισσότερο από τους υπόλοιπους.

Πώς γίνεται αυτό; Γιατί μια θρησκεία που υποτίθεται έχει λύσει το πρόβλημα της αθανασίας, αυτή ειδικά που δεν θα έπρεπε να φοβάται τον θάνατο, έχει την ίδια με τους άλλους ή μάλλον τη χειρότερη σχέση μαζί του; Μα γιατί άλλο τα λόγια άλλο τα έργα. Το να ξορκίζεις κάτι δεν σημαίνει ότι το λύνεις, το απωθείς μεν και αυτό επανέρχεται ενισχυμένο.

Αυτό φαίνεται συχνά στα λόγια και τις πράξεις των χριστιανών αλλά και εδώ στις ερωτήσεις των χριστιανών πάρα πάνω, αν και υποτίθεται ότι ελπίζουν στην αθανασία της πνευματικότητας, εν τούτοις επιζητούν διακαώς την αθανασία της ύλης. Και ελπίζουν σε ένα θαύμα από τον θεό τους για να παραταθεί. Ναι είναι οξύμωρο, η θρησκεία του θανάτου μισεί τον θάνατο. Ή να το πω αλλιώς: Η θρησκεία της ουράνιας βασιλείας, προτιμά στην πράξη την απεχθή βιολογικότητα, αυτή που μας οδήγησε με την “αμαρτία” του ο πρώτος Αδάμ, όπως λένε.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η ελπίδα μη θανάτου, αν τελικά επιτευχθεί είναι θαύμα. Ναι, έχασαν την μετάσταση στη βασιλεία των ουρανών και αυτό είναι θαύμα του θεού τους προς τους ίδιους -προσωπικά, γιατί πιστεύουν και ο Θεός απαντάει τελικά (αν θέλει) στις προσευχές τους. Δεν είναι σκηνικό του παραλόγου;

Είναι απλά η μετάθεση της επιθυμίας του ανθρώπου σαν θέλημα ενός υποτιθέμενου θεού, που γράφει στα παλιά του τα παπούτσια στην πράξη τις διδαχές της θεωρίας.

Μετατρέποντας το Δηλητήριο σε Ελιξήριο Ζωής – Ο Αλχημιστής Μέσα Μου.

Ο αλχημιστής λοιπόν διαχειρίζεται όπως είπαμε την νέα ενέργεια, η οποία είναι στον πλανήτη μας και έρχεται ακόμα και θα συνεχίζει να έρχεται για όσο είμαστε εδώ σε μεγάλες ποσότητες. Αυτή λοιπόν η ενέργεια έχει το εξής χαρακτηριστικό. Επειδή δεν έχει υπάρξει στην σύστασή της όπως είναι, έχει ανάγκη και θέλει να εξερευνήσει τα πάντα. Είναι από την φύση της πολύ-πολύ περίεργη. Άρα λοιπόν όταν υπάρχει μια έμπνευση, μια ιδέα και επικαλούμαστε την νέα ενέργεια, αυτή αρχίζει και εκδηλώνεται μέσα από συνεργασίες, μέσα από κατάλληλες πληροφορίες και όσο εσείς ενσωματώνετε την εξελιγμένη εκδοχή του εαυτού σας, όσο εσείς επιτρέπετε στην ενέργεια να αγκυροβολείται, να γειώνεται μέσα από εσάς -γιατί είπαμε είμαστε όργανα, ειδικά το βιολογικό μας σώμα και κάνουμε συγκεκριμένες κινήσεις, συγκεκριμένες δράσεις για να υλοποιηθεί μια κατάσταση-, η νέα ενέργεια δεν σταματάει πουθενά, δεν έχει διάκριση, είναι ουδέτερη.

Έτσι, όταν η ενέργεια έρχεται από ένα συναίσθημα και δεν μετασχηματίζεται, γιατί δεν ενεργοποιούμε τον αλχημιστή μέσα μας, τότε βουλιάζουμε μέσα σ’ αυτήν, είτε είναι μία καταθλιπτική διάθεση, είτε είναι μία στεναχώρια που μας προξένησε κάποιος, είτε λέμε ότι περνάμε μία φάση οικονομική ή οτιδήποτε άλλο. Όταν λοιπόν δεν μετασχηματίζεται -το ξαναλέω- υπάρχει εγκλωβισμός της ενέργειας, η ενέργεια βαλτώνει και αρχίζει πολύ-πολύ γρήγορα να λειτουργεί σαν πομπός. Δεν περιμένει, όπως ήταν η παλιά ενέργεια να αρχίσει να καταλαγιάζει σε διάφορα πεδία και μετά να εκδηλωθεί στην πραγματικότητα.

Όχι, η νέα ενέργεια με το που θα εγκλωβιστεί, σχηματίζει έναν πομπό στο σύστημά μας -μπορεί να είναι στο νοητικό πεδίο, εξαρτάται από την πληροφορία, εξαρτάται από το συναίσθημα, εξαρτάται από την ενέργεια η οποία ήρθε-, γίνεται πομπός λοιπόν και τί κάνει; Ελκύει καταστάσεις, εμπειρίες και ενέργειες με αυτήν την συχνότητα που έχει ο πομπός, που έχει αυτή η εγκλωβισμένη ενέργεια και ελκύει εκείνες ακριβώς τις καταστάσεις που έχουν αυτό το χρώμα, αυτό τον ήχο, αυτή την ποιότητα. Καταλαβαίνετε τί γίνεται;

Δείτε δηλαδή ότι ό,τι δεν μετασχηματίζεται, είναι σαν ένα αγκάθι μέσα μας, σε οποιοδήποτε πεδίο και αν μιλάμε, είναι μάλλον σαν ένας μαγνήτης και ελκύει πάρα πολλές φορές τέτοιες καταστάσεις, γιατί εφόσον είναι εγκλωβισμένη, εκείνη πάντα θα βρει τρόπο για να μπει σε εμπειρία, γιατί είναι τόσο περίεργη και είναι ουδέτερη όπως είπαμε και αυτό που επιθυμεί είναι να βιώνει τον εαυτό της, να βιώνει την εμπειρία, οπότε ελκύει και άλλες τέτοιες εμπειρίες και αυτό μπορεί να φωλιάσει.

Και εάν ένας άνθρωπος δεν είναι συνειδητοποιημένος, πάει από το κακό στο χειρότερο στο συγκεκριμένο πεδίο ή ελκύει συνεχώς τις ίδιες καταστάσεις και δεν καταλαβαίνει ότι μέσα του, στο σύστημά του, στο συναισθηματικό του πεδίο υπάρχει μία εγκλωβισμένη ενέργεια και ο αλχημιστής του δεν το έχει εντοπίσει -γιατί όπως είπαμε πρώτον θα πρέπει να έχει υψηλή επίγνωση, δεύτερον θα πρέπει να έχει αγάπη στον εαυτό του και τρίτον να έχει πάθος για την ζωή-, δεν το έχει φιλτράρει. Ο αλχημιστής είναι σε χειμερία νάρκη και ο άνθρωπος συνεχίζει να βιώνει τις καταστάσεις, οι οποίες έχουν την ποιότητα αυτής της εγκλωβισμένης ενέργειας.

Έτσι λοιπόν αυτό που αντιλαμβανόμαστε και καταλαβαίνουμε, εφόσον ενεργοποιούμε τον αλχημιστή, εφόσον δηλαδή τρέφουμε και διακρίνουμε την επίγνωσή μας, είναι ότι βρίσκουμε όλο και περισσότερες ευκαιρίες να λέμε στον εαυτό μας ότι τον αγαπάμε και να το δείχνουμε, να έχουμε προτεραιότητες οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξή του και στην εξέλιξή του. Με αυτό και μόνο τον τρόπο κάθε μέρα, κάνοντας ένα βήμα, κάθε μέρα αφιερώνοντας χρόνο στον εαυτό μας το πρωί να συνδεθούμε με την θεϊκότητά μας, να ενωθούμε με τον εξελιγμένο εαυτό μας, με το να κάνουμε την αναπνοή μας, δείχνουμε και διακρίνουμε τα πεδία μας, δείχνουμε την αγάπη μας.

Ξέρετε τί γίνεται; Αυτά τα δύο στοιχεία, η αγάπη και η επίγνωση για εμάς, όσο τα εμβαθύνουμε, όσο γίνεται ακόμα πιο ποιοτική η αγάπη του εαυτού για εμάς, τόσο το πάθος για ζωή αναδύεται και αναδύεται. Και καθώς αυτό συνεχίζει, έχουμε περισσότερη αντίληψη, έχουμε περισσότερη ανάγκη να μοιραστούμε, έχουμε περισσότερη αγάπη για τον εαυτό μας και αυτό σημαίνει χωράει στην καρδιά μας όλος ο πλανήτης, όλοι άνθρωποι, όλες οι καταστάσεις και σαφώς και καταλαβαίνουμε και την καταλληλότητα.

Ο αλχημιστής είναι εκείνος που μετατρέπει το δηλητήριο σε ελιξήριο της ζωής, μετατρέπει το δηλητήριο στην ελευθερία και εκείνο που κάνει είναι να το εντοπίσει. Η δουλειά του αλχημιστή είναι να εντοπίσει με την ικανότητα της επίγνωσης που έχει και να μπορεί να μετασχηματίσει, να μετατρέψει αυτό το δηλητήριο. Και αυτή είναι η μόνη του αποστολή. Να μπορεί ο φόβος να ξεπεραστεί μέσα από την γνώση και να γίνεται γνώση, ο φόβος να γίνει εμπειρία και να φέρει γνώση, η οποία είναι η σοφία.

Όταν υπάρχει μέσα σας ντροπή για κάτι που έχετε κάνει, για κάτι που έχετε βιώσει, πάρτε τον εαυτό σας αγκαλιά και πείτε του: «Σε αποδέχομαι, σε αγαπάω, εδώ είμαστε για να βιώνουμε εμπειρίες». Η κάθε ενοχή γίνεται ευθύνη και ανάληψη ευθύνης, όχι ζήλεια και μιζέρια, αλλά ανάπτυξη, πρόοδος, εξέλιξη, ευημερία. Και όταν βλέπουμε αδικία μέσα σε οτιδήποτε, σε ένα σύστημα, σε μια οικογένεια, σε έναν άνθρωπο, είναι η αγάπη που δεν δώσαμε στον εαυτό μας, οπότε αναλαμβάνουμε την ευθύνη για την εξέλιξή μας και έρχεται η αγάπη, η οποία αυτό-αγάπη ενεργοποιεί εκείνα τα ύψιστα δυναμικά, τις ύψιστες ευκαιρίες και μ’ αυτό τον τρόπο επιλέγουμε την ζωή και μ’ αυτό τον τρόπο δεν μπαίνουμε στην άρνηση, δεν μπαίνουμε στην άρνηση των δυνατοτήτων που ανοίγονται μπροστά μας, καθώς ανοίγονται μπροστά μας προτάσεις και προοπτικές. Εμείς ενεργοποιούμε τα ύψιστα δυναμικά μας, επιλέγουμε την ζωή και λέμε ότι εγώ είμαι ο δημιουργός της ζωής μου και ενεργοποιώ τον αλχημιστή μέσα μου.

Ο ρόλος της ακοής στην επαφή μου με τους άλλους

Με ποιον τρόπο ακούω τους άλλους;
Η ακοή παίζει σημαντικό ρόλο στην επικοινωνία μου με τους άλλους. Χρειάζεται να τους ακούσω για να ανταποκριθώ και να επικοινωνήσω μαζί τους μέσω του διαλόγου. Ωστόσο, το τι θα ακούσω δεν οφείλεται μόνο στο συνομιλητή μου αλλά σε μεγάλο βαθμό και σε μένα. Αλήθεια, πόσο συνειδητοποιημένος είμαι σε αυτό;

Ο τρόπος με τον οποίο ακούω τους άλλους είναι πιο πολυδιάστατος απ' όσο συχνά τον αντιλαμβάνομαι. Αν υποτιμώ το ρόλο της ακοής στο διάλογο, μπορεί να μην αντιλαμβάνομαι πως ίσως επικεντρώνομαι στο δικό μου λόγο, δίνοντας μεγαλύτερη αξία σε αυτό που θα πω και περιμένοντας απλώς τη σειρά μου για να μιλήσω.

Πολλές φορές δεν επιλέγω μόνο τί θα πω, αλλά επιλέγω και τί θα ακούσω (Polster & Polster, 1974). Έχω επιλεκτική ακοή και συνήθως αυτό δε μου γίνεται αντιληπτό (O' Leary, 1995). Μερικά από αυτά που με ενδιαφέρουν μπορεί να είναι η κριτική των άλλων ή ο έπαινος τους ή οι καινούριες πληροφορίες που δίνουν.

Για παράδειγμα, όταν οδηγώ και ο συνοδηγός μου μου λέει "μην τρέχεις", μπορώ να ακούσω την πρότασή του σαν επίκριση "δεν οδηγείς καλά" ή σαν έκφραση συναισθήματος "φοβάμαι" ή σαν πληροφορία "μην τρέχεις, έχουμε χρόνο" ή οτιδήποτε άλλο.

Με τα χρόνια ειδικεύομαι στο να ακούω και να συλλαμβάνω καλύτερα συγκεκριμένα ερεθίσματα. Έχοντας επίγνωση της ακουστικής μου δεξιότητας μπορώ να αντιληφθώ τα αντίστοιχα κρυφά μυνήματα των συνομιλητών μου και να αποκομίσω επιπλέον πληροφορίες από αυτό που άκουσα, λόγω της ευαισθησίας που δείχνω σε αυτά. Αυτή η ακουστική μου δεξιότητα είναι διαφορετική από των άλλων (Polster & Polster, 1974).

Συχνά, δε συνειδητοποιώ πως αυτό που σκέφτομαι σε μία συζήτηση επηρεάζει αυτό που ακούω και την εξέλιξη της συζήτησης. Όταν ακούω τους άλλους και "σκέφτομαι τι θα έκανα εγώ στη θέση τους", ίσως έχω την τάση να διακόπτω, να κατευθύνω τη συζήτηση, να δίνω βιαστικές εντολές και να μεταφέρω το βάρος της συζήτησης σε διαφορετικό σημείο από αυτό των συνομιλητών μου.

Όταν ακούω τους άλλους και "σκέφτομαι κάτι για αυτούς", ίσως αναλύω τα κίνητρα των συνομιλητών μου και θεωρητικολογώ. Όταν ακούω τους άλλους και "σκέφτομαι κάτι εναντίον τους", ίσως τους αμφισβητώ, εκφράζω απειλή ή κρατάω μια αμυντική στάση απέναντί τους (O' Leary, 1995). 

Λαμβάνοντας υπόψη πως ο τρόπος με τον οποίο ακούω κάποιον παίζει σημαντικό ρόλο για την πορεία της συζήτησης, όσο πιο καλή επίγνωση έχω των προσωπικών μου παραγόντων που επιδρούν στην ακουστική μου αντιληπτικότητα, τόσο πιο ολοκληρωμένη και αποδοτική γίνεται η συζήτηση.

Η αποτελεσματική ακοή
Η αποτελεσματική ακοή δεν είναι μία παθητική διαδικασία. Είναι μία ενεργητική διαδικασία στην οποία ως ακροατής δεν μένω αμέτοχος. Παραμένω σε εγρήγορση ώστε να συλλαμβάνω το νόημα του λόγου και παράλληλα ανιχνεύω τη δική μου αλήθεια. Δεν ακούω μόνο τα λόγια αλλά και τι σημαίνουν αυτά για τον εαυτό μου. "Ακούω ό,τι σημαίνει κάτι για μένα και επηρεάζομαι από αυτό που ακούω" (Polster & Polster, 1974, σ. 142). Η αποτελεσματική ακρόαση προϋποθέτει την προσοχή μου. Η προσοχή μου οξύνεται όταν περιμένω να μιλήσει ο συνομιλητής μου χωρίς να τον διακόπτω (O' Leary, 1995).

Όταν ακούω προσεκτικά συντονίζομαι με τον τόνο της φωνής του ομιλητή. Ο ομιλητής αντιλαμβάνεται πως τον ακούω (O' Leary, 1995). Mε την προσεκτική ακρόαση ακούω και παράλληλα αισθάνομαι τον ομιλητή. Συχνά, οι υπόλοιποι ήχοι εξαφανίζονται (Satir, 1989). Η αποτελεσματική ακρόαση σημαίνει "να σκέφτομαι μαζί με τον άλλο". Με αυτό το είδος της ακρόασης επιτρέπω στο συνομιλητή μου να εκθέσει τον εαυτό του, να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του και να βρει ο ίδιος τις απαντήσεις που χρειάζεται. Αυτό μπορώ να το πετύχω με την ανεύρεση πληροφοριών μέσω ερωτήσεων, με την ενεργή σιωπή και με την αποφυγή κατεύθυνσης του διαλόγου (O' Leary, 1995).
 ----------------
Βιβλιογραφία
O'Leary, E. (1995). Η θεραπεία Gestalt. (Ι. Ν. Νέστορος, Ν. Ε. Πολεμικός, Eπιμ., & Γ. Σκαρβέλη, Μεταφρ.) Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Polster, E., & Polster, M. (1974). Gestalt Therapy Integrated: Contours of Theory and Practice . New York: Vintage Books.

Satir, V. (1989). Πλάθοντας Ανθρώπους (5η εκδ.). (Λ. Στυλιανούδη, Μεταφρ.) Αθήνα: Κέδρος.

Ο ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ

Από τον Πρωταγόρα δεν έχουμε παρά μερικά σύντομα και συχνά δυσερμήνευτα αποσπάσματα· συμβαίνει όμως ο Πλάτωνας να του αποδίδει ένα μεγάλο λόγο στο διάλογο που έχει το όνομα του, και όλες οι λεπτομέρειες δείχνουν ότι ο φιλόσοφος μιμήθηκε το σοφιστή, ακολουθώντας πιστά το ύφος και τους συλλογιστικούς τρόπους. Ακόμα και αν δε φαινόταν αυτό, θα ήταν παράλογο να φανταστούμε ότι ο Πλάτωνας έκανε τόσον κόπο, για να αποδώσει σε ένα πασίγνωστο πρόσωπο ιδέες που δεν ήταν δικές του.

Λοιπόν, ο λόγος του Πρωταγόρα, μαζί με τον μύθο που αποτελεί το ουσιαστικότερο μέρος του, διατυπώνει μια πολύ στεριά θεωρία για την υπεράσπιση της δικαιοσύνης. Πραγματικά, ο σοφιστής δείχνει ότι ορισμένες ηθικές αξίες οδηγούν μόνες στη σωτηρία του ανθρώπου, γιατί καθιστούν δυνατή την κοινωνική ζωή. Με αυτήν την ιδέα, ολόκληρος ο σοφιστικός στοχασμός αλλάζει κατεύθυνση: ό,τι δε δικαιωνόταν με την αναφορά στους θεούς ή στο απόλυτο, ανακτά μονομιάς την αξία του σε συνάρτηση με την ανθρώπινη ζωή, ή ακόμα και με το συμφέρον των ανθρώπων.

 

Πρέπει, ωστόσο, να ομολογήσουμε, ότι στο σοφιστικό μύθο οι αξίες φαίνονται ακόμα συνδεδεμένες με τους θεούς και τα δώρα τους, καθώς αυτά ακριβώς τα δώρα επιτρέπουν στους ανθρώπους να ζήσουν σε κοινωνίες. Το γεγονός αυτό -που θα το ξαναδούμε- επιβεβαιώνει ότι στα μάτια των συγχρόνων του ο Πρωταγόρας ούτε μιλούσε ούτε συμπεριφερόταν ως άθεος. Όμως ας μην κάνουμε υπερεκτιμήσεις: πρόκειται για μύθο, δηλαδή για έναν εικονικό τρόπο έκφρασης, που συνδέεται με τον παραδοσιακό καμβά, όπου ο καθένας κεντά κατά βούληση, για να προβάλει ορισμένες ιδέες. Ο Πρωταγόρας μπορούσε να διαλέξει, αν θα χρησιμοποιούσε το μύθο ή το συγκροτημένο «λόγο». Διάλεξε τον πρώτο, γιατί είναι χαριέστερος (320 C)· είναι όμως φανερό ότι αυτή η «χάρη» βασίζεται κάπως στην επινόηση. Δεν έχει λοιπόν τόση σημασία η ποιητική επένδυση, με το Δία, τον Προμηθέα και τον Επιμηθέα, όσο το τι συμβαίνει στους ανθρώπους και γιατί.

 

Αληθεύει αυτό, ένα παραπάνω, όταν τα χρόνια εκείνα ο μύθος για τη γένεση και την πρόοδο των ανθρώπων αποτελούσε θέμα αγαπητό, που το συναντούμε σε αρκετούς συγγραφείς. Ο Προμηθέας δεσμώτης του Αισχύλου διηγείται πώς ζούσαν αρχικά οι άνθρωποι «μέσα στην αταξία και τη σύγχυση» (450), χωρίς να διαθέτουν ούτε τεχνικές ικανότητες ούτε γνώσεις, ώσπου ο Προμηθέας τους χάρισε όλες τις τέχνες που συναπαρτίζουν τον πολιτισμό. Η Αντιγόνη του Σοφοκλή παρουσιάζει την ίδια σειρά εφευρέσεων, αποδίδοντας τις στον άνθρωπο, αλλά στο συμπέρασμα λέει ότι δεν αξίζουν τίποτα, αν δε χρησιμοποιούνται για το καλό. Στο ίδιο θέμα επανέρχεται, με τη σειρά του, ο Ευριπίδης στις Ικέτιδες: θυμίζει τον πεφυρμένον και θηριώδη βίο των ανθρώπων(201), στη συνέχεια περιγράφει τις διαδοχικές εφευρέσεις, και τελικά επαινεί ‘εκείνον ανάμεσα στους θεούς, που οι άνθρωποι του τις οφείλουν. Παρόμοιους πίνακες ξαναβρίσκουμε στη διατριβή Περί ἀρχαίης ἰατρικῆς (3), στο περίφημο κείμενο του Σισύφου, που μνημονέψαμε παραπάνω σε σχέση με την επινόηση των θεών, και σε ένα κείμενο του Διόδωρου του Σικελιώτη (1, 8), που κάποιοι σοφοί ερευνητές έχουν υποθέσει ότι ανάγεται στο Δημόκριτο. Τέλος, το ίδιο θέμα το ξαναβρίσκουμε και στον Αρχέλαο -το μαθητή του Αναξαγόρα και δάσκαλο του Σωκράτη, που διερευνούσε πώς, στις πρώτες αρχές, οι άνθρωποι ξεχώρισαν από τα ζώα. θα μπορούσαμε να πούμε, ότι ολόκληρη η εποχή δε σταματούσε να θαυμάζει την άνθιση και δόξα του ανθρώπου, που ωστόσο είχε ξεκινήσει με τόσο λίγα εφόδια.

 

Παρόμοιες αναδρομές συνεχίστηκαν για πολύ καιρό ακόμα: δε μας είναι άγνωστο το πλάτος που τους έδωσε πέντε αιώνες αργότερα ο Λουκρήτιος στο πέμπτο βιβλίο του De rerum natura. Πρόκειται λοιπόν για ένα πασίγνωστα πλαίσιο, όπου εύκολα ο στοχασμός μπορούσε να πάρει τη μορφή μιας περισσότερο ή λιγότερο φανταστικής διήγησης. Πρόκειται όμως – το αποδεικνύει ο αριθμός των κειμένων – και για μια σοβαρή φιλοσοφική διερεύ­νηση της αφετηρίας και της προόδου της ανθρωπότητας. Αυτή η διερεύνηση πρέπει να ήταν ιδιαίτερα σημαντική στα μάτια του Πρωταγόρα, καθώς υποθέτουμε ότι ο ίδιος προβληματισμός κρύβεται πίσω από τον τίτλο ενός βιβλίου του, που δεν το έχουμε, αλλά ξέρουμε ότι ονομαζόταν Περί τῆς ἐν αρχῇ καταστάσεως.

 

Σημασία έχει στις φανταστικές διηγήσεις να προσέξουμε, τι λογής εφευρέσεις διάλεξε να προβάλει κάθε συγγραφέας. Αν λοιπόν υπάρχουν από τον ένα στον άλλον κάποιες μικροδιαφορές, η πρωτοτυπία του Πρωταγόρα σε σχέση με όλους τους άλλους είναι ολοφάνερη: είναι ο μόνος, σε ολόκληρη τη σειρά, που δεν εξαρτά την εξέλιξη της ανθρωπότητας αποκλειστικά από τις τέχνες, αλλά εισάγει στη διήγηση του δύο διαδοχικές φάσεις: είναι πρώτα οι τέχνες, που τις δίδαξε ο Προμηθέας, και ακολουθούν οι πολιτικές αρετές, που αυτές τις έδωσε ο Δίας.

 

Η διπλή θεϊκή παρέμβαση είναι απαραίτητη, καθώς οι τέχνες δε φτάνουν για να διορθώσουν τη σύγχυση και τη θηριωδία των πρώτων αρχών. Αντίθετα, οι τέχνες αφήνουν τον άνθρωπο έκθετο στην απειλή του ολοκληρωτικού αφανισμού, που οφείλεται τόσο στους αγώνες του εναντίον των ζώων, όσο και στους αγώνες του εναντίον των άλλων ανθρώπων.

 

Η πρωτοτυπία του Πρωταγόρα, σε σχέση με τα άλλα κείμενα που ανασυνθέτουν τη γένεση των κοινωνιών, βρίσκεται ολόκληρη στο ρόλο, που ο σοφιστής έδωσε στις πολιτικές αρετές.

 

Μπορούμε βέβαια να πούμε ότι έτσι ο Πρωταγόρας δικαιώνει το δικό του ρόλο στην αθηναϊκή πολιτεία, και πραγματικά αυτός είναι ο ομολογημένος στόχος της ομιλίας του· όμως η συμφωνία ανάμεσα στο συγκεκριμένο του ρολό και τη θεωρία του δεν αποδυναμώνει την εμβέλεια της θεωρίας -κάθε άλλο! – , καθώς η ανάλυση είναι καινούρια, συγκροτημένη και ακριβής.

 

Ο Πρωταγόρας δείχνει καθαρά το ρόλο των πολιτικών αρετών: ‘τότε ο Δίας, που φοβόταν για το γένος μας, μην εξαφανιστεί τελείως, στέλνει τον Ερμή να φέρει στους ανθρώπους δίκην και αιδώ για να υπάρξουν στις πόλεις αρμονία και δεσμοί που δημιουργούν φιλία’ (322 ο).

 

Κάτι παραπάνω: ο Δίας επιδιώκει αυτά τα αισθήματα να δοθούν σε όλους: ‘γιατί δε θα μπορούσαν να υπάρξουν πόλεις, αν τα διαθέτουν μόνο μερικοί’ (322 α). Όσοι λοιπόν θα ήταν ανίκανοι να συμμετέχουν στη δίκη και την αιδώ θα έπρεπε να θανατώνονται -τελευταία ρήτρα που επιβεβαιώνει ότι οι δύο αρετές συνδέονται με τη δημόσια σωτηρία.

 

Να λοιπόν μια δικαιοσύνη, που πια δεν επικυρώνεται από τους θεούς, αλλά είναι αχώριστα δεμένη με την ανθρώπινη ζωή, που μόνη αυτή μπορεί και να συντηρήσει! Να η δικαιοσύνη ως εγγυητής της κοινωνικής ζωής, που είναι ο μόνος δυνατός τρόπος ζωής για τους ανθρώπους. Να η δικαιοσύνη ως εφόδιο πρώτης ανάγκης για το άτομο, που όμως έχει μεγάλη τάση να την ξεχνά!

 

Ξαφνικά καταλαβαίνουμε πώς μπόρεσαν οι νόμοι, που εξασφάλιζαν τη συνοχή του κράτους, να έχουν τόση σημασία για τον Πρωταγόρα, και πώς αυτός ο αγνωστικιστής ορίστηκε νομοθέτης, με εντολή να συγγράψει τους νόμους της καινούριας πολιτείας των Θουρίων -μιας πανελλήνιας αποικίας, που ο Περικλής την ίδρυσε ως πόλη-υπόδειγμα.

 

Πραγματικά, η δικαιοσύνη άνοιγε το δρόμο για την επιτυχία της ομάδας και, κατά συνέπεια, για την επιτυχία του καθενός. Γιατί – μην το ξεχνούμε ποτέ – οι άνθρωποι της εποχής εκείνης είχαν την πεποίθηση ότι η ευημερία του ατόμου ήταν συνάρτηση της ευημερίας του κράτους. Ο Θουκυδίδης παρουσιάζει τον Περικλή να διατυπώνει αυτή τη σκέψη, και ο Σοφοκλής τον Κρέοντα. Ωστόσο, στον Πρωταγόρα δεν έχουμε μόνο μιαν απλή, χωρίς αποδείξεις, επιβεβαίωση της ίδιας αρχής· η ίδια η ανάλυση που έκανε για την εξέ­λιξη της ανθρώπινης ζωής έδειχνε καθαρά, ότι έξω από τις οργανωμένες ομά­δες το άτομο δεν είχε καν τη δυνατότητα να επιβιώσει.

 

Καθένας χρειάζεται τους άλλους. Καθένας έχει ανάγκη να αποτελέσει με τους άλλους μιαν ομάδα, ενωμένη και συμπαγή. Παρόμοιες ενώσεις συνεπάγονται το σεβασμό και την αμοιβαία αναγνώριση των δικαιωμάτων του άλλου. Το συμφέρον μας περνά από την αίσθηση της δικαιοσύνης.

Η μάχη των Φαρσάλων (9 Αυγ. 48 π.Χ)

Η μάχη των Φαρσάλων και ο θάνατος του Πομπηίου - πίνακας των Apollonio di Giovanni & Marco del Buono Giamberti

Το 48 π.Χ. στα Φάρσαλα έλαβε χώρα μια από τις κρισιμότερες μάχες της Ρωμαϊκής ιστορίας, όπου αναμετρήθηκαν δύο από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές προσωπικότητες της αρχαίας Ρώμης ...ο Πομπήιος ο Μέγας και ο Ιούλιος Καίσαρας. Η μάχη των Φαρσάλων ήταν αυτή που θα ανεδείκνυε ποιος εκ των δύο ανδρών θα κυβερνούσε τον Ρωμαϊκό κόσμο.

Πρόλογος

Ο εξαιρετικά δημοφιλής Γάϊος Πομπήιος o Μέγας, γνωστός ως Πομπήιος ο Μέγας, κατείχε μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες στην Σικελία και την Αφρική, έχοντας απαλλάξει την Μεσόγειο από την απειλή των πειρατών και η εντυπωσιακότερη όλων ήταν η νίκη επί του Μιθριδάτη στις ανατολικές περιοχές της αυτοκρατορίας. Κυβερνώντας ως τριανδρία μαζί με τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Μάρκο Λικίνιο Κράσσο, ο Πομπήιος διοικούσε τις Ισπανικές επαρχίες της Ρώμης, ενώ ο Καίσαρ, ήλεγχε την Γαλατία. Στα τελευταία χρόνια της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και μετά τον άδικο θάνατο του Κράσσου το 53 π.Χ., οι δύο εναπομείναντες κυβερνήτες οδηγήθηκαν σε πορεία σύγκρουσης.

Ο Πομπήιος όντας προετοιμασμένος, αλλά και επιφυλακτικός στην αναπόφευκτη σύγκρουση με τον Καίσαρα, αποφάσισε ότι καλύτερη στρατηγική ήταν να εγκαταλείψει την Ιταλία, διότι οι πιστοί του ακόλουθοι ήταν διχασμένοι και οι δύο λεγεώνες που υπήρχαν δεν ήταν σίγουρος ότι θα πολεμούσαν εναντίον του Καίσαρα, ο οποίος είχε διατελέσει διοικητής τους στο παρελθόν. Έτσι ο Πομπήιος επέλεξε να μετακινήσει τις λεγεώνες του στην Ελλάδα το 49 π.Χ.

Κατά την εν λόγω μετακίνηση, ο Καίσαρας παρ’ ολίγον να αιφνιδιάσει τον στρατό του Πομπηίου πριν αφήσει το Brundisium στη Νότια Ιταλία, αλλά εκείνος αποφεύγοντας τον μερικό αποκλεισμό του λιμένα, κατόρθωσε να διαφύγει.

Στο διαμορφούμενο σκηνικό υπήρχε το ζήτημα των επτά Ισπανικών λεγεώνων που ήσαν πιστές στον Πομπήιο, αλλά ο Καίσαρ ελέγχοντας τα οικονομικά της Ρώμης και αφού πραγματοποίησε μερικές επιλεκτικές συναντήσεις με τοπικούς κυβερνήτες στην Ισπανία, έστρεψε την προσοχή του σε αυτήν την επικίνδυνη απειλή στα μετόπισθεν. Το αποτέλεσμα ήταν εντός επτά μηνών οι εν λόγω λεγεώνες να έχουν υποταχθεί σε αυτόν και μάλιστα επιστρέφοντας στην Ιταλία, πολιόρκησαν την Μασσαλία, προσθέτοντας μια επιπλέον στρατιωτική επιτυχία στον μακρύ κατάλογο του Καίσαρα, ο οποίος εν τω μεταξύ ονομάσθηκε δικτάτωρ από τον Λέπιδο και έχοντας εδραιώσει την φήμη του ως στρατηλάτης, στράφηκε κατά του Πομπηίου.

Ωστόσο υπήρξαν σημαντικές καθυστερήσεις (μετακινήσεις στρατευμάτων) από τους διοικητές του Καίσαρα στην Αφρική, την Αδριατική και την Δολαβέλλα και ο Πομπήιος εκμεταλλεύθηκε το γεγονός, παρατάσσοντας στην Θεσσαλία εννέα Ρωμαϊκές λεγεώνες και μια εντυπωσιακή πολυεθνική δύναμη αποτελούμενη από 3.000 τοξότες, 1.200 σφενδονιστές και 7.000 ιππείς, συνεπικουρούμενος και από 600 πλοία τα οποία προέχονταν από την Ανατολική Μεσόγειο και είχαν διασπασθεί σε μικρότερους στολίσκους, υπό την γενική αρχηγία του Marcus Bibulus. Όπως αναφέρει ο Κικέρων, ο αριθμός της συνολικής δύναμης ήταν εντυπωσιακός, αλλά το εξωτικό μείγμα εθνικοτήτων, η ετοιμότητα και η πίστη τους στη Δημοκρατία, ήταν υπό αμφισβήτηση.

Με την υποστήριξη της Ρωμαϊκής αριστοκρατίας, ο Πομπήιος ανακηρύχθηκε επίσημα αρχιστράτηγος του Δημοκρατικού στρατού και εκστράτευσε για να οργανώσει χειμερινό στρατόπεδο στην δυτική ακτή της Ελλάδας, υπολογίζοντας ότι η τελική αναμέτρηση θα γινόταν την επόμενη άνοιξη.

Τότε ο Καίσαρ έπραξε το αδιανόητο…!

Παρά την απειλή του ναυτικού του Πομπήιου και τους κινδύνους λόγω χειμώνα, εφαρμόζοντας την αγαπημένη του αρχή «το ισχυρότερο όπλο του πολέμου είναι ο αιφνιδιασμός» συγκέντρωσε όσο περισσότερο στρατό μπορούσε και χωρίς τα συνηθισμένα εφόδια ή σκλάβους, κατέπλευσε στην Ελλάδα στις 4 Ιανουαρίου. Αποβιβάσθηκε στην Παλάσα (Αλβανική Ριβιέρα) ακριβώς «κάτω από τη μύτη του στόλου του Πομπήιου» που ελλιμενιζόταν στην Κέρκυρα. Με το ναυτικό όντας αργό να αντιδράσει, ο Καίσαρας δεν έχασε χρόνο και άρχισε να λεηλατεί τις πόλεις, ενώ ο Πομπήιος αναγκάστηκε να τον ακολουθήσει στον ποταμό Αψό, όπου οι αντίπαλοι στρατοπέδευσαν εκατέρωθεν στις όχθες του ποταμού.

Ο Μάρκος Αντώνιος, έμπιστος στρατηγός του Καίσαρα και δεύτερος στην ιεραρχία, αφικνείται τον Απρίλιο με μια δεύτερη δύναμη, η οποία ενισχύει τις ήδη υπαρχουσες. Οι δύο πλευρές τώρα μετακινούνται στην Θεσσαλία προσπαθώντας να ελέγξουν την περιοχή και να αποτρέψουν την άφιξη ενισχύσεων. Οι λεγεώνες οι οποίες παρατάχθηκαν η μια έναντι της άλλης, ήσαν επτά του Καίσαρα και εννέα του Πομπηίου, ο οποίος έχοντας αυτοπεποίθηση διότι μπορούσε να παρενοχλεί τις γραμμές ανεφοδιασμού του Καίσαρα, δεν βιαζόταν να εμπλακεί σε τελική μάχη. Τελικά, εγκατέστησε στρατόπεδο στο Δυρράχιο, αλλά ο Καίσαρ ξεκίνησε αμέσως να κατασκευάζει κλειστό τείχος, με σκοπό να εγκλωβίσει τον Πομπήιο στην θάλασσα.

Προσπαθώντας να παρασύρει τον Καίσαρα σε επίθεση, ο Πομπήιος άρχισε να τον παρενοχλεί είτε με βολές από τον στόλο, είτε δολοπλοκώντας με ψευδείς προδότες οι οποίοι υπόσχονταν να ανοίξουν τις πύλες του στρατοπέδου. Τελικά ο Καίσαρ υποχώρησε, αλλά ο Πομπήιος συνέχισε να επιτίθεται, πολιορκώντας τα αδύνατα σημεία του τείχους, μετά από πληροφορίες απέσπασε από δύο διοικητές ιππικού που είχαν αποστατήσει. Στη σύγχυση που ακολούθησε, ο Πομπήιος εγκατέστησε νέο καταυλισμό νότια του τείχους του Καίσαρα.

Ωστόσο στις 9 Ιουλίου, ενώ οι δυνάμεις του Πομπήιου είχαν χωρισθεί μεταξύ παλαιού και νέου στρατοπέδου, ο Ιούλιος Καίσαρ επιτίθεται στα μετόπισθεν, αναγκάζοντας τον Πομπήιο να στείλει πέντε λεγεώνες για να απεγκλωβίσουν τους αμυνόμενους λεγεωνάριους. Τα στρατεύματα του Καίσαρα δέχθηκαν πλήγμα, αλλά ο Πομπήιος δεν εκμεταλλεύθηκε το αναπάντεχο πλεονέκτημα, να πιέσει τον αντίπαλο την στιγμή που υπερτερούσε αριθμητικά, χάνοντας έτσι μοναδική ευκαιρία, η οποία δυστυχώς δεν επρόκειτο να ξαναεμφανισθεί. Πέραν τούτου ο Ιούλιος Καίσαρ έκρινε την διστακτικότητα του Πομπήιου ως απόδειξη ότι «δεν ξέρει να κερδίζει πολέμους».

Ανασυγκροτώντας τις δυνάμεις του και διαβλέποντας ότι ο αποκλεισμός ήταν μάταιος, ο Καίσαρας αποσύρεται προς νότο. Ο Πομπήιος στέλνει το ιππικό προς καταδίωξη, αλλά ο Καίσαρας κατορθώνει να διαφύγει στην πεδιάδα της Θεσσαλίας, όπου εγκαθιστά στρατόπεδο στη βόρεια όχθη του ποταμού Ενιπέα μεταξύ Φαρσάλων και Παλαιοφαρσάλων. Στο σημείο καταφθάνει μετά από λίγο και ο Πομπήιος στρατοπεδεύοντας σε απόσταση ενός μιλίου προς τα δυτικά, σε παρακείμενους λοφίσκους, οι οποίοι αποτελούν στρατηγικό σημείο λόγω της εξασφάλισης απρόσκοπτου εφοδιασμού. Το «σκηνικό» της τελικής μάχης με έπαθλο τον έλεγχο της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας…είχε στηθεί.

Οι επικεφαλής

Ο Ιούλιος Καίσαρ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ήταν γνωστός για την ταχύτητα (celeritas) και τον αιφνιδιασμό (improvisum). Συχνά επέλεγε να επιτεθεί με τα στρατεύματα που είχε στην διάθεσή του, αντί να περιμένει να συγκεντρώσει μεγαλύτερη δύναμη και να δημιουργήσει γραμμές εφοδιασμού, βασιζόμενος στις ικανότητές του και το αξιόμαχο των λεγεώνων του. Κατά μια ευτυχή συγκυρία, οι εκάστοτε εχθροί του ακολουθούσαν τακτικές που τον διευκόλυναν και στην συγκεκριμένη περίπτωση θα συνέβαινε ακριβώς το ίδιο μοτίβο.

Ο Μάρκος Αντώνιος ήταν ικανός και έμπειρος στρατηγός, δεύτερος στην ιεραρχία και θα οδηγούσε την αριστερή πτέρυγα. Ο ύπατος & χιλίαρχος Δομίτιος Καλβίνος (Domitius Calvinus) ηγείτο του κέντρου και ο Πούπλιος Κορνήλιος Σύλλας (Publius Cornelius Sulla – ανιψιός του Σύλλα) ο οποίος είχε αντιμετωπίσει με επιτυχία τον Πομπήιο στο Δυρράχιο, θα οδηγούσε την δεξιά πτέρυγα.

Ο Πομπήιος έχαιρε μεγάλης φήμης ως στρατιωτικός διοικητής μετά από μια σειρά νικών και διεκρίνετο για τον λεπτομερή σχεδιασμό και τελειομανία στην εκτέλεση των αποστολών. Ίσως όμως υπήρξε υπέρ του δέοντος προσεκτικός στο πεδίο της μάχης και δεν διέθετε ορμή και τόλμη, δεξιότητες απαραίτητες για έναν ολοκληρωμένο ηγήτορα, οι οποίες θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν την νίκη, όταν η κατάσταση δεν εξελισσόταν ομαλά, ή σύμφωνα με το σχέδιο.

Η διοίκηση του Πομπήιου ενισχύθηκε με την ένταξη του Τίτου Λαβιήνου (Titus Labienus) υπαρχηγού του Καίσαρα στην Γαλατική εκστρατεία, ο οποίος είχε αυτομολήσει στους Δημοκρατικούς και θα διοικούσε την μεγάλη δύναμη ιππικού. Επικεφαλής στο κέντρο ήταν ο πρώην ύπατος Σκιπίων Μέτελλος (Scipio Metellus) ενώ ο Σκιπίων ο Αφρικανός (Scipio Africanus) θα διοικούσε την δεξιά πτέρυγα και ο Λούκιος Δομίτιος Αχενόβαρβος (Lucius Domitius Ahenobarbus) το αριστερό άκρο.

Διάταξη μάχης

Ο Ιούλιος Καίσαρας επιθυμούσε άμεση εμπλοκή σε μάχη, αλλά ο Πομπήιος ήταν απρόθυμος να εγκαταλείψει το πλεονέκτημα του υψηλού εδάφους. Μετά από αρκετές μέρες αναμονής, διαπιστώνοντας το αδιέξοδο της κατάστασης, ο Καίσαρας αποφάσισε να αφήσει το στρατόπεδο με την ελπίδα να δώσει την μάχη κάπου αλλού. Ωστόσο, νωρίς το πρωί της 9ης Αυγούστου, ο Πομπήιος μετακίνησε ανεξήγητα τα στρατεύματά του προς τον κάμπο. Αυτή ήταν η ευκαιρία του Καίσαρα. Εγκαταλείποντας τα εφόδια, ακόμα και καταστρέφοντας τις αμυντικές θέσεις, προκειμένου τα στρατεύματά του να κινηθούν γρήγορα προς το πεδίο της μάχης, ο Καίσαρας βάδισε να αντιμετωπίσει τον αντίπαλό του.

Πιθανώς ο Πομπήιος να είχε κουρασθεί από το παιχνίδι της αναμονής, ίσως ήθελε να αξιοποιήσει το καλό ηθικό των ανδρών του μετά τη νίκη στο Δυρράχιο, ή ίσως θεώρησε απαράδεκτο για την υπόληψή του, να παρακολουθεί αμέριμνος τον εχθρό του να απομακρύνεται, αναβάλλοντας την μάχη σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Ο Πομπήιος τελούσε επίσης υπό την πίεση των Γερουσιαστών οι οποίοι αδημονούσαν να απαλλαγούν από την απειλή του Καίσαρα. Όποιος κι αν ήταν ο λόγος, είχε απεμπολήσει το πλεονέκτημα του υψηλού εδάφους και τώρα οι δύο στρατοί τέθηκαν αντιμέτωποι στην πεδιάδα.

Ο Πομπήιος ανέπτυξε έντεκα λεγεώνες, αποτελούμενες συνολικά από 47.000 άνδρες, παρατάσσοντας 110 κοόρτεις (στρατιωτική μονάδα – υποομάδα της λεγεώνας) σε σχηματισμό triplica acies (τριπλή σειρά) ήτοι τέσσερις κοόρτεις στην πρώτη γραμμή και από τρείς στην δεύτερη και τρίτη γραμμή. Το μεγαλύτερο μέρος ιππικού, τοξοτών και σφενδονιστών τοποθετήθηκε στο άκρα αριστερό πλευρό κοντά στους λοφίσκους, ενώ ένα μικρότερο τμήμα ιππικού και ελαφρύ πεζικό στην άκρα δεξιά πλευρά απέναντι στον ποταμό Ενιπέα.

Τα επίλεκτα στρατεύματα έλαβαν θέση στα πλευρά και στο κέντρο, με τους βετεράνους να είναι διασκορπισμένοι σε όλη την διάταξη προκειμένου να υποστηρίξουν τους άπειρους σε συνθήκες μάχης στρατιώτες. Το μήκος της πρώτης γραμμής ήταν περίπου 4 χλμ. και το σχέδιο του Πομπηίου ήταν να στείλει το ιππικό γύρω από τα πλευρά του εχθρού και να επιτεθεί εκ των όπισθεν, ενώ το πεζικό θα πίεζε μετωπικά, με αποτέλεσμα τα στρατεύματα του Καίσαρα να συνθλίβονταν μεταξύ των δύο μετώπων. Ο ίδιος ο Πομπήιος έλαβε θέση στο πίσω μέρος της αριστερής πτέρυγας.

Ο Καίσαρ παρέταξε τα στρατεύματά του απέναντι από τις θέσεις του Πομπήιου, σε ισόμηκες μέτωπο και για να το πράξει αραίωσε τις γραμμές του. Στη διάθεσή του υπήρχαν μόνο εννέα λεγεώνες αποτελούμενες από 22.000 άνδρες, κατανεμημένες σε 80 κοόρτεις, σημαντικά λιγότερες από του αντιπάλου του. Ο ίδιος έλαβε θέση απέναντι από τον Πομπήιο, πίσω από την καλύτερη λεγεώνα, την Χ (δέκατη) στη δεξιά πτέρυγα. Το ελαφρύ πεζικό του τοποθετήθηκε δεξιά του κέντρου. Ως ενίσχυση έναντι του υπέρτερου αριθμητικά ιππικού του Πομπηίου (6.700 έναντι 1.000) μετακίνησε 6 κοόρτεις (2.000 άνδρες) από την πίσω γραμμή, προκειμένου να ενεργούν ως εφεδρείες στο δεξιό πλευρό, τοποθετώντας τους σε λοξή γωνία.

Η Επίθεση

Ο Πομπήιος επιτέθηκε πρώτος χρησιμοποιώντας το ιππικό και αμέσως δέχθηκε αντεπίθεση από το ιππικό του Καίσαρα. Εν τω μεταξύ, οι δύο εμπρόσθιες γραμμές πεζικού του Καίσαρα επιτέθηκαν και ενέπλεξαν τις τρεις γραμμές πεζικού του Πομπηίου, οι οποίες όλως παραδόξως παρέμειναν στάσιμες, αντί να προχωρήσουν εναντίον του επιτιθέμενου αντιπάλου. Αυτή η τακτική του Πομπηίου πιθανώς αποσκοπούσε στην κούραση του πεζικού του Καίσαρα, αναγκάζοντάς τους να καλύπτουν περισσότερο έδαφος, ώστε το ιππικό του να συναντούσε μικρότερη αντίσταση πηγαίνοντας πίσω από τον εχθρό, ή απλώς επειδή ο Πομπήιος ήθελε να διατηρήσει καλή διάταξη μάχης.

Κινούμενη ακολουθία μάχης Φαρσάλων

Ωστόσο βλέποντας ότι οι γραμμές του Πομπήιου δεν προχωρούσαν, οι λεγεώνες του Καίσαρα σταμάτησαν, συγκεντρώθηκαν και μετά από μια μικρή ανάπαυλα, συνέχισαν την επίθεση, ενώ ο Καίσαρ σκοπίμως κράτησε πίσω την δική του τρίτη γραμμή πεζικού. Τα πρώτα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν ήσαν ακόντια (pila) με βολές εκατέρωθεν και κατόπιν χρησιμοποιήθηκαν τα όπλα μάχης σώμα με σώμα (ασπίδες – ξίφη)

Λόγω αριθμητικής υπεροχής, το ιππικό του Πομπήιου υπερκέρασε το ιππικό του εχθρού και βρέθηκε στα μετόπισθεν του πεζικού του Καίσαρα. Τώρα καθώς το ιππικό του Πομπήιου οργανωνόταν σε μικρότερες ίλες (ομάδες) ο Καίσαρας βρήκε την ευκαιρία να επιτεθεί. Αφού συγκέντρωσε ότι είχε απομείνει από το ιππικό του (ίσως ήταν προσχεδιασμένη στρατηγική) έριξε στην μάχη έξι εφεδρικές κοόρτεις, λέγοντας στους άνδρες του «να στοχεύουν με τα ακόντιά τους στα πρόσωπα των εχθρών».

Η απρόσμενη επίθεση προκάλεσε στο δημοκρατικό ιππικό πανικό και σύγχυση, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψουν το πεδίο μάχης, αφήνοντας τους σφενδονιστές και τοξότες του Πομπήιου εκτεθειμένους σε επίθεση. Η άτακτη υποχώρηση του ιππικού, η επίθεση των εφεδρειών του Καίσαρα και ενδεχομένως η επαναδραστηριοποίηση της μειωμένης δύναμης ιππικού, είχε ως αποτέλεσμα την πλήρη κατάρρευση, αφήνοντας την αριστερή πτέρυγα του Πομπηίου εξ ολοκλήρου εκτεθειμένη. Έχοντας εμπλέξει και τις τρεις γραμμές πεζικού ο Πομπήιος δεν διέθετε εφεδρική δύναμη για να αποκρούσει την νέα απειλή και ακριβώς εκείνη την στιγμή, ο Καίσαρ εξαπολύει την τρίτη γραμμή πεζικού στη μάχη.

Τα στρατεύματα του Πομπήιου αρχικά αντιστάθηκαν στην επίθεση και κράτησαν πειθαρχημένο σχηματισμό, αλλά τελικά χωρίς βοήθεια, λόγω εγκατάλειψης των πολυεθνικών συμμαχικών στρατευμάτων, οι λεγεώνες υποχώρησαν ολοταχώς προς τους λόφους. Ο Πομπήιος αποχώρησε απογοητευμένος στο στρατόπεδό του και στην συνέχεια εγκατέλειψε το πεδίο, ιππεύοντας για Λάρισα ακολουθούμενος από μια μικρή ομάδα πιστών συνοδών, ενδεδυμένος ως απλός στρατιώτης.

Ο Καίσαρ συνεχίζοντας την προέλαση κατέστρεψε το στρατόπεδο αναγκάζοντας την εναπομείνασα δύναμη στρατού του Πομπηίου να καταφύγει στο λόφο Καλόγηρο, τον οποίο πολιόρκησε και με τέσσερις λεγεώνες απέκοψε τα στρατεύματα του εχθρού, όταν προσπάθησαν να υποχωρήσουν στην Λάρισα. Το πρωί της 10ης Αυγούστου ο στρατός του Πομπηίου παρέδωσε τον οπλισμό του. Ο Καίσαρας ισχυρίστηκε ότι σκοτώθηκαν 15.000 εχθροί, αλλά ο πραγματικός αριθμός είναι περίπου 6.000 νεκροί από την Δημοκρατική πλευρά και 1.200 λεγεωνάριοι του Καίσαρα. Οι περισσότεροι από τους Δημοκρατικούς ηγέτες εγκατέλειψαν το πεδίο της μάχης, ελπίζοντας να μεταφέρουν τον πόλεμο στην Αφρική, αλλά η νίκη ανήκε στον Καίσαρα.

Επίλογος

Φτάνοντας στην Αίγυπτο μέσω Κύπρου, ο Πομπήιος προσπάθησε να πείσει τους Αιγυπτίους να συνάψουν συμμαχία, αλλά δολοφονήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 48 π.Χ. Η Αίγυπτος ελπίζοντας στην εύνοια του Καίσαρα παρουσίασε σε αυτόν το κεφάλι και το σφραγιστικό δαχτυλίδι του εχθρού του, αλλά όταν αυτός έμαθε την τύχη του μεγάλου αντιπάλου, φημολογείται ότι συγκινήθηκε μέχρι δακρύων.

Ακολούθως αφού απεκατέστησε την Κλεοπάτρα VII στο θρόνο της Αιγύπτου και νίκησε τους εναπομείναντες στρατούς των αντιπάλων του στην Αφρική, το 46 π.Χ. επιστρέφει στη Ρώμη θριαμβευτής. Στη συνέχεια όταν τα τελευταία υπολείμματα αντιπολίτευσης νικήθηκαν στην Ισπανία, ο Ιούλιος Καίσαρας αναδεικνύεται μοναδικός κυρίαρχος του Ρωμαϊκού κόσμου και τον Φεβρουάριο του 44 π.Χ, η Γερουσία με ψήφισμα τον αναγόρευσε σε ισόβιο δικτάτορα.

«Είναι ευκολότερο να βρεις άνδρες που είναι πρόθυμοι να πεθάνουν, παρά εκείνους που είναι πρόθυμοι να υπομένουν καρτερικά τον πόνο» Ιούλιος Καίσαρ
-----------------
Βιβλιογραφία

– Brian Campbell and Lawrence A: «The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World» – Oxford University Press, 2013.

– Michael Grant: «The History of Rome» – Faber, 1992

– Si Sheppard: «Pharsalus 48 BC» – Osprey Publishing, 2006.

ΒΕΛΛΕΡΕΦΟΝΤΗΣ

O Βελλεροφόντης είναι ένας ήρωας της ελληνικής μυθολογίας που γνωρίζει στη ζωή του τη δόξα και την ευτυχία, υψώνεται στη σφαίρα του θεϊκού μεγαλείου, απ' όπου όμως διώκεται παρασυρμένος από τις ανθρώπινες αδυναμίες του. Στον ποιητικότατο μύθο του Βελλεροφόντη αναγνωρίζουμε την αδυναμία του ανθρώπινου γένους να ορίσει τη ζωή του. Ο άνθρωπος είναι υποχρεωμένος να παραμείνει στα όρια των δυνάμεών του, που με κανέναν τρόπο, κανείς θνητός, δεν μπορεί να ξεπεράσει. Ούτε ακόμη κι ο Βελλεροφόντης, ο ευνοούμενος και αγαπητός στους θεούς. Η αγάπη και η συμπάθειά τους γρήγορα μεταβάλλεται σε θυμό κι οργή, που οδηγεί τον ήρωα στο τραγικό τέλος.

Γεννημένος στην Κόρινθο, γιος του Γλαύκου, εγγονός επομένως του τραγικού Σίσυφου, αναγκάστηκε να παλέψει με αιμοβόρα θηρία και ανελέητους ανθρώπους. Το πρώτο του σημαντικό κατόρθωμα ήταν όταν κατάφερε να επιβληθεί στον Πήγασο. Το πανέμορφο φτερωτό άλογο, γεννημένο από τη Μέδουσα και τον Ποσειδώνα, θα συντροφεύει για πάντα τον ήρωα.Θα του παρασταθεί σ' όλες τις δύσκολες στιγμές, θα τον βοηθήσει να ξεπεράσει τις δοκιμασίες, είναι όμως αυτός που θα τον "γκρεμίσει" από την ευδαιμονία στη μοναξιά και τη δυστυχία.

Μολονότι θνητός ο Βελλεροφόντης, ήταν τόσο όμορφος και γεροδεμένος που οι αρχαίοι Έλληνες δεν μπορούσαν παρά να συνδέσουν το όνομά του με τους αθάνατους θεούς του Ολύμπου. Έτσι η παράδοση τον θέλει γιο του Ποσειδώνα να γεννιέται από το λαιμό της αποκρουστικής Μέδουσας τη στιγμή που την αποκεφαλίζει ο Περσέας. Με την αστείρευτη φαντασία τους οι Έλληνες συνέδεσαν τον Βελλεροφόντη και τον Πήγασο, το περήφανο άλογο και τον πανέμορφο αναβάτη του και με συγγένεια αίματος.

Κάποιος φόνος που διέπραξε ο Βελλεροφόντης, τον ανάγκασε να εγκαταλείψει την πατρίδα του την Κόρινθο και να καταφύγει στο βασιλιά της κοντινής πόλης, της Τίρυνθας. Ο Προίτος τον δέχτηκε και τον εξάγνισε από το έγκλημά του. Με τον ερχομό του στον Προίτο, το κουβάρι που του έπλεξε η μοίρα του αρχίζει να ξετυλίγεται κι ο Βελλεροφόντης είναι υποχρεωμένος να το ακολουθήσει.Η θεϊκή ομορφιά του δεν άφησε ασυγκίνητη τη γυναίκα του Προίτου. Με τα κάλλη του σαγήνεψε άθελά του την Αντεια που αποφάσισε να τον κατακτήσει. Ευθύς και τίμιος, όμως, ο όμορφος Βελλεροφόντης δε δέχτηκε τον έρωτά της κι αρνήθηκε να ενδώσει. Η βασίλισσα τυφλωμένη από πάθος για εκδίκηση, με πονηριά και πανουργία που χαρακτηρίζει τη γυναίκα που δεν κατάφερε να κερδίσει τον εκλεκτό της, τον συκοφάντησε στον άνδρα της: "Πρέπει να πεθάνεις εσύ Προίτε ή να σκοτώσεις τον Βελλεροφόντη· θέλησε να με παρασύρει σ' έρωτα χωρίς τη θέληση μου". Η οργή του Προίτου μεγάλη. Στην κοινωνία των αρχαίων Ελλήνων υπήρχαν κάποιοι ιεροί και απαράβατοι νόμοι. Πώς μπορούσε ο Προίτος να παραβιάσει το θεσμό της φιλοξενίας και να φονεύσει αυτόν που ο ίδιος εξάγνισε από φόνο;

Η λύση που σοφίστηκε για να τον εξοντώσει ήταν να τον στείλει στον πεθερό του, στη Λυκία. Μαζί, του έδωσε ένα γράμμα όπου του έλεγε να σκοτώσει τον απεσταλμένο.Ο Βελλεροφόντης ωστόσο για καλή του τύχη ξέχασε να δώσει το γράμμα στο βασιλιά από την αρχή. Έτσι έγινε δεκτός με όλες τις τιμές που αρμόζουν σ' ένα φιλοξενούμενο. Για το βασιλιά της Λυκίας, ο όμορφος νέος, που του έστειλε ο Προίτος, ήταν επίσημος προσκαλεσμένος του, που έπρεπε, όπως ορίζει ο Ξένιος Δίας, να τον σέβονται και να τον περιποιούνται· πόσο διαφορετική ήταν όμως η πραγματικότητα; Ο Βελλεροφόντης είχε έρθει όχι ως επισκέπτης αλλά ως μελλοθάνατος. Όταν τη δέκατη μέρα της παραμονής του διάβασε ο βασιλιάς την επιθυμία του γαμπρού του, βρέθηκε σε δύσκολη θέση· δεν μπορούσε ο ίδιος να σκοτώσει το φιλοξενούμενό του. Μπορούσε όμως να τον οδηγήσει στο θάνατο ζητώντας του το ακατόρθωτο: να εξοντώσει τη Χίμαιρα, ένα φοβερό τέρας με τρία κεφάλια, ένα από λιοντάρι, ένα από κατσίκα και ένα από δράκοντα, και σώμα που συνδύαζε αυτές τις τρεις φύσεις. Ο υπάκουος Βελλεροφόντης έπρεπε να παλέψει και να εξοντώσει το αιμοβόρο αυτό τέρας, σε μια δοκιμασία που από τη μια έθετε σε κίνδυνο τη ζωή του, από την άλλη όμως του έδινε την ευκαιρία ν' αποδείξει τη γενναιότητά του και τη θεϊκή καταγωγή του. Κι αυτό γιατί κανείς θνητός δε θα μπορούσε να εξοντώσει το ανελέητο θηρίο μόνος του, χωρίς τη βοήθεια των θεών.

Οι παντοκράτορες θεοί γνωρίζοντας την άδικη κατηγορία της Άντειας και ξέροντας καλά τα ευγενικά συναισθήματα του συνεσταλμένου Βελλεροφόντη, του πρόσφεραν με προθυμία τη βοήθειά τους. Ο πατέρας του ο Ποσειδώνας του χάρισε ως πολύτιμο βοηθό το γιο του, τον Πήγασο. Ήταν όμως δύσκολο να ημερέψει το ατίθασο άτι και δεν τα κατάφερε παρά μόνο με τη βοήθεια της Αθηνάς που του έδωσε ένα χρυσό χαλινάρι. Μ' αυτό συγκράτησε την επιθετική ορμή του αλόγου και το εκπαίδευσε για να το οδηγεί σε νικηφόρες μάχες.Με το φτερωτό Πήγασο δεν ήταν δύσκολο να εξοντώσει την τρομερή Χίμαιρα, στέλνοντας το θάνατο από ψηλά με τα βέλη του. Κατορθώνοντας να βγει ζωντανός απ' αυτή τη δοκιμασία, ο βασιλιάς τον έστειλε ενάντια στο φοβερό λαό των Σολύμων και έπειτα ενάντια στις πολεμοχαρείς Αμαζόνες. Γυρίζοντας δοξασμένος κι από τις δυο εκστρατείες αντιμετώπισε τους πιο άξιους πολεμιστές της Λυκίας που του είχαν στήσει ενέδρα για να τον σκοτώσουν.Βγαίνοντας πανηγυρικά νικητής ο Βελλεροφόντης απ' όλες αυτές τις δοκιμασίες δεν μπορούσε ο βασιλιάς παρά να υποκλιθεί στο ατρόμητο παλικάρι, αναγνωρίζοντας πως είναι απόγονος θεών. Μη έχοντας τώρα το θάρρος να κοιτάξει στα μάτια το θεϊκό ήρωα, του διάβασε το γράμμα του Προίτου, που είχε σταθεί αιτία για όλες τις περιπέτειές του. Μετανιωμένος του πρόσφερε την κόρη του Φιλονόη για γυναίκα και το μισό του βασίλειο.

Αναπόφευκτη είναι όμως η μοίρα των ανθρώπων να δεσμεύονται και να μην μπορούν να ξεφύγουν από τις αδυναμίες και τα πάθη τους. Μέσα τους πάντα φωλιάζουν συναισθήματα, όπως η αγάπη, η ζήλια, το μίσος, η εκδίκηση. Θέλοντας να εκδικηθεί τον Προίτο ο τολμηρός Βελλεροφόντης, απήγαγε την ’Αντεια με σκοπό να τη μεταφέρει στο βασίλειό του. Της είπε πως δέχεται τον εαυτό της, την άρπαξε στην αγκαλιά του, την έβαλε πάνω στο φτερωτό άτι και το διέταξε να ξεκινήσει. Την ώρα που ταξίδευαν πάνω από τη θάλασσα η ’Αντεια έπεσε και βυθίστηκε στην αγκαλιά του απέραντου θαλάσσιου κόσμου. Ήταν άραγε αυτή η τιμωρία του Προίτου και της συζύγου του για τις περιπέτειες που του δημιούργησαν; Ή μήπως ήταν τιμωρία των θεών για την παράνομη πράξη των δυο ερωτευμένων νέων;

Ξαφνικά δείχνει πως αλλάζει η διάθεση των θεών απέναντι στον ήρωα. Πριν ήταν συμπαραστάτες του, τώρα εμφανίζονται ως τιμωροί του. Ακόμη και το αγαπητό του άλογο, ο αθάνατος Πήγασος, σημαδεύει τα τραγικά γεγονότα που οδηγούν τη ζωή του σ' όλο και πιο άσχημη εξέλιξη: η πτώση της ’Αντειας θυμίζει τη δική του πτώση.Ίσως τα κατορθώματα του "φούσκωσαν" τον εγωισμό και την περηφάνια του και τον έκαναν να πιστέψει πως μπορεί αυτός, ένας θνητός, να πλησιάσει τη μακρινή ουράνια κατοικία των αθανάτων. Ίσως να ήταν η πίκρα και η απογοήτευση που ώθησαν τη ψυχή του σ' αυτό το τόλμημα.Σκληρή και ανελέητη ήταν η θεϊκή τιμωρία. Παράφορη μανία, σταλμένη από τον πατέρα των θεών Δία, κατέλαβε τον Πήγασο. Το θεϊκό άλογο γκρέμισε τον τολμηρό Βελλεροφόντη την ώρα που πετούσε στ' ανεφέλωτα ουράνια.Το φοβερό γκρέμισμα ανάγκασε τον άλλοτε πανέμορφο καβαλάρη να περιφέρεται μέχρι το τέλος της ζωής του κουτσαίνοντας, χωρίς τη συντροφιά των ανθρώπων, που άλλοτε τόσο απλόχερα του δινόταν.

Μη μιλάς για τους στόχους σου…

Εφαρμόζοντας τον «νόμο της έλξης» υποθέτει κανείς ότι θα πρέπει να κοινοποιήσει τις προθέσεις του και να απεικονίσει τον στόχο του προκειμένου να λάβουν σιγά σιγά σάρκα και οστά.Εσείς δεν έχετε παρά να ανακοινώσετε τους στόχους σας, ώστε οι φίλοι να σας υποστηρίξουν. Σωστά; Τηρήστε σιγή ιχθύος!

       

Οι δοκιμές που πραγματοποιούνται από το 1933 δείχνουν ότι οι άνθρωποι που μιλούν για τις προθέσεις τους είναι λιγότερο πιθανό να τις υλοποιήσουν. Ανακοινώνοντας τα σχέδιά σας σε άλλους ικανοποιείτε την αυτο-ταυτότητά σας αλλά την ίδια στιγμή μειώνονται τα κίνητρα για να κάνετε τη σκληρή δουλειά που απαιτείται.

Το 1933, ο W. Mahler διαπίστωσε ότι αν ένα άτομο ανακοινώσει τη λύση σε ένα πρόβλημα, και αναγνωριστεί από τους άλλους, εμφανίζεται τώρα στον εγκέφαλο ως «κοινωνική πραγματικότητα», ακόμη και αν δεν έχει πράγματι επιτευχθεί η λύση.

Ο καθηγητής ψυχολογίας Peter Gollwitzer με τη σειρά του έχει μελετήσει περί της αποκάλυψης των στόχων από το 1982 στο βιβλίο του Symbolic Self-Completion – και πρόσφατα δημοσίευσε τα αποτελέσματα των νέων δοκιμών σε ένα ερευνητικό άρθρο, «When Intentions Go Public: Does Social Reality Widen the Intention-Behavior Gap».

Τέσσερις διαφορετικές δοκιμές 63 ανθρώπων βρήκαν ότι εκείνοι που κράτησαν τις προθέσεις τους για τον εαυτό τους είχαν περισσότερες πιθανότητες να τις υλοποιήσουν από εκείνους που τις γνωστοποίησαν και έγιναν αποδεκτές από τους άλλους.

Μόλις μοιραστείτε τις προθέσεις σας με τους φίλους σας, η ίδια πράξη σας γεμίζει με μια «πρόωρη αίσθηση πληρότητας». Έχετε “σύμβολα” στον εγκέφαλό σας, που δημιουργούν την εικόνα του εαυτού σας. Δεδομένου ότι και οι δύο ενέργειες, και η πράξη και η ομιλία, δημιουργούν σύμβολα στο μυαλό σας, η ανακοίνωση ικανοποιεί τον εγκέφαλο αρκετά στον βαθμό που «αγνοεί την επιδίωξη περαιτέρω συμβόλων.»

Σε ένα παρόμοιο τεστ διαπιστώθηκε ότι η επιτυχία ενός υπο-στόχου (υγιεινά γεύματα) μειώνει τις προσπάθειες για την υλοποίηση άλλων σημαντικών υπο-στόχων (γυμναστήριο), για τον ίδιο λόγο. Μπορεί να φαίνεται αφύσικο να κρατήσετε τις προθέσεις και τα σχέδιά σας για εσάς, αλλά δοκιμάστε το.

Ο ρόλος του Απρόβλεπτου στη Ζωή μας

Η φύση της ζωής είναι να περιέχει τόσο το χάος όσο και την τάξη. Από την αταξία αναδύονται συγκεκριμένα πρότυπα που δομούν τάξη, και ύστερα διαλύονται πάλι μέσα της και δημιουργούν χάος. Σε κάποια επίπεδα, το σώμα σου είναι εντελώς χαοτικό: με κάθε σου ανάσα, στροβιλιζόμενα άτομα οξυγόνου εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, πλήθος από πρωτεϊνες και ένζυμα πλημμυρίζουν κάθε σου κύτταρο, ακόμη και η διέγερση των νευρώνων στον εγκέφαλό σου είναι μια αδιάκοπη καταιγίδα. Κι όμως, αυτό το χάος είναι απλώς μια όψη της τάξης, γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα κύτταρά μας αποτελούν αριστουργήματα οργανωμένης λειτουργίας κι ότι η εγκεφαλική σου δραστηριότητα καταλήγει σε λογικές σκέψεις.

Η αλήθεια είναι ότι το χάος και η τάξη συνδέονται τόσο στενά, που δεν είναι δυνατόν να διαχωριστούν. "Πρέπει πρώτα να είσαι το χάος για να μπορέσεις να γίνεις ένα άστρο που χορεύει", έλεγε ο Μέρλιν. Και αυτό είναι μια κυριολεξία, γιατί τα στροβιλιζόμενα αρχέγονα αέρια που σχημάτισαν το πρώιμο σύμπαν υπήρχαν πριν από τη γέννηση των γαλαξιών. Στην αρχή, αυτά τα αέρια δεν παρουσίαζαν κάποια δομή, κάποιο συγκεκριμένο πρότυπο, απλώς την ανεπαίσθητη τάση της αμοιβαίας έλξης. Από αυτή την ανεπαίσθητη νύξη της βαρυτικής έλξης, τέθηκε σε κίνηση μια αλυσίδα συμβάντων που σταδιακά οδήγησε στην απαρχή της δημιουργίας του ανθρώπινου DNA, ενός τόσο πολύπλοκου μορίου, που οποιαδήποτε απειροελάχιστη επέμβαση σε μία από τις 3 δισεκατομμύρια γενετικές του μονάδες μπορούσε να κάνει τη διαφορά μεταξύ της ζωής και του θανάτου.

Σε προσωπική κλίμακα, όλοι μας παλεύουμε με την τάξη και την αταξία. Τα πράγματα έχουν την τάση να διαλύονται. Αυτό που κάποτε ήταν φρέσκο και ώριμο, τελικά αποσυντίθεται΄ αυτό που ήταν κάποτε νεαρό, τελικά γερνάει και πεθαίνει. "Ο θάνατος είναι ψευδαίσθηση", έλεγε ο Μέρλιν, "αλλά ο αγώνας των θνητών ενάντια στο θάνατο είναι πέρα για πέρα αληθινός. Η αλήθεια είναι ότι κανένας από τους θνητούς δεν γνωρίζει τί πραγματικά είναι ο θάνατος. Κι όμως, αυτό το επικείμενο γεγονός είναι τόσο τρομακτικό γι' αυτούς, ώστε παλεύουν εναντίον του με νύχια και με δόντια, χωρίς να συνειδητοποιούν το τεράστιο χάος και την αταξία που προκαλούν".

Ο μάγος γνωρίζει ότι η ζωή πάντοτε οργανωνόταν από τα μέσα. Αυτές οι ανεπαίσθητες βαρυτικές έλξεις που δημιούργησαν από το χάος τα άστρα που χορεύουν, υπάρχουν σε κάθε επίπεδο της φύσης. Το άνθος της τριανταφυλλιάς είναι απόλυτα σίγουρο ότι μεγαλώνοντας θα γίνει τριαντάφυλλο, παρόλο που όταν είναι στο στάδιο του σπόρου, δεν φαίνεται να διαφέρει από το σπόρο της φασολιάς ή της βιολέτας. Η μοναδικότητα του βρίσκεται κρυμμένη στους δίδυμους κλώνους του DNA του. Εμείς οι άνθρωποι, ωστόσο, ανησυχούμε πολύ για το τί θα γίνουμε, αναλώνοντας έτσι αμέτρητες ώρες προσπάθειας και αγώνα για να προβάλλουμε τη μοναδικότητά μας.

"Και τί σημασία έχει αν ένα πουλί ζει χωρίς να σκέφτεται ή αν ένα τριαντάφυλλο θα είναι πάντα τριαντάφυλλο;" ρώτησε ο Αρθούρος. "Αυτά δεν έχουν νου, επομένως δεν έχουν άλλη επιλογή από το να είναι αυτό που είναι".

"Πράγματι, εσείς οι θνητοί έχετε την ελεύθερη βούληση, αλλά της έχετε δώσει πολύ μεγαλύτερη σημασία από όση έχει", απάντησε ο Μέρλιν. "Εγώ ζω χωρίς επιλογές και η ζωή μου είναι πολύ πιο ευτυχισμένη".

"Χωρίς επιλογές; Μα παίρνεις τις ίδιες αποφάσεις που παίρνω κι εγώ!" διαμαρτυρήθηκε ο Αρθούρος.

Ο Μέρλιν ανασήκωσε τους ώμους του αδιάφορα. "Σε ξεγελούν τα φαινόμενα. Κοίταξε το χέρι σου. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ανήκει σ'εσένα, κι όμως, δεν επιλέγεις τον τρόπο που αναπτύσσονται τα κύτταρα του΄ δεν έχεις ιδέα για το τί είναι αυτό που κάνει τα νεύρα και τους μυς του να κινούνται΄ δε μεγαλώνεις εσύ συνειδητά τα νύχια του ούτε θεραπεύεις την πληγή όταν το χέρι σου τραυματίζεται, έτσι δεν είναι;"

"Αυτό είναι αλήθεια, δεν κάνω τίποτε απ'όλα αυτά".

"Με άλλα λόγια, αυτά δεν αποτελούν πλέον επιλογές για σένα", συνέχισε ο Μέρλιν. "Αυτές οι λειτουργίες έχουν ανατεθεί σε μια ακούσια πλευρά του εγκεφάλου σου, που τις εκτελεί αυτόματα.Με τον ίδιο τρόπο, όλα εκείνα στα οποία εσύ αφιερώνεις τόσο χρόνο - να σκέφτεσαι, να αποφασίζεις, να αισθάνεσαι, να επιλέγεις, να κρίνεις - εγώ τα έχω αναθέσει στην αυτόματη πλευρά του εγκεφάλου μου. Δηλαδή, με άλλα λόγια, τα έχω παραδώσει στο Θεό".

"Και τότε για ποιο πράγμα χρησιμοποιείς το συνειδητό σου νου;", ρώτησε ο Αρθούρος.

"Για να εκτιμώ τον κόσμο και το θαύμα της ζωής. Είμαι αυτόπτης μάρτυρας όλων όσων υπάρχουν και σε διαβεβαιώνω ότι ως θέαμα, δεν υπάρχει τίποτε πιο αναπάντεχο, πιο όμορφο ή πιο ικανοποιητικό".

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

Η σύγχρονη ζωή είναι γεμάτη πιέσεις που μας σπρώχνουν από δω κι από κει και οι περισσότεροι αντιδρούμε προσπαθώντας να επιβάλλουμε κάποια τάξη.

Ως αποτέλεσμα, η κοινωνία μας με τις χαοτικές δυνάμεις είναι μια κοινωνία ατέλειωτων νόμων και κανονισμών. Αυτό δεν μας προκαλεί έκπληξη, γιατί η τάξη μας θρέφει και η αταξία μας φοβίζει. Η αταξία είναι απρόβλεπτη και βρίσκεται έξω από τα όρια του ελέγχου μας' επομένως, μας κάνει να νιώθουμε εξουθενωμένοι. Σκέψου κάποιες φορές που η αταξία και το απρόβλεπτο τρύπωσαν ξαφνικά στη ζωή σου: το αεροπλάνο που έχασες, το αυτοκίνητο σου που χάλασε στη μέση του δρόμου, ένα αγαπημένο σου πρόσωπο που έχασε ξαφνικά τη δουλειά του.

Σχεδόν πάντοτε, αυτά τα γεγονότα βρήκαν τη λύση τους και δε δημιούργησαν κάποιο σοβαρό πρόβλημα στην ύπαρξή σου, απλώς σε ξεβόλεψαν. Παρόλα αυτά, το νευρικό σου σύστημα πιθανώς αντέδρασε πολύ έντονα, εκφράζοντας φόβο και δυσφορία όταν τα σχέδιά σου ανατράπηκαν.

Ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνεται το εγώ στο χάος είναι να το μάχεται και να επιβάλλει ακόμα μεγαλύτερο έλεγχο. Την τελευταία φορά που πέταξες με το αεροπλάνο, ίσως να τσεκάρισες τρεις φορές την ώρα της πτήσης και να ξεκίνησες για το αεροδρόμιο νωρίτερα. Την επόμενη φορά που οδήγησες, πήρες τα μέτρα σου ώστε να μη χαλάσει πάλι το αυτοκίνητο.

Το πρόβλημα είναι ότι όλος αυτός ο αγώνας, η ανησυχία, ο προγραμματισμός και ο έλεγχος εναντιώνονται στη φυσική ροή της ζωής. Η ζωή συγχωνεύει την τάξη και το χάος. Δεν είναι δυνατόν να πάρεις το ένα χωρίς το άλλο. Εάν θέλεις να ακολουθείς τη ροή της ζωής, δεν είναι δυνατόν να αγωνίζεσαι ταυτόχρονα εναντίον της. Επομένως, ο αναζητητής της τελειότητας αποδέχεται ότι θα είναι πάντοτε αβέβαιος, ότι θα νιώθει πάντοτε ότι είναι εκτός ισορροπίας. "Ο ρόλος του μαθητή" έλεγε ο Μέρλιν, "είναι να σκοντάφτει πάντα, αλλά να μην πέφτει ποτέ".

Παρά το γεγονός ότι το εγώ σου μισεί το απρόβλεπτο, η αλήθεια είναι ότι έχεις ωφεληθεί πολλές φορές από αυτό. Θυμήσου για μια στιγμή τις απρόβλεπτες ευκαιρίες που συνάντησες στο δρόμο σου, την προσφορά απροσδόκητης βοήθειας, τις ξαφνικές φαεινές ιδέες και τις εμπνεύσεις, τις παρορμητικές αποφάσεις να μετακομίσεις ή να μιλήσεις σε έναν άγνωστο, που σου άνοιξαν νέους ορίζοντες. Αυτός είναι ο φυσικός τρόπος ζωής. "Η ζωή σου είναι ήδη οργανωμένη από μόνη της", έλεγε ο Μέρλιν. "Η ζωή πηγάζει από τη ζωή, το μπουμπούκι ξετυλίγεται σε άνθος, το παιδί ωριμάζει και γίνεται ενήλικος. Εμπιστέψου κάθε στάδιο της διαδικασίας, γιόρτασέ το και επίτρεψε στο επόμενο στάδιο να έρθει σε εσένα χωρίς προσπάθεια".

Υπάρχει μια απλή άσκηση που θα σου δείξει πόσο αληθινά θαυμαστό είναι να ζεις μια απρόβλεπτη ζωή. Κάθισε κάπου ήσυχα για λίγο και φαντάσου ότι μπορείς να δεις τη ζωή σου να προβάλλεται σαν ταινία μέσα στο νου σου. Ξεκίνα την προβολή της ταινίας με τα σημερινά γεγονότα και άφησε τα να εξελιχθούν με τον τρόπο που εσύ θέλεις στην αυριανή μέρα και ύστερα στην επόμενη και στην επόμενη. Φαντάσου τον εαυτό σου να μεγαλώνει' δες το μέλλον που θα είχες αν μπορούσες να έχεις όλα όσα επιθυμείς. Άφησε τη φαντασία σου να καλπάσει όπου θέλει και τελείωσε την ταινία με το θάνατό σου. Κάνε το θάνατό σου να είναι όπως τον επιθυμείς, ανώδυνο και ειρηνικό.

Όταν τελειώσεις, γύρνα ξανά και δες μια εντελώς διαφορετική ταινία. Ξεκίνα πάλι με τα σημερινά γεγονότα, αλλά δες τα να εξελίσσονται αλλιώς. Πρόκειται μόνο για φαντασίωση, επομένως δες μια άγρια, καταστροφική ζωή ή μια ζωή δραματική ή μια ζωή που μοιάζει με αγίου. Φτάσε μέχρι τη σκηνή του θανάτου σου. Τώρα γύρνα ξανά και άρχισε πάλι από την αρχή.

Ο σκοπός της άσκησης είναι να συνειδητοποιήσεις ότι όλα όσα φαντάστηκες είναι αληθινά' το μέλλον σου δεν αποτελείται από ένα μόνο σενάριο, αλλά από όλα τα πιθανά σενάρια. Αυτά τα σενάρια διακλαδώνονται στο μέλλον σαν αόρατα νήματα πιθανοτήτων. Έτσι είναι η ζωή κάθε ανθρώπου' μόνο η ψευδαίσθηση του ελέγχου είναι που μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορούμε να επιβάλουμε την τάξη σε αυτό που είναι ολοκληρωτικά απρόβλεπτο.

Το εγώ χρειάζεται να εξετάσει προσεκτικά τους φόβους του και να πάψει να προσπαθεί να ελέγχει. Αυτό αποτελεί ένα μεγάλο μέρος της αναζήτησης που έχεις ξεκινήσει. Αν μπορείς να αποδεχτείς τη ροή της ζωής και να ενδώσεις σε αυτήν, τότε αποδέχεσαι αυτό που είναι αληθινό. Και μόνον όταν αποδέχεσαι αυτό που είναι αληθινό μπορείς να ζήσεις με αυτό γαλήνια και ευτυχισμένα. Η εναλλακτική λύση είναι ο αγώνας που δεν τελειώνει ποτέ, επειδή είναι ένας αγώνας ενάντια σε κάτι που δεν είναι αληθινό, ενάντια σε μια χιμαιρική εικόνα της ζωής, αντί για την ίδια τη ζωή.