Δευτέρα 8 Μαρτίου 2021

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ - Δύσκολος (574-619)

ΣΙΜΙΧΗ
ὢ δυστυχής, ὢ δυστυχής, ὢ δυστυχής.
575 (ΓΕ.) ἄπαγ᾽ εἰς τὸ βάραθρον· τοῦ γέροντός τις γυνὴ
προελήλυθεν. (ΣΙΜ.) τί πείσομαι; τὸν γὰρ κάδον
ἐκ τοῦ φρέατος βουλομένη τοῦ δεσπότου,
εἴ πως δυναίμην, ἐξελεῖν αὐτὴ λάθρᾳ,
ἀνῆψα τὴν δίκελλαν ἀσθενεῖ τινι
580 καλῳδίῳ σαπρῷ διερράγη τέ μοι
τοῦτ᾽ εὐθύς. ‹ΓΕ.› ὀρθῶς. ‹ΣΙΜ.› ἐνσέσεικα θ᾽ ἁθλία
καὶ τὴν δίκελλαν εἰς τὸ φρέαρ μετὰ τοῦ κάδου.
(ΓΕ.) ῥῖψαι τὸ λοιπόν σοι σεαυτήν ἐστ᾽ ἔτι.
(ΣΙΜ.) ὁ δ᾽, ἀπὸ τύχης κόπρον τιν᾽ ἔνδον κειμένην
585 μέλλων μεταφέρειν, περιτρέχων ταύτην πάλαι
ζητεῖ βοᾷ τε—καὶ ψοφεῖ γε τὴν θύραν.
ΓΕ. φεῦγ᾽ ὦ πονηρά, φεῦγ᾽. ἀποκτενεῖ σε, γραῦ.
μᾶλλον δ᾽ ἀμύνου. ΚΝ. ποῦ ᾽στιν ἡ τοιχωρύχος;
(ΣΙΜ.) ἄκουσα, δέσποτ᾽, ἐνέβαλον. (ΚΝ.) βάδιζε δὴ
590 εἴσω. (ΣΙΜ.) τί ποιεῖν δ᾽, εἰπέ μοι, μέλλεις; (ΚΝ.) ἐγώ;
δήσας καθιμήσω σε. (ΣΙΜ.) μὴ δῆτ᾽, ὦ τάλαν.
(ΚΝ.) ταὐτῷ γε τούτῳ σχοινίῳ, νὴ τοὺς θεούς.
κράτιστον, εἴπερ ἐστὶ παντελῶς σαπρόν.
(ΣΙΜ.) τὸν Δᾶον ἐκ τῶν γειτόνων ἐγὼ καλῶ;
595 (ΚΝ.) Δᾶον καλεῖς, ἀνόσι᾽, ἀνῃρηκυῖά [με;
οὔ σοι λέγω; θᾶττον βάδιζ᾽ εἴσω. [τάλας
ἐγώ, τάλας τῆς νῦν ἐρημίας [
ὡς οὐδὲ εἷς. καταβήσομ᾽ εἰ[ς τὸ φρέαρ· τί γὰρ
ἔτ᾽ ἐστιν ἄλλο; (ΓΕ.) ἡμεῖς ποριοῦ[μεν ἁρπάγην
600 καὶ σχοινίον. (ΚΝ.) κακὸν κάκ[ιστά σ᾽ οἱ θεοὶ
ἅπαντες ἀπολέσειαν εἴ τι μ[οι λαλεῖς.
(ΓΕ.) καὶ μάλα δικ[αίως. εἰσ]πεπήδηκεν πάλιν.
ὢ τρισκακοδα[ίμων οὗ]τος· οἷον ζῇ βίον.
τοῦτ᾽ ἐστὶν εἰλικρ[ινὴς] γεωργὸς Ἀττικός·
605 πέτραις μαχόμενος θύμα φερούσαις καὶ σφάκον
ὀδύνας ἐπισπᾶτ᾽ οὐδὲν ἀγαθὸν λαμβάνων.
ἀλλ᾽ ὁ τρόφιμος γὰρ οὑτοσὶ προσέρχεται
ἄγων μεθ᾽ αὑτοῦ τοὺς ἐπικλήτους· ἐργάται
ἐκ τοῦ τόπου τινές εἰσιν. ὢ τῆς ἀτοπίας.
610 οὗτος τί τούτους δεῦρ᾽ ἄγει νῦν; ἢ πόθεν
γεγονὼς συνήθης; ΣΩ. οὐκ ἂν ἐπιτρέψαιμί σοι
ἄλλως ποῆσαι. πάντ᾽ ἔχομεν. ‹ΓΕ.› ὦ Ἡράκλεις.
‹ΣΩ.› τουτὶ δ᾽ ἀπαρνεῖταί τις ἀνθρώπων ὅλως,
ἐλθεῖν ἐπ᾽ ἄριστον συνήθους τεθυκότος;
615 εἰμὶ γάρ, ἀκριβῶς ἴσθι, σοὶ πάλαι φίλος.
‹ΓΕ.› πρὶν ἰδεῖν. ‹ΣΩ.› λαβὼν ταῦτ᾽ εἰσένεγκε Δᾶε σύ,
εἶθ᾽ ἧκε. ΓΟ. μηδαμῶς μόνην τὴν μητέρα
οἴκοι καταλείπων ἀλλ᾽ ἐκείνης ἐπιμελοῦ
ὧν ἂν δέηται· ταχὺ δὲ κἀγὼ παρέσομαι.

***
ΣΙΜΙΚΗ
Αχ συφορά μου, αλί μου, συφορά μου!
ΓΕΤ. Μωρέ άντε χάσου· από του γέροντα είναι
το σπιτικό τούτη η γυναίκα. ΣΙΜ. Αλί μου,
τί έχω να πάθω; Θέλοντας να βγάλω
απ᾽ το πηγάδι τον κουβά, μα δίχως
ο αφέντης να με δει αν μπορέσω, δένω
580 σ᾽ ένα ψιλό σάπιο σκοινί την τσάπα
κι έσπασε αμέσως. ΓΕΤ. (μέσα του) Τί ήθελες να κάμει;
ΣΙΜ. Κι έριξα η δόλια και κουβά και τσάπα
μες στο πηγάδι. ΓΕΤ. (μέσα του) Τώρα ένα σού μένει·
να ρίξεις μέσα εκεί και τον εαυτό σου.
ΣΙΜ. Κι είχε σκοπό, ίσα ίσα αυτή την ώρα,
κάτι κοπριές απ᾽ την αυλή να βγάλει
και τρέχει και ζητάει την τσάπα, σκούζει
και… η πόρτα, νά, χτυπά, προβάλλει· νά τος!
ΓΕΤ. Φεύγα, καημένη γριά, θα σε σκοτώσει·
ή, κάλλιο, υπερασπίσου τον εαυτό σου.
Βγαίνει από το σπίτι με ορμή ο Κνήμωνας.
ΚΝΗ. Πού πήγε η λωποδύτρα; ΣΙΜ. Αφέντη μου, άκου·
δεν το ᾽θελα. ΚΝΗ. Γιά μπαίνε αμέσως μέσα.
590 ΣΙΜ. Τί έχεις σκοπό να κάμεις; Πες μου, αφέντη.
ΚΝΗ. Τί; Θα σε δέσω, να σε κατεβάσω.
ΣΙΜ. Τη δόλια… μη. ΚΝΗ. Και με το ίδιο κιόλας
σκοινί, μά τους θεούς· ναι, ναι, και τόσο
το καλύτερο, αν είναι τέλεια σάπιο.
ΣΙΜ. Το Δάο εγώ από δίπλα θα φωνάξω.
ΚΝΗ. Με πέθανες, θεομπαίχτρα, και θα κράξεις
το Δάο; Βρε σου μιλώ· γιά μπαίνε μέσα.
Η Σιμίκη μπαίνει στο σπίτι.
Έρμος και μόνος. Συφορά! Κι αν είμαι;
Ο ίδιος εγώ, και κάλλιο απ᾽ τον καθένα,
θα κατεβώ μες στο πηγάδι. ΓΕΤ. Γάντζο
και σκοινί σού δίνουμε ευχαρίστως.
600 ΚΝΗ. Οι θεοί να σε χαλάσουν, αν μου δώσεις
και το παραμικρό.
Μπαίνει στο σπίτι του.
ΓΕΤ. Και θα ᾽χουν δίκιο.
Όρμησε πάλι μέσα μ᾽ έναν πήδο.
Τον κακομοίρη· τί ζωή τραβάει!
Σωστός γεωργός της Αττικής, αλήθεια·
με βράχους πολεμά, που βγάζουν μόνο
θυμάρι, αλιφασκιά και τίποτ᾽ άλλο·
παιδεύεται και τίποτα δεν παίρνει.
Βλέπει το Σώστρατο, που έρχεται
με το Γοργία και το Δάο.

Μα νά ο μικρός μου αφέντης που σιμώνει·
φέρνει τους καλεσμένους του· είναι εργάτες,
φαίνεται, δώθε, ντόπιοι. Κουταμάρες·
610 γιατί τους κουβαλά και πού έχει κάμει
τη γνωριμιά τους; ΣΩΣ. (στο Γοργία) Όχι, δε σ᾽ αφήνω·
θά ᾽ρθεις· κι έχουμε απ᾽ όλα. ΓΕΤ. (μέσα του ειρωνικά) Πώς! Απ᾽ όλα.
ΣΩΣ. Μα ποιός αρνιέται, θεέ μου, να καθίσει
στο τραπέζι ενός φίλου που έχει κάμει
θυσία; Κι εγώ είμαι φίλος σου, στ᾽ αλήθεια,
από καιρό. ΓΕΤ. (μέσα του) Ναι, πριν τον δει. ΣΩΣ. Εσύ πάρε
και πήγαινέ τα τούτα, Δάε, στο σπίτι
και γύρνα αμέσως. ΓΟΡ. Δεν μπορεί ν᾽ αφήσει
τη μάνα μου ολομόναχη στο σπίτι.
Στο Δάο.
Γιά κοίτα αν θέλει τίποτα και γνοιάσου.
Μα κι ο ίδιος δε θ᾽ αργήσω να γυρίσω.
Ο Δάος πηγαίνει στο σπίτι του Γοργία·
ο Σώστρατος και ο Γοργίας μπαίνουν
στο ιερό· τους ακολουθεί ο Γέτας.

Ιστορία της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας: Πώς άλλαξε η αρχαία Ελληνική γλώσσα

10.1 Ας ξαναθυμηθούμε την προφορά των αρχαίων Ελληνικών


Για τις αλλαγές στην προφορά της αρχαίας ελληνικής που οδήγησαν στη σημερινή προφορά έχουμε ήδη μιλήσει. Θυμηθείτε τί λέγαμε για τα γράμματα η, ι, υ, αλλά και τους συνδυασμούς γραμμάτων ει, οι, υι: όλα σήμερα προφέρονται [ί] αλλά στα αρχαία ελληνικά είχε το καθένα τη δική του προφορά, γι' αυτό άλλωστε υπήρχε και ξεχωριστό γράμμα ή συνδυασμός γραμμάτων. Αλλά γιατί γίνονται τέτοιες αλλαγές; 

Τα διαφορετικά φωνήματα χρησιμοποιούνται, όπως λέγαμε σε προηγούμενα κεφάλαια, για να φτιάχνουμε διαφορετικές λέξεις, με διαφορετική σημασία, π.χ. φόρος/πόρος, χέρι/ταίρι. Όταν σε μια γλώσσα υπάρχουν πολλά φωνήματα (δηλαδή φθόγγοι που χρησιμοποιούνται για να σχηματιστούν λέξεις με διαφορετικές σημασίες) τα οποία από αρθρωτική άποψη είναι συγγενικά, δηλαδή αρθρώνονται στη στοματική κοιλότητα με παρόμοιο τρόπο (δεν διαφέρουν πολύ μεταξύ τους), τότε μπορεί να συμπέσουν.

Τέτοιοι συγγενικοί φθόγγοι ήταν το η (που προφερόταν [ee], ήταν δηλαδή μακρό), το ει (που προφερόταν και αυτό [ee], αλλά με πιο κλειστό στόμα, απ' ό,τι το η), το ι. Αυτό πιθανότατα οδήγησε στο να συμπέσουν: να καταλήξουν να προφέρονται όλα [ί].

Η θεωρία της Ψυχοσύνθεσης σύμφωνα με τον Ρ. Ασατζιόλι

Υπάρχουν πολλοί λόγοι να επισκεφθεί κανείς την πρωτεύουσα της αρχιτεκτονικής και της τέχνης, τη Φλωρεντία. Σήμερα θα σας δώσω έναν ακόμη, υποσχόμενος πως την επόμενη φορά θα διαβώ κι εγώ την πόρτα ενός σπουδαίου ινστιτούτου που δεν είναι άλλο από αυτό της Ψυχοσύνθεσης που ιδρύθηκε αρχικά στη Ρώμη το 1926 από τον Ρομπέρτο Ασατζιόλι. Τι είναι όμως η Ψυχοσύνθεση;

Δε θα επιχειρήσω να κάνω παράφραση όσων έχει πει ο ιδρυτής της. Θα σας παραθέσω τα λόγια του που αποτυπώνουν επακριβώς την ιδέα του και εσωκλείουν το μήνυμα του ψυχολογικού αυτού ρεύματος. Η ψυχοσύνθεση είναι «μια μέθοδος αυτό-σχηματισμού και ψυχο-πνευματικής συνειδητοποίησης για εκείνους που δε θέλουν να αποδεχθούν ότι υποδουλώνονται στα εσωτερικά τους φαντάσματα αλλά θέλουν να γίνουν αφέντες του εσωτερικού τους βασιλείου».

Στο βιβλίο του η «Δράση της Θέλησης» γίνεται φανερό ότι ο Ασατζιόλι τοποθετεί τον ασθενή στο κέντρο της θεραπείας χωρίς να τον απομονώνει από την κοινωνία στην οποία αναπτύσσεται, δίνοντάς του τα απαραίτητα εργαλεία που θα του επιτρέψουν να αποκαταστήσει τις σχέσεις του, αφού πρώτα ασχοληθεί με όσα υπάρχουν μέσα του. Ο πατέρας της Ψυχοσύνθεσης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις πνευματικές διεργασίες που φαίνεται να αγνοούσε η ψυχαναλυτική θεωρία του Φρόιντ, την οποία και ο ίδιος εφάρμοζε εισάγοντας μια νέα έννοια στην Ψυχολογία, αυτή του Υπερπροσωπικού Εαυτού.

Ταυτόχρονα φαίνεται να ασπάστηκε και τις πεποιθήσεις των εκπροσώπων της ανθρωπιστικής ψυχολογίας, όπως του A.Maslow, τον οποίο και αναφέρει στο βιβλίο του, μιας και κάνει λόγο για την υπερπροσωπική ψυχολογία που άπτεται των εσωτερικών αναγκών, όπως τις προσδιόρισε ο τελευταίος.

Ο Ασατζιόλι πίστευε ότι η Θέληση έχει όψεις, ιδιότητες και στάδια. Καθεμιά από τις διαστάσεις αυτές υποδιαιρείται σε κατηγορίες που συνθέτουν τις πλευρές της θέλησης, τους τρόπους που εκδηλώνεται και τη διαδικασία που απαιτείται για να εκδηλωθεί. Έτσι η θέληση του ανθρώπου μπορεί να είναι ισχυρή, επιδέξια και Υπερπροσωπική αλλά ταυτόχρονα να διακατέχεται από καλή και οργανωτική διάθεση, αποφασιστικότητα ή επιμονή.

Θα λέγαμε ότι η ψυχοσυνθετική διαδικασία αποτελεί μια ολιστική ανάπτυξη κάθε ανθρώπου που τον κάνει να θέλει συνεχώς να αναπτύσσεται, να γνωρίζει τον εαυτό του και μέσα από αυτή τη γνωριμία να βελτιώνει τις διαπροσωπικές του σχέσεις. Υπάρχει δηλαδή ένα εσωτερικό κέντρο αυτογνωσίας που μας κάνει κυρίαρχους των πράξεών μας και μας ωθεί σε δράση. Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε την πολλαπλότητα και την πολυπλοκότητα του εσωτερικού μας κόσμου, τα συναισθήματα, τους λογισμούς, τα εμπόδια που βάζουμε στους εαυτούς μας, τα ένστικτά μας και όλες τις διαφορετικές πτυχές που εμπεριέχονται μέσα μας, με σκοπό να γνωρίσουμε εμάς. Μόνο όταν το κάνουμε πραγματικά θα είμαστε σε θέση να γιατρέψουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους και να ζήσουμε σε αρμονία μαζί μας και μαζί τους. Με ποιον τρόπο; Μέσα από συγκεκριμένη πρακτική εξάσκηση που περιγράφεται από τον συγκεκριμένο θεωρητικό στα γραπτά του.

Ο ψυχολόγος κύριος Τρ. Τριανταφύλλου σε συνέντευξή του για τον Ασατζιόλι προέβη σε μια πολύ βοηθητική διαπίστωση λέγοντας ότι «ο άνθρωπος ταυτίζει τον εαυτό του με γεγονότα έξω από τον εαυτό του κι έτσι δεν τα ελέγχει αλλά τον ελέγχουν». Η «αποταύτιση» είναι αυτή που του δίνει τον έλεγχο των πραγμάτων και επέρχεται μέσα από πνευματική ανάπτυξη, διαρκή προσπάθεια και γνωριμία με τον εσωτερικό εαυτό. Η διαδικασία της «αποταύτισης» είναι σύμφωνα με τον κύριο Τριανταφύλλου προσωπική υπόθεση του καθενός μας. Καλούμαστε λοιπόν, σήμερα πιο πολύ από ποτέ, να έρθουμε αντιμέτωποι με τις ανάγκες μας, τις επιθυμίες και τα στοιχεία που συνθέτουν την προσωπικότητά μας και όχι να μετατοπίζουμε την προσοχή μας σε πράγματα που δεν μπορούμε να ορίσουμε και που βρίσκονται έξω από εμάς είτε αφορούν υλικά αγαθά είτε ανθρώπους.

Τα εκτός του ελέγχου μας στοιχεία δε μας παρέχουν την ευκαιρία να έχουμε «γνώθι σ' αυτόν». Η τεχνολογία και τα επιτεύγματά της, για παράδειγμα, υπάρχουν στη ζωή μας για να τη διευκολύνουν και όχι για να γεμίζουν τον χρόνο μας με ανούσιες συζητήσεις, βίντεο και κακεντρεχή σχόλια, που όχι μόνο δε μας αφήνουν ν’ ασχοληθούμε με την προσωπική μας καλλιέργεια αλλά μας εμποτίζουν και με αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα. Η διαρκής ενασχόλησή μας μαζί της ενέχει τον κίνδυνο να μας αποπροσανατολίσει και να μας κάνει να στραφούμε μακριά από εμάς. Καλό θα ήταν να κοιτάξουμε εντός μας και να στοχαστούμε σχετικά με τις δικές μας πράξεις, τις δικές μας δυνάμεις, τις αδυναμίες μας, την πορεία ή και τα λάθη που μπορεί να έχουμε κάνει, ώστε να βελτιωθούμε. Η γνώση βέβαια δε θα έχει καμία σημασία εάν δεν αποδεχθούμε και ποιοι είμαστε, αν δε μας κατανοήσουμε και δε μας αγαπήσουμε.

Η ψυχοσύνθεσή μας είναι τελικά πολύπλοκη, γι’ αυτό και τόσο γοητευτική. Το ίδιο γοητευτική είναι και η αντίστοιχη θεωρία που έχει πολλούς υποστηρικτές ακόμη και σήμερα και απαριθμεί δεκάδες κέντρα σε όλα τα σημεία του πλανήτη. Κι αν η ψυχανάλυση θεωρείται από πολλούς -και από τον Ασατζιόλι- ότι παραμερίζει ή και αγνοεί τον πνευματικό κόσμο του ατόμου, η Ψυχοσύνθεση τον τοποθετεί στο επίκεντρο και τον συνδέει με μια συνολική «διαδικασία ανάπτυξης που βασίζεται στην αρμονική συγκρότηση όλων των όψεων της προσωπικότητας γύρω από τον εαυτό, το κέντρο της γνώσης και της θέλησης». (Ρ. Ασατζιόλι)

Από τι εξαρτάται η ψυχική ανθεκτικότητα σε παιδιά και ενήλικες

Τα θετικά συναισθήματα συμβάλλουν σημαντικά στη προσαρμοστικότητα του ατόμου απέναντι σε στεσσογόνες/τραυματικές καταστάσεις, καθώς βοηθούν την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων ώστε το άτομο να επιτύχει αυτορρύθμιση και αυτοέλεγχο όταν οι καταστάσεις το επιτάσσουν.

Τι είναι η ψυχική ανθεκτικότητα

Η ικανότητα του ατόμου να προσαρμόζεται με επιτυχία στις περιστάσεις της ζωής και τις αντιξοότητες και απειλές που μπορεί να προκύψουν, έχει οριστεί σαν ψυχική ανθεκτικότητα (mental resilience).

Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν συνεπάγεται την αντιμετώπιση μιας δυσκολία της ζωής μέσω της φυγής, αλλά την ικανότητα να την φέρουμε σε πέρας και να αναπτύξουμε μηχανισμούς ενώπιον του άγχους, και όλων των αρνητικών συναισθημάτων που αυτή επιφέρει.

Τέσσερις φάσεις μελέτης της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών

Οι έρευνες που επικεντρώθηκαν στη μελέτη της ψυχικής ανθεκτικότητας αφορούσαν αρχικά τα παιδιά και μετέπειτα τους ενήλικες. Είναι ενδιαφέρον να διακρίνουμε τέσσερις φάσεις όσον αφορά τη μελέτη για την ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών.

Σε πρώτη φάση το ερευνητικό ενδιαφέρον στράφηκε σε περιπτώσεις παιδιών που τα πήγαιναν καλά κάτω από αντίξοες συνθήκες και αναγνωρίστηκε η σημασία των πόρων που παίζουν ρόλο στη θετική προσαρμογή των παιδιών (θετικές σχέσεις με γονείς, καλές σχέσεις με τους εκπαιδευτικούς, αυτονομία, αυτοεκτίμηση, επιμονή και εξυπνάδα).

Εν συνεχεία, η δεύτερη φάση των ερευνών εστίασε στους προστατευτικούς παράγοντες που συνδέονται με την ψυχική ανθεκτικότητα, δίνοντας βαρύτητα και στους εκτός οικογένειας παράγοντες.

Η τρίτη φάση συνδύασε όλα τα ερευνητικά ευρήματα και στράφηκε στο σχεδιασμό παρεμβάσεων με στόχο τη βελτίωση της ψυχικής ανθεκτικότητας με έμφαση τόσο στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον όσον και στους συνομήλικους.

Τέλος, στη τέταρτη φάση έγινε μια προσπάθεια σύνδεσης των γονιδίων, της εγκεφαλικής λειτουργίας και της ανάπτυξης προκείμενου να βρεθούν παρεμβάσεις στο τομέα της ψυχικής ανθεκτικότητας, και όλα αυτά σε συνεργασία με περισσότερα επιστημονικά πεδία.

Παράγοντες που επιδρούν στην ψυχική ανθεκτικότητα

Ειδικότερα, αναφορικά με την ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών οι έρευνες εντοπίζουν κάποιες περιστάσεις που κατά τη διάρκεια της ζωής είναι πολύ πιθανό να επιφέρουν άγχος και έχει βρεθεί ότι δύναται να επιδράσουν αρνητικά στην ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Αυτές οι περιστάσεις που αναφέρονται ως παράγοντες κινδύνου μπορεί να είναι: το δυσλειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον, η έλλειψη στοργικών ενηλίκων, η ακραία φτώχεια, το ανεπαρκές σχολικό περιβάλλον, η σεξουαλική παρενόχληση, η ψυχοπαθολογία των γονέων, η παραμέληση από μέρους των γονέων, αρνητικά συμβάντα ζωής (διαζύγιο, θάνατος), ο πόλεμος, και τέλος ανωτέρα βία, όπως φυσικές καταστροφές ή υγειονομικές κρίσεις.

Παράγοντες που επιδρούν θετικά στην ψυχική ανθεκτικότητα

Σε αντιπαράθεση με τους παράγοντες κινδύνου είναι εξίσου ενδιαφέρον και σημαντικό να αναφέρουμε και τα στοιχεία που επιδρούν θετικά στην ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το ισχυρό δίκτυο κοινωνικής υποστήριξης, η παρουσία, τουλάχιστον ενός, άνευ όρων υποστηρικτικού γονέα ή υποκατάστατου γονέα, η θετική σχολική εμπειρία, η συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες και τέλος η απουσία υπερπροστασίας από μια δύσκολη κατάσταση ώστε να δοθεί χώρος για την ανάπτυξη δεξιοτήτων αντιμετώπισης δύσκολων περιστάσεων.

Ατομικά χαρακτηριστικά και ψυχική ανθεκτικότητα

Ωστόσο, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στα ατομικά χαρακτηριστικά που επηρεάζουν θετικά την ψυχική ανθεκτικότητα, όχι μόνο των παιδιών αλλά και των ενηλίκων. Αρχικά, οι ασφαλείς και σταθεροί συναισθηματικοί δεσμοί επηρεάζουν την εικόνα του εαυτού, την αυτοεκτίμηση και την εμπιστοσύνη στον εαυτό και δημιουργούν ένα κατάλληλο έδαφος για την προαγωγή στρατηγικών αντιμετώπισης στρες και άγχους.

Ιδιοσυγκρασία

Επιπλέον, η ίδια η ιδιοσυγκρασία του ατόμου, δηλαδή κατά πόσο είναι ευάλωτο ή όχι ένα άτομο στις αντιξοότητες της ζωής, όπως και το κατά πόσο έχει την ικανότητα σαν άτομο να προσαρμόζεται στις καταστάσεις που προκύπτουν, παίζει σημαντικό ρόλο. Βασική, επίσης, είναι και η σωματική υγεία και η συναισθηματική σταθερότητα στο να αναπτυχθούν δεξιότητες αντιμετώπισης δυσκολιών, όπως ακόμη και η νοητική λειτουργία του ατόμου.

Άλλα ατομικά χαρακτηριστικά που ερευνητικά θεωρούνται ότι συνδράμουν θετικά στην ψυχική ανθεκτικότητα είναι οι κοινωνικές δεξιότητες, η αισιοδοξία, η αίσθηση του χιούμορ, η οργανωτικότητα, η αυτονομία, η παραγωγικότητα, καθώς και οι ικανότητες επικοινωνίας και οικειότητας.

Αρνητική επίδραση ατομικών χαρακτηριστικών

Να σημειωθεί εδώ ότι παρόλο που κάποια ατομικά στοιχεία επιδρούν αρνητικά στην ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας (πχ φτωχή σωματική ή ψυχική υγεία), δεν συνεπάγεται ότι η ύπαρξή τους νομοτελειακά αποκλείει την ανάπτυξη στοιχείων ανθεκτικότητας.

Για παράδειγμα, ασθενείς με χρόνια σωματικά ή ψυχικά νοσήματα έχουν επιδείξει υψηλά επίπεδα προσαρμοστικότητας και έχουν επιτύχει μια καλή ποιότητα ζωής σε βάθος χρόνου καταφέρνοντας να προσαρμοστούν και να δώσουν ένα ιδιαίτερο νόημα στη πρόκληση που βιώνουν.

Σύμφωνα με τους εξελικτικούς ψυχολόγους, στη περίπτωση των παιδιών, η ικανότητα της προσαρμοστικότητας σε μια δυσκολία, σε ένα τραύμα ή σε μια εξαιρετικά αντίξοη συνθήκη, βασίζεται πρωτίστως στις σχέσεις που αναπτύσσει το παιδί.

Ασφαλής και σταθερή σχέση

Η ύπαρξη στενής, ασφαλούς και σταθερής σχέσης με τους σημαντικούς άλλους (κατά βάση γονείς ή φροντιστές) μέσω της οποίας το παιδί λαμβάνει αγάπη, στήριξη και αποδοχή στα πρώτα χρόνια της ζωής, είναι βασικό κομμάτι που συνοδεύει την ψυχική υγεία του μετέπειτα ενήλικα και επιδρά στην καλλιέργεια της ψυχικής ανθεκτικότητας αλλά και γενικότητα στη καλή ψυχική υγεία.

Παράλληλα, κρίνεται σημαντική η συμβολή του εσωτερικού κέντρου ελέγχου. Αυτό αφορά την αντίληψη ότι έχουμε οι ίδιοι έλεγχο απέναντι στα γεγονότα της ζωής και μπορούμε να τα ορίσουμε και ως εκ τούτου με δική μας προσωπική προσπάθεια μπορούμε να ασκήσουμε επιρροή σε ό,τι μας συμβαίνει και ότι η ζωή μας δεν καθορίζεται από την τύχη ή το εξωτερικό περιβάλλον.

Αυτονομία και αποτελεσματικότητα

Τέλος, βρέθηκε ότι η αυτονομία και η αυτοαποτελεσματικότητα είναι χαρακτηριστικά που επηρεάζουν με τη σειρά τους τη προσαρμοστικότητα στις αντίξοες συνθήκες ζωής. Οι έννοιες αυτές σχετίζονται με την ανάληψη πρωτοβουλιών και ευθυνών και την διεκπεραίωση αυτών, με την αυτοπειθαρχία και τον έλεγχο παρορμήσεων, καθώς και με την αποδοχή πιθανών αρνητικών εκβάσεων σε κάποιες καταστάσεις και τη διατήρηση ψυχραιμίας.

Είναι σαφές ότι στα όσα αναφέρθηκαν σημαντικό ρόλο παίζει το γνωστικό/αναπτυξιακό/συμπεριφορικό επίπεδο των παιδιών με βάση την ηλικιακή ομάδα στην οποία ανήκουν.

Κάθε ηλικία ορίζεται από διαφορετικές δεξιότητες στο γνωστικό/αναπτυξιακό κομμάτι αλλά και ως προς τα συμπεριφορικά μοτίβα που παρατηρούνται, οπότε και η προσπάθεια ενδυνάμωσης της ψυχικής ανθεκτικότητας πρέπει να σχεδιάζεται αναλόγως, πάντα με άξονα τα τρία παραπάνω στοιχεία (στενή σχέση με γονείς, εσωτερικό κέντρο ελέγχου και δεξιότητες αυτονομίας και αυτοαποτελεσματικότητας).

Ο καίριος ρόλος της εκπαίδευσης

Εδώ είναι σημαντικό να τονιστεί ο καίριος ρόλος της εκπαίδευσης όσον αφορά το σχεδιασμό παρεμβάσεων προαγωγής της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών, ειδικά αν λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι τα παιδιά σε καθημερινή βάση περνούν μεγάλο μέρος της μερας τους στο σχολικό περιβάλλον.

Μια ιδανική παρέμβαση θα ήταν εκείνη που θα λάμβανε υπόψη το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού σε συνδυασμό με όλες τις εκφάνσεις του σχολικού περιβάλλοντος και θα επεκτείνονταν πέρα από τα στενά όρια ενός σχολικού εξαμήνου, καθώς θα αφορά μια συνεχή δυναμική διεργασία, σε στενή συνεργασία πάντα με το εκπαιδευτικό προσωπικό.

Η σημασία της ερμηνείας των γεγονότων

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να επισημάνουμε μια ιδιαίτερα σημαντική έννοια, δια μέσω των χρόνων που μελετάται η ψυχική ανθεκτικότητα, αυτή της αντίληψης που έχουμε για τα γεγονότα και το κατά πόσο τα ερμηνεύουμε ως τραυματικά/αγχωτικά ή ως προκλήσεις και ευκαιρίες για αυτοβελτίωση. Σε κάθε περίπτωση η δεξιότητα μας για ανθεκτικότητα περιορίζεται ή ενισχύεται με βάση την ερμηνεία που δίνουμε στα στρεσσογόνα γεγονότα ζωής.

Ένα γεγονός που γίνεται αντιληπτό ως απειλή είναι πολύ πιθανό να ενισχύσει την ευαλωτότητά μας περιορίζοντας τις δυνατότητές μας για ανθεκτικότητα και να ενισχύσει αρνητικά συναισθήματα, ενώ όταν το ίδιο γεγονός κριθεί ως πρόκληση-ευκαιρία, είναι πιο πιθανό να ανασύρει ψυχικές δυνάμεις και να ενεργοποιήσει δεξιότητες ικανές να μας κάνουν ψυχικά ενδυναμωμένα άτομα.

Άρα, η προσωπική ερμηνεία, το νόημα που δίνουμε στις δυσκολίες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε κατά τη διάρκεια της ζωής και η στάση μας απέναντι σε αυτές, κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τον ικανότητά μας να προσαρμοζόμαστε, να αναπτύσσουμε αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισής τους και τέλος να καλλιεργούμε στοιχεία ανθεκτικότητας ώστε να μπορούμε να τις ξεπερνάμε.

Γκρεμίζοντας τα στερεότυπα

Σε ακούω τόση ώρα να μου λες πως είσαι ενάντια στα στερεότυπα, πως εσύ έχεις ξεφύγει από όλα αυτά, πως δεν υπάρχουν διαφορές ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες, πως για εσένα οι φυλετικές διακρίσεις ανήκουν στο παρελθόν, πως δεν έχει σημασία η πανεπιστημιακή μόρφωση, η καταγωγή, πως όλοι οφείλουμε να ξεφύγουμε από αυτά.

Μιλάς με μένος και πάθος για όλα τούτα, με λόγια βαρύγδουπα και τόσο μεγάλα που κάποιο φόβο μου φανερώνουν. Είσαι σίγουρος πως εσύ δεν ακολουθείς κάποια από αυτά ή έστω πως δε φοβάσαι μήπως επιβεβαιώσεις κάποια από όσα αντιτίθεσαι;

Σε ένα κομμάτι των λεγομένων σου συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Όταν οι άνθρωποι είναι «μηχανές» απεριόριστων δυνατοτήτων, είναι αστείο κάποια στερεότυπα να είναι σε θέση να λειτουργούν ως «ταβάνια» σε αυτές τις δυνατότητες. Πιστεύω όμως, πως με το να το μάχεσαι τόσο έντονα, με το να ξοδεύεις τόνους ενέργειας σε έναν τέτοιου είδους πόλεμο δεν καταφέρνεις και τόσα.

Μάλλον περισσότερη δύναμη τους δίνεις. Εξάλλου όσο περισσότερο φοβάσαι την επιβεβαίωση των στερεοτύπων τόσο περισσότερο τα ακολουθείς.

Η ιδέα επιβεβαίωσης της στερεοτυπικής απειλής

Οι Steel και Aronson το 1995 παρουσίασαν σε μια μελέτη τους την ιδέα της επιβεβαίωσης της στερεοτυπικής απειλής. Στερεότυπα τα οποία σε ακολουθούν αλλά δεν δέχεσαι να τα επιβεβαιώσεις, τελικά τα επιβεβαιώνεις.

Ζήτησαν τη συμπλήρωση ενός τεστ αξιολόγησης από λευκούς και έγχρωμους φοιτητές. Από αυτό το τεστ θα έβγαζαν συμπεράσματα για το κατά πόσο οι υποψήφιοι θα ήταν αποτελεσματικοί σε ένα ακαδημαϊκό επίπεδο. Ωστόσο, υπήρχε και ένα άλλο πλαίσιο, ένα σημαντικό σημείο που διαφοροποίησε το συγκεκριμένο τεστ.

Είχε να κάνει με κάτι πολύ απλό, με την ονοματοδοσία του. Χώρισαν τους φοιτητές σε δύο ομάδες. Σε κάθε ομάδα υπήρχαν τόσο έγχρωμοι όσο και λευκοί φοιτητές. Στην πρώτη παρουσίασαν το τεστ ως ένα «Τεστ Ευφυίας». Στη δεύτερη δεν έκαναν κάποιο σχόλιο, επρόκειτο για ένα απλό τεστ.

Το συγκεκριμένο στερεότυπο εδώ έχει να κάνει με το ότι οι αφροαμερικανοί θεωρούνται λιγότερο έξυπνοι από τους αμερικανούς με ευρωπαϊκή καταγωγή.

Θέτοντας ένα τεστ ευφυίας σε μια ομάδα που ακολουθεί το στερεότυπο της μειωμένης ευφυίας σε σχέση με άλλες ομάδες, οι σκέψεις που κυριαρχούν στα μέλη της είναι πως οι προσδοκίες των εξεταστών θα είναι ανάλογες.
 
Επιπτώσεις του άγχους μη επιβεβαίωσης του προτύπου

Έτσι, οι έγχρωμοι φοιτητές της πρώτης ομάδας έχοντας στο νου τους την ανάγκη να ξεπεράσουν το συγκεκριμένο στερεότυπο πέτυχαν ακριβώς το αντίθετο.

Οι υποψήφιοι εκείνοι εξετάστηκαν κάτω από την πίεση, το άγχος, το φόβο του εκπληρωμένου στερεότυπου έστω και αν αυτό δεν ήταν απόλυτα συνειδητό σε όλους. Το αποτέλεσμα ήταν οι επιδόσεις τους να είναι σημαντικά χαμηλότερες από αυτές των λευκών της ίδιας ομάδας. Συγκεκριμένα, το ποσοστό ήταν περίπου σαράντα τοις εκατό χαμηλότερο.

Αντίθετα, στην ομάδα που το τεστ παρουσιάστηκε ως ένα απλό τεστ οι έγχρωμοι και οι λευκοί φοιτητές είχαν εξίσου καλές επιδόσεις χωρίς εμφανείς διαφοροποιήσεις στη βαθμολογία.

Το άγχος και ο φόβος της μη επιβεβαίωσης του στερεότυπου μειώνουν την καθαρή σκέψη, εμποδίζουν την ανάδειξη των πραγματικών δυνατοτήτων, θέτουν όρια και ταβάνια σε ικανότητες και δυνατότητες.

Αντίθετα όταν δεν υπάρχει τέτοιου είδους επίκτητος και υποσυνείδητος έλεγχος, απουσιάζει και η ψυχολογική πίεση που μειώνει την επίδοση. Απλούστερα, όταν κάποιος σου υπενθυμίζει πως θα αποτύχεις, το πιθανότερο είναι πως θα τον λάβεις σοβαρά υπόψιν σου.
 
Στερεότυπα και ζητήματα επίτευξης στόχου

Σε μια παρόμοια μελέτη το 1999 από τους Stone, Lynch και Darley, ζητήθηκε σε τρεις ομάδες αποτελούμενες από έγχρωμους και λευκούς φοιτητές η κάθε μία, να ολοκληρώσουν μια σειρά μαθημάτων γκολφ. Τα τεστ αυτά τα ονόμασαν ανά ομάδα, τεστ «Αθλητικής Ευφυίας», τεστ «Αθλητικής Ικανότητας» ή τίποτα από τα δύο.

Εδώ υπήρχαν δύο στερεότυπα. Το πρώτο ήταν πως οι αφροαμερικανοί θεωρούνται λιγότερο ευφυείς και το δεύτερο πως οι αμερικανοί ευρωπαϊκής καταγωγής θεωρούνται λιγότερο αθλητικοί.

Στην ομάδα στην οποία δεν υπήρχε κάποιος χαρακτηριστικός τίτλος τα λάθη ήταν 22 των αφροαμερικανών έναντι 25 των αμερικανών, στην ομάδα «Αθλητικής Ικανότητας» οι λευκοί ήταν χειρότεροι με 28 λάθη έναντι 23 των αφροαμερικανών. Εδώ οι λευκοί ήταν εκείνοι που τελούσαν υπό την απειλή του στερεότυπου.Τέλος, όπως φαντάζεσαι, στο κομμάτι της «Αθλητικής Ευφυίας» οι έγχρωμοι τα πήγαν πολύ χειρότερα με 27 λάθη έναντι 23 των λευκών.

Τα στερεότυπα που ακολουθούσαν του συμμετέχοντες εμπόδιζαν την αντικειμενική ικανότητα επίτευξης του στόχου τους.

Το αίσθημα του ανήκειν και τα στερεότυπα

Αφού λοιπόν ο φόβος της επιβεβαίωσης ενός στερεοτύπου σε κάνει υποσυνείδητα να λειτουργείς σύμφωνα με εκείνο, το να το μάχεσαι με τόσο μένος πιθανότατα να μην μπορεί να βοηθήσει τόσο πολύ.

Ξέρω, θα με ρωτήσεις τι μπορεί να βοηθήσει.

Το στερεότυπο είναι μια βαθιά ριζωμένη αλλά και γενικευμένη πεποίθηση που σε ακολουθεί όταν ανήκεις σε κάποια συγκεκριμένη ομάδα, τάξη, κατηγορία κλπ και είναι φυσικό να ανήκεις κάπου. Γεννήθηκες για να ανήκεις, το «ανήκειν» είναι αναπόσπαστο δικαίωμά σου.

Όμως εσύ και εγώ και τόσοι άλλοι γνωρίζουμε πως μια λεκτική αποτύπωση του τύπου «όλες οι γυναίκες…» ή «όλοι οι έγχρωμοι…» όπως στα παραδείγματα που σου παρέθεσα αποτελούν λεκτικές γενικεύσεις και οι λεκτικές γενικεύσεις δεν είναι ακριβείς.

Μπορώ να σου το αποδείξω αυτό κάνοντάς σου μια ερώτηση: Όλες μα όλες οι γυναίκες; ή Όλοι μα όλοι οι λευκοί; Δεν υπάρχει ούτε μία/ούτε ένας; «Φυσικά και υπάρχει» μου λες. Αφού, όμως, υπάρχει ένας σίγουρα θα υπάρχουν και άλλοι και μπορούν να υπάρξουν περισσότεροι. Σιγά, σιγά εσύ ο ίδιος καταρρίπτεις τις στερεοτυπικές πεποιθήσεις σου. Το κάνεις πολύ φυσικά απαντώντας σε απλά ερωτήματα.

Δεν έχω να σου πω κάτι άλλο σχετικό. Το ξέρεις τώρα και τώρα δεν τα βάζεις με όλους και όλα για μια ιδεολογία. Έχεις μπροστά σου μια πραγματικότητα.

Το γκρέμισμα των στερεοτύπων

Αντί να μάχεσαι λοιπόν ενάντια σε όλο αυτό γιατί δεν συμμαχείς με το αντίθετο; Σκέψου τι θα συμβεί αν γίνεις σθεναρός υπέρμαχος των σπασμένων στερεοτύπων αντί εχθρός των παγίων; Τι θα γίνει αν βρεις όσα περισσότερα από τα παραδείγματα μιας τέτοιας οπτικής υπάρχουν;

Τι θα γίνει αν προβάλλεις με το περίσσιο σθένος όλα αυτά που αποδεικνύουν τις απόψεις σου; Τι θα γίνει αν επικεντρωθείς σε όλα αυτά, αν τα ντύσεις με την ενέργειά σου και τα υμνήσεις; Αν στρέψεις τα βλέμματα και άλλων σε όσα βλέπεις εσύ; Ξέρεις;

Όχι μόνο οι πεποιθήσεις σου θα γκρεμιστούν και δεν θα υπάρχουν πια στερεότυπα να αντιτίθεσαι αλλά σιγά σιγά τα στερεότυπα θα πάψουν και για άλλους και ίσως κάποτε αποτελούν μια μακρινή ιστορία. Δε θα υπάρχουν ομάδες, φυλές, τάξεις εγκλωβισμένες σε «κουτιά» τότε. Μόνο άνθρωποι θα υπάρχουν. Τι λες;

Για τις γυναίκες αυτού του κόσμου…

Για εκείνες τις γυναίκες που ζουν ανάμεσά μας.

Που αναπνέουν πλάι μας.
Στο σπίτι, στο γραφείο, στο κρεβάτι.
Τη μάνα, τη κόρη, τη σύντροφο, τη φίλη, την αδερφή.

Εκείνη που αντικρίζεις καθημερινά στο δρόμο.
Με εκείνη που μπορεί τυχαία να βρεθείς δίπλα σε ένα παγκάκι.
Και εκείνη που μπορεί να σε ευχαριστήσει για τις ωραίες φιλοφρονήσεις που έκανες για αυτή.

Για αυτές τις γυναίκες λοιπόν, μιλάμε.
Εκείνη τη σύζυγο που καλημερίζεις κάθε μέρα.
Εκείνη τη κόρη που θα έρθει πάνω σου και θα της δώσεις ένα φιλί.
Και εκείνη τη μάνα που θα κάνει τα πάντα για να σε δει ευτυχισμένο.

Όλες γυναίκες είναι.
Με σπουδαίους ρόλους.
Που παλεύουν για τα δικαιώματά τους.
Και αγωνίζονται για να δείξουν στο κόσμο μια άλλη οπτική.

Να βάλουν λίγο παραπάνω συναίσθημα που τόσο μας λείπει.
Να σου πουν πως είναι να λειτουργείς με τη καρδιά.
Και πως γίνεται να μετριάζεις το πόνο σε αγάπη.

Είναι μεγάλη η δύναμή τους.
Όπως και η ευαισθησία τους.
Αλλά μην πέσεις ποτέ στη παγίδα να τη θεωρήσεις αδυναμία.

Διότι, η διαίσθησή τους θα τις προειδοποιήσει αμέσως.

Για τις γυναίκες λοιπόν, αυτού του κόσμου.
Που πάντα θα βρίσκουν ένα λόγο να ζουν.
Και να επιμένουν στην ελπίδα.
Κάτι σαν μια δεύτερη ζωή.

Για εκείνη λοιπόν, που θαύμασες για τα επιτεύγματά της.
Για εκείνη που με τη παλάμη σου, μπορεί να σκούπισες το δάκρυ της.
Και για εκείνη που σου κράτησε το χέρι, τις πιο δύσκολες στιγμές.

Δύσκολο να αγγίξεις τη ψυχή τους.
Όχι από φόβο ή άρνηση.
Αλλά από έλλειψη εμπιστοσύνης.
Μη τυχόν και προδωθεί ξανά η καρδιά τους.

Να τις αγαπάς όμως, τις γυναίκες.
Και να αναγνωρίζεις τις αξίες τους.
Τη προσφορά τους.
Τη προσπάθειά τους, στο να κάνουν το καλύτερο κάθε στιγμή.

Και μην προσπαθείς ποτέ να τις αλλάξεις.
Και να τις μετατρέψεις σε κάτι διαφορετικό.
Διότι, είναι σαν να απαρνιέσαι αυτό που είναι.
Αυτό που πραγματικά μπορούν να σου δώσουν.

Και όπως λέει ο Oscar Wilde…

Οι γυναίκες γεννήθηκαν για τις αγαπάμε και όχι για να τις καταλαβαίνουμε.”

Οι 8 τύποι προσωπικότητας σύμφωνα με τον Καρλ Γιουνγκ

Ο Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ είναι χωρίς αμφιβολία μία ιδιαίτερα σημαντική προσωπικότητα στην ιστορία της ψυχολογίας με τις θεωρίες του να αποτελούν τόσο πηγή αντιπαράθεσης όσο και έμπνευσης. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που είναι ο ιδρυτής της Γιουνγκιανής Σχολής σκέψης στο πεδίο της ψυχανάλυσης ή αλλιώς Σχολή της Αναλυτικής ψυχολογίας.

Για αρκετό καιρό, ο Γιουνγκ υπήρξε οπαδός του Φρόιντ. Ωστόσο, αποστασιοποιήθηκε από αυτόν κυρίως επειδή δεν συμφωνούσε με τη θεωρία του για τη σεξουαλικότητα. Ο Γιουνγκ υποστήριξε την ύπαρξη ενός συλλογικού ασυνείδητου, το οποίο είναι ένα μέρος του ασυνείδητου νου, κοινό σε όλους τους ανθρώπους και περιέχει αρχέτυπα, παγκόσμιες «νοητικές προδιαθέσεις» μη βασισμένες στην εμπειρία.

«Όλοι μοιραζόμαστε ένα μαζικό ασυνείδητο νου, διαμορφωμένο από τις μνήμες και τα πρότυπα συμπεριφοράς σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Από εδώ πηγάζουν πράγματα όπως οι αρχέγονοι φόβοι και ο μυστικισμός». -Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ

Εκτός από τη νευρολογία και την ψυχανάλυση, οι θεωρίες του Γιουνγκ επηρεάστηκαν από τη μυθολογία, τη θρησκεία ακόμη και την παραψυχολογία. Ένα από τα μεγάλα του πάθη ήταν η αρχαιολογία, και πιθανότατα από εκεί προέρχεται και η θεωρία του για τα αρχέτυπα. Μια θεωρία για τα παγκόσμια σύμβολα που υπάρχουν στο ασυνείδητο ανθρώπινο νου.

Η θεωρία του Γιουνγκ για τους τύπους προσωπικότητας

Για τον Καρλ Γιουνγκ, υπάρχουν τέσσερις βασικές ψυχολογικές λειτουργίες: η σκέψη, το συναίσθημα, η αίσθηση και η αντίληψη. Για κάθε άνθρωπο, μία ή περισσότερες από αυτές τις λειτουργίες έχουν ιδιαίτερη σημασία. Για παράδειγμα, όταν κάποιος είναι παρορμητικός, σύμφωνα με τον Γιουνγκ, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι λειτουργίες αίσθησης και αντίληψης υπερισχύουν των λειτουργιών συναισθήματος και σκέψης.

Με βάση αυτές τις τέσσερις βασικές λειτουργίες, ο Γιουνγκ υποστήριξε ότι υπάρχουν δύο βασικοί τύποι χαρακτήρων: ο εσωστρεφής και ο εξωστρεφής, καθένας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Εξωστρεφής χαρακτήρας

Οι εξωστρεφείς χαρακτήρες παρουσιάζουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
  • Τα ενδιαφέροντά τους επικεντρώνονται στην εξωτερική πραγματικότητα, αντί στον εσωτερικό τους κόσμο.
  • Παίρνουν αποφάσεις, σκεπτόμενοι την επίδρασή τους στην εξωτερική πραγματικότητα παρά στην εσωτερική τους ύπαρξη.
  • Οι ενέργειές τους βασίζονται στο τι μπορεί να σκεφτούν οι άλλοι γι’ αυτούς.
  • Η ηθική και οι αρχές τους καθορίζονται με βάση τις αξίες που επικρατούν στον κόσμο.
  • Είναι άνθρωποι που μπορούν να ταιριάξουν σε οποιοδήποτε περιβάλλον, ωστόσο παρουσιάζουν δυσκολία στο να προσαρμοστούν αληθινά.
  • Είναι ευαίσθητοι, επηρεάζονται εύκολα και τείνουν να μιμούνται άλλους.
  • Έχουν ανάγκη την αναγνώριση από τους άλλους.
Εσωστρεφής χαρακτήρας

Από την άλλη πλευρά, οι εσωστρεφείς χαρακτήρες έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
  • Ενδιαφέρονται για τον εαυτό τους, τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους.
  • Προσανατολίζουν τη συμπεριφορά τους σύμφωνα με αυτό που αισθάνονται και σκέφτονται, παρόλο που αυτό μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με την εξωτερική πραγματικότητα.
  • Δεν ανησυχούν ιδιαίτερα για την επίδραση των ενεργειών τους στο περιβάλλον τους.
  • Προσπαθούν πολύ να ταιριάξουν και να προσαρμοστούν στο περιβάλλον που βρίσκονται. Ωστόσο, εάν καταφέρουν να προσαρμοστούν, θα το κάνουν με έναν δημιουργικό και ολοκληρωμένο τρόπο.

Τύποι Προσωπικότητας

Με βάση τις τέσσερις βασικές ψυχολογικές λειτουργίες και τους δύο τύπους βασικών χαρακτήρων, ο Γιουνγκ επιβεβαιώνει ότι μπορούμε να περιγράψουμε οκτώ διαφορετικούς τύπους προσωπικότητας, οι οποίοι είναι οι ακόλουθοι:

Ο «αντανακλαστικός» εξωστρεφής

Η προσωπικότητα αυτή αντιστοιχεί στα εγκεφαλικά άτομα, των οποίων οι ενέργειες βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη λογική. Αποδέχονται μόνο ως αληθινά τα πράγματα που μπορούν να επιβεβαιώσουν με επαρκείς αποδείξεις. Δεν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα άτομα και μπορεί ακόμη και να συμπεριφέρονται τυρρανικά χειραγωγώντας τους άλλους.

Ο «αντανακλαστικός» εσωστρεφής

Ο «αντανακλαστικός» εσωστρεφής είναι ένα άτομο με σημαντική πνευματική δραστηριότητα, το οποίο όμως έχει δυσκολίες στην αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους. Τείνουν να είναι επίμονοι και πεισματάρηδες όταν πρόκειται για την επίτευξη των στόχων τους. Μερικές φορές θεωρούνται απροσάρμοστοι και ακίνδυνοι, αλλά ενδιαφέροντα ως άτομα.

Ο συναισθηματικός εξωστρεφής

Οι άνθρωποι που εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία έχουν μεγάλη ικανότητα να κατανοούν τους άλλους και να δημιουργούν κοινωνικούς δεσμούς. Ωστόσο, δυσκολεύονται να διαχωριστούν από το πλήθος και υποφέρουν όταν αγνοούνται από τους γύρω τους. Είναι πολύ επιδέξιοι στην επικοινωνία.

Ο συναισθηματικός εσωστρεφής

Αυτός ο τύπος προσωπικότητας αντιστοιχεί σε μοναχικούς ανθρώπους που έχουν μεγάλη δυσκολία να δημιουργήσουν κοινωνικές σχέσεις με τους άλλους. Μπορεί να φαίνονται αντικοινωνικοί και μελαγχολικοί. Κάνουν ό,τι μπορούν για να περνούν απαρατήρητοι και τους αρέσει να παραμένουν σιωπηλοί. Ωστόσο, είναι πολύ ευαίσθητοι απέναντι στις ανάγκες των άλλων.

Ο «αντιληπτικός» εξωστρεφής

Τα συγκεκριμένα άτομα έχουν μια ιδιαίτερη αδυναμία στα αντικείμενα, στα οποία μπορούν να αποδώσουν ακόμη και μαγικές ιδιότητες, αν και κάποιες φορές το κάνουν ασυνείδητα. Δεν είναι παθιασμένα με τις ιδέες, αλλά με τον τρόπο με τον οποίο οι ιδέες αυτές παίρνουν τη μορφή συγκεκριμένων πραγμάτων. Πάνω από όλα αναζητούν την ευχαρίστηση.

Ο «αντιληπτικός» εσωστρεφής

Πρόκειται για έναν τύπο προσωπικότητας που συνήθως συναντάται στους καλλιτέχνες και τους μουσικούς. Οι συγκεκριμένοι εσωστρεφείς άνθρωποι δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις αισθητηριακές εμπειρίες, όπως και στο χρώμα, τη μορφή και την υφή.

Ο διαισθητικός εξωστρεφής

Είναι ο τυπικός εξερευνητής. Οι διαισθητικοί εξωστρεφείς είναι πολύ δραστήριοι και ανήσυχοι. Χρειάζονται να έχουν διαρκώς πολλά ερεθίσματα. Είναι επιθετικοί όταν πρόκειται για την επίτευξη των στόχων τους, και μόλις τους επιτύχουν, κατευθύνονται στο επόμενο στόχο έχοντας γρήγορα ξεχάσει τον προηγούμενο. Δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την ευημερία των γύρω τους.

Ο διαισθητικός εσωστρεφής

Αυτοί οι άνθρωποι είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι ακόμη και στα πιο ανεπαίσθητα ερεθίσματα. Οι διαισθητικοί εσωστρεφείς μπορούν σχεδόν να μαντέψουν τι σκέφτονται, αισθάνονται ή είναι πρόθυμοι να κάνουν οι γύρω τους. Είναι ευφάνταστοι, ονειροπόλοι και ιδεαλιστές. Δυσκολεύονται να παραμείνουν «προσγειωμένοι» στην πραγματικότητα.

Το Σπήλαιο του Πλάτωνα

Φανταστείτε ότι όλη σας τη ζωή είστε φυλακισμένοι σε ένα σκοτεινό σπήλαιο. Τα χέρια και τα πόδια σας είναι αλυσοδεμένα και το κεφάλι σας ακινητοποιημένο σε θέση που να βλέπετε μόνο μπροστά σας το τοίχωμα του σπηλαίου. Πίσω σας καίει μια φωτιά και ανάμεσα σε εσάς και τη φωτιά υπάρχει ένα μονοπάτι στο οποίο εκείνοι που σας αιχμαλώτισαν μεταφέρουν αγάλματα και ένα σωρό άλλα αντικείμενα. Οι σκιές που ρίχνουν αυτά στο τοίχωμα του σπηλαίου είναι το μόνο πράγμα που έχετε δει, έχετε ακούσει και έχετε συζητήσει ποτέ εσείς και οι άλλοι δεσμώτες.

Η πιο γνωστή, ενδεχομένως, από τις πολλές μεταφορές και αναλογίες που χρησιμοποιεί ο Πλάτων, η Αλληγορία του Σπηλαίου, εμφανίζεται στο Έβδομο Βιβλίο του έργου του Πολιτεία, το μνημειώδες έργο στο οποίο διερευνά τη μορφή της ιδανικής πολιτείας και τον ιδεώδη κυβερνήτη της - τον φιλόσοφο βασιλιά. Η αιτιολόγηση της παράδοσης των σκήπτρων της εξουσίας στους φιλοσόφους που παρουσιάζει ο Πλάτων, βασίζεται σε μια λεπτομερειακή διερεύνηση των εννοιών της αλήθειας και της γνώσης και σε αυτό το νοηματικό πλαίσιο είναι που χρησιμοποιεί την Αλληγορία του Σπηλαίου.

Τώρα ας υποθέσουμε ότι απελευθερώνεσαι από τα δεσμά σου και περιφέρεσαι ελεύθερος στο σπήλαιο. Αρχικά η λάμψη της φωτιάς θα σε τύφλωνε, αλλά σταδιακά θα αρχίζεις να διακρίνεις το σπήλαιο και να κατανοείς την προέλευση των σκιών που προηγουμένως νόμιζες ως πραγματικές. Και τελικά σου επιτρέπεται να βγεις από το σπήλαιο στον εξωτερικό ηλιόφωτο κόσμο, όπου βλέπεις ολόκληρη ην πραγματικότητα φωτισμένη από το λαμπρότερο αντικείμενο στα ουράνια, τον Ήλιο.

Ερμηνεία της αλληγορίας

Η ακριβής ερμηνεία της αλληγορίας του σπηλαίου του Πλάτωνα έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών αντιπαραθέσεων, αλλά το γενικό νόημα είναι αρκετά σαφές. Το σπήλαιο αντιπροσωπεύει «τον κόσμο του Γίγνεσθαι» - τον ορατό κόσμο της καθημερινής μας εμπειρίας, όπου τα πάντα είναι ατελή και μεταβάλλονται συνεχώς.

Οι δεσμώτες (που συμβολίζουν τους απλούς ανθρώπους) ζουν σε ένα κόσμο εικασιών και ψευδαισθήσεων, ενώ ο πρώην δεσμώτης, ελεύθερος πλέον να περιφέρεται στο σπήλαιο, αποκτά την κατά το δυνατόν πιο ακριβή αντίληψη της πραγματικότητας μέσα στον συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο της αντίληψης και της εμπειρίας. Σε αντιδιαστολή, ο κόσμος έξω από το σπήλαιο αντιπροσωπεύει «τον κόσμο του Όντος» - τον κόσμο της αλήθειας που γίνεται αντιληπτός μέσω της λογικής και αποτελείται από τα αντικείμενα της γνώσης, που είναι τέλεια, αιώνια και αμετάβλητα.

Η θεωρία των Ιδεών

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, ό,τι είναι γνώση δεν πρέπει να είναι μόνο αληθές, αλλά επίσης τέλειο και αμετάβλητο. Ωστόσο, τίποτα που βρίσκεται στον εμπειρικό κόσμο (που αντιπροσωπεύει η ζωή εντός του σπηλαίου) δεν ικανοποιεί αυτή την περιγραφή: ένα ψηλό άτομο είναι κοντό αν σταθεί δίπλα σε ένα δέντρο· ένα μήλο που φαίνεται κόκκινο το μεσημέρι μοιάζει μαύρο όταν σουρουπώσει, και ούτω καθεξής. Αφού τίποτα στον εμπειρικό κόσμο δεν αποτελεί αντικείμενο γνώσης, ο Πλάτων προτείνει την ύπαρξη ενός άλλου κόσμου (του κόσμου εκτός του σπηλαίου) που αποτελείται από τέλειες και αμετάβλητες οντότητες τις οποίες ονομάζει Ιδέες (Πρότυπα). Έτσι για παράδειγμα, όλες οι μεμονωμένες δίκαιες πράξεις είναι δίκαιες επειδή μιμούνται ή αναπαράγουν την Ιδέα (Πρότυπο) της Δικαιοσύνης. Όπως υποδηλώνει η Αλληγορία του Σπηλαίου, υπάρχει ιεραρχία μεταξύ των Ιδεών και κυρίαρχη είναι η Ιδέα του Αγαθού (που αντιπροσωπεύεται από τον Ήλιο), η οποία προσδίδει στις υπόλοιπες το τελικός τους νόημα και αποτελεί τη βάση της ύπαρξής τους.

Πλατωνικός έρωτας

Η ιδέα με την οποία συνδέεται σήμερα ο Πλάτων περισσότερο από κάθε άλλη -η ιδέα του αποκαλούμενου πλατωνικού έρωτα- αποτελεί φυσική απόρροια της οξείας αντιδιαστολής που γίνεται στην Αλληγορία του Σπηλαίου μεταξύ του κόσμου της νόησης και του κόσμου των αισθήσεων. Η κλασική διατύπωση της ιδέας ότι το τελειότερο είδος έρωτα εκφράζεται, όχι σωματικά αλλά διανοητικά εμφανίζεται σε ένα άλλο πλατωνικό διάλογο, το Συμπόσιο.

Το πρόβλημα των καθολικών εννοιών

Η θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα και η μεταφυσική βάση στην οποία στηρίζεται μπορεί να μοιάζει αλλόκοτη και υπερβολικά εξεζητημένη, αλλά το πρόβλημα που επιδιώκει να λύσει -το αποκαλούμενο «πρόβλημα των καθολικών εννοιών»- έχει αποτελέσει έκτοτε, με τη μια ή την άλλη μορφή, κυρίαρχο θέμα στη φιλοσοφία. Στις φιλοσοφικές μάχες της εποχής του Μεσαίωνα υπήρχαν δυο στρατόπεδα: των ρεαλιστών (ή πλατωνιστών) από τη μια, που πίστευαν ότι οι καθολικές έννοιες, λ.χ. του κόκκινου και του ψηλού, υπήρχαν ανεξάρτητα από μεμονωμένα κόκκινα ή ψηλά πράγματα, και των νομιμαλιστών από την άλλη, που πίστευαν ότι αποτελούσαν απλώς ονόματα ή χαρακτηρισμούς που αποδίδονταν στα αντικείμενα για να επισημάνουν συγκεκριμένες ομοιότητες μεταξύ τους.

Η ίδια βασική διάκριση, εκφρασμένη συνήθως με όρους ρεαλισμού και αντιρεαλισμού, αντηχεί ακόμη σε πολλά πεδία της σύγχρονης φιλοσοφίας. Έτσι, μια ρεαλιστική θέση υποστηρίζει ότι υπάρχουν οντότητες «εκεί έξω» στον κόσμο -φυσικά αντικείμενα, ηθικά δεδομένα ή μαθηματικές ιδιότητες- που υπάρχουν ανεξάρτητα από το αν τις γνωρίζουμε ή τις βιώνουμε εμείς. Διαφωνώντας με αυτή την αντίληψη, άλλοι φιλόσοφοι, γνωστοί ως αντιρεαλιστές προτείνουν ότι υπάρχει μια αναγκαία και εσωτερική σύνδεση ή σχέση μεταξύ κάποιου πράγματος που είναι γνωστό και της δικής μας γνώσης γι’ αυτό. Οι βασικοί όροι αυτής της αντιπαράθεσης τέθηκαν δυο χιλιάδες χρόνια πριν, από τον Πλάτωνα, έναν από τους πρώτους και ανένδοτους ρεαλιστές, με τη φιλοσοφική έννοια του όρου.

Προς υπεράσπιση του Σωκράτη

Με την Αλληγορία του Σπηλαίου ο Πλάτων επιδιώκει να κάνει κάτι περισσότερο από το να διασαφηνίσει τις ιδιαίτερες απόψεις του για την πραγματικότητα και τη γνώση που έχουμε γι’ αυτήν, κάτι που καθίσταται σαφές στο τελευταίο μέρος της διήγησης. Έχοντας αναδυθεί στον εξωτερικό κόσμο και αναγνωρίσει τη φύση της απόλυτης αλήθειας και πραγματικότητας, ο ελεύθερος πλέον δεσμώτης αδημονεί να επιστρέψει στο σπήλαιο και να απαλλάξει από την πλάνη τους τους αδαείς πρώην συγκρατούμενούς του. Όμως, συνηθισμένος όπως είναι πια στο λαμπρό φως του εξωτερικού κόσμου, στην αρχή παραπατά στα σκοτάδια του σπηλαίου και θεωρείται ανόητος από τους δεσμώτες. Πιστεύουν ότι το ταξίδι του τον κατέστρεψε, δεν θέλουν να τον ακούσουν και πολλοί ίσως προσπαθήσουν να τον σκοτώσουν αν επιμείνει. Σε αυτό το απόσπασμα, ο Πλάτων αναφέρεται στα συνήθη δεινοπαθήματα -τον εμπαιγμό και την απόρριψη που βιώνει ο φιλόσοφος κατά την προσπάθεια του να διαφωτίσει τους απλούς ανθρώπους και να τους στρέψει στο μονοπάτι της γνώσης και της σοφίας. Και συγκεκριμένα, φέρνει στον νου του την μοίρα του δασκάλου του του Σωκράτη (βασικό εκφραστή των ιδεών του στην Πολιτεία και στους περισσότερους διαλόγους του), ο οποίος σε όλη τη διάρκεια της ζωής του αρνήθηκε να μετριάσει τα ανατρεπτικά φιλοσοφικά του διδάγματα και τελικά εκτελέστηκε το 399 π.Χ. από την πολιτεία των Αθηνών.

Στην κοινή κουλτούρα

Σαφής απόηχους της κουλτούρας του Σπηλαίου του Πλάτωνα βρίσκουμε στο έργο του Κ. Σ. Λιούις, του συγγραφέα των επτά μυθιστορημάτων φαντασίας που συναποτελούν Τα χρονικά της Νάρνια. Στο τέλος του τελευταίου βιβλίου, Η Τελική Μάχη, τα παιδιά που πρωταγωνιστούν στις ιστορίες γίνονται μάρτυρες της καταστροφής της Νάρνια και μπαίνουν στη χώρα του Ασλάν, μια πανέμορφη χώρα που συνδυάζει τα καλύτερα στοιχεία από την παλιά Νάρνια και της Αγγλίας των αναμνήσεών τους. Τα παιδιά τελικά ανακαλύπτουν ότι στην πραγματικότητα έχουν πεθάνει και έχουν διασχίσει τη «Χώρα της Σκιάς» η οποία δεν ήταν παρά μια χλωμή απομίμηση του αιώνιου και αμετάβλητου κόσμου στον οποίο κατοικούσαν τώρα. Παρά το σαφές χριστιανικό μήνυμα, η επίδραση του Πλάτωνα είναι εμφανής -ένα από τα άπειρα παραδείγματα της τεράστιας (και συχνά απρόσμενης) επιρροής που είχε ο αρχαίος αυτός Έλληνας φιλόσοφος στον δυτικό πολιτισμό και στη θρησκεία και την τέχνη του.

Επιμύθιο:
Η γήινη γνώση είναι μια φευγαλέα σκιά

ΠΛΑΤΩΝ: Συμπόσιον (212c-213e)

Εἰπόντος δὲ ταῦτα τοῦ Σωκράτους τοὺς μὲν ἐπαινεῖν, τὸν δὲ Ἀριστοφάνη λέγειν τι ἐπιχειρεῖν, ὅτι ἐμνήσθη αὐτοῦ λέγων ὁ Σωκράτης περὶ τοῦ λόγου· καὶ ἐξαίφνης τὴν αὔλειον θύραν κρουομένην πολὺν ψόφον παρασχεῖν ὡς κωμαστῶν, καὶ αὐλητρίδος φωνὴν ἀκούειν. τὸν οὖν Ἀγάθωνα, Παῖδες, φάναι, [212d] οὐ σκέψεσθε; καὶ ἐὰν μέν τις τῶν ἐπιτηδείων ᾖ, καλεῖτε· εἰ δὲ μή, λέγετε ὅτι οὐ πίνομεν ἀλλ᾽ ἀναπαυόμεθα ἤδη.
Καὶ οὐ πολὺ ὕστερον Ἀλκιβιάδου τὴν φωνὴν ἀκούειν ἐν τῇ αὐλῇ σφόδρα μεθύοντος καὶ μέγα βοῶντος, ἐρωτῶντος ὅπου Ἀγάθων καὶ κελεύοντος ἄγειν παρ᾽ Ἀγάθωνα. ἄγειν οὖν αὐτὸν παρὰ σφᾶς τήν τε αὐλητρίδα ὑπολαβοῦσαν καὶ ἄλλους τινὰς τῶν ἀκολούθων, καὶ ἐπιστῆναι ἐπὶ τὰς θύρας [212e] ἐστεφανωμένον αὐτὸν κιττοῦ τέ τινι στεφάνῳ δασεῖ καὶ ἴων, καὶ ταινίας ἔχοντα ἐπὶ τῆς κεφαλῆς πάνυ πολλάς, καὶ εἰπεῖν· Ἄνδρες, χαίρετε· μεθύοντα ἄνδρα πάνυ σφόδρα δέξεσθε συμπότην, ἢ ἀπίωμεν ἀναδήσαντες μόνον Ἀγάθωνα, ἐφ᾽ ᾧπερ ἤλθομεν; ἐγὼ γάρ τοι, φάναι, χθὲς μὲν οὐχ οἷός τ᾽ ἐγενόμην ἀφικέσθαι, νῦν δὲ ἥκω ἐπὶ τῇ κεφαλῇ ἔχων τὰς ταινίας, ἵνα ἀπὸ τῆς ἐμῆς κεφαλῆς τὴν τοῦ σοφωτάτου καὶ καλλίστου κεφαλὴν ἐὰν εἴπω οὑτωσὶ ἀναδήσω. ἆρα καταγελάσεσθέ μου ὡς μεθύοντος; ἐγὼ δέ, κἂν ὑμεῖς [213a] γελᾶτε, ὅμως εὖ οἶδ᾽ ὅτι ἀληθῆ λέγω. ἀλλά μοι λέγετε αὐτόθεν, ἐπὶ ῥητοῖς εἰσίω ἢ μή; συμπίεσθε ἢ οὔ;
Πάντας οὖν ἀναθορυβῆσαι καὶ κελεύειν εἰσιέναι καὶ κατακλίνεσθαι, καὶ τὸν Ἀγάθωνα καλεῖν αὐτόν. καὶ τὸν ἰέναι ἀγόμενον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ περιαιρούμενον ἅμα τὰς ταινίας ὡς ἀναδήσοντα, ἐπίπροσθε τῶν ὀφθαλμῶν ἔχοντα οὐ κατιδεῖν τὸν Σωκράτη, ἀλλὰ καθίζεσθαι παρὰ τὸν [213b] Ἀγάθωνα ἐν μέσῳ Σωκράτους τε καὶ ἐκείνου· παραχωρῆσαι γὰρ τὸν Σωκράτη ὡς ἐκεῖνον κατιδεῖν. παρακαθεζόμενον δὲ αὐτὸν ἀσπάζεσθαί τε τὸν Ἀγάθωνα καὶ ἀναδεῖν.
Εἰπεῖν οὖν τὸν Ἀγάθωνα Ὑπολύετε, παῖδες, Ἀλκιβιάδην, ἵνα ἐκ τρίτων κατακέηται.
Πάνυ γε, εἰπεῖν τὸν Ἀλκιβιάδην· ἀλλὰ τίς ἡμῖν ὅδε τρίτος συμπότης; καὶ ἅμα μεταστρεφόμενον αὐτὸν ὁρᾶν τὸν Σωκράτη, ἰδόντα δὲ ἀναπηδῆσαι καὶ εἰπεῖν Ὦ Ἡράκλεις, τουτὶ τί ἦν; Σωκράτης οὗτος; ἐλλοχῶν αὖ με ἐνταῦθα [213c] κατέκεισο, ὥσπερ εἰώθεις ἐξαίφνης ἀναφαίνεσθαι ὅπου ἐγὼ ᾤμην ἥκιστά σε ἔσεσθαι. καὶ νῦν τί ἥκεις; καὶ τί αὖ ἐνταῦθα κατεκλίνης; ὡς οὐ παρὰ Ἀριστοφάνει οὐδὲ εἴ τις ἄλλος γελοῖος ἔστι τε καὶ βούλεται, ἀλλὰ διεμηχανήσω ὅπως παρὰ τῷ καλλίστῳ τῶν ἔνδον κατακείσῃ.
Καὶ τὸν Σωκράτη, Ἀγάθων, φάναι, ὅρα εἴ μοι ἐπαμύνεις· ὡς ἐμοὶ ὁ τούτου ἔρως τοῦ ἀνθρώπου οὐ φαῦλον πρᾶγμα γέγονεν. ἀπ᾽ ἐκείνου γὰρ τοῦ χρόνου, ἀφ᾽ οὗ τούτου [213d] ἠράσθην, οὐκέτι ἔξεστίν μοι οὔτε προσβλέψαι οὔτε διαλεχθῆναι καλῷ οὐδ᾽ ἑνί, ἢ οὑτοσὶ ζηλοτυπῶν με καὶ φθονῶν θαυμαστὰ ἐργάζεται καὶ λοιδορεῖταί τε καὶ τὼ χεῖρε μόγις ἀπέχεται. ὅρα οὖν μή τι καὶ νῦν ἐργάσηται, ἀλλὰ διάλλαξον ἡμᾶς, ἢ ἐὰν ἐπιχειρῇ βιάζεσθαι, ἐπάμυνε, ὡς ἐγὼ τὴν τούτου μανίαν τε καὶ φιλεραστίαν πάνυ ὀρρωδῶ.
Ἀλλ᾽ οὐκ ἔστι, φάναι τὸν Ἀλκιβιάδην, ἐμοὶ καὶ σοὶ διαλλαγή. ἀλλὰ τούτων μὲν εἰς αὖθίς σε τιμωρήσομαι· νῦν [213e] δέ μοι, Ἀγάθων, φάναι, μετάδος τῶν ταινιῶν, ἵνα ἀναδήσω καὶ τὴν τούτου ταυτηνὶ τὴν θαυμαστὴν κεφαλήν, καὶ μή μοι μέμφηται ὅτι σὲ μὲν ἀνέδησα, αὐτὸν δὲ νικῶντα ἐν λόγοις πάντας ἀνθρώπους, οὐ μόνον πρῴην ὥσπερ σύ, ἀλλ᾽ ἀεί, ἔπειτα οὐκ ἀνέδησα. καὶ ἅμ᾽ αὐτὸν λαβόντα τῶν ταινιῶν ἀναδεῖν τὸν Σωκράτη καὶ κατακλίνεσθαι.

***
Εγκώμιο του Σωκράτη από τον Αλκιβιάδη
2. ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ ΕΠΑΙΝΟΣ ΤΟΥ ΑΛΚΙΒΙΑΔΗ
ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΣ. Αυτά είπε ο Σωκράτης, όπως μου τα διηγήθηκε ο Αριστόδημος· κι οι άλλοι συμπότες τού απηύθυναν επαίνους, ενώ ο Αριστοφάνης πήγε κάτι να πει, επειδή ο Σωκράτης στο λόγο του έκανε κάποιον υπαινιγμό στη δική του ομιλία, όταν ξαφνικά χτυπήματα σαν από γλεντοκόπους στην αυλόπορτα ξεσήκωσαν μεγάλο θόρυβο κι ακούστηκε φωνή αυλητρίδας. Λοιπόν ο Αγάθων φώναξε: «Παιδιά, [212d] τί κάθεστε; ρίξτε μια ματιά κι αν είναι κάποιος δικός μας, καλέστε τον μέσα· ειδάλλως, πέστε ότι δεν πίνουμε, αλλά τώρα πια λέμε να ξεκουραστούμε».
Και σε λίγο ακούστηκε η φωνή του Αλκιβιάδη στην αυλή, που, τύφλα στο μεθύσι, χαλούσε τον κόσμο με τις κραυγές του, να ρωτά: «Πού είναι ο Αγάθων;» και να προστάζει να τον οδηγήσουν στον Αγάθωνα. Πράγματι, τον πήραν και τον πήγαιναν μέσα η αυλητρίδα, υποβαστάζοντάς τον, και κάποιοι άλλοι από την ακολουθία του· πρόβαλε όρθιος στην πόρτα, [212e] στεφανωμένος με πυκνό στεφάνι από φύλλα κισσού και μενεξέδες, με το κεφάλι φορτωμένο με πάρα πολλές ταινίες, και είπε: «Παίδες, γεια σας! Θα δεχτείτε στην παρέα σας, συμπότη, έναν άνθρωπο τύφλα στο μεθύσι ή μια στιγμή μόνο να στεφανώσουμε τον Αγάθωνα —αυτό μας έφερε εδώ— και να σηκωθούμε να φύγουμε; Γιατί εγώ, είπε, χτες δεν μπόρεσα να έρθω, αλλά ήρθα τώρα με το κεφάλι φορτωμένο με ταινίες, για να τις πάρω απ᾽ το κεφάλι μου και να στεφανώσω την κεφαλή του —πώς αλλιώς να το πω;— σοφότατου και ωραιότατου. Λέτε να γελάσετε με την καρδιά σας, έτσι που με βλέπετε μεθυσμένο; Γελάτε όσο θέλετε, [213a] εγώ όμως έχω τη συναίσθηση ότι λέω την αλήθεια. Αλλά πείτε μου, εδώ και τώρα, να μπω —αλλά με τους όρους μου!— ή να μην μπω; Θα πιείτε μαζί μου, ναι ή όχι;»
Λοιπόν όλοι ξέσπασαν σ᾽ επευφημίες και τον καλούσαν να περάσει μέσα και να ξαπλώσει κι ο Αγάθων τον φώναξε κοντά του. Κι αυτός, οδηγούμενος από τους υπηρέτες, προχώρησε και ξετύλιγε απ᾽ το κεφάλι του τις ταινίες, για να στεφανώσει τον Αγάθωνα· και, καθώς αυτές έπεφταν μπροστά στα μάτια του, δεν είδε τον Σωκράτη, αλλά πήρε θέση δίπλα [213b] στον Αγάθωνα, ανάμεσα στον Σωκράτη κι εκείνον· γιατί ο Σωκράτης παραμέρισε, για να κάνει τόπο να ξαπλώσει κι αυτός. Πήρε θέση λοιπόν δίπλα στον Αγάθωνα ο Αλκιβιάδης, τον ασπάστηκε και τον στεφάνωσε.
Λοιπόν ο Αγάθων είπε: «Παιδιά, λύστε τα σαντάλια του Αλκιβιάδη, για να ξαπλώσει εδώ, τρίτος ανάμεσά μας!».
«Λαμπρά! είπε ο Αλκιβιάδης· αλλά ποιός είναι ετούτος ο τρίτος συμπότης στο ανάκλιντρό μας;» Και την ίδια στιγμή, έτσι που στράφηκε, είδε τον Σωκράτη· και, με το που τον είδε, πετάχτηκε όρθιος και φώναξε: «Άλλο και τούτο, Ηρακλή μου! Βρε Σωκράτη, εσύ! Μου ᾽χες στήσει καρτέρι πάλι [213c] ξαπλωμένος εδώ, όπως χίλιες φορές ξεφύτρωνες ξαφνικά εκεί που δεν πήγαινε καθόλου το μυαλό μου ότι θα βρίσκεσαι. Και τώρα, τί δουλειά έχεις εδώ; και γιατί ήρθες πάλι και ξάπλωσες σ᾽ αυτή τη θέση; Δεν πήγαινες να ξαπλώσεις δίπλα στον Αριστοφάνη ή δίπλα σε κάποιον άλλο που και είναι και θέλει να ᾽ναι γελωτοποιός, αλλά τα μαγείρεψες έτσι, ώστε να ξαπλώσεις δίπλα στον ωραιότερο της συντροφιάς!»
Κι ο Σωκράτης είπε: «Αγάθων, πάρε τα μέτρα σου να με προστατέψεις· γιατί ο έρωτας τούτου του ανθρώπου μου ᾽χει κάνει τη ζωή μαρτύριο! Γιατί απ᾽ τη μέρα που τον [213d] ερωτεύτηκα δεν έχω πια το ελεύτερο ούτε να ρίξω το βλέμμα μου ούτε να πιάσω κουβέντα με κάποιον όμορφο, αλλά ετούτος εδώ, ζηλότυπος και φοβερός, μου κάνει φριχτές σκηνές και μ᾽ ελεεινολογεί και με δυσκολία κρατά τα χέρια του απ᾽ το να με ξυλοκοπήσει. Κοίταξε λοιπόν μην κάνει και τώρα κάτι τέτοιο· βάλε το χεράκι σου να μας συμφιλιώσεις, ή, αν κάνει πως ασκεί βία επάνω μου, προστάτεψέ με, γιατί η τρομάρα μου απ᾽ τη μανία και το πάθος του για τον εραστή του δε λέγεται».
«Αλλά, είπε ο Αλκιβιάδης, συμβιβασμός ανάμεσά μας αποκλείεται. Αλλά γι᾽ αυτά αργά ή γρήγορα θα σε τιμωρήσω· όμως τώρα, [213e] Αγάθων, δώσε μου μερικές ταινίες, για να στεφανώσω κι ετούτου τούτην εδώ τη θαυμαστή κεφαλή και να μη με μέμφεται που εσένα βέβαια σε στεφάνωσα, αυτόν όμως, που στη συζήτηση νικά όλους τους ανθρώπους κι όχι μόνο, όπως εσύ, προχτές, αλλά πάντοτε, παρ᾽ όλ᾽ αυτά δεν τον στεφάνωσα». Και ταυτόχρονα πήρε μερικές ταινίες, στεφάνωσε τον Σωκράτη και ξάπλωσε.

Κυριακή 7 Μαρτίου 2021

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ - Δύσκολος (546-573)

[ΓΕ.] τί τὸ κακόν; οἴει χεῖρας ἑξήκοντά με,
ἄνθρωπ᾽, ἔχειν; τοὺς ἄνθρακάς σοι ζωπυρῶ
[. . .]μαι, φέρω πλύνω κατατέμνω σπλάγχν᾽ ἅμα
μάττω περιφέρω τὰ [κεράμια, νὴ το]υτονί,
550ὑπὸ τοῦ καπνοῦ τυφλὸς [γεγονὼ]ς τούτοις ὅλος.
ἄγειν δοκῶ μοι τὴν ἑορτήν. ΣΩ. παῖ Γέτα.
ΓΕ. ἐμὲ τίς; (ΣΩ.) ἐγώ. (ΓΕ.) σὺ δ᾽ εἶ τίς; (ΣΩ.) οὐχ ὁρᾷς; (ΓΕ.) ὁρῶ·
τρόφιμος. (ΣΩ.) τί ποιεῖτ᾽ ἐνθάδ᾽, εἰπέ μοι; (ΓΕ.) τί γάρ;
τεθύκαμεν ἄρτι καὶ παρασκευάζομεν
555ἄριστον ὑμῖν. (ΣΩ.) ἐνθάδ᾽ ἡ μήτηρ; (ΓΕ.) πάλαι.
(ΣΩ.) ὁ πατὴρ δέ; (ΓΕ.) προσδοκῶμεν. ἀλλὰ πάραγε σύ.
(ΣΩ.) μικρὸν διαδραμών ‹γ᾽›. ἐνθαδὶ τρόπον τινὰ
γέγον᾽ οὐκ ἄκαιρος ἡ θυσία· παραλήψομαι
τὸ μειράκιον τουτὶ γάρ, ἐλθὼν ὡς ἔχω,
560καὶ τὸν θεράποντ᾽ αὐτοῦ· κεκοινωνηκότες
ἱερῶν γὰρ εἰς τὰ λοιπὰ χρησιμώτεροι
ἡμῖν ἔσονται σύμμαχοι πρὸς τὸν γάμον.
(ΓΕ.) τί φῄς; ἐπ᾽ ἄριστόν τινας παραλαμβάνειν
μέλλεις πορευθείς; ἕνεκ᾽ ἐμοῦ τρισχίλιοι
565γένοισθ᾽· ἐγὼ μὲν γὰρ πάλαι τοῦτ᾽ οἶδ᾽, ὅτι
οὐ γεύσομ᾽ οὐδενός· πόθεν γάρ; συνάγετε
πάντας. καλὸν γὰρ τεθύκαθ᾽ ἱερεῖον, πάνυ
ἄξιον ἰδεῖν. ἀλλὰ ‹τὰ› γύναια ταῦτά μοι
(ἔχει γὰρ ἀστείως) μεταδοίη γ᾽ ἄν τινος;
570οὐδ᾽ ἄν, μὰ τὴν Δήμητρ᾽, ἁλὸς πικροῦ. (ΣΩ.) καλῶς
ἔσται, Γέτα, τὸ τήμερον — μαντεύσομαι
τοῦτ᾽ αὐτός, ὦ Πάν· ἀλλὰ μὴν προσεύχομαι
ἀεὶ παριών σοι — καὶ φιλανθρωπεύσομαι.

***
ΓΕΤ. Τί φρίκη! Εξήντα χέρια πρέπει να ᾽χω·
αυτό καταλαβαίνω. Εγώ για σένα
τα κάρβουνα συμπάω, μωρέ άνθρωπέ μου,
αλευρώνω, τα εντόσθια κομματιάζω,
ζυμώνω, κουβαλώ το ᾽να και τ᾽ άλλο,
550κι απ᾽ τον καπνό στραβός, παλεύω μόνος·
της γιορτής το γαϊδούρι εγώ ειμαι, λέω.
ΣΩΣ. Ε Γέτα! ΓΕΤ. Εμένα κράζουνε; Ποιός είναι;
ΣΩΣ. Εγώ. ΓΕΤ. Ποιός δηλαδή; ΣΩΣ. Δε βλέπεις;
ΓΕΤ. (τρίβοντας τα μάτια του) Βλέπω·
είσαι ο μικρός μου αφέντης. ΣΩΣ. Μα, γιά πες μου,
τί κάνετε εδώ πέρα; ΓΕΤ. Έχουμε κάμει
τώρα δα τη θυσία, και το τραπέζι
τοιμάζουμε για σας. ΣΩΣ. Η μάνα εδώ ᾽ναι;
ΓΕΤ. Από ώρα. ΣΩΣ. Κι ο πατέρας; ΓΕΤ. Όπου να ᾽ναι,
θά ᾽ρθει κι αυτός. Λοιπόν κι εσύ έλα μέσα.
ΣΩΣ. Θα κάμω πρώτα μια μικρή βολτίτσα.
Μπορεί να μού ᾽βγει σε καλό η θυσία·
θα πάω έτσι όπως είμαι να καλέσω
τ᾽ αγόρι εδώ από δίπλα στη θυσία,
560μαζί του και το δούλο του· σα λάβουν
μέρος στην τελετή, βοηθοί μου θα είναι
πιο θερμοί στο να πάρω το κορίτσι.
ΓΕΤ. Τί λες; Θα φέρεις κόσμο στο τραπέζι;
Δεν πάτε να είστε, λέω, και τρεις χιλιάδες;
Έτσι κι αλλιώς εγώ —καλά το ξέρω—
ούτε μπουκιά στο στόμα δε θα βάλω.
Πού να βρεθεί; Μαζέψτε όλο τον κόσμο·
έχετε δα προσφέρει για θυσία
ένα σφαχτό πανέμορφο στην όψη.
Αλλά οι κυράδες —τί χαριτωμένες!—
θα δώσουνε μερίδιο και σ᾽ εμένα;
570Μπα, μά τη Δήμητρα, ούτε λίγο αλάτι.
ΣΩΣ. Καλά θα πάνε σήμερα όλα, Γέτα.
Γυρίζει κατά το ιερό.
Μάντης σ᾽ αυτό θα γίνω, ω Πάνα, ο ίδιος·
σε προσκυνώ δα πάντα όταν περνάω,
και θα ᾽μαστε έτσι πάντα αγαπημένοι.
Φεύγει κατά το σπίτι του Γοργία· από του Κνήμωνα
βγαίνει η Σιμίκη, αλαλιασμένη.

Ιστορία της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας: Η συνάντηση της αρχαίας Ελληνικής με άλλες γλώσσες

9.8 Για να συγκεφαλαιώσουμε

Ο γλωσσικός δανεισμός είναι γέννημα της ιστορίας - των επαφών δηλαδή ανάμεσα στους λαούς.

Ο δανεισμός δεν «χαλάει» τη γλώσσα. Τα δάνεια πάντα γίνονται κομμάτι της γλώσσας που τα «εισάγει».

Σε ορισμένες περιπτώσεις η γλωσσική επαφή μπορεί να σημάνει τη διαδικασία της μετακίνησης των ομιλητών από τη μητρική τους γλώσσα σε μια άλλη.

Η αρχαία Ελληνική γλώσσα δανείστηκε από άλλες γλώσσες και δάνεισε σε άλλες γλώσσες. Σε αρκετές περιπτώσεις η επαφή με την Ελληνική γλώσσα οδήγησε ομιλητές άλλων γλωσσών στην εγκατάλειψη της μητρικής τους γλώσσας - στον εξελληνισμό τους.

Η σημαντικότερη γλωσσική επαφή της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας ήταν η συνάντησή της με τη λατινική. Αυτή η συνάντηση άφησε και τα περισσότερα «ίχνη».

Η Ελληνική Αρχαιότητα: ΙII. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 6. Η έλευση των Ρωμαίων

6.4. Η απελευθέρωση των Ελλήνων

Την εποχή του Συμμαχικού Πολέμου οι Έλληνες δεν μπορούσαν να προβλέψουν ότι η συμφωνία της Ναυπάκτου θα ήταν η τελευταία που πραγματοποιούσαν χωρίς την εμπλοκή των Ρωμαίων. Αυτό που καταλάβαιναν οι περισσότεροι ήταν ότι χρειάζονταν συμμάχους για να επιλύσουν τα χρόνια προβλήματά τους. Εφόσον οι Μακεδόνες είχαν στραφεί προς τους Καρχηδόνιους, οι εχθροί των Μακεδόνων στράφηκαν προς τη Ρώμη. Όταν μάλιστα κατέρρευσε η Καρχηδόνα, η Ρώμη παρέμεινε η μοναδική δύναμη που ήταν σε θέση να συνδράμει τους Έλληνες συμμάχους της - αλλά και να κατακτήσει τον ελληνικό κόσμο.

Ο Πολύβιος πίστεψε ότι η δύναμη της Ρώμης βρισκόταν στο πολίτευμά της. Διέκοψε έτσι τη ροή της αφήγησής του για να το αναλύσει και να το επαινέσει. Ένα ολόκληρο βιβλίο της ιστορίας του το αφιέρωσε στον σκοπό αυτό. Προφανώς δεν ήταν ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που σχημάτισε αυτή τη γνώμη. Μια επιγραφή του 215 που έχει διασωθεί βεβαιώνει ότι ο βασιλιάς Φίλιππος Ε' ήταν επίσης καλά ενημερωμένος και εντυπωσιασμένος από τις αρετές του ρωμαϊκού πολιτεύματος. Συμβούλευε τους Λαρισαίους να προσφέρουν χωρίς φειδώ τα πολιτικά δικαιώματα, για να δυναμώσει η πόλη τους και να μην καταντά χέρσα η γη: όπως έκαναν οι Ρωμαίοι, που απένειμαν την ιδιότητα του πολίτη ακόμη και στους δούλους τους όταν τους απελευθέρωναν.

Το ρωμαϊκό πολίτευμα ονομαζόταν res publica και μεταφράζεται στα ελληνικά Δημοκρατία (το κεφαλαίο γράμμα επιτρέπει τη διάκριση από τις ελληνικές δημοκρατίες), μολονότι ο ορθός ελληνικός όρος θα ήταν Πολιτεία. Σύμφωνα με τον Πολύβιο, που το μελέτησε, δεν ήταν εξ ολοκλήρου ούτε αριστοκρατικό ούτε δημοκρατικό, ούτε μοναρχικό. Οι δύο ὕπατοι (consules) ενεργούσαν ως μονάρχες. Όταν δεν απουσίαζαν σε εκστρατεία, είχαν το δικαίωμα να προβαίνουν σε οποιαδήποτε δημόσια ενέργεια. Συγκαλούσαν τις εξαιρετικά επείγουσες συσκέψεις και φρόντιζαν για την εκτέλεση των αποφάσεων. Συγκαλούσαν επίσης την Εκκλησία του Δήμου, ζητώντας επικύρωση για όσα θέματα απαιτούνταν η συγκατάθεση του λαού. Για τις πολεμικές προετοιμασίες είχαν σχεδόν απόλυτη εξουσία. Η Σύγκλητος (την οποία ορισμένοι Έλληνες αποκαλούσαν Γερουσία), το ανώτατο πολιτικό όργανο διοίκησης, ήταν ένα σώμα αριστοκρατικό. Είχε την κυριότητα του ταμείου, ώστε καμία σημαντική δαπάνη δεν μπορούσε να γίνει χωρίς τη συναίνεσή της. Δεχόταν τις ξένες πρεσβείες και έστελνε πρεσβείες σε άλλους λαούς, διαμεσολαβώντας ή ανακοινώνοντας την κήρυξη πολέμου. Τα δικαιώματα του λαού θύμιζαν δημοκρατία. Όλα τα αξιώματα απονέμονταν από τον λαό, και όλες οι ποινές, ιδιαιτέρως η θανατική, επιβάλλονταν από τον λαό. Ο λαός ήλεγχε τους νόμους και, το σπουδαιότερο, αποφάσιζε για τον πόλεμο ή την ειρήνη και επικύρωνε τις συμμαχίες. Ακόμη και οι ύπατοι, όταν παρέδιδαν την εξουσία, λογοδοτούσαν στον λαό για τα έργα τους.

Γύρω από τις προθέσεις και τους στόχους της Ρώμης άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση. Πολλοί έσπευσαν να ισχυριστούν ότι η Ρώμη ενδιαφερόταν πρωτίστως για την ασφάλειά της και ότι χάραζε την πολιτική της στην ανατολική Μεσόγειο βήμα προς βήμα, καθώς εξελίσσονταν τα δεδομένα, χωρίς σχέδιο. Άλλοι είχαν τη βεβαιότητα ότι η Ρώμη ήταν από τη φύση της επιθετική και επεκτατική: δεν θα σταματούσε πριν κατακτήσει ολόκληρο τον γνωστό κόσμο. Το σίγουρο ήταν ότι η Ρώμη είχε μάθει να ζει πολεμώντας και ότι ο πόλεμος, ακόμη και στις δυσκολότερες στιγμές, τη συντηρούσε τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά. Μόλις αποδεσμεύτηκε από τον Αννίβα, στράφηκε προς την ανατολική Μεσόγειο με αποφασιστικότητα, συνέπεια και διορατικότητα.

Το 204 πέθανε ο Πτολεμαίος Δ', αφήνοντας το βασίλειό του στον πεντάχρονο γιο του, τον Πτολεμαίο Ε', που επονομάστηκε Επιφανής (204-180). Ο Αντίοχος Γ' και ο Φίλιππος Ε' αντιλήφθηκαν ότι τη διοίκηση της Αιγύπτου είχαν αναλάβει ιδιοτελείς και ανίκανοι σύμβουλοι. Σύμφωνα με μια φήμη που κυκλοφορούσε επίμονα, έσπευσαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση και συμμάχησαν μυστικά, με βασικό στόχο να μοιραστούν μεταξύ τους το αδύναμο πτολεμαϊκό βασίλειο. Η ενδεχόμενη επιτυχία του σχεδίου τους θα ανέτρεπε ριζικά τις ισορροπίες και θα έθετε σε σοβαρό κίνδυνο όχι μόνο την Αίγυπτο, αλλά επίσης τις πόλεις και τα έθνη που προσπαθούσαν να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους. Οι αντιδράσεις ήταν έτσι άμεσες και αλυσιδωτές.

Έχοντας εδραιώσει τη θέση του στις ανατολικές σατραπείες, ο Αντίοχος ξεκίνησε το 202 τον Ε' Συριακό Πόλεμο, επιτυγχάνοντας αυτή τη φορά να προσαρτήσει την Κοίλη Συρία και την Παλαιστίνη στο βασίλειό του. Επρόκειτο για μια επιτυχία με στρατηγικά και οικονομικά οφέλη, την οποία οι Σελευκίδες ανέμεναν έναν αιώνα. Ο Αντίοχος πάντως δεν φαίνεται να έδωσε μεγάλη σημασία σε μια λεπτομέρεια. Στη χώρα που είχε κατακτήσει κατοικούσαν οι Ιουδαίοι με πρωτεύουσα την Ιερουσαλήμ. Είχαν απολέσει την πολιτική τους ανεξαρτησία από αιώνες, αλλά διατηρούσαν τη θρησκεία τους που τους έδινε δύναμη και συνοχή. Ζώντας ειρηνικά στο πλαίσιο του πτολεμαϊκού βασιλείου, μετακινούνταν εύκολα από την Παλαιστίνη στην Αίγυπτο και πολλοί είχαν εγκατασταθεί μόνιμα στην Αλεξάνδρεια, συγκροτώντας μια πολυπληθή και δυναμική εθνική ομάδα. Καθώς όμως οι Σελευκίδες πολεμούσαν με τους Πτολεμαίους για την κατοχή της Παλαιστίνης, οι Ιουδαίοι βρέθηκαν παγιδευμένοι σε μια αναμέτρηση που τους αφάνιζε χωρίς να τους αφορά: οὐδὲν ἀπέλειπον χειμαζομένης νεὼς καὶ πονουμένης ὑπὸ τοῦ κλύδωνος («έμοιαζαν σαν καράβι μέσα στην τρικυμία») γράφει ο Ιουδαίος ιστορικός Φλάβιος Ιώσηπος. Παρόμοια θα αισθάνονταν πολλοί άλλοι λαοί που δεν ανέδειξαν έναν ικανό ιστορικό να αφηγηθεί τα πάθη τους.

Μεγαλύτερη προσοχή ήταν υποχρεωμένος να δώσει ο Αντίοχος στο νέο βασίλειο των Πάρθων, που είχε ιδρυθεί εκείνη την εποχή στα υψίπεδα του Ιράν, εκεί όπου άλλοτε βρισκόταν η καρδιά της Περσικής Αυτοκρατορίας. Η βασιλική δυναστεία των Αρσακιδών ισχυρίστηκε αργότερα ότι καταγόταν από τους Αχαιμενίδες, την εξουσία των οποίων είχε καταλύσει ο Αλέξανδρος.

Ο Φίλιππος, που πολεμούσε στο βόρειο Αιγαίο, κινήθηκε προς τον νότο. Μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του ήταν η κατάκτηση της Σάμου. Κύριοι αντίπαλοί του στη θάλασσα αναδείχθηκαν η Ρόδος και το Πέργαμο. Το Πέργαμο ήταν ένα νέο βασίλειο που δημιουργήθηκε στη Μικρά Ασία μετά τον θάνατο του Λυσιμάχου και του Σέλευκου Α'. Ισχυροποιήθηκε από τον Άτταλο Α' (241-197), που αναγορεύτηκε το 238 βασιλιάς και διεύρυνε τα σύνορα της επικράτειάς του. Ο Άτταλος αντιμετώπισε νικηφόρα τους Γαλάτες επιδρομείς και εκμεταλλεύτηκε τις δυσκολίες των Σελευκιδών. Η αντιμακεδονική του πολιτική τον έφερε σε συνεργασία με τους Αιτωλούς. Καθώς οι συγκρούσεις με τον Φίλιππο βρίσκονταν σε εξέλιξη, κατάφερε να κερδίσει και την εύνοια των Αθηναίων προσφέροντάς τους μεγάλες ευεργεσίες.

Οι Αθηναίοι είχαν κάνει το λάθος να καταδικάσουν σε θάνατο δύο Ακαρνάνες που πήραν μέρος αμύητοι στα Ελευσίνια μυστήρια. Οι Ακαρνάνες ήταν σύμμαχοι των Μακεδόνων, τους οποίους κανένας στην Αθήνα δεν ήθελε να προκαλέσει. Αλλά τα σοβαρά θρησκευτικά ζητήματα δεν επέτρεπαν μεγάλη πολιτική ευελιξία. Η αναμέτρηση με τον Φίλιππο άρχισε έτσι σχεδόν αμέσως. Καθώς λοιπόν οι Μακεδόνες λεηλατούσαν την Αττική, οι Αθηναίοι υποδέχονταν στην πόλη τον Άτταλο και πρέσβεις από τη Ρόδο και τη Ρώμη. Η προσχώρησή τους στο αντιμακεδονικό μέτωπο ήταν αυτονόητη. Επιφύλαξαν στους επισκέπτες εξαιρετικές τιμές, παρατάσσοντας στους δρόμους τους ιερείς και τις ιέρειες, ανοίγοντας όλους τους ναούς και σπεύδοντας όλοι να τους προϋπαντήσουν, άρχοντες, ιππείς και απλοί πολίτες με τις γυναίκες και τα παιδιά τους. Για να τιμήσουν μάλιστα τον Άτταλο, κατήργησαν τις δύο φυλές που είχαν ιδρύσει στα ονόματα των Μακεδόνων βασιλέων και δημιούργησαν μια νέα με το δικό του.

Η Αίγυπτος είχε ήδη καλές διπλωματικές σχέσεις με τη Ρώμη, αλλά στις συνθήκες που βρέθηκε μετά τον θάνατο του Πτολεμαίου Δ' η συνεργασία μαζί της έγινε απολύτως αναγκαία. Η κεντρική διοίκηση ήταν εξαιρετικά αδύναμη, και αυτό δεν το γνώριζαν μόνο οι εξωτερικοί της εχθροί. Με τη συμμετοχή τους στον στρατό του βασιλιά και τη συμβολή τους στη νίκη της Ραφίας οι αυτόχθονες Αιγύπτιοι είχαν αναθαρρήσει. Ορισμένοι άρχισαν να διεκδικούν πολιτική αυτονομία, και σύντομα η Άνω Αίγυπτος αποσχίστηκε, αναδεικνύοντας δικό της φαραώ. Οι βασιλείς ήταν πλέον υποχρεωμένοι να σέβονται το ιερατείο και να του παραχωρούν προνόμια και εξουσία. Η περίφημη στήλη της Ροζέτας, που ανακαλύφθηκε όταν ο Ναπολέων κατέκτησε την Αίγυπτο, συντάχθηκε την εποχή εκείνη. Αποδίδει τιμή στον Πτολεμαίο Ε' για τις ευεργεσίες του στους αιγυπτιακούς ναούς.

Η Ρώμη αντιμετώπισε τη σχέση της με τον Φίλιππο ως πρώτη προτεραιότητα. Ο πολύνεκρος και πολυδάπανος πόλεμος με τον Αννίβα είχε εξαντλήσει τους πολίτες της, αλλά η Σύγκλητος τους υπενθύμισε τον κίνδυνο που είχαν διατρέξει την εποχή της εισβολής του Πύρρου στην Ιταλία και επικαλέστηκε τις εχθρικές διαθέσεις των Μακεδόνων. Την κρισιμότερη στιγμή είχαν συμμαχήσει με τους Καρχηδόνιους, τους πιο επικίνδυνους εχθρούς τους. Τους υπενθύμισε επίσης ότι, όπως είχε αποδειχθεί, μάχονταν καλύτερα σε ξένο έδαφος παρά στο δικό τους. Αντί να περιμένουν την αναμέτρηση στην Ιταλία ήταν προτιμότερο να την αρχίσουν στην Ελλάδα. Ο πόλεμος εναντίον του Φιλίππου, που ονομάστηκε Β' Μακεδονικός, αποφασίστηκε έτσι λίγους μόλις μήνες μετά τη συντριβή της Καρχηδόνας.

Στη διάρκεια του πολέμου οι πρεσβείες από την Ελλάδα στη Ρώμη πήγαιναν και έρχονταν, καθώς από τη διπλωματία κρινόταν συχνά η ένταξη των διαφόρων πόλεων στα αντίπαλα στρατόπεδα. Οι προσχωρήσεις των Αχαιών και στη συνέχεια των Βοιωτών και των Αιτωλών στον αντιμακεδονικό αγώνα άφησαν τον Φίλιππο με λίγους μόνο συμμάχους. Ακόμη και η Σπάρτη, η οποία στην αρχή του πολέμου είχε συνεργαστεί μαζί του, στη συνέχεια συντάχθηκε με τους εχθρούς του. Η απαίτηση των Ρωμαίων να απομακρυνθεί ο Φίλιππος από τις πόλεις και τις περιοχές που είχε κατακτήσει γινόταν δεκτή με θέρμη από πολλούς Έλληνες. Κεντρικό σύνθημα των Ρωμαίων ήταν η απελευθέρωση των Ελλήνων.

Ο πόλεμος κρίθηκε το 197. Σε μια καθοριστική μάχη στις Κυνός Κεφαλές της Θεσσαλίας οι μακεδονικές φάλαγγες με 16.000 πεζούς και 2.000 ιππείς, μαζί με αρκετές χιλιάδες ελαφρά οπλισμένους συμμάχους και μισθοφόρους, συντρίφθηκαν από τις ρωμαϊκές λεγεώνες που, μαζί με τους Έλληνες συμμάχους τους (κυρίως Αιτωλούς), διέθεταν περισσότερους από 26.000 άνδρες. Υπολογίστηκε ότι σκοτώθηκαν περίπου 8.000 Μακεδόνες και ότι αιχμαλωτίστηκαν περισσότεροι από 5.000. Οι Ρωμαίοι είχαν συγκριτικά πολύ μικρές απώλειες.

Την εποχή της μάχης ο Φίλιππος ήταν πλέον ένας έμπειρος βασιλιάς. Στη διπλωματία δεν τα είχε καταφέρει καλά και αποξενώθηκε ακόμη και από Έλληνες συμμάχους του, αλλά στον πόλεμο εξακολουθούσε να παραμένει κληρονόμος μιας μεγάλης παράδοσης. Όσο διατηρούσαν τη συνοχή τους, οι μακεδονικές φάλαγγες με τις σάρισες ήταν ακατανίκητες. Οι ειδικοί της εποχής εκτιμούσαν ότι σε φυσιολογικές συνθήκες ένας ισοδύναμος ρωμαϊκός στρατός δεν είχε καμία ελπίδα να τις αντιμετωπίσει με επιτυχία. Αλλά οι συνθήκες δεν ήταν πάντα φυσιολογικές. Στις Κυνός Κεφαλές οι Ρωμαίοι καθοδηγούνταν από έναν εξαιρετικά ικανό στρατηγό, τον Τίτο Κοΐντιο Φλαμινίνο. Η μεγαλύτερη επιτυχία του ήταν ότι παρέσυρε τους Μακεδόνες να πολεμήσουν σε ορεινό και δύσβατο τόπο. Επιπλέον, δεν επιτέθηκε κατά μέτωπο ούτε ταυτοχρόνως με όλες του τις δυνάμεις. Κατάφερε έτσι να διασπάσει τις φάλαγγες και να επιτεθεί κυρίως από τα πλάγια και τα νώτα. Αντιμέτωπες με ευέλικτες δυνάμεις, οι μακεδονικές φάλαγγες δεν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν μεταβολή για να αμυνθούν. Η ήττα τους εύκολα μετατράπηκε σε σφαγή. Όπως αποδείχθηκε στην κρίσιμη αυτή αναμέτρηση, ενώ οι φάλαγγες ήταν υπέρτερες σε πεδινές τοποθεσίες, οι ρωμαϊκές λεγεώνες ήταν υπέρτερες στις δύσβατες πλαγιές, με βλάστηση, τάφρους, χαράδρες, ρυάκια και ποταμούς. Τέτοιες ήταν άλλωστε οι περισσότερες τοποθεσίες στην Ελλάδα, καθιστώντας ακόμη και τη μεταφορά της σάρισας δυσχερή. Το σοβαρότερο πάντως λάθος των Μακεδόνων ήταν ότι είχαν λησμονήσει το μεγάλο δίδαγμα του Αλεξάνδρου. Η μακεδονική φάλαγγα έπρεπε να υποστηρίζεται οργανικά και συστηματικά από ιππικό ικανό να την προστατεύει από τα πλάγια και να εξασφαλίζει με την ορμή του ακόμη και τη νίκη.

Με τον θρίαμβό τους οι Ρωμαίοι ταπείνωσαν τον Φίλιππο και τον υποχρέωσαν να αποσυρθεί από τις ελληνικές πόλεις και τη Θεσσαλία και να καταργήσει τις φρουρές που διατηρούσε στη Χαλκίδα, τον Ακροκόρινθο και τη Δημητριάδα, τις οποίες ο ίδιος αποκαλούσε πέδας ἑλληνικάς, δηλαδή «δεσμά των Ελλήνων». Επιπλέον, να καταβάλει βαρύτατο πρόστιμο, να παραδώσει όλους τους αιχμαλώτους, τα οπλισμένα πλοία του εκτός από πέντε και έναν του γιο ως όμηρο. Ο Φλαμινίνος πάντως δεν δέχτηκε το επίμονο αίτημα των Αιτωλών να συνεχίσει τον πόλεμο και να ανατρέψει τον Φίλιππο. Πίστευε ότι περισσότερο συνέφερε στους Έλληνες να διατηρηθεί το μακεδονικό βασίλειο, διότι χωρίς αυτό οι Θράκες και οι Γαλάτες θα εισέβαλλαν ασυγκράτητοι στο ελληνικό έδαφος. Εξάλλου, επειγόταν να κλείσει τον μακεδονικό πόλεμο, επειδή προέβλεπε ότι ο Αντίοχος, που είχε παραμείνει έως τότε ουδέτερος, σκόπευε να επέμβει στην Ελλάδα.

Έναν χρόνο αργότερα, μπροστά στο μεγάλο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στην Κόρινθο από όλη σχεδόν την οικουμένη για να εορτάσει τα Ίσθμια, οι Ρωμαίοι ανακοίνωσαν επίσημα τις αποφάσεις τους για τους Έλληνες: Η Σύγκλητος των Ρωμαίων και ο Φλαμινίνος, έχοντας νικήσει τον Φίλιππο και τους Μακεδόνες, άφηναν ελεύθερους, αφρούρητους, αφορολόγητους και διοικούμενους με πάτριους νόμους τους Κορίνθιους, τους Φωκείς, τους Λοκρούς, τους Ευβοείς, τους Φθιώτες Αχαιούς, τους Μάγνητες, τους Θεσσαλούς και τους Περραιβούς. Ο κατάλογος αυτός περιλάμβανε τους Έλληνες που είχαν πολεμήσει με το μέρος του Φιλίππου. Ελεύθεροι παρέμεναν, προφανώς, και όσοι Έλληνες είχαν αγωνιστεί στο πλευρό των Ρωμαίων.

Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε τέτοιο θόρυβο, ώστε άλλοι δεν μπορούσαν να την ακούσουν και άλλοι επιθυμούσαν να την ακούσουν ξανά. Οι περισσότεροι δεν πίστευαν στα αφτιά τους και νόμιζαν ότι ονειρεύονται. Στη προσπάθειά τους να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους στον Ρωμαίο στρατηγό, λίγο έλειψε να τον σκοτώσουν. Κανένας λαός δεν είχε αναλάβει έως τότε παρόμοιο κίνδυνο και έξοδα για την ελευθερία των Ελλήνων χωρίς να ζητά αντάλλαγμα. Μόνο οι Αιτωλοί έμειναν δυσαρεστημένοι. Ως βασικοί σύμμαχοι των Ρωμαίων περίμεναν προνομιακή μεταχείριση. Δεν έχαναν έτσι ευκαιρία να διαμαρτύρονται ότι οι Έλληνες δεν είχαν ελευθερωθεί πραγματικά: είχαν απλώς αλλάξει δεσπότες (μεθάρμοσις δεσποτῶν).

Πέρασε ένας ακόμη χρόνος και ο Φλαμινίνος συγκέντρωσε πάλι τους Έλληνες, με τους οποίους συνομιλούσε πάντα σε άψογα ελληνικά. Ήθελε να ακούσει τη γνώμη τους για την υπόθεση της Σπάρτης.

Στη Σπάρτη βασίλευε την εποχή εκείνη μόνος του ο Νάβης (207-192), που είχε σφετεριστεί τη βασιλεία, εξοντώνοντας όλους τους άλλους διεκδικητές. Για τον τρόπο με τον οποίο πήρε την εξουσία και για τα κοινωνικά μέτρα που προώθησε οι εχθροί του τον αποκαλούσαν τύραννο. Κεντρική του επιδίωξη ήταν να καταστήσει και πάλι την πόλη του μεγάλη δύναμη, επαναφέροντας τις μεταρρυθμίσεις του Κλεομένη και αυξάνοντας τον αριθμό των πολιτών. Την εποχή του Α' Μακεδονικού Πολέμου είχε συνταχθεί με τους Αιτωλούς και τους Ρωμαίους, μια επιλογή που του επέτρεψε να διευρύνει την εξουσία του στη Λακωνία και τη Μεσσηνία και να οχυρώσει τη Σπάρτη, οικοδομώντας για πρώτη φορά στην ιστορία της προστατευτικά τείχη. Καθώς οι Ρωμαίοι συγκρούονταν και πάλι με τους Μακεδόνες, αυτός κατέλαβε για μία ακόμη φορά το Άργος με τη συγκατάθεση του Φιλίππου. Πριν ολοκληρωθεί ο Β' Μακεδονικός Πόλεμος, είχε την προνοητικότητα να ταχθεί και πάλι με το μέρος των Ρωμαίων. Στα σχέδιά του βρήκε ωστόσο αντιμέτωπους τους Αχαιούς.

Με προτροπή των Αχαιών, οι Ρωμαίοι ισχυρίστηκαν ότι η κατοχή του Άργους παρέβαινε την αρχή της ελευθερίας και αυτονομίας που είχαν εισηγηθεί και ξεκίνησαν έτσι τον πόλεμο εναντίον της Σπάρτης. Το Πέργαμο και η Ρόδος, οι Αχαιοί, ακόμη και ο ταπεινωμένος Φίλιππος, τους έστειλαν ενισχύσεις. Αντιμέτωπος με έναν στρατό που αριθμούσε περίπου 50.000 άνδρες και πολλά πλοία από τη θάλασσα, ο Νάβης ηττήθηκε και υποχρεώθηκε να αποδώσει το Άργος στους Αχαιούς. Το σημαντικότερο πλήγμα ήταν ότι η Σπάρτη απώλεσε τον έλεγχο του Γυθείου, που της έδινε πρόσβαση στη θάλασσα. Η μεγάλη αυτοθυσία των Σπαρτιατών είχε πάντως κατορθώσει να κρατήσει τους εχθρούς έξω από το άστυ.

Τον Νάβη συνέχισε να πολεμά μετά την αναχώρηση των Ρωμαίων από την Ελλάδα ο στρατηγός των Αχαιών Φιλοποίμην, που αγωνιζόταν εναντίον των Σπαρτιατών από την εποχή που δόθηκε η μάχη της Σελλασίας. Όταν ο Νάβης δολοφονήθηκε από τους Αιτωλούς συμμάχους του, ο Φιλοποίμην μπήκε στη Σπάρτη και την υποχρέωσε να καταργήσει τη βασιλεία, το παραδοσιακό πολιτικό της σύστημα και την ἀγωγήν και να προσχωρήσει στη συμπολιτεία των Αχαιών. Επιπλέον, να κατεδαφίσει το τείχος της.

Οι Αχαιοί κυριαρχούσαν πλέον σε ολόκληρη την Πελοπόννησο και, με την καθοδήγηση του Φιλοποίμενα, αναζητούσαν τα όρια ανεξαρτησίας που τους επέτρεπε η ανάμειξη της Ρώμης. Αλλά ο Φιλοποίμην σκοτώθηκε το 183, προσπαθώντας να καταστείλει μια εξέγερση των Μεσσηνίων. Ήταν πια 70 ετών και είχε διατελέσει στρατηγός των Αχαιών οκτώ φορές. Για τις ικανότητές του και για την πολιτική που ακολούθησε οι Ρωμαίοι τον είχαν αποκαλέσει «τελευταίο των Ελλήνων», επειδή ύστερα από αυτόν η Ελλάδα δεν γέννησε άλλο μεγάλο άνδρα, ούτε αντάξιο της ιστορίας της. Την τέφρα του στην τελετή της ταφής μετέφερε ο Πολύβιος, που τότε ήταν νέος και πολεμούσε στο πλευρό του.

Η Επαφική Οντολογική Μαγεία

Μια Επαφική Οντολογική Μαγεία, ουσιαστικά είναι ο καθένας μας, γιατί είμαστε όντα που έχουν ένα σώμα, που όμως το σώμα αυτό δεν είναι όλη η οντότητα μας. Αν ο «κυβερνήτης» του σώματός μας (αυτού του κυβερνοχήματος) είναι ο νους ή η ψυχή, τότε αυτός ο άγνωστος-Χ έχει κάνει Επαφική Οντολογική Μαγεία στο σώμα μας, και βρισκόμαστε σε καθημερινή Οντολογική Επαφή μ’ αυτό το αγνώστου προελεύσεως όν.

Η Επαφική Οντολογική Μαγεία, (ΕΟΜ) ουσιαστικά περιλαμβάνει άπειρες κατηγορίες, ανάμεσά τους τις περισσότερες αρχαίες τελετουργικές θρησκείες, την κατάληψη σώματος από «δαίμονες» (δαίμων σημαίνει θεός στα αρχαία ελληνικά), την χορευτική έκσταση της Σαντερία και του Βουντού, το μεγαλύτερο μέρος της Μεσαιωνικής Μαγείας με τις μαγικές σφραγίδες και τις επικλήσεις της (όπου οι Μάγοι έμπαιναν σε προστατευτικό μαγικό κύκλο για να μην τους κάνει ΕΟΜ η οντότητα που επικαλούνταν), την επικοινωνία με τα πνεύματα στις Πνευματιστικές Σεάνς, την «εξωσωμάτωση» και τα «αστρικά ταξίδια» και τις επαφές στον «αστρικό κόσμο» με «αστρικά σώματα», την επικοινωνία με οντότητες μέσα από μαγικούς καθρέφτες, κρυστάλλους, ή νερό, τις συνδιαλλαγές των «επαφικών» με τις οντότητες που είναι επιβάτες των UFO, το λεγόμενο Channeling (καναλιζάρισμα) με πνεύματα, αόρατους διδασκάλους του αστρικού πεδίου, εξωγήινους, κλπ, αλλά ακόμη και η λεγόμενη «επικοινωνία με τον ανώτερο εαυτό» κι αμέτρητα άλλα πράγματα. Ολ’ αυτά, συμπεριλαμβάνονται στις κατηγορίες του πράγματος που ονομάζονται Επαφική Οντολογική Μαγεία, ή (ΕΟΜ).

Αν κοιτάξετε μέσα από αυτό το πρίσμα, τις πρακτικές των αρχαίων θρησκειών, θα δείτε ότι τις περισσότερες φορές αφορούν επαφές με οντότητες και συνδιαλλαγές αυτών των οντοτήτων με τα ιερατεία και με τους απλούς ανθρώπους που αποκτούν πρόσβαση σ’ αυτά. Οι αρχαίοι δεν ήταν χαζούληδες που λατρεύανε τα είδωλα, ούτε αφελείς που πίστευαν σε ότι τους έλεγε ένας επιτήδειος, ούτε μυθομανείς. Επικοινωνούσαν με όντα, που τότε ήταν ελεύθερα να τριγυρίζουν στον κόσμο, αργότερα περιορίστηκαν από κάποια εξωτερική παρέμβαση και μπήκαν σε ένα είδος καραντίνας, απελευθερώθηκαν γύρω στον Μεσαίωνα για να περιοριστούν και πάλι, και τώρα έχουν πάλι απελευθερωθεί αλλά πλέον λειτουργούν με πιο εκλεπτυσμένες μορφές, συχνά και με τεχνολογίες.

Οι αρχαίοι δεν λάτρευαν τα αγάλματα.

Τα αγάλματα τα έφτιαχναν ειδικοί Μάγοι και εφάρμοζαν επάνω τους την Επαφική Οντολογική Μαγεία, δηλαδή έκαναν (ΕΟΜ) στα αγάλματα (οχήματα «αντιπροσωπευτικά» της ανθρώπινης μορφής) και τα αγάλματα μιλούσαν, ή ακόμη -αν είχε προβλεφθεί μηχανικά- ζωντάνευαν (σας θυμίζω αυτό που οι εβραίοι μυστικιστές ονόμαζαν Γκόλεμ). Κάποια οντότητα (θεός, δαίμων) έκανε ΕΟΜ στο ειδικά προετοιμασμένο άγαλμα, με τον ίδιο τρόπο που μπορούσε να κάνει ΕΟΜ στο σώμα ενός ανθρώπου. Κι έπειτα μιλούσε μέσα από το άγαλμα και επικοινωνούσε με τους ιερείς. Κι εκείνο το άγαλμα ήταν «ιερό», έπρεπε όλοι να το σέβονται, ίσως λειτουργούσε και σαν πομπός ή «ψυχοπομπός», κανείς δεν έπρεπε να το πειράξει, να το «βεβηλώσει».

Οι οντότητες αυτές τρέφονταν με αίμα, ή μάλλον με την ζωτική ενέργεια που υπάρχει στο αίμα, (γι’ αυτό όταν οι αρχαίοι ήθελαν να επικοινωνήσουν π.χ. με τους νεκρούς, έπρεπε να κάνουν σπονδή αίματος για να το πετύχουν, βλέπε στην Οδύσσεια, το αίμα ήταν ο ενεργειακός μεσολαβητής επικοινωνίας. Γι’ αυτό έκαναν θυσίες στους θεούς, σ’ αυτά τα όντα (που κατά την γνώμη μου δεν είχαν καμία σχέση με τους θεούς-δυνάμεις της Ελληνικής Φιλοσοφίας ούτε με το ιερατείο που σήμερα ξέρουμε ως δωδεκάθεο), με τον ίδιο τρόπο που ρίχνεις φαγητό για να μαζευτούν τα κοράκια ή τα σκυλιά, κι έπειτα αυτά θυμούνται τον τόπο που τράφηκαν και τον κάνουν στέκι τους.

Γι’ αυτόν το λόγο για να κατευναστούν οι θεοί έπρεπε να χυθεί αίμα. Γι’ αυτόν το λόγο οι θεοί ερχόντουσαν στους οίκους τους, όπου το αίμα χύνονταν στα θυσιαστήρια, κι έπειτα αφού έπαιρναν την προσφορά τους έκαναν ΕΟΜ στα αγάλματα ή στις ιέρειες, για να επικοινωνήσουν με τους ανθρώπους και να τους δώσουν ως αντάλλαγμα γνώσεις, συμβουλές ή προφητείες, γνωρίζοντας ότι αν δεν το κάνουν κάποτε θα σταματήσουν οι θυσίες σ’ αυτούς.

Ολ’ αυτά κι άλλα πολλά ήταν οι δραστηριότητες της Επαφικής Οντολογικής Μαγείας στον αρχαίο κόσμο και το θέμα είναι τόσο τεράστιο που δεν μπορώ να επεκταθώ εδώ σ’ αυτό. Μιλάμε για μαγικές επαφές με όντα από «αλλού». Κι ήταν αληθινές, αυτά τα πράγματα τα έβλεπαν με τα μάτια τους, αμέτρητοι άνθρωποι σε όλον τον κόσμο ήξεραν με ποιους τρόπους λειτουργούσαν όλα αυτά. Και είναι αφελές να νομίζετε ότι όλοι οι πολιτισμοί της Γης, από άκρη σ’ άκρη σε όλον τον πλανήτη, για χιλιάδες χρόνια, χωρίς να έχουν επαφές μεταξύ τους, έκαναν ακριβώς τα ίδια πράγματα, αλλά ήταν αφελείς μυθομανείς. Θυσίες αίματος, είδωλα και αγάλματα, «οίκοι θεών» περίπου ίδιας νοοτροπίας, επαφές με τους «θεούς», χρησμοί, μηνύματα, καταλήψεις σωμάτων, μαντείες: Αρχαία Ελλάδα, Αίγυπτος, Περσία, Βαβυλώνα, Ασσυρία, Μέση Ανατολή, Αζτέκοι, Μάγιας, Τολτέκοι, Ινκας, Ολμέκοι, Σιβηρία, Μογγολία, Κίνα, Ινδία, Βόρεια Ευρώπη, Ινδιάνοι, ακόμη και οι ιθαγενείς της Αφρικής και της Μελανησίας, παντού τα ίδια.

Το λεγόμενο Altar της τελετουργικής Μαγείας, ο βωμός ή το δωμάτιο το οποίο ετοιμάζεται ειδικά γι’ αυτό το σκοπό για να λειτουργήσει ως «μαγικό ιερό», έχει ως τεχνική τις ρίζες της ακριβώς στις αρχαίες πρακτικές της Επαφικής Οντολογικής Μαγείας. Η τεχνική ονομάζεται «οίκος θεού» και (ή έστω το σώμα του οίκο του «δαιμονίου», του θεού) και συνδυάζει τεχνικές Ψ.Ε.Μ.Α. και τεχνικές Σκεπτομορφικής και Θρησκευτικής Μαγείας -είναι δηλαδή τεχνική ΣΥ.ΜΑ.- για την «Εξοικείωση» (σπίτωμα) της επικαλούμενης οντότητας (θεού) σε συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό χώρο που έχει τις απαιτούμενες προδιαγραφές.

Ουσιαστικά πρόκειται για ΕΟΜ Χώρου (κάτι που συχνά συμβαίνει και στην Φύση, στις περιπτώσεις του φαινομένου Genius Loci, του «στοιχειού του τόπου»), που όταν δεν γίνεται υπό ελεγχόμενες συνθήκες από κάποιους Μάγους, αλλά γίνεται από τις περιστάσεις, τότε λέμε ότι το τάδε οίκημα είναι «στοιχειωμένο» (παρουσιάζει, δηλαδή, παρενέργειες -π.χ. φαινόμενα Poltergeist που είναι επίσης Επόντομα- Περιστασιακής Επαφικής Οντολογικής Δραστηριότητας (ΠΕΡΙ.ΕΠΑΦ.Ο.ΔΡΑΣΤΗ. δηλαδή φιλοξενεί «Περιεπαφοδράστες»). Οι προεκτάσεις του θέματος είναι άπειρες και σημαντικές, αλλά δεν έχω τον απαιτούμενο χώρο για να επεκταθώ πολύ σε όλα αυτά. Στα περισσότερα μπορείτε να καταδυθείτε και μόνοι σας, με τις συντεταγμένες που σας δίνω.

Είναι ολοφάνερο ότι η έλευση του χριστιανισμού λειτούργησε καθοριστικά αν κι όχι ανασταλτικά σε όλα αυτά, και η εκμετάλλευση των τόπων παλαιότερων Εξοικειώσεων για νέα Εποντόματα Χώρου στους νέους ναούς, η «επιφοίτηση του αγίου πνεύματος», τα οράματα, η λατρεία των “αγίων” εικόνων κι άλλα παρόμοια στο λαϊκό και ιερατικό χριστιανικό μυστικισμό, είναι επίσης ΕΟΜ. 'Εχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι έγιναν και πολλά «παραστρατήματα» για λόγους λαϊκής προπαγάνδας: ο κόσμος είχε συνηθίσει να πηγαίνει στους μαγικούς «οίκους θεού», κι ενώ οι πρώτοι χριστιανοί χρησιμοποιούσαν τον όρο «εκκλησία» για την συγκέντρωσή τους.

Όπως λέμε εκκλησία του Δήμου: Συνέλευση- οι μετέπειτα χριστιανοί άρχισαν να ονομάζουν «εκκλησίες» τους «ναούς» τους που στήνονταν στις ίδιες τοποθεσίες με τους «οίκους θεού» που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για ΕΟΜ, με τελικό αποτέλεσμα να αντιγράψουν το ίδιο πράγμα. Πολλοί ήταν αυτοί που είχαν εντοπίσει αυτό το θεμελιώδες σφάλμα, αλλά αργότερα πείστηκαν ότι αυτό γινόταν για να «σφραγιστεί» ο θύλακας του παλαιότερου ΕΟΜ, ενώ ταυτόχρονα σφράγισαν και όλα τα αρχαία ιερά ΕΟΜ Σπήλαια).

Το φαινόμενο επανέρχεται στο Μεσαίωνα, με την νέα εξάπλωση της «Μαγείας», που ουσιαστικά -κατά τη γνώμη μου- δεν ήταν παρά η νέα εξάπλωση της Επαφικής Οντολογικής Μαγείας. Μελέτες σχεδόν σε όλα τα αρχεία από τις δίκες των μαγισσών και οι οκτώ στις δέκα περιπτώσεις αφορούν ανθρώπους που ερχόντουσαν σε επαφή με παράξενες οντότητες, ή μετείχαν σε προκαθορισμένες συναντήσεις για ΕΟΜ σε ερημικά μέρη, ή επικοινωνούσαν με τα «ξωτικά», την «βασίλισσα των Νεράιδων», τον «Διάβολο», κι έπειτα εφάρμοζαν τα πράγματα που τους δίδασκαν. Η λεγόμενη ιερά εξέταση και τα συναφή, στην ουσία ήταν πολεμικές επιχειρήσεις του ιερατείου εναντίον αυτών των όντων, των Εποντομάτων τους, των φορέων και των «επαφικών» τους.

Σ’ εκείνες τις χρονικές περιόδους -και από τότε- η τελετουργική Μαγεία λαμβάνει πλέον σχεδόν εξ’ ολοκλήρου το χαρακτήρα της Επαφικής Οντολογικής Μαγείας. Η κάθε οντότητα έχει την δική της μαγική σφραγίδα, την ταυτότητά της που ταυτόχρονα είναι και το αναγνωριστικό συνθηματικό για την επικοινωνία μαζί της (αλλά, όπως είπα, ο Μάγος έπρεπε πάντα να στέκει σε προστατευτικό κύκλο -και κρατώντας όπλα- που δημιουργούνταν με τεχνικές Ψ.Ε.Μ.Α., για να αποφύγει να γίνει ΕΟΜ στον ίδιο, γι’ αυτό και δημιουργήθηκαν τα λεγόμενα «μαγικά συμβόλαια» για να υπάρχει αντάλλαγμα στην επικοινωνία με την οντότητα, το οποίο ήταν είτε ποσότητα αίματος ή σπέρματος που προσφερόταν, είτε η υπόσχεση για Επόντομα της ψυχής και του οχήματός της, κι όλοι αυτοί οι Μάγοι νόμιζαν ότι στο τέλος θα μπορούσαν να ξεγελάσουν αυτά τα όντα, αν και κάποιοι τα κατάφερναν).

Κωδικά ονόματα, επικλήσεις ονομάτων και τίτλων, εξορκισμοί με ονόματα και τίτλους, μαγικές σφραγίδες και μαγικά σύμβολα που αναγνώριζαν οι οντότητες, αυτά ήταν πάντα τα κύρια χαρακτηριστικά της Μεσαιωνικής Μαγείας. Ηταν και είναι Επαφική Οντολογική Μαγεία: Επόντομα.

Σήμερα οι επαφές με τέτοια όντα συνεχίζονται όχι μόνο μέσα από τις παραδοσιακές τεχνικές, αλλά και με Channeling και με «επαφικές» επικοινωνίες με UFO κι «εξωγήινους».

Θεωρώ ότι η Επαφική Οντολογική Μαγεία (όπως επίσης και η Μορφωτική Μαγεία και η Κοσμολογική Μαγεία) είναι τα πιο σημαντικά πεδία μελέτης στο θέμα μας, που η εξερεύνηση τους ξεκλειδώνει πάρα πολλά μυστήρια. Τόμοι ολόκληροι -αν όχι βιβλιοθήκες- θα μπορούσαν να γραφτούν πάνω σε όλα αυτά, αν δεν ήταν αυστηρώς «απαγορευμένα» θέματα. Φανταστείτε ότι ακόμη και οι φευγαλέοι υπαινιγμοί που έχω κάνει σ’ αυτά μέχρι τώρα, σ’ αυτές τις σελίδες, αποτελούν σοβαρές παραβιάσεις αυτής της απαγόρευσης, γι’ αυτό άλλωστε και θα σας τα απορρίψουν όλες οι παρατάξεις κάθε είδους, που έχουν γνώμη πάνω σ’ αυτά, αν τους τα επισημάνετε…

Οι αρχαίοι Τολτέκοι της Κεντρικής Αμερικής, χρησιμοποιούσαν μικρά αγαλματάκια που ήταν «φορτισμένα» με μια ειδική «ατμόσφαιρα», για να μεταφέρουν στον υποσυνείδητο νου του κατόχου τους μαγικές εντολές που σχετίζονταν με το “συνειδητό ονείρεμα”. Αυτά τα αγαλματίδια συνήθως απεικόνιζαν οντότητες που ήταν προσωποποιήσεις της εντολής αυτής, και ονομαζόταν Εncubriros (Ενκουμπρίρος, που σημαίνει: Αυτοί που συγκαλύπτουν). Ο υποσυνείδητος νους χρησιμοποιούσε την ανάμνηση αυτών των μορφών, για να τις χρησιμοποιήσει σαν οδηγούς στο ονειρικό του ταξίδι. Το παράδοξο είναι ότι ο δάσκαλος τις έδινε στον μαθητή, για να τις έχει πάντα μαζί του, χωρίς ο μαθητής να ξέρει τι ακριβώς είναι, αλλά παρ’ όλα αυτά ανταποκρινόταν απόλυτα στην εντολή.

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΓΕΙΑ (ή Ενέργημα)

Αυτό που ονομάζω Ενεργειακή Μαγεία, σχηματίζεται από την σύνθεση των θεωρήσεων και των τεχνικών της λεγόμενης Σεξουαλικής Μαγείας, της Τάντρα, της Γεωμορφικής Μαγείας ή Γεωμαντείας, της Μαγνητικής Μαγείας ή Μεσμερισμού και των τεχνικών «καναλαρίσματος» ή κινητικότητας της ενέργειας του ανθρώπινου σώματος (όπως ο βελονισμός, η γιόγκα, διάφορες σωματικές ασκήσεις, ακόμη και κάποιες «φυσικοθεραπείες» ή «χειροπρακτικές»).

Πρόκειται για την διαχείριση του δικτύου ενέργειας που διατρέχει το ανθρώπινο σώμα αλλά και τον ίδιο τον πλανήτη. Τις εφαρμογές που προκύπτουν από την δυναμική διαχείριση των ενεργειακών αυτών δικτύων τις ονομάζω Ενέργημα. Το Ενέργημα συνήθως είναι ζήτημα σύνδεσης, ανταλλαγής, ενίσχυσης, ή ροής. Το ανθρώπινο ενεργειακό βιοδικτύωμα μπορεί να συνδεθεί με το αντίστοιχο ενεργειακό βιοδικτύωμα ενός τόπου ή ενός άλλου ανθρώπου. Ακόμη και πολλές εφαρμογές στο Επόντομα ή στο Σκέπτομα συμπεριλαμβάνουν και κάποια μορφή Ενεργήματος, συνήθως κλοπή ενέργειας -βαμπιρισμός- από κάποιο ξένο όν ή από μια δυναμική Σκεπτομορφή, ή ακόμη και από Περιεπαφοδράστες.

Οι Ενεργημάγοι, συνήθως ασχολούνται με το να εντοπίζουν τα ενεργειακά κέντρα ενός σώματος ή ενός τόπου, και να ρυθμίζουν την ροή της ενέργειας στα κέντρα της επιλογής τους για να φέρουν το επιθυμητό ενισχυτικό αποτέλεσμα, ή κάποια ανταλλαγή ενέργειας μέσα απ’ αυτήν την διαδικασία. Πίσω από αυτές τις τεχνικές κρύβονται τα μυστικά της τέχνης που μπορούμε να την ονομάσουμε Σωματογραφία (ένα είδος χαρτογραφίας της ενέργειας σ’ ένα σώμα). Τα μυστικά αυτά προσφέρουν πολλές οπτικές και τεχνικές που εφαρμόζονται σε αμέτρητους τομείς και με αμέτρητους τρόπους: στο σεξ, στην τοπογραφία, στην αρχιτεκτονική, στο τατουάζ, στην υγιεινή, στην θεραπευτική, στην ιατρική, στην γυμναστική, στην σεισμολογία, στην διαιτολογία, στα όνειρα, στην βιοτεχνολογία και σε πολλά άλλα αντιφατικά πράγματα.

Με τον ίδιο τρόπο που εντοπίζουμε τα ενεργειακά κέντρα του ανθρώπινου σώματος και ρυθμίζουμε την επιθυμητή ροή ενέργειας ανάμεσά τους π.χ. με τον βελονισμό, μπήγοντας βελόνες στα συγκεκριμένα κέντρα φανταστείτε ένα πολύπλοκο υδραυλικό δίκτυο από σωλήνες με κλειδιά στις συνδέσεις τους, όπου ανάλογα με το πως γυρνάς τα κλειδιά ρυθμίζεις την ροή του νερού στους επιθυμητούς συνδεδεμένους σωλήνες τοπικών τμημάτων του δικτύου, αποκλείοντας κάποιους από την παροχή και περικλείοντας κάποιους άλλους, με τον ίδιο τρόπο μπορούμε να κάνουμε το ίδιο και στο γήινο σώμα, όπου οι «βελόνες» μας είναι μεγάλιθοι (όπως π.χ. τα Μενίρ ή τα Ντολμέν), κτίρια (όπως π.χ. οι ναοί, ή οι πύργοι), φυσικές ή τεχνητές Γραμμές Λέυ, κεραίες, ιστία, ή ποικίλες αρχιτεκτονικές επεμβάσεις σε ένα φυσικό χώρο, εκμεταλλευόμενοι τη ροή της γήινης ενέργειας.

Ένα ανθρώπινο σώμα κατάλληλα ρυθμισμένο ενεργειακά με την διαχείριση των ενεργειακών του κέντρων, μπορεί να συνδεθεί με έναν Ενισχυτή (π.χ. να καθίσει πάνω σε ένα μεγάλιθο) και να λάβει μια ισχυρή ενεργειακή φόρτιση, και το ίδιο μπορεί να ισχύσει με ειδικά φορτισμένα κτίρια με αυτές τις μεθόδους.

Πολλοί επιστήμονες έχουν μελετήσει και χρησιμοποιήσει εφαρμογές Ενεργήματος με τελείως επιστημονικούς τρόπους, που ξεπερνούν τους «παραδοσιακούς», ενώ το ζήτημα έχει τόσες προεκτάσεις στην εξάσκηση των εφαρμογών του που θα οδηγούσε έναν συνεπή μελετητή στο πως μπορεί να επηρεάσει τα καιρικά φαινόμενα, τις καλλιέργειες, το επιθυμητό ποσοστό διέλευσης δρόμων, να φτιάξει σεισμικά όπλα, ή να κατασκευάσει βαμπιρικά κτίρια που θα απομυζούν την ενέργεια των επισκεπτών τους και θα την διοχετεύουν κάπου αλλού. Το όλο θέμα συνδέεται άμεσα επίσης με την λεγόμενη Σεξουαλική Μαγεία, αλλά και με το ιδιαίτερο ζήτημα που ονομάζεται Megapolisomancy (ο όρος είναι του Fritz Reuter Leiber Jr. (1910 – 1992) Αμερικανός συγγραφέας φαντασίας, τρόμου κι επιστημονικής φαντασίας. Ηταν επίσης ποιητής, ηθοποιός θεάτρου και ταινιών, συγγραφέας και ειδικός στο σκάκι) να αποτελεί ένα νέο ξεχωριστό πεδίο μελέτης που απομένει να ολοκληρωθεί…

Λοιπόν, σημαντική στην κατανόηση των πτυχών του θέματος είναι μια νέα οπτική που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για το σώμα και για την σεξουαλική πράξη. Με τους ίδιους όρους που κατανοούμε το σώμα μας, πρέπει να κατανοήσουμε ως σώμα την ίδια την Γη, ένα δάσος, ένα κτίριο, μία πόλη, το φεγγάρι, τον ουράνιο θόλο, μια συσκευή, κλπ. Και να δούμε ότι ένας χάρτης, το αρχιτεκτονικό σχέδιο ενός κτιρίου, ένα οδικό σύστημα, το σχέδιο μιας ηλεκτρονικής πλακέτας, ένα ανατομικό σχέδιο, κλπ, είναι Σωματογραφία, δηλαδή η «δικτυακή» χαρτογράφηση ενός σώματος. Από τη Σωματογραφία μπορεί να προκύψει μια εποπτεία στις δικτυακές δομές ενός σώματος, και συνδέσεις που μπορούν να γίνουν στο ζήτημα της επέμβασης, της σύνδεσης, ή της ανταλλαγής ενέργειας μεταξύ σωμάτων.

Προσπαθώντας να δώσω μερικά απλοϊκά αλλά διαφωτιστικά παραδείγματα για να σας βάλω στο πνεύμα του πράγματος, σκεφτείτε: υπάρχει ένα ηλεκτρικό δίκτυο της πόλης που έχει μια έξοδο στο σπίτι σας, την πρίζα, και δεν πρέπει να βάλετε το δάχτυλό σας εκεί μέσα. Αλλά κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες μπορείτε να το κάνετε, π.χ. αν φοράτε λαστιχένια γάντια και παπούτσια, ή αν κλείσετε το γενικό διακόπτη, αλλιώς παθαίνετε ηλεκτροπληξία, αλλά μπορείτε να πάθετε και ελεγχόμενη ηλεκτροπληξία: αν βάλετε το δεξί σας χέρι πάνω σε μια σύνδεση, το αποτέλεσμα δεν θα είναι μοιραίο, ενώ αν βάλετε το αριστερό χέρι (που συνδέεται με την καρδιά) μάλλον θα είναι, σκεφτείτε επίσης τα φαινόμενα του στατικού ηλεκτρισμού πάνω στα μαλλιά του κεφαλιού, ή τις πρακτικές εφαρμογές του ηλεκτροσόκ στην ιατρική, ενώ αν βάλετε το δάκτυλό σας πάνω σε μια μπαταρία δεν καταλαβαίνετε τίποτε, αλλά αν τη βάλετε πάνω στη γλώσσα σας αντιλαμβάνεστε κάτι.

Αν ξέρετε που είναι η έξοδος του υδραυλικού συστήματος στο σπίτι σας, η βρύση, μπορείτε να πιείτε νερό, και το νερό από το υδραυλικό δίκτυο της πόλης θα αρχίσει να κυκλοφορεί στο υδραυλικό δίκτυο του σώματός σας, και λίγο αργότερα θα αρχίσει να κυκλοφορεί στο δίκτυο αποχέτευσης του σώματός σας κι έπειτα στο δίκτυο αποχέτευσης της πόλης. Υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δεν σας ερεθίζουν σεξουαλικά και άλλοι με τους οποίους ισχύει το αντίθεο, κι αυτό μερικές φορές δεν έχει σχέση με κάτι που κάνουν ή με το παρουσιαστικό τους, υπάρχει δηλαδή μια συμβατότητα (ή ασυμβατότητα) στη «σεξουαλική» ενέργειά σας, (απ’ ότι φαίνεται, αυτό που λέμε «σεξουαλική ενέργεια» είναι χαρακτηρισμός συγκεκριμένου τρόπου διαχείρισης της ζωτικής ενέργειάς μας για την πρόκληση επιθυμητών ενεργειακών φαινομένων, ερεθισμάτων ή συμπτωμάτων).

Όταν δύο άνθρωποι κάνουν σεξ, επιχειρούν μια σωματική και ενεργειακή σύνδεση, είναι Ενέργημα. Ο εντοπισμός των ερωτογενών ζωνών του σεξουαλικού μας συντρόφου είναι Σωματογραφία. Χρησιμοποιώντας κατάλληλες ρυθμίσεις (μέσω ερεθισμών), ενισχύσεις και συνδέσεις, στην ουσία γίνεται μια ανταλλαγή ενέργειας, και αν αυτό συμβεί πολλές φορές έχουμε μια ανάμιξη ενέργειας, ένα συντονισμό, ένα ενεργειακό συγχρωτισμό. Υπό αυτούς τους όρους, μπορείτε να φανταστείτε τον εαυτό σας να κάνει «σεξ» με έναν τόπο; Με ένα κτίριο; Με μια «ξένη» οντότητα; Ολ’ αυτά είναι εφαρμογές της Ενεργειακής Μαγείας, είναι Ενέργημα.

Αλλά Ενέργημα είναι ακόμη και το αντίθετο του «σεξ»: η αποχή (ότι και αν σημαίνει αυτό). (Φανταστείτε ακόμη και ανάποδα Παβλωφιανά συστήματα, όπου χρησιμοποιείται η στέρηση αντί της ανταμοιβής). Είναι Ενέργημα, γιατί με την αποχή δεν παύει η ροή της ενέργειας. Απλά χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς και σε άλλα κέντρα. Οι μοναχοί και οι ασκητές απέχουν από τη σεξουαλική πράξη όχι για μόνο για λόγους «ηθικούς» αλλά γιατί επιχειρούν μια διαφορετική ρύθμιση της ενέργειάς τους, αποκλείοντας τη ροή της από τα σεξουαλικά κέντρα και διοχετεύοντας την για την ενίσχυση πνευματικών κέντρων. Σε κάθε περίπτωση, οι όροι-κλειδιά για την κατανόηση των τεχνικών του Ενεργήματος είναι: Σώμα, Σωματογραφία, δίκτυο, ροή, σύνδεση, ανταλλαγή, κλοπή, ενίσχυση, ρύθμιση, καναλιζάρισμα, διοχέτευση, αποκλεισμός, περικλεισμός, αποθήκευση, μέσο, όχημα, ανίχνευση, συμβατότητα, ασυμβατότητα, κ.ά.

Συνδυαστικό Ενέργημα σε μεγάλη κλίμακα

Ανίχνευση του ενεργειακού δικτύου ενός τόπου, ενός ιδιαίτερα ενισχυμένου τόπου ή τόπου δύναμης, κατασκευή ενισχυτών στον τόπο αυτό ή εντοπισμός παλαιότερων φυσικών ή τεχνητών ενισχυτών (π.χ. το Στόουνχεντζ), Σωματογραφία του τοπικού ενεργειακού δικτύου (π.χ. με ραβδοσκοπία), ανάλογη ρύθμιση της ενεργειακής ροής του ανθρώπινου σώματος ερεθίζοντας συγκεκριμένα κέντρα, σύνδεση του ανθρώπινου δικτύου με το γήινο (με την θέση ή την επαφή σε ειδικά επιλεγμένα σημεία), σε υπολογισμένη χρονική στιγμή επιθυμητής πίεσης στο δίκτυο (π.χ. πανσέληνος) και σ’ αυτές τις συνθήκες, σεξουαλική πράξη μεταξύ συμβατών ανθρώπινων σωμάτων όχι για να φτάσει στην ολοκλήρωση αλλά για να ανοίξει την «έξοδο» του σώματος, κι έπειτα σύνδεση με το κύκλωμα που έχει κατασκευαστεί κατ’ αυτόν τον τρόπο. Σ’ αυτήν την περίπτωση πολυεπίπεδου Ενεργήματος μεγάλης κλίμακας, παρατηρήστε ότι έχουμε να κάνουμε με δυναμικά «ανοίγματα». Μπορεί να γίνει και το ακριβώς ανάποδο, με δυναμικά «κλεισίματα» (σφραγίσματα στον τόπο, αποχή από το σεξ, κλπ) π.χ. για λόγους προστασίας.

Σε γενικές γραμμές και σε πολλά λειτουργικά συμπεράσματα παρατηρώντας τις κάθε είδους «ενεργειακές σχέσεις» που διαγράφονται παντού γύρω μας, σε όλων των ειδών τα Σώματα και τα Δίκτυα, φυσικά ή τεχνητά, αλλά και σε όλες τις σχέσεις συναλλαγής μεταξύ ανθρώπων, τόπων, συσκευών, ροών (και στην ροή πληροφορίας), κατασκευών, συνθηκών, κλπ. Ο ίδιος ο κόσμος μας και ο εαυτός μας, περιβάλλονται από ένα τεραστίων διαστάσεων Ενέργημα, φυσικό και τεχνητό, αλλά ο Ενεργημάγος που ευθύνεται γι’ αυτό μας είναι ακόμη άγνωστος…

Και τέλος, εδώ έχουμε δύο από τις κατηγορίες της Μαγείας, που αποτελούν αχανή θέματα. Η Κοσμολογική Μαγεία ή Κόσμομα, έχει να κάνει με την κατασκευή κόσμων. Η Θρησκευτική Μαγεία ή Θρήμα, έχει να κάνει με την κατασκευή θεοτήτων, μαζικών δογμάτων και προκαταλήψεων, μαζικών μεταφυσικών φοβιών, ακόμη και με την κατασκευή του πεδίου Επιστήμη του Θανάτου ή Νεκρομαντεία (που ασχολείται με το Μόρφωμα αντιλήψεων σχετικά με το θάνατο και τη μετα-θάνατον ζωή ή την νεκρική κατεύθυνσή και με την διαχείριση της εικόνας των νεκρών), ενώ έχει να κάνει και με την κατασκευή ιερατείων και την λειτουργία τους, με την Θαυματουργία, την Ηθολογία, την τέχνη της αγιογραφίας και την δυναμική μαγική ερμηνεία ιερών κειμένων.

Αυτές οι δυο κατηγορίες, η Κοσμολογική Μαγεία και η Θρησκευτική Μαγεία, αποτελούνται από «υψηλές γνώσεις». Κι αυτό ισχύει σε τέτοιο βαθμό ώστε να καθιστά τα επιχειρήματα ανάλυσής τους εξαιρετικά αμφιλεγόμενα για την μέση αντίληψη του μέσου ανθρώπου, αυτή άλλωστε είναι και η «ασφαλιστική δικλείδα» των συστημάτων που τις χαρακτηρίζουν. Η ισχύς της «ασφαλιστικής δικλείδας» είναι αποτέλεσμα Μορφωτικής Μαγείας.