Τι σημαίνει ο αυτοτραυματισμός;

Τι συμβαίνει στη ζωή του θεραπευόμενου που τον ωθεί να καταφεύγει σε αυτή τη συμπεριφορά;

Θεωρώ τον αυτοτραυματισμό ένα από τα μυστήρια της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Ο σκοπός του δεν είναι να προξενήσει μόνιμη βλάβη στο σώμα, ο αυτοτραυματισμός δεν ταυτίζεται με τον αυτό – ακρωτηριασμό. Όμως κάποιες φορές αφήνει ανεξίτηλα σημάδια.
Ακόμα και αν αυτό το φαινόμενο δεν είναι συχνό στη γειτονιά μας ή στην πόλη μας απασχολεί την πολιτεία της Μασσαχουσέτης στην Αμερική που συμπεριέλαβε σχετική ερώτηση σε ερωτηματολόγιο που στοχεύει στην παρακολούθηση επικίνδυνων για την υγείας συμπεριφορών των νέων. Η έρευνα εξετάζει συμπεριφορές όπως η κατάχρηση ουσιών, οι διατροφικές συνήθειες και η έκφραση της σεξουαλικότητας. Το 2007, το 17% των μαθητών Γυμνασίου που ερωτήθηκαν παραδέχτηκαν ότι έχουν αυτοτραυματιστεί. Αυτό το ποσοστό στη συγκεκριμένη πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής είναι υψηλότερο από τις μετρήσεις που έγιναν για τις αυτοκτονικές ιδέες και συμπεριφορές.

Μια νεαρή γυναίκα με την οποία συνομίλησα για το θέμα μου είπε πως ο αυτοτραυματισμός μπορεί να γίνει εξάρτηση, αν κάποιος τον θεωρήσει μέθοδο εκφόρτισης των συναισθημάτων του. Τα μέσα που χρησιμοποιεί κάποιος για να αυτοτραυματιστεί του φαίνονται περισσότερο αξιόπιστα ως προς το τι μπορούν να του προκαλέσουν από τη συμπεριφορά των ανθρώπων στους οποίους απευθύνει το θυμό ή τους φόβους του. Η αποτυχία των άλλων να ανταποκριθούν με τον τρόπο που χρειάζονται όσοι αυτοτραυματίζονται αφορά μεταξύ άλλων τους γονείς τους, τους δασκάλους τους και όσους εργάζονται στον τομέα της ψυχικής υγείας.

Μια νεαρή γυναίκα έκανε απόπειρα αυτοκτονίας μετά τη διαπίστωση των γονέων και των δασκάλων της ότι αυτοτραυματιζόταν. Η κοπέλα χρησιμοποιούσε τον αυτοτραυματισμό ως αμυντικό μηχανισμό και όταν αποκαλύφθηκε αυτή η συμπεριφορά και αναγκάστηκε να τη σταματήσει, έκανε απόπειρα αυτοκτονίας. Το γεγονός αποτελεί τροφή για σκέψη τουλάχιστον στο κατά πόσο η απότομη διακοπή του αυτοτραυματισμού μπορεί να συνεισέφερε στην απόπειρα να τερματίσει τη ζωή της.

Προκειμένου οι έφηβοι και οι νέοι άνθρωποι να διακόψουν συμπεριφορές αυτοτραυματισμού είναι σκόπιμο να αναπτύσσουν άλλες συνήθειες που μπορούν να έχουν τις ανακουφιστικές και καταπραϋντικές ιδιότητες που απολάμβαναν υιοθετώντας την επικίνδυνη συνήθεια του αυτοτραυματισμού. Οι απαγορεύσεις δεν ωφελούν. Αν κατασχεθούν τα αντικείμενα που χρησιμοποιούν οι νέοι για να αυτοτραυματιστούν για παράδειγμα όσο εκείνοι νοσηλεύονται, το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να επιστρέψουν σε αυτή τη συμπεριφορά όταν πάρουν εξιτήριο. Το σημαντικότερο είναι να προτείνουμε κάποια εναλλακτική συμπεριφορά και πιο υγιείς αντιδράσεις στις δύσκολες περιστάσεις και στα ψυχοπιεστικά συναισθήματα.

Αυτό που θα πρέπει να απασχολεί κυρίως τους θεραπευτές δεν είναι τόσο αυτή καθεαυτή η συμπεριφορά, αλλά εκείνο που κρύβεται από πίσω – τι συμβαίνει στη ζωή του θεραπευόμενου που τον ωθεί να καταφεύγει σε αυτή τη συμπεριφορά; Ίσως επειδή αυτή η συμπεριφορά ταράζει τους ενήλικες, φαίνεται άλλωστε τόσο καταστροφική που γίνεται προτεραιότητα η διακοπή της εις βάρος των αιτιών που τη δημιούργησαν.

Ακούγοντας τις ιστορίες δυο νεαρών γυναικών που είχαν υιοθετήσει κατά τη διάρκεια της εφηβείας τους συμπεριφορές αυτοτραυματισμού διαπίστωσα πως η συμπεριφορά του σχολικού συμβούλου τους που τις άκουσε με προσοχή και ειλικρινές ενδιαφέρον, τις έκανε να αισθάνονται ασφαλείς και να αναζητήσουν βοήθεια ώστε να σταματήσουν την επιβλαβή συμπεριφορά.

Όταν οι έφηβοι ή οι νέοι άνθρωποι ρωτιούνται για την αυτοτραυματιστική συμπεριφορά τους απαντούν κατά καιρούς: «Κάθομαι στο σπίτι και κόβομαι. Όλοι οι άλλοι φίλοι μου βγαίνουν, μεθούν, κάνουν χρήση ναρκωτικών και οδηγούν. Ποια συμπεριφορά είναι πραγματικά επικίνδυνη;»  πραγματικά αναρωτιέμαι.

Οι αντιφάσεις της εξουσίας

Ο διάσημος δημοσιογράφος John Pilger συμμετείχε σε μια σειρά Ερωτήσεις/Απαντήσεις με τον Des Freedman (18 Νοεμβρίου 2014), μέλος του Media Reform Coalition (Συνασπισμός για τη Μεταρρύθμιση των Μέσων Ενημερώσεως, Μίντια), με την ευκαιρία της κυκλοφορίας του νέου βιβλίου του Des Freedman
«The Contradictions of Media Power» [οι αντιφάσεις της εξουσίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης]
Τα καλύτερα αποσπάσματα από την παρέμβαση του John Pilger, δίνοντας μια επισκόπηση της εμπειρίας του και της κατανόησης του για την εξουσία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, έχουμε όλοι κάτι να μάθουμε.
Και ήταν πραγματικά λαμπρός.
Σήμερα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι, όπως τα είχε περιγράψει ο πατέρας της προπαγάνδας Edward Bernays, «μια αόρατη κυβέρνηση». Αποτελούν μέρος της κυβέρνησης. Υπερασπίζονται τα συμφέροντα της κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός είναι ένας επαγγελματίας υπεύθυνος για τις δημόσιες σχέσεις, και όχι από τους καλύτερους. Αυτός είναι, και τίποτα παραπάνω. Δεν πρέπει να τον λάβουμε σοβαρά υπόψη, είναι ο μοναδικός ρόλος του.

Η θέση αυτή του αποφέρει ορισμένες πτυχές της εξουσίας. Αλλά η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην προπαγάνδα και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Σήμερα αυτό ισχύει σε ολόκληρο τον πλανήτη. Κατά τις προκαταρκτικές κινήσεις της εισβολής στο Ιράκ, η δημοσιογραφία έπαιξε κρίσιμο ρόλο για την υλοποίηση της εισβολής. Ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, οι οποίες -σύμφωνα με το σύνταγμα- έχουν τον πιο ελεύθερό τύπο στον κόσμο.

Όταν συζήτησα αυτά με ορισμένους διακεκριμένους συναδέλφους στις ΗΠΑ και εδώ, στον απόηχο της εισβολής, όλοι ήταν ομόφωνοι: αν οι ενδιαφερόμενοι δημοσιογράφοι, στην τηλεόραση και στις εφημερίδες (ειδικά στη τηλεόραση, λόγω της δύναμής της), είχαν αμφιβάλει τα ψέματα, αν τα είχαν αντιμετωπίσει, αν είχαν κάνει αυτά που υποτίθεται ότι πρέπει να κάνει ένας δημοσιογράφος, αν είχαν, όπως το λέει ο Dan Rather από το CBS , θέσει τις κριτικές ερωτήσεις, αντί να ενισχύσουν και να επαναλαμβάνουν τα ψέματα, αν είχαν κάνει τη δουλειά τους, όλοι πίστευαν ότι η εισβολή δεν θα είχε γίνει.
Το μεγάλο γεγονός είναι ότι τα λένε αυτά, εξέχοντα μέλη των μέσων μαζικής ενημέρωσης στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ότι δηλαδή αν οι δημοσιογράφοι είχαν κάνει τη δουλειά τους, η εισβολή δεν θα μπορούσε να λάβει χώρα, και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι θα ήταν σήμερα ζωντανοί.
Αυτή είναι η πραγματική εξουσία των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Εργάζεστε σε ένα σύστημα που είναι από τη φύση του εχθρικό προς την αλήθεια.
Το λέω χωρίς ειρωνεία, το πιστεύω πραγματικά. Είναι εχθρικό προς την αλήθεια. Αρκεί να σημειωθεί η αντίδραση των μήντιων ενώπιον των ατόμων που σημάνουν συναγερμό, όπως είναι ο Edward Snowden, ο Julian Assange. Η πικρή αντίδραση εκείνων που ντροπιάζουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, όλοι μαζί στην ίδια χορωδία.
Υπάρχει αυτό που ονομάζεται λογοκρισία δια παραλείψεως. Δεν μιλάτε για αυτά που επιλέξατε να αγνοήσετε, αλλά αυτά ξεχνιούνται. Αν πάτε πίσω στο 2008, οι ιστορίες σχετικά με το BBC News, στις εφημερίδες, οι τράπεζες ήταν ξαφνικά απατεώνες. Όταν η Northern Rock κατέρρευσε, οι τράπεζες ήταν απατεώνες, ήταν όλες εκτεθειμένες. Η Guardian ήταν γεμάτη με νεκροφόρα άρθρα σχετικά για το πώς οι τράπεζες ήταν σάπιες από μέσα. Ήταν η είδηση της ημέρας.
Μια επισκόπηση. Αυτή η ιστορία εξασθένησε μετά από τρεις μήνες και άλλαξε εντελώς, δεν ήταν πια οι τραπεζίτες, αλλά το αποτέλεσμα ενός εθνικού χρέους και μιας ελεγχόμενης αφήγησης που βρισκόταν εκεί και που ονομαζόταν λιτότητα και το χρέος έπρεπε να πληρωθεί. Γιατί; Γιατί έπρεπε;
Τους ανθρώπους που αναφέρετε (46% των ανθρώπων πιστεύουν ότι η λιτότητα είναι υπερβολική ή δεν είναι απαραίτητη), είναι η πλειοψηφία. Αν το καταφέρετε στις δημοσκοπήσεις, το 46% είναι μια πλειοψηφία. Αυτό αποδεικνύει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν καταλάβει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Τους κατάλαβαν σε όρους πολέμου, οικονομίας, τρόπου ζωής.
Ως εκ τούτου, έχουμε συλλάβει την αλήθεια σχετικά με αυτή τη μαζική εγκληματικότητα, όλη αυτή η σάπια αρχιτεκτονική κατέρρευσε, τέλος πάντων, σχεδόν. Οι τράπεζες κρατικοποιήθηκαν άνευ όρων. Η συνειδητοποίηση του γιατί συνέβη, η οποία ήταν παρούσα για περίπου 6 μήνες, διαγράφηκε εντελώς με ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα προπαγάνδας. Δεν ήταν υπαιτιότητα των τραπεζών, αλλά «λάθος μας».
Θα έπρεπε να σταματήσουμε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο mainstream (κύριο ρεύμα). Είναι μια λανθασμένη ορολογία. Ακόμη κοιτάζουμε μέσω αυτού του πρίσματος που ονομάζουμε mainstream. Δεν είναι καθόλου mainstream. Στη πραγματικότητα είναι ακραίο.
Υπάρχει τίποτα πιο ακραίο από μια πληθώρα θεσμικών οργάνων που εξαπλώνουν παράνομους και άπληστους πολέμους, ψέματα για τις οικονομικές πολιτικές;
Υπάρχει άραγε τίποτα πιο ακραίο από αυτό; Δεν υπάρχει κανένα mainstream εκεί μέσα. Το μεγαλύτερο ίδρυμα προπαγάνδας, στην Αγγλία, είναι το BBC. Και αυτό επειδή είναι το πιο γνωστό. Επωφελείται από τη μεγαλύτερη αξιοπιστία. Η φήμη του είναι παγκόσμια. Κατά κάποιο τρόπο μπορεί να το αξίζει. Αλλά στο τομέα των ειδήσεων και της επικαιρότητας, δεν υφίσταται καθόλου. Και πάλι, δεν πρόκειται για ειρωνεία.
Έτσι, αυτή η ιδέα που έχουμε επικεντρώσει σε δαίμονες, τη Murdoch, τη Daily Mail (αρκετά κακή) … κατά κάποιο τρόπο το Mail και το BBC αλληλοσυμπληρώνονται και ακολουθούνται, πρόκειται να κατανοήσουμε το φάσμα της προπαγάνδας και τον τρόπο που αυτό μας επηρεάζει.
Θα έπρεπε οι δημοσιογράφοι να αντιπροσωπεύουν το λαό;

Ναι, βέβαια, αλλά όπως το είπε η Martha Gelhorn: «Κάθε δημοσιογραφία πρέπει να ασκείται από τη βάση, όχι από την κορυφή». Γεγονός που σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει. Και όμως είναι κάτι που πρέπει να διδάξουμε στους νέους δημοσιογράφους. Αυτά τα βασικά πράγματα που κάνετε, τις πιο αξιόπιστες πηγές πληροφοριών, πώς θα αναζητήσετε την αλήθεια, πρέπει να γίνουν από τη βάση.

Αυτή είναι η εμπειρία μου ως δημοσιογράφος. Και έφτασα να συνειδητοποιήσω ότι όσοι είναι πάνω από τη βάση, ιδιαίτερα εκείνοι που είναι επάνω, δεν είναι αξιόπιστες πηγές πληροφοριών.

Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα στην Αμερική όπως ο ανεξάρτητος Τύπος, εκτός εάν αυτός είναι στις επαρχιακές πόλεις της χώρας.

Είστε όλοι σκλάβοι. Το ξέρεις, και το ξέρω. Δεν υπάρχει ούτε ένας από σας που τολμά να εκφράσει μια έντιμη γνώμη. Αν εξέφρασε, θα γνωρίζει εκ των προτέρων ότι ποτέ δεν θα εμφανιστεί τυπωμένη. Πληρώνομαι $150 για να διατηρώ την ειλικρινή μου άποψη μακριά από το χαρτί με το οποίο έχω συνδεθεί . Άλλοι από εσάς πληρώνονται με παρόμοιους μισθούς για να κάνουν παρόμοια πράγματα.
Αν επέτρεπα τις ειλικρινείς μου απόψεις να τυπωθούν σε ένα τεύχος της εφημερίδας μου, θα ήμουν σαν τον Οθέλλο πριν από είκοσι τέσσερις ώρες: το επάγγελμα μου θα το είχα χάσει. Ο άνθρωπος που θα ήταν τόσο ανόητος ώστε να γράψει τις ειλικρινείς του απόψεις, θα βρισκόταν εκτός στον δρόμο κυνηγώντας μια άλλη δουλειά.

Δουλειά του δημοσιογράφου της Νέας Υόρκης είναι να παραποιεί την αλήθεια, να ψεύδεται παντελώς, να διαστρέφει, να διασύρει, να γονατίζει στα πόδια του Μαμμωνά και να πουλά τη χώρα του και τη φυλή του για το καθημερινό του ψωμί, ή για ό, τι είναι για το ίδιο – τον μισθό του.

Το ξέρετε αυτό, και το ξέρω και εγώ και τι ανοησία να μιλούμε για έναν “ανεξάρτητο Τύπο”! Είμαστε τα εργαλεία και οι υποτελείς των πλούσιων ανδρών πίσω από στα παρασκήνια. Είμαστε κουλουτούμπες. Τραβούν το σχοινί και χορεύουμε. Ο χρόνος μας, τα ταλέντα μας, οι ζωές μας, τις δυνατότητες μας, είναι όλα περιουσία άλλων ανθρώπων.

Είμαστε πνευματικές πόρνες.

Ασήμι και Σελήνη (Silver Bullet)

Το κρυστάλλινο ασημένιο φεγγάρι συνδέθηκε με τις παρθένες θεές των φεγγαριών, την Άρτεμη, «την Κυνηγό με το ασημένιο τόξο» και την Diana, οι μορφές των οποίων εμπνεύστηκαν και δημιουργήθηκαν από ασήμι. Οι αργυροχόοι της Εφέσου, που δημιούργησαν τέτοιες εικόνες, αναφέρονται ακόμα και στη Καινή Διαθήκη.

Σήμερα, στην – ευαίσθητης ισορροπίας – χημική σύνθεση του ασημιού μπορούμε να βρούμε ίχνη της φύσης του που συνδέεται με την Σελήνη. Είναι ένα μέταλλο που απαιτεί σκοτάδι για τις αντιδράσεις του. Ένας φωτογράφος χρειάζεται σκοτάδι στο στούντιό του για να εργαστεί με αυτό το μέταλλο. Τα ειδικά μπουκάλια και τα δοχεία που είναι φτιαγμένα από σκούρο γυαλί χρησιμοποιούνται για τις αναλύσεις και αντιδράσεις του ασημιού, και τα άλατά του διαλύονται γρήγορα από την έκθεση στο φως της ημέρας.

Το ασήμι και ο χρυσός είναι τα δύο μέταλλα που παρουσιάζουν στενή σύνδεση με το φως στη χημεία τους, αν και προς αντίθετη κατεύθυνση. Ο Ήλιος παράγει τα διαφορετικά χρώματα της ημέρας, ενώ η Σελήνη που λάμπει μόνο από το αντανακλώμενο φως δίνει μαύρους, άσπρους και γκρίζους τόνους σε μια φεγγαρόλουστη σκηνή. Ο χρυσός ο ίδιος παράγει διαφορετικά χρώματα και ο οποιοσδήποτε αισθάνεται την εκλυόμενη ακτινοβολία του, ενώ το ασήμι λαμβάνει φωτεινές εικόνες παθητικά, και επηρεάζεται αρνητικά από τη επαφή του με το φως.

Οι ασημένιες εικόνες της φωτογραφίας είναι μόνο μαύρες, άσπρες και γκρίζες και για έγχρωμες ταινίες είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούνται άλατα και πέρα από αυτά του ασημιού.

Ασημένια Φαντασία

Οι αστρολόγοι συνδέουν τη Σελήνη με την ικανότητα της φαντασίας, της ονειροπόλησης, όπως παραδείγματος χάριν στους γεμάτους φαντασία συγγραφείς ή τους ονειροπόλους ποιητές.

Η ίδια ιδιότητα είναι αυτή που ευθύνεται για το γεγονός ότι το ασήμι είναι σε θέση να δημιουργεί εικόνες. Στη φωτογραφία δημιουργεί μια αναπόληση-εικόνα του παρελθόντος, στους καθρέφτες δίνει την εικόνα αυτού που υπάρχει στο παρόν. Σήμερα, οι περισσότεροι καθρέφτες γίνονται με επένδυση του γυαλιού με ασήμι. Κοιτάζοντας το είδωλό μας σε έναν καθρέφτη δεν αντιλαμβανόμαστε ποτέ ότι κοιτάμε σε ένα φύλλο του ασημιού.

Υπάρχει μια συγκεκριμένη δεκτικότητα και μια παθητικότητα εδώ και ομοίως κοιτάζοντας μια φωτογραφία δεν γίνεται αντιληπτό ποτέ σε μας ότι εξετάζουμε πραγματικά μια εικόνα διαφορετική, την οποία δημιουργεί το ζελατινοειδές ασήμι. Δεν έχουμε γνώση της ύπαρξης του μετάλλου, αλλά μόνο τις εικόνας που αναπαράγει. Το ασήμι χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία του κινηματογράφου για να διαμορφώσει «τις εικόνες της ασημένιας οθόνης».

Είναι πάντα το βασικό μέταλλο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των ταινιών, έγχρωμων καθώς επίσης και ασπρόμαυρων και η βιομηχανία παραγωγής ταινιών είναι ένας σημαντικός παράγοντας μείωσης των παγκοσμίων αποθεμάτων ασημιού.

Από αστρολογική άποψη, κάποιος μπορεί να πει ότι τα όνειρα και οι φαντασίες που ο κινηματογράφος δημιουργεί είναι κατά κάποιο τρόπο σεληνιακής φύσης, επειδή το φεγγάρι συνδέεται με τα όνειρα και τη φαντασία. Από τη ευαίσθητη και δεκτική φύση της Σελήνης, το ασήμι, ως ζελατίνη, θα καταγράψει πιστά τις φωτεινές εικόνες.

Οι τεχνικές χρωματογραφίας των μετάλλων που αναπτύχθηκαν από την Kolisko είναι ένα άλλο παράδειγμα της δύναμης του ασημιού να διαμορφώνει εικόνες. Εδώ οι ποικίλες εικόνες που ενισχύονται από την πτώση του κολλοειδούς ασημιού παράγονται όχι από το φως, αλλά από τους μεταβαλλόμενους όρους του ίδιου του κόσμου. Κατάλληλα χρησιμοποιούμενη, αυτή η τεχνική είναι μια εμπειρική μέθοδος για να εντοπίσει κανείς τη συνάφεια που περιγράφεται εδώ. Η δεκτικότητα του ασημιού σε σχέση με τη Σελήνη εδώ φανερώνεται εντυπωσιακά.

Μια σωστή τοποθέτηση έγινε από τον κριτικό της εργασίας της Agnes Fyfe «Die Signatur der Venus im Pflanzenreich» (Το σημάδι της Αφροδίτης στην συμπαντική σφαίρα). Αυτό αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης εργασίας της Fyfe, «Το σημάδι του Ερμή στην συμπαντική σφαίρα». Ο κριτικός επισήμανε ότι εργασία της Kolisko αναφερόταν στα «μέταλλα επάνω από τον Ήλιο», όπως ο σίδηρος, ο κασσίτερος, και ο μόλυβδος, ενώ η εργασία της Fyfe για την κοσμική δύναμη αναφερόταν στα «μέταλλα κάτω από τον Ήλιο», όπως τον χαλκό και τον υδράργυρο.

Έτσι και τα επτά από αυτά τα μέταλλα έχουν χρησιμοποιηθεί πλέον για την χρωματογραφική καταγραφή των κοσμικών γεγονότων των σχετικών πλανητών τους.

Και στις δύο περιπτώσεις το ασήμι χρησιμοποιείται κανονικά για την αναπαραγωγή και ανάδειξη των εικόνων, αν και στην τελευταία περίπτωση και ο χρυσός μπορεί να χρησιμοποιηθεί, εάν ενδιαφέρει πρωτίστως η απόδοση του χρώματος παρά της μορφής.

Το ασήμι είναι ένα στοιχείο που δημιουργεί ανακλάσεις

Μια ανάλυση του ασημιού σε έναν δοκιμαστικό σωλήνα δημιουργεί εύκολα έναν καθρέφτη επάνω στο γυαλί, μέσα από ένα απλό σχολικό πείραμα χημείας. Σαν μέταλλο έχει την υψηλότερη ηλεκτρική και θερμική αγωγιμότητα από όλα τα άλλα, καθώς επίσης είναι και ο καλύτερος μέχρι τώρα γνωστός ανακλαστήρας του ορατού φωτός.

Το μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων ασημιού εμφανίζεται διαλυμένο στους ωκεανούς, υπενθυμίζοντάς μας τη σύνδεση του φεγγαριού με τις υδάτινες καταστάσεις. Το ιωδιούχο ασήμι χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει τη βροχή, με το ψέκασμα του ως λεπτή σκόνη επάνω στα σύννεφα, η οποία οδηγεί σταδιακά σε συμπύκνωση. Ο Σαίξπηρ αποκάλεσε το φεγγάρι «χλωμή τροφό των πλημμύρων», και οι βροχοπτώσεις καθώς επίσης και οι παλίρροιες έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζονται από το σεληνιακό κύκλο.

Στη δεκαετία του ’50, το ιονισμένο ασήμι άρχισε να χρησιμοποιείται ως βακτηριοκτόνο για τα απολυμαντικά συστήματα του νερού, υπό μορφήν ιζήματος σε κόκκους άνθρακα. Μια μελέτη του αμερικανικού ναυτικού, που χρησιμοποιεί τα σκάφη που περνούν μέσω των μολυσμένων υδάτων, διαπίστωσε ότι μια συγκέντρωση ασημιού 10:1.000.000.000 έκανε τα αποθέματα του νερού και πάλι ασφαλή προς πόση (ομοιοπαθητικά, μια D8 συγκέντρωση), και αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται σήμερα από τις ναυτιλιακές εταιρίες. Τα καλά οικιακά συστήματα καθαρισμού του νερού περιέχουν σήμερα, παράλληλα με ένα σύστημα εναλλαγής ιόντων, έναν ασημένιο σωλήνα που ενεργεί ως βακτηριοκτόνο.

Από καιρό ήταν γνωστό ότι το νερό που μεταφέρεται σε ασημένια φλασκιά παραμένει φρέσκο. Οι άποικοι που κινούνται πέρα από την αμερικανική δύση συνήθιζαν να καθαρίζουν ένα φλασκί νερού αφήνοντας μια ολόκληρη νύχτα ένα ασημένιο δολάριο μέσα. Στο John Hopkins University της Μέρυλαντ, οι ερευνητές κράτησαν μια κοινοτική πισίνα καθαρή ακριβώς με έναν φίλτρο άνθρακα-ασημιού.

Η έκθεση κατέληγε, «κατά τη διάρκεια του χρόνου λειτουργίας του φίλτρου ασημιού-άνθρακα, δεν υπήρξε κανένα παράπονο για μολύνσεις αυτιών ή ενοχλήσεις ματιών. Οι λουόμενοι και, ειδικότερα, οι κολυμβητικές ομάδες απόλαυσαν το καθαρό, σαν κρύσταλλο, καθαρισμένο με ασήμι νερό, χωρίς τα συνηθισμένα παράπονα για τα απολυμαντικά που προκαλούσαν κνησμό, ερεθισμό των ματιών, αποχρωματισμό των μαγιό και των μαλλιών.»

Εδώ που βλέπουμε τη δράση του ασημιού ως βακτηριοκτόνου, τη δράση του επάνω στο νερό ως μετάλλου της Σελήνης, διατηρώντας την ποιότητα του. Αλλά, η σεληνιακή ιδιότητα του ασημιού για αγνότητα μπορεί να εκτιμηθεί και με άλλους τρόπους, όπως από τον ιδιαίτερο ήχο των ασημένιων κουδουνιών.

Από τέτοιες εκτιμήσεις συνάγουμε ότι τα ακόλουθα επίθετα έχουν σχέση με το ασήμι: αντανακλαστικό, εικονοπλαστικό, δεκτικό, ευσυγκίνητο, ευαίσθητο, καθαρό. Είναι αυτά σεληνιακά γνωρίσματα; Τουλάχιστον, θεωρείται ότι είναι. Συγκρίνετέ τα με τον κατάλογο γνωρισμάτων που καθορίζουν μια «σεληνιακή προσωπικότητα» Γλυκό, ευσυγκίνητο, αδιάφορο, ιριδίζον, ονειρικό, συνετό, πνευματικό, φίνο, καθημερινό (μη)  …μία ανατρεπτική προσωπικότητα που υμνήθηκε περισσότερο από τους επινοητικούς συγγραφείς, τους ποιητές και τους δραματουργούς.

Σύγχρονες χρήσεις

Σήμερα, η κύρια αύξηση των αγορών ασημένιων αντικειμένων προέρχεται από τη χρήση του στα κοσμήματα και τη διακόσμηση – κυρίως στην Ινδία. Η δεκαετία του ’90 έχει σηματοδοτήσει την τεράστια αύξηση αυτής της ινδικής αγοράς, μεγάλο μέρος της οποίας υπό την μορφή βαρέων βαρών κοσμημάτων – βραχιόλια για τους αστραγάλους, δαχτυλίδια και περιδέραια. Ουσιαστικά κάθε Ινδή γυναίκα φορά μια αλυσίδα στον αστράγαλο, η οποία είναι σχεδόν πάντα ασημένια. Πόσο ταιριαστό είναι ότι το μέταλλο της Σελήνης μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αυτά τα θηλυκά και διακοσμητικά πλαίσια.

Πολλά οικιακά και διακοσμητικά αντικείμενα, που δωρίζονται συχνά κατά την διάρκεια του γάμου, είναι ασημένια, όπως και εκείνα που χρησιμοποιούνται στις αντίστοιχες τελετές. Οι μουσουλμάνοι χρησιμοποιούν πολύ λιγότερο το ασήμι λόγω των κανόνων που επιβάλλονται από το Koράνι, πράγμα το οποίο φαίνεται περίεργο, αφού το σύμβολο της σελήνης, άρα και του ασημιού, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το Ισλάμ.

Η φωτογράφηση είναι η κύρια χρήση για το ασήμι, παρά τον ανταγωνισμό από τις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές. Η εταιρεία Britannia Refined Metals του Κεντ εξάγει περίπου το χρόνο 500 τόνους ασημιού από τον ακατέργαστο μόλυβδο, χρησιμοποιώντας το μόλυβδο που αποστέλλεται από την Αυστραλία. Καθαρίζει το ασήμι, επιτυγχάνοντας αγνότητα 99,9% και το πωλεί έπειτα σε μορφές ράβδου στις αγορές πολύτιμων μετάλλων του Λονδίνου.

Οι εμπορικές συναλλαγές της Αγοράς Μετάλλων του Λονδίνου (LME) είναι εύκολο να βρεθούν. Εμπορεύονται το ασήμι, όπως αποδεικνύεται από το σύμβολο της ημισελήνου! Το LME είναι παγκόσμιο και μεγαλύτερο κέντρο εμπορικών συναλλαγών για τα μη σιδηρούχα μέταλλα. Οι έμποροι μετάλλων χρησιμοποιούν πάντα τα παραδοσιακά αλχημικά σύμβολα.

Θεραπευτικές δυνάμεις του ασημιού

Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ασημιού εμφανίζονται τόσο μητρικές και προστατευτικές όπως ακριβώς ταιριάζει στη σεληνιακή φύση του. Εδώ παρατίθεται μια διαδικτυακή παράθεση εμπειρίας για τις θεραπείες, από την «Jeana» που ήταν άρρωστη και υπέφερε από μαστίτιδα «Ήμουν πολύ, πολύ άρρωστη και τα αντιβιοτικά δεν βοηθούσαν καθόλου» όταν ο πατέρας της πρότεινε να δοκίμαζε κάποια μορφή ζελατινοειδούς ασημιού. «Όντας σκεπτικίστρια, ήπια το ποτήρι με το ασήμι πολύ αργά, προσπαθώντας να αντιληφθώ οτιδήποτε παράξενο στην γεύση του κ.λπ. κλπ.  Μέχρι το επόμενο πρωί, η μαστίτιδά μου είχε εξαφανιστεί χωρίς το παραμικρό σημάδι. Το στήθος μου δεν ήταν πλέον κόκκινο ή πρησμένο. Δεν θήλαζα το μωρό μου καθόλου κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου της μαστίτιδας. Έπρεπε να χρησιμοποιήσω καυτή συμπίεση για να πάρω έστω και μια σταγόνα γάλα από το δεξί μου στήθος. Αλλά μέχρι το επόμενο πρωί, το γάλα μου είχε ελεύθερη ροή και αισθάνθηκα υπέροχα»

«Το ζελατινοειδές ασήμι θεωρείται ασφαλές να χρησιμοποιηθεί τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όσο και της γαλουχίας. Το ασήμι έχει έναν δυναμικό τρόπο να θεραπεύει πληγές και να διορθώνει τον τραυματισμένο ιστό»

Αυτό πρωτοπαρουσιάστηκε από τον Dr Robert Becker στο έργο του “The Body electric” (Ηλεκτρισμένο σώμα) το 1973. Διαπίστωσε ότι με τη χρήση ασημένιων ηλεκτροδίων θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τα κύτταρα που σχηματίζουν τον σκελετό και να προχωρήσει και στην θεραπεία του δέρματος και του υποδόρειου ιστού, όπως περιγράφεται σε μια πρόσφατη έρευνα από τον κ. Best:

«Εν μέρει ως αποτέλεσμα από την εργασία του Βecker, το ασήμι έχει χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία των οστών για πολλά χρόνια τώρα και ενσωματώνεται στους επιδέσμους για να επιταχύνει τη θεραπεία, μια πρόσφατη αμερικανική μελέτη ανέφερε ότι οι ασημένιοι καθετήρες μπορούν να αποτρέψουν ουρικές μολύνσεις πολύ καλύτερα από ό,τι αυτοί χωρίς επίστρωση»

Υπάρχει μια αναβίωση ενδιαφέροντος για το ζελατινοειδές ασήμι για την καταπολέμηση των κρυολογημάτων και των ιών και θα μπορούσε κάλλιστα να ειπωθεί ότι δεν υπάρχει πιο χρήσιμο δοχείο για το οικογενειακό ντουλάπι φαρμάκων. Από τα λεγόμενα του Best πάλι, η «σύγχρονη έρευνα μπορεί τελικά να αποκαταστήσει το ασήμι στην παλαιότερα αποδεκτή θέση του ως πιθανώς το πιο ευπροσάρμοστο και αποτελεσματικό φυσικό παράγοντα ενάντια στα βακτηρίδια, τους μύκητες και, πρόσφατα, τους υπάρχοντες ιούς – με το εξαιρετικά σημαντικό επιχείρημα ότι με τα τελευταία ευρήματα είναι σχεδόν αδύνατο να διαφωνήσει κανείς.

«Επίσης, το ζελατινοειδές ασήμι χρησιμοποιείται στις κρέμες για την περιποίηση του δέρματος χάρη στις αντισηπτικές ιδιότητές του, που είναι αποτελεσματικές στο λιπαρό δέρμα, το οποίο είναι επιρρεπές σε στίγματα και κνησμό. «

Το ζελατινοειδές ασήμι είναι το αντιβιοτικό της φύσης και έχει αντιμικροβιακή επίδραση,» ένα ομοιοπαθητικός γιατρός στην κλινική London Fermacia επεσήμανε, προσθέτοντας ότι καθάρισε το δέρμα.

Οι γιατροί είναι πιθανό να συνεχίσουν να διαφωνούν με αυτές τις ευγενείς, θεραπευτικές δυνάμεις του ασημιού, επειδή οι θεωρίες τους δεν μπορούν να το ανταποδείξουν. Δεδομένου ότι η Σελήνη (το φεγγάρι) τείνει να αποφεύγει τη λογική εξήγηση, παραμένοντας αινιγματική με έναν τρόπο που μπερδεύει τους αστρονόμους, έτσι και το ασήμι ως μέταλλο της μπορεί να κάνει το ίδιο.

Κίνα: Ανακαλύφθηκαν οστά… άγνωστου έως τώρα ανθρώπινου είδους

Τα απολιθωμένα οστά τουλάχιστον τριών ατόμων που ανακαλύφθηκαν σε σπήλαιο της Κίνας και χρονολογούνται από τη λίθινη εποχή ανήκουν σε ένα άγνωστο μέχρι σήμερα ανθρώπινο είδος, αποκαλύπτει η μελέτη μιας διεθνούς ομάδας επιστημόνων που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα στις ΗΠΑ.

Η ανάλυση των οστών έδειξε ότι τα άτομα αυτά είχαν ανθρώπινα ανατομικά χαρακτηριστικά, αρχαϊκά και σύγχρονα ταυτόχρονα, υπογραμμίζουν οι παλαιοανθρωπολόγοι, η έκθεση των οποίων δημοσιεύεται στην αμερικανική επιστημονική επιθεώρηση PloS One.Είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται στην Ανατολική Ασία ένα νέο είδος το οποίο να έχει ζήσει σε μια τόσο κοντινή με τη δική μας περίοδο.

Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι τα άτομα αυτά έζησαν περίπου 14.500-11.500 χρόνια πριν από την εποχή μας.
Η ανακάλυψη των απολιθωμάτων φωτίζει ένα στάδιο της ανθρώπινης εξέλιξης αλλά και την έναρξη του εποικισμού της Ασίας.Το νέο είδος θεωρείται ότι χρονικά συνέπεσε με τους σύγχρονους ανθρώπους οι οποίοι ζούσαν όταν ξεκίνησε στην Κίνα η καλλιέργεια της γης.
Οι παλαιοανθρωπολόγοι, επικεφαλής των οποίων ήταν οι καθηγητές Ντάρεν Κάρνο του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας και ο Τζι Σουεπίνγκ του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας του Γιουνάν, εμφανίζονται πολύ συγκρατημένοι όσον αφορά την ταξινόμηση των οστών, ακριβώς επειδή παρουσιάζουν μια σπάνια σύνθεση ανατομικών χαρακτηριστικών.
«Θα μπορούσαν να ανήκουν σε είδη άγνωστα μέχρι σήμερα που έζησαν μέχρι το τέλος της εποχής των παγετώνων, πριν από 11.000 χρόνια», είπε ο Κάρνο.
«Θα μπορούσαν επίσης να προέρχονται από σύγχρονες ανθρώπινες φυλές, άγνωστες μέχρι πρότινος, που μετακινήθηκαν από την Αφρική στην Ασία νωρίτερα και δεν συνεισέφεραν γενετικά στους σημερινούς πληθυσμούς», πρόσθεσε.

Τα απολιθωμένα λείψανα εντοπίστηκαν το 1989 από αρχαιολόγους στο σπήλαιο του Μαλουντόνγκ που βρίσκεται κοντά στο Μενγκζί, στην επαρχία Γιουνάν.Μια ομάδα επιστημόνων αποτελούμενη από πέντε Κινέζους και πέντε Αυστραλούς ερευνητές άρχισε να τα μελετά το 2008.

Το πιο προηγμένο Hoverboard από τη Lexus

H Lexus συνεργάστηκε με κορυφαίους ειδικούς στην τεχνολογία της υπεραγωγιμότητας για να δημιουργήσει το πιο προηγμένο Hoverboard που έχει φτιαχτεί ποτέ.

Ο Mark Templin, Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Lexus International, είπε: «Στη Lexus προκαλούμε τους εαυτούς μας και τους συνεργάτες μας να διευρύνουμε τα όρια του δυνατού.

Η αποφασιστικότητα αυτή, σε συνδυασμό με το πάθος και την ειδικότητά μας στο ντιζάιν και την καινοτομία, είναι αυτά που μας οδήγησαν στο να αναλάβουμε το πρότζεκτ του Hoverboard.
Αποτελεί το τέλειο παράδειγμα των εκπληκτικών πραγμάτων που μπορεί να επιτευχθούν αν συνδυάσεις την τεχνολογία με το ντιζάιν και τη φαντασία».

To Lexus Hoverboard λειτουργεί χρησιμοποιώντας μαγνητική αιώρηση για να πετύχει μια εκπληκτική κίνηση χωρίς τριβές. Υπερπυκνωτές ψυχόμενοι με υγρό άζωτο και μόνιμοι μαγνήτες συνδυάζονται για να επιτευχθεί το απίστευτο.

Η σχεδίαση του Hoverboard περιλαμβάνει μοναδικά στοιχεία της Lexus, όπως το χαρακτηριστικό ατρακτοειδές σχήμα της μάσκας των μοντέλων της, καθώς και υλικά που απαντώνται στα αυτοκίνητά της, από high-tech συνθετικά μέχρι φυσικό μπαμπού.

Το Lexus Hoverboard αποτελεί μέρος του 4ου προγράμματος της καμπάνιας ‘Amazing in Motion’ που προβάλλει τη δημιουργικότητα και καινοτομία της μάρκας Lexus.
Οι δοκιμές του Lexus Hoverboard θα γίνουν στη Βαρκελώνη της Ισπανίας τις επόμενες εβδομάδες.

Ναι, στη Γη ζούσαν… «Alien»

Ομάδα παλαιοντολόγων από τον Καναδά και τη Βρετανία μελέτησαν εκ νέου και με προηγμένα τεχνικά μέσα τα απολιθώματα ενός θαλάσσιου σκουληκιού που είχε εντοπιστεί παλαιότερα στα Βραχώδη Ορη του Καναδά.

Το σκουλήκι αυτό ζούσε πριν από 508 εκ. έτη και ανήκει στη συνομοταξία των ονυχοφόρων σκουληκιών μέλη της οποίας υπάρχουν και σήμερα.

Όμως όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές το σκουλήκι αυτό είχε μια όψη που όμοια της δεν συναντάμε όχι μόνο σε σκουλήκια αλλά σε κανένα άλλο σημερινό ή αρχαίο ζώο. Θυμίζει έντονα εξωγήινα τέρατα που βλέπουμε σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας και ειδικά το τρομακτικό κινηματογραφικό «Alien».
Το ον αυτό είχε επτά ζευγάρια μεγάλων αγκαθιών που προεξείχαν από το πάνω μέρος του σώματος του ενώ κάτω από κάθε ζεύγος αγκαθιών διέθετε ένα ζεύγος ποδιών με γαμψά νύχια.
Υπήρχαν τρία ζευγάρια πλοκαμιών κοντά στο κεφάλι του που οι ερευνητές εκτιμούν πώς χρησιμοποιούνταν είτε για την επεξεργασία της τροφής του είτε ως κάποιου είδους κεραίες.
Επειδή το πλάσμα αυτό μοιάζει βγαλμένο από κάποια… ψευδαίσθηση οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον αγγλικό όρο για την ψευδαίσθηση (hallucination) και του έδωσαν την ονομασία Hallucigenia sparsa.
Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature».

Ο πρώτος πλανητοκομήτης: Διαθέτει μια τεράστια ουρά που δημιουργείται από τη σταδιακή απώλεια της ατμόσφαιράς του

Διεθνής ερευνητική ομάδα με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble εντόπισε ένα ακόμη εξωπλανήτη.

Όμως πρόκειται για ένα ιδιαίτερο πλανήτη αφού διαθέτει μια τεράστια ουρά παρόμοια με εκείνη των κομητών. Η ουρά αυτή δημιουργείται από τη σταδιακή απώλεια της ατμόσφαιράς του. Είναι ο πρώτος πλανήτης που εντοπίζεται με αυτό το χαρακτηριστικό.

Ο πλανήτης
Ευρωπαίοι και αμερικανοί αστρονόμοι, με επικεφαλής τον Ντέιβιντ Έρενράιχ του Αστεροσκοπείου του Πανεπιστημίου της Γενεύης έστρεψαν το Hubble σε απόσταση περίπου 33 ετών φωτός από τη Γη όπου βρίσκεται ο Gliese 436, ένα άστρο που ανήκει στην κατηγορία των ερυθρών νάνων.
Οι ερευνητές εντόπισαν την παρουσία ενός πλανήτη σε πολύ κοντινή απόσταση από το άστρο. Ο GJ 436b όπως ονομάστηκε ο εξωπλανήτης βρίσκεται 33 φορές πιο κοντά στο άστρο του από ό,τι η Γη και 13 φορές πιο κοντά από ότι ο Ερμής.
Πρόκειται για ένα μεγάλο σε μέγεθος πλανήτη, παρόμοιο με τον Ποσειδώνα, και φυσικά λόγω της απόστασης του από το άστρο του οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονται σε αυτόν είναι πολύ μεγάλες και δεν είναι βέβαια φιλικός στη ζωή.

Η ουρά
Εκείνο όμως που τον κάνει να ξεχωρίζει είναι ότι ο GJ 436b δεχόμενος την καυτή ανάσα και πολύ κοντινή ακτινοβολία του μητρικού του άστρου χάνει συνεχώς μόρια υδρογόνου από την ατμόσφαιρά του.
Με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται μια τεράστια και… θεαματική ουρά, που εκτείνεται εκατοντάδες χιλιόμετρα πίσω από τον πλανήτη. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ατμόσφαιρα του GJ 436b ήδη έχει μειωθεί κατά 10% σε σχέση με το αρχικό μέγεθός της, καθώς περίπου 1.000 τόνοι αερίων εκτοξεύονται στο διάστημα ανά δευτερόλεπτο.
Η σφαιρική «κεφαλή» του νέφους αερίων (κυρίως υδρογόνου) έχει διάμετρο περίπου 3 εκατ. χλμ., ενώ το μήκος της ουράς μπορεί να φθάνει τα 15 εκατ. χλμ.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα βρουν χιλιάδες ακόμη πλανήτες -κομήτες τα επόμενα χρόνια. Μάλιστα δεν αποκλείουν ότι κάποτε η ίδια η Γη μπορεί να είχε και εκείνη ουρά κομήτη, όσο έχανε ένα μέρος από την πλούσια σε υδρογόνο ατμόσφαιρά της. Η ανακάλυψη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature».

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ

Η κατηγορία κατά του Σωκράτους υπό του Μελήτου, Ανύτου και Λύκωνος έγινε το έτος – 399. Η δίκη/γραφή επεδόθη στον γραμματέα του άρχοντος βασιλέως και είχε ως εξής:

 

 

ΑΔΙΚΕΙ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΟΥΣ Η ΠΟΛΙΣ ΝΟΜΙΖΕΙ ΘΕΟΥΣ ΟΥ ΝΟΜΙΖΩΝ,
ΕΤΕΡΑ ΔΕ ΚΑΙΝΑ ΔΑΙΜΟΝΙΑ ΕΙΣΗΓΟΥΜΕΝΟΣ.
ΑΔΙΚΕΙ ΔΕ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΔΙΑΦΘΕΙΡΩΝ.
ΤΙΜΗΜΑ ΘΑΝΑΤΟΣ.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ «ΝΟΜΙΖΩ» ΚΑΙ
ΤΟΥ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΥ «ΔΙΚΗ»

Νομίζω (εκ του Νόμου):
1. παραδέχομαι, αναγνωρίζω τι ως νόμον, νόμιμον έθιμον, ακολουθώ, τηρώ συνήθεια τινά, έχουσα την δύναμιν του νόμου, του έθους.

2. επί νομοθέτου, θεσπίζω

3. μετ’ αιτ. θεωρώ, πιστεύω, φρονώ

4. με απαρέμφ. μέλλοντος = φρονώ

 

Δίκη (η):
1. έθος, έθιμον, συνήθεια

2. η κανονική τάξις των πραγμάτων

3. τα κατά παράδοσιν νόμιμα, η επί του δικαίου βασιζομένη τάξις,

αντίθ. βία

4. Δίκην λέγω – αγορεύω επί δικαζομένης υποθέσεως

5. Δίκην λαγχάνω τινί – κινώ δίκην κατά τινος, ενάγω

6. Δίκην διδόναι – τιμωρούμαι

7. Δίκην λαμβάνω – εκδικούμαι

(Δ. Δημητράκου Μέγα Λεξικόν όλης της Ελληνικής Γλώσσης).

Ο Μέλητος ανήκε στον δήμο Πιτθέος. Όταν κατηγόρησε τον Σωκράτη ήτο νεαρός και άσημος. Ο Σωκράτης με την λεπτή του ειρωνία περιπαίζει την απειρία του Μελήτου, ο οποίος δεν φρόντισε να μάθη τα της ανατροφής των νέων. Ο Μέλητος ήτο επίδοξος ποιητής, όπως και ο πατέρας του, πλην όμως αμφότεροι άσημοι και αδόκιμοι. Τον λόγο του Μελήτου λέγεται ότι τον έγραψε ο διάσημος Αθηναίος δεινός ρήτωρ και λογογράφος Πολυκράτης.

 

Ο Άνυτος ήτο υιός του Ανθεμιώνος και επήρε άριστη παιδεία, ώστε οι Αθηναίοι τον ανεβίβασαν στα ύπατα αξιώματα της πολιτείας. Ο πατέρας του ήτο βυρσοδέψης και ανήκε στην τάξι των τεχνητών. Εν τούτοις οι Αθηναίοι τον έκαμαν στρατηγόν και τον έστειλαν με 30 πλοία στην Πύλο το – 409, όταν αυτή επολιορκείτο από τους Λακεδαιμονίους.

 

Η θαλασσοταραχή δεν του επέτρεψε να φθάση εγκαίρως και όταν επέστρεψε οι Αθηναίοι το εδίκασαν για προδοσία. Ο Άνυτος όμως εδέκασε τους δικαστάς και έφυγε από τας Αθήνας επί των Τριάκοντα. Είναι η πρώτη περίπτωσις δεκασμού των δικαστών και ίσως και η μοναδική. Αργότερα επέστρεψε με τούς δημοκρατικούς και κατηγόρησε τον Σωκράτη ως αντιπρόσωπος των χειροτεχνών. Η πολιτική δύναμις του Ανύτου ήτο μεγάλη και σ’ αυτήν οφείλεται η καταδίκη του Σωκράτους.

Ο Λύκων ήτο δεινός ρήτωρ και με αυτήν του την ιδιότητα, εξ ονόματος των ρητόρων, κατηγόρησε τον Σωκράτη. Δεν γνωρίζομε τίποτα για την δράσι του.

Μέλητος και Άνυτος εζήτησαν την συμμετοχή του Λύκωνος στην γραφή/δίκη, ώστε να ενισχύσουν την κατηγορία για να επιτύχουν την καταδίκη του Σωκράτους.

Το μίσος του Ανύτου κατά του Σωκράτους πιθανόν να ωφείλετο στο γεγονός ότι ο Σωκράτης ήτο δεδηλωμένος κατά των δημοκρατικών. Στον διάλογο του Πλάτωνος «Γοργίας» ο Σωκράτης έχει μακρά συνομιλία με τον Άνυτο.

Όμως, αν και ο Άνυτος ήταν ο κύριος δημιουργός της καταγγελίας, την γραφή την επέδωσε ο Μέλητος στον άρχοντα βασιλέα. Διότι δεν ήτο καθόλου βέβαιο ότι θα εκέρδιζαν την δίκη. Εάν την έχαναν θα έπρεπε να καταβάλουν μεγάλο χρηματικό ποσό και έτσι απεφασίσθη να την υποβάλει μόνο ο Μέλητος.

Η αλήθεια των ονομάτων των 3 κατηγόρων:

Πρώτος ο Μέλητος: εκ του μελήμα-τος, της επι-μελείας της κατηγορίας, την οποία επέδωσε ο Μέλητος συνάγεται η ενδιαφέρουσα διαπίστωσις ότι το όνομα δεν ήτο άσχετο προς το έργο, το οποίο ανέλαβε ο Μέλητος. Είχε την τύχη να μείνη στην ιστορία, ως θλιβερό αρνητικό στοιχείο, επι-μελούμενος την πλέον συγκλονιστική άδικο δίκη όλων των εποχών.

Δεύτερος ο Άνυτος, εκ του ρήματος ανύω ή ανύτω επισημαίνει ότι ο Άνυ-τος ήνυσε/ωλοκλήρωσε το έργο, το οποίο είχε επι-μεληθή ο Μέλητος.

Και τρίτος ο ρήτωρ Λύκων, εκ του ρήματος λυκόω-ώ, που σημαίνει κατασπαράσσω, κατασπάραξε την δικαιοσύνη και τον Σωκράτη με το δημαγωγικό του εριστικό μένος. Σ’ αυτό συνέτεινε και η γενικώτερη απαιδευσία των δικαστών/Ηλιαστών.

Μερικά περί της Αττικής δικονομίας:

Στην Αθηναϊκή Δημοκρατία, αληθινός πολίτης είναι ο ενεργός πολίτης, που συμμετέχει στα κοινά της πόλεως με την άσκησι των δικαιωμάτων του ελέγχου των αρχόντων

α. είτε με τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες (Βουλή και Εκκλησία του Δήμου)

β. είτε με τις Δικαστικές (μετέχων ως δικαστής στην Ηλιαία)

γ. είτε με την άσκηση του δικαιώματος του άρχειν, δηλαδή της διεκδικήσεως καταλήψεως δημοσίων αξιωμάτων.

Ο Αριστοτέλης καθορίζει τον όρο «πολίτης» στα Πολιτικά 1275α, 20.

Ηλιαία: Ήταν το δικαστικό σώμα που επιμελείτο τις δημόσιες δίκες.

Οι δίκες ήταν δημόσιες και ίδιες/ιδιωτικές.

Η Ηλιαία, ως έννοια λέξις, προέρχεται από την Δωρική αλία, από το αλιάζεσθαι, δηλαδή το συναθροίζεσθαι και όχι εκ του ότι συνεδρίαζε στην ύπαιθρο κάτω από τον ήλιο. Πρώτα ωνομάζετο ο τόπος και μετά ωνομάσθη και το ίδιο το δικαστήριο Ηλιαία.

Ο Πλάτων στον Κρατύλο (409a) λέγει ότι

«Ο ήλιος είναι ολοφάνερο ότι προέρχεται από τον δωρικό τύπο άλιος, γιατί οι Δωριείς ωνόμαζαν τον ήλιο/άλιο• ήλιος λοιπόν μπορεί να ονομασθή, διότι συναθροίζει/αλίζει τούς ανθρώπους στο ίδιο μέρος όταν ανατέλλη».

Η σύνθεσις των δύο εννοιών του ηλίου και της Ηλιαίας/Ηλιαστών: της συναθροίσεως και του φωτισμού, όταν επεκτείνεται και ανάγεται στην έννοια της δικαιοσύνης, την οποία πρέπει να απονείμουν οι ηλιασταί/δικασταί, επισημαίνει και τον φωτισμό της διανοίας των, όταν συναθροίζωνται για να δικάσουν, προκειμένου η κρίσις των να είναι πεφωτισμένη, δηλαδή δικαία.

Οι δικασταί ωνομάζοντο Ηλιασταί και μετά ομομωκότες/ένορκοι, το δε δικάζειν ωνομάζετο ηλιάζεσθαι. Ο όρκος των Ηλιαστών ήτο εξ ίσου σημαντικός με τον ιατρικό όρκο.

Λέγεται ότι το σώμα της Ηλιαίας το συνέστησε ο Σόλων, κατ’ άλλους όμως ο Κλεισθένης.

Ωργανώθηκε και τελειοποιήθηκε από τον Περικλή σε σώμα κληρωτό, αποτελούμενο από 6.000 πολίτας, ανά 600 από τις δέκα φυλάς των Αθηνών.

Σ’ αυτό είχαν δικαίωμα συμμετοχής όλοι οι πολίτες άνω των 30 ετών, οι οποίοι δεν είχαν χρέη προς το δημόσιο, δεν είχαν καταδικασθή για αξιόποινες πράξεις και οι μη έχοντες σωματικά ή διανοητικά ελαττώματα, ώστε να μην μπορούν να δικάσουν αμερόληπτα.

Οι Ηλιασταί εκληρούντο κατ’ έτος και αμοίβοντο με έναν οβολό στην αρχή, αργότερα με δύο και τέλος επί του δημαγωγού Κλέονος με 3 (το έτος – 425).

Στις δίκες συνήθως συμμετείχαν 501 δικασταί, όμως αναλόγως της σπουδαιότητος μπορούσαν να συμμετέχουν από 201 δικασταί ή ακόμη και 1001 και 1501, πάντοτε κατ’ αναλογίαν από κάθε μία εκ των 10 φυλών.

Στην δίκη του Σωκράτους συμμετείχαν 501 δικασταί. Οι υπόλοιποι 100 ήσαν αναπληρωματικοί. Στην δίκη του Περικλέους παρίσταντο 1501 δικασταί.

Η υπερέχουσα μονή ψήφος ήτο αναγκαία προκειμένου να μην υπάρξη ισοψηφία στην απόφαση. Στην περίπτωση ισοψηφίας εθεωρείτο υπέρ του δικαζομένου η ψήφος της θεάς Αθηνάς, ώστε το θείον να δεικνύη την φιλευσπλαχνία του.

Μετά την κλήρωσι των Ηλιαστών, αυτοί έπρεπε να δώσουν τον λεγόμενο Ηλιαστικόν όρκον και γι’ αυτό εκαλούντο «ομωμοκότες».

Στούς Ηλιαστάς εδίδετο ένα δικαστικό πινάκιο, πάνω στο οποίο ανεγράφετο το όνομα και ο δήμος του δικαστού, καθώς και το χρώμα και ο αριθμός του δικαστηρίου, όπου θα εγένετο η δίκη. Δεν υπήρχε ειδικός χώρος δικαστηρίων.

Το πινάκιο εδίδετο στούς δικαστάς το πρωί πριν από την εκδικαζόμενη υπόθεση, ώστε να μην υπάρχη χρόνος δεκασμού των δικαστών.

Ουσιαστικά επρόκειτο περί λαϊκών δικαστηρίων, εφ’ όσον ο μεγάλος αριθμός των πολιτών ανήκε στις πτωχότερες και λιγώτερο μορφωμένες τάξεις της πόλεως. Δυστυχώς ήτο εύκολο οι δικασταί να παρασύρωνται από συναισθηματισμούς και εντυπωσιασμούς, που προήρχοντο από τούς λόγους των λογογράφων, οι οποίοι ήσαν εξ επαγγέλματος ασχολούμενοι με τις δίκες.

Δεν υπήρχε το δικηγορικό επάγγελμα, διότι έπρεπε τόσο ο ενάγων, όσο και ο εναγόμενος να παρουσιασθούν και να ομιλήσουν αυτοπροσώπως για την υπόθεσί τους. Οι εξ επαγγέλματος δικηγόροι θα μπορούσαν να παρασύρουν τούς δικαστάς σε άδικες αποφάσεις με την δικανική των δεινότητα.

Ο ενάγων μαζύ με δύο μάρτυρες/κλητήρες πήγαινε στο σπίτι του εναγομένου και του επέδιδε την γραφή. Έτσι ελέγετο η δίκη, όταν επρόκειτο για δημόσια κατηγορία.

Ο κατηγορούμενος έπρεπε την πέμπτη ημέρα να παρουσιασθή στον άρχοντα βασιλέα και εκεί γινόταν η προανάκρισις στην οποία παρίσταντο οι δύο διάδικοι, με όλα τα αναγκαία συμβόλαια, νόμους και άλλα έγγραφα της δίκης.

Μετά την προανάκρισι όλα τα έγγραφα εφυλάσσοντο στον εχίνο, μία κίστη η οποία εσφραγίζετο και δεν άνοιγε παρά την ημέρα της δίκης/γραφής.

Ο χώρος, όπου διεξάγοντο οι δίκες δεν ήτο συνήθως εστεγασμένος, γιατί δεν υπήρχε ιδιαίτερο οικοδόμημα για τις δίκες. Οι δίκες εγένοντο σε χώρους κοντά στην αγορά. Ο χώρος περιεφράσσετο με δρυφάκτους (ξύλινος φραγμός) και εκλείετο με κιγκλιδωτή θύρα.

Οι δικασταί/Ηλιασταί εκάθηντο σε έδρανα, ενώ ο άρχων βασιλεύς ή ηγεμών επί βήματος, καθώς και οι γραμματείς και οι διάδικοι.

Με την έναρξι της δίκης/γραφής ετελείτο ιεροπραξία. Ο γραμματεύς εδιάβαζε τα ονόματα των διαδίκων και την γραφή. Ο ηγεμών ενημέρωνε τούς δικαστάς σχετικώς με τα πορίσματα της προανακρίσεως και εν συνεχεία ο ενάγων ελάμβανε τον λόγο. Ακολουθούσαν οι μάρτυρες και απελογείτο ο εναγόμενος.

Ο χρόνος της ομιλίας ωρίζετο υπό κλεψύδρας. Η κλεψύδρα ήτο αγγείο με διάτρητο πυθμένα από όπου έρρεε το ύδωρ. Με την διαρροή όλης της ποσότητος έπρεπε ο διάδικος να σταματήση την αγόρευσί του.

Δικές προς ύδωρ ωνομάζοντο οι δίκες/γραφές που εγένοντο με κλεψύδρα και ο εφ’ ύδωρ ωνομάζετο ο κλητήρας. Αυτός εφρόντιζε για την διακοπή της κλεψύδρας, όταν ο διάδικος ζητούσε διακοπή της δίκης κατά το διάστημα που μιλούσε ο μάρτυς ή ο γραμματεύς.

Η διαδικασία ήτο δημόσια. Μετά το τέλος των αγορεύσεων ακολουθούσε ψηφοφορία. Στούς Ηλιαστάς εδίδοντο δύο ψήφοι: η μία διάτρητος (καταδικαστική), η άλλη πλήρης (αθωωτική). Ο κήρυξ ανεκοίνωνε ότι η τετρυπημένη ψήφος ήτο η καταδικαστική, ενώ η πλήρης ήτο η αθωωτική. Υπήρχαν δύο αμφορείς, ο χάλκινος εδέχετο την απόφασιν των δικαστών, είτε αθωωτική, είτε καταδικαστική, ο δε ξύλινος εδέχετο την άχρηστη ψήφο.

Κατόπιν εμετρούντο οι ψήφοι και ανηγγέλλετο το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.

Εάν ο ενάγων δεν συνεκέντρωνε το 1/5 των ψήφων υπέρ αυτού, σε περίπτωσιν αθωώσεως του εναγομένου, τότε υπεχρεούτο στην καταβολή 1,000 δραχμών και μερικήν ατίμωσιν, δηλαδή δεν είχε το δικαίωμα να παρίσταται σε παρόμοιες δίκες σαν κατήγορος.

Οι δημόσιες γραφές ήταν «τιμηταί και ατίμητοι». Τιμηταί ελέγοντο οι γραφές, στις οποίες ανεφέρετο προκαταβολικώς η ποινή από τον νόμο.

Αν η πρώτη απόφασις ήτο καταδικαστική άρχιζε η διαδικασία του ορισμού της ποινής. Αν ο ενάγων επέμενε στον ορισμό της ποινής, ο εναγόμενος μπορούσε να ζητήση μείωσι και εφ’ όσον το δικαστήριο συγκατένευε η ποινή εμειούτο. Ο εναγόμενος είχε επίσης το δικαίωμα να εκφράση την γνώμη του ως προς το ποια ποινή έκρινε δίκαιη για την υπόθεσί του.

Εάν ο εναγόμενος ηθωώνετο, ο ενάγων έπρεπε να του καταβάλη το 1/6 του ποσού, το οποίο ζητούσε από αυτόν.

Οι ποινές ήτο δύο ειδών:

το παθείν και το αποτίσαι.

Το παθείν αναφέρετο στις σωματικές ποινές: στον θάνατο, στην αειφυγία, στην πρόσκαιρο φυγή και στην ειρκτή, επιβαλλόμεναι επί ποινικών υποθέσεων.

Το αποτίσαι ήτο χρηματικές ποινές, επιβαλλόμενες επί ποινικών και πολιτικών υποθέσεων.

Μετά την καταδικαστική απόφασι ο καταδικασθείς παρεδίδετο στους ένδεκα. Αυτοί είχαν την φροντίδα των δεσμωτών, της φυλάξεως, της συντηρήσεως και της σιτήσεώς των. Στις περιπτώσεις καταδίκης εις θάνατον, ο καταδικασθείς παρεδίδετο στον δήμιον ή δημό-σιον.

Οι δίκες επραγματοποιούντο καθημερινώς πλην των αποφράδων ημερών, δηλαδή των τριών τελευταίων ημερών του σεληνιακού μηνός.

Και εδώ παρατηρείται η απόκρυφος προσοχή, η οποία εδίδετο στην σημασία του φωτός. Ηλιασταί, οι συναθροιζόμενοι μεν, αλλά υπό το προστατευτικό φως του ηλίου κατά την διάρκεια της ημέρας, ενώ ελαμβάνετο υπ’ όψιν και ο νυκτερινός φωτισμός του ουρανού υπό της σελήνης, ώστε να μην αμαυρώνεται από το πλήρες σκότος των αποφράδων ημερών η διάνοια των δικαστών.

-----------------

Βιβλιογραφία του παρόντος άρθρου:

1. Εγκυκλοπαίδεια ΗΛΙΟΥ, λήμματα «δίκη», «Ηλιαία»

2. Δ. Δημητράκου «Μέγα Λεξικόν όλης της Ελληνικής Γλώσσης»

3. Δρ. Παναγιώτης Ι. Κυριακόπουλος «Αρχαίο Ελληνικό Δίκαιο»,

το δικαστήριο της Ηλιαίας, σσ. 631 – 650,

εκδ. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΔΟΤΙΚΗ

4. Αριστοφάνους «Νεφέλαι»

5. Αριστοφάνους «Αχαρνής»

6. Αριστοφάνους «Ιππής»

7. Αριστοφάνους «Σφήκες»

8. Θουκυδίδου «Ιστορία» Δ, 21 – 40 και Ε, 2 – 10 (Κλέων)

9. Ξενοφώντος «Απομνημονεύματα» Α – Δ

10. Ξενοφώντος «Απολογία Σωκράτους»

11. Πλάτωνος «Απολογία Σωκράτους», σχόλια Κ. Αραποπούλου,

Περί της αττικής δικονομίας, σσ. 15 – 18, εκδ. ΠΑΠΥΡΟΣ

12. Πλάτωνος «Κρατύλος», απόδ. Ηλ. Λάγιος,

εκδ. Ι. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

13. Πλάτωνος «Φαίδων» 96 Α – 99 Ε

Περί της Οικιακής Λατρείας των Ελλήνων στην αρχαιότητα

 Εισαγωγικά
Υψίστη σημασία για τους Έλληνες έχει ο οίκος, ο οποίος δεν ταυτίζεται με την σημερινή έννοια του σπιτιού ως οίκημα, αλλά συμπεριλαμβάνει τα μέλη της οικογένειας[1], το κτήριο με τα αγαθά του, και κυρίως αυτό που θα απασχολήσει και εμάς, την οικιακή λατρεία και τις οικογενειακές παραδόσεις. Συχνά υπάρχει η παρανόηση σε αυτούς που ασχολούνται με την Ελληνική θρησκεία, πως η λατρεία βρίσκει κύρια έκφραση στις εορτές της πόλεως και των μυστηριακών λατρειών, με την οικιακή λατρεία να είναι αν όχι ανύπαρκτη, τουλάχιστον περιορισμένη.
Αυτό είναι μέγα σφάλμα, το οποίο βέβαια δικαιολογείται αν αναλογιστούμε πως οι γραπτές μαρτυρίες και τα αρχαιολογικά ευρήματα (αγγεία, σκεύη, εγκαταστάσεις) που μας παρέχουν στοιχεία για την οικιακή λατρεία είναι περιορισμένα σε σχέση με τα αντίστοιχα για την λατρεία της πόλης[2]. Φυσικό επακόλουθο είναι, οι ιστορικοί και λοιποί επιστήμονες να παρουσιάζουν εργασίες που αναφέρονται αποκλειστικά ή κυρίως στην πολιτειακή λατρεία και όχι στην οικιακή, αν και τα τελευταία χρόνια γίνεται μια προσπάθεια εξαγωγής συμπερασμάτων σχετικά και με αυτόν τον τομέα της Ελληνικής λατρείας.
Η παρανόηση αυτή, έχει οδηγήσει μάλιστα αρκετούς, στο να μειώνουν την θρησκευτική πρακτική των προγόνων μας σε μια απλή συμμόρφωση με τις εξωτερικές κοινωνικές (της πόλεως) νόρμες, που εκφράζονται και με τις εορτές και τελετές της πόλεως.
Καταλήγει κάποιος έτσι σε ένα θρησκευτικό αποχρωματισμό της καθημερινής οικογενειακής ζωής των Ελλήνων και σε μια κατανόηση της θρησκευτικότητας στη πόλη με πολιτισμικούς όρους.
Η πραγματικότητα μάλλον είναι εντελώς διαφορετική αφού κατά μια έννοια και η πολιτειακή λατρεία είναι επέκταση της λατρείας των οίκων της φυλής(ων) των πολιτών[3].
Ειδικά σήμερα, και για τους ανθρώπους που επιθυμούν να ακολουθήσουν την λατρευτική πρακτική των προγόνων μας, η οικιακή λατρεία κρίνεται απαραίτητη όχι μόνο γιατί από αυτό το κύτταρο μπορεί να καλλιεργηθεί καλύτερα και να επανεμφανιστεί και στην κοινωνία αλλά και γιατί εκεί δεν θα αντιμετωπίσει κανείς τα προβλήματα θρησκευτικής διάκρισης που δυστυχώς ακόμα κυριαρχούν στο νεοελληνικό κράτος, στο οποίο η Ελληνική θρησκεία δεν τυγχάνει πολιτειακής αναγνώρισης[4].

Κυρίαρχες θεότητες
Οι θεότητες που κυριαρχούν στην θρησκευτική ζωή του οίκου κατέχοντας μόνιμη θέση είναι η Εστία, ο Ζεύς, ο Ερμής, η Εκάτη και ο Απόλλωνας που λαμβάνουν σε αυτή την περίπτωση, πλην της Εστίας, συγκεκριμένες ιδιότητες διαφορετικές από τις συνήθεις που παρουσιάζουν ως Ολύμπιοι, έχοντας κύριο σκοπό την διασφάλιση της ενότητας του οίκου και την ευημερία του.
Εστία
Η Εστία είναι η θεά που δώρισε στους ανθρώπους τη γνώση για τον οίκο[5], οπότε είναι η θεότητα που κυριαρχεί στην οικογενειακή λατρεία. Η λατρεία της είναι πρωταρχικής σημασίας και χάνεται στα βάθη των αιώνων.

ΟΥ ΓΑΡ ΑΤΕΡ ΣΟΥ ΕΙΛΑΠΙΝΑΙ ΘΝΗΤΟΙΣΙΝ ΙΝ’ ΟΥ ΠΡΩΤΗ ΠΥΜΑΤΗ ΤΕ ΕΣΤΙΗ ΑΡΧΟΜΕΝΟΣ ΣΠΕΝΔΕΙ ΜΕΛΙΗΔΕΑ ΟΙΝΟΝ (Ομηρικός ύμνος στην Εστία 29.4-6)

Ταυτίζεται δε η Θεά και με την εστία στην οποία ο οίκος συγκεντρώνεται για να μαγειρέψει και να ζεσταθεί σε βαθμό τέτοιο που, θεά και εστία, αποτελούν και οι δύο η πρώτη σε νοητικό η δεύτερη σε φυσικό επίπεδο, το ιερό κέντρο του οίκου[6].
Η ίδια λοιπόν η εστία είναι ο φυσικός βωμός της θεάς, η ίδια η πυρά που καίει είναι η απεικόνισή της και οι περισσότερες οικιακές τελετές λαμβάνουν χώρα σε αυτήν. Η εστία, βωμός της Θεάς, είναι ιερή, με φωτιά που διατηρείται άσβεστη[7].Όπως προστατεύει τα μέλη της οικογένειας έτσι ακριβώς προστατεύει και τον ξένο που θα ζητήσει καταφύγιο στον οίκο. Πιθανότατα ο θεσμός της ικεσίας σε βωμούς της Πόλεως να είναι αποτέλεσμα αυτής της προέκτασης της λειτουργίας της οικιακής εστίας, καθώς οι ίδιοι κανόνες παραβίασης του ασύλου και μιάσματος ισχύουν και στις δύο περιπτώσεις.
Παρομοίως και οι πόλεις έχουν στο ιερό κέντρο τους την εστία της Πόλεως που διαδραματίζει τον ανάλογο ρόλο[8].
Οι περισσότερες τελετές στον οίκο ξεκινάνε με επίκληση της Εστίας, ένα φαινόμενο που επεκτείνεται πολλές φορές και στην πολιτειακή λατρεία, με αποτέλεσμα να μας παραδοθεί η παροιμιώδης φράση «αφ’ Εστίας άρχεσθαι» που υπονοεί κάθε καλό ξεκίνημα[9].
Τέλος η Εστία/εστία είναι αυτή που αντιπροσωπεύει[10] τον οίκο στην κοινότητα/Πόλη.
Η καταστροφή της οικιακής εστίας αποτελεί καταστροφή του οίκου με τραγικές συνέπειες που εκτείνονται από τους νεκρούς προγόνους στους αγέννητους απογόνους (τους οποίους συνδέει για πάντα η οικιακή εστία, η οικιακή λατρεία).
Ζεύς Κτήσιος
Η δεύτερη μετά την εστία θεότητα που συναντάμε στην οικιακή λατρεία είναι ο Ζεύς με την επωνυμία Κτήσιος[11]. Με αυτήν την επωνυμία ο θεός λατρεύεται ως προστάτης των αγαθών της οικογένειας, που φροντίζει για την ευημερία του οίκου.
Ο συνηθισμένος χώρος για τον βωμό του την κλασσική εποχή ήταν σε κάποιο αποθηκευτικό μέρος του οίκου (συχνά ξεχωριστό κτήριο) όπου αποδίδονταν τιμές κυρίως με σπονδές[12].
Καθώς τα αγαθά που αποθηκεύονταν μέχρι πρόσφατα (στα χωριά μέχρι και την προηγούμενη γενιά) σε τέτοιους χώρους ήταν κυρίως τρόφιμα και ίσως και προϊόντα ένδυσης (δέρματα ζώων, υφάσματα), η λατρεία του Κτησίου Διός κρίνεται απολύτως φυσική, εν αντιθέσει με προσπάθειες αναγωγής αυτής της λατρείας σε σημερινές αποθήκες σπιτιών (ειδικά των πόλεων) που βρίθουν από σκουπίδια, άχρηστα πράγματα, και μη αναγκαία «αγαθά».

Καθώς και τα αγαθά για την ευημερία του οίκου έχουν σήμερα λάβει άλλη μορφή, η λατρεία του Κτησίου Διός μπορεί να πραγματοποιείται αν θέλουμε, στον κεντρικό βωμό – χώρο λατρείας – του σπιτιού αρκεί να έχουμε και την κατάλληλη νοητική απεικόνιση του τί είναι αγαθό, καθώς δεν μπορεί να ταυτίζεται αυτό με την σημερινή χυδαία αντίληψη περί χρήματος (νόμισμα), που αποτελεί απλά ένα ανταλλακτικό μέσο[13].
Πολύ πιθανόν είναι, σύμφωνα με τις αναφορές που έχουν σωθεί, πως τις περισσότερες φορές ο Κτήσιος Ζευς δεν είχε ένα συνήθη βωμό για την λατρεία του στον οίκο, αλλά αντιπροσωπευόταν – ταυτιζόταν μάλιστα- με ένα αντικείμενο που λέγεται καδίσκος[14].
Από τύχη αγαθή μας παραδίδει ο ιστορικός του 3ου παχχ αιώνα Αντικλείδης (Αντικλείδης 140 F22 ) την περιγραφή του και πώς φτιάχνεται.

ΔΙΟΣ ΚΤΗΣΙΟΥ ΣΗΜΕΙΑ ΙΔΡΥΕΣΘΑΙ ΧΡΗ ΩΔΕ, ΚΑΔΙΣΚΟΝ ΚΟΙΝΟΝ ΔΙΩΤΟΝ ΕΠΙΘΗΜΑΤΟΥΝΤΑ ΣΤΕΨΑΙ ΤΑ ΩΤΑ ΕΡΙΩ ΛΕΥΚΩ ΚΑΙ ΕΚ ΤΟΥ ΩΜΟΥ ΤΟΥ ΔΕΞΙΟΥ ΚΑΙ ΕΚ ΤΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ… ΤΟΥ ΚΡΟΚΙΟΥ, ΚΑΙ ΕΣΘΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΑΝ ΕΥΡΗΣ ΚΑΙ ΕΙΣΧΕΑΙ ΑΜΒΡΟΣΙΑΝ. Η Δ’ ΑΜΒΡΟΣΙΑ ΥΔΩΡ ΑΚΡΑΙΦΝΕΣ, ΕΛΑΙΟΝ, ΠΑΓΚΑΡΠΙΑ. ΑΠΕΡ ΕΜΒΑΛΕ.
«Είναι αναγκαίο να φτιάχνουμε το σύμβολο του Κτησίου Διός. Παίρνουμε έναν καινούργιο καδίσκο, με δύο αυτιά από τα οποία περνάμε λευκό μαλλί, και κλωστή κίτρινη (το χρώμα του κρόκου) την οποία περνάμε από τον δεξί ώμο μέχρι μπροστά και ρίχνουμε μέσα ότι βρούμε και αμβροσία. Η Αμβροσία είναι καθαρό νερό (πηγής) και λάδι και πανκαρπία. Αυτά ρίχνουμε μέσα»
Η ύπαρξη αυτού του αντικειμένου που ταυτίζεται με τον Κτήσιο Δία (και αποτελεί το λατρευτικό ανάλογο του βωμού) μας εξηγεί και γιατί σπανίζουν τα ευρήματα βωμών που να επιγράφονται «Κτησίου Διός»[15].
Τέλος, αν αναλογιστούμε τα παραπάνω, λογική είναι η «ταύτιση» του Κτησίου Διός με τον οικιακό όφι – οικουρό όφι – που επιτελεί την ίδια λειτουργία ως προστάτης των αγαθών[16] και που έχει παραμείνει μέχρι τις μέρες μας μέρος της λαϊκής παράδοσης[17]. Το συμπέρασμα ενισχύει και η αρχαιολογική μαρτυρία βωμού αφιερωμένου στον Κτήσιο Δία με παράσταση φιδιού (εικόνα 2). Το φίδι παραμένει σαν σύμβολο του οικιακού ιερού μέχρι και την ύστερη αρχαιότητα και μετά περνάει στην λαϊκή πίστη του λαού.

Ζεύς Έρκειος
Η δεύτερη μορφή με την οποία βρίσκουμε λατρεία του Διός στον Ελληνικό οίκο είναι αυτή του Ερκείου Διός. Έρκος είναι ο φράχτης και κατ’ επέκταση ο χώρος που περικλείεται από αυτόν.
Έτσι έρκος ονομαζόταν πολλές φορές στην Αθήνα ο ίδιος ο οίκος, αποκτώντας οι δύο λέξεις ταυτόσημη έννοια. Μας έχει παραδοθεί μάλιστα η αναφορά πως η ερώτηση «που είναι το σπίτι σου;» μπορούσε να τεθεί σαν «που βρίσκεται ο Έρκειος Δίας σου;»[18].
Έτσι ο βωμός του Ερκείου Διός βρίσκεται στον εξωτερικό χώρο μεταξύ οικίας και του φράχτη που την οριοθετεί. Ο θεός λατρεύεται ως προστάτης του οίκου και της ιδιοκτησίας και δρα προστατευτικά γι΄ αυτήν. Αν και δεν μας έχουν σωθεί πολλές αναφορές για την λατρεία του, είναι ασφαλές να πούμε πως αυτή σχετίζεται με τον φυσικό χώρο του οίκου και τη συγκέντρωση εκεί της οικογένειας[19], οπότε τα ανάλογα μπορούμε να πράττουμε και σήμερα.
Σε περιπτώσεις δε που η οικία δεν έχει αυλή, εξωτερικό χώρο, η λατρεία του Ερκείου Διός ως προστάτη μπορεί να τελείται μαζί με την λατρεία της Εστίας και του Κτησίου.
Στα όρια: Ερμής, Εκάτη και Απόλλων Αγυιεύς
Σε συνέχεια του Διός και της Εστίας που είναι οι κατεξοχήν θεότητες της οικίας και λατρεύονται μέσα σε αυτήν, έχουμε και τρείς ακόμα θεότητες που συμπεριλαμβάνονται στην οικιακή λατρεία και προστατεύουν τον οίκο από εξωτερικά δεινά[20] «τοποθετημένες» μάλιστα έξωθεν αυτού.
Στο εξωτερικό μέρος λοιπόν του φράχτη της οικίας, στην είσοδο αυτής, τοποθετείται η λατρεία του Ερμή, της Εκάτης και του Απόλλωνα με την επωνυμία Αγυιεύς[21].

Ερμαϊκή στήλη με επικαθήμενη θεά,(πιθανά Αφροδίτη) -Αρχαία Αγορά Αθηνών

 

Ο Ερμής και η Εκάτη εδώ παρουσιάζονται με την ίδια μορφή που έχουν ως θεοί των οδών, ο Ερμής ακριβώς όπως στις Ερμαϊκές στήλες (εικόνα 3)που ορίζουν τα όρια και τους τόπους και η Εκάτη ως άρχουσα των τρίστρατων[22].

Από τα λιγοστά αρχαιολογικά ευρήματα και τις φιλολογικές πηγές υποθέτουμε πως, σε κάθε οικία μπορούσαμε να έχουμε βωμό ή ναίσκο[23] για κάποια ή και τις τρείς θεότητες ταυτοχρόνως, στις οποίες αποδίδονταν λατρεία η οποία μάλιστα απαιτούσε προσοχή ώστε να διατηρείται η περιοχή και οι απεικονίσεις (Ερμαϊκή στήλη, ειδώλια, μια τετράγωνη πλάκα για τον Απόλλωνα) καθαρές, καθόσον βρίσκονταν και εκτεθειμένες στον δρόμο. Συνηθέστερη πρακτική, είναι η δημιουργία ειδικής εσοχής στην είσοδο της οικίας (στον φράχτη δίπλα από την πόρτα), όπου τοποθετούνται τα είδωλα και τα λατρευτικά αντικείμενα (σκεύος για άναμμα θυμιάματος και σκεύος προσφορών)[24].
Σε περίπτωση οικίας σε διαμέρισμα πολυκατοικίας, μπορούμε να αναρτήσουμε ανάλογα ανάγλυφα[25] και να υπάρχει ειδικό ραφάκι ή προεξοχή για τους σκοπούς της λατρείας.
Η λατρευτική πρακτική εδώ είναι απλή και εκτός από ορισμένες λατρευτικές ημέρες, περιλαμβάνει την απλή τοποθέτηση λιτών προσφορών και το άναμμα θυμιάματος όταν εισερχόμαστε ή εξερχόμαστε από το σπίτι μας.

Οικογενειακή και προγονική λατρεία
Όπως αναφέραμε και αρχικά, ο οίκος έχει ευρεία έννοια[26] και συμπεριλαμβάνει, ειδικά όταν αναφερόμαστε στο λατρευτικό κομμάτι, και τους προγόνους. Έτσι όταν μιλάμε για οικιακή λατρεία, έχουμε δύο μεγάλες κατηγορίες λατρείας. Την λατρεία των εφεστίων θεών (και των άλλων τιμώμενων θεοτήτων) και την λατρεία των προγόνων.
Επίσης, πλήθος πολιτειακών εορτών, συμπεριλαμβάνουν και εορτασμούς στον οίκο οι οποίοι ολοκληρώνουν τον χαρακτήρα της εορτής.
Στην οικιακή λατρεία συμμετέχουν όλα τα μέλη της οικογένειας και το καθένα έχει τον δικό του ρόλο ανάλογα με την εορτή/τελετή. Αν και κύριος υπεύθυνος για την οικιακή λατρεία μπορεί να θεωρηθεί ο άνδρας, στην πραγματικότητα είναι περισσότερες οι τελετές και η γενικότερη φροντίδα που αναλαμβάνει η γυναίκα στη λατρεία του οίκου.
Η οικιακή λατρεία, είναι προσωπική υπόθεση της οικογένειας αν και μπορεί να τιμηθεί και κάποιος άλλος συγγενής ή φίλος με την συμμετοχή του σε κάποια λατρευτική εκδήλωση του οίκου.
Κυριότερες οικιακές τελετές
Φυσικά στον οίκο λαμβάνουν χώρα πλήθος διαφορετικών τελετών όμως ειδική ξεχωριστή μνεία πρέπει να γίνει στις κατ’ εξοχήν αναφερόμενες ως οικιακές, που σχετίζονται και με τρία ξεχωριστά στάδια της ζωής του οίκου. Θα αναφερθούμε σε αυτές εδώ επιγραμματικά και θα ακολουθήσουν ειδικά κείμενα.

Αρχή του οίκου: Γάμος
Η πραγματική αρχή του οίκου γίνεται με τον γάμο, την ένωση των δύο ανθρώπων σε οικογένεια. Ακόμα και όταν κάποιος μένει μόνος του, άγαμος και άτεκνος, δεν έχουμε στην πραγματικότητα ολοκληρωμένη οικιακή λατρεία (εφεστίων θεών) παρά αυτός συνεχίζει την λατρεία του οίκου του (πατρώων θεών) με την ευρύτερη έννοια δηλ. του οίκου, οίκου των γονέων του ή της φατρίας του[27].

Συνέχιση του οίκου: Γέννηση
Με την γέννηση έχουμε επέκταση του οίκου. Ο νέος άνθρωπος γίνεται μέλος πραγματικό του οίκου μόνο με την κατάλληλη τελετή γνωριμίας του με τους εφέστιους θεούς[28]. Αυτός θα είναι ο συνεχιστής της οικιακής λατρείας που παραδίδεται από τους γονείς.

Απώλεια του οίκου: Θάνατος
Και ο θάνατος είναι μια μετάβαση σχετιζόμενη με την οικιακή λατρεία. Ο νεκρός, από την μια προσωρινά μιαίνει τον οίκο και την εφέστια λατρεία, από την άλλη μετά το πέρας συγκεκριμένου χρόνου και την τέλεση των παραδεδομένων, ενσωματώνεται ως ενέργεια στην προγονική πηγή και συνεχίζει να αποτελεί κομμάτι του οίκου, αυτή την φορά από την πλευρά «των πλείστων» και του αποδίδονται πλέον τιμές μαζί με όλους τους προγόνους.

Περί οικιακού Βωμού και τελετουργικών αντικειμένων
Για τις ανάγκες της οικιακής λατρείας, τρεις κατηγόριες πραγμάτων είναι αναγκαία. Η εστία και το πυρ, ο βωμός ή βωμοί και τα λοιπά τελετουργικά αντικείμενα.
Φυσικά, με την μορφή που έχουν σήμερα τα οικήματα, είναι πολύ δύσκολο να υπάρχει η χωροταξία που είχε ο ελληνικός οίκος κατά το παρελθόν (εικόνα 4). Από την στιγμή μάλιστα που και η λειτουργική χρήση της εστίας έχει αντικατασταθεί από ηλεκτρονικές συσκευές, χρειάζεται να αναπροσαρμόσουμε κάποια από τα χαρακτηριστικά της οικιακής λατρείας, χωρίς βέβαια να απολέσουμε τα πραγματικά ουσιώδη. Έτσι, την θέση της εστίας σε ένα σύγχρονο σπίτι μπορεί να αναλάβει το τζάκι και η περιοχή που αυτό ορίζει[29].

Ακόμα και όταν όμως δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ουσία της εστίας είναι το πυρ, αυτό είναι το πραγματικά ιερό. Και όπως στην αρχαιότητα υπήρχαν περιπτώσεις όπου η εστία δεν ήταν μια χτισμένη περιοχή στον οίκο, όπως στην αρχική εικόνα του κειμένου, αλλά χρησιμοποιείτο κάποιο σκεύος για το άναμα της φωτιάς (εικόνα 5), έτσι και σήμερα ιδιαίτερη σημασία έχει το να διατηρείται μια ιερή εστία – πυρ – η οποία θα χρησιμοποιείται για τις τελετουργικές ανάγκες (άναμμα θυμιάματος κ.τ.λ). Αυτό μπορεί εύκολα να πραγματοποιηθεί με ποικίλους τρόπους. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κερί βραδείας καύσεως, το παραδοσιακό καντήλι, λυχνάρι κ.ά.[30] Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να διατηρούμε άσβεστο το πυρ της εστίας μας, και να ακολουθούμε και τα τυπικά για την ανανέωσή του σύμφωνα με τα παραδεδομένα[31].

Όπως αναφέραμε και πριν για την λατρεία του Ερκείου Διός, σε κάποιες περιπτώσεις αν υπάρχει αυλή στον οίκο μπορούμε να διατηρούμε χτιστό οικιακό βωμό όπως ακριβώς στην κλασσική αρχαιότητα (εικόνα 6 & 7). Ακόμα όμως και σε αυτήν την περίπτωση, θα πρέπει να υπάρχει ειδικός χώρος εντός της οικίας, για τις λατρευτικές ανάγκες[32]. Ήδη από την αρχαιότητα, μας έχει παρουσιαστεί η «λύση» γι’ αυτό το χωροταξικό πρόβλημα, η οποία κάλλιστα μπορεί να εφαρμοστεί και σήμερα[33].

Έτσι ήδη από την Ελληνιστική, και Ρωμαϊκή εποχή, μέσα στον οίκο υπάρχει ειδικά διαμορφωμένος χώρος, το ιερό μέρος του, όπου τα μέλη της οικογένειας προσεύχονται[34]. Πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα ευτυχήσαμε να έχουμε από τα αρχαιολογικά ευρήματα στις πόλεις της Ιταλίας που κατέστρεψε ο Βεζούβιος (Ηράκλεια, Πομπηία κ.ά.)[35].


Παραδείγματα  από Lararia – οικιακούς βωμούς της ύστερης αρχαιότητας

 

Αυτή η εσοχή στον τοίχο που παρατηρούμε, είναι και ο ναός του σπιτιού μέσα στην οποία τοποθετούνται όλα τα ιερά αντικείμενα της οικιακής λατρείας. Έτσι, αγάλματα θεών, μικροί βωμίσκοι, τρίποδες για θυμίαμα και πυρά, βρίσκονται μαζεμένα στον ειδικό αυτό χώρο, ο οποίος δημιουργείται σε κάποιο αν όχι ξεχωριστό, σίγουρα όχι κοινό δωμάτιο του οίκου[36].

Αντί εσοχής στον τοίχο μπορούμε να έχουμε, ξύλινη κατασκευή παρόμοιας μορφής που θα επιτελεί τον ίδιο ρόλο. Ακόμα πιο απλά, μπορούμε να έχουμε ένα οποιοδήποτε έπιπλο (ένα μικρό τραπέζι κ.ά.) πάνω στο οποίο θα βρίσκονται τα τελετουργικά αντικείμενα.

Συχνή είναι για της ανάγκες της οικιακής λατρείας η ύπαρξη μινιατούρας βωμού, συνήθως από πηλό, η οποία τοποθετείται στο κέντρο αυτού του συνόλου. Αυτός ο βωμός ή ένα ξόανο, συνήθως είναι το αντικείμενο που αντιπροσωπεύει την συνέχεια της οικιακής προγονικής λατρείας και περνάει από γενιά σε γενιά (εικόνα 8).

Τα περισσότερα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται για την οικιακή λατρεία είναι αντικείμενα καθημερινής χρήσης, αν και το να αφιερώσουμε συγκεκριμένα για αυτό τον σκοπό κάποια ωραία αντικείμενα ίσως εξυπηρετεί καλύτερα τους σκοπούς της λατρείας, αφού μας εισάγει ευκολότερα, λόγω ιδιαιτερότητας και ειδικής χρήσης, στη νοητική εκείνη κατάσταση που πρέπει να είμαστε για να τελέσουμε την λατρευτική πράξη.


Λεκανίδα καθαρμού από μάρμαρο από το ιερό του Απόλλωνα στην Μίλιτο 560-540 π.Χ. Αρχ.Μουσ. Βερολίνου

 

Κάποια από αυτά τα χρηστικά αντικείμενα είναι το σκεύος καθαρμού[37], το σκεύος για το άναμμα θυμιάματος[38], το δοχείο για τις σπονδές[39] κ.τ.λ.
Εδώ να υπενθυμίσουμε πως για κανέναν λόγο δεν πετάμε όπου να ‘ναι, σαν να πρόκειται για σκουπίδια, τα προϊόντα μιας τελετής (στάχτες, παλιές πρόσφορες, τον οίνο της σπονδής κ.ά.), αλλά τα αποθέτουμε σε κάποιο χώρο (καθαρό) που θα ανακυκλωθούν (συγκεκριμένο μέρος στην αυλή μας, σε κάποια γλάστρα με φυτό, ή τα μαζεύουμε και τα αφήνουμε σε κάποιο ελεύθερο χώρο στη φύση).

Μία Θεώρηση εργασίας  …
Οικιακή Λατρεία – Το πρώτο απαραίτητο βήμα
Ξεκινώντας το παρόν κείμενο, τονίσαμε τη μεγάλη σημασία που έχει η οικιακή λατρεία για την ελληνική πολυθεϊστική παράδοση. Θα επαναλάβουμε πως δεν υπάρχουν δικαιολογίες, για να μην πράττουμε τα απαραίτητα στο σπίτι μας όπου δεν υπάρχει περιορισμός στην θρησκευτική μας ελευθερία. Το μόνο που μένει είναι να ξεκινήσουμε.

Νομίζουμε πως οι βασικές αρχές δόθηκαν με το παρόν, και με την πράξη θα διαπιστώσουμε πόσο πιο πολλά θα κατανοούμε και πόσο θα ωφεληθούμε από την λατρευτική πρακτική στην ηρεμία του οίκου μας. Με αυτόν τον τρόπο θα καταφέρουμε να περάσουμε τα ελληνικά νομιζόμενα και στις νέες γενιές, ώστε αυτές να έχουν από νωρίς τις βάσεις ώστε να διαμορφώσουν έναν ακέραιο χαρακτήρα, και να μπορέσουν να αναπτύξουν τις αρχές και αξίες του πολιτισμού μας.

Κλείνοντας, να επισημάνουμε πως αν μας αποθαρρύνουν οι πολλές λεπτομέρειες ή βρίσκουμε δυσκολίες στο να ακολουθούμε όλους τους τύπους όπως πρέπει, είναι καλύτερα να ξεκινάμε σιγά-σιγά με τα πιο απλά και όταν πια τα έχουμε κατανοήσει και είναι κτήμα μας να προχωράμε στα επόμενα[40]. Πρέπει πάντα να θυμόμαστε πως το μείζον είναι η στάση μας απέναντι σε Θεούς και Προγόνους και η θέλησή μας, και το ελάσσων το να ακολουθήσουμε πιστά τα όποια τυπικά[41]. Από την άλλη, σε κάθε περίπτωση που δεν είμαστε σίγουροι, καλό είναι να αναζητούμε πρώτα και να εμπιστευόμαστε τα παραδεδομένα.
-----------------
Παραπομπές
[1] Οίκος, φατρία, φυλή, πόλη, σε οποιαδήποτε περίπτωση και τουλάχιστον μέχρι την Ελληνιστική εποχή το άτομο από μόνο του δεν ορίζεται χωρίς το γενικότερο πλαίσιο στο οποίο ανήκει.


Βωμός αφιερωμένος στον Φράτριο Δία .-Εύρημα επί της οδού Αθηνάς -Αθήναι

[2] Ειδικά για την οικιακή λατρεία τα κείμενα παρουσιάζουν συχνά το φαινόμενο να περιλαμβάνουν φράσεις όπως «κατά τα γνωστά», «κατά το σύνηθες» κ.τ.λ. όταν αναφέρονται σε τελετουργικά της οικιακής λατρείας, αφού ελάχιστοι συγγραφείς θα αφιέρωναν χρόνο για να περιγράψουν τόσο κοινές και καθημερινές πρακτικές.
[3] Ενδεικτικά επιχειρήματα οι πολλές μυστηριακές λατρείες που παρέμειναν οικογενειακές ως προς την τέλεση ή υπευθυνότητα διεξαγωγής, και η εμφάνιση κοινών βωμών και ιερών μετά τον συνοικισμό σε πόλη.
[4] Έτσι ενώ το σύνταγμα εγγυάται την ελευθερία έκφρασης θρησκευτικότητας σε προσωπικό επίπεδο, σε κοινωνικό επίπεδο δεν αναγνωρίζεται το ίδιο με αποτέλεσμα πρακτικά η οικιακή λατρεία να μπορεί να εκφραστεί πλήρως ενώ μια κοινότητα ανθρώπων που ακολουθούν την Ελληνική πολυθεϊστική παράδοση προσκρούει στην πληθώρα προβλημάτων που προκύπτουν από την διάκριση «γνωστές-μη αναγνωρισμένες» θρησκείες. Για τα ζητήματα αναγνώρισης της Ελληνικής θρησκείας βλ. Υπόμνημα του Υπάτου Συμβουλίου των Ελλήνων Εθνικών και Παν. Μαρίνης «Θρησκευτική ελευθερία», Αθήνα.
[5] Διόδωρος Σικελιώτης
[6] Ο Ησίοδος π.χ. μας λέει για την συμπεριφορά που πρέπει να έχουμε μπροστά στην εστία του οίκου. «Μηδ’ αιδοία γονή πεπαλαγμένος ένδοθι οίκου ιστίη εμπελαδόν παραφαινέμεν, αλλ’ αλέασθαι»
[7] Υπάρχει τελετουργική ανανέωση της οικιακής πυράς από την εστία της Πόλης σε περιπτώσεις θανάτου και μιάσματος καθώς και σε συγκεκριμένες εορτές.
[8] Η Εστία της Πόλεως των Αθηνών βρισκόταν στο Πρυτανείο. Από αυτήν λάμβαναν πυρά οι ιδρυτές των αποικιών έτσι ώστε να ιδρυθεί η νέα Πόλη και αυτή είναι ο ιερός δεσμός μεταξύ μητρόπολης και αποικίας.
[9] Επίσης η φράση μπορεί να χρησιμοποιηθεί όπως στην πρόταση «Αφ’ εστίας άρχεσθαι κακουργείν τήν πόλιν» που σημαίνει το να κάνει κάποιος κακό στην πόλη από τα θεμέλια, δείχνοντας ακόμα μια φορά την ύψιστη σημασία της εστίας και για τον οίκο αλλά και για την πόλη.
[10] Κατ’ αυτή την έννοια βρίσκει λογικό έρισμα η άποψη πως έχουμε π.χ. στην Αθήνα μόνο τους άνδρες να ψηφίζουν αφού κάθε οίκος αντιπροσωπεύεται με μια ψήφο και όχι λόγο κάποιου άλλου διαχωρισμού.
[11] Κτήσιος: των κτημάτων, των αγαθών του οίκου.
[12] Οι αναφορές που έχουμε για σπονδές στον βωμό του Κτησίου Διός είναι πολύ περισσότερες από αυτές για θυσίες πράγμα λογικό αν αναλογιστούμε και την ταύτιση του Κτήσιου Δία με τον «καδίσκο».
[13] Βέβαια και σε αυτήν, όπως και σε πληθώρα άλλων περιπτώσεων, βλέπουμε πως η ζωή εκτός των αστικών πόλεων συνεχίζει να παραμένει σε μεγάλο βαθμό βασισμένη στα πατροπαράδοτα, οπότε κάλλιστα μπορεί και σήμερα να συνεχιστεί η λατρεία του Διός Κτησίου κατά τα πάτρια σε ένα χωριό κ.τ.λ.
[14] Ο καδίσκος, δηλ. μικρός κάδος είναι στην πραγματικότητα ένα κοινό καθημερινό αντικείμενο για την ελληνική οικία και γι αυτό δεν υπάρχουν ευρήματα καδίσκων του Κτησίου Διός αφού το χρηστικό αντικείμενο ταυτίζεται με το λατρευτικό.

Mεγάλος ξύλινος κάδος. Αποτελείται από δεκαέξι μικρές σανίδες, συνδεδεμένες μεταξύ τους με φύλλα σιδήρου.400 μ. Χ -Εύρημα από την Αρχαία |Αγορά των Αθηνών.

Πήλινο λατρευτικό σκεύος από την Μ.Ελλάδα της Ιταλικής

[15] Με την επωνυμία Κτήσιος ο Ζεύς λατρεύεται και σε πολιτειακούς βωμούς.
[16] Συχνή είναι στην θρησκευτική πίστη και λατρευτική πρακτική των Ελλήνων η παράλληλη ύπαρξη πραγματικοτήτων που σχετίζονται και αντανακλούν η μια την άλλη, την οποία δυστυχώς δεν μπορούν να δεχθούν αυτοί που δεν ακολουθούν την συγκεκριμένη παράδοση με αποτέλεσμα να χάνουν το νόημα.

Έτσι οι ανθρωπολόγοι/εθνολόγοι και ο μέσος σύγχρονος άνθρωπος σε αυτήν την περίπτωση θα σπεύσουν να εξηγήσουν την λατρεία του Κτησίου Διός μέσω της ταύτισης με το οικόσιτο φίδι που σε σωματικό (δηλ. γήινο-φυσικό) επίπεδο προστατεύει λ.χ. μια αποθήκη με σιτηρά από τα ποντίκια. Δυστυχώς γι αυτούς αν και το γεγονός ισχύει ως αντανάκλαση, δεν υπάρχει μονοσήμαντη ταύτιση ούτε του φιδιού με τον Αγαθοδαίμονα, ούτε του Κτησίου Διός με αυτό.
[17] Σε βαθμό που μπορούμε να πούμε πως η λατρεία του Κτησίου Διός έμεινε άσβεστη, ειδικά στις αγροτικές περιοχές, όπου το φίδι του σπιτιού συνέχισε να παίζει κυρίαρχο ρόλο στην οικογενειακή λατρεία.
[18] Αριστοτέλης Αθηναίων Πολιτεία 55.3
[19] Γνωρίζουμε πως τα μέλη του οίκου που έλειπαν καιρό από αυτόν, στην επιστροφή τους θυσίαζαν στον βωμό του Ερκείου Διός.
[20] Αυτές οι τρείς θεότητες λειτουργούν αποτρεπτικά για αρρώστιες, εισβολείς και λοιπούς εξωτερικούς κινδύνους.
[21] Της οδού.
[22] Έχουμε ένα τρίστρατο που ορίζεται από την είσοδο της οικίας και τις δύο κατευθύνσεις της οδού που η είσοδος τέμνει.
[23] Βλ. επόμενη σημείωση για εικονοστάσιο.
[24] Και σε αυτήν την περίπτωση έχουμε επιβίωση μέχρι και πρόσφατα σε παλαιά σπίτια, του τυπικού της λατρείας προσαρμοσμένο σε χριστιανικά πρότυπα, όπου στην θέση των θεοτήτων αυτών έχουμε εικονοστάσιο κατασκευασμένο με τον ίδιο τρόπο.
[25] Υπενθυμίζουμε πως αν και η δυσδιάστατη απεικόνιση (λ.χ. ζωγραφική) είναι κοινή σαν διάκοσμος για την Ελληνική θρησκεία, λατρευτικό ρόλο μπορούν να παίξουν μόνο τρισδιάστατες απεικονίσεις (αγάλματα, ανάγλυφα και γενικά αντικείμενα με βάθος).
[26] Χαρακτηριστικό το γεγονός πως ακόμα και οι δούλοι συμμετείχαν πολλές φορές στην οικιακή λατρεία. Ακόμα πιο χαρακτηριστικό το γεγονός πως κατά την αγορά καινούργιου δούλου και με την είσοδο του στο σπίτι γινόταν θυσία στον οικιακό βωμό ώστε να αναγνωριστεί αυτός ως μέλος της οικογένειας. Αρκετοί μελετητές αυτό το μεταφράζουν ως είσοδο στον οίκο ενός αντικειμένου που ανήκει πια σε αυτόν – και το πάνε ακόμα παραπέρα αναγνωρίζοντας το ίδιο στον ερχομό στον οίκο της νύφης – αντίληψη με την οποία διαφωνούμε, αφού προφανώς δεν θα εμφανιζόταν τότε η συμμετοχή «των αντικειμένων» στα ιερότερα των ιερών της οικιακής λατρείας.
[27] Συνηθίζεται να είναι η γυναίκα αυτή που αφήνει την οικιακή της λατρεία (των γονέων) όταν νυμφεύεται και να ακολουθεί πλέον την λατρεία του συζύγου κατά τα Αθηναϊκά κυρίως δεδομένα αλλά αυτό δεν είναι αναγκαίο.
[28] Γι’ αυτό και η γέννηση φέρνει στον οίκο προσωρινό μίασμα μέχρι να αποκατασταθεί η ισορροπία.
[29] Φυσικά σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να έχουμε ένα πλήρως λειτουργικό τζάκι όπου θα διατηρείται φωτιά (τουλάχιστον κατά τους χειμερινούς μήνες) αλλά και κατά διαστήματα θα το χρησιμοποιούμε για να ψήσουμε το φαγητό μας.
[30] Να προσέξουμε βέβαια το κερί να είναι από φυσικό κερί και να μην περιέχει χημικά, το καύσιμο επίσης να είναι λάδι και όχι κάποιο προϊόν πετρελαίου.
[31] Η σημασία του πυρός στην λατρεία, όχι μόνο στην οικιακή, έχει τεράστια σημασία. Θα προσπαθήσουμε σε μελλοντικό κείμενο να αποσαφηνίσουμε τα βασικά σε αυτόν τον τομέα.
[32] Στην οικία μπορούμε να βρούμε βωμούς σε δυο χώρους. Ο ένας, που συνήθως βρίσκεται στην κεντρική αίθουσα του σπιτιού σε περίοπτη θέση – χτιστός μεγάλου μεγέθους – και ο άλλος στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο για τις λατρευτικές ανάγκες τις οικογένειας, όπου προσεγγίζεται μόνο από τα μέλη του οίκου.
[33] Είναι εντυπωσιακό πόσο απαράλλαχτα παρέμειναν πολλά χαρακτηριστικά της οικιακής λατρείας, δια μέσου των αιώνων, ακόμα και στις περιπτώσεις που είχαμε άλλη θρησκεία. Για παράδειγμα ο χριστιανισμός ακολούθησε τα εξωτερικά χαρακτηριστικά στο «στήσιμο» του ιερού οικιακού χώρου. Επίσης η ύπαρξη αδιάσπαστων πολυθεϊστικών παραδόσεων που πραγματοποιούν ακριβώς τα ίδια σε αυτό το θέμα π.χ. η Ινδουιστική, μας δείχνουν απόλυτα τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνουμε την οικία μας για τους σκοπούς της λατρείας.
[34] Και στις παλαιότερες εποχές υπάρχει πλην της εστίας στο κέντρο του οίκου, ο εδικός αυτός χώρος, ο οποίος όμως δεν δύναται να αναπαρασταθεί από την αρχαιολογία αφού σπανίως ήταν χτιστός όπως στην ύστερη αρχαιότητα.
[35] Παρατηρείται η συχνή ύπαρξη παραστάσεων φιδιών που αναφέραμε και πιο πριν. Το Ρωμαϊκό οικιακό ιερό λέγεται lararium.
[36] Στις περιπτώσεις που αυτός ο χώρος δεν μπορεί να διαχωριστεί πλήρως από τους κοινούς χώρους του οίκου, αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να αναρτήσουμε μικρά κουρτινάκια που θα «προστατεύουν» το ιερό και τα οποία θα ανοίγουμε μόνο όταν θα τελείται κάποια ιεροπραξία.
[37] Στην κλασσική αρχαιότητα, ο λουτήρας ήταν βασικό αντικείμενο του σπιτιού το οποίο χρησιμοποιείτο σε όλες τις τελετές για τον καθαρμό.
[38] Εύκολα πια βρίσκονται στο εμπόριο, μικροί τρίποδες που χρησιμοποιούνται για το άναμμα του θυμιάματος.
[39] Ένα οποιοδήποτε καθαρό σκεύος μπορεί να χρησιμοποιηθεί γι’ αυτό τον λόγο, αν και μπορούμε να προμηθευτούμε ένα πήλινο χρηστικό αντίγραφο αγγείου. Προσοχή να είναι το αγγείο και γανωμένο και να μην έχει περάσει από διαδικασία παλαίωσης με οξέα κ.τ.λ. Η σπονδή μπορεί να είναι απλά μια σταγόνα στον πήλινο βωμίσκο μας, ή αν θέλουμε να σπένδουμε κανονικά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα άλλο δοχείο που θα δέχεται την σπονδή.
[40] Είναι μάλλον παράλογο λ.χ. κάποιος που μόλις έχει αρχίσει να εισέρχεται στην λατρευτική οδό των προγόνων μας, να ξεκινήσει προσέχοντας τις αποφράδες ημέρες ενώ καλά-καλά δεν έχει καταφέρει να αποκτήσει την σωστή νοητική στάση για μια τελετή.
[41] Τα οποία βέβαια είναι απαραίτητα για να μας καθοδηγούν, αφού δύσκολα θα δεχθούμε πως κάποιος σήμερα έχει την ικανότητα να διαμορφώσει άνευ προηγούμενης ενασχόλησης, την λατρευτική πρακτική σύμφωνα με δικά του δεδομένα και το αποτέλεσμα να είναι επιτυχημένο.

Προφυλακτικό ανιχνεύει τα αφροδίσια νοσήματα

Ένα «έξυπνο» προφυλακτικό ικανό να αλλάζει χρώμα όταν έρχεται σε επαφή με σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ), προειδοποιώντας έτσι για την ύπαρξή τους ανέπτυξε μια ομάδα μαθητών από τη Βρετανία.

Το S.T.EYE, όπως ονομάζεται, είναι εξοπλισμένο με έναν ενσωματωμένο δείκτη ο οποίος ανιχνεύει νόσους όπως τα χλαμύδια και η σύφιλη, με αποτέλεσμα να αλλάζει χρώμα ανάλογα με το παθογόνο που εντοπίζεται κάθε φορά.

Μαθητική καινοτομία για ένα υγιέστερο μέλλον
Συγκεκριμένα, οι μαθητές Ντάνιαλ Αλί, 14 ετών, Μουάζ Ναουάζ, 13 ετών και Σιράγκ Σα, 14 ετών, από την Ακαδημία Άιζακ Νιούτον, στο Έσεξ, αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα χρήσιμο «εργαλείο» το οποίο «καθιστά την ανίχνευση επικίνδυνων ΣΜΝ ασφαλέστερη από κάθε άλλη φορά», χωρίς την ανάγκη για επεμβατικές εξετάσεις.
Η επαναστατική ιδέα των ευρηματικών μαθητών μάλιστα, απέσπασε το βραβείο εφηβικής καινοτομίας TeenTech, ως η καλύτερη καινοτομία υγείας.
«Δημιουργήσαμε το S.T.EYE, με στόχο έναν νέο τρόπο ανίχνευσης ΣΜΝ ώστε να συνεισφέρουμε στο μέλλον της επόμενης γενιάς» δήλωσε ο Αλί. «Σκοπός μας ήταν να προσφέρουμε στους χρήστες έναν ασφαλή τρόπο εντοπισμού αφροδίσιων νοσημάτων, μέσα από την ιδιωτικότητα του ίδιου τους του σπιτιού. Θέλαμε να δημιουργήσουμε κάτι που να προσφέρει γαλήνη στους χρήστες και παράλληλα να ενισχύει την υπευθυνότητά τους περισσότερο από κάθε άλλη φορά».
Το «έξυπνο» προφυλακτικό διαθέτει στο υλικό από το οποίο είναι κατασκευασμένο μόρια τα οποία προσδένονται σε συγκεκριμένα βακτήρια και ιούς. Τα μόρια αυτά, κάνουν στη συνέχεια το προφυλακτικό να… λάμπει, φθορίζοντας σε διάφορα χρώματα και σε χαμηλό φωτισμό, ανάλογα με τις παθογόνες ουσίες που έχουν ανιχνευθεί. Για παράδειγμα, όταν το S.T.EYE εντοπίζει χλαμύδια θα… πρασινίζει, στην ύπαρξη έρπητα γεννητικών οργάνων θα κιτρινίζει, στον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) θα γίνεται μοβ, ενώ όταν εντοπίζει σύφιλη θα παίρνει μπλε χρώμα

ΠΩΣ ΝΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΟΜΑΣΤΕ ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Ακολουθούν μερικά αξιώματα που θα σας βοηθήσουν να εξελιχθείτε μέσα απ’ τις εμπειρίες της ζωής.  

• Δεχθείτε πως η ζωή είναι ένα σχολείο.
• Κάθε βίωμα είναι ένα μάθημα που η ζωή προσπαθεί να μας διδάξει.
• Η ζωή μας προσφέρει ακριβώς το μάθημα που χρειαζόμαστε, σε κάθε στιγμή.

Δεν υπάρχουν τυχαία γεγονότα ή αδικίες. Οτιδήποτε μας συμβαίνει είναι ακριβώς αυτό που πρέπει να μας συμβεί για να διδαχθούμε το επόμενο μάθημα. Δεν είναι ανάγκη λοιπόν, να φοβόμαστε τι θα μας τύχει. Ας πάψουμε να παραπονιόμαστε για τις αδικίες της ζωής. Ας εγκαταλείψουμε την πικρία που νιώθουμε απέναντι σ’ αυτούς που η ζωή χρησιμοποιεί για να μας διδάξει κάτι. Ας εγκαταλείψουμε τη ζήλεια και το φθόνο που μας κυριεύουν, όταν άλλοι μοιάζουν να έχουν περισσότερα από μας. Ο καθένας βρίσκεται ακριβώς εκεί που πρέπει, για να πάρει το απαραίτητο μάθημα. Αυτά τα μαθήματα μπορεί να μας δίνονται σαν αντιστάθμισμα κάποιου παλιού καρμικού χρέους που δημιούργησε μια πράξη μας στο παρελθόν. Ή ίσως να μας συμβαίνουν, απλά και μόνο, για να βοηθήσουν τη σημερινή πνευματική μας ανάπτυξη. Και στις δύο περιπτώσεις, η αντίδρασή μας πρέπει να είναι η ίδια, ν’ ανακαλύψουμε ποιο είναι το μάθημα.

• Ανακαλύπτω ποια μαθήματα προσπαθεί να μου δώσει η ζωή.

Ο Richard Bach, λέει πως «ένα πρόβλημα δεν έρχεται ποτέ χωρίς ένα δώρο στα χέρια του». Πάψτε να παραπονιέστε για το πρόβλημά σας, κοιτάξτε το κατάματα δίχως φόβο κι ανακαλύψτε το διαμάντι στα χέρια του.

• Τι αλλαγές πρέπει να κάνω στον τρόπο ζωής ή σκέψης μου για ν’ απαλλαγώ απ’ αυτό το πρόβλημα.
1. Τι πρέπει ν’ απαρνηθώ; (συνήθειες, συγκινησιακές τάσεις, προσκολλήσεις, πάθη, φοβίες, προσδοκίες, αντιλήψεις, πεποιθήσεις).
2. Τι πρέπει ν’ ασπασθώ ή ν’ αναπτύξω; (πειθαρχίες, ικανότητες, αντιλήψεις).
3. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί απλούστατα να χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε πως αυτό που θεωρούμε πρόβλημα, δεν είναι πρόβλημα στ’ αλήθεια. Μας δίνεται έτσι η ευκαιρία να μάθουμε να δεχόμαστε τις αλλαγές ή τις διαφορετικές συνθήκες
• Πώς μπορώ ν’ αρχίσω να εφαρμόζω τις αλλαγές που θα μου ξαναδώσουν τη γαλήνη, την υγεία και την αρμονία;
• Δέχομαι πως εγώ και μόνον εγώ μπορώ να λύσω το πρόβλημα, διαφορετικά η λύση του είναι άχρηστη για μένα.

Μπορώ να ζητήσω τη συμβουλή του θεραπευτή, του ψυχολόγου, του ιερές ή του πνευματικού δάσκαλου αλλά μόνον εγώ μπορώ να πραγματοποιήσω την αλλαγή. Το εμπόδιο που αντιμετωπίζω είναι ένα δώρο της ζωής για να με βοηθήσει να εξελιχθώ. Είναι δική μου ευθύνη και ευκαιρία.
Γνωρίζετε τη διαφορά ανάμεσα στον αισιόδοξο και τον απαισιόδοξο; Ο απαισιόδοξος βλέπει το πρόβλημα σε κάθε ευκαιρία ενώ ο αισιόδοξος βλέπει την ευκαιρία σε κάθε πρόβλημα.

Αν δε γνωρίζεις και δε συμπαθείς τον εαυτό σου

Η θλιμμένη μοναχική κυρία μου είπε ότι το βασικό πρόβλημα της είναι ότι δεν έχει καθόλου φίλους.

-Αν ήσουν κάποιος άλλος θα θεωρούσες τον εαυτό σου ενδιαφέρον άτομο για να του κάνεις παρέα; την ρώτησα.

-Όχι ! μου απάντησε μελαγχολικά κι είδα στα μάτια της ότι δεν είχε σκεφτεί ποτέ αυτή την ερώτηση.

Αν πιστεύεις ότι η μοναξιά μπορεί να θεραπευτεί με το να έχεις απλώς κάποιον κοντά σου, πιθανότατα δε θα είσαι όσο εκλεκτικός θα έπρεπε. Ήμουν κι εγώ έτσι. Ανατριχιάζω όταν σκέφτομαι τι είδους ανθρώπους θα μπορούσες να ανεχτείς, μόνο και μόνο για να μην είσαι μόνος σου. Ξέρω καλά. Το έχω κάνει κι εγώ…

Αν δε γνωρίζεις και δε συμπαθείς τον εαυτό σου, αυτό σημαίνει πως όταν είσαι μόνος σου είσαι υποχρεωμένος να κάνεις παρέα με έναν άγνωστο που δε σου πολυαρέσει κιόλας. Αντί να περιπλέξεις ακόμα περισσότερο το πρόβλημα τραβολογώντας κι άλλους ανθρώπους που δε γνωρίζεις και δε σου αρέσουν, γιατί να μη πιάσεις φιλίες με τον εαυτό σου;

Στην πορεία θα ανακαλύψεις μια διασκεδαστική ειρωνεία: όσο περισσότερο απολαμβάνεις τη συντροφιά του εαυτού σου τόσο περισσότερο οι άλλοι άνθρωποι θα θέλουν να κάνουν παρέα μαζί σου. Όταν παραπονιέσαι για το πόση μοναξιά και κατάθλιψη νιώθεις είναι σαν να διαλαλείς το πόσο πληκτική παρέα είσαι. Ποιος θα ήθελε να γίνει φίλος με έναν τέτοιο άνθρωπο; Το πολύ πολύ να σου κάνει παρέα κανένας καταθλιπτικός για να μοιραστείτε τη μιζέρια σας… Όταν είναι φανερό ότι νιώθεις άνετα όταν είσαι μόνος σου, οι άνθρωποι παίρνουν το μήνυμα ότι είσαι ένα ενδιαφέρον άτομο, κι αυτό τους κεντρίζει το ενδιαφέρον να σε γνωρίσουν από κοντά. Μη προσποιείσαι όμως… δε θα πιάσει!

Το μόνο που χρειάζεται είναι μια απαλή ώθηση προς τη σωστή κατεύθυνση για να πάρεις μπρος, καθώς και μια υπενθύμιση ότι το να γίνεις φίλος με τον εαυτό σου είναι και πιο εύκολο και πιο φτηνό από το να πιάσεις φιλίες με οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο. Δε χρειάζεται να συντονίσεις το πρόγραμμά σου με κανενός άλλου, άσε που γλιτώνεις και τη βενζίνη!