Η ιστορία της τζαζ εν τάχει

Η τζαζ ξεκίνησε ως ένα μίγμα πολλών ειδών μουσικής, συνδυάζοντας στοιχεία από την Αφρική και τη Δυτική Ευρώπη. Οι ρίζες της βρίσκονται στη δεκαετία του 1880. Πιστεύετε ότι «γεννήθηκε» στη Νέα Ορλεάνη, από τους Κρεολούς, μία φυλή γαλλόφωνων και ισπανόφωνων μαύρων, με καταγωγή από τις Δυτικές Ινδίες.

Οι Κρεολοί ζούσαν στη Λουιζιάνα, κάτω από την κυριαρχία των Γάλλων και των Ισπανών έως το 1803, οπότε έγιναν αμερικανοί πολίτες κι εγκαταστάθηκαν στη Νέα Ορλεάνη. Υπερηφανεύονταν για τις κοινωνικές και πολιτιστικές τους αξίες, καθώς και για τις γνώσεις τους περί της δυτικοευρωπαϊκής μουσικής. Η διαφορετικότητά τους αυτή, τους κατέτασσε σε μια ανώτερη τάξη σε σχέση με τους υπόλοιπους μαύρους κι έτσι άνοιξαν γι’ αυτούς οι πόρτες της υψηλής κοινωνίας. Στη μουσική τους σημαντικότατο ρόλο είχε η ερμηνεία, γι’ αυτό και έπαιζαν κατά κανόνα στην Όπερα και σε κοινωνικές εκδηλώσεις.

Στη δυτική πλευρά της πόλης ζούσαν οι αμόρφωτοι, οι απολίτιστοι και φτωχοί Αφροαμερικανοί. Η δική τους μουσική βασιζόταν σε απλές μελωδίες και πολύπλοκους ρυθμούς, που αναμιγνύονταν με διάφορα φωνητικά. Τα τραγούδια τους είχαν συνήθως πνευματικό χαρακτήρα ή τα τραγουδούσαν για να περάσει η ώρα όταν εργάζονταν σκληρά. Είχαν παρατηρήσει ότι τους βοηθούσαν να είναι πιο παραγωγικοί.

Το 1894 μια νέα νομοθετική μεταρρύθμιση διαχωρισμού λευκών και μαύρων εκτόπισε τους Κρεολούς στη δυτική πλευρά της Νέας Ορλεάνης, μαζί με τους φτωχούς μιγάδες. Εκεί, οι δύο πολιτισμοί και τα μουσικά τους είδη ήρθαν σε σύγκρουση, αναμείχθηκαν κι έτσι δημιουργήθηκε ένα νέο είδος μουσικής, η τζαζ.

Με τον καιρό η τζαζ άλλαξε και νέες μορφές της αναπτύχθηκαν. Έως το 1900, το Ραγκτάιμ και τα Μπλουζ ήταν η νέα «τρέλα». Η Νέα Ορλεάνη φάνταζε ως η Μέκκα των νέων καλλιτεχνών και ήχων, που συμπεριλάμβαναν τα πάντα: Ραγκτάιμ, εμβατήρια, ποπ, χορευτικά και μπλουζ. Η μουσική σκορπίστηκε στον Βορρά και στη Δύση, μέσω των μεταναστών και της δισκογραφίας. Τη δεκαετία του 1920, η τζαζ έπαψε να είναι μουσική αποκλειστικά για μαύρους. Υιοθετήθηκε από τους λευκούς και επέδρασε καθοριστικά στη μουσική τους.

Ανάμεσα στους «πατέρες» της τζαζ ήταν ο Τζο «Κινγκ» Όλιβερ, ο Λούις Άρμστρονγκ και ο Φέρντιναντ «Τζέλι Ρολ» Μόρτον. Αυτοί έπαιζαν μ’ ένα στυλ που αργότερα έγινε γνωστό ως Ντίξιλαντ. Ο χορός έγινε η τελευταία μόδα στο τέλος της δεκαετίας του ’30, καθώς πολλοί ήταν αυτοί που χορεύοντας ήθελαν ν’ αποτινάξουν από πάνω τους την κατάθλιψη. Έτσι, η τζαζ μουσική εξελίχθηκε σ’ ένα νέο είδος χορευτικής μουσικής.

Μέχρι τη δεκαετία του ’40 είχαν αναπτυχθεί ποικίλες μορφές της τζαζ: Παραδοσιακή, Μποπ, Σουίνγκ, Ντίξιλαντ, Λάτιν Τζαζ. Το ίδιο εξακολουθεί να συμβαίνει έως σήμερα. Το πιο πρόσφατο είδος της είναι η Άσιντ Τζαζ, που γίνεται όλο και πιο δημοφιλής.

Οι επιδράσεις της μουσικής τζαζ στην υγεία
Απολαμβάνοντας τζαζ μουσική κάνετε καλό και στην υγεία σας. Ένα άρθρο στο Βρετανικό Journal of Advanced Nursing αναφέρει ότι η τζαζ μουσική, μπορεί να ανακουφίσει το χρόνιο πόνο και τις ημικρανίες, να προκαλέσει μείωση της αρτηριακής πίεσης, να επιταχύνει την ανάρρωση μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, να βελτιώσει τη μνήμη, να ενισχύσει την ανοσία και να χαλαρώσει.
Το άρθρο αναφέρει ότι η τζαζ μουσική βοηθά τους ασθενείς με απόσπαση της προσοχής και με απελευθέρωση ενδορφινών για την καταπράυνση του πόνου.

Η ίδια μελέτη αποδεικνύει ότι ακούγοντας μουσική, ενισχύεται το ηθικό, η ενέργεια και η παραγωγικότητα. Εάν είστε κουρασμένοι, ακούγοντας ζωντανή μουσική μπορεί να ανακουφιστείτε. Η ποπ, ραπ και σκληρή ροκ μουσική μπορεί να σας κάνει πιο νευρικούς και λιγότερο παραγωγικούς.
Η κλασική μουσική και η τζαζ είναι πιο επωφελείς, χωρίς τις αρνητικές παρενέργειες.

Η Δύναμη της Ταμπέλας

«Η Μαρία είναι χοντρή», «ο Κωστάκης είναι αυτιστικός», «ο Γιώργος είναι κουτσός», «ο γιος της διπλανής είναι σχιζοφρενής» είναι μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που ακούμε καθημερινά γύρω μας.

Παρατηρούμε λοιπόν, πως έχουμε την τάση να ονομάζουμε κάποια άτομα ανάλογα με κάποιο στοιχείο της προσωπικότητάς τους ή της εξωτερικής τους εμφάνισης, δείχνοντας έτσι πως δεν βλέπουμε το άτομο αλλά την διαφορετικότητα. Όταν βάζουμε στα άτομα ταμπέλες με αρνητικούς χαρακτηρισμούς, τις περισσότερες φορές νιώθουν ότι δεν περιμένουμε από αυτά να αλλάξουν ή να βελτιωθούν.

Νιώθουν ότι θα πρέπει να ζήσουν τη ζωή τους με αυτούς τους αρνητικούς χαρακτηρισμούς, και μάλιστα επιβεβαιώνοντάς τους. Επίσης, βάζοντας ταμπέλες στα άτομα, τους αναγκάζουμε και τους ίδιους να στρέφουν την προσοχή τους στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό, αφήνοντας ανεκμετάλλευτους τους τομείς της προσωπικότητάς τους. Έτσι λοιπόν τους στερούμε ένα λαμπρό μέλλον που πολύ πιθανόν θα είχαν, αν η αντιμετώπιση των υπολοίπων προς αυτά τα άτομα ήταν διαφορετική. Η ταμπέλα που «κολλάμε» στους ανθρώπους συνοδεύεται πολλές φορές από οίκτο και περιθωριοποίηση.

Στην εκπαίδευση μπορεί να συνοδεύεται από μειωμένες προσδοκίες και ελαχιστοποίηση της πρόσβαση στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Πιο συγκεκριμένα, εξαιτίας της «ταμπέλας» τα παιδιά βιώνουν τον αποκλεισμό από το σύνολο της κοινωνίας: «κανονικά» παιδιά έναντι «προβληματικών» παιδιών που χρειάζονται στην βοήθειά μας σε οποιαδήποτε κίνησή τους, μια βοήθεια που οι περισσότεροι την θεωρούν ελεημοσύνη, σε κάτι που δεν μπορεί να βελτιωθεί. Αυτό γίνεται από το μεγαλύτερο μέρος της «υγιούς» κοινωνίας, το σχολείο ή την γειτονιά, τους εκπαιδευτικούς, τους γνωστούς και άγνωστους ανθρώπους που συναναστρέφεται το άτομο (τον περιπτερά, την πωλήτρια κτλ).

Τέλος, μεγάλη σημασία έχει να αντιληφθούμε πως τα άτομα δεν «είναι» κοντά, χοντρά, υπερκινητικά, δυσλεκτικά, διπολικά αλλά «έχουν» μικρότερο ύψος από κάποιους άλλους, περισσότερα κιλά από κάποιους άλλους, περισσότερη καταπιεσμένη ενέργεια από κάποιους άλλους, δυσκολία στην ανάγνωση και την γραφή από κάποιους άλλους, κάποια ψυχικά προβλήματα σε σχέση με τους υπόλοιπους.

Καλό θα ήταν την επόμενη φορά που θα θέλαμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον ας…. τον αποκαλέσουμε απλά με το όνομά του. Οι ταμπέλες φτιάχτηκαν για τους δρόμους, και όχι για τους ανθρώπους. Χαρακτηρίζοντας κάποιον με μια συγκεκριμένη λέξη-ταμπέλα, το μόνο που καταφέρνουμε είναι να στρέψουμε όλο μας το ενδιαφέρον στο συγκεκριμένο μειονέκτημα του ατόμου.

Είναι άδικο για το σύνολο αυτών των ανθρώπων να τους προσδιορίζουμε με κάτι στο οποίο υστερούν και εξαιρετικά αντιπαραγωγικό για το σύνολο της κοινωνίας μας να παραβλέπουμε τα θετικά κομμάτια τους και τους τομείς στους οποίους μπορούν να διαπρέψουν αυτοί οι «φακελωμένοι» συνάνθρωποί μας.

Los Voladores Carlos Castaneda’s

> Eagle Magician Tsakmoul  Voladores Tensegrity
Κάρλος Καστανέντα Ο Αετός, Ο Μάγος, Οι Τσακμούλ και Οι Βολαδόρες

> Για τους μάγους ο άνεμος της ελευθερίας θεωρείται ισοδύναμο της απώθησης των βολαδόρες,
δηλαδή των οντοτήτων που κατατρώγουν τη συνείδησή μας
και δεν την αφήνουν να αναπτυχθεί πλήρως.

> Αν θέλετε να αλλάξετε πραγματικά και να είστε διαφορετικές,
πρέπει να αποκρούσετε τους βολαδόρες.
Αν δεν γίνει αυτό, ξεχάστε την αλλαγή, το μόνο που θα κάνετε σε όλη σας τη ζωή,
θα είναι το να μιλάτε για το πόσο υπέροχες είστε.

> Η περιγραφή των μάγων είναι  η ύστατη Νέμεση  για μας τους ανθρώπους,
δεν θέλουμε να δεχτούμε (το εγώ) ότι κάποιοι μας μεγαλώνουν ως τροφή.

> Οι μάγοι του αρχαίου Μεξικού γνώριζαν ότι το σύμπαν είναι φύσει αρπακτικό.
> Υπάρχει ένα μωσαϊκό από τυρκουάζ, που βρίσκεται στο Τσιτσέν Ιτζά,
εκεί βλέπουμε τους βολαδόρες, τις μαύρες, αρπακτικές σκιές
που μας κρατούν ζωντανούς μέσα σε ανθρώπινα ορνιθοτροφεία
καταβροχθίζοντας την επίγνωσή μας.

Από την δεκαετία του ’60 μέχρι σήμερα ο Κάρλος Καστανέντα έχει εμπνεύσει, καθοδηγήσει, διδάξει αναρίθμητους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Στην συνέντευξη που ακολουθεί, τρία μέλη της ομάδας του Κάρλος, οι Κιλιλάνταλ, Ρενάτα Μούρες και Νιετ Μούρες που προέρχονται από την νεώτερη γενιά των Μάγων, μιλούν για το έργο τους, με τον άμεσο και ιδιαίτερο τρόπο που χαρακτηρίζει την παράδοση τους. Οι τρεις αυτές γυναίκες έχουν τον τίτλο του Τσακμούλ που σημαίνει Φύλακας Γνώσης. Απολαύστε τις αλλά όχι μόνο αυτό, προβληματιστείτε σοβαρά και ΔΡΑΣΤΕ γιατί ο χρόνος τελείωσε και έχετε ήδη προειδοποιηθεί …

-Μπορείτε να μας πείτε πώς πρωτοήρθατε σε επαφή με τον Κάρλος Καστανέντα και τη μαγική παράδοση; Tι επίδραση είχε αυτό στην καθεμιά από εσάς;

-Είναι σχεδόν αδύνατο να απαντήσουμε σε αυτήν την ερώτηση, αφού η μαγική παράδοση, την οποία ο Κάρλος Καστανέντα έχει περιγράψει στα βιβλία του, είναι μια κατάσταση ύπαρξης. Ειλικρινά, δεν μπορούμε να πούμε ότι υπήρξε κάποια στιγμή που ήρθαμε σε επαφή με αυτήν. Αυτό δεν είναι υπερβολή, ούτε το λέμε για να δώσουμε μια ασαφή απάντηση, ούτε υποκρύπτει κυνισμό ή την επιθυμία μας να κάνουμε πνεύμα. Η αλήθεια είναι ότι μόλις τώρα ερχόμαστε σε επαφή με αυτή την παράδοση.

Αρχίσαμε να συνεργαζόμαστε με τον Κάρλος Καστανέντα πριν από δέκα χρόνια περίπου, αλλά η συνεργασία μας τότε δεν είχε τίποτα να κάνει με τον κόσμο του. Μας είχε προσλάβει ως ερευνήτριες για ένα γιγαντιαίο βιβλίο που σχεδιάζει να εκδώσει κάποια στιγμή, ο τίτλος του οποίου αλλάζει καθώς περνούν τα χρόνια: ξεκίνησε ως Εθνοερμηνευτική (Ethno- hermeneutics), όμως ένας από τους καλύτερους φίλους του ιδιοποιήθηκε τον τίτλο σε μια δική του έρευνα.

Έτσι, άλλαξε σε Μια νέα ερμηνευτική όψη. Σήμερα τιτλοφορείται Φαινομενολογική ανθρωπολογία. Αυτό το έργο αποκαλύπτει το βαθύ ενδιαφέρον του Καστανέντα για τις κοινωνικές επιστήμες, ενδιαφέρον που έχει διατηρήσει αμείωτο παρά τις αλλαγές στη ζωή του ως κληρονόμος της μαγικής παράδοσης του δον Χουάν Μάτους. Δεν μπορούμε λοιπόν να πούμε πως, όταν ήρθαμε σε επαφή με τον Καστανέντα, ήρθαμε σε επαφή με τον κόσμο του. Αυτό ήταν ζήτημα σταδιακής αφομοίωσης δεν γνωρίζουμε πότε συνέβη. Αισθανόμαστε, ωστόσο, ότι συμβαίνει τώρα.

- Στα βιβλία του Καστανέντα, οι άνθρωποι περιγράφονται ως φωτεινά όντα με ένα καθορισμένο σημείο συναρμογής, το οποίο έπειτα «κλειδώνει» στη «συνηθισμένη πραγματικότητα» που αντιλαμβανόμαστε ως εξωτερικό κόσμο. Μια μετακίνηση του σημείου συναρμογής δίνει τη δυνατότητα στον μύστη να αντιληφθεί άλλους, εξίσου πραγματικούς κόσμους και να εισέλθει σε αυτούς. Μπορείτε να μας δώσετε κάποια παραδείγματα εμπειριών που θα μπορούσαν να συμβούν ως αποτέλεσμα μιας τέτοιας μετακίνησης; Παραδείγματα προσιτά σε όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την ατραπό των μάγων; Αποτελούν οι επιθανάτιες εμπειρίες ένα τέτοιο, ας πούμε, παράδειγμα;

- Κάθε βράδυ, κατά τη διάρκεια του ύπνου, το σημείο συναρμογής μετατοπίζεται από τη συνηθισμένη θέση του. Οι μάγοι λένε πως όσο πιο πολύ μετατοπιστεί τόσο πιο αλλόκοτες είναι οι εμπειρίες του ονείρου. Αυτό είναι ένα απλό παράδειγμα της μετατόπισης του σημείου συναρμογής, που συμβαίνει συνέχεια σε όλους μας. Ένα άλλο παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η μετατόπιση που προκαλείται από τη λήψη παραισθησιογόνων φυτών ή ουσιών. Η κούραση, η πείνα, ο πυρετός, μια ασθένεια, η αφυδάτωση και πολλές άλλες ασυνήθιστες καταστάσεις επιφέρουν επίσης μια μετατόπιση του σημείου συναρμογής. Οι μάγοι πιστεύουν πως οποιαδήποτε μετατόπιση, μικρή ή μεγάλη, μας κάνει να ρίξουμε μια ματιά σε έναν άλλον κόσμο.

Ωστόσο, πιστεύουν ότι είμαστε ανίκανοι, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, να διατηρήσουμε σταθερό το σημείο συναρμογής  στο μέρος στο οποίο μετατοπίστηκε. Αυτή η αδυναμία έχει σαν αποτέλεσμα την απλή, φευγαλέα θέαση άλλων κόσμων. Οι επιθανάτιες εμπειρίες είναι, θα λέγαμε, το κορυφαίο παράδειγμα μιας πιο παρατεταμένης θέασης άλλων κόσμων. Οι μάγοι υποστηρίζουν ότι η επίδραση του θανάτου είναι τόσο καταλυτική, που «παγώνει» αυτόματα καθετί σε μια θέση. Συνεπώς, η παγίωση του σημείου συναρμογής στο μέρος όπου το μετατοπίζει η επίδραση του θανάτου, δίνει τη διαρκή θέαση μιας άλλης πραγματικότητας και γι’ αυτούς που δεν ακολουθούν την ατραπό του πολεμιστή.

- Καταλαβαίνουμε ότι ο Κάρλος Καστανέντα είναι τώρα ο «ναγουάλ», όπως ήταν πριν από αυτόν ο δάσκαλος του δον Χουάν Μάτους. Τι ακριβώς σημαίνει αυτός ο όρος;

- Ο όρος «ναγουάλ» αναφέρεται σε έναν άνθρωπο -άντρα ή γυναίκα που είναι κάτοχος ενός ιδιαίτερου φορτίου ενέργειας. Στα μάτια των μάγων -οι οποίοι βλέπουν τον κόσμο αποκλειστικά με όρους ενέργειας και ενεργειακής ροής- ο άνθρωπος αυτός φαίνεται διπλός- δηλαδή αυτό που κανονικά φαίνεται σαν ένα φωτεινό αυγό ή μια μπάλα ενέργειας, σε ένα ναγουάλ φαίνεται -σαν μια φωτεινή μάζα ενέργειας που περικλείει μέσα της μια άλλη.

Οι μάγοι ισχυρίζονται ότι τέτοια όντα είναι ικανά να καθοδηγούν, να κατευθύνουν και να συμβουλεύουν άλλους μάγους με τον πιο άμεσο και φυσικό τρόπο. Οι μάγοι ορίζουν τον άντρα ή τη γυναίκα ναγουάλ σαν το ον που είναι το πιο ικανό -χάρη στο διπλό φορτίο ενέργειας- να εκφράσει και να ερμηνεύσει τις διαταγές του πνεύματος. Για τον Κάρλος Καστανέντα, το να είναι ο νέος ναγουάλ σημαίνει ότι έχει αποδεχτεί την ευθύνη να μας οδηγήσει στην ελευθερία.

(Σ.Α. Δεν υπάρχει ο όρος ‘ναγκουαλ-ισμός’ δηλ. άλλος ένας -ισμός που μόνο κατώτεροι στον Νου και την Ενέργεια μπορούν να επινοήσουν, για να έχουν την ψευδαίσθηση της ασφάλειας κι ότι ανήκουν σε ένα μαντρί διαφορετικό, με πιο εξωτικό όνομα!  Ο Όρος είναι Ναγκουάλ και είναι μόνον ΑΤΟΜΑ στην κατάσταση του ΑΤΜΗΝ που βρίσκονται εκεί, απολύτως κανένας άλλος. )

-Έχει βρεθεί ο διάδοχος του Κάρλος Καστανέντα;

-Όχι, δεν υπάρχει κανένας διάδοχος του Κάρλος Καστανέντα. Είναι ο τελευταίος της γραμμής του.

-Απέναντι σε μια παράδοση που είναι τόσο μυστική, αινιγματική και μυστηριώδης, τι σας έκανε να πάρετε την απόφαση να βγείτε στο προσκήνιο αυτό τον καιρό;

-Η μαγική παράδοση ποτέ δεν ήταν μυστική ή αινιγματική από μόνη της. Αυτό που την κάνει να φαίνεται έτσι είναι η απροθυμία μας, ως μέλη του δυτικού κόσμου, να πάρουμε σοβαρά οτιδήποτε δεν προέρχεται από αυτόν. Στην περίπτωση της μαγικής παράδοσης των Ινδιάνων του Μεξικού, δεν είναι αυτή καθεαυτή η παράδοση που απομακρύνει τους δυτικούς, αλλά ο εθνοκεντρισμός τους. (Σ.Α.  …και το απίστευτο, λερναιοκέφαλο, ΕΓΩ του Δυτικού που φυσικά τα ΞΕΡΕΙ ΟΛΑ, «ποιοί είναι αυτοί που θα μου πουν εμένα» …και τα σχετικά )

Ως προς το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, μπορούμε να απαντήσουμε λέγοντας ότι η γυναίκα-ναγουάλ, η Κάρολ Τιγκς, που επέστρεψε από ένα ιδιαίτερα μυστηριώδες ταξίδι πριν δέκα χρόνια, άνοιξε την πύλη για μια επαναστατική προσπάθεια από τη μεριά των μαθητών του δον Χουάν -του Κάρλος Καστανέντα, της Φλόριντα Ντόνερ-Γκράου, της Ταΐσα Αβελάρ και της ίδιας- να ρίξουν τον σπόρο μιας εξαιρετικά ασυνήθιστης ιδέας: της ελευθερίας.

-Πώς μπορεί κάποιος που δεν βρίσκεται σε επαφή μαζί σας να συμμετάσχει στη μαγική παράδοση;

-Ο Κάρλος Καστανέντα έχει εκδώσει εννιά βιβλία που περιέχουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να ακολουθήσει κάποιος την ατραπό του πολεμιστή. Εμφανίζει αυτά τα στοιχεία με την ίδια σειρά που παρουσιάστηκαν και σ’ αυτόν. Πίσω από τη διδασκαλία κρύβεται η πεποίθηση των μάγων ότι πρέπει να κεντριστεί πρώτα ο νους. Από τη στιγμή που ο νους γίνει περίεργος για κάτι, η επιμονή μπορεί να ανοίξει ενεργειακές πόρτες που κάνουν δυνατή την άμεση συμμετοχή. Αυτό ίσως φαίνεται μυστηριώδες και αινιγματικό, είναι όμως μόνο η επιφάνεια.

Οι μάγοι της γραμμής του δον Χουάν έλεγαν ότι είναι αδύνατο για τον γραμμικό νου να κατανοήσει τον περίπλοκο και σύνθετο χαρακτήρα του σύμπαντος. Η ενέργεια, αν και αποτελεί τον ουσιαστικό παράγοντα που κυβερνά τη ζωή μας, δεν αποτελεί μέρος της δικής μας κατανόησης του κόσμου. Ένας άλλος τρόπος να απαντήσουμε στο ερώτημα θα ήταν να πούμε ότι, αν επιμείνουμε στο να ακολουθήσουμε την ατραπό του πολεμιστή, η ίδια η ενέργεια θα καταστήσει δυνατή για μας τη συνέχεια.

-Θα μπορούσατε να κάνετε ένα σύντομο σχόλιο για τις αντιλήψεις των μάγων όσον αφορά στις ενεργειακές γραμμές της γης και τους ιερούς τόπους δύναμης;

-Οι μάγοι γνωρίζουν ότι η γη είναι ένα ον που διαθέτει συνείδηση, σε ένα επίπεδο όμως που είναι κάτι παραπάνω από ακατανόητο για εμάς. Όντας ζωντανή και με συνείδηση, η γη παράγει ενέργεια, την οποία οι μάγοι αντιλαμβάνονται ως φωτεινές γραμμές. Ένας ιερός τόπος ή τόπος δύναμης είναι μια περιγραφή που δίνεται σε μια δέσμη ενεργειακών γραμμών. Πρόκειται δηλαδή για ένα κέντρο απ’ όπου η ενέργεια πηγάζει με φυσικό τρόπο από τη γη, όπως το νερό που αναβλύζει από την πηγή.

- Σύμφωνα με τον δον Χουάν, υπάρχει μια δευτερεύουσα λειτουργία της μήτρας,

Αναπαράσταση της ιερής πόλης του Τενοχτιτλάν στο Μεξικό. Οι μάντεις που ζούσαν εκεί κατά την αρχαιότητα ανακάλυψαν μέσω ονειρέματος μια σειρά ασκήσεων που τονώνουν το ενεργειακό σώμα. Μπορείτε να μας πείτε κάτι γι’ αυτήν;

- Έχουμε διδαχτεί ότι οι δευτερεύουσες λειτουργίες της μήτρας μοιάζουν πολύ με τις λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως τις γνωρίζουμε. Οι μάγοι μάς έχουν πει ότι μπορούμε να σκεπτόμαστε με τη μήτρα μας. Ωστόσο, οτιδήποτε και να είναι αυτό που αποκαλούν «σκέψη με τη μήτρα», δεν μοιάζει καθόλου με τη σκέψη όπως τη γνωρίζουμε. Αυτό που δέχεται μια γυναίκα δεν είναι πραγματικά γραμμικές σκέψεις, αλλά τρομερά καθαρά και δυνατά αισθήματα-σκέψεις που εμείς πρέπει έπειτα να τα ερμηνεύσουμε ορθολογικά Φαίνεται να υπάρχει μια φυσική εξέλιξη στη ζωή μιας μάγισσας: να καταλαγιάσει τις γραμμικές σκέψεις και να επιτρέψει στα αισθήματα-σκέψεις να αναδυθούν μέχρι που αυτά τα δυο να εξισωθούν ποσοτικά.

- Η μαγική παράδοση συνιστά αγαμία; Αν ναι, για ποιο λόγο;

- Τίποτε τέτοιο. Η μαγική παράδοση δεν συνιστά μια ζωή αγαμίας ή μια ελευθεριάζουσα ζωή. Η αγαμία είναι ζήτημα που σχετίζεται αποκλειστικά με αυτό που οι μάγοι ονομάζουν «ο τρόπος με τον οποίο έγινε η σύλληψη». Δηλαδή, αν η σύλληψή μας έγινε κατά τη διάρκεια μιας ερωτικής πράξης που χαρακτηριζόταν από τρομερό σωματικό και συναισθηματικό πάθος, το ενεργειακό μας φορτίο είναι τόσο υψηλό, ώστε μπορούμε να κάνουμε ό,τι θέλουμε χωρίς να υποστούμε φθορά. Κατά συνέπεια, μπορούμε να ελευθεριάζουμε όσο ζητάει η καρδιά μας.

Αν όμως η σύλληψη έγινε μέσα σε ένα «υπερπολιτισμένο περιβάλλον», όπως λένε οι μάγοι, το ενεργειακό μας φορτίο θα είναι το ακριβές αντίγραφο της σωματικής και συναισθηματικής κατάστασης των γονιών μας τη στιγμή της σύλληψης. Οι μάγοι αποκαλούν το προϊόν μιας τέτοιας σύλληψης «βαρετό σεξ». Αστειευόμενοι, ονομάζουμε αυτούς τους ανθρώπους «Β.Σ.». Από τις τρεις μας εδώ, οι δυο είναι σίγουρα Β.Σ. Μια από εμάς φαίνεται να διέφυγε αυτή τη μοίρα. Σε εμάς, τις Β.Σ., οι μάγοι συνιστούν να εξοικονομούμε ενέργεια με όποιον τρόπο μπορούμε γιατί δεν έχουμε από τη φύση μας αρκετή. Σε αυτήν την περίπτωση η αγαμία δεν συνιστάται απλώς- επιβάλλεται ως ο μόνος τρόπος για να είμαστε ίσες με τις ή τους καλύτερους μη Β.Σ.

-Ο δον Χουάν Μάτους περιγράφει το σύμπαν ως φύσει αρπακτικό, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με όλες τις άλλες θρησκευτικές, μυστικιστικές και εσωτερικές παραδόσεις. Ποια είναι η άποψή σας;

-Η παράδοση των μάγων, που ακολουθεί ο δον Χουάν, υποστηρίζει ότι το σύμπαν είναι φύσει αρπακτικό. Για τους μάγους αυτό δεν είναι κάτι υποθετικό ή μεταφορικό, αλλά μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Έτσι όλοι οι φωτισμένοι μάγοι μέσα στους αιώνες, μέσα από τον ιδιαίτερο τομέα που καλλιέργησαν σαν κάλυψη, έχουν περιγράψει διεξοδικά την ανθρώπινη κατάσταση – μια περιγραφή που είναι η πιο θλιβερή που δόθηκε ποτέ. Με το πέρασμα του χρόνου αυτή η περιγραφή κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος.

Οι μάγοι λένε ότι όπως ακριβώς εμείς εκτρέφουμε κοτόπουλα (gallinas στα ισπανικά) σε ορνιθώνες (gallineros), έτσι κάποιες οντότητες που προέρχονται από ένα διαφορετικό σύμπαν επίγνωσης μάς κρατάνε μέσα σε ανθρώπινα ορνιθοτροφεία. Οι μάγοι κάνουν ένα λογοπαίγνιο και λένε ότι αυτές οι οντότητες, που ονομάζονται βολαδόρες (voladores, ελλ. «ιπτάμενοι»), κρατάνε εμάς, τα ανθρώπινα όντα ή seres humanos, μέσα σε ανθρωποτροφεία (humaneros).

Οι βολαδόρες είναι μαύρες σκιές που ορισμένες φορές εμπίπτουν στην αντίληψή μας, αλλά ξεμπερδεύουμε με αυτές εξηγώντας τες ως ξένα σώματα πάνω στον αμφιβληστροειδή μας. Οι μάγοι, μέσω της ικανότητάς τους να βλέπουν άμεσα την ενέργεια, γνωρίζουν το γεγονός ότι αυτές οι σκιές είναι αρπακτικές και ότι μας κρατούν ζωντανούς για να καταβροχθίζουν την επίγνωσή μας. Οι μάγοι λένε ότι η επίγνωση εμφανίζεται σαν λάμψη ή σαν γυαλάδα πάνω σε ολόκληρο το ενεργειακό μας πεδίο, το οποίο αυτοί βλέπουν σαν μια φωτεινή σφαίρα. Για τους μάγους, αυτή η λάμψη της επίγνωσης μοιάζει με πλαστικό βερνίκι που θα έκανε τη φωτεινή σφαίρα να λάμπει ακόμη περισσότερο, αν δεν κατατρωγόταν μέχρι το τελευταίο ψίχουλο.

Εδώ βρίσκεται το σημείο όπου η περιγραφή των μάγων γίνεται πολύ ενοχλητική. Οι μάγοι λένε ότι η μόνη λάμψη επίγνωσης που αφήνουν σε μας αυτοί που μας κατατρώγουν είναι η επίγνωση της αυτοανάκλασης, που σε εμάς τους ανθρώπους εμφανίζεται ως αυτοεκτίμηση ή εγωκεντρισμός. Δηλαδή, το μόνο που μένει σε εμάς είναι το ενδιαφέρον που αναπτύσσουμε για το πρόσωπο μας, τον εαυτό μας και το εγώ μας. Στην προσωπική μας ζωή έχουμε επιβεβαιώσει ότι η μόνη δύναμη που έχει απομείνει στον άμεσο κόσμο γύρω μας είναι η δύναμη της αυτο-σπουδαιότητας και της έπαρσης, που έρχεται μασκαρεμένη με τη μορφή της ταπεινότητας, της ευσπλαγχνίας, του αλτρουισμού, της καλοσύνης – πέστε την όπως θέλετε. Η περιγραφή αυτή των μάγων είναι βέβαια η ύστατη *Νέμεση  για μας- δεν θέλουμε να δεχτούμε (το εγώ) ότι κάποιοι μας μεγαλώνουν ως τροφή.

Όπως αντιλαμβάνεστε, στο σημείο αυτό η παράδοση των μάγων βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με οποιοδήποτε άλλο είδος πνευματικής παράδοσης. Οι μάγοι λένε -και πιστέψτε με, δεν το λένε από κυνισμό- ότι κάθε ιδανικό των πνευματικών παραδόσεων, των θρησκειών κτλ., με το οποίο συμφωνούμε, είναι μια επινόηση που μηχανεύτηκαν οι βολαδόρες για να μας κρατάνε συνεχώς σε ύπνο. Φανταστείτε την ταραχή μας όταν εξετάζουμε, ζυγίζουμε και συλλογιζόμαστε αυτήν την υπόθεση.

- Τι ακριβώς είναι το «πήδημα στην ελευθερία»; Τι σημαίνει ο «θάνατος» για τους ανθρώπους που δεν έχουν κάνει αυτό το «πήδημα»;

-Αντιλαμβανόμαστε το πήδημα στην ελευθερία ως ισοδύναμο της εξέλιξης που ακολουθεί έναν προκαθορισμένο δρόμο. Για τους μάγους, ο μόνος λόγος που ζούμε -πέρα βέβαια από το να καταβροχθιζόμαστε από τους βολαδόρες- είναι για να απωθήσουμε αυτούς που μας επιτίθενται, ώστε να επιτρέψουμε στην επίγνωσή μας να αναπτυχθεί πλήρως. Το να ολοκληρώσουμε αυτό το έργο είναι ένα εξελικτικό βήμα, το οποίο οι μάγοι αποκαλούν «πήδημα στην ελευθερία».

Εμείς δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε αυτήν την κατάσταση έτσι δεν καταλαβαίνουμε πραγματικά τι σημαίνει. Η ερώτησή σας, «τι είναι ο θάνατος για τους ανθρώπους που δεν έχουν κάνει αυτό το πήδημα», μπορεί να απαντηθεί από τους μάγους πολύ απλά: οι άνθρωποι που δεν επιτρέπουν την εκ νέου ανάπτυξη της επίγνωσης, πεθαίνουν καταβροχθιζόμενοι από τους βολαδόρες.

-Μπορείτε να μας εξηγήσετε γιατί δεν επιτρέπετε την φωτογράφισή σας ή τη μαγνητοφώνηση των φωνών σας;

-Είμαστε συνεχιστές μιας παράδοσης – αυτής των μάγων του αρχαίου Μεξικού. Το να υπακούουμε στα κελεύσματά τους είναι ο μόνος απτός δεσμός μαζί τους, αφού ο δικός μας τρόπος ζωής και η κατάστασή μας, σαν τελευταία μέλη αυτής της γραμμής μάγων, μας έχουν κάνει να φτάσουμε σε περιοχές αδιανόητες όπου ποτέ δεν είχαν εισέλθει οι πριν από εμάς μάγοι. Έχουμε απομακρυνθεί πολύ από τη μαγική παράδοση με την οποία γαλουχηθήκαμε. Ορισμένες φορές αυτό που πρέπει να κάνουμε στο μαγικό έργο μας, βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με αυτή την παράδοση. Το μόνο που μας συνδέει με αυτήν είναι η τυφλή υπακοή στον κανόνα: καμιά φωτογραφία, καμιά μαγνητοφώνηση των φωνών μας.

 -Δίνετε μεγάλη έμφαση στην «ανασκόπηση». Μπορείτε να περιγράψετε τη μέθοδο και τον σκοπό αυτής της τεχνικής, να μας πείτε τι ς ρίζες της και να εξηγήσετε γιατί βρίσκεται στο προσκήνιο της διδασκαλίας αυτόν τον καιρό;

- Όχι, δεν δίνουμε μόνο τώρα μεγάλη έμφαση στην ανασκόπηση. Ο Κάρλος Καστανέντα μιλάει γι’ αυτήν εδώ και χρόνια. Η μέθοδος της ανασκόπησης συνίσταται στην προσεκτική δημιουργία μιας λίστας όλων των ατόμων με τα οποία έχουμε έλθει σε επαφή καθόλη τη διάρκεια της ζωής μας- βέβαια, αυτό είναι ένα πελώριο έργο. Προσωπικά, μας έχει κλονίσει η δυσκολία τού να θυμηθούμε κάθε πρόσωπο που έχουμε συναντήσει στη ζωή μας. Όταν μας ζητήθηκε να το κάνουμε, θεωρήσαμε ότι ήταν αδύνατο. Στη συνέχεια μας είπαν ότι, από τη στιγμή που θα ολοκληρωνόταν αυτή η λίστα αν ολοκληρωνόταν ποτέ- έπρεπε να πάρουμε το πρώτο άτομο στη λίστα, η οποία πηγαίνει από το σήμερα μέχρι τη μέρα που γεννηθήκαμε, και να εξετάσουμε όλες τις αλληλεπιδράσεις που είχαμε, καθώς και καθετί σχετικό με αυτές. Με άλλα λόγια, έπρεπε να ξαναζήσουμε κάθε εμπειρία, να ξαναθυμηθούμε κάθε περιστατικό. Η λίστα ήταν ένα τρυκ για να κεντρίσουμε και να ενεργοποιήσουμε την μνήμη.

Οι λόγοι για τους οποίους πρέπει να γίνει η ανασκόπηση είναι πολλοί. Όπως μας εξήγησαν, ο πρώτος λόγος ήταν η βεβαιότητα των μάγων του αρχαίου Μεξικού -και αυτοί ήταν που επινόησαν την ανασκόπηση- ότι μια απίστευτη δύναμη, την οποία ονόμαζαν Αετό και εμείς ονομάζουμε σήμερα «ελεύθερη επίγνωση», δανείζει σε κάθε νεογέννητο ον -από έναν ιό ως ένα ανθρώπινο ον- μια ορισμένη ποσότητα αντίληψης που αυξάνει μέσω των εμπειριών της ζωής του. Στο τέλος της ζωής του, αυτή η δύναμη απαιτεί την επιστροφή της επίγνωσης που έχει δανείσει. Εκείνοι οι μάγοι υποστήριζαν ότι αυτή η απαίτηση της επιστροφής της επίγνωσης δεν συνδέεται άμεσα με το θάνατο μας, και ότι η δύναμη που μας δανείζει επίγνωση δεν ενδιαφέρεται να πάρει τη ζωή μας. Αυτό είναι μια άλλη διαδικασία. Έτσι, υποστήριζαν ότι μέσω της ανασκόπησης μπορούμε να δώσουμε πίσω σε αυτήν τη δύναμη αυτό που θέλει, δίχως να χρειαστεί να πάρει τη ζωή μας. Αυτό εννοούν οι μάγοι όταν λένε ότι «πρέπει να καεί κάποιος από το εσωτερικό πυρ». Οι μάγοι δεν πεθαίνουν με τον τρόπο που πεθαίνουν οι υπόλοιποι άνθρωποι.

Η άλλη λειτουργία της ανασκόπησης είναι να μας προσδώσει ρευστότητα. Οι μάγοι λένε πως, ξαναζώντας όλες τις εμπειρίες μας, αποκτούμε μια προσαρμοστικότητα που διευκολύνει την είσοδο μας σε περιοχές αντίληψης κρυμμένες από τα συνηθισμένα ανθρώπινα όντα. Η τελευταία λειτουργία, η οποία μας φαίνεται ως η πιο ενδιαφέρουσα, είναι ότι μέσω της ανασκόπησης αποκτούμε αυστηρή πειθαρχία και αυτή είναι το μόνο μέσο με το οποίο μπορούμε να καταστήσουμε τον εαυτό μας συνειδητά άτρωτο από τους βολαδόρες.

Οι μάγοι διαβεβαιώνουν ότι η μόνη επίγνωση που δεν μπορεί να «φαγωθεί» είναι η επίγνωση που παράγεται από την σιδερένια αυτοπειθαρχία. Η ανασκόπηση δημιουργεί μια κατάσταση ρευστότητας και αποφασιστικότητας που είναι η πειθαρχία για την οποία μιλούν οι μάγοι – όχι η πειθαρχία της καταναγκαστικής, ρουτινιάρικης συμπεριφοράς. Εμείς έχουμε επιβεβαιώσει μέσα στη ζωή μας ότι η επίγνωσή μας είναι διαφορετική σίγουρα έχουμε τώρα επίγνωση πραγμάτων που πριν μας ήταν αδιανόητα.

-Ποια είναι η θέση σας όσον αφορά στη χρήση ψυχοτροπικών φυτών-δασκάλων, όπως η ντατούρα ή το πεγιότ, τα οποία συνιστούσε ο δον Χουάν Μάτους στα πρώτα βιβλία του Καστανέντα;

-Όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές, ο λόγος που ο δον Χουάν έδινε στον Κάρλος Καστανέντα άφθονα ψυχοτροπικά φυτά ήταν ότι ο Καστανέντα αποτελούσε μια πολύ ειδική περίπτωση. Η ακαμψία της προσωπικότητάς του ήταν τέτοια που ο δον Χουάν συνήθιζε να τον αποκαλεί «κύριο Συντηρητικό», «κύριο Εφιάλτη», καθώς και «κύριο Μπέικον», επειδή ήταν αρκετά στρουμπουλός. Ο ίδιος λέει ότι το να είναι κοντός, σκουρόχρωμος, παχουλός και άσχημος τον καθιστούσε εκ των προτέρων χαμένη υπόθεση και ότι κάθε αλλαγή ήταν ματαιοπονία. Η περίπτωση του Καστανέντα ήταν πολύ ιδιαίτερη. Οι υπόλοιποι μαθητές του δον Χουάν ποτέ δεν πήραν ψυχοτροπικά φυτά. Ο δον Χουάν τους έσπρωχνε στην αντίθετη κατεύθυνση, σε σημείο να μην πίνουν ούτε καν τσάι.

-Έχουμε ακούσει ότι η γυναίκα-ναγουάλ, η Κάρολ Τιγκς, η οποία παρουσιάζεται στον κόσμο στο πιο πρόσφατο βιβλίο του Καστανέντα, πέρασε δέκα χρόνια στη δεύτερη προσοχή και κατόπιν επανεμφανίστηκε σε ένα βιβλιοπωλείο στην Καλιφόρνια. Αληθεύει αυτό; Μπορείτε να μας εξηγήσετε τι σημαίνει;

-Ναι, αληθεύει. Η Κάρολ Τιγκς πήγε στο βιβλιοπωλείο «Φοίνιξ» στη Σάντα Μόνικα γιατί ανακάλυψε ότι ο Κάρλος Καστανέντα έδινε εκεί μια διάλεξη. Αυτός, η Φλόριντα Ντόνερ-Γκράου και η Ταΐσα Αβελάρ πίστευαν ότι η Κάρολ Τιγκς είχε φύγει για όλο το υπόλοιπο της εδώ ζωής της και ότι τους περίμενε κάπου στη δεύτερη προσοχή, εκεί δηλαδή όπου θα τους οδηγούσε όλους κάποια μέρα. Η Κάρολ Τιγκς είχε επιστρέψει από ένα δεκάχρονο ταξίδι δυο μήνες πριν από αυτήν τη συνάντηση, ήταν ακόμη εξουθενωμένη από την εμπειρία δεν μπορούσε να βρει άλλον τρόπο να έρθει σε επαφή με τον Κάρλος και τις άλλες δυο γυναίκες.

Μας είναι δύσκολο να εξηγήσουμε πώς έγινε αυτό. Οι μάγοι θα το εξηγούσαν λέγοντας ότι οι τέσσερις μαθητές του δον Χουάν έμειναν απρόσβλητοι από τους βολαδόρες για τριάντα χρόνια, οπότε το επίπεδο της επίγνωσής τους τούς επιτρέπει εξωφρενικά παιχνίδια με την αντίληψη και τη συνείδηση. Η προσπάθεια να το ερμηνεύσουμε λογικά είναι μάταιη, εκτός και αν θέλουμε να φαινόμαστε σαν τρεις ηλίθιες που ψελλίζουν ανοησίες. Ελπίζουμε ότι δεν θα φτάσουμε ποτέ σε αυτό το σημείο.

-Τι ακριβώς είναι η δεύτερη προσοχή;

-Έχουμε διδαχτεί ότι η δεύτερη προσοχή είναι η συνείδηση των ανθρώπινων όντων που δεν έχουν καταφαγωθεί από τους βολαδόρες έως το μεδούλι. Αν επιτραπεί μια φυσική εκ νέου ανάπτυξη της επίγνωσης, τότε το επίπεδο συνείδησης αυτής της επίγνωσης αυξάνεται και επιτρέπει στο άτομο να εισέλθει σε κάτι απερίγραπτο. Δυστυχώς είναι αδύνατο να πάρουμε μια ιδέα τι είναι αυτό το επίπεδο επίγνωσης από μεγάλο αριθμό ανθρώπων το μόνο που έχουμε είναι οι τέσσερις άνθρωποι που βρίσκονται υπό την προστασία μας: η Φλόριντα Ντόνερ- Γκράου, η Ταΐσα Αβελάρ, η Κάρολ Τιγκς και ο Κάρλος Καστανέντα. Δεν είμαστε ακόμη σε θέση να ασχοληθούμε με αυτό το θέμα. Αν και έχουμε μεταμορφωθεί, η συνείδησή μας αδυνατεί να εκφράσει με λόγια αυτό που βιώνουμε. Μοιάζει με τον κόσμο που ξέραμε, αλλά δεν είναι ο ίδιος κόσμος. Ελπίζουμε ότι θα έρθει η στιγμή που θα είναι δυνατόν για μας να εκφράσουμε με λόγια τι είναι η δεύτερη προσοχή, πέρα από το να λέμε ότι είναι η συνείδηση της αυξημένης επίγνωσης.

Όπως σας είπαμε ήδη, λέγοντας αυξημένη επίγνωση εννοούμε εκείνη που δεν έχει καταφαγωθεί από τους βολαδόρες. Επιμένουμε στο σημείο αυτό με κίνδυνο να γίνουμε δυσάρεστες. Και για μας είναι δυσάρεστο, αλλά είμαστε πεισμένες ότι δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος ερμηνείας της μεταμορφωτικής αλλαγής στα ανθρώπινα όντα. Σκεφθείτε αυτό: στον κόσμο της καθημερινής ζωής, ανεξάρτητα από το τι κάνουμε, δεν αλλάζουμε ποτέ. Τι θα κάνουμε λοιπόν; Θα παραμείνουμε ίδιοι, μιλώντας διαρκώς για μη πραγματοποιήσιμες ιδεοληψίες; Αυτό είναι το σημείο στο οποίο μας στρίμωξαν οι μάγοι. Μας είπαν:

«Αν θέλετε να αλλάξετε πραγματικά και να είστε διαφορετικές,
πρέπει να αποκρούσετε τους βολαδόρες.
Αν δεν γίνει αυτό, ξεχάστε την αλλαγή, το μόνο που θα κάνετε σε όλη σας τη ζωή,
θα είναι το να μιλάτε για το πόσο υπέροχες είστε».

-Εργάζεστε για ένα συλλογικό ή για ένα ατομικό «πήδημα στην ελευθερία»; Είσαστε πάντα σε αναμέτρηση με τον χρόνο για την ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας;

-Οι τρεις μας βρισκόμαστε σε πλήρη συμφωνία με τους τέσσερις μαθητές του δον Χουάν θέλουμε να φέρουμε τις ιδέες της αλλαγής, της ελευθερίας και της συνειδητής μετεξέλιξης σε οποιονδήποτε είναι πρόθυμος να ακούσει. Δεν κάνουμε αγώνα με τον χρόνο κι αν κάνουμε, γίνεται ασυνείδητα. Όμως η ερώτησή, μας βάζει σε σκέψεις.

-Καταλαβαίνουμε ότι ο δον Χουάν δεν βρίσκεται πλέον σε αυτόν τον κόσμο. Πού είναι τώρα; Εξακολουθείτε να έχετε κάποια επαφή μαζί του;

-Εμείς εμφανιστήκαμε πολύ αργότερα χρόνια και χρόνια αφότου ο δον Χουάν εγκατέλειψε αυτό τον κόσμο. Δεν γνωρίζουμε πού βρίσκεται, ούτε και οι μαθητές του. Προφανώς πέθανε με τον τρόπο που πεθαίνουν οι μάγοι, που σημαίνει ότι πήρε μαζί του το σώμα του, έχοντας διατηρήσει τη ζωτική του δύναμη. Οι μάγοι το περιγράφουν αυτό ως καύση από ένα εσωτερικό πυρ και μετατροπή κάθε μορίου του εαυτού σε επίγνωση-ενέργεια. Αυτό συνέβη με τον δον Χουάν, αυτός και οι άνθρωποι του εξαφανίστηκαν μέσα στο άπειρο δίχως να αφήσουν ίχνη.

————
*Νέμεση. Στη μυθολογία, η προσωποποίηση της θείας οργής και αγανάκτησης των θεών κατά της ανθρώπινης αλαζονείας.

Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα

Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας: Απειλείται ο πολιτισμός μας και ο άνθρωπος σαν είδος από αφανισμό; Πότε και πώς ξεφύγαμε από τη φυσική πορεία; Με βαθύ ενδιαφέρον, ο δημιουργός της νέας επιστήμης, της ηθολογίας και κάτοχος του Βραβείου Νόμπελ, Κόνραντ Λόρεντς, ερευνά με το βιβλίο του «Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας», τους οχτώ βασικούς κινδύνους που οδηγούν τον άνθρωπο στη γενετική φθορά και στις τρομακτικές συνέπειες που απορρέουν από μια τέτοια πορεία.

Η ηθολογία είναι ο κλάδος της ζωολογίας  που μελετά τη συμπεριφορά των ζώων. Εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1930 με τις εργασίες των ζωολόγων Κόνραντ Λόρεντς, Καρλ φον Φρις και Nikolaas Tinbergen, οι οποίοι απέσπασαν το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας το 1973 για τις ηθολογικές μελέτες τους για τις ανακαλύψεις τους αναφορικά με την οργάνωση και την εξακρίβωση των ατομικών και κοινωνικών τρόπων συμπεριφοράς.

Αντικείμενο έρευνας της ηθολογίας είναι η εξήγηση της συμπεριφοράς των ζώων, κυρίως στο φυσικό τους περιβάλλον και η μελέτη του τρόπου με τον οποίο η συμπεριφορά τους συμβάλλει στην επιβίωση τους. Η ηθολογία μελέτα επομένως τα ερεθίσματα των ζώων, με τα οποία αυτά αντιδρούν στις διάφορες αλλαγές στο περιβάλλον, τις συνήθειες που κληρονομούνται και που αποκτώνται με την πάροδο του χρόνου και τη συσσώρευση των εμπειριών. Επιχειρεί επίσης να ερμηνεύσει το σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιούν τα ζώα, ακόμα και το βαθμό κατανόησης που διαθέτουν.

Ο Κόνραντ Λόρεντς (Konrad Lorenz) (1903-1989) ήταν Αυστριακός ζωολόγος, ηθολόγος και ορνιθολόγος που γεννήθηκε στην Βιέννη και έκανε σημαντκές μελέτες σχετικά με την συμπεριφορά των ζώων. Πραγματοποίησε έναν μεγάλο αριθμό πειραμάτων και παρατηρήσεων για το ένστικτο και την ικανότητα μάθησής τους, καθώς και την ερωτροπία, την αναπαραγωγή και την φροντίδα των μικρών. Η θεωρία, όμως που τον έκανε διάσημο ήταν εκείνη της εγχάραξης (imprinting), δηλαδή η διαδικασία που διενεργείται μόλις λίγες ώρες μετά την γέννηση, και μέσω της οποίας ένας νεοσσός νιώθει ενστικτωδώς την έλξη προς την μητέρα του ή το άτομο που θα δει πρώτα μπροστά του.

Επιπλέον, μελέτησε την επιθετικότητα ως μέσο που βοηθά στην επιβίωση των ειδών του ζωικού βασιλείου. Το πιο γνωστό του βιβλίο είναι το: « Μιλούσα με τα θηρία, τα ψάρια και τα πουλιά », τίτλος εμπνευσμένος από τον μύθο σύμφωνα με τον οποίο ο βασιλιάς Σολομώντας, με την βοήθεια ενός δαχτυλιδιού, μιλούσε με τα ζώα. Ο Λόρεντς υποστήριζε πως μπορούσε να τους μιλήσει χωρίς να χρειάζεται το δαχτυλίδι. Το 1973, μοιράστηκε με τους συναδέλφους του, Καρλ φον Φρις και Νικολάας Τίνμπεργκεν, το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής ή Φυσιολογίας.

Το ουσιαστικό πρόβλημα για τον Λόρεντς που ερευνά με το βιβλίο του «Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας» είναι ότι: «η ανθρώπινη γνώση για τον εξωτερικό κόσμο έχει καλπάσει πολύ πιο μπροστά από τη φυσική ικανότητα της συμπεριφοράς να προσαρμοστεί σε νέες καταστάσεις». Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας επιγραμματικά είναι …

1) Ο υπερπληθυσμός: Ο Λόρεντς δεν εστιάζει στο πληθυσμιακό πρόβλημα κάποιων χωρών (Κίνα, Ινδία κλπ), αλλά το αντιμετωπίζει ως παγκόσμιο φαινόμενο το οποίο έχει διαστρεβλώσει την ανθρώπινη συμπεριφορά εν γένει. Η πιο καταστροφική έκφανση αυτού του προβλήματος είναι η υπέρμετρη αστικοποίηση.  Ο συνωστισμός – συγκεντρωτισμός στις τσιμεντουπόλεις και η αστική ανωνυμία που τους συνοδεύει «όχι μόνο οδηγεί έμμεσα σε απάνθρωπες ανήθικες και παράλογες πράξεις, που προκαλούνται από την εξάντληση και την προοδευτική εξαφάνιση των επαφών, αλλά αποτελεί την άμεση αιτία μιας ολόκληρης επιθετικής συμπεριφοράς.»

Καθημερινά στις πόλεις συναντάμε τόσους πολλούς ανθρώπους, βλέπουμε τόσα πολλά πρόσωπα, που καταλήγουμε να μη δίνουμε σημασία σε κανέναν. Τις περισσότερες φορές είναι μόνο ένα εμπόδιο που στέκεται μπροστά μας στην τράπεζα, στο σούπερ-μάρκετ, στο λεωφορείο και κουτουλάμε επάνω τους τρέχοντας να προλάβουμε … τι άραγε; Οι άνθρωποι από όντα της φύσης, κατάντησαν φυλακισμένοι σε κλουβιά τσιμέντου, όπως κάθε φυλακή, ζώντας με την ψευδαίσθηση της «ελευθερίας»

Στο οικοδομικό τετράγωνο όπου είναι το κλουβί-σπίτι σου, ζουν χίλιοι ακόμη άνθρωποι. Σκεφτείτε πόσους γνωρίζετε από αυτούς και σε πόσους λέτε έστω μια καλημέρα. Αντίθετα σε ένα χωριό χιλίων κατοίκων όλοι γνωρίζονται –ακόμα και αν δεν συμπαθιούνται ιδιαίτερα. Σίγουρα υπάρχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να σας βοηθήσει ο συγχωριανός σας παρά κάποιος που ζει στην παρακάτω πολυκατοικία-φυλακή.  Κι αν κάποιοι υποστηρίζουν ότι η ζωή στην πόλη είναι ό,τι καλύτερο, θα πρέπει να μας εξηγήσουν γιατί όποιος «ανεβαίνει» στην κοινωνική κλίμακα μετακομίζει προς λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Αν κλείσεις εκατό ποντίκια σε ένα κλουβί για δέκα,  αυτά θα αρχίσουν να αλληλοεξοντώνονται, ακόμα κι αν έχουν τροφή και καλές συνθήκες διαβίωσης !!! Επομένως αυτοί που ελέγχουν το κοπάδι των ανθρώπων ΞΕΡΟΥΝ ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ! Αλλωστε ο ΧΩΡΟΣ μαζί με τον ΧΡΟΝΟ δημιουργούν και συντηρούν τα υλικά δημιουργήματα που βλέπουμε γύρω μας.

2) Η ερήμωση του περιβάλλοντος: Ο Λορεντς κάνει μια γρήγορη αναφορά στην οικολογία και στην εξάρτηση του ανθρώπου από τη γήινη σφαίρα . Όμως ασχολείται περισσότερο με την ερήμωση της ψυχής του ανθρώπου, απόρροια της απομάκρυνσης του από τη φύση. Παρομοιάζει τις πόλεις με κακοήθεις όγκους, οι οποίοι αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.

«Ο άνθρωπος, από τη φυλογένεση του δεν είναι κατασκευασμένος όπως ο τερμίτης ή το μυρμήγκι, ώστε να μπορεί να ανέχεται τη μετατροπή του σε στοιχείο ανώνυμο και απόλυτα εναλλάξιμο, ανάμεσα σε εκατομμύρια άλλα, απολύτως ομοιόμορφα, άτομα.»  Ο άνθρωπος των πόλεων αλλοτριώνεται γιατί ζει σε ένα περιβάλλον στο οποίο είναι αποκομμένος από τη φύση.  «Η ομορφιά της φύσης είναι αναγκαία για την ψυχική και ηθική υγεία του ανθρώπινου όντος.»

Δεν είναι τυχαίο ότι με την πρώτη ευκαιρία «εκδράμουμε στας εξοχάς»  όπου αναπνέουμε για λίγο με όλη τη δύναμη των πνευμόνων μας, αγαλλιάζοντας στη θέαση του τοπίου, πριν επιστρέψουμε στη μιζέρια των σύγχρονων ανθρωποτροφείων, των διαμερισμάτων και στην ασχήμια της ζωής μας, έτσι όπως την έχουμε αποδεχτεί.

3) Ο πυρετός του ανταγωνισμού: «Το πιο ηλίθιο προϊόν της ειδικής εσωτερικής επιλογής είναι ο ρυθμός της εργασίας του σύγχρονου ανθρώπου », ξεκινάει το κεφάλαιο αυτό ο Λόρεντς.  Η συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονών μας δεν αποδίδει πια σημασία σε τίποτα παρά μόνο στη επιτυχία και κάθε μέσο κατάλληλο γι’ αυτό φαίνεται, εσφαλμένα, σαν να αποτελεί μια αυθύπαρκτη αξία.

Το άγχος μήπως μας ξεπεράσουν οι άλλοι, το άγχος μήπως δεν καταφέρουμε να αποκτήσουμε όλα όσα «μπορούμε» να αποκτήσουμε, το άγχος μήπως αποτύχουμε, συμβάλλει στην αποστέρηση του ανθρώπου από τις βαθύτερες ιδιότητες του. Μία από αυτές είναι η βαθιά και ουσιαστική σκέψη. Οι άνθρωποι υποφέρουν από νευρική και ψυχική υπερένταση, που τους επιβάλλει ο ανταγωνισμός με τους ομοίους του. Η καθημερινότητα είναι τόσο τρομακτική, τόσο ανταγωνιστική, που δεν υπάρχει χρόνος για περισυλλογή.

«Ακόμα κι αν δεχτούμε», έγραφε προφητικά ο Λόρεντς το 1973, «με αδικαιολόγητη αισιοδοξία, ότι ο πληθυσμός της Γης δε θα συνεχίσει να αυξάνεται με τον ρυθμό που γνωρίζουμε σήμερα, θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι ο οικονομικός ανταγωνισμός της ανθρωπότητας με τον εαυτό της θα αρκέσει για να τον οδηγήσει στον αφανισμό»

4) Αισθητηριακή εντροπία: Το καταναλωτικό μοντέλο ζωής, έτσι όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούμε τη συμπεριφορά του homo consumer, προωθεί την άμεση ικανοποίηση όλων των αναγκών, με έμφαση στις πλασματικές ανάγκες. Η ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία έχει μετουσιωθεί σε «ανάγκη» για το τελευταίο μοντέλο κινητού τηλεφώνου και την απαιτούμενη τηλεφωνική σύνδεση, με την οποία μπορείς να «μιλάς συνέχεια» !

Ο άνθρωπος πρέπει να έχει (έτσι έχει συμφωνήσει ο ίδιος ) άμεσα ότι θέλει να έχει (ό,τι τον έχουν πείσει ότι θέλει να έχει). Αν του στερήσεις αυτό το «δικαίωμα» αισθάνεται μειονεκτικός .

«Προκαλείται έτσι μια ανυπόμονη απαίτηση για άμεση ικανοποίηση κάθε επιθυμίας. Η λαχτάρα αυτή ευνοείται από μια κοινωνία, όπου οι παραγωγοί σπρώχνουν το κοινό προς την κατανάλωση. Και είναι εκπληκτική η διαπίστωση ότι οι καταναλωτές δεν αντιλαμβάνονται μέχρι ποιο βαθμό έγιναν σκλάβοι των ευκολιών πληρωμής του συστήματος της εξόφλησης με δόσεις .»

Την ίδια στιγμή η υπερπληθώρα ερεθισμάτων και πιθανών στόχων τον οδηγεί στην αποχαύνωση. Ο καταιγισμός πληροφοριών από την τηλεόραση και το διαδίκτυο προσφέρει πολύ λιγότερα από την ανάγνωση ενός βιβλίου. Η δυνατότητα να αποθηκεύσεις στο σκληρό σου δίσκο όλη τη δισκογραφία του αγαπημένου σου καλλιτέχνη δεν σου εξασφαλίζει και το χρόνο για να την ακούσεις.

Ο ίδιος ο άνθρωπος δεν παράγει τίποτα με τα χέρια του (ούτε το φαγητό του), παρά μόνο χρήματα για να αγοράσει όσα «χρειάζεται». Και με αυτά τα αντικείμενα το συναισθηματικό δέσιμο είναι μηδενικό, αφού με την πρώτη ευκαιρία θα τα πετάξει για να αγοράσει κάτι καινούριο. «Κατασκευάστε προϊόντα που να είναι ήδη παλιά», είναι το σύνθημα των εταιριών τεχνολογίας.

Μπορείτε να δείτε με πόσο περισσότερη ευχαρίστηση ένας άνθρωπος θα φορέσει το κασκόλ που έπλεξε μόνος του  ή θα φάει την ντομάτα που καλλιέργησε στον κήπο του. Ο κόπος που χρειάζεται για να παραχθεί ένα αντικείμενο είναι ευθέως ανάλογος της ευχαρίστησης που νιώθει ο παραγωγός.

Την ίδια στιγμή πασχίζουμε να εκμηδενίσουμε κάθε δυσάρεστο συναίσθημα, όχι καταπολεμώντας την αιτία του, αλλά φυγοπονώντας. Δεν είναι μόνο τα αντικαταθλιπτικά που πλέον είναι πιο συνήθη από τα αντιπυρετικά. Μια ολόκληρη βιομηχανία ευεξίας έχει στηθεί στη γρήγορη και χωρίς κόπο απώθηση κάθε δυσάρεστης σκέψης.

5) Ο γενετικός μαρασμός:  Στα περισσότερα ζώα και ειδικά στα πρωτεύοντα, υπάρχει ένας μηχανισμός προστασίας του είδους. Τα αρσενικά, για παράδειγμα, θα διεκδικήσουν το δικαίωμα τους στην αναπαραγωγή, αλλά δε θα σκοτώσουν τον αντίζηλο ούτε θα βιάσουν το θηλυκό.

Για να εξασφαλίσει μεγαλύτερο μερίδιο τροφής, ένας χιμπαντζής, συχνά καταφεύγει στην απάτη. Όμως ποτέ δε θα κρατήσει όλη την τροφή για τον εαυτό του, καταδικάζοντας έτσι τα αδύναμα μέλη της ομάδας σε θάνατο από ασιτία. Τα πρωτεύοντα γνωρίζουν ότι η επιβίωση τους βασίζεται στη συνοχή της ομάδας, έτσι δεν ξεπερνάνε τα όρια –σκοτώνοντας ένα άλλο μέλος της.

Στους ανθρώπους αυτός ο μηχανισμός επιβίωσης και αυτοσυντήρησης έχει ατροφήσει ή μάλλον έχει υπερκεραστεί εξαιτίας της εφευρετικότητας του. Η νοημοσύνη του τον κάνει να συμπεριφέρεται πιο ηλίθια από τους λιγότερο νοήμονες «συγγενείς» του.

Είναι πολύ πιο εύκολο να σκοτώσεις κάποιον εξ’ αποστάσεως παρά με τα χέρια σου. Οι δολοφονίες με στραγγαλισμό είναι εκατομμύρια φορές πιο σπάνιες από τις δολοφονίες με όπλο. Πόσο μάλλον όταν εξοντώνεις τον άλλον οικονομικά, όχι μόνο χωρίς να τον αγγίζεις, αλλά χωρίς να τον γνωρίζεις. Κάποιοι θα πουν ότι πάντα ο άνθρωπος ήταν λύκος για το συνάνθρωπο του, όμως δεν είναι λύση να αποδεχόμαστε την εγκληματική συμπεριφορά ως ιστορική αναγκαιότητα και μετά να καταδικάζουμε την βία απ όπου κι αν προέρχεται!

6) Η ρήξη με την παράδοση: Έχουμε ταυτίσει την παράδοση με τη συντηρητικότητα  και θεωρούμε ότι κάθε τι καινοτόμο /επαναστατικό πρέπει να είναι απαλλαγμένο από τις «παλιές ιδέες».  Αυτό είναι λάθος. Ο μόνος τρόπος για να «ξεκινήσουμε από την αρχή» είναι να επιστρέψουμε στα σπήλαια και να προσπαθούμε να ανάψουμε φωτιά τρίβοντας ξύλα. Δεν μπορούμε να δούμε παραπέρα αν δεν πατήσουμε στους ώμους γιγάντων.

Ο Λόρεντς, παρότι επιστήμονας, πιστεύει ότι τα μη ορθολογικά πολιτισμικά αποθέματα γνώσεων πρέπει να διατηρηθούν και να μελετηθούν.  «Όποιος αρνείται συστηματικά κάθε αξία της σοφίας των παλαιότερων και κάθε έννοια της παράδοσης, υποπίπτει στο σοβαρό σφάλμα να πιστέψει ότι η επιστήμη είναι ικανή να δημιουργήσει από το μηδέν, και μόνο με τη λογική, έναν πλήρη πολιτισμό, με όλα όσα περιλαμβάνει.»

Ως ζώα και ως άνθρωποι είμαστε προϊόντα της φυσικής εξέλιξης και της πολιτιστικής εξέλιξης . Μέρος της πολιτιστικής συνέχειας είναι η γλώσσα κάθε λαού και οι ιδιωματισμοί, τα ήθη και τα έθιμα, οι παραδόσεις, η θρησκεία (ακόμα κι αν είσαι άθρησκος), η ιστορία, οι μύθοι, η μαγειρική, η μουσική, οι δεισιδαιμονίες και οι ενδυμασίες.  Διαγράφοντας το παρελθόν χάνουμε την ουσία του παρόντος, αφού ένας άνθρωπος χωρίς ρίζες δεν είναι τίποτα άλλο από έρμαιο των εκάστοτε εξωτερικών πιέσεων και καταστάσεων.

Η ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση, όπου όλοι οι άνθρωποι αναπαράγουν μοντέλα συμπεριφοράς νεόδμητα, τα οποία δεν έχουν καμία αναφορά και καμία σχέση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε λαού, δεν δημιουργεί «πολίτες του κόσμου», αλλά ομοιόμορφα –και εύκολα στο χειρισμό- όντα. Αυτή η ομοιομορφία, η έλλειψη ποικιλότητας και προσωπικότητας, ταιριάζει φυλογενετικά στα μυρμήγκια, αλλά όχι στους ανθρώπους.

7) Η υποταγή στο δόγμα: Ο άνθρωπος, δυστυχώς, έχει έμφυτη ροπή στο δογματισμό. Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους: Πρώτον, γιατί είναι πιο εύκολο να αποδεχτείς άκριτα τις προκατασκευασμένες ιδέες παρά να τις αξιολογήσεις. Το να ζητωκραυγάζεις και να καταδικάζεις απαιτεί μικρότερη νοητική προσπάθεια από το να σκέφτεσαι.

Δεύτερον, γιατί οι άνθρωποι –όπως όλα τα ζώα- έχουνε ανάγκη να ανήκουνε σε ομάδες.  Ο άνθρωπος, μετά από χιλιάδες χρόνια θρησκευτικής κατήχησης -καταπίεσης, πιστεύει ότι του λένε … Πιστεύει ό,τι κατέχει –μόνος αυτός ανάμεσα στα υπόλοιπα ζώα- δύο ειδικά, αποκλειστικά ανθρώπινα, χαρακτηριστικά: Ψυχή και ελευθερία επιλογής.

Το πρώτο, η ψυχή, δεν μπορούμε να το αμφισβητήσουμε και δεν έχει να κάνει με κανέναν θεό. Το αν έχουν όλοι οι άνθρωποι ψυχή, ούτε κι αυτό είναι προς συζήτηση, μια καλή παρατήρηση του ΟΛΟΦΑΝΕΡΟΥ, πείθει και τον πλέον δύσπιστο και σκεπτικιστή, πως υπάρχουν γύρω μας άνθρωποι και «άνθρωποι».

Όσοι νομίζουν ότι μπορούν να αποδείξουν την ύπαρξη ή την έλλειψη θεού με τη λογική και τα μπλα μπλα, δεν γνωρίζουν τίποτα για τη φύση του έμψυχου ανθρώπου –πόσο μάλλον για τη φύση της Ψυχής και αυτός είναι ένας λόγος που μπερδεύοουν την Ψυχή με το Πνεύμα.

Το δεύτερο, η ελευθερία επιλογής, είναι ένα  φιλοσοφικόζήτημα που η γενετική το έχει ήδη λύσει. Πάντα όμως μας αρέσει να θέτουμε το ερώτημα… Οι αποφάσεις και οι πεποιθήσεις διαμορφώνουν τις καταστάσεις ή μήπως οι καταστάσεις μας διαμορφώνουν; Συνήθως η αποδοχή της «γραμμής» ενός δόγματος έρχεται μετά την απάντηση σε αυτό το ερώτημα, αν και υπάρχουν κάποια στοιχεία που μας προδιαθέτουν να αποδεχτούμε ένα δόγμα και όχι το αντίθετο ή κάποιο παρόμοιο.

Ένας έφηβος, για παράδειγμα, θα ενταχτεί σε μια χριστιανική – ναζιστική – κομμουνιστική οργάνωση για λόγους που δεν σχετίζονται με τη ιδεολογία τους, ίσως επειδή του αρέσουν τα χρυσά, τα μαύρα ή τα κόκκινα ρούχα και η παραφιλολογία της βίας και του φόβου ή επειδή θέλει να έρθει σε αντίθεση με το περιβάλλον του «να κάνει την επανάσταση του». Μέσα στην ομάδα όμως θα ενστερνιστεί το δόγμα και θ’ αρχίσει να σκέφτεται, να μιλάει, να συμπεριφέρεται όπως οι δημαγωγοί, τα πρότυπα της ομάδας.

Αυτό ισχύει για κάθε κομματική οργάνωση, θρησκευτική ή επιστημονική κοινότητα. Ο κομμουνιστής θα χρησιμοποιεί τους όρους του διαλεκτικού υλισμού, ο Μάρτυρας του Ιεχωβά θα μοιράζει φυλλάδια και ο ψυχίατρος θα χλευάζει τους ψυχολόγους κλπ κλπ

Όλοι πιστεύουν ότι πράττουν ελεύθερα, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι η «ελευθερία» τους είναι δογματική και υπαγορεύσιμη, και δεν αναφέρομαι καν σε μεθόδους ελέγχου.

Το υπέρτατο παγκόσμιο δόγμα όμως, έτσι όπως δεν έχει ξανασυμβεί στην ανθρωπότητα, είναι η πεποίθηση ότι ο μόνος ορθολογικός τρόπος συμπεριφοράς είναι αυτός που συνδέεται με το ανταγωνιστικό/καταναλωτικό πρότυπο, που αναφέραμε προηγουμένως. Όποιος άνθρωπος  αντιταχτεί ή θελήσει να μην απορροφηθεί από το σύγχρονο τρόπο ζωής θεωρείται γραφικός ή άρρωστος ή επικίνδυνος.

Τι θα σκεφτόσασταν για έναν άνθρωπο ο οποίος καλλιεργεί μόνος την τροφή του, κατασκευάζει τα έπιπλα του σπιτιού του, το οποίο έχει κτίσει μόνος και ζει χωρίς τηλεόραση, τηλέφωνο και ηλεκτρικό ρεύμα; Πιθανότατα ότι είναι ανισόρροπος. Τουλάχιστον απροσάρμοστος, αφού έρχεται σε αντίθεση με το δόγμα της σύγχρονης ζωής των υπνωτισμένων ζόμπι που αυτοαποκαλούνται με εγωπάθεια «πολιτισμένοι»

8 ) Τα πυρηνικά όπλα: Σε αυτό το «αμάρτημα» ο Λόρεντς αφιερώνει μία μόλις σελίδα! «Η απειλή αυτή, είναι ευκολότερο να αποτραπεί. Φτάνει να μην κατασκευάσουμε τη βόμβα ή να μην την ρίξουμε. Αν λάβουμε όμως υπόψη την απίστευτη συλλογική βλακεία της ανθρωπότητας, τότε καταλαβαίνουμε ότι ακόμα κι αυτό είναι αρκετά δύσκολο για να το πετύχουμε».

Σε έναν μικρό πρόλογο που συμπεριέλαβε αργότερα λέει πως: «Κάθε κίνδυνος παύει να είναι τρομακτικός από τη στιγμή που γνωρίζουμε τα αίτια του» ή που παύουμε να του δίνουμε την προσοχή μας δηλ. παύουμε να συμφωνούμε στην ύπαρξη του.

«Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας»

Όμως ο μεγάλος φιλόσοφος Νίτσε δίνει λύση γαι το πως μπορεί ο άνθρωπος να ξεφύγει απ τα δεσμά του Όταν ο Ζαρατούστρα μίλησε για τον Υπεράνθρωπο !

Όταν ο Ζαρατούστρα έφτασε στην πιο κοντινή πόλη που συνόρευε με το δάσος, βρήκε πολλούς ανθρώπους μαζεμένους στην αγορά, επειδή είχε ανακοινωθεί ότι ένας σχοινοβάτης θα έκανε επίδειξη και ο Ζαρατούστρα μίλησε έτσι στους ανθρώπους: Σας διδάσκω τον Υπεράνθρωπο. Ο άνθρωπος είναι κάτι που πρόκειται να ξεπεραστεί. Τι έχετε κάνει για να ξεπεράσετε τον άνθρωπο; 

Όλα τα όντα μέχρι τώρα έχουν δημιουργήσει κάτι πέρα από τον εαυτό τους: κι εσείς θέλετε να είστε η άμπωτη αυτής της μεγάλης παλίρροιας, και θα προτιμούσαμε να ξαναγυρίσετε στο κτήνος παρά να ξεπεράσετε τον άνθρωπο; Τι είναι ο πίθηκος προς τον άνθρωπο; Ένα περιγέλασμα, ένα επόνειδο πράμα. Και το ίδιο ακριβώς θα είναι ο άνθρωπος προς τον Υπεράνθρωπο: ένα περιγέλασμα, ένα πράμα της ντροπής.

Έχετε προχωρήσει από το σκουλήκι στον άνθρωπο, και πολύ ακόμα μέσα σας είναι του σκουληκιού. Κάποτε ήσασταν πίθηκοι, κι όμως ακόμα ο άνθρωπος είναι περισσότερο πίθηκος από οποιονδήποτε πίθηκο. Ακόμα κι οι πιο σοφοί ανάμεσά σας είναι μόνο μια δυσαρμονία και μείγμα φυτού και φαντάσματος. Σας ζητάω όμως να γίνεται φυτά και φαντάσματα; Σταθείτε, σας διδάσκω τον Υπεράνθρωπο! Ο Υπεράνθρωπος είναι το νόημα της γης.

Αφήστε τη βούλησή σας να πει: Ο Υπεράνθρωπος είναι το νόημα της γης!

Σας εξορκίζω, αδελφοί μου, μείνετε αληθινοί στη γη, και μην πιστεύετε αυτούς που σας μιλάνε για υπεργήινες ελπίδες! Δηλητηριαστές είναι, είτε το ξέρουνε είτε όχι. Καταφρονητές της ζωής είναι, παρακμάζοντες και δηλητηριασμένοι οι ίδιοι, τους οποίους έχει βαρεθεί η γη: έτσι αφήστε τους να πάνε! Κάποτε βλασφημία ενάντια στο Θεό ήταν η μεγαλύτερη βλασφημία. Αλλά ο Θεός πέθανε, και μαζί και εκείνοι οι βλάσφημοι. Το να βλασφημήσεις τη γη είναι τώρα η πιο τρομερή αμαρτία, και το να επιτιμήσεις την καρδιά του μη γνωστού υψηλότερο κι απ’ το νόημα της γης! 

Κάποτε η ψυχή κοίταζε με περιφρόνηση το σώμα, και τότε αυτή η περιφρόνηση ήταν το ανώτερο πράγμα:- η ψυχή επιθυμούσε το σώμα να είναι αδύναμο, χλωμό, και πεινασμένο. Έτσι σκέφτηκε να ξεφύγει από το σώμα κι απ’ τη γη. Ω, αυτή η ψυχή ήταν η ίδια αδύναμη, χλωμή, και πεινασμένη, και σκληρότητα ήταν η απόλαυση αυτής της ψυχής! Αλλά εσείς, επίσης, αδελφοί μου, μου λέτε: Τι λέει το σώμα σου για την ψυχή σου; Δεν είναι η ψυχή σου φτώχεια και μόλυνση και ελεεινή αυταρέσκεια;

Αληθινά, ένα μολυσμένο ρέμα είναι ο άνθρωπος. Κάποιος πρέπει να είναι θάλασσα, για να δεχτεί ένα μολυσμένο ρέμα χωρίς να μολυνθεί ο ίδιος. 

Σταθείτε, σας διδάσκω τον Υπεράνθρωπο: αυτός είναι εκείνη η θάλασσα, σ’ αυτόν μπορεί η μεγαλύτερη περιφρόνησή σας να βυθιστεί.

Βεβαιότητα

 Σπουδαία πράγματα έχουν επιτευχθεί μόνο από εκείνους που έχουν την Βεβαιότητα ότι κάτι μέσα τους είναι ανώτερο από τις συνθήκες.

Η Βεβαιότητα* και η Αμφιβολία – Αβεβαιότητα, μοιάζουν με δύο δυνατούς παίχτες, που συνα­γωνίζονται ποιος από τους δύο θα τραβήξει την προσοχή σου στο παιχνίδι της ζωής, στην ρουλέτα της καθημερινότητας. Το πού θα καταλήξεις, το τι αποτέλεσμα θα έχεις, εξαρτάται από τον παίχτη που θα αφήσεις και θα συμφωνήσεις να κερδίσει την Προσοχή σου.

Οι άνθρωποι που υπερέ­χουν στη ζωή δεν είναι αυτοί που εξαφανίζουν την αμφιβολία, αλλά αυτοί που μαθαίνουν να διαχειρίζονται την έμφυτη τάση του ανθρώπου για αμφιβολία – αβεβαιότητα ή αμφιταλάντευση. Όλοι γνωρίζουν ότι έχουν τη δυνα­τότητα να γίνουν σπουδαίοι. Μόνο που πολλοί άνθρωποι υπονομεύουν αυτή την Βεβαιότητα με έναν νοητικό ενδοφλέβιο ορό που τους χο­ρηγεί σταθερές δόσεις αμφιβολίας, Αβεβαιότητας και κατά προέκταση αποτυχίας.

Διαβάζοντας πιο κάτω τον ορισμό της λέξης ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ας έχουμε κατά νου, πως λέγοντας και χρησιμοποιώντας την λέξη Βεβαιότητα, δεν ξεπέφτουμε στον δογματ-ισμό και σε κάθε περίπτωση είμαστε σε θέση ν’ αλλάξουμε κάθε πεποίθηση βεβαιότητας όταν φτάνει στο οριακό σημείο να μετατραπεί σε παγ(ι)ωμένος δογματ-ισμός. Επιπλέον ας έχουμε κατά νου ό,τι ο ικανός άνθρωπος, ο ζωντανός, ορίζεται από την ικανότητα του να πετάει στον Καιάδα όλες τις πεποιθήσεις του ανά πάσα στιγμή και όταν δεν του είναι πλέον χρήσιμες αντικαθιστώντας τες με νέες ή με καθόλου.

Μιλώντας λοιπόν για ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ συνώνυμο της είναι η ΦΑΝΤΑΣΙΑ και θέλει προσοχή να μην ξεπέσεις στα αρνητικά της, δηλ. δογματ-ισμό, πίστη, ασφάλεια κλπ νεκρές λέξεις. Εσύ να  χρησιμοποιείς την λέξη και τις δονήσεις της μόνο τόσο, όσο σου είναι χρήσιμη για να πετύχεις ένα συγκεκριμένο Σκοπό. Επίσης Βεβαιότητα, δεν σημαίνει ούτε πίστη, ούτε ασφάλεια, που είναι επίσης δυο λέξεις νεκρές και καθηλωτικές γιατί δεν περιέχουν ίχνος Γνώσης.

Χρειάζεται να θυμάσαι πως ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ σημαίνει ΓΝΩΣΗ δηλ. ξέρεις πως είσαι ικανός και είσαι. Αν και η Βεβαιότητα είναι η κεντρική ιδέα, ο δρόμος προς τη Βεβαιότητα ξεκινά με την Αμφιβολία και την Αμφισβήτηση. Για να βεβαιωθείς για τις ικανότητες σου χρειάζεται πρώτα να αμφιβάλεις γι αυτές. Από καιρό σε καιρό θα συλλάβεις τις αισθήσεις σου να σε εξαπατούν και είναι συνετό να μην εμπιστεύεσαι πλήρως εκείνους που σε εξαπατούν, αλλά να Γνωρίζεις τις ισορροπίες ανάμεσα στην Βεβαιότητα και στην Αμφιβολία.

Αυτό που εξαφανίζει την Αμφιβολία είναι η ΔΡΑΣΗ και η ανάληψη ΕΥΘΥΝΗΣ. Αμφιβάλεις πως είσαι ικανός να κάνεις εκείνη την πώληση, την πρόταση γάμου ή να βρεις συνέταιρο για επιχειρηματικό άνοιγμα, κοντρολάρισε την αμφιβολία σου ελέγχοντας αν είναι ουσιαστική ή απλώς μια πεποίθηση. Αν είναι ουσιαστική δηλ. δεν έχεις αξιόλογο προϊόν για την πώληση, είσαι χρόνια άστεγος-άνεργος γι αυτό ψάχνεις να παντρευτείς, χρωστάς και στον περιπτερά γι αυτό ψάχνεις συνέταιρο με χρήματα για να σε ξελασπώσει, τότε κι αν δεν είσαι απατεώνας εκ πεποιθήσεως, είναι άκρως απαραίτητη η αμφιβολία για να σε βάλει στην σωστή θέση Αιτίας.

Αν όμως δεν είναι ουσιαστική αλλά απλά μια πεποίθηση, που δεν συνοδεύεται από στοιχεία που να την δικαιολογούν τότε απλά ΔΡΑΣΕ αγνοώντας την. Με αυτόν τον τρόπο γίνεσαι ΑΙΤΙΑ και δημιουργείς ένα Αποτέλεσμα κόντρα στις πεποιθήσεις σου, που σε κρατούν σε κατάσταση Αποτελέσματος. Φρόντισε να χρησιμοποιείς λοιπόν τον 3^ο ορισμό* της λέξεης Βεβαιότητα: γνώρισμα, βαθμός ασφάλειας της γνώσης: Άμεση / έμμεση / σχετική / απόλυτη ~. Mαθηματική / ηθική / λογική / εμπειρική, σαν δίχτυ ασφαλείας, από την κατρακύλα του δογματ-ισμού και της πίστης.

* βεβαιότητα η [veveótita]: 1. η πεποίθηση, η απουσία αμφιβολίας ή αμφισβήτησης, η σιγουριά: Οι υποψίες μου έγιναν ~. Mίλησε με μεγάλη ~. Δεν μπορώ να το πω με ~. (λόγ. έκφρ.) μετά βεβαιότητος, σίγουρα, ασφαλώς: Γνωρίζω / λέω κτ. μετά βεβαιότητος. 2. εγγύηση, ασφάλεια: Ποιος μου παρέχει τη ~ ότι η προσπάθεια θα πετύχει; Οι σημερινοί άνθρωποι ζουν με άγχος, χωρίς καμιά ~ για το μέλλον. 3. (επιστ.) γνώρισμα, βαθμός ασφάλειας της γνώσης: Άμεση / έμμεση / σχετική / απόλυτη. Mαθηματική / ηθική / λογική / εμπειρική.

Φαντάσου πως είσαι σε ένα αεροπλάνο με δύο πιλότους, ο ένας κυβερνά το αεροσκάφος τις ώρες της ημέρας, και ο άλλος τις ώρες της νύχτας. Πόσο μακριά θα φτάσεις  εάν κάθε πιλότος ξε­κινάει τη βάρδιά του ακολουθώντας την αντίθετη πορεία από αυτή που όρισε ο προηγούμενος;

Δεν είναι η απουσία της βεβαιότητας που ανακόπτει την πρόοδο και την ευημερία ενός ανθρώπου, αλλά η παρου­σία της αμφιταλάντευσης και της Αβεβαιότητας. Εάν επιτρέπεις να σε κατευθύνουν πότε η Βεβαιότητα από την μια και πότε η αμφιβολία από την άλλη, τελικά οδηγείσαι σε σύγχυση και σε λανθασμένα συμπεράσματα για τις ικανότητές σου, πετυχαίνοντας συγκεχυμένα αποτελέσματα. Η επιτυχία προϋποθέτει αφενός να έχεις βεβαιότητα στις ικανότητες και στα προσόντα σου και αφετέρου να υπερνικάς την αναποφασιστικότητα σου. Όπως αναφέρει μια άχρονη σοφία:

«Οι αμφιβολίες και οι αβεβαιότητες πρέπει να απομακρύνονται πάση θυσία, αν κάποιος θέλει να πετύχει κάποιον αξιόλογο ΣΚΟΠΟ. Είναι διασπαστικά στοιχεία τα οποία στραβώνουν την ευθεία γραμμή της Δράσης, κάνοντάς την ανεπαρκή και άχρηστη. Με την αμφιβολία, τον φόβο, την αμφιταλάντευση δεν πέτυχε ποτέ κανείς τίποτα, και ούτε πρόκειται ποτέ να πετύχει».

Τι ακριβώς είναι η Βεβαιότητα;

Βεβαιότητα είναι η Γνώση. Είναι ο βαθμός της σιγουριάς  που έχεις σε κάτι ή κάποιον, αυτό που γνωρίζεις, ανεξάρτητα από την άποψη των άλλων ανθρώπων.

Η Βεβαιότητα και η σιγουριά στον εαυτό σου, στις ικανότητες και στα ταλέντα σου, είναι α­πλώς ο βαθμός της εμπιστοσύνης που έχεις στις δυνατότητες σου. Όλοι ξεκινάμε τη ζωή μας με απεριόριστη Βεβαιότητα και σιγουριά στον εαυ­τό μας. Βάζουμε τα κλάματα και κάποιος μας ταΐζει. Εάν δεν αισθανόμαστε άνετα, κλαίμε ξανά και κάποιος μας παίρνει αγκαλιά και μας κανακεύει. Τότε σκεφτόμαστε: «Τέλεια! Μόλις βάλω μια φωνή, τρα­βάω την προσοχή και πετυχαίνω ό,τι θέλω!».

Στη συνέχεια, καθώς μεγαλώνουμε, η καθημερινότητα, αρ­χίζει να διαβρώνει μερικές από τις πεποιθήσεις μας. Για παρά­δειγμα, πρέπει να αρχίσουμε να ντυνόμαστε μόνοι μας και μά­λιστα αργότερα –ω τι φρίκη!!! – πρέπει να αγοράζουμε τα ρούχα μας με δικά μας χρήματα! Σταματάμε να θεωρούμε ότι είμαστε υπέρ- ήρωες, πριγκίπισσες και αστέρες του κινηματογράφου.

Στην ουσία, η καθημερινότητα, μας προσγειώνει απότομα και στα­ματάμε να είμαστε και τόσο βέβαιοι πλέον, ότι είμαστε ικανοί για οτιδήποτε εξαι­ρετικό. Σταματάμε να έχουμε σιγουριά ότι είμαστε ιδιαίτεροι και αρχίζουμε να «πουλάμε» τον εαυτό μας με έκπτωση σε ο­ποιονδήποτε είναι διατεθειμένος να μας δώσει ένα σταθερό μισθό. Όπως είπε κάποτε κάποιος:

«Εάν θεωρείς ότι η αξία σου είναι μικρή, να είσαι σίγουρος ότι οι γύρω σου δεν θα αυ­ξήσουν την τιμή σου. Όρισε την τιμή σου μόνος σου και απαίτησε από την ζωή (και τους γύρω σου) να στην δώσει».

Οι ενέργειες σου συμβαδίζουν αναπόφευκτα με τις σκέψεις σου. Έτσι, εάν θεωρείς ότι είσαι μια μετριότητα, θα ενεργείς αναλόγως σαν μετριότητα, θα προσελκύεις μέτριους ανθρώπους και τα πάντα στη ζωή σου θα είναι μέτρια. Μέτριος σύζυγος, μέτριος μισθός, μέτρια δουλειά, μέτρια υγεία … όλα μέτρια.

Κατά βάθος, η ζωή σου αντανακλά κι είναι ένας καθρέπτης των σκέψεων σου και αυτές οι σκέψεις σου βοηθούν να βρίσκεις  δικαιολογίες για τη θέση σου στην ζωή. Εάν θέλεις να βελτιώσεις τη ζωή σου, πρέπει να βελτιώσεις την Βεβαιότητα στον εαυτό σου στις ικανότητες και στα ταλέντα σου. Η ζωή σου δεν πρόκειται ποτέ να προχωρήσει πέρα από αυτά που είσαι ΒΕΒΑΙΟΣ ότι μπορείς να καταφέρεις.

Βεβαιότητα είναι η ΓΝΩΣΗ. Κοίταξε προσεκτικά τις φωτογραφίες, δεν τις έβαλα τυχαία, πόση αμφιβολία ή αβεβαιότητα μπορεί να έχει ο αναβάτης της μηχανής; Είναι ο Marc Márquez i Alentà γεννημένος στις 17 Φεβρουαρίου 1993, ένας ισπανός Grand Prix μοτοσικλέτας δρόμου, δρομέας και ο σημερινός MotoGP παγκόσμιος πρωταθλητής. Αυτός είναι ένας από τους τέσσερις αναβάτες που έχει κερδίσει παγκόσμιους τίτλους σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες. Προτείνω να βρεις τα βίντεο του και να τον παρακολουθήσεις για να αντιληφθείς τι εννοεί το άρθρο, σχετικά με την Βεβαιότητα και την Αμφιβολία.

Η διαμόρφωση της Βεβαιότητας: Μην περιμένεις από τους άλλους να είναι βέβαιοι για εσένα. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί κι ακόμα κι αν συμβεί δεν σου προσφέρει τίποτε. Εσύ χρειάζεται να είσαι Βέβαιος για εσένα και οι υπόλοιποι γύρω σου θα υποχρεωθούν να ευθυγραμμιστούν με την δική σου Βεβαιότητα.

Μερικές φορές ακούω κάποιον να λέει για τους ανθρώπους που τον ενθάρρυναν στην πορεία του: «Ήταν Βέβαιοι για μένα πριν ακόμα εγώ να είμαι Βέβαιος για τον εαυτό μου!». Ευχάριστο συναίσθημα, μόνο που δεν έγινε έτσι. Πρώτα ΕΣΥ Βεβαιώθηκες για σένα και έπειτα ακολούθησαν οι άλλοι, ποτέ δεν γίνεται ανάποδα.

Επιπλέον εάν εναποθέσεις τις επιλογές  για την ζωή σου σε κάποιον που θα είναι βέβαιος και σίγουρος σε σένα ΠΡΙΝ ΕΣΥ  να είσαι ΒΕΒΑΙΟΣ για τον εαυτό σου, θα πεθάνεις περιμένοντας. Ακόμα κι αν είσαι ΥΠΕΡ-υπέρ-τυχερός και συναντήσεις κάποιον που θα σε ενθαρρύνει να κάνεις «το πρώτο βήμα», θα απομα­κρυνθεί γρήγορα από κοντά σου εάν δεν Αναλάβεις την Ευθύ­νη και δεν αρχίσεις να κινείσαι με τις δικές σου Δυνάμεις και την δική σου Βεβαιότητα.

Σε τελική ανάλυση, οι άν­θρωποι δεν έχουν καμία διάθεση να έχουν Βεβαιότητα για σένα, περισσότερο απ’ όσο έχεις εσύ στον εαυτό σου, είναι δίκαιο και Λογικό αυτό. Τις περισσότερες φορές, για να μπορέσεις να κερδίσεις την Βεβαιότητα των άλλων, στις ικανότητες και στα ταλέντα σου πρέπει πρώτα να Βεβαιωθείς εσύ για σένα.

Η ωριμότητα περιλαμβάνει την ανα­γνώριση ότι κανένας δεν πρόκειται να δει μέσα μου κάτι που δεν βλέπω εγώ στον εαυτό μου. Σταμάτα να περιμένεις λοιπόν, αυτόν που θα σε αναδείξει. Ανάδειξε εσύ τον εαυτό σου. Βγες στον κόσμο και σύστησε τον εαυτό σου και τα ταλέντα σου, μόνος σου απαιτώντας από τον κόσμο, το αντίτιμο της αξίας σου.

Η Βεβαιότητα  βασίζεται σε αυτά που είσαι ικανός να «δεις» στο μέλλον σου ενώ το δημιουργείς στο παρόν σου. Μπορείς να φανταστείς τον εαυτό σου σε μια καλύτερη δουλειά; Σου «τυχαίνει» να βλέπεις κάποιον να κάνει σπουδαία πράγματα και να φαντάζεσαι ότι είσαι εσύ; Φαντάζεσαι μια καλύτερη ζωή και αναρωτιέ­σαι: «Γιατί όχι κι εγώ;». Στην πραγματικότητα, «φαντάζεσαι» επειδή οι δυνατότητές σου προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή σου. Εάν δεν είχες τις δυνατότητες για όλα αυτά, δεν θα τα φανταζόσουν καν, ούτε θα ενδιαφερόσουν αρκετά για να τα προσέξεις.

Το γεγονός ότι φαντάζεσαι μια καλύτερη ζωή είναι απόδειξη ότι έχεις τις λανθάνουσες ικανότητες για να πραγματοποιήσεις όλα αυτά που φαντάζεσαι. Άρχισε να έχεις την Βεβαιότητα ό,τι μπορείς να κάνεις πραγματικότητα αυτά που έ­χεις στο μυαλό σου. Εάν φαντάζεσαι κάτι, με Βεβαιότητα και πετάξεις από πάνω σου τον νοητικό ενδοφλέβιο ορό που σου χορηγεί σταθερές δόσεις αμφιβολίας, τότε η Βεβαιότητα είναι το καύσιμο που είναι ικανή, να μετατρέψει τις δυνατότητές σου σε πραγματι­κότητα.

Είναι στοιχείο της ανθρώπινης φύσης να θεωρεί ότι οι άλλοι, έχουν περισσότερες δυνατότητες από όσες έχει στην πραγματικότητα και ότι εμείς, αντίστοιχα, έχουμε λιγότερες απ’ όσες πραγματικά διαθέτουμε. Με εξαίρε­ση τον περιστασιακό νάρκισσο, (που στο τέλος πνίγηκε) όλοι μας έχουμε περιστασιακά, την τάση να υποτιμούμε την πραγματική μας αξία. Η αλήθεια είναι ότι έ­χουμε πολύ δρόμο μπροστά μας πριν φτάσουμε στο σημείο να υπερεκτιμούμε τις ικανότητες μας για επιτυχία.

Οι περισσότε­ροι άνθρωποι λειτουργούν αξιοποιώντας πολύ λίγες από τις ικανότητές τους. Συνεχίζουν να «φαντάζονται» τις ευκαιρίες, αλλά οι αμφιβολίες έχουν αποστραγγίξει τόσο πολύ το ντεπό­ζιτο της Βεβαιότητας τους που δεν διαθέτουν πλέον την Ενέργεια –ούτε καν την νοητική-  για να κυνηγήσουν αυτά που οραματίζονται.

Είμαι πεπεισμένη ότι η ανθρωπό­τητα είναι προικισμένη με πολύ περισσότερα χαρίσματα / ικανότητες απ’ όσα ξέρουμε. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ικανότατοι όταν γεννιούνται και πολύ γρήγορα γίνονται ακριβώς το αντί­θετο. Δεν σου κοστίζει τίποτα να σταματήσεις να αμφιβάλ­λεις και να αρχίσεις να είσαι Βέβαιος.

Για να μιλήσουμε με οικο­νομικούς όρους, το «κόστος ευκαιρίας» που προκύπτει αν σε καθοδηγούν διαρκώς οι αμφιβολίες σου και οι ανασφάλειες σου, μπορεί να είναι τόσο τερά­στιο, που η χρεωκοπία σου είναι Βέβαιη και όχι μόνον η οικονομική. Ρώτησε οποιονδήποτε ηλικιωμένο και το πιθανότερο είναι να σου πει ότι η θλίψη του για τις περιπέτειες που δεν έζησε, ξεπερνά κατά πολύ τον πόνο που του προκάλεσαν οι διάφορες κακοτυχίες.

Βεβαιώσου ότι μέσα σου έχεις περισσότερα απ’ όσα νομίζεις. Άρχισε να είσαι Βέβαιος ότι είσαι ικανός, για πολλά περισσότερα και επικύρωσε αυτή σου την πεποίθηση με τις πράξεις σου. Οι επιτυχημένοι άνθρωποι δεν είναι παρά συνηθι­σμένοι άνθρωποι που είναι Βέβαιοι για τον εαυτό τους και τις επι­λογές τους. Επίσης οι επιτυχημένοι άνθρωποι είναι συνηθισμένοι άνθρωποι που κάνουν τα πράγματα με ασυνήθιστο τρόπο. Τίποτε πιο απλό από αυτό.

Το μυαλό σου είναι ένας μεγάλος επεξεργαστής. Λειτουρ­γεί με βάση τις πληροφορίες που του δίνεις. Είτε το τροφοδο­τείς λοιπόν με Βεβαιότητα, είτε με αμφιβολίες, το μυαλό σου αρ­χίζει αμέσως να αναζητά επιχειρήματα που θα στηρίξουν τα συμπεράσματά σου. Ξεγέλασε το μυαλό σου βομβαρδίζοντάς το με σκέψεις Αυτοπεποίθησης με Βεβαιότητα. Χωρίς αμφιβολίες, ο εσωτερι­κός υπολογιστής σου θα αναγκαστεί να λειτουργεί μόνο με τα θετικά στοιχεία.

Ξεφορτώσου όσες από τις αρχικές ρυθμίσεις περιέχουν το στοιχείο της αμφιβολίας. Δεν έχεις έμφυτη κλίση προς την αποτυχία, απλώς έχεις γεμίσει το σκληρό δίσκο του μυαλού σου με υπερβολικές αμφιβολίες και λανθασμένες ε­ντυπώσεις. Οι αμφιβολίες δεν οδήγησαν ποτέ κανέναν σε ένα καλύτερο μέλλον, ενώ η Βεβαιότητα, μόνο επιτυχίες μπορεί να προσφέρει.

Όταν κάνεις το μυαλό σου να είναι Βέβαιο σε σένα αντί να σε αμφισβητεί, οι πράξεις σου αρχίζουν να συμβαδίζουν με τις πεποιθήσεις σου. Η δημιουργική ικανότητά σου αρχίζει να γεννά πρωτότυπες ιδέες. Οι άλλοι άνθρωποι αρχίζουν να είναι Βέβαιοι για σένα γι αυτά που εσύ είσαι Βέβαιος για τον εαυτό σου. Το εισόδημά σου αρχίζει να αντικατοπτρίζει τις πεποιθήσεις σου. Εάν μπορείς να φανταστείς τον εαυτό σου με περισσότερα έσοδα, είναι επειδή οι παραγωγικές ικανότητές σου προσπα­θούν να τραβήξουν την προσοχή σου.

Μην επιτρέπεις στις αμ­φιβολίες σου να συνεχίζουν να «ληστεύουν» τις δυνατότητές σου. Βεβαιώσου ότι διαθέτεις ό,τι χρειάζεται για να κάνεις το μέλλον σου καλύτερο. Τι βλέπεις; Τι μπορείς να φανταστείς; Δώσε μεγάλη προσοχή σε αυτά που φαντάζεσαι, γιατί είναι ένδειξη αυτών που μπορείς να καταφέρεις. Η Βεβαιότητα στον ε­αυτό σου είναι η Ενέργεια που χρειάζονται οι δυνατότητές σου για να σε μεταφέρουν σε αυτά που φαντάζεσαι.

Πώς να τα καταφέρω με Βεβαιότητα:

>  Όταν βλέπεις κάτι που σε ελκύει, μην το αγνοείς. Θεώρησε ότι οι δυνατότητές σου θέλουν να τραβήξουν την προσοχή σου μέσω της φαντασίας σου.

> Να θυμάσαι ότι ο αναποφάσιστος/αποτυχημένος μετεωρίζεται ανάμεσα στην Βεβαιότητα και την Αμφιβολία. Μη γίνεσαι σαν αεροπλάνο με δύο πιλότους που οδηγούν σε αντίστροφους προορισμούς ο καθένας τους. Επέλεξε τον πιλότο της ζωής σου και άφησε τον να την οδηγήσει.

> Διαμόρφωσε μια εικόνα του ποιος θέλεις να είσαι σε τρία χρόνια από τώρα, και ξεκίνησε από αυτήν τη στιγμή να ενεργείς σαν να είσαι ήδη αυτός ο νέος άνθρωπος.

>  Χρησιμοποίησε το στόμα σου για να εδραιώσεις την Βεβαιότητα σου. Συνέταξε μια λίστα με όσα αρχίζεις να έχεις Βεβαιότητα για τον εαυτό σου. Κάθε μέρα να τα λες δυνατά. Ο υλικός κόσμος δεν διαβάζει τις σκέψεις σου, αλλά τις ακούει.

Γρήγορος ανεφοδιασμός με Βεβαιότητα:

> Η πιο σημαντική πώληση στη ζωή είναι να πουλήσεις τον εαυ­τό σου, στον εαυτό σου.

> Οι εξωτερικές συνθήκες της ζωής ενός ανθρώπου απεικονίζουν πάντα τις εσωτερικές πεποιθήσεις του.

> Από τη στιγμή που θα αποκτήσεις αυτογνωσία, δεν υπάρχουν όρια, από τη στιγμή που θα αρχίσεις να αμφιβάλλεις, δεν υ­πάρχει χώρος για τίποτε άλλο.

> Εάν είσαι βέβαιος ότι μπορείς, κατά πάσα πιθανότητα μπορείς. Εάν είσαι βέβαιος ότι δεν μπορείς, τότε σίγουρα δεν μπορείς.

> Η Βεβαιότητα είναι σαν τον διακόπτη που εκτοξεύει τον πύραυλο.

> Οι άνθρωποι συνήθως γίνονται αυτό που είναι βέβαιοι ό,τι είναι. Εάν είμαι βέβαιος ότι δεν μπορώ να κάνω κάτι, γίνομαι ανίκανος να το κάνω. Όμως, εάν είμαι βέβαιος ότι μπορώ, τότε αποκτώ την ικανότητα να το κάνω, έστω κι αν δεν την είχα από την αρχή.

> Ό,τι βρίσκεται πίσω σου και μπροστά σου, δεν συγκρίνεται με ό,τι βρίσκεται μέσα σου.

> Επιμονή δεν είναι μόνο η προθυμία για σκληρή εργασία, είναι παράλληλα και η προθυμία να μη χάσεις την Βεβαιότητα στον εαυτό.

> Μέσα σου έχεις αυτή τη στιγμή τη δύναμη να κάνεις πράγμα­τα που δεν θα τολμούσες ποτέ καν να ονειρευτείς Όμως, η δύναμη αυτή απελευθερώνεται μόνο όταν αλλάξεις τις πεποι­θήσεις σου.

> Για να προοδεύσεις πρέπει να έχεις βεβαιότητα στον εαυτό σου, να είσαι σίγουρος για τις δράσεις σου και να είσαι βέβαιος ότι μπορείς να τις πραγματοποιήσεις και να τις αλλάξεις αν χρειαστεί.

> Οι άνθρωποι βλάπτουν τους άλλους με τις πράξεις τους και τον εαυτό τους με τις σκέψεις τους.

> Να αυτοσαρκάζεσαι, αλλά ποτέ να μη στρέψεις τις αμφιβολίες σου κατά του εαυτού σου.

> Να έχεις θάρρος. Όταν αναχωρείς για ξένους τόπους, να μην αφήνεις κανένα κομμάτι του εαυτού σου στην ασφάλεια της ακτής. Τόλμησε να μπεις μέσα στην ανεξερεύνητη περιοχή.

> Οι πεποιθήσεις είναι πιο επικίνδυνοι εχθροί της αλήθειας από τα ψέματα.

> Βεβαιότητα είναι ένα μέρος που συναντιούνται η αμφιβολία και η σιγουριά.

Εργαστήρι επιτυχίας της Βεβαιότητας

1. Στην παρακάτω κλίμακα, σημείωσε το βαθμό της Βεβαιότητας στον εαυτό σου, σε σχέση με τον Σκοπό σου:

——– 1——– 2 ——– 3——– 4——– 5——– 6——– 7——–I

Χαμηλή                                                                                      Υψηλή

2. Γιατί φυτρώνουν τόσο εύκολα οι αμφιβολίες μέσα σου; Γράψε το.

3. Ποιες αμφιβολίες σε καταλαμβάνουν συνήθως; Γράψε τις μια-μια.

4. Που οφείλονται αυτές οι αμφιβολίες; Γράψε το.

5. Είμαι αποφασισμένος να είμαι ΒΕΒΑΙΟΣ για μένα στα εξής: Γράψε τα αναλυτικά.

6. Για να ισχυροποιήσω την Βεβαιότητα στον εαυτό μου, σκοπεύω να προβώ στις παρακάτω ενέργειες: Γράψε τις κι εφάρμοσε τις.

7. Από σήμερα και στο εξής (συμπλήρωσε την ημερομηνία) — δεσμεύομαι στην Βεβαιότητα ότι έχω περισσότερες ικανότητες απ’ όσες γνωρίζω ή έχω α­ναπτύξει. Ακόμα και σε δύσκολους καιρούς, είμαι ΒΕΒΑΙΟΣ ότι είμαι ακόμα πιο Ικανός. Αποκηρύσσω την περιορι­στική ισχύ που ασκούσαν πάνω μου μέχρι τώρα οι ένοχες αμφι­βολίες και ζω ανάλογα με τις καινούργιες Βεβαιότητες μου.

Ο Δημιουργικός Στοχασμός

 «Ειδικός είναι αυτός που ξέρει όλο και περισσότερα για όλο και λιγότερα,
μέχρι που γνωρίζει τα πάντα για το τίποτα»  
Νόμος του Μέρφυ

Υπάρχουν χίλιοι δύο λόγοι, για τους οποίους πολλοί άνθρωποι πιστεύουν σε ανόητες, φανταστικές και αναξιόπιστες απόψεις. Έτσι διδάχθηκαν, χωρίς οι ίδιοι ν’ αναζητήσουν, έχουν ανάγκη να πιστέψουν για να μη χάσουν το σκοπό της ζωής τους, θέλουν να ξεφύγουν από τα καθημερινά προβλήματά τους, ελπίζουν ότι κάτι θ’ αλλάξει, μία σειρά συμπτώσεων επιβεβαίωσαν αυτές τις απόψεις, δεν βρίσκουν άλλες καλύτερες, οι απόψεις είναι συνδεδεμένες μ’ ένα μέρος της αλήθειας, το οποίο δεν μπορούν να ξεχωρίσουν, εκφραστική αδυναμία και τα λοιπά.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν άλλοι τόσοι λόγοι, για τους οποίους πολλοί άνθρωποι δημιουργούν, υποστηρίζουν, διαδίδουν και συντηρούν τις ανόητες και τις φανταστικές απόψεις. Ανάμεσα στα εκατομμύρια των ανθρώπων βρίσκονται πολλοί ονειροπαρμένοι, παρανοϊκοί, φιλόδοξοι, φαντασιόπληκτοι συγγραφείς, αυτόκλητοι σωτήρες, διάσημοι που επηρεάζουν, μισαλλόδοξοι, επαγγελματίες, οι οποίοι ζουν από τις συνεργασίες τους με τέτοιους ανθρώπους και πολλοί απατεώνες, που εκμεταλλεύονται τους επιρρεπείς. Κάποιος λόγος ή ένας συνδυασμός πολλών λόγων οδηγούν πολλούς ανθρώπους -ανεξαρτήτως καλλιέργειας- να πιστέψουν σε τέτοιες απόψεις ή τους δυσκολεύουν να τις αρνηθούν.

Μη φαίνεται παράξενο, ότι πολλοί και διαφορετικοί άνθρωποι μπορεί να υποστηρίζουν μία πλάνη και να μιλάνε υπερβολικά για κάποια πράγματα. Πολλές αβάσιμες, αναξιόπιστες και παράλογες απόψεις είναι διαδεδομένες, τις αποδέχονται αστόχαστα και τις υποστηρίζουν από τον πιο αγράμματο έως τον πιο διαβασμένο και εξειδικευμένο. Ακόμα δεν έχουν πάψει να διχάζονται  από τέτοιες απόψεις και να διαταράζουν την ειρηνική συνύπαρξή τους, για να υποστηρίξουν τη φαντασιοκοπία ορισμένων.

Το πιο λαμπρό παράδειγμα, το φαινόμενο της θρησκείας. Έχετε διανοηθεί πόσοι κερδίζουν χρήματα από τη θρησκευτική δραστηριότητα, πόσοι άνθρωποι θα έχαναν τη δουλειά τους, πόσοι την ησυχία τους και πόσο φτωχότερη θα ήταν η κοινωνική ζωή, χωρίς τις θρησκευτικές εορτές; Οι ανάγκες που έχει δημιουργήσει η πολυπλοκότητα του φαινομένου το συντηρούν και όχι η χρησιμότητα ή η αξιοπιστία της θρησκευτικής διδασκαλίας. Όπως οι ανάγκες και οι αλληλεξαρτήσεις της καπνοβιομηχανίας τη συντηρούν, παρά τις προφανείς καταστροφικές συνέπειες της γνωστής καπνιστικής συνήθειας.

Η θρησκεία αποτελεί το πιο λαμπρό παράδειγμα πλάνης, διότι επί πολλούς αιώνες, σε όλους τους λαούς βρίσκει απήχηση, φανατικούς πιστούς, υπηρέτες, σκεπτόμενους υποστηριχτές, διδάσκαλους, προκαλεί έντονες διαφωνίες και διχασμό μέχρι αιματοχυσίας και πλήθος άλλων κοινωνικών φαινομένων. Ενώ με την πιο απλή λογική του κόσμου και χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις μπορεί κάποιος να παρατηρήσει αναρίθμητα κενά, ασάφειες, ψέματα, λάθη, πλήρη απουσία επιστημονικής γνώσης, αντιφάσεις και τόσα πολλά σημάδια αναξιοπιστίας που σε καμία άλλη περίπτωση δεν θα ανεχόταν κανένας λογικός άνθρωπος. Αντί αυτού, γίνονται τα αδύνατα δυνατά για να παραβλέψουμε τα αρνητικά σημάδια και για να «βγάλουμε» θεόπνευστες τις ιερές γραφές, δεν προσάπτουμε την παραμικρή ατέλεια και για διαφορετικούς λόγους ελάχιστοι τολμούν να αμφισβητήσουν δημόσια.

Η συμφωνία των πολλών δεν είναι πάντοτε αποτέλεσμα σύμπτωσης, που προήλθε από το ξεχωριστό, απομονωμένο και δημιουργικό στοχασμό του κάθε ατόμου. Συνήθως είναι αποτέλεσμα της τυφλής, επιπόλαιης, βιαστικής και συμφεροντολογικής αποδοχής και της άκοπης αντιγραφής, ακόμα και στην περίπτωση της επιστημονικής γνώσης. Αν όχι από ευπιστία, η οποία προϋποθέτει και αυτή κάποια έλλειψη δημιουργικού στοχασμού,  φόβο για τη διαφοροποίηση και άγνοια να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας. Για τον ίδιο λόγο, πολλοί συμπεριφέρονται και πράττουν με τον ίδιο τρόπο, παρακινούμενοι και οδηγούμενοι από τις ίδιες απόψεις και συλλογισμούς. Ένας λόγος για τον οποίο διαιωνίζονται λάθη και παραλείψεις στην κοινωνία είναι η δυσκολία να διαδοθούν οι νέες απόψεις και να ανατρέψουν τις λανθασμένες, που έχουν επικρατήσει με τη γενικευμένη αντιγραφή τους από όλους και σε όλα τα μέσα της πληροφόρησης.

Η επιστημονική γνώση δεν έρχεται τόσο φανερά και ανεξήγητα σε σύγκρουση με την εμπειρία. Πιο συχνά, εμείς δεν είμαστε σε θέση να διασταυρώσουμε γρήγορα και εύκολα την αξιοπιστία της. Δεν μπορούμε να αρνηθούμε ούτε να αμφιβάλλουμε το ίδιο, όπως με τις τυχαίες, αποσπασματικές και φανταστικές απόψεις, οι οποίες δημιουργούν περισσότερες απορίες, χωρίς να εξηγούν τίποτε. Μπορούμε όμως, να της βρούμε δύο μεγάλα μειονεκτήματα. Το πιο γνωστό μείον της είναι ο περιορισμός της γνώσης και της αναζήτησης προς μία μόνο κατεύθυνση, γύρω από ένα χώρο της εμπειρίας και στις λεπτομέρειες.

Η περιγραφή των πραγμάτων αποσπασμένων, ενώ αυτά δεν μπορούν να υπάρχουν χωρίς τις σχέσεις τους με κάποια άλλα ή θα ήταν διαφορετικά χωρίς εκείνα, είναι η συνηθέστερη διαστρέβλωση της πραγματικότητας, με αφάνταστες συνέπειες. Σε κάποιες περιπτώσεις ξεκινούν με βολικό δεδομένο μία ανοησία, ότι μερικά πράγματα δεν σχετίζονται και χάνουν χρόνο ώσπου να διαπιστωθεί η σχέση τους με ενθουσιασμό, μετά την τυχαία ανακάλυψη ορισμένων φαινομένων. Σε πολλές άλλες, δεν μπορούν να εξηγήσουν για πόσο χρόνο θα παραμείνουν τα πράγματα όπως τα περιγράφουν και αν θα έπρεπε να είναι ή να γίνονται έτσι.  

Το μεγάλο μείον της εξειδίκευσης και του επιστημονικού τρόπου γνώσης δεν είναι η επιδίωξη της γνώσης και της βεβαιότητας σε έναν περιορισμένο χώρο και μέσα στις θεωρητικές προϋποθέσεις. Είναι η επιδίωξη της γνώσης με τη διάνοια και τη στοχαστική μας προσπάθεια περιορισμένη στον ειδικό χώρο της εμπειρίας και μόνο στις δεδομένες αξιόπιστες γνώσεις, όπως τις διδαχθήκαμε. Ενώ στην ίδια στιγμή μπορεί να αγνοούμε πολλά γύρω από άλλους χώρους ή να μη στοχαζόμαστε δημιουργικά, να μην αξιοποιούμε την προσωπική εμπειρία μας και ο τρόπος ζωής μπορεί να μας κάνει ακόμα και εχθρούς της αλήθειας!

Μπορούμε να επιλέξουμε οποιοδήποτε πράγμα και την πιο αδιάφορη λεπτομέρεια για να τα παρατηρήσουμε και για να τα σκεφτούμε και θα χρειαστεί να βάλουμε μια σειρά στις σκέψεις και στις παρατηρήσεις μας για να τις καταγράψουμε, να τις ανακοινώσουμε και για να μεταδώσουμε τη γνώση. Αλλά είναι ένας μεγάλος φραγμός στη σκέψη και στην έρευνα, να προεξοφλούμε ότι για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας και για την αποτελεσματικότητα της σκέψης δεν χρειάζεται να σκεφτούμε, ή να εισάγουμε, ή να παρατηρήσουμε κάτι έξω από τα όρια που εμείς βάλαμε ή ορίσαμε σαν τέτοια.

Πολλοί επιστήμονες θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στο χώρο τους και ν’ αποφύγουν πολλά αδικαιολόγητα και βασικά λάθη. Θα μπορούσαν αν άφηναν το στοχασμό τους πιο ελεύθερο, αν γνώριζαν καλύτερα τις δυνατότητες του λόγου, το παρελθόν της φιλοσοφίας και αν ζούσαν με πιο δημιουργικό τρόπο και όχι αντίθετα προς την αξιοποίηση της ατομικής εμπειρίας τους από το σύνολο της ζωής. Στη ζωή πηγαίνουμε με μία πολυσύνθετη εμπειρία, που προσφέρει πολλαπλάσιες δυνατότητες στη διάνοια, για περισσότερη αναζήτηση, γνώση, ανεύρεση ομοιοτήτων, πεδίων άγνοιας και προσέγγισης μέσα από άλλη πορεία. Έτσι «πολυσύνθετα» μας έρχονται και οι συνέπειες. Τα πράγματα δεν δημιουργούνται και δεν συνδέονται με απομονωμένες σχέσεις φυσικής, χημείας, αστρονομίας, οικονομίας, ιατρικής, γενικά των εξειδικευμένων επιστημών.

Διδασκόμαστε και επιζητάμε τη γνώση και τη βεβαιότητα σαν προγραμματισμένοι και περιορισμένοι σε ένα αποσπασμένο μέρος της εμπειρίας. Στην ίδια στιγμή μπορεί να  διατηρούμε πολλές και μεγάλες πλάνες, να παραβλέπουμε τις ενδείξεις, να χάνουμε πολύτιμο χρόνο, να θέτουμε σε κίνδυνο την ύπαρξή μας, να μην προνοούμε για τις συνέπειες των πράξεών μας, να παρασυρόμαστε από τον τρόπο που στοχαζόμαστε και από το χάος των γνωστικών δεδομένων. » Όσο μπορεί  η άγνοια, η πλάνη και η γνώση να παραμορφώσουν και να καταστρέψουν την ηθική, άλλο τόσο η έλλειψη εσωδιανοητικής αναζήτησης και ηθικής μπορεί να παραμορφώσει και ν’ αποπροσανατολίσει τη γνώση και τη διάνοια». (σ45)

Δεν είναι αρκετό να αναμείξουμε τα μαθηματικά για να κερδίσουμε αξιοπιστία ή να επικαλεστούμε τη μακροχρόνια και κοπιαστική εργασία μας. Κάπως έτσι μπορεί να παρουσιαστεί και η αστρολογία και πολλοί ειδήμονες έχουν αποτύχει στις προβλέψεις, στις διαγνώσεις και στα σχέδιά τους, συμπαρασύροντας όσους τους πίστεψαν. Από την άλλη δεν είναι ασυνήθιστο να γίνονται ανακαλύψεις και επινοήσεις από άσημους και με μη επιδιωκόμενο τρόπο, μεγάλες αλήθειες να εκφράζονται με σχήματα του λόγου από λογοτέχνες, εύστοχες προσεγγίσεις για το ίδιο ζήτημα να γίνονται από διαφορετική πορεία, σημαντικές διαπιστώσεις στην εμπειρία να γίνονται με τυχαίο τρόπο και είναι δυνατή η απλοποίηση της γνώσης για να διδαχθεί ευκολότερα και γρηγορότερα. Τέλος, βλέπουμε να είμαστε βέβαιοι για πάρα πολλά στην καθημερινή ζωή μας και να διανοούμαστε εύστοχα, χωρίς να κάνουμε μαθηματικούς υπολογισμούς, χωρίς ν’ αναζητούμε διαρκώς αποδείξεις και παραβλέποντας πολλά πράγματα.

Σε πολλές περιπτώσεις, ακόμα και οι πιο επιπόλαιες σκέψεις, κρίσεις και προβλέψεις μας επιβεβαιώνονται, ενώ οι έξυπνες αναλύσεις των ειδικών διαψεύδονται. Στην καθημερινή ζωή, επιτυγχάνουμε ένα πλήθος σωστών παρατηρήσεων, εκτιμήσεων και κινήσεων μας, χωρίς αριθμητικές πράξεις και χωρίς ν’ αναζητούμε διαρκώς αποδείξεις. Καθημερινά κάνουμε κινήσεις που κατευθύνονται σωστά από τις σκέψεις μας, ακόμα και κάτω από συνθήκες πίεσης του χρόνου και σκέψεις που προδιαγράφουν τις επόμενες κινήσεις και πράξεις μας. Δεν ζούμε με τη διστακτικότητα που θα επέβαλλε η τεράστια άγνοιά μας και αντί να βρισκόμαστε κρυμμένοι και φοβισμένοι, φθάνουμε στο άλλο άκρο να ξεπερνάμε τα όρια της βέβαιης γνώσης και εμείς να επιμένουμε και να παραμένουμε 100% βέβαιοι.

Αφού το λάθος και η άγνοια είναι αντίθετα από τη γνώση και ανεπιθύμητα, τότε πώς γίνεται να μαθαίνουμε; Το ερώτημα μπορεί να φαίνεται ανόητο. Αναγνωρίζουμε ένα λάθος ενώ δεν κατέχουμε τη σωστή απάντηση. Από ένα λάθος κάποιος εμπνέεται  τη σωστή λύση. Το λάθος βρίσκεται έτσι κοντά στην αλήθεια, ώστε με μία αντιστροφή στη σκέψη και με την αλλαγή μίας λέξης η διατύπωση να γίνεται σωστή. Βάζουμε τα πράγματα σε μία σειρά, διερευνούμε και κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση για να βρούμε απαντήσεις σε γνωστά ερωτήματα.

 Η γνώση και η αλήθεια δεν κατακτώνται μόνο με τη δύναμη της γνώσης και με τη λογική συνέπεια της σκέψης. Το μεγαλείο της ανθρώπινης σκέψης και τις απίστευτες προοπτικές της θα αντιληφθεί κάποιος όταν αρχίσει να σκέφτεται όχι σαν προγραμματισμένο ρομπότ και όπως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής με τα βέβαια και ασφαλή δεδομένα. Η ανθρώπινη σκέψη μπορεί να επιτυγχάνει και να μην κολλάει χωρίς να χρησιμοποιοεί τις σωστές πληροφορίες και τα σωστά δεδομένα.

Μπορεί να κάνει άλματα, να αναποδογυρίζει την λανθασμένη σκέψη για να γίνει σωστή, να παρατηρεί αιφνίδια τη σχέση στα άσχετα δεδομένα, να φτιάχνει σενάρια και υποθέσεις, να βγάζει λογικές συνέπειες από τις παράλογες απόψεις, να αρχειοθετεί με ετικέτα ένα ερωτηματικό, να ανασύρει από τη μνήμη τα αβέβαια δεδομένα, να κάνει πρόχειρους υπολογισμούς που με πολλές πιθανότητες είναι σωστοί, να σχηματίζει απόψεις με ελλιπή δεδομένα, να παρατηρεί το πλησίασμά της σε γνώσεις που ακόμα δεν κατέκτησε και να βρίσκει πρώτα το τέλος και μετά την πορεία που οδηγεί στο τέλος.

Χωρίς να καταρρεύσει το «λειτουργικό» και χωρίς να μείνει η σκέψη αδρανής λόγω άγνοιας ή έλλειψης προγραμματισμού και κακής προετοιμασίας. Πάντα κάτι θα βρει η σκέψη για να ξεγλυστρίσει και να επιστρέψει στην έδρα της καθημερινής εμπειρίας. Βρίσκει το δρόμο της και καταφέρνει να συνεχίσει την επόμενη φορά προγραμματισμένα ή με μία τυχαία αφορμή.

Όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία και δείχνουν μία υπερβολή στον τρόπο που επιζητείται η αξιοπιστία σε πολλές περιπτώσεις. Με το στοχασμό και την επεξεργασία επάνω στο σύνολο της εμπειρίας και στις απόψεις του μπορεί κάποιος να διανοείται δημιουργικά, εύστοχα, να ανακαλύπτει νέες απόψεις και να βρίσκει συνέπειες σε όλους τους χώρους της αναζήτησης. Ακόμα και όταν αγνοεί πολλά απ’ όσα κάποιοι ειδικοί ή πιο καλλιεργημένοι τα γνωρίζουν.

Υπάρχει μία ακόμα σπουδαία δυνατότητα, την οποία αφήνουν αναξιοποίητη πολλοί «παπαγάλοι» και εξειδικευμένοι, σε αντίθεση με τους φιλόσοφους. Αυτή είναι η δυνατότητα να μιλάμε, να εξηγούμε, να συσχετίζουμε και γενικά να κάνουμε διαπιστώσεις με εύστοχο τρόπο για μεγάλο αριθμό πραγμάτων στο χώρο και στο χρόνο με λίγες μόνο έννοιες της γλώσσας και για μεγαλύτερο αριθμό από εκείνον, τον οποίο εμείς προσωπικά έχουμε αντιληφθεί. Έτσι, από μερικές ενδείξεις και με βιαστικό τρόπο δεν είναι παράδοξο κάποιος να ξεχωρίσει και ν’ ανακαλύψει σχέσεις των πραγμάτων, ενώ κάποιοι ειδικοί να τις παραβλέπουν ή να τις επιβεβαιώνουν μετά από εξαντλητικές προσπάθειες, μετά από πολυέξοδα πειράματα, με χάσιμο πολύτιμου χρόνου και εμμένοντας σε αδιέξοδες θεωρίες.

Πιο εκπληκτικό είναι να ακούμε ειδικούς να κάνουν το αντίθετο λάθος από αυτό της επιπόλαιης γενίκευσης. Δυνατότητες και σχέσεις που έχουν διαπιστωθεί σε μερικά πράγματα της εμπειρίας και μπορούν να αποδοθούν σε πολύ περισσότερα, αυτό να μην το κάνουν. Με συνέπεια να αποκρύπτονται κοινά στοιχεία και σχέσεις των πραγμάτων και να αναφέρονται σ’ εκείνα τα πράγματα σαν να ήταν διαφορετικά ή από άλλο πλανήτη και κόσμο. Όπως λ.χ. κάποιοι με πολλές ιστορικές γνώσεις να υποστηρίζουν υπερβολικές περιγραφές για τους αρχαίους πολιτισμούς και να δίνουν εξηγήσεις με πολλή φαντασία και με προκλητικές θεωρίες.

Έτσι αντιπαρέθεταν την ενέργεια με την ύλη σαν διαφορετικές ουσίες, το φως δεν ήταν ένα τμήμα των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων και η αισθητικότητα δεν ήταν ένας άλλος τρόπος της νόησης. Όταν λ.χ. λέμε γενικά σε έναν άνθρωπο ότι η ζωή του θα ήταν διαφορετική εάν αυτός είχε γεννηθεί σ’ ένα διαφορετικό τόπο, αυτή η ίδια διαπίστωση ισχύει για όλους και όχι μόνο για εκείνον.

Ο δημιουργικός στοχασμός: Αντλώντας δεδομένα από το περιεχόμενο των εμπειριών μας, στοχαζόμενοι επάνω στις αναμνήσεις και στις παρατηρήσεις μας και αξιοποιώντας τη γνώση όπως τη διδαχθήκαμε μπορούμε να διανοούμαστε δημιουργικά. Αυτό δεν το αμφισβητεί κανένας. Τι σημαίνει, όμως, “δημιουργικά”; Δεν θα χρονοτριβήσουμε για την ανάλυση αυτής της έννοιας. Θέλουμε μόνο να φανεί χωρίς άκαμπτες και συχνά αβάσιμες επιστημονικές ορολογίες, ότι ο δημιουργικός στοχασμός επιτυγχάνει περισσότερα από αυτό που νομίζουμε σαν ένα παιχνίδι με φαντασιακούς συνδυασμούς και από μια απλή διαμόρφωση απόψεων.

Όταν διανοούμαστε, μπορούμε να ανιχνεύσουμε σχέσεις των πραγμάτων, ομοιότητες και διαφορές, ελλείψεις και μεταβολές, που αρχικά δεν είχαμε προσέξει. Σε πολλές περιπτώσεις, οι διανοητικές παρατηρήσεις μας είναι σωστές με βεβαιότητα, σε πολλές άλλες με αμφιβολία ή στα όρια του απίστευτου. Μπορούμε να “βλέπουμε” τα πράγματα από διαφορετική γωνία και έτσι όπως δεν τα είχαμε καταλάβει από τις αρχικές εμπειρίες. Στη διανοητική επεξεργασία μας συμμετέχει αυτό που με άλλη λέξη ονομάζουμε “φαντασία” και το θεωρούμε σαν κάτι διαφορετικό από τη διάνοια μας, ενώ είναι αυτή η ίδια που κάνει στοχασμούς χωρίς κανόνες ή αναζητώντας τη συνέπεια. Από μία πλευρά, μπορούμε να την αποκαλέσουμε “ρεαλιστική” διανοητική επεξεργασία.

Βλέπουμε λ.χ. από μακριά ένα τρακάρισμα αυτοκινήτων. Αυτή η μικρή και εξ’ αποστάσεως εμπειρία μας μπορεί να περιέχει ελάχιστες πληροφορίες. Με το στοχασμό μας μπορούμε να αναπαραστήσουμε αυτό που είδαμε, να προσέξουμε τον τρόπο που έγινε το δυστύχημα, να διανοηθούμε και να εκτιμήσουμε τα αποτελέσματα, να διανοηθούμε ποια θα ήταν τα αποτελέσματα εάν υποθέσουμε διαφορετικό τον τρόπο που συντελέστηκε το δυστύχημα, μπορούμε να αναγνωρίσουμε ποια ήταν τα αίτια που το προκάλεσαν και πολλά άλλα.

Μεγάλο μέρος ή και το σύνολο όσων διανοηθούμε μπορεί να είναι λογικό, σωστό ή να μπορεί να συμβεί σε άλλη χρονική στιγμή και σε άλλο χώρο. Μάλιστα, με όλες αυτές τις σκέψεις που θα ξεπηδήσουν από την αρχική εμπειρία μας πιθανόν να διορθώσουμε προηγούμενες απόψεις που είχαμε, να αποφύγουμε μελλοντικά λάθη και να διορθώσουμε τις αρχικές εντυπώσεις από την εμπειρία μας. Όλος αυτός ο στοχασμός, αν και μπορεί να είναι φανταστικός μπορεί να είναι και δημιουργικός, διδακτικός, με ευστοχία, συνέπεια και “συμβατός” με την πραγματικότητα. Τέτοιο δημιουργικό στοχασμό μπορούμε να συναντήσουμε σε ένα μυθιστόρημα ή σε ένα ποίημα και πολλές φορές οι λογοτέχνες γίνονται διδακτικοί, δίνουν απαντήσεις, φέρνουν εικόνες από την μελλοντική πραγματικότητα και κάνουν προβλέψεις, αποκαλύπτουν απαρατήρητες πλευρές των πραγμάτων και αναδεικνύουν σημαντικά ζητήματα.

Όλη αυτή η επεξεργασία της αρχικής εμπειρίας μπορεί να κάνει τον άνθρωπο πιο “έμπειρο”, σοφότερο με το σχηματιμό απόψεων και πιο καλό γνώστη της πραγματικής εμπειρίας του, σε σχέση με εκείνον που δεν έκανε καμία σκέψη. Αντιθέτως, ο τελευταίος, μπορεί σύντομα να ξεχάσει τις περισσότερες πληροφορίες της εμπειρίας του. Είναι ή δεν είναι έτσι; Ρωτήστε να σας απαντήσει ένας δημιουργικά σκεπτόμενος άνθρωπος, ο οποίος έχει εμπειρία και των δύο περιπτώσεων και γνωρίζει πώς είναι να μη σκέφτεσαι καθόλου! Υπάρχει όμως και ένα γνωστό πλεονέκτημα στην απερισκεψία, στον αφηγηματικό και επικοινωνιακό τρόπο σκέψης. Δεν θα πρωτοτυπήσει με “τρελές” απόψεις… Ο δημιουργικά στοχαζόμενος μπορεί να “ξεφύγει” από την πραγματικότητα της πιο άμεσης εμπειρίας μας. Αφήστε το σαν θέμα για άλλη συζήτηση.

Η επιστήμη, εν ονόματι της εμπειρίας και για κερδοσκοπικούς λόγους, έχει υποτιμήσει το ρόλο της σκέψης όχι μόνο στην αξιοποίηση της εμπειρίας, αλλά και στην αποφυγή της πλάνης που η ίδια η εμπειρία μπορεί να προκαλεί και το ρόλο της στη διαμόρφωση της πραγματικής εμπειρίας. Αλλά και ο άνθρωπος που υποτιμάει το δημιουργικό ρόλο της σκέψης στην καθημερινή ζωή γίνεται “στενόμυαλος”, αντιλαμβάνεται τα πράγματα μεροληπτικά, υποκειμενικά, δηλαδή μονόπλευρα και διδάσκεται με πιο αργούς ρυθμούς απ’ όσο θα μπορούσε.

Η σκέψη με την έννοια της επεξεργασίας των εμπειριών και των γνωστικών δεδομένων μας μπορεί να υπερβεί την εμπειρία μας με απίστευτη αποτελεσματικότητα, με φυσικό τρόπο και πολλές φορές, παρά τα συλλογιστικά άλματα και τα σφάλματα που κάνει μέχρι να συμπεράνει σωστά! Είναι παραδοσιακή προκατάληψη και παπαγαλίστικη αυθαιρεσία να θεωρούμε το δημιουργικό στοχασμό οπωσδήποτε φανταστικό και το φανταστικό άστοχο, αμφίβολο και τρελό. Επειδή στην Επιστήμη έχουν συγκεκριμένους τρόπους να προχωράνε με συνέπεια και διεξοδικά, αυτό δεν δικαιολογεί να απορρίπτουν οποιονδήποτε άλλο τρόπο γνώσης ή να περιφρονούν τις απόψεις μας και να μας επιβάλλουν να βρούμε το ίδιο αποτέλεσμα με το δικό τους τρόπο!

Δεν πρέπει να περιφρονούμε τον ελεύθερο δημιουργικό στοχασμό και να υποβαθμίζουμε τη χρησιμότητά του για την επιστημονική γνώση. Μία αναδρομή στην ιστορία της φιλοσοφίας και των επιστημών θα μας διδάξει πολλά για τις δυνατότητες του ελεύθερου, ασυνεπή και πολύπλευρου στοχασμού. Οι προσπάθειες, οι επιτυχίες, η πρωτοτυπία, οι εύστοχες προσεγγίσεις και γενικά οι εμπειρίες από το στοχασμό στο «σφαιρικό» χώρο της φιλοσοφίας επισκιάζονται από άγνοια, μεροληψία και ιδιοτέλεια.

Όχι από την αξίωση για αξιόπιστη ή περισσότερη γνώση. Την ίδια στιγμή προβάλλονται και γράφονται πολλά με το θάρρος που δίνει η επαγγελματική θέση, οι τίτλοι σπουδών και η φιλοδοξία. Στον περιορισμό της αναζήτησης και στην απομόνωση της γνώσης από την υπόλοιπη εμπειρία δεν αρκέστηκαν ποτέ οι λογοτέχνες, οι φιλόσοφοι και όσοι στοχάζονται δημιουργικά. Αλλά ούτε οι εξειδικευμένοι δεν θα μπορούσαν να διανοηθούν μέσα στο χώρο τους, εάν χρησιμοποιούσαν και βασίζονταν μόνο στη διδαγμένη γνώση τους και σαν αποσπασμένοι από την υπόλοιπη εμπειρία τους. Κάπου εκεί βρίσκεται η διαφορά της ανθρώπινης διάνοιας από την τεχνητή, που επιχειρείται. Τα  πράγματα συνδέονται πιο πολύπλοκα και η ζωή μας θέλει με δημιουργικό στοχασμό και όχι σαν προγραμματισμένους υπολογιστές ή σαν παπαγάλους.

Αν η γνώση και η αναζήτηση της αλήθειας δεν είναι ένας σκοπός απομονωμένος από την υπόλοιπη ζωή  και ανεπηρέαστα από τις εμπειρίες μας αυτό δεν σημαίνει, ότι δεν γνωρίζουμε αξιόπιστα και ότι δεν μπορούμε ν’ αναζητάμε με συνέπεια. Σημαίνει, ότι μπορούμε να γνωρίζουμε και να βρίσκουμε την αλήθεια όπως επιθυμούμε, σε οποιαδήποτε κατεύθυνση και χώρο, με οποιαδήποτε προτεραιότητα, με εύστοχο τρόπο ή με χρονοτριβή, για λεπτομέρειες ή για πιο σημαντικά πράγματα, έως το σημείο να κάνουμε επιστήμη κατά παραγγελία. Εξάλλου, η αξιοπιστία της γνώσης δεν εξαρτάται από το αν βρέθηκε τυχαία ή αν εμείς θέσαμε προτεραιότητα και την επιδιώξαμε με κάποιο σκοπό. Η αλήθεια δεν βρίσκεται σε ένα μόνο χώρο της γνώσης και η αμεροληψία δεν είναι πάντοτε χρήσιμη, όσο θα περίμενε κάποιος.

Το να επιζητάμε τη γνώση επηρεασμένοι από επιθυμίες και συναισθήματα, το να θέτουμε μία προτεραιότητα στις αναζητήσεις μας, αυτό δεν δείχνει αμεροληψία και επιθυμία για την αλήθεια, έχει ειπωθεί. Αυτή η άποψη δείχνει μία προκατάληψη. Δεν είναι αναγκαστικά αντίθετο προς την αναζήτηση της αλήθειας να θέτουμε προτεραιότητα, να σκεφτόμαστε επηρεασμένοι από τη διαίσθησή μας και τα όποια συναισθήματα και να επιδιώκουμε ένα στόχο και κάποιο κέρδος. Όχι μόνο μπορεί να μην είναι αντίθετο, αλλά μπορεί να είναι και υπέρ της αλήθειας και της επιτυχημένης έρευνας. Η αλήθεια χρησιμεύει και στον ψεύτη.

Παραδόξως, η επικέντρωση της προσοχής σε ένα αποσπασμένο μέρος της εμπειρίας μπορεί να θεωρηθεί μεροληπτική, ακόμα και με την υπόθεση, ότι μπορεί κάποιος να στοχάζεται απροκατάληπτα και ανεπηρέαστος από την υπόλοιπη ζωή του. Και μόνο να βασιζόμαστε στα δεδομένα μίας διδαγμένης γνώσης, να αδιαφορούμε για όποια γνώση ή εμπειρία δεν «σχετίζεται» με αυτήν της ειδικότητάς μας και ν’ αναζητάμε με έναν τρόπο, τον οποίο εμείς προκαθορίζουμε, αυτό μπορεί να θεωρηθεί μεροληψία και προκατάληψη.

Η αναφορά σε συγκεκριμένα πράγματα και η απόπειρα να περιγραφτούν τα πράγματα με σαφήνεια όχι μόνο δεν εξασφαλίζει περισσότερη γνώση αλλά αντιθέτως, προϋποθέτει να κάνουμε το λάθος να αφαιρούμε πράγματα τα οποία θεωρούμε αυθαιρέτως ότι δεν συνδέονται. Δηλαδή, συγκεκριμένο = αποσπασμένο και αφαιρώντας κατά βούληση. Τόσο στην καθημερινή ζωή, όσο και στο χώρο της επιστήμης, αφαιρούμε πράγματα και σχέσεις συμβιβαστικά, για λόγους απλοποίησης και προτεραιότητας, προεξοφλώντας τι σχετίζεται πιο άμεσα και τι έμμεσα.

Αναφερόμαστε στο «συγκεκριμένο» πράγμα όχι επειδή γνωρίζουμε καλά τι πρέπει να αφαιρέσουμε, να μην υπολογίσουμε και να μη σκεφτούμε, αλλά επειδή έτσι μας βολεύει και επειδή πρέπει να ξεκινήσουμε από κάπου. Όταν εκφραζόμαστε συγκεκριμένα, έχουμε αφαιρέσει το σύνολο της πραγματικότητας και των δυνατοτήτων της, θα μπορούσε εύκολα να πει κάποιος, και αυτό συνήθως το κάνουμε χωρίς επίγνωση. Δεν μπορούμε να κάνουμε καμία σκέψη για το άγνωστο και για όσα δεν πέφτουν στην αντίληψή μας ενώ όταν μπορούμε να κάνουμε κάποια σκέψη, τότε δύσκολα αποδεικνύεται σωστή. Δύσκολη δεν είναι μόνο η επιβίωση αλλά και η σωστή σκέψη !

Είναι μεροληψία να περιορίζουμε το χώρο της αναζήτησης όπως μας βολεύει, να βασιζόμαστε στη διδαγμένη γνώση και να προκαταλαμβάνουμε το πώς και το αν σχετίζονται οι διάφορες εμπειρίες, τις οποίες εμείς ξεχωρίσαμε και διδαχθήκαμε αποσπασμένα. Γι’ αυτό είναι συνηθισμένο, να περιγράφουν και να εξηγούν σχέσεις στο χώρο της ειδικότητας τους και στην ίδια αυτή στιγμή να χρησιμοποιούν λέξεις και έννοιες, οι οποίες μόνες τους οδηγούν σε άλλους χώρους της γνώσης και προϋποθέτουν γνώσεις έξω από την ειδικότητα τους. Ξεχωριστό παράδειγμα τέτοιας περίπτωσης θα βρούμε στο χώρο της σύγχρονης φυσικής.

Η εξειδικευμένη γνώση δεν ξεφεύγει από ένα δεύτερο μεγάλο μειονέκτημα. Είναι αυτό το ίδιο, το οποίο οι επιστήμονες επικαλούνται για να αμφισβητήσουν την αξιοπιστία όσων γνώσεων δεν επιβεβαιώνονται στην εμπειρία. Η επιβεβαίωση από την εμπειρία γίνεται ένα «μπούμερανγκ». Πρώτα απ’ όλα, γιατί χωρίς την ανάλογη γνώση και με την ακαλλιέργητη διάνοια δεν μπορεί κάποιος να παρακολουθήσει, να καταλάβει και τελικά να νιώσει τη βεβαιότητα, ακόμα και όταν του διδάσκουν την πιο αναμφίβολη γνώση.

Εδώ, αυτός μπορεί να προκαλέσει και να μας θέσει το ζήτημα, ότι δεν επιθυμεί να δώσει προτεραιότητα στη γνώση, την οποία του διδάσκουμε και να διαθέσει χρόνο και κόπο και το κατά πόσο θα του χρησιμεύσει αυτή η γνώση και με ποιο αντάλλαγμα. Η αδυναμία του ανειδίκευτου και του ακαλλιέργητου να καταλάβει του κλείνουν πόρτες προς τη γνώση. Ωστόσο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σαν ασπίδα στον καταιγισμό της γνώσης και της πληροφόρησης. Πόσο αξιόπιστη είναι η γνώση, χωρίς την επιβεβαίωση στη δική μας προσωπική εμπειρία και όταν η απόδειξη δεν είναι δυνατή με τις δικές μας διανοητικές δυνατότητες και γνώσεις;

Λογικά, είναι ασυνέπεια να μας αξιώνουν να αποδεχτούμε τυφλά και να πιστεύουμε στην επιστημονική γνώση, την οποία κάποιοι άλλοι βρήκαν στην εμπειρία τους ή επειδή εκείνοι έχουν εξειδικευτεί και μπορούν  με τις δικές τους γνώσεις να την αποδεικνύουν και ν’ αναγνωρίζουν την αξιοπιστία της. Τι γίνεται όμως με εμάς, που για τον έναν ή για τον άλλο λόγο δεν είμαστε καλλιεργημένοι ή δεν κατέχουμε τις δικές τους ειδικές γνώσεις και την εμπειρία τους; Θα είναι λάθος και ασυνέπεια αν αμφιβάλλουμε;

Όταν εμείς πιστεύουμε αστόχαστα ή πιθανολογώντας για την αλήθεια όσων διδάσκουν, χωρίς να μπορούμε εμείς οι ίδιοι να επαληθεύσουμε με κάποιον τρόπο και να βρούμε στην εμπειρία μας, αυτή η γνώση μας είναι αξιόπιστη; Είναι ένα πολύ σημαντικό επιχείρημα για να αντιπαραθέτουμε σε όσους έχουν υπεροψία για την αξιοπιστία τους σαν επιστήμονες. Σε όσους μπορούν εύκολα να αμφισβητήσουν τη σημασία και την αξιοπιστία των ζητημάτων, τα οποία εκείνοι αγνοούν και την επιτυχία όσων αναζητούν με το δικό τους ελεύθερο τρόπο ή έξω από το χώρο των αναγνωρισμένων επιστημών.

Κάποιες φορές αμφισβητούνται μεγάλες επιτυχίες της επιστήμης και της τεχνολογίας με έξυπνες και αληθοφανείς θεωρίες συνωμοσίας και η αμφιβολία απλώνεται σε όλο τον κόσμο. Είναι διασκεδαστικό, να βλέπεις τους σοβαρούς επιστήμονες και τους σωστά πληροφορημένους να προσπαθούν να αποκρούσουν τις αναξιόπιστες φήμες και να βάλουν στη θέση τους τα γεγονότα όπως έγιναν.

Πόσα και πόσα πράττουμε καθημερινά με μεγάλη άγνοια για τις εξελίξεις των πραγμάτων και για τις συνέπειες των δραστηριοτήτων μας και για πόσα κοπιάζουμε με αμφίβολο έως και το αντίθετο αποτέλεσμα, παρά τις γνώσεις και την εμπειρία! Και πόση γνώση μας βομβαρδίζουν, χωρίς να υπολογίζουν τις δυνατότητες της μνήμης μας, το χρόνο μας, χωρίς να μας χρησιμεύει και χωρίς να είναι αξιόπιστη! Η γνώση δεν έχει τέλος. Είναι δυνατό να διανοούμαστε για ένα μόνο πράγμα, για ένα μόνο ζήτημα σε όλη τη ζωή μας.

Πόσος χρόνος και κόπος για να διδαχθούμε και πόσο εύκολο είναι να ξεχάσουμε ένα μεγάλο μέρος! Ο άνθρωπος εμπρός στη γνώση είναι πολύ μικρός, όπως και εμπρός στο Σύμπαν, τόσο μικρός, που ο επιστήμονας δεν είναι λιγότερο ημιμαθής. Συχνά, φθάνουν κοντά στην εξαπάτηση και αυτό το αποκαλούν επιστημονική γνώση. Γιατί έτσι αναδεικνύονται, γιατί έτσι δικαιολογούν την εργασία και το μισθό τους, γιατί έτσι εξυπηρετούν κάποια σχέδια και φιλοδοξίες, έτσι γίνονται αποδεκτοί από τους συναδέλφους τους και βρίσκουν εργασία.

Την υπερβολική και υπεροπτική αξίωση για τη βεβαιότητα στη μεμονωμένη γνώση, για την εξακρίβωση, την απόδειξη και την απεριόριστη διάθεση χρόνου στις λεπτομέρειες δεν την έχουν στην καθημερινή τους ζωή. Μπορούν ν’ αμφιβάλλουν ότι ο κύκλος δεν είναι τετράγωνος αλλά να είναι βέβαιοι χωρίς αποδείξεις για όσα τους βολεύουν. Αυτός ο άκαμπτος, περιορισμένος και παπαγαλίστικος τρόπος της γνώσης αποδεικνύεται ζημιογόνος και αναποτελεσματικός σε πολλές περιπτώσεις.

Σε πολλές περιπτώσεις μπορούμε να γνωρίζουμε με υψηλά ποσοστά βεβαιότητας, χωρίς να χάσουμε χρόνο και χωρίς να περιπλεχθούμε σε υπολογισμούς και λεπτομέρειες. Όπως λ.χ. για την επικινδυνότητα του πολύ συχνού καπνίσματος τσιγάρων. Εισπνέουμε αέρια και αναλογίες τους διαφορετικά από τον αέρα του φυσικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο επιβιώνει βιολογικά ο άνθρωπος στον περισσότερο χρόνο του. Αν ένας καπνιστής περίμενε τις ανακαλύψεις και τις αποδείξεις της επιστήμης για να κόψει την κακή συνήθειά του τότε θα ήταν αργά.

Δεν είναι τυχαίο, ότι σε πολλές περιπτώσεις μπορούμε να βρούμε το ίδιο αποτέλεσμα με πιο γρήγορο και εύκολο τρόπο. Ασχέτως αν μετά από πολύ επεξεργασία της εμπειρίας βρίσκουμε περισσότερες λεπτομέρειες και οδηγούμαστε σε άλλες σχετικές ανακαλύψεις. Χωρίς να είμαστε ειδικοί μπορούμε να γνωρίζουμε σωστά ένα μέρος του ειδικού χώρου και ουκ ολίγες φορές, αντί να φωνάξουμε τον έμπειρο και τον ειδικό, κάναμε μόνοι κάποιες εργασίες και γλιτώσαμε τα χρήματα!

Η υπερβολική και υπεροπτική αξίωση για τη βεβαιότητα, σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί χρονοτριβή στην έρευνα, καθυστέρηση στην αναγνώριση του λάθους ενώ δεν εξασφαλίζει περισσότερη βεβαιότητα από όση ήδη είχαμε. Μάλιστα, από μία προσεκτική εξέταση της σκέψης ενός ειδικευμένου επιστήμονα και από τις απόψεις, που αυτός εκφράζει για ζητήματα τα οποία δεν ανήκουν στην ειδικότητά του, θα αποκαλύψουμε, ότι συχνά πίσω από την απαίτηση για γνώση καλά προσδιορισμένη, με καθορισμένους όρους και με τη λογική συνέπεια των μαθηματικών βρίσκεται μία απίστευτη αδυναμία της σκέψης να εκτιμήσει σωστά και εύστροφα και να διακρίνει τη λογική σύνδεση σε αποσπασματικές προτάσεις και σε τυχαία δεδομένα.

Σε πολλές άλλες περιπτώσεις, περνάει απαρατήρητο το γεγονός, ότι οι όροι και οι απαιτήσεις με τα οποία γίνεται η επιστημονική έρευνα και οι όροι που επιβάλλονται για να αναγνωριστεί σαν επιστημονική μία έρευνα και για να προκαλέσει αυτή το ενδιαφέρον αυτοί οι όροι με τους οποίους υποτίθεται ότι προστατεύεται η επιστήμη και εξασφαλίζεται η σοβαρότητα της έρευνας αποτελούν συχνά εμπόδιο στην πρόοδο και στην έρευνα. Κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, που οι νόμιμες διαδικασίες και οι κανονισμοί (λ.χ. γραφειοκρατία) αποτελούν μερικές φορές μία απίστευτη δυσκολία για να εξυπηρετηθεί γρήγορα και αποτελεσματικά ένας αδικημένος πολίτης, ακόμα και για να σωθεί μία ανθρώπινη ζωή.

Εδώ θα εστιάσουμε την προσοχή μας σε μία μεγάλη υπερβολή και κατάχρηση της γνώσης από τους εξειδικευμένους και τον αποπροσανατολισμό, που αυτοί τροφοδοτούν με τη δημιουργία προτύπων. Δεν είναι ασυνήθιστο, ο ειδικός να εξαπατάει, να υπερβάλλει, να παρακινεί, να εκμεταλλεύεται ανθρώπους, ακόμα και να επιβάλλει και να εκβιάζει με τον τρόπο του. Και συχνά είναι δύσκολο να βρούμε το δίκιο μας. Μέσα από τα περιοδικά έντυπα, τις εφημερίδες, το ραδιόφωνο, την τηλεόραση το διαδίκτυο και με όλους τους δυνατούς τρόπους διαφήμισης μας υπόσχονται, μας βρίσκουν την παραμικρή ατέλεια, μας προβάλλουν τις επιτυχίες τους, τις δυνατότητες της εμπειρίας τους και της γνώσης τους με τον πιο προσποιητό τρόπο.

Και μπορεί πραγματικά να επιτυγχάνουν τα πιο απίστευτα ή να έχουν πίστη στις δυνατότητές τους, δεν τους αμφισβητούμε όλους. Ωστόσο, καταφέρνουν το ίδιο επιτυχώς να δημιουργούν επιθυμίες, να παρασύρουν τους ενδιαφερόμενους, να τους δεσμεύσουν, να τους προβληματίσουν, να αποκρύψουν τις δικές τους ατέλειες και αδυναμίες.

Αυτό στο οποίο πρέπει να εστιάσουμε εδώ την προσοχή, έχει σχέση με ένα ηθικό δίδαγμα. Το αποτέλεσμα του συσκοτισμού των ανώτερων ηθικών-εσωτερικών αξιών, του νοήματος της ζωής και της πολύ μεγάλης άγνοιας για την πολυσύνθετη πραγματικότητα. Η αυταπάτη, ότι δεν αξιοποιούμε τη ζωή μας εάν δεν τελειοποιηθούμε σε όσα έχουν κάποιοι εξειδικευτεί. Ότι πρέπει να επιδιώκουμε την τελειότητα εκεί που βρίσκουμε μία ατέλεια, ότι το αντικείμενό τους είναι το πιο σημαντικό για την πορεία στη ζωή, για την αξιοποίηση της και τελικά να μην υπολογίζουμε τα χρήματα και να μη διανοούμαστε τις προτεραιότητες.

Ακόμα και τις καταστροφικές συνήθειες, όπως είναι το κάπνισμα, τις προβάλλουν σαν την πιο ευτυχισμένη στιγμή και με μία φιλοσοφία για τη ζωή, αν όχι μόνο με κάποια πλεονεκτήματά τους. Επομένως, να φανταστούμε πόσο πιο υπερβολικοί γίνονται όταν μας ωφελούν. Δεν αμφισβητούμε τη χρησιμότητά και τις δυνατότητες της επιστήμης και των ειδικών. Θέτουμε προς προβληματισμό με πόσο κόστος, κόπο, χρόνο, με ποιους όρους και με ποια αποτελέσματα μας ωφελούν και σε πολλές περιπτώσεις πόσο αξιόπιστοι είναι σαν άνθρωποι. Να ξεχωρίζουμε την αξιοπιστία της γνώσης όπως αυτή διατυπώνεται μέσα στα αναγνωρισμένα βιβλία από την αξιοπιστία των προσώπων.

Φανταστείτε έναν Η/Υ, ένα κινητό τηλέφωνο, μία μοτοσυκλέτα με αξεπέραστες επιδόσεις. Ποιος θα ήθελε τις ξεχωριστές δυνατότητές τους και την αξεπέραστη επίδοσή τους αν η κατασκευή έχει γίνει από μη ανθεκτικά υλικά και χωρίς πρόνοια για την επιδιόρθωσή τους; Πόσο καλύτερα είναι αυτά, όταν σε πολλές περιπτώσεις οι επιδόσεις επιτυγχάνονται με αντάλλαγμα νέα μειονεκτήματα, την αφαίρεση μερικών δυνατοτήτων τους, ακόμα και την γρήγορη φθορά τους;

Φανταστείτε μία αναπτυγμένη κοινωνία με αποτελεσματική διάρθρωση υπηρεσιών και όπως επιθυμείτε. Ωστόσο χωρίς πρόνοια για τις καταστροφικές συνέπειες μίας θεομηνίας ή της ρύπανσης του φυσικού περιβάλλοντος και με υποβαθμισμένο το ενδιαφέρον για αυτές τις περιπτώσεις. Τι νόημα θα έχει η οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη όταν ένας σεισμός θα έχει καταστρέψει σε λίγα δευτερόλεπτα όλη την υποδομή; Κάπως έτσι «ορθώνουν» οι άνθρωποι τη ζωή τους συνυπολογίζοντας μεροληπτικά την πραγματικότητα και στην πορεία  βρίσκονται εμπρός σε εκπληκτικές περιπτώσεις. Κάπως έτσι μεροληπτικό είναι το ενδιαφέρον πολλών ειδικών για τον οικείο χώρο τους και η προσδοκία τους από την πραγματοποίηση των δυνατοτήτων τους, χωρίς να συνυπολογίζουν τις παρενέργειες και την άγνοια από άλλους χώρους.

Είναι συνηθισμένο, ο ειδικός με τη μεγάλη εμπειρία και γνώση του χώρου του και με τη βοήθεια της τεχνολογίας να τονίζει και να υπερβάλλει για τη σημασία του δικού του χώρου στη ζωή μας. Αγνοεί ή περιορίζει τη σημασία άλλων επιδράσεων στη ζωή, που δεν σχετίζονται πιο άμεσα με το δικό του χώρο. Ο θεολόγος θα μας τονίσει τη σημασία της θρησκείας, ο γιατρός τη βιολογική υγεία, ο ψυχολόγος την εσωτερική ισορροπία, ο κοινωνιολόγος την επίδραση του κοινωνικού περιβάλλοντος, ο οικονομολόγος για την οικονομική δραστηριότητα, ο αστρολόγος για την επίδραση των αστερισμών, ο φυσικός για τις αλληλεπιδράσεις στην ύλη, ο βιολόγος για τα γονίδια κλπ.

Εάν όλοι έχουν μονομερές δίκιο, αυτό δεν σημαίνει, ότι στην καθημερινή ολιγόχρονη ζωή μας πρέπει να επιζητάμε την τέλεια γνώση και την τέλεια αξιοποίησή της από τον κάθε χώρο και από τον κάθε ειδικό. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πόσο πιο πολύπλοκα επηρεάζονται τα πράγματα και η ζωή μας, πόσο πιο απρόβλεπτα, με πολλές λεπτομέρειες  με διαφορετικής διάρκειας και συχνότητας επιδράσεις και πόσο καθοριστικά από τον τρόπο που εμείς διανοούμαστε. Ο φόβος, η αβεβαιότητα, η ευπιστία και οι μεγάλες προσδοκίες μας προσφέρουν σ’ εκείνους τη δυνατότητα να μας εκμεταλλευτούν με απεριόριστους τρόπους.

Επιβεβαίωση της μεγάλης άγνοιας των πραγμάτων, της μονομερούς θεώρησής τους, της κατάχρησης της γνώσης και της υπερβολής είναι τα αφάνταστα και ατελείωτα, μικρά και μεγάλα, προβλήματα στην καθημερινή ζωή. Λοιπόν, πολλοί επιστήμονες και ειδικοί εκμεταλλεύονται την ίδια άγνοια και ανάγκες, παρόμοια όπως το κάνουν οι ψευδοπροφήτες, οι παρανοϊκοί σωτήρες και όσοι επικρίνονται σαν ψευδοεπιστήμονες. Η απατεωνιά και η ιδιοτέλεια δεν φοβόνται τη γνώση, αντιθέτως ενθαρρύνονται.

Τα πράγματα είναι έτσι πολύπλοκα και με τέτοια λεπτομέρεια, που να μην αποδεικνύεται κανένας σοφός, τόσο σημαντικός και αξιόπιστος. Ακόμα και οι αυτονόητες έννοιες, όπως η βιολογική υγεία, η σωματική ισχύς, η ηλικία δεν εκφράζουν σταθερές, προκαθοριστικές ή απομονωμένες δυνατότητες στα πράγματα και δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από την εσωτερική και διανοητική ζωή. Πολύ συχνά χάνουν το νόημά τους από την ύπαρξη πολλών άλλων δυνατοτήτων της πραγματικότητας, που οδηγούν σε αφάνταστους τρόπους αποσταθεροποίησης και ανατροπής, παρά τη γνώση και την προσπάθειά μας να επιτύχουμε τους στόχους μας.

Για να καταλάβουμε πόση είναι η άγνοιά μας  για την πραγματικότητα και για τις μακρινές σχέσεις των πραγμάτων γύρω μας, να διανοηθούμε πόσο λίγο από το υλικό Σύμπαν βρήκαν οι ίδιοι οι ειδικοί με τα τηλεσκόπια και τους πρώτους υπολογισμούς τους. Βρήκαν, όπως είπαν, μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό. Από αυτό το μικρό ποσοστό του υλικού κόσμου, πόσο αντιλαμβανόμαστε και υπολογίζουμε εμείς στην καθημερινή ζωή μας;

Ακόμα και η τέλεια βεβαιότητα στη γνώση ή η πρωτοτυπία μίας ανακάλυψης δεν είναι πάντοτε ένα πλεονέκτημα. Μπορεί να αποκλείσει την αναζήτηση και την αλήθεια από άλλες περιπτώσεις και ειδικά εκείνες τις απόψεις, που μοιάζουν αντίθετες. Δεν είναι παράξενο να χαθεί χρόνος ή να οδηγήσει σε γνώσεις, με τις οποίες περισσότερο θα ζημιωθούμε παρά θα ωφεληθούμε. Υπάρχουν στιγμές και περιπτώσεις που η άγνοια και η αμφιβολία χρειάζονται στη ζωή και στην επιστήμη.

Δεν είναι μεροληψία και παραπλάνηση να μας διδάσκουν την ιστορία και τη γνώση με τέτοιο τρόπο, που να αποκλείει να έγιναν διαφορετικά τα πράγματα και μετά να τα ανατρέπουν επικαλούμενοι τα νεότερα στοιχεία; Συμβαίνει συχνά. Αν οι γνώσεις και τα στοιχεία είναι ανεπαρκή και αμφίβολα, τότε να μη μας καλλιεργούν τη βεβαιότητα. Αν μπορούν να ανατραπούν όσα γνωρίζουμε και διδασκόμαστε από την εύρεση νεότερων στοιχείων, τότε να μας διδάσκουν πιο συγκρατημένα και να μην περιγελούν ούτε να αδιαφορούν για τις μειονοτικές απόψεις και τις αμφισβητήσεις.

Στο χώρο της επιστήμης θα παρατηρήσουμε όλα αυτά τα φαινόμενα που χαρακτηρίζουν τη μεροληψία του ανθρώπου. Ένα από αυτά, είναι η παραβίαση της προτεραιότητας και η υπερπήδηση του κανόνα για να εξυπηρετήσει ή για να ευχαριστήσει τον αγαπημένο του, τον ομοϊδεάτη του, το φίλο του, τον χορηγό του.

Μία τραγουδίστρια με εκπληκτική φωνή μπορεί να βρει δυσκολίες στην πορεία για την επιτυχία της, διότι κάποιοι επιλέγουν να προβάλουν και να δώσουν τη δουλειά σε ένα «δικό τους» πρόσωπο ή επειδή κάποιοι θα προτιμούσαν να δώσουν την ευκαιρία σε μία άλλη τραγουδίστρια, η οποία -εκτός από τη καλή φωνή- θα συνδυάζει ομορφότερη παρουσία. Παρόμοια, πολλοί έκαναν πρώτοι σημαντικές σκέψεις και ανακαλύψεις, χωρίς ποτέ να αναγνωριστούν, διότι κάποιοι δεν μπήκαν στον κόπο να διερευνήσουν ή επειδή προτιμούν οι ανακαλύψεις να γίνουν με πιο αρεστό τρόπο και να αποδοθούν σε δικούς τους ανθρώπους.

Είναι επιστημονικά επιτρεπτό να διαβεβαιώνουμε, να μην ανεχόμαστε τις αμφισβητήσεις, να αδιαφορούμε για τις ανεπίσημες απόψεις, όταν δεν μπορούμε να διαβεβαιώσουμε, ότι κάποια νεότερα δεδομένα δε θα ανατρέψουν όσα διδάσκαμε; Αυτό είναι παραλογισμός. Τι σύμπτωση, η ίδια μεροληψία και παραπλάνηση να γίνεται με την τεχνολογία! Μας παρουσιάζουν τα επιτεύγματά τους σαν τα αξεπέραστα, τα τελικά, τα πιο εξελιγμένα και αποκρύπτουν τα μειονεκτήματά τους. Την ίδια στιγμή έχουν έτοιμα τα σχέδια για τα νέα προϊόντα και έχουν καταδικάσει να μείνουν χωρίς υποστήριξη τα διαφημιζόμενα. Για να μην διανοηθούμε, τι δοκιμές μπορεί να γίνονται με παρενέργειες καταστροφικές για την υγεία και την επιβίωσή μας.

Τελικά δεν είναι μόνο η άγνοια ούτε η έλλειψη εμπειρίας, που κάνουν δύσκολη αν όχι αδύνατη, την αποφυγή των λαθών, τη σύλληψη της αλήθειας και σε τελική ανάλυση την αξιοποίηση της ζωής μας. Συνήθως, η ίδια η γνώση με τις ατελείωτες ελλείψεις και δυνατότητές της επιτρέπει την παραπλάνηση. Χωρίς καμία γνώση δε θα μπορούσαμε να κάνουμε κανένα λάθος, όπως και όλα εκείνα με τα οποία γινόμαστε και φαινόμαστε έτσι διαφορετικοί από τα άλλα ζώα.

Η γλώσσα και η διάνοια δε χρησιμεύουν μόνο για να φιλοσοφούμε και δεν περιορίζονται στην επεξεργασία των γνωστικών δεδομένων. Αν λέμε περισσότερα απ’ όσα πραγματικά γνωρίζουμε, αυτό επιτρέπεται όχι μόνο από την άγνοια αλλά και από τη γνώση, η οποία είναι πάντοτε ελλιπής και μπορεί να χρησιμεύει για εξωδιανοητικούς σκοπούς και έτσι όπως μας βολεύει. Λ.χ  να συσκοτίζονται οι πιο φανερές αλήθειες, τις οποίες βλέπουν αμέσως οι πιο «προσγειωμένοι» άνθρωποι, που στοχάζονται βασισμένοι στη δική τους εμπειρία και όχι σε γνώσεις των άλλων. Ποιο είναι το νόημα της γνώσης και της λογικής, όταν αυτά είναι τα μέσα για την ευχάριστη αυταπάτη και πώς μπορεί τότε να είμαστε δίκαιοι, καλοί και ευτυχισμένοι; Όταν λέμε «ο άνθρωπος είναι ζώο λογικό», αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κάνει πολλά λάθη, ότι δεν αγνοεί πολλά και ότι δεν πράττει επηρεασμένος από την πλάνη και την άγνοια.

Ο πολλαπλασιασμός της γνώσης, η πολυλογία, η απρόσεκτη χρησιμοποίηση της γλώσσας, η χρησιμότητά της για την πραγματοποίηση των επιθυμιών μας και η έλλειψη αναζήτησης τροφοδοτούν την παράνοια, τον αποπροσανατολισμό και τη σύγχυση. Αντιθέτως, υπάρχουν σπουδαία ερωτήματα και λάθη, των οποίων η σύλληψη δεν απαιτεί λιγότερη μεγαλοευφυία απ’ όσο η εύρεση της σωστής απάντησης αυτών των ερωτημάτων. Ειδικά οι θεωρίες που βρίσκουμε στα συγγραφικά έργα των φιλοσόφων, οι διδασκαλίες των θρησκειών και ορισμένα λογοτεχνήματα αρκούν να μας πείσουν γι’ αυτό.

Είναι πολύ  σημαντικό για την επιστήμη, την αναζήτηση, και την καλλιέργεια του ανθρώπου, να είμαστε με έναν φιλολογικό και γνωστικό τρόπο ζωής και να μην αρκούμαστε στη γνώση όπως μας την έχουν μεταδώσει. Σημαντικό ακόμα και για την καθημερινή ζωή με την σκληρότητά της.

Ο γρήγορος ρυθμός εξέλιξης της επιστημονικής γνώσης, η διάδοσή της από τα βιβλία, τους Η/Υ, τα περιοδικά έντυπα, τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα, από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και η ευνοϊκή τύχη να παίρνουμε τη γνώση και τις απαντήσεις, χωρίς να χρονοτριβούμε και να κοπιάζουμε για την αξιοπιστία τους, δεν ελαττώνουν τη σπουδαιότητα και την αναγκαιότητα του δημιουργικού στοχασμού. Δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε στην πληρωμένη και κονσερβοποιημένη γνώση, όπως ένα παιδί το οποίο μεγαλώνει με τη φροντίδα και την εργασία της οικογένειάς του.

Καλό είναι να μη βασιζόμαστε τυφλά στους άλλους και να μην παρασυρόμαστε από την τυφλή αποδοχή κάποιων δεδομένων. Και μόνο να πάψει κάποιος να αποδέχεται αστόχαστα όσα ακούει, διαβάζει ή βλέπει θα αναθεωρήσει πολλές από τις απόψεις του και θα αλλάξει όλη η ζωή του. Η διάνοια και η γνώση δεν είναι αποσπασμένα από την υπόλοιπη ζωή και τις καθημερινές πράξεις μας.

Αν καταλάβουμε πώς ο άνθρωπος ξεχωρίζει από τα άλλα ζώα με τη δυνατότητά του να διατηρεί και να επεξεργάζεται όσα προσλαμβάνει από τις περιοριστικές αισθήσεις του, τότε θα καταλάβουμε ακόμα πόσο καθοριστικά και ΔΙΑΡΚΩΣ επηρεάζεται η ζωή του. Διαρκώς από το τι στοχάζεται, διαπιστώνει, προβλέπει, φαντάζεται, αναθυμάται, υπολογίζει, εξηγεί -όπως και να αποκαλέσουμε αποσπασματικά τη διανοητική δραστηριότητά του- και κατά συνέπεια από το πώς αυτοεπηρεάζει τη διάθεσή του και πώς προκαθορίζει να πράξει ή ν’ αντιδράσει με τις διάφορες εμπειρίες.

Γι’ αυτό και ο ρόλος της συγκράτησης των δεδομένων και της μνήμης είναι τεράστιος. Συνηθίζουμε να θεωρούμε «γνώση» μόνο όσα μπορούμε να διατυπώσουμε, να θυμηθούμε και να υπολογίσουμε αμέσως. Όμως, η γνώση δεν λείπει ποτέ από το κεφάλι μας. Με αυτήν επεξεργαζόμαστε διαρκώς την εμπειρία μας, τα δεδομένα των αισθήσεων και ρυθμίζουμε όλη τη συμπεριφορά μας. Μέσα σε έναν κόσμο, τον οποίο ποτέ δε γνωρίζουμε καλά, με όλες τις λεπτομέρειες και τις δυνατότητες. Η άποψη και η γνώση μόνα τους είναι πολύ σημαντικά και προκαθοριστικά για την πορεία της ζωής και για τις ανθρώπινες σχέσεις. Ας διανοηθούμε μόνο πόσο τεράστιος είναι ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης και ειδικά των ηλεκτρονικών στη σύγχρονη κοινωνία.

Η γνώση και οι απόψεις είναι οι δυνατότητες, οι προδιαθέσεις, οι κατευθύνσεις, η προετοιμασία της πράξης και του τρόπου αντίδρασης, εσωτερικά και εξωτερικά. Όχι, ότι πρέπει ν’ αμφισβητούμε τα πάντα, αλλά να ξεχωρίζουμε το τελείως βέβαιο από το αμφίβολο, την εμπειρία από τη φαντασία, το πιθανό από το απίθανο σε κάθε πληροφορία, να προσέχουμε που και πόσο βασιζόμαστε και να έχουμε επίγνωση για τα κενά της γνώσης μας. Όπως και να μας έχουν διδάξει από τη μικρή ηλικία, όποια κι αν ήταν η εμπειρία μας, ο στοχασμός επιτρέπει να διερωτηθούμε, ν’ αναζητήσουμε, ν’ αμφισβητήσουμε, να επαληθεύσουμε, να επανεκτιμήσουμε και τελικά να αλλάξουμε τη συμπεριφορά μας. 

Η έλλειψη επίγνωσης της άγνοιάς μας, για τους αφάνταστους, αόρατους, λεπτομερείς και πιο έμμεσους τρόπους σύνδεσης των πραγμάτων και η αστόχαστη αποδοχή μας αποκαλύπτει την πιο μεγάλη ανοησία στις απόψεις και στις πράξεις μας, Αυτή αποκαλύπτει με γελοίο ή με τραγικό τρόπο πόσο συχνά διανοούμαστε και μιλάμε βλακωδώς και την ανόητη αυτοπεποίθησή μας, παρά τις όποιες άλλες γνώσεις μας.

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ: Εάν κάποιος έχει να καταθέσει μία άποψη και ενδιαφέρεται για να την κάνει αποδεκτή πρέπει να την καταθέσει με τέτοιο τρόπο που θα μπορούμε να τη βάλουμε κάτω… να την επεξεργαστούμε, να στοχαστούμε όλα τα λεπτά νοήματά της και να διαπιστώσουμε την αξιοπιστία ή την ανεπάρκειά της. Αυτό δεν μπορεί να γίνει με τον φευγαλαίο και δυσμνημόνευτο προφορικό λόγο. Σε άλλη περίπτωση, για μεγάλα ζητήματα δεν πρέπει να περιμένουμε από μια συζήτηση ν’ ακούσουμε αποδείξεις, αναλυτικούς συλλογισμούς, ή την πιο εύστοχη διατύπωση. Παρόμοια, όπως δεν μπορούμε να λύσουμε στα λόγια ένα πολύπλοκο αριθμητικό πρόβλημα, να υπολογίσουμε και να μνημονεύσουμε όλα τα στοιχεία των πράξεων με την ανάλογη προτεραιότητα.

Είναι πολύ δύσκολο αν όχι αδύνατο, να συγκρατούμε στη μνήμη μας ακριβώς όσα ειπώθηκαν, να συλλογιζόμαστε με απίεστα χρονικά περιθώρια, να παρακολουθούμε και να αναπτύσσουμε χωρίς άλματα το συλλογισμό, να στεκόμαστε σε κάθε πρόταση για να δώσουμε τις αναγκαίες εξηγήσεις και με αναπόσπαστη την προσοχή μας. Αντιθέτως, παρασυρόμαστε από την ταραγμένη ροή του προφορικού λόγου και από τα διάφορα συναισθήματα, που δημιουργούνται στην προσπάθεια της άμεσης επικοινωνίας και συνήθως, χάνουμε τον αρχικό σκοπό όσων λέμε. Η αδυνατότητα να μνημονεύουμε λεπτομερώς όσα ακούσαμε, διαβάσαμε ή αντιληφθήκαμε είναι μια από τις συνηθισμένες και βασικές αιτίες της παρεκτροπής μας από την αλήθεια και κάνει σχεδόν αδύνατη τη συνεννόησή μας με τους άλλους.

Με τον προφορικό λόγο και την ακρόαση πρέπει να περιορίσουμε τις αξιώσεις μας και να αρκεστούμε σε μία όμορφη επικοινωνία, σε μία συζήτηση που θα μας τροφοδοτήσει για την πιο πέρα ανάπτυξη των απόψεών μας και σε μία πρώτη πρόχειρη γνώση για μερικές απόψεις του συνομιλητή. Πάντοτε με τη μεγάλη πιθανότητα να βγάλουμε βιαστικά και άστοχα συμπεράσματα. Μόνο με το σταθερό διατυπωμένο τρόπο εξωτερίκευσης των απόψεων και των σκέψεών  μας πρέπει να συμμεριστούμε την αξίωση να τις λάβουμε με αρκετή προσοχή.

Με το διατυπωμένο τρόπο κατάθεσης των απόψεών του ή με την παραπομπή σε εκείνες, ο υποστηριχτής τους δείχνει ότι έχει κάνει τουλάχιστον κάποια μικρή προσπάθεια για την ολοκλήρωση, την αποσαφήνιση και τη συνέπειά τους. Επιπλέον δίνει τη δυνατότητα σε εμάς να τις διαβάσουμε πολλές φορές, να παρακολουθήσουμε τις λεπτομέρειες των νοημάτων, να καταλάβουμε σωστά, να βγάλουμε συμπεράσματα και τελικά να πάρουμε μία θέση υπέρ, κατά ή ουδέτερη, με όλη την ευθύνη δική μας.

Η προϋπόθεση να «αποτυπωθούν» κάπου οι απόψεις που υποστηρίζουμε, ακόμα και στην καθημερινή μας επικοινωνία, ίσως να φαίνεται υπερβολική και γελοία. Με το γράψιμο δεν διευκολύνουμε μόνο την αξιολόγηση και τον έλεγχο των απόψεων. Όταν οι σκέψεις και οι απόψεις μας πρόκειται να διατηρηθούν, τότε εξαναγκαζόμαστε να γίνουμε πιο προσεκτικοί και συνεπείς, ενώ με τη γραπτή διατύπωσή τους και ψάχνοντας για την πιο εύστοχη διατύπωση γίνεται δυνατή η επεξεργασία, η πιο πέρα ανάπτυξη των απόψεων και σε τελική ανάλυση η δική μας εσωτερική καλλιέργεια.

Διότι και ο προφορικός λόγος δεν θα εκφράζει σωστά και όμορφα τις σκέψεις μας και δεν θα μπορεί να βοηθήσει να σκεφτούμε πιο έξυπνα και πιο αποτελεσματικά, όταν δεν έχουμε εξασκηθεί με τα εργαλεία της γραπτής έκφρασης. Όποιος δεν εκφράζεται ολοκληρωμένα, εύστοχα και με τις κατάλληλες λέξεις, αυτός ο άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να ακούσει σωστά, σκέφτεται με άλματα, εκτρέπεται από τα συναισθήματα, δεν μπορεί να συγκεντρωθεί και να διαβάσει και ομιλεί χωρίς να γνωρίζει τα θέματα.

Θα σκεφτεί κανείς, ότι από την ανάγνωση θα συναντήσουμε απορίες και προτάσεις τις οποίες δεν καταλαβαίνουμε καλά, ενώ αν δίπλα μας βρισκόταν ο συγγραφέας του θα μας απαντούσε. Σωστά, αν όμως, βρισκόταν δίπλα μας χωρίς να είχε γράψει το βιβλίο, πιθανόν να μην είχαμε ακούσει αυτές τις σειρές που διαβάσαμε ή να μην τις παρατηρούσαμε στον προφορικό του λόγο και δεν θα συναντούσαμε την απορία ή δεν θα κάναμε τη σκέψη ότι κάτι λείπει. Αφήστε, την περίπτωση, ότι ο ίδιος ο συγγραφέας μάλλον δεν θα είχε το ίδιο καλή γνώση και μνήμη των ιδεών του, των σκέψεών του και των θεωρητικών συνεπειών τους.

Έπειτα, δεν είπαμε ότι ο γραπτός λόγος εκφράζει πάντα με πληρότητα και σαφήνεια τις σκέψεις μας, αλλά μόνο ότι τις αποτυπώνει και μπορούμε να τις σκεφτούμε ξανά οποιαδήποτε άλλη στιγμή είτε για να τις συνεχίσουμε , είτε για να καταλάβουμε καλύτερα. Οι ίδιες οι σκέψεις που διατυπώνονται γραπτά μπορεί να μην είναι σαφείς και να μην είναι διατυπωμένες με τον καλύτερο τρόπο. Γι’ αυτό γίνονται διορθώσεις και στα γραπτά κείμενα, η αναθεώρηση και η αναδιατύπωση και αν δεν μας περιόριζε ο χρόνος, θα μπορούσαμε να γράψουμε ξανά το ίδιο βιβλίο πιο ολοκληρωμένα, πολλές φορές ακόμα.

Φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις θα ήταν προτιμότερο το γραπτό κείμενο να συνοδεύεται από βοηθήματα, όπως γίνεται για τα σχολικά βιβλία… για να μην αστειευτούμε και πούμε ότι αν πρόκειται για φιλοσοφικά κείμενα, τότε θα χρειαστεί και φροντιστήριο! Θα ήταν προτιμότερο ακόμα, το γραπτό κείμενο να συνοδεύεται από κάποιον που το έχει καταλάβει ή από τον ίδιο τον συγγραφέα του, αλλά αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη να διατυπώνουμε γραπτώς και καθαρά τις σκέψεις μας και να διαβάζουμε για να μάθουμε και να μην  περιμένουμε να μάθουμε μόνο από τον προφορικό λόγο, όπως για παράδειγμα από μια ζωντανή ραδιοφωνική εκπομπή.

Ο προφορικός λόγος είναι πιο «ζωντανός», έχουμε ακούσει. Σύμφωνοι, όμως αυτή η «ζωντάνια» του προφορικού λόγου, η οποία εκφράζει νοήματα έξω από τις λέξεις μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση, μπορεί όμως και να την εμποδίσει. Σημειώστε: Για κάθε προφορική πρόταση υπάρχουν δεκάδες άλλες παραλλαγές της διατύπωσης, τις οποίες δεν μπορούμε να σκεφτούμε ή να επιλέξουμε τη στιγμή που εκφραζόμαστε προφορικά. Από αυτές τις δεκάδες παρόμοιες διατυπώσεις της σκέψης -την οποία προσπαθούμε να καλουπώσουμε στις λέξεις-, μία διατύπωση είναι η πιο εύστοχη ή πιο όμορφη διατύπωση.

Η καθημερινή πολυλογία μας έχει συνηθίσει στην επιπολαιότητα. Μιλάμε περισσότερο για συναισθηματικούς λόγους και με κάποια προσδοκία και όχι για να εξασφαλίσουμε τη λύση, τη γνώση, τη συνέπεια και τη συνεννόηση. Δεν διαθέτουμε τον απαραίτητο χρόνο για να στοχαζόμαστε και να καταγράφουμε τις σκέψεις μας, δεν ανατρέχουμε στις πηγές και στα βιβλία, προσπερνάμε όσα δεν θυμόμαστε ή δεν μας βολεύουν, μετά το πέρας της επίσημης εκπαίδευσης σταματάμε να διαβάζουμε βιβλία, δεν συζητάμε με μορφωμένους ανθρώπους ή εποικοδομητικά με τους φίλους μας, αρκούμαστε στις εντυπώσεις και σκεφτόμαστε πως θα περάσουμε το μήνυμα που μας εξυπηρετεί.

Η αναζήτηση της αλήθειας και της βεβαιότητας, η γραπτή έκφραση και επεξεργασία των απόψεών μας και το διάβασμα βιβλίων είναι από μόνα τους πολύ ωφέλιμα. Διότι εξ’ ορισμού η πνευματική καλλιέργεια, η αναζήτηση της αλήθειας και η επιδίωξη της γνώσης είναι η αναζήτηση της πραγματικότητας και των πραγματικών σχέσεών μας με τον κόσμο γύρω μας, και η ρύθμιση της ζωής μας σύμφωνα με την αλήθεια και όχι με το ψέμα και το λάθος. Δε θα μας φανεί αυτό υπερβολικό, εάν αναγνωρίσουμε τη διαρκή και σημαντική επίδραση της γνώσης και της σκέψης σε όλες τις κινήσεις μας.