Η καρδιά ως σύμβολο

Στις μέρες μας υπάρχει ανάγκη αναθέρμανσης της απολιθωμένης καρδιάς.
Όλοι σχεδόν οι πολιτισμοί τοποθετούν στην παλλόμενη καρδιά την αρχή και το τέλος της ζωής και θεωρούν την καρδιά ένα ευρύτερο «ηλιακής φύσεως» κέντρο (παρόμοιο ίσως με τον ήλιο σε ό,τι αφορά το σύμπαν) το οποίο βηματοδοτεί και συντηρεί όλες τις ζωτικές ανθρώπινες λειτουργίες.
Η καρδιά στους περισσότερους πολιτισμούς θεωρείται όχι μόνο τροφοδότης της ζωής και των βιολογικών λειτουργιών αλλά κέντρο των συναισθημάτων και των παθών. Επίσης αποδίδονται συχνά στην καρδιά ιδιότητες που την καθιστούν ένα κέντρο ευρύτερης και ιδιαίτερης νόησης, το οποίο συνδέεται με την κατανόηση μιας βαθύτερης υπαρξιακής αλήθειας και αυτογνωσίας την οποία συνιστά η λεγόμενη «καρδιακή γνώση».
Σύμφωνα με την Αριστοτελική θεώρηση, η καρδιά εκτελούσε και τις ανώτερες νοητικές λειτουργίες τις οποίες στη συνέχεια ο Ιπποκράτης και οι μαθητές του απέδωσαν ορθότερα στη λειτουργία του εγκεφάλου. Μάλιστα ο ιδανικός στόχος της ασκητικής και πνευματικής ζωής στην ελληνική ορθόδοξη παράδοση αποτελεί η συγχώνευση ορθού λόγου και συναισθημάτων, η οποία έχει διατυπωθεί θεολογικά ως η κάθοδος του «νου» και η εγκατάστασή του μέσα στην «καρδιά».
Επιπλέον, ο καρδιακός παλμός συνιστά το ρυθμικό πρότυπο και το υπόστρωμα πάνω στο οποίο ξετυλίγεται η μελωδική ιστορία της ζωής. Το έμβρυο ακούει το ρυθμικό ήχο της καρδιάς της μητέρας περίπου 26 εκατομμύρια φορές. Η αίσθηση αυτού του ρυθμού ασκεί ένα είδος προστασίας στον άνθρωπο, συνδέεται με την ασφάλεια που παρέχει το μητρικό περιβάλλον και είναι μεγάλης σημασίας για τη ζωή και την ανάπτυξή μας.
Μάλιστα οι σύγχρονοι μουσικοθεραπευτές χρησιμοποιούν ηχογραφημένους καρδιακούς ήχους της μητέρας, προκειμένου να ηρεμήσουν τα νεογνά και τα βρέφη σε μονάδες εντατικής φροντίδας.
Η έννοια της καρδιάς έχει επίσης υποστεί μια τέτοια τροποποίηση, όταν η συμβολική της χρήση στο μοντερνισμό αδειάζει από το ιστορικό και ηθικό της περιεχόμενο, στηρίζεται σε ψυχολογικές έννοιες και μειώνεται στο να προβάλλει κάτι ασυνείδητα μη λογικό και συμπτώματα συναισθημάτων.

Απολίθωση και καταναλωτισμός
Στην επιστήμη η καρδιά ορίζεται μηχανικά ως ένας μυς με βαλβίδες που αντλεί αίμα, τίποτε περισσότερο. Η επιστήμη δεν αναρωτιέται καν για το τι έχουμε στην καρδιά μας. Η ανήσυχη καρδιά, με όλες τις αγωνίες και τα ερωτήματά της, απολιθώνεται αντικειμενικά στο σιδερένιο κλουβί του φιλόσοφου Max Weber-μέσα στην ελεύθερη αγορά-σε ένα μηχανικό σύστημα παραγωγής και κατανάλωσης (βλ. Max Weber, Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού(1920).
Με αυτό τον τρόπο χρησιμοποιείται ένας αρχικά χριστιανός άγιος (Άγιος Βαλεντίνος) για να αγιοποιήσει μια ύψιστα υλιστική εμπορική γιορτή και μια ερωτοποιημένη επιθυμία αγοράς. Η θεϊκά εμπνευσμένη καρδιά του Μπερνάρ και του Λούθηρου, η οποία ύμνησε την αγάπη προς τον πλησίον, συμβολίζει στη σημερινή κοινωνία έναν καταναλωτισμό, στον οποίο μπορεί να συμμετέχει μόνο το πλούσιο τμήμα του κόσμου και ο οποίος δεν ωφελεί κανέναν.
Αυτό σημαίνει ότι κατά κάποιο τρόπο ο κύκλος έχει κλείσει, όχι μόνο για τον εορτασμό του αγίου Βαλεντίνου, που αρχικά προήλθε από μια παγανιστική ρωμαϊκή γιορτή της γονιμότητας, αλλά επίσης και για τη συμβολική χρήση της καρδιάς, η οποία από το να είναι κάτι αντικειμενικά δεδομένο στην αρχαιότητα έφτασε να γίνει κάτι υποκειμενικά εσωτερικό στον ύστερο μεσαίωνα και στο Ρομαντισμό.

Από το να είναι το μύχια εσωτερικό στον ύστερο μεσαίωνα και στο Ρομαντισμό, η καρδιά έχει γίνει σύμβολο του απόλυτα επιφανειακού εξωτερικού: κάτι θεμελιωδώς επιφανειακό. Από το να είναι ένα σύμβολο στο χριστιανισμό (το οποίο αργότερα χρησιμοποιήθηκε ξανά στη σύγχρονη τέχνη και λογοτεχνία μετά τον Ρομαντισμό) έχει γίνει κιτς και κλισέ, στην καλύτερη περίπτωση μια νεκρή μεταφορά σε καθημερινή γλώσσα και σε τετριμμένη κουλτούρα.

Έτσι ακριβώς καταναλώνεται σήμερα και ο συμβολισμός της καρδιάς, όπως οτιδήποτε άλλο στον καταναλωτισμό (βλ. Ole Martin Hoystad, Η ιστορία της καρδιάς, Εκδ. Μπαρτζουλιάνος, Αθήνα 2010)

Ζητούμενο: η αναθέρμανση της παγωμένης καρδιάς
Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει απόλυτη ανάγκη να αναθερμάνει την καρδιά του και να βαδίσει στον δρόμο της καρδιακής γνώσης. Καρδιακή γνώση ίσως σημαίνει σοφία. Εδώ πρέπει να θυμηθώ μια σπουδαία φράση από κάποια διάλεξη του σπουδαίου ανθρώπου και επιστήμονα Καθηγητή Αντώνη Κονταράτου που έλεγε ότι το ανθρώπινο είδος είναι έξυπνο αλλά όχι σοφό (intelligent but not wise). Η σωτηρία του ανθρώπου και του πλανήτη που σήμερα καταστρέφεται εξαρτάται από την επιστροφή μας πίσω στα μονοπάτια της σοφίας και της ανήσυχης καρδιάς.
Η αναθέρμανση της παγωμένης καρδιάς και των γιατρών αποτελεί επίσης ζητούμενο στην εποχή μας όταν η υγειονομική περίθαλψη έχει πλέον εκτραπεί από την ιδεολογική της αποστολή που είναι η υπηρεσία του πάσχοντος ανθρώπου. Τα διογκούμενα οικονομικά συμφέροντα στο χώρο της υγείας έχουν μετατρέψει τον ασθενή σε αντικείμενο στυγνής εκμετάλλευσης και έχουν τροποποιήσει τον χαρακτήρα της περίθαλψης από ασθενο-κεντρικό σε ιατρο-κεντρικό αλλά οπωσδήποτε όχι ανθρωποκεντρικό.
Το μοντέλο της επιτυχίας είναι χρηματοκεντρικό και ο ιδανικός γιατρός είναι δυστυχώς εκείνος που έχει ζωογονήσει τα ταμεία και όχι τις καρδιές. Ο μεγάλος λοιπόν ασθενής είναι η ίδια η Υγεία-πρέπει να ζεσταθεί η καρδιά της Υγείας-και απαιτείται στο μέλλον επανακαθορισμός προτεραιοτήτων με σοβαρό δεδομένο και την τρέχουσα μεγάλη οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα μας.

Ερωτας σε κρίση

Ο έρωτας στα χρόνια της κρίσης
Η οικονομική κρίση μπορεί να είναι γενικευμένη και να αφορά το σύνολο των πολιτών, αλλά βιώνεται ως αίσθηση προσωπικής αποτυχίας που οδηγεί στην καταβαράθρωση της αυτοεκτίμησης, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται το σύνολο των εκφράσεων της προσωπικής ύπαρξης και φυσικά και των προσωπικών σχέσεων.
Η απογοήτευση είναι η απώλεια της ικανότητας να γοητεύεις και να γοητεύεσαι. Και αν αφεθείς με μια αφορμή στην απογοήτευση, τότε αυτή διαχέεται στην όλη ύπαρξη. Και τότε η ζωή ισοπεδώνεται, καθώς όλα μοιάζουν δίχως νόημα. Η γκρίνια, το παράπονο, η κατηγόρια, η κούραση, η μιζέρια, η αίσθηση αδικίας είναι τοξικά στοιχεία που δηλητηριάζουν το ερωτικό τοπίο.

Το αυτονομημένο σεξ ως ηρεμιστικό και αντικαταθλιπτικό καλύπτει την αίσθηση απογοήτευσης. Τα κενά της ύπαρξης. Η προσωρινή συγκάλυψη της αίσθησης αποτυχίας.
Όταν κάποιος νοιώθει την αυτοεκτίμησή του να διαλύεται, τότε ζητά την ερωτική σχέση, ώστε να επιβεβαιώνεται. Γι’ αυτό όχι μόνο δεν αναδεικνύει τον σύντροφό του, αλλά αντίθετα τον υποτιμά, έστω και αν επιφανειακά τον φροντίζει. Ο έλεγχος του άλλου δημιουργεί ψευδαίσθηση προσωπικής σημαντικότητας. Γι’ αυτό διαλύεται όταν αμφισβητείται, όταν χάνει το αντικείμενο της επιβεβαίωσής του. Ο Νάρκισσος έχει ανάγκη την Ηχώ, όχι επειδή την αγαπά, αλλά για να του επαναλαμβάνει αυτά που θέλει να ακούει, ώστε να τον επιβεβαιώνει.
Όποιοι στα χρόνια της άνεσης θεωρούσαν ότι άξιζαν, επειδή μέσα από την επίδειξη του πλούτου τους, μπορούσαν να εξαγοράζουν τις σεξουαλικές τους κατακτήσεις, όταν έχασαν την οικονομική τους άνεση, ένιωσαν τον προσωπικό τους ευτελισμό, καθώς κανείς δεν τους επιθυμεί, ενώ αντίθετα δέχονται τον διασυρμό καθώς οι πρώην κατακτήσεις ή οι απατημένοι σύντροφοι τους εκφράζουν την αποστροφή τους.

Η ερωτική ζωή όμως καλλιεργείται. Δεν είναι δοσμένη και μαγική όπως στα κινηματογραφικά έργα. Ο έρωτας είναι άθλημα που απαιτεί την διαρκή άσκηση.
Η διάκριση μεταξύ των ερωτικών ανθρώπων και των καταναλωτών του έρωτα είναι σημαντική. Ο καταναλωτής του έρωτα δεν αντέχει την μακρόχρονη συμπόρευση με τον ίδιο σύντροφο, γιατί δεν αντέχει ούτε τον εαυτό του. Η προσωπική κενότητα μεταφέρεται στη σχέση και στον σύντροφο. Ο έρωτας αποτελεί προσπάθεια αποφυγής του εαυτού και όχι επιθυμία συνάντησης του άλλου. Αναζητεί τον ιδανικό σύντροφο που θα του προσφέρει αυτό που επιθυμεί, δίχως αυτός να συμβάλλει, προσφέροντας κάτι αντίστοιχο.
Ο καταναλωτής του έρωτα δεν μπορεί να εμπιστευτεί εκείνον που θα ερωτευθεί. Οι απανωτές απογοητεύσεις τον κάνουν εκδικητικό. Η μανία της εκδίκησης τον καθιστά κατακτητή. Ο ερωτισμός του κρατά όσο δεν έχει έλθει σε επαφή με τον πραγματικό άλλο, αφού δεν είναι ικανός να αναδείξει την προοπτική του άλλου.
Δεν υπερασπίζεται τις επιλογές του. Πριν σχετισθεί νιώθει ερωτευμένος και κάνει το κάθε τι για να αποκτήσει το αντικείμενο του πόθου του. Αμέσως μετά νιώθει παγιδευμένος και κάνει το κάθε τι για να δραπετεύσει. Ο καταναλωτής του έρωτα μιλά για τον έρωτα, αλλά ως αναλώσιμο. Δεν γνωρίζει την ομορφιά της ερωτικότητας που ανανεώνεται, που εξελίσσεται, που μεταλλάσσεται, που μετουσιώνεται.
Τελικά η σφοδρότητα της ερωτικής επιθυμίας μεταβάλλεται σε απογοήτευση και πίκρα που τον κατακλύζουν και τον πνίγουν ως αίσθηση ματαιότητας.
Ο ερωτικός άνθρωπος νιώθει να αναβλύζουν μέσα του χιλιάδες διαφορετικές επιθυμίες που αγγίζουν διαφορετικές πλευρές του, αλλά που όλες περικλείουν την βασική επιθυμία για ζωή. Δεν περιορίζει την ερωτική του ικανότητα μόνο στις ερωτικές σχέσεις. Το βλέμμα του αναγνωρίζει την ομορφιά και εκστασιάζεται σε διαφορετικές καταστάσεις.
Ο ερωτικός άνθρωπος δεν αναζητεί λόγους για να απογοητεύεται, αλλά είναι γοητευτικός, καθώς είναι αυθεντικός. Γνωρίζει να μη στέκεται στα φθαρτά στοιχεία της συμπεριφοράς των άλλων, αλλά να σχετίζεται με την ομορφιά των προσώπων τους. Αναδεικνύει τον σύντροφό του. Αγαπώντας, νιώθει να εμπλουτίζεται ο ίδιος.
Ο ερωτικός άνθρωπος είναι αυτός που γνωρίζει να ζει αισθαντικά τη ζωή του, ανεξάρτητα από τις όποιες αντιξοότητες. Οι δυσκολίες στην ανθρώπινη ύπαρξη, θα υπάρχουν και μετά την οικονομική κρίση, αλλά όσοι θα έχουν ατσαλώσει στις δυσκολίες, θα έχουν κατακτήσει και νέα εφόδια για την κατάκτηση της σοφίας.

Το μέλλον των σχέσεων

Το μέλλον των σχέσεων. Σύντομα εκατομμύρια άνδρες θα μπορούν να έχουν σεξουαλικές σχέσεις με ζωντανά θηλυκά ρομπότ.
Αν οι άνδρες είχαν να επιλέξουν μεταξύ πραγματικών γυναικών και θηλυκών ρομπότ που “δεν ξεχωρίζουν σχεδόν καθόλου» από τις πραγματικές γυναίκες, τι θα επέλεγαν; Σίγουρα πολλοί άνδρες ποτέ δεν θα ήταν πρόθυμοι να σταματήσουν τις σχέσεις με ζωντανές γυναίκες, αλλά καθώς η ρομποτική τεχνολογία συνεχίζει να προοδεύει με εκθετικό ρυθμό, θα υπάρξουν άνδρες (και γυναίκες) που θα μπουν στον πειρασμό να εγκαταλείψουν εξ ολοκλήρου τις πραγματικές σχέσεις .
Και η ημέρα αυτή πλησιάζει πολύ πιο γρήγορα από ό, τι μπορείτε να φανταστείτε.
Όπως θα διαβάσετε παρακάτω, απίστευτα <<ζωντανά>> θηλυκά ρομπότ κατασκευάζονται στην Ιαπωνία αυτή τη στιγμή. Οι δημιουργοί αυτών των ρομπότ δεν τα έχουν σχεδιάσει για σεξουαλική επαφή αυτή τη στιγμή, αλλά οι ειδικοί λένε ότι είναι μόνο θέμα χρόνου πριν η τεχνολογία αυτή προσαρμοστεί για τέτοιους σκοπούς.
Η δυνητική αγορά για τα γυναικεία droids του σεξ είναι απολύτως τεράστια, και δεν υπάρχουν νόμοι για κάτι τέτοιο στις περισσότερες χώρες. Αλλά με τους άνδρες σε όλο τον κόσμο να αρχίζουν να αποκτούν αυτά τα γυναικεία droids του σεξ, τι επιπτώσεις θα υπάρξουν στις πραγματικές σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών και τι αυτό θα σημαίνει για την κοινωνία μας;
Κάθε χρόνο που περνάει, τα ρομπότ γίνονται όλο και περισσότερο σαν άνθρωποι. Και για κάποιο λόγο, πολλοί από αυτούς τους σχεδιαστές ρομπότ σκόπιμα επιλέγουν τα ρομπότ τους να μοιάζουν πολύ με ελκυστικές νέες γυναίκες.
Ένα από αυτά τα πολύ ελκυστικά ρομπότ – γυναίκα , η “Asuna”, δημιούργησε μεγάλη αίσθηση στην Ιαπωνία πρόσφατα. Το παρακάτω είναι από ένα πρόσφατο άρθρο της Daily Mail σχετικά με αυτό το αξιόλογο droid.

Τα ανθρωποειδή ρομπότ προκαλούν φρενίτιδα στην Ιαπωνία – όπου οι δημιουργοί τους τα προωθούν ως ηθοποιούς ή ως πλήρους μεγέθους μηχανικά αντίγραφα για τους οπαδούς των ειδώλων της ποπ αλλά και ως κλώνους αγαπημένων προσώπων που έφυγαν από τη ζωή.Υπάρχει ακόμη και η σκέψη ότι αυτά τα νατουραλιστικά, ακόμα και ελκυστικά, γυναικεία droids να πάρουν τη θέση του συντρόφου ανδρών, στο όχι πολύ μακρινό μέλλον.

Το Android Asuna αποτέλεσε ένα αστέρι έλξης στην Εβδομάδα Σχεδιαστών που έλαβε μέρος στο Τόκιο,  και είναι ένα από μια σειρά από geminoids, όπως ο εφευρέτης τους, τα αποκαλεί, που είναι ώριμα για εμπορευματοποίηση λέει ο ρομποτικός δημιουργός τους καθηγητής Hiroshi Ishiguro.
Το βίντεο περιέχει πλάνα από την Asuna. Όπως μπορείτε να δείτε, έχει σχεδιαστεί για να μοιάζει πολύ με ένα 15χρονο κορίτσι …

Η μουσική που θεραπεύει

Oι θεραπευτικές ιδιότητες της μουσικής στον άνθρωπο

Ο Mozart ως μουσικό φάρμακο

Στiς 27 του Γενάρη του 1756, ένα κυριακάτικο βράδυ, γεννήθηκε ίσως η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυία όλων των εποχών, ο Wolfgang Amadeus Mozart. Η ιδιαιτερότητα του σε σχέση με άλλες μουσικές προσωπικότητες έχει ενδιαφέρον στο ότι η μουσική παιδεία δεν επέδρασε πάνω του με άλλο τρόπο παρά να βγάλει απλά στο φώς γνώσεις που ήταν χαραγμένες στο παιδί αυτό από τη γέννηση του. Στην ηλικία των πέντε ετών, σύμφωνα με αδιάψευστες μαρτυρίες των ιστορικών, τον συνέλαβε ένα βράδυ ο πατέρας του να κάθεται στο γραφείο του σπιτιού με μια πέννα στο χέρι τόσο απορροφημένος απο τη δουλειά του που δεν σήκωνε καν κεφάλι.

[Σ.Σ. πριν διαβάσεις το άρθρο πήγαινε στο βίντεο και άκου την μουσική διαβάζοντας]

Οταν τον πλησίασε ο πατέρας του είδε με κατάπληξη πώς είχε γεμίσει με νότες ένα ολόκληρο φύλλο χαρτιού μουσικής. Καθώς τα μικρά του δάχτυλα δεν ήξεραν να χρησιμοποιούν την πέννα με ευχέρεια, κάθε στιγμή άφηνε να πέφτουν μεγάλες σταγόνες μελανιού που τις καθάριζε με την άκρη του μανικιού του ενώ το πρόσωπο και τα ρούχα του είχαν μαυρίσει απο μελάνι.

Ο πατέρας του χωρίς να τον αποπάρει τον ρώτησε χαιδευτικά τι φτιάχνει στο χαρτί. Εκείνος του απάντησε σχεδόν αδιάφορα «γράφω ένα κονσέρτο πιάνο» χωρίς να σηκώσει τα μάτια απο το χαρτί. Ο πατέρας του Λεοπόλδος, μουσικός και ο ίδιος, και οι φίλοι του πήραν το χειρόγραφο και με έκφραση υπέρτατου θαυμασμού διαπίστωσαν ότι ο μικρός είχε γράψει το μουσικό θέμα και μέρος της ανάπτυξης ενός κονσέρτο.

Έτσι έδωσε τα πρώτα δείγματα της μουσικής του μεγαλοφυίας ο Mozart  που στην εφηβική του ηλικία είχε συνθέσει ήδη ένα μεγάλο μέρος των έργων του. Το παιδί θαύμα μπορούσε να συνθέτει έργα γιά όλα τα όργανα με την ίδια ευχέρεια και ταχύτητα που ένας κοινός θνητός γράφει ένα γράμμα και μάλιστα χωρίς τη βοήθεια μουσικού οργάνου. Βεβαια η μοναδική αυτή ιδιοφυία δεν έζησε ποτέ σαν αληθινό παιδί αφου κάτω από την καθοδήγηση του πατέρα του και μαζί με την αδελφή του, που ήταν και εκείνη παιδί θαυμα, ταξίδευε ακατάπαυστα για να δίνει κονσέρτα σε όλη την Ευρώπη.

Πολλοί μουσικοί αλλά και ιστορικοί της μουσικής δεν σοκάρονται καθόλου απο την ιδέα ότι ο Mozart μπορεί να είχε εξαντλήσει το δημιουργικό του δυναμικό στην ηλικία των τριάντα πέντε χρόνων. Είχε ήδη προσφέρει τόσα πολλά σε κάθε μουσική έκφραση του καιρού του, που πιθανόν να προσέθετε ελάχιστα αν ζούσε πενήντα χρόνια ακόμη. Ο ίδιος είχε γράψει στα εικοσιένα του χρόνια σε κάποια από τις επιστολές του «να ζήσει κανείς μέχρι που να μήν μπορεί να προσφέρει τίποτε καινούργιο στη μουσική».

Το δημιουργικό του δυναμικό προσδιορίζεται σε 644 συνθέσεις που κάθε μία αντιπροσωπεύει πιθανά και μια νέα μουσική κατάκτηση στην επεξεργασία της μουσικής φόρμας όσο η εξέλιξη του συνθέτη προχωρούσε. Βέβαια οι εραστές της μουσικής την εποχή εκείνη δεν μπορούσαν να αφομοιώσουν αυτό το είδος μουσικής που ουσιαστικά έγινε αποδεκτό μετά απο εκατό και πλέον χρόνια.

Διακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του ο W.A. Mozart δεν θα μπορούσε να φανταστεί μια άλλη εφαρμογή του έργου του, στην σύγχρονη ιατρική επιστήμη. Σχετικά πρόσφατες επιστημονικά έρευνες (1995-2000) από τον νευροψυχολόγο Rauscherκαι τους συνεργάτες του έδειξαν ότι η ακρόαση της μουσικής του Mozart μπορεί να βελτιώνει τις ανώτερες γνωστικές λειτουργίες και την ικανότητα αντίληψης σπουδαστών κολλεγίου. Μας κάνει λοιπόν πιο έξυπνους η ακρόαση της μουσικής του Mozart;

Παραιτέρω έρευνες γύρω απο την θεραπευτική αξία της μουσικής του Mozart έγιναν επίσης σε ασθενείς με επιληψία και εκεί αποδείχθηκε οτι η ακρόαση μουσικής Mozart και μάλιστα μιας συγκεκριμένης σονάτας (Κ.448 σε ρε μείζονα για δύο πιάνα) μπορεί να μειώνει τον αριθμό και τη βαρύτητα των επιληπτικών κρίσεων σε ασθενείς ακόμη και σε επιληπτικό κώμα (σημειωτέον ότι και ο ερευνητής Rauscher είχε χρησιμοποιήσει την ίδια σονάτα).

Η μουσική του Mozart είναι απλή και μεγαλοφυής



Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στην παραπάνω μελέτη (ομάδα HughesJR 1998) έδωσαν μιά πιθανή εξήγηση στο φαινόμενο δηλ. οτι η λεπτή αρχιτεκτονική υφή της μουσικής του παιδιού θαύματος μπορεί να αποκαθιστά την ρυθμική ηλεκτρική λειτουργία του εγκεφάλου που στην περίπτωση της επιληψίας παθαίνει ένα είδος ‘αρρυθμίας’. Η μουσική του Mozart είναι απλή αλλά και μεγαλοφυής, διαθέτει μελωδία αλλά και άκρως εγκεφαλική ανάπτυξη με τέτοιο όμως τρόπο δοσμένη ώστε να τρέφει μυαλό αλλά και ψυχή.

Έτσι χρησιμοποιείται κατεξοχήν στiς συνεδρίες μουσικοθεραπείας με στόχο την χαλάρωση (relaxation) και την αντιμετώπιση του ψυχοσωματικού stress, ιδιαίτερα τα αργά μέρη με ρυθμική αγωγή Adagio/Andante. Έχουν γραφτεί ήδη σήμερα σημαντικά βιβλία από διάσημους νευροεπιστήμονες  οι οποίοι μελέτησαν την επίδραση της μουσικής του Mozartστον ανθρώπινο εγκέφαλο (βλ. Gordon Shaw PhD, Keeping Mozartin Mind, editions Elsevier)



Ο Wolfgang Amadeus Mozart πέθανε νέος, τριάντα πέντε χρόνων, από άγνωστη ασθένεια. Ο συνθέτης είχε προαισθανθεί το θάνατο του και τiς τελευταίες του στιγμές συνέθετε μία νεκρώσιμη ακολουθία, το γνωστό Ρέκβιεμ. Στiς 5 του Δεκέμβρη του 1791, μια παγωμένη χειμωνιάτικη νύχτα, ο ευλογημένος των Θεών συνθέτης αφήνει την τελευταία του πνοή. Την επομένη μια νεκροφόρα τρίτης κατηγορίας, σαν αυτές που προορίζονταν για τοyς απόρους, αφήνει τη σωρό αυτής της μεγαλοφυίας σε έναν ομαδικό τάφο. Εκει τον περίμεναν τα ανώνυμα κόκκαλα κοινών θνητών που όπως και εκείνος είχαν υποφέρει, αγωνισθεί και βρεί την τελική  γαλήνη στο θάνατο.

Κοινή γαρ η τύχη των θνητών.

Ο Οδ. Ελύτης διατυπώνει μια ξεχωριστή άποψη για τη μουσική του Mozart η οποία όσο περνούν τα χρόνια ακούγεται όλο και πιό νέα, όλο και πιό φυσική. Για αυτό το λόγο έχει ίσως και την δυνατότητα να αποκαθιστά μέσα μας τη χαμένη αρμονία, με άλλα λόγια έχει τη δυνατότητα να θεραπεύει. Λέει λοιπόν ο Ελύτης για την μουσική του Mozart:

«Η μουσική του έχει το αυτοδύναμο ένος φυσικού πίδακα που μας θαμπώνει, κάνει τα πράγματα να κολυμπούν μισό μέτρο πάνω απο το έδαφος, σε μιά σωστή πλημμύρα φωτός, λαμπερές ψιχάλες ήχων που διασχίζουν λοξά το σκοτεινό μας παράθυρο»

Μουσική και Ψυχοσωματική Υγεία

Πριν από περίπου 200 χρόνια ο W.A. Mozart δεν είχε συνειδητοποιήσει πόσο προφητικός θα ήταν για το μέλλον της μουσικοθεραπείας όταν στην όπερα του ο Μαγικός Αυλός έβαζε μουσική στα λόγια του Tamino που θα χρησιμοποιούσε τη δύναμη του αυλού του για να απελευθερώσει την αγαπημένη του: Wie stark ist nicht dein Zauberton weil, holde flote, durch dein spielen selbst wilde tierre freude fulhen που σε απλή μετάφραση από τα Γερμανικά σημαίνει «Πόσο μεγάλη είναι η μαγική σου δύναμη φλάουτο μου! Ακόμη και τα άγρια θηρία φθάνουν γύρω με χαρά»

Ο συνθέτης του Μαγικού Αυλού αν ζούσε σήμερα δεν θα πίστευε στα μάτια του, αν διαπίστωνε τις εφαρμογές της μουσικής στην ιατρική επιστήμη στο κατώφλι του 21ου αιώνα.

Η θεραπευτική δράση της μουσικής έχει τις ιστορικές της ρίζες στην αρχαία ελληνική παράδοση αλλά και στις παραδόσεις άλλων μεγάλων λαών της Ανατολής. Πρώτοι οι Πυθαγόρειοι εξέτασαν τη σχέση μουσικών ήχων και αριθμών και διαπίστωσαν ότι οι αριθμοί που διέπουν την αρμονία ενός διατεταγμένου υλικού κόσμου παίζουν τον ίδιο ρόλο και στην τέχνη της μουσικής.

Στον Πυθαγόρα οφείλεται η ανακάλυψη των μαθηματικών αρχών που διέπουν τα βασικά μουσικά διαστήματα και η προέλευσή τους μέσω της διαίρεσης του μονόχορδου σε απλούς λόγους (1:2, το διάστημα ογδόης ή διαπασών, 2:3 της πέμπτης ή διαπέντε και 3:4 της τετάρτης ή διατεσσάρων). Είναι ενδιαφέρον ότι οι ίδιοι μαθηματικοί νόμοι που διέπουν τα μουσικά διαστήματα διέπουν και τις σωματομετρικές αναλογίες του ανθρώπινου σώματος αλλά και άλλες φυσικές κατασκευές όπως π.χ. ο κοχλίας, η κατασκευή των φύλλων, των φτερών της πεταλούδας και πλείστων άλλων φυσικών κατασκευών.

Υπάρχουν μαρτυρίες ότι η σχολή των Πυθαγορείων χρησιμοποιούσε μουσικούς ήχους για θεραπεία ασθενών με βάση το γεγονός ότι η αρμονία της μουσικής θα αποκαταστήσει τη διαταραγμένη ψυχοσωματική ισορροπία του ασθενούς. Σύμφωνα με απόσπασμα του Πυθαγορικού Θέωνα του Σμυρναίου,

«συμφωνία την μεγίστην έχει ισχύν, εν λόγω μεν ούσα αλήθεια, εν βίω δε ευδαιμονία, εν τη φύσει αρμονία»

Η αρμονία στους νόμους της λειτουργίας του σύμπαντος έχει βαθιές ρίζες στο αρχαίο πνεύμα, έτσι ώστε οι Έλληνες φαντάσθηκαν για την αστρονομία ειδικά μία μούσα (την Ουρανίαν) της οποίας οι νόμοι δεν διέφεραν από αυτούς που διέπουν την παραγωγή των μουσικών ήχων, διότι οι κινήσεις των αστέρων ρυθμίζονταν από τους ήχους της λύρας του Απόλλωνα. Η ιδιότητα της μουσικής να αποκαθιστά τη χαμένη αρμονία τονίζεται επίσης από τον Πλάτωνα στο έργο του Τίμαιος.

Μαρτυρίες περί της θεραπευτικής αξίας της μουσικής υπάρχουν βέβαια και στα Ομηρικά έπη π.χ. στην Οδύσσεια όπου το αίμα σταματά να τρέχει από τις πληγές του Οδυσσέα χάρη στο τραγούδι του Αυτόλυκου. Ακόμη, στην παράδοση των Ινδιάνων Winnebago-Lakota, οι σαμάνοι που αντλούσαν δύναμη από τα πνεύματα των αρκούδων είχαν τη δύναμη να θεραπεύουν πληγές με το τραγούδι τους.

Στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται ότι η τρέλα του Βασιλέα Σαούλ θεραπεύθηκε σε μια μέρα χάρη στη δύναμη της άρπας του Δαυίδ.

Στις μέρες μας, για την πλειοψηφία των ακροατών, ο στόχος της μουσικής είναι περισσότερο η διασκέδαση όρος από το αρχαίο ρήμα διασκεδάννυμι που σημαίνει εκτρέπω τη συγκέντρωση. Εκείνος που διασκεδάζει προσπαθεί να μην συγκεντρώνεται, αλλά να αποκεντρώνεται δηλ. να ξεχνά. Η σημασία της διασκέδασης είναι εντελώς διαφορετική από τη σημασία της ψυχαγωγίας δηλ. της αγωγής της ψυχής., ενός όρου που πλησιάζει περισσότερο στην αρχαία σημασία και αξία της μουσικής.

Η έκφραση ‘αυτή η μουσική άγγιξε την καρδιά μου’ είναι ευρύτατα διαδεδομένη, αντίθετα ουδέποτε έχει ακουσθεί μια φράση του τύπου ‘αυτή η μουσική άγγιξε το μυαλό μου’ ή ‘αυτή η μουσική άγγιξε τον εγκέφαλό μου’. Στην πραγματικότητα η διαμάχη μεταξύ εγκεφάλου και καρδιάς όσον αφορά την αντίληψη των πραγμάτων, την αίσθηση θα λέγαμε ακριβέστερα, είναι πάρα πολύ παλιά. Υπεύθυνος για τη διάδοση της καρδιοκεντρικής θεωρίας δηλ. της άποψης που ορίζει την καρδιά ως έδρα των αισθήσεων, των παθών και της διανοίας είναι κυρίως ο Αριστοτέλης.

Οι απόψεις του Αριστοτέλη συμβαδίζουν όπως φαίνεται με τις απόψεις των αρχαίων Εβραίων και του Ομήρου. Αντίθετα ο Πλάτων και η ιατρική σχολή των Ιπποκρατικών διαμορφώνουν ξεκάθαρα την εγκεφαλοκεντρική άποψη που παραδέχεται ότι η έδρα της αίσθησης και της νόησης των όντων βρίσκεται στον εγκέφαλο [1]. Με την μετέπειτα ανάπτυξη των νευροεπιστημών αποδείχθηκε αντικειμενικά, δηλ. με την παρατήρηση και το πείραμα, ότι η έδρα της αντίληψης βρίσκεται στον εγκέφαλο.

Όμως ενώ η καρδιοκεντρική – αριστοτελική άποψη αφού διαδόθηκε από την μεσαιωνική σχολαστική φιλοσοφία κατόρθωσε να επιζήσει ουσιαστικά μέχρι τον 18ο αιώνα, ο απόηχος της διατηρήθηκε στην μνήμη των απλών ανθρώπων μέχρι και τις μέρες μας. Μια απόδειξη αυτού του παμπάλαιου δυϊσμού που αφορά το κέντρο της νόησης και αίσθησης βρίσκεται στο έργο του W. Shakespeare, The Merchant of Venice (Ο Έμπορος της Βενετίας) στη δεύτερη σκηνή της τρίτης πράξης: Tell me where is my fancy bread, or in heart or in the head (μτφρ. Η επιθυμία πού φυτρώνει στην καρδιά ή στο νου;)

Τα πορίσματα πολύ σημαντικής έρευνας που γίνεται την τελευταία δεκαετία στο αντικείμενο εγκέφαλος-μουσική (music and brain) αποκαθιστούν μάλλον την ιερότητα και την θεραπευτική αξία της μουσικής αφού αποδεικνύουν αντικειμενικά την επίδραση της μουσικής στη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Κατάλληλα επιλεγμένη μουσική μέσω της χαλάρωσης – δηλαδή της ελάττωσης του stress που επιτυγχάνει η μουσική – μπορεί να μειώνει τη συχνότητα της αναπνοής, τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση σε καρδιοπαθείς ασθενείς που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας [2,3].

Ακόμη έχει αποδειχθεί ότι η μείωση αυτή τω καρδιακών παλμών και της αρτηριακής πίεσης σχετίζεται και με τη μείωση των επιπέδων ορμονών όπως η αδρεναλίνη, η κορτιζόλη και κορτικοτροπίνη (ACTH) οι οποίες κυκλοφορούν στο αίμα και η απότομη αύξηση των επιπέδων τους προκαλεί stress [4]. Η μουσική δηλαδή επιτυγχάνει ανώδυνα και ακίνδυνα στόχους που οι καρδιολόγοι επιτυγχάνουν με τη βοήθεια φαρμακευτικών ουσιών.

Φαίνεται ότι η επίδραση της μουσικής – κυρίως μέσω του ρυθμού – εξασκείται μέσω επίδρασης σε ενστικτώδεις λειτουργίες που σχετίζονται με το οντολογικά αρχέγονο κομμάτι του ανθρώπινου εγκεφάλου. Νευροανατομικές παρατηρήσεις των Snell & Stratton έδειξαν ότι οι κοχλιακοί πυρήνες (cochlear nuclei), σημαντικός σταθμός στην διαδρομή του ακουστικού νεύρου το επίπεδο γέφυρας – εγκεφαλικού στελέχους (brain stem), γειτονεύουν με σημαντικούς πυρήνες που λειτουργούν αυτόνομα και αποτελούν τα κέντρα ρύθμισης αναπνοής και κυκλοφορίας (dorsal motor nucleus, vagal nucleus, nucleus ambiguous) [5].

Πιθανά ένα φαινόμενο συντονισμού δηλ. παράλληλης νευρικής διέγερσης γειτονικών νευρώνων θα εξηγούσε την αύξηση της συχνότητας της αναπνοής και του καρδιακού παλμού όταν ακούμε ένα γρήγορο μουσικό tempo και το αντίστροφο την περίπτωση ενός αργού tempo. Αυτή η πρωταρχική επίδραση της μουσικής, μέσω κυρίως του ρυθμού, συμβαίνει χωρίς τον έλεγχο της συνείδησης και αφορά όλος τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως φυλής και καταγωγής. Σε ένα δεύτερο επίπεδο η κατανόηση της διαδοχής των τόνων και της μουσικής αρχιτεκτονικής απαιτεί τη συμμετοχή υψηλής εξειδίκευσης ανωτέρων εγκεφαλικών κέντρων στο επίπεδο πλέον του εγκεφαλικού φλοιού (cortex), όπου εδώ η λειτουργία αυτή είναι συνειδητή (δηλ. στο σημείο αυτό χρησιμοποιείται η παιδεία που ο καθένας έχει αποκτήσει).

Με βάση την παραπάνω επιστημονική εξήγηση ευσταθεί και ο ενιαίος όρος «νοιώσε τον ρυθμό – feel the beat» που συχνά χρησιμοποιούμε μια και όλοι οι άνθρωποι μπορούν να νοιώσουν το ρυθμό. Αντίθετα δεν χρησιμοποιείται και δεν φάνηκε να έχει ενιαία ισχύ ο όρος νιώσε τη μελωδία γιατί λόγω της διαφορετικής κουλτούρας και παιδείας, διαφορετικών δηλ. συνειδητών εγγραφών στο επίπεδο του εγκεφαλικού φλοιού, η αντίληψη της μελωδικής – αρμονικής γραμμής διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Σημαντική έρευνα που έγινε πρόσφατα στο νοσοκομείο Piedmont, Atlanta, USA απέδειξε ότι νεογέννητα – κυρίως πρόωρα - που εκτίθενται σε μουσική ακρόαση ειδικά επεξεργασμένων ενδομήτριων ήχων (womb sounds) και σε νανουρίσματα με την φωνή της μητέρας, κερδίζουν πολύ γρηγορότερα βάρος και εξέρχονται από τη μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών ταχύτερα σε σχέση με νεογνά που δεν έχουν εκτεθεί σε μουσική [6].

Ακόμη, αμερικανοί ερευνητές έδειξαν ότι η ακρόαση μιας σονάτας για πιάνο του W.A. Mozart (Κ.448) μπορεί να βελτιώνει την ικανότητα επίλυσης περίπλοκων μαθηματικών προβλημάτων από σπουδαστές κολεγίου [7]. Η ίδια σονάτα επίσης χρησιμοποιήθηκε σαν φάρμακο για την καταστολή κρίσεων σε επιληπτικούς ασθενείς [8].

Αποκαλυπτική έρευνα που έγινε στο πανεπιστήμιο McGill στον Καναδά (τμήμα Cognitive Neuroscience που διευθύνεται από τον Dr. Zattore) απέδειξε ότι γλωσσικά και μουσικά ερεθίσματα έχουν διαφορετικό τρόπο νευρωνικής αγωγής στον ανθρώπινο εγκέφαλο, έτσι ώστε μετά από σοβαρά εγκεφαλικά επεισόδια πολλοί ασθενείς να διατηρούν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται μουσικούς ήχους και να τραγουδούν, ενώ έχουν χάσει τη ικανότητα να ομιλούν[9].

Αναφέρεται, στην ιστορία της ιατρικής, η περίπτωση του Ρώσου συνθέτη Shebalin (1901-1963) ο οποίος παρά το βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο που του στέρησε την ομιλία, εξακολουθούσε να αναλύει τα έργα των μαθητών του και να συνθέτει μουσική. Επίσης, ο γάλλος συνθέτης και οργανίστας Jean Langlais (1907 – 1991) ύστερα από βαρύτατο εγκεφαλικό επεισόδιο που του προκάλεσε απώλεια της ομιλίας, της ικανότητας γραφής και αναγνώρισης των λέξεων, μπορούσε ακόμη να διαβάζει νότες, να συνθέτει και να αυτοσχεδιάζει μουσική.

Πολλοί και διαφορετικοί ερευνητές έχουν αποδείξει ότι η έκθεση σε μουσική ακρόαση και συστηματική μουσική διδασκαλία που αρχίζει πριν από την ηλικία των 7 ετών μπορεί να προκαλέσει στον ανθρώπινο εγκέφαλο την ανάπτυξη περισσότερων διαφορετικών νευρωνικών οδών από εκείνες που σχετίζονται αποκλειστικά με το λόγο και τη γλώσσα. Αυτό θεωρητικά θα μπορούσε να αποβεί προστατευτικό στην περίπτωση που το συγκεκριμένο άτομο στο μέλλον θα υποστεί ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο [10,11].

Σε αυτή την περίπτωση ο εγκέφαλος θα κατορθώσει πιθανά να εξασφαλίσει επικοινωνία μέσω των «μουσικών νευρωνικών οδών» εφόσον καταστραφούν κάποιες οδοί που σχετίζονται με το λόγο και τη γλώσσα. Όλες αυτές οι σύγχρονες ερευνητικές μελέτες που εντοπίζονται στη σχέση εγκέφαλος-μουσική έχουν χρησιμοποιήσει για την ανατομική αλλά και την λειτουργική απεικόνιση την μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (magnetic resonance imaging – MRI) και την πλέον σύγχρονη τομογραφία ποζιτρονίου (positron tomography – PET SCAN) [12].

Πλείστες εφαρμογές βρίσκει η μουσικοθεραπεία σαν συμπληρωμένη μορφή θεραπευτικής αγωγής είτε με τη μορφή παθητικής μουσικοθεραπείας – ακρόασης (receptive music therapy & music medicine) είτε με τη μορφή της ενεργού μουσικοθεραπείας ή μουσικο-ψυχοθεραπείας (active music therapy) η οποία απαιτεί τη παρουσία ενός ειδικά εκπαιδευμένου μουσικοθεραπευτή που συνδυάζει προχωρημένες γνώσεις μουσικής με ειδική εκπαίδευση στην ψυχολογία. Μια κλασσική ένδειξη ενεργού μουσικοθεραπείας αποτελεί για παράδειγμα το αυτιστικό παιδί και εκεί χρησιμοποιείται σαν μουσικοθεραπευτική μέθοδος ο αυτοσχεδιασμός.

Η μουσικοθεραπεία ενδείκνυται γενικά στην ανακούφιση κάθε είδους πόνου αλλά και σαν μέσο αγχόλυσης, αντιμετώπισης του ψυχοσωματικού stress και ενίσχυσης του ανοσοβιολογικού μας συστήματος. Η πρώτη μουσικοθεραπευτική κίνηση αρχίζει σε αμερικάνικα νοσοκομεία μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, όπου και φάνηκε ότι η μουσική βοηθούσε στην ταχύτερη ανάρρωση βετεράνων στρατιωτών. Σήμερα η μουσικοθεραπεία εφαρμόζεται σχεδόν σε κάθε ίδρυμα, κυριότερα στην Αμερική και στην Ευρώπη, το οποίο φροντίζει άτομα με ειδικές ανάγκες όπως νοσοκομεία, σχολεία, κέντρα επανένταξης και αποκατάστασης ασθενών, κέντρα υγείας και ανακουφιστικής θεραπείας.

Πρόσφατα, στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, μελετήθηκε προοπτικά η επίδραση μιας ειδικά επιλεγμένης μουσικής σε μεγάλη ομάδα καρδιοπαθών κατά τη φάση της νοσηλείας τους ακόμη και στο επίπεδο της μονάδος εντατικής θεραπείας. Όλοι οι ασθενείς εκτέθηκαν σε 30 λεπτά διαστήματα μουσικής ακρόασης μίγματος διαφόρων ηχοχρωμάτων και πριν και μετά την ακρόαση έδωσαν απαντήσεις σε ψυχομετρικό ερωτηματολόγιο που περιλάμβανε υποκειμενική βαθμολόγηση σε κλίμακες οπτικής αναλογίας που σχετίζονται με την αντίληψη του stress.

Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών συμφώνησε ότι η μουσική σε νοσοκομειακούς χώρους που περιλαμβάνουν και τη στεφανιαία εντατική μονάδα μειώνει σημαντικά την αίσθηση του stress. Η έκθεση των ασθενών σε μουσική πριν και κατά τη διάρκεια διαγνωστικών δοκιμασιών, όπως π.χ. η δοκιμασία κόπωσης, σχετίζεται αντικειμενικά με χαμηλότερη καρδιακή συχνότητα έναρξης της δοκιμασίας και επίσης με ταχύτερους ρυθμούς πτώσης της καρδιακής και αρτηριακής πίεσης κατά την ανάνηψη [13,14].

Μουσική λοιπόν, για να προστατέψουμε τη σωματική μας υγεία αλλά και την εύρυθμη λειτουργία του εγκεφάλου μας, όπως με την σωματική άσκηση και την υγιεινή διατροφή ελαττώνουμε την πιθανότητα να πάθουμε καρδιαγγειακά επεισόδια. Αυτό είναι ένα σημαντικό μήνυμα σε μια εποχή που τα πανεπιστήμια περιορίζουν τα χρήματα που διαθέτουν γενικότερα στις ανθρωπιστικές επιστήμες και τις τέχνες. Αντίθετα αυξάνονται οι σπατάλες για την διασκέδαση και τον χώρο της show biz δηλ. έναν κόσμο που προάγει την λήθη και τη διαφυγή από την πραγματικότητα.

Η παιδεία της έντεχνης αλλά και της παραδοσιακής μουσικής έρχεται σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με την παιδεία σε τεχνοκρατικές ειδικότητες (βλ. οικονομικά και πληροφορική). Το αρχαίο ιδεώδες που απαιτούσε την συμμετοχή της μουσικής στον κορμό της παιδείας δικαιώνεται στον 21ο αιώνα με βάση τα ευρήματα της επιστήμης της γνωστικής νευροψυχολογίας (cognitive science), βλ. το QUADRIVIUM της παιδείας των ρωμαίων που συνίσταται σε Αριθμητική, Γεωμετρία, Αστρονομία και Μουσική.

Ο Πλάτων με βάση τα πορίσματα της σύγχρονης έρευνας που προαναφέραμε αποδεικνύεται προφήτης αφού στον Τίμαιο – το επιστημονικότερο ίσως έργο του – καθορίζει με ακριβή και λεπτό τρόπο την ουσία και το νόημα της μουσικής: Η μουσική αρμονίας μας έχει δοθεί από τους θεούς όχι με στόχο την αλόγιστη ηδονή αλλά με σκοπό να επιβάλλουμε τάξη στις ταραγμένες κινήσεις της ψυχής μας και να τις κάνουμε να μοιάζουν στο θείο πρότυπο.

***

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Jan Pierre Changeux. L’Homme Neuronal Eds. Fayard, Paris, 1983.

2. Barnanson S, et al. The effects of music interventions on anxiety in the patient after coronary artery by-pass grafing. Heart Lung, 1995; 24:124-132.

3. Byers JF, et al. Effect of music intervention on noise annoyance, heart rate and blood pressure in cardiac surgery patients. Am J Crit Care 1997;6:183-191.

4. Luskin FM, et al. A review of mind-body therapies in the treatment of cardiovascular disease. Part1: Implications for the elderly. Alter Ther Health Med 1998; 4 (3) : 46-61.

5. Scarteli JP. A rationale for subcortical involvement in human response to music. In Applications of Music in Medicine, Ed. Cheryl Dileo Maranto, 1991, NAMT, Inc, USA.

6. Schwartz FJ, Ritchie R. Music listening in neonatal intensive care units. Eds. Cheryl Dileo, American Music Therapy Association, Inc, 1999, USA.

7. Rausher FH, et al. Listening to Mozart enhances spatial-temporal reasoning: towards a neurophysiological basis. Neurosi Lett, 1995;185:44-7.

8. Hughes JR, et al. The Mozart Effect on epileptiform activity. Clin Electroencepahlogr 1998;29:109-119.

9. Peretz I, et al. Dissociation between music and language functions after cerebral resection: A new case of amusia without aphasia. Can J Exp Psychol 1997;51:354-68.

10. Elbert et al. Increased cortical representation of the fingers of the left hand in string players. Science 1995;270:305-307.

11. Erdonnez D. Preservation of acquired music performance functions with a dominant hemisphere lesion: A case report. Clinical and experimental Neurology, 1981;18:102-108.

12. Blood A, et al. Emotional responses to pleasant and unpleasant music correlate with activity in paradilimpic brain regions. APET scan study. Nature Neuroscience 1999;2(4):382-387.

13. Dritsas A, The effects of music on hemodynamic and neuroendorine parameters in cardiac patients. Proceedings of 2nd International Meeting of the Onnasis Cardiac Center, Athens, December 2000.

14. Dritsas A , Kaloghirou A , Cokkinos DV. The effects of music on the exercise performance in cardiac patients: A clinical implication of brain-heart interaction. Proceedings of the Spring Annual Meeting of the European Society of Cardiology, Working Group of Exercise Physiology and Cardiac Rehabilitation, Bergen, Norway, 3-5 May, 2001 (abstr).

Το τέλος της «Εποχής των Παγετώνων»

Νέα μελέτη δείχνει ότι το διοξείδιο του άνθρακα που διαφεύγει από τα βάθη του ωκεανού σημαίνει το τέλος της τεταρτογενούς «Εποχής των Παγετώνων».

Η απελευθέρωσή του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα οδήγησε στη μετάβαση προς μια θερμότερη περίοδο, σύμφωνα με τους επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο του Southampton.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature», βασίζεται στην ανάλυση των χημικών στοιχείων από τα κελύφη των αρχαίων πλαγκτόν.
Οι ωκεανοί του κόσμου απορροφούν περίπου το ένα τρίτο του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα από την καύση των ορυκτών καυσίμων.
Οι επιστήμονες προβλέπουν, ότι όσο οι ωκεανοί θερμαίνονται, η ικανότητά τους να απορροφούν ατμοσφαιρικό διοξείδιο του άνθρακα θα μειώνεται και αυτό πιθανώς να οδηγεί στην ταχύτερη θέρμανση του πλανήτη.
Οι πολύ υψηλές συγκεντρώσεις του διαλυμένου διοξειδίου του άνθρακα σε κάποια μέρη του ωκεανού φαίνεται να σχετίζονται με τις αυξήσεις του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα στο τέλος της «Εποχής των Παγετώνων», σύμφωνα με τον ερευνητή Dr Miguel Martinez-Boti.
Ο άνθρακας διοχετεύεται στον ωκεανό σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ” ότι στην ατμόσφαιρα και γι’αυτό είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε το πως ο ωκεανός αλληλεπιδρά με την ατμόσφαιρα.
Η έρευνα βασίζεται στην ανάλυση των αρχαίων θαλάσσιων οργανισμών που ζούσαν στην επιφάνεια των ωκεανών πριν από χιλιάδες χρόνια. Οι χημικές ουσίες που μένουν στα κελύφη τους δείχνουν την οξύτητα του νερού, η οποία με τη σειρά της επιτρέπει να υπολογιστεί η υπάρχουσα ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα.
«Οι ωκεανοί έχουν αποθηκεύσει περίπου το 30% των εκπομπών του ορυκτού καυσίμου της ανθρωπότητας τα τελευταία 100 χρόνια και τα νέα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι οι φυσικές διακυμάνσεις του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις αλλαγές της ποσότητας του άνθρακα που αποθηκεύονται στους ωκεανούς», όπως δήλωσε ο ερευνητής Dr Gavin Foster.
Τα νερά γύρω από την Ανταρκτική πιστεύεται, ότι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κίνηση του άνθρακα μεταξύ της ατμόσφαιρας, του εδάφους και της θάλασσας.
Οι επιστήμονες, για να αποκτήσουν καλύτερη εικόνα για την αλλαγή του κλίματος, πρέπει να καταλάβουν περισσότερα για το πώς ο ωκεανός επηρεάζει τον κύκλο του άνθρακα.
Σύμφωνα με την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος, περίπου το 40% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από την προ-βιομηχανική εποχή μέχρι και σήμερα έχουν παραμείνει στην ατμόσφαιρα.
Ο ωκεανός έχει απορροφήσει περίπου το 30%, με αποτέλεσμα να έχουμε τη διάβρωση των ωκεανών.

Έρευνα: Νέα χρονολόγηση του Τρωικού Πολέμου – Τοποθετείται στο 1347 πΧ και η γέννηση του Ηρακλή στο 1406 πΧ

Την άποψη ότι Τρωικός Πόλεμος διεξήχθη περίπου 150 χρόνια πριν από το 1200 πΧ εκφράζει ο μαθηματικός ερευνητής Αρχαιοαστρονομίας δρ. Μηνάς Τσικριτσής, ο οποίος με τη συνεργασία του αστροφυσικού Ξενοφώντα Μουσά, παρουσιάζει στοιχεία βάσει των οποίων πιθανολογείται ότι το Τρωικός Πόλεμος ξεκίνησε το 1347 πΧ.

«Η προσέγγιση αυτή είναι πιθανό να αμφισβητηθεί από τις γνωστές ιστορικές αντιλήψεις που μαθαίνουμε στο σχολείο και θέλουν τον Τρωικό Πόλεμο περίπου το 1200 πΧ.
Τα συμπεράσματά μας μεταφέρουν χρονολογικά τα γεγονότα 150 χρόνια πίσω από την καθιερωμένη άποψη.
Έτσι πιθανότατα ο Τρωικός Πόλεμος ξεκινά το 1347 πΧ και η γέννηση του Ηρακλή είναι το 1406 πΧ» επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσικριτσής.

Τα στοιχεία της έρευνάς του, ο κ. Τσικριτσής, θα τα παρουσιάσει σε εκδήλωση που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μινωικός Πολιτισμός και θα πραγματοποιηθεί αύριο Σάββατο στη δημοτική αίθουσα Ανδρόγεω στο Ηράκλειο Κρήτης.
Θέμα της παρουσίασης του ερευνητή είναι: «Η Αρχαιοαστρονομία στην ερμηνεία αρχαιολογικών ευρημάτων και ιστορικών αναφορών» και σχετίζεται με τρεις ηλιακές εκλείψεις που σε συνδυασμό προσδιορίζουν τη χρονολόγηση της γέννησης του Θηβαίου Ηρακλή και την περίοδο που έγινε ο Τρωικός Πόλεμος.

«Τα στοιχεία αποκτούν μια σταθερή βάση, η οποία συνδυάζει αρχαιοαστρονομικές παρατηρήσεις, με αρχαιολογικά και ιστορικά στοιχεία από τον χετιτικό, αιγυπτιακό και μυκηναϊκό πολιτισμό.
Έτσι μπορεί να ξεκινήσει μια νέα αναζήτηση της σχέσης των γεγονότων του Τρωικού Πολέμου και της περιγραφής του Ομήρου» λέει ο κ. Τσικριτσής και προσθέτει πως τα γεγονότα αυτά συνδέονται με ηλιακές εκλείψεις κατά τη μάχη γύρω από το σώμα του Πατρόκλου και τη Μνηστηροφονία, που συμβαίνουν με διαφορά 10 σεληνιακών ετών όπως περιγράφονται από τον Όμηρο.
«Παράλληλα τα γεγονότα αυτά συσχετίζονται άμεσα με την περίοδο χρονολόγησης της γέννησης του Θηβαίου Ηρακλή που απέχει μια γενεά από τους συντελεστές του Τρωικού Πολέμου» επισημαίνει.
Σύμφωνα με τον ερευνητή, η έρευνα για την Τροία δεν εξαντλείται σήμερα στον Όμηρο. Οι κλασικές σπουδές που ασχολούνται με το τρωικό πρόβλημα αξιοποιούν και άλλους τομείς έρευνας και επιστημών. Έτσι τα δεδομένα προσδιορισμού του χρόνου καταστροφής της Τροίας μπορούν να προκύψουν από τις εξής πηγές:

1. Αστρονομικές περιγραφές που διασώζονται στο έπος του Ομήρου και στα ορφικά κείμενα.
2. Αρχαιολογικά ευρήματα πρόσφατα και παλαιά από τις ανασκαφές στην Τροία.
3. Ιστορικά στοιχεία που αντλούμε από επιγραφές σε γραμμική Β στον ελλαδικό χώρο, όσο και σε ορισμένες συμφωνίες σε πινακίδες που βρέθηκαν στην περιοχή της Χατούσας που συνδέουν το Ίλιον–Τροία, με τους Αχαιούς και Αιγυπτίους.
4. Ειδικά το αρχείο της γραμμικής Β των περίπου 400 κατεστραμμένων αρμάτων της Κνωσού, δείχνει τη συσχέτιση με την επιστροφή του Ιδομενέα από την Τροία και είναι η πρώτη καταγραφή σε αρχείο που σχετίζεται με λάφυρα του Τρωικού Πολέμου.

Η χρονολογική προσέγγιση της δράσης των ηρώων και μυθικών προσώπων όπως: Ορφέα, Ηρακλή, Κάδμου, Δαναού, Αχιλλέα, Οδυσσέα και πολλών άλλων θα συμβάλει στην ιστορικοποίησή τους, υποστηρίζει ο κ. Τσικριτσής με αποτέλεσμα να συνδεθεί και να αποσυμβολοποιηθεί η δράση τους μέσα σε ιστορικό πλαίσιο.

«Σύμφωνα με την ανάλυση των εκλείψεων που πραγματοποιήσαμε σε συνδυασμό με τα στοιχεία που αντλούνται από τα κείμενα του χετιτικού, αιγυπτιακού και μυκηναϊκού πολιτισμού θεωρούμε ότι οι παράμετροι συγκλίνουν με τα αστρονομικά φαινόμενα που καταδεικνύουν ως ημερομηνία της επιστροφής του Οδυσσέα, την 16η Οκτωβρίου 1327 πΧ και την άλωση της Τροίας τον Απρίλιο του 1337πΧ» υποστηρίζει ο κ. Τσικριτσής.
 

Ακανθαμοιβάδα: Ο μικροοργανισμός στους φακούς επαφής που «τρώει» την όραση

Η ακανθαμοιβάδα είναι ένα πρωτόζωο, δηλαδή ένας μικρός οργανισμός, που ζει ελεύθερα στον αέρα, το έδαφος και στα ρέοντα ή λιμνάζοντα νερά και μπορεί να επιμολύνει τον κερατοειδή του ματιού.

Η λοίμωξη από ακανθαμοιβάδα είναι σπάνια αλλά ιδιαίτερα σοβαρή και οι περισσότεροι ασθενείς που προσβάλλονται από αυτή είναι χρήστες φακών επαφής.

Από τα είδη ακανθαμοιβάδας, τα 8 μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στον κερατοειδή. Τα πιο κοινά παθογόνα είναι η castellanii και η polyphaga.

Οι χρήστες φακών επαφής με προηγούμενα τραύματα του κερατοειδή είναι οι ασθενείς με τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την φλεγμονή (90% των περιστατικών φλεγμονής με ακανθαμοιβάδα).
Η ακανθαμοιβάδα ενσωματώνεται στους φακούς επαφής και μπορεί να βρεθεί σε μη αποστειρωμένα προϊόντα για τον καθαρισμό των φακών.

Επίσης, τα στάσιμα νερά στις πισίνες και τις λίμνες είναι επικίνδυνα για τους φακούς επαφής, καθώς υπάρχει κίνδυνος εκκόλαψης μικροοργανισμών, οι οποίοι μπορούν να μεταφερθούν στους φακούς επαφής και στη συνέχεια στον κερατοειδή, προκαλώντας σοβαρές λοιμώξεις.

Υπάρχουν 6 στάδια φλεγμονής από ακανθαμοιβάδα:
-βλάβη του επιθηλίου του κερατοειδούς
-επέκταση στο στρώμα του κερατοειδούς
-επέκταση στα νεύρα του κερατοειδούς
-μείωση κερατοκυττάρων
-φλεγμονή
-νέκρωση του στρώματος του κερατοειδούς.
Η επέκταση της φλεγμονής ευνοείται από την ιδιότητα της ακανθαμοιβάδας να ενσωματώνεται στα επιθηλιακά κύτταρα. Τα αραχυοειδή ψευδόποδα (ακανθοπόδια) που επιτρέπουν την κίνηση του παράσιτου και η ικανότητα φαγοκύτωσης της ακανθαμοιβάδας (χάρη στο αμοιβόστομα), συμβάλλουν στην επιδείνωση της φλεγμονής (ή της κερατίτιδας) που προκαλεί το παράσιτο.
Το ανοσοποιητικό σύστημα παίζει κάποιο ρόλο στην φλεγμονή. Η ανοσία στους μύκητες μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης μόλυνσης από ακανθαμοιβάδα. Η παρουσία immunoglobulin G+ΙgA στα δάκρυα αυξάνεται σε περίπτωση μόλυνσης από το παράσιτο.

Συμπτώματα
Τα συμπτώματα δεν είναι τα ίδια για τον καθένα και μπορούν να διαρκέσουν βδομάδες ή μήνες.

Τα συμπτώματα της συγκεκριμένης κερατίτιδας περιλαμβάνουν:
-θολή όραση
-δακρύρροια
-φωτοφοβία
-πόνο στα μάτια
-ερυθρότητα
-αίσθηση ξένου σώματος

Πρώιμα συμπτώματα μόλυνσης κερατοειδούς
-Αλλοιώσεις του επιθηλίου του κερατοειδούς
-Εναποθέσεις γύρω από νεύρα κερατοειδούς
-Εκδορές περιφέρειας κερατοειδούς

Προχωρημένα συμπτώματα
-Εναποθέσεις στο στρώμα
-Ραγοειδίτιδα με υπόπυο
-Πιθανότητα κερατοειδικού έλκους
-Ακτινοειδής κερατονευρίτιδα

Πολύ προχωρημένα συμπτώματα
-Στρογγυλό έλκος
-Απόστημα
-Υπόπυο
-Σκληρίτιδα
-Γλαύκωμα
-Δευτερογενής φλεγμονή από μικρόβια
Διάγνωση
Η επιβεβαίωση της διάγνωσης γίνεται με βιοψία του κερατοειδή και καλλιέργεια των φακών επαφής και των θηκών των φακών. Μπορεί επίσης να γίνει καλλιέργεια των φακών επαφής και της θήκης φύλαξής τους. Επίσης γίνεται εξέταση για ειδικά αντισώματα και εξέταση με ειδικό μικροσκόπιο στο οποίο φαίνεται το πρωτόζωο.
Οι ακανθαμοιβάδες είναι πολύ ανθεκτικές ακόμα και σε χλωριωμένο, πολύ ζεστό ή πολύ κρύο νερό. Αν υπάρχει μικρή ρήξη στον κερατοειδή, το μάτι μπορεί να προσβληθεί από ακανθαμοιβάδα. Ιδιαίτερα οι χρήστες των φακών επαφής θα πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση των φακών στην κολύμβηση χωρίς προστατευτική μάσκα, σε πισίνες, λιμνάζοντα νερά, ποτάμια, γλυκά νερά, και να μην χρησιμοποιούν νερό για το ξέπλυμα ή τη φύλαξη των μαλακών φακών επαφής.

Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση γίνεται με ειδική φαρμακευτική αγωγή (π.χ. αντιβιοτικά κολλύρια) και τήρηση συνθηκών υγιεινής σύμφωνα με τον οφθαλμίατρο.
-Η θεραπεία στα αρχικά στάδια γίνεται με κερατοειδικά ξέσματα. Γίνεται χρώση με λευκό calcofluor που είναι μια χημειοφθορίζουσα χρωστική με εξειδικευμένη δράση στις αμοιβάδες.
-Μπορεί να χρησιμοποιηθεί Tobrex/Tobradex για το ενδεχόμενο της βακτηριδιακής επιμόλυνσης.
-Τα τοπικά στεροειδή κολλύρια ενδείκνυνται στην λοίμωξη αυτή.
-Σε πόνο στον κερατοειδή χορηγούνται μη στερεοειδή αντιφλεγμονώδη, τοπικά και συστηματικά.
-Αν δεν πετύχει η θεραπεία και προκληθεί βλάβη του κερατοειδούς γίνεται μεταμόσχευση κερατοειδούς.

Tο μικρότερο σε ισχύ πυρηνικό όπλο που αναπτύχθηκε ποτέ

Αυτό είναι το μικρότερο σε ισχύ πυρηνικό όπλο που αναπτύχθηκε ποτέ

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄50 και τις αρχές του ΄60 ο αμερικανικός Στρατός είχε ένα «όνειρο»:

Αυτό ήταν να δημιουργήσει ένα σύστημα ΠΕΠ με πυρηνική κεφαλή.
Αποτέλεσμα αυτού ήταν η μίνι πυρηνική ρουκέτα M-28/29 «Davy Crockett», ένα από τα μικρότερα, πυρηνικό όπλο που αναπτύχθηκε ποτέ.

Δείτε το βίντεο:

Τα κανόνια του Αρχιµήδη

Ο βοµβαρδισµός του ρωµαϊκού στόλου µε τη δύναµη του ατµού το 214 π.Χ. Ιταλός επιστήµονας ισχυρίζεται ότι έλυσε το µυστήριο του τρόπου µε τον οποίο ο Αρχιµήδης χρησιµοποίησε τις ακτίνες του ήλιου προκειµένου να καταστρέψει τον ρωµαϊκό στόλο κατά την πολιορκία των Συρακουσών.

Ο καθηγητής Μηχανολογίας Τσέζαρε Ρόσι του Πανεπιστηµίου Federico ΙΙ της Νάπολης υποστηρίζει ότι ο Αρχιµήδης δεν χρησιµοποίησε κάτοπτρα για να εκµεταλλευτεί τις «φονικές ακτίνες» του ήλιου ώστε να πυρπολήσει τα ρωµαϊκά πλοία τον 3ο π.Χ. αιώνα, όπως αναφέρει ο θρύλος, αλλά απώθησε τους εισβολείς χρησιµοποιώντας… κανόνια ατµού.

Σε µελέτη του µε τίτλο «Τα κανόνια του Αρχιµήδη εναντίον του ρωµαϊκού στόλου;» ο Ρόσι αναπτύσσει τη θεωρία του: ο Αρχιµήδης, ένας από τους σηµαντικότερους µαθηµατικούς, µηχανικούς και φυσικούς της αρχαίας Ελλάδας, αντί να στρέψει µέσω των κατόπτρων το φως του ήλιου στα κινούµενα πλοία, είναι πιθανό να χρησιµοποίησε καθρέφτες προκειµένου να ζεστάνει νερό που βρισκόταν σε ειδικές δεξαµενές.

Το νερό έβραζε και ο παγιδευµένος ατµός προκαλούσε την έκρηξη του όπλου, στέλνοντας «οβίδες» στους Ρωµαίους – 1.500 χρόνια πριν γίνει γνωστή στην Ευρώπη η πυρίτιδα – και µάλιστα µε ταχύτητα άνω των 200 χλµ. ανά ώρα και βεληνεκές περίπου 150 µέτρα.

Ο Ρόσι πιστεύει ότι οι «οβίδες» ήταν πήλινες και περιείχαν «υγρό πυρ», µια µάζα από εύφλεκτα υλικά. Ετσι, η βολή προκαλούσε εκρήξεις και τελικά πυρπόληση των στόχων.

Η πολιορκία των Συρακουσών έγινε το 214 π.Χ., όταν η πόλη ανήκε ακόµα στην Ελλάδα. Η πόλη καταλήφθηκε έπειτα από 2 χρόνια και ο Αρχιµήδης δολοφονήθηκε.

Σύµφωνα µε την παράδοση, κατά την κατάληψη της πόλης, έπειτα από προδοσία, ένας ρωµαίος στρατιώτης σκότωσε τον έλληνα επιστήµονα ενώ αυτός ήταν απασχοληµένος µε κάποιο γεωµετρικό πρόβληµα. «Μη µου τους κύκλους τάραττε», πρόλαβε να του πει ο Αρχιµήδης.

Η αντιµετώπιση των Ρωµαίων µε κάτοπτρα αποτελεί στην πραγµατικότητα έναν θρύλο των µεσαιωνικών χρόνων. Από τις αρχαίες πηγές, ο φυσικός και φιλόσοφος Γαληνός αναφέρει µια συσκευή πυρπόλησης που χρησιµοποιήθηκε εναντίον του ρωµαϊκού στόλου, η λεπτοµέρεια όµως µε τα κάτοπτρα απουσιάζει, όπως και σε όλη την αρχαία γραµµατεία.
Αντίθετα, ο Πλούταρχος κάνει αναφορά σε µια µακρόστενη µηχανή που ανάγκασε τους Ρωµαίους να εγκαταλείψουν την πολιορκία των Συρακουσών, ενώ άλλοι συγγραφείς αναφέρουν ένα κανόνι ατµού.

Πολλούς αιώνες αργότερα, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι σχεδίασε ένα παρόµοιο κανόνι χαρακτηρίζοντάς το ως επινόηση του µεγάλου αρχαίου µαθηµατικού. Ετσι, είναι πολύ πιθανό τα κάτοπτρα του θρύλου να ήταν στην πραγµατικότητα κανόνια ατµού.

Η Ελπίδα του Ελληνικού Ορθού Λόγου

Στην εποχή της κρίσης, που δεν είναι μόνο οικονομική αλλά κυρίως πολιτική και ηθική η επιστροφή στις πηγές της ελληνικής παράδοσης, δηλαδή στην…Ελληνική Φιλοσοφία, φαντάζει ως ο μόνος δρόμος επαναπροσδιορισμού των κοινωνιών μας αλλά και της προσωπικής μας υπόστασης.

 

Ο όρος Φιλόσοφος στην Αρχαία Ελληνική παράδοση σημαίνει τον άνθρωπο εκείνον που με την δύναμη και την ορμή του πρωτεργάτη γενεσιουργού Έρωτα εξυψώνει τον λογισμό του στα πανέμορφα πνευματικά ύψη των Ιδεών, εξασκεί το ισχυρό του χάρισμα της νόησης, και έτσι, καλλιεργώντας, σμιλεύοντας και εκλεπτύνοντας την ψυχή του με γνώμονα την Αρετή, οδεύει προς τη Σοφία, τη Σοφία εκείνη που κυβερνά Άνθρωπο και Σύμπαν συνάμα, ενωμένα και αλληλένδετα, σε πορεία κοινή.

Συνεπαρμένος ο Φιλόσοφος από τον θαυμασμό του για τον κόσμο, την φύση, την ίδια την ζωή στο σύνολό της με τα πολυδιάστατα μυστήριά της που με δέος παρατηρεί ολόγυρά του, μα πάνω απ’ όλα ορμώμενος από δίψα και έρωτα για Φως και Γνώση, εξερευνεί μεθοδικά το Σύμπαν που τον περιβάλλει. Μελετά τον ίδιο του τον εαυτό και τα στοιχεία γύρω του, έπειτα τους ανθρώπους, την φύση τους, την ψυχή τους και τις σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσά τους. Αρχίζει να αναγνωρίζει τους νόμους που διέπουν τα φαινόμενα, να διακρίνει τις βαθύτερες συσχετίσεις μεταξύ τους. Έτσι ανακαλύπτει, με τρόπο μεθοδικό και επιστημονικό, τον εαυτό του. Γυμνάζει τις εγγενείς ιδιότητες και δυνατότητες της φύσης του, ανελίσσοντας την ποιότητα των ψυχικών του ενεργειών. Συνειδητοποιεί τα βαθύτερα νήµατα που συνδέουν τους ανθρώπους και διακρίνει πώς αυτά συνθέτουν την δοµή των κοινωνιών µέσα στις οποίες διάγει το βίο του ως ον πολιτικόν. Με βάση το στεγανό βάθρο του γνώθι σαυτόν συλλαμβάνει σταδιακά τους Νόμους και την Αλήθεια που διέπουν αδιάλειπτα το Σύμπαν συνενώνοντας τα φαινομενικά ανομοιογενή μέρη του σε ένα ενιαίον όλον, και έτσι προοδευτικά επί ίσταται του κόσμου αναγόμενος στην θεώρηση των Πρώτων Αρχών που ορίζουν την λειτουργία της Φύσεως και του Ανθρώπου ως Ένα.

 

Με τούτο τον τρόπο, αυτή η ανθρώπινη επιστήμη, η επιστήμη των Επιστημών, όπως χαρακτηριστικά την ονόμασε ο Αριστοτέλης, κλειδούχα, τον μεταμορφώνει, τον σμιλεύει, τον εκλεπτύνει και τον ζυμώνει φέρνοντάς τον πιο κοντά στην ευγενή του αλήθεια και φανερώνοντας το πλατύσκαλο προς την ανάβαση – και το επίτευγμα- που ονομάζεται Ελευθερία. Μέσα από την Αγάπη του για τη Σοφία, που συστηματοποιείται µέσω του Λόγου, της Νόησης και της Τέχνης, ο Φιλόσοφος έρχεται να γνωρίσει τη Σοφία της Αγάπης που ως πρωταρχικό συστατικό δομεί το Σύμπαν.

 

Η Αντίθεση µε το Σήµερα

 

Είναι φανερό πως αυτή η εκδοχή της Φιλοσοφίας λίγα κοινά έχει µε τη σύγχρονη αντίληψη του φιλοσόφου. Ενώ ο Έλληνας Φιλόσοφος συμβολίζει την καλλιέργεια του Ανθρώπου µε σκοπό την αναγωγή του στην Αλήθεια και την εξύψωση του είναι του, ο «Ευρωπαίος φιλόσοφος» του ∆ιαφωτισµού είναι συνδεδεμένος µε εκείνον το σχολαστικό, κρατικά εκπαιδευμένο, τεχνικά εξειδικευμένο, ποµπώδη και συχνά μονόχνοτο ακαδημαϊκό, που σαν νέος σοφιστής θεωρεί τη γνώση ταξικό προνόµιο και ζήτηµα διπλώµατος επικυρωμένου από κρατικούς φορείς. Ως εκ τούτου, η «φιλοσοφία» στις µέρες µας έχει θεωρηθεί προνόμιο των ολίγων εκείνων «γραµµατικών» που λίγο ως πολύ κατέχουν αναλυτικές πληροφορίες σχετικά µε την ιστορία των ιδεών καθώς και έξυπνα σοφιστικά τεχνάσματα που τους επιτρέπουν να κατασκευάζουν έναν θεωρητικό λόγο, έναν λόγο όλως δίχως ουσία. Έτσι, η Ελληνική Φιλοσοφία έχει στις µέρες µας σχεδόν εκλείψει θεωρούμενη ως ασύνδετη, άσχετη ή ακόμα και άχρηστη μπροστά στην τεχνοκρατική και υλιστική αντίληψη που βλέπει τον κόσµο σαν στίβο απόκτησης χρήµατος, και η οποία έχει παραγκωνίσει σχεδόν ολότελα την αληθινή ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης.

 

Η Επιστροφή στον Ελληνικό Λόγο

 

Όμως όσο και αν το ευρωπαϊκό «μοντέλο» διαμέλισε τη Γνώση σε κλάδους, μείωσε την Επιστήμη σε τεχνική εξειδίκευση προς όφελος της άμετρης και υβριστικής κερδοσκοπίας, και εκμεταλλεύτηκε την δίψα για γνώση μετατρέποντας την σε εργαλείο έλεγχου του νου των ανθρώπων, η αλήθεια ωστόσο παραμένει πως η αυθεντική, η ουσιαστική σημασία του όρου Φιλόσοφος δεν μπορεί να χωρέσει στο πρότυπο του νέο-σοφιστή-γραμματικού. Το διαπερνά, το υπερχειλίζει, το υπερβαίνει και έρχεται πάλι στο φως να μας υπενθυμίσει ποιοι είμαστε και ποιο το χρέος μας ως ανθρώπων αλλά και ως λαού σε ετούτη την κρίσιμη τροπή της ιστορίας.

Διότι ουδέν ελληνικότερον από την Φιλοσοφία. Η Φιλοσοφία ως τρόπος προσέγγισης της ύπαρξης και θεώρησης του βίου, ως μέθοδος ψυχικής καλλιέργειας, η Φιλοσοφία ως τέχνη ζωής, ανάπτυξη ορθού τρόπου σκέψης και έκφρασης του Νου, η Φιλοσοφία ως κατάσταση ύπαρξης και ως τρόπος ζωής, αποτελεί όχι απλά εφεύρεση των Ελλήνων αλλά, ακόμη και ως τις μέρες μας, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Ελληνικού Νου. Ο ορθός Λόγος και η επιστημονική σκέψη συνεπώς δεν είναι μονάχα δικαίωμα των ολίγων εκείνων κρατικά αναγνωρισμένων που τυγχάνει να κατέχουν ειδικά εκπαιδευτικά πιστοποιητικά εν είδει χάρτου. Είναι τάση εγγενής, κλίση του νου με προοπτική θαυματουργής δυνητικότητος, είναι δικαίωμα αλλά και καθήκον όλων των νοημόνων Ανθρώπων, και πόσο μάλλον των Ελλήνων πολιτών που φέρουν την ιδιότητα της φιλοσοφικής σκέψης ως ψυχική και πολιτιστική τους κληρονομιά.

 

Έχουμε ένα ανθρωπιστικό καθήκον να καλλιεργήσουμε τον νου μας, τον Λόγο και τις ψυχές μας, αν θέλουμε όχι μόνον να βιώσουμε την ουσιαστική εμπειρία της ανθρώπινης ύπαρξης αλλά και να γευθούμε τους καρπούς της έλλογης Αρετής που κάνουν, όπως σοφά μας εδίδαξε ο Σωκράτης, τον ανθρώπινο βίο βιωτό. Έχουμε καθήκον να γίνουμε Άνθρωποι με την ελληνική σημασία της λέξεως, το οποίο και ίσως τελικά αποτελεί το μοναδικό ουσιαστικό γιατρικό εμπρός στα επικίνδυνα αδιέξοδα στα οποία οδήγησε η αδηφάγος τεχνοκρατία. Στην κρίσιμη εποχή με την οποία βρισκόμαστε αντιμέτωποι, όπου η υλιστική πλάνη καταρρέει συθέμελα και ο άνθρωπος αισθάνεται την ύπαρξή του απειλούμενη από την υβριστική τυραννία της ασημαντότητας και της ανουσιότητας, η Αρχαία Ελληνική παράδοση έρχεται και πάλι στο προσκήνιο προσφέροντας για μια ακόμη φορά στην ανθρώπινη ιστορία τον τρόπο για την επανόρθωση, την αναδημιουργία και την επανανθρωποποίηση των κοινωνιών µας.

 

∆εν είναι ανάγκη να ψάξουμε κάπου μακριά ή έξω από εμάς, σε ξένες αντιλήψεις, πολύπλοκους θεσμούς ή φορείς, για να βρούμε τις λύσεις στα ατοµικά και συλλογικά µας αδιέξοδα: είναι η ίδια η δική μας Ελληνική πνευματική παράδοση, η οποία όσο κι αν παραμελήθηκε, θάφτηκε ή αγνοήθηκε από τους σύγχρονους, αποτελεί ακόμα ζωντανό θησαυρό και το αποτελεσματικότερο βάλσαµο κατά της δυσαρμονίας των καιρών. Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ως Έλληνες και ως Άνθρωποι ετούτον τον απαράμιλλο πνευματικό θησαυρό πάνω στον οποίο στεκόμαστε και τον οποίο κατέχουµε εντός μας, να εργαστούμε έντιµα και µε συνέπεια να τον φέρουµε και πάλι στην επιφάνεια της συνειδητότητας μας αλλά και να τον αναστηλώσουμε έμπρακτα στην καθημερινή µας ζωή, στον ναό της ιερότερης μορφής θεωρίας που ονομάζεται πράξη. Τότε θα κατανοήσουμε και θα βιώσουμε όχι μόνο πως ετούτος ο πνευματικός θησαυρός είναι προσβάσιµος σε όλους μας άνευ διακρίσεων, αφού απευθύνεται στις ψυχές των ανθρώπων ανεξαρτήτως κοινωνικών διαφοροποιήσεων, αλλά επιπλέον πως μας είναι αναγκαίος σε αυτή την κρίσιμη εποχή ώστε να μπορέσουμε να θεραπεύσουµε τους εαυτούς µας και την πολιτεία µας.

 

Στην Αρχαία Ελλάδα η Φιλοσοφία δεν διδασκόταν µόνο στις σχολές, και πανεπιστήμια τότε δεν υπήρχαν. Οι Φιλόσοφοι κατείχαν έναν ευρύτερο κοινωνικό ρόλο, το έργο του διδασκάλου των νέων πολιτών, ανεξάρτητα από την οποιαδήποτε τυχούσα επαγγελµατική τους ειδίκευση. Η Ελληνική Φιλοσοφία ως συλλογικό αγαθό διαπερνούσε και διαπότιζε όλα τα στρώµατα και επίπεδα της κοινωνίας, πνευματώνοντας κάθε μόριο, κάθε κύτταρο του κοινωνικού οργανισμού που ονομάζεται πόλις. Λειτουργούσε δηλαδή ως Δίαυλος πνεύματος και φωτός έχοντας ως δυο της άκρα από την μια τον Φιλόσοφο και από την άλλη τον Πολίτη, και ως στύλο σύνδεσης και ενοποίησης των δύο τον αναντικατάστατο φωταγωγικό θεσμό της Ελληνικής Παιδείας.

 

Έτσι εν µέρει εξηγείται το θαύµα του Ελληνικού Πολιτισμού, το αξεπέραστο ύψος της συλλογικής διάνοιας των Ελλήνων. Μέσω της σύνδεσης του πνεύματος και του πρακτικού, καθημερινού ατομικού και συλλογικού βίου που επιτύγχανε ο ενωτικός δίαυλος της Παιδείας, εξασφαλίζοντας μια έλλογη, ανθρωπιστική και πνευματική ζωή για όλους τους πολίτες αλλά και για την πόλη στην ολότητά της.

 

Οι Αρχαίοι μας Φιλόσοφοι και νομοθέτες γνώριζαν πως το κλειδί της επίλυσης και της θεραπείας των ατομικών και συλλογικών προβλημάτων της πολιτείας έγκειται στην ορθή φιλοσοφική Παιδεία: στην διασφάλιση της πνευματικότητάς της όσο και στην εξασφάλισή της ως καθοριστικού αρμόδιου θεσμού διαμόρφωσης ενός ενάρετου, ηθικού και αξιοπρεπούς συλλογικού βίου.

Μήπως αυτή είναι η επίγνωση που ήρθε η ώρα να θυµηθούµε και εµείς; Μήπως ετούτο είναι το βαθύτερο κάλεσµα των καιρών µας;

Με ποιόν τρόπο μας μεθάει το αλκοόλ;

Υπάρχουν ένα σωρό πράγματα που οι άνθρωποι καταναλώνουν για κάποιο λόγο. Το φαγητό για να τους κρατήσει ζωντανούς, το νερό για να ξεδιψάσουν…

Το αλκοόλ όμως;

Γιατί μας αρέσει τόσο να το καταναλώνουμε;

Και τι γίνεται όταν μπει στο σώμα μας;

Υπάρχουν πολλά είδη μορίων αλκοόλ, αλλά αυτό που οι άνθρωποι συνήθως πίνουν είναι η αιθανόλη ή όπως αλλιώς ονομάζεται αιθυλική αλκοόλη. Αυτό είναι ένα μόριο που με τεχνικούς χημικούς όρους, μοιάζει με ένα σκυλάκι και αποτελείται από άτομα υδρογόνου, οξυγόνου και άνθρακα(C2H6O).

Το αλκοόλ κατευθύνεται στο πεπτικό σύστημα και επειδή είναι υδατοδιαλυτό, εισέρχεται στο νερό στην κυκλοφορία του αίματος.

Επειδή η αιθανόλη, σε ορισμένο βαθμό, μπορεί να κινηθεί μέσω λιπίδιων, μπορεί να περάσει και μέσα από τις κυτταρικές μεμβράνες. Δηλαδή, μπορεί να πάει λίγο πολύ παντού! Εξαπλώνεται μέσω των μυών και χωρίς να έχει μεταβολιστεί μπορεί να βγει μέσω του ιδρώτα από το δέρμα. Φτάνει στην καρδιά. Περνάει ακόμη και μια βόλτα από τον εγκέφαλο, και αυτό είναι το μυστικό των αρμοδιοτήτων της...

Αφού φτάσει εκεί, το αλκοόλ δρα σε ένα ορισμένο τμήμα του εγκεφάλου, τον επικλινή πυρήνα. Αυτή η περιοχή είναι ένα κομβικό σημείο ανάμεσα στο κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου και των τμημάτων που κάνουν συσχετισμούς και δημιουργούν αναμνήσεις. Το αλκοόλ προκαλεί την έκκριση ντοπαμίνης…Κάνει με λίγα λόγια τους ανθρώπους να αισθάνονται καλά.

Κάνει επίσης τους ανθρώπους να αισθάνονται σίγουροι και ομιλητικοί, αν και θεωρείται ότι είναι κατευναστικό. Όντως καταστέλλει τη λειτουργία του εγκεφάλου αλλά δεν περιορίζεται στο κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου. Αντ 'αυτού, τριγυρνά γύρω από τον εγκέφαλο και συνδέεται με πολλούς νευρώνες…

Προσκολλάται για παράδειγμα στους υποδοχείς γλουταμινικού οξέος αλλά δεν τους ενεργοποιεί: τους μπλοκάρει! Αν πιούμε πολύ και μπλακαριστούν πολλοί από αυτούς τους υποδοχείς ο εγκέφαλος αντιδρά με συγκεκριμένο τρόπο (πιο αργά ή ακόμα και καταθλιπτικά).

Το αλκοόλ επίσης προσκολλάται στους υποδοχείς GABA και επιβραδύνει την λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτό βοηθά ένας μεθυσμένο άτομο να αισθάνεται ηρεμία και υπνηλία, και επιβραδύνει περαιτέρω τη δραστηριότητα του εγκεφάλου.

Ο καθένας ξέρει ότι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ταυτόχρονα μπορεί να σκοτώσει ανθρώπους, αλλά πώς; Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, το αλκοόλ πιέζει τα νεύρα και τα νεύρα επηρεάζουν σχεδόν κάθε περιοχή του σώματος. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ κάνει τους ανθρώπους να κοιμούνται και καταστέλλει τα αντανακλαστικά τους.

Το πιο ανησυχητικό, πάντα, είναι το αλκοόλ εμποδίζει τον εγκέφαλο να κάνει βασικά πράγματα, που είναι προγραμματισμένος να κάνει από βρέφος: να δίνει τον ρυθμό της καρδιάς και της αναπνοής. Έτσι μπορεί κάποιος να πιει τόσο πολύ που να αποσυντονίσει τον εγκάφαλο και να… ξεχάσει να αναπνεύσει!

Το αλκοόλ διασπάται στο ήπαρ, με κάποιο κόστος για το ίδιο το συκώτι. Το αλκοόλ δεν καταστρέφει το συκώτι, αλλά τα προϊόντα που το συκώτι παράγει από τη διάσπαση του αλκοόλ προκαλούν ζημιά. Εν τω μεταξύ, κάθε αλκοόλη που δεν μεταβολίζεται περιφέρεται στο σώμα, βγαίνει στα ούρα από τους νεφρούς, διαρέει από το δέρμα, ή εκπνέεται από τους πνεύμονες.

Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι το αλκοόλ δεν έχει και καλή πλευρά. Ειδικά για το κρασί, οι επιστήμονες έχουν γράψει διθυράμβους για τα οφέλη στην υγεία από τη κατανάλωση κρασιού. Είναι γεγονός ότι η χαλάρωση και η ευθυμία μπορεί κυριολεκτικά να εμφιαλωθεί! Το μόνο που χρειάζεται είναι να έχουμε μέτρο και να ελέγχουμε πόσο αλκοόλ επιτρέπουμε να εισχωρήσει στον εγκέφαλο μας.

Από Ζωή και φως ο Άνθρωπος μετατράπηκε σε...

Σήμερα γνωρίζουμε τα τέσσερα στοιχεία της φύσης του υλικού μας κόσμου, τα οποία είναι η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά, και αυτά τα στοιχεία αποτελούν τον θνητό μας κόσμο, και την θνητή λογική του.

Υπάρχει και ένα πέμπτο στοιχείο, όπου μας μίλησαν γι'αυτό οι Έλληνες πρόγονοί μας, και είναι ο αιθέρας.

Υπάρχουν δύο κόσμοι, και τα τέσσερα στοιχεία παρακάτω, είναι το δοχείο της γένεσης του σκοτεινού υλικού κόσμου, της υγρής και σκοτεινής του φύσης...

Από τον μεν υλικό κόσμο που δημιουργήθηκε, η γη και το νερό μας έδωσαν την υγρή και σκοτεινή φύση, το θνητό μας σώμα, ο μεν αέρας μας έδωσε την θνητή λογική το σκοτεινό μας πνεύμα, και η μεν φωτιά μας έδωσε την ενεργειακή δομή, την ενέργεια.

Αυτός είναι και ο υλικός μας κόσμος, με την σκοτεινή του λογική, την ενεργειακή δομή του, όπου όλα είναι ενέργεια, και την σκοτεινή φύση πάνω στην οποία ζουν τα όντα, από γη και νερό.

Στην αντίπερα όχθη υπάρχει ένας άλλος κόσμος, φωτεινός, όπου όλα είναι φως!.. Πατέρας είναι ο Νους το φως! και ο Λόγος ο φωτεινός του Λόγος! όπου Φώς ο φωτεινός Λόγος, και όπου Λόγος η φωτεινή δομή του κόσμου, και όλα κινούνται στο φως, και όπου φως ο Νους, και όπου ζωή ο Λόγος (φωτεινό πεδίο)..όλα είναι φωτεινά, (φωτεινά όντα, φωτεινή δομή του κόσμου), και με μια σκέψη δημιουργούν την ζωή!.. και όπου σκέψη φωτεινή ο φωτεινός Λόγος.

Ζωή και φως!
Οι φωτεινοί άνθρωποι, στον εδώ υλικό κόσμο που ζουν, έχουν διπλή φύση, διότι από φως που ήταν μετατράπηκαν σε νου πνεύμα φωτεινό, (δεξί ημισφαίριο), και σκοτεινό πνεύμα - λογική, (αριστερό ημισφαίριο), και από φως που ήταν ο κόσμος, (φωτεινή δομή), μετατράπηκε σε ενέργεια, (ενεργειακή δομή), και από ζωή και φως, ζουν πλέον σε έναν κόσμο σκοτεινό.

Από φως που ήταν ο κόσμος, (πυρ), μετατράπηκε σε ενεργειακή δομή, ο φωτεινός νους μετατράπηκε σε σκοτεινή λογική, από φωτεινή οντότητα που ήταν, μετατράπηκε σε φωτεινό πνεύμα και σκοτεινό πνεύμα, και από ζωή και φως που ήταν και ζούσε μέσα στο άπλετο φως (άκτιστο πυρ), μετατράπηκε σε σώμα από γη και νερό, (σκοτεινή υγρή ύλη).

Τα βαριά στοιχεία η ύλη και το νερό που κατακάθησε από την κίνηση της δημιουργίας, δεν εμπεριέχουν τον φωτεινό Λόγο του Φωτεινού Πατέρα Νου Θεού.

Το σαρκώδες σώμα μας (από γη και νερό), είναι και θνητό, πεθαίνει, και ξαναγεννιέται, αποτελείται από πνεύμα σκοτεινό αλλά και φωτεινό με όσες αναλογίες προκύπτουν κάθε φορά.

Η φωτιά και ο αέρας ανήκουν στην υγρή σκοτεινή φύση της ύλης, διότι από φως που ήταν και ζωή - πυρ, , μετατράπηκε σε φωτιά, (ενεργειακή δομή - σκοτεινός Λόγος), και αέρας,(φωτεινό και σκοτεινό πνεύμα- δεξί και αριστερό ημισφαίριο), η γη και το νερό που ανήκουν στην υγρή και σκοτεινή ύλη που αντί για φως που ήταν η ζωή, τώρα ζωή είναι ο υλικός κόσμος μέσα σε σώμα υλικό από νερό και γη, τα πιο βαριά στοιχεία και τα πιο σκοτεινά).
Από ζωή και φως μέσα στο φως, μετατραπήκαμε σε πνεύμα φωτεινό και πνεύμα σκοτεινό, και από το φως που ζούσαμε, τώρα ζούμε μέσα σε σώμα σκοτεινό, και σε έναν κόσμο σκοτεινό).

Ο αιθέρας συμβολίζει την διπλή μας φύση σε αυτόν τον κόσμο, την φωτεινή δομή μας ενωμένη με την σκοτεινή δομή μας μέσα σε έναν κόσμο σκοτεινό...μόνον ο φωτεινός μας νους είναι ικανός να μας επιτρέψει να δούμε ξανά το φως!..όπου Ερεβοκτόνο φως είναι η ζωή!

Συμφωνίες…

Είναι απολύτως σημαντικό οι άνθρωποι πέραν μιας ηλικίας να έχουν όχι μόνο κατανοήσει αλλά και εμπεδώσει το νόημα των λόγων και πράξεών τους. Τον εαυτό τους δηλαδή από πριν.

Όσο μικρότερη είναι η ηλικία αυτή, που επέρχεται αυτή η συναίσθηση (βαθιά αντίληψη αυτού που ονομάζουμε πραγματικότητα σε σχέση με εμάς –το σύνολο του εαυτού μας-) τόσο το καλύτερο, καθώς ένα σωρό άσκοπες σκέψεις και ενέργειες θα παραμένουν στο περιθώριο, ανίκανες να συνδράμουν αρνητικά επηρεάζοντας την σκέψη, την ηρεμία, τον χαρακτήρα και ακολούθως τη συμπεριφορά μας.

Επιμένω λέγοντας ότι ο κάθε άνθρωπος δικαιούται εάν όχι οφείλει να έχει κατασταλαγμένες απόψεις για κάθε τι που αφορά τον ίδιο, τον στενό του περίγυρο την κοινωνία ολόκληρη, στο εύρος της οποίας ζει και συναναστρέφεται.

Οι ιδέες του ομοίως παραμένουν προσωπικές και άξιες. Όποιες και εάν είναι (αφ’ ης στιγμής δεν γίνονται πράξη επιζήμια για τους γύρω του).

Όλοι οι υπόλοιποι οι οποίοι συνθέτουν τον περίγυρό του, δικαιούνται εάν θέλουν να συμφωνούν, να εγκρίνουν, να ακολουθούν ή να απέχουν. Να διαφωνούν οριζοντίως ακόμα …καθέτως. Σιωπώντας ή κραυγάζοντας…

Η όποια συμφωνία ή διαφωνία των λίγων ή των πολλών καθόλου δεν υποχρεώνει το υποκείμενο. Καθόλου.

Ο κάθε ένας κάλλιστα μπορεί να διατηρεί της απόψεις του στο βαθμό και την ένταση την οποία και επιθυμεί χωρίς να επιθυμεί υποσυνείδητα θιασώτες –πόσο μάλλον ενσυνείδητα!-. Η άγρα θαυμαστών εγκυμονεί κινδύνους.

Εδώ είναι το μεγάλο μυστικό.

Το να θεωρεί κάποιος εαυτό άξιο θαυμασμού, θα έλεγα ότι αγγίζει τα όρια του απίθανου (με την έννοια του κακού ενδεχόμενου) για να μην πω κάτι άλλο κατά πολύ βαρύτερο που θα έχει σχέση με τη λογική του.

Πέραν όλων αυτών, επανερχόμενος ισχυρίζομαι, ότι ο κάθε ένας εξακολουθεί να έχει το δικαίωμα του ομιλείν και του εκφράζεσθαι καθ’ οιονδήποτε τρόπο, καθώς το ορθό και το λάθος (της έκφρασης και της ιδέας) εδρεύει πολύ μακρύτερα από εκεί οπού πολλοί θεωρούν (Εάν όντως υφίσταται αντικειμενικώς ένα!).

Για ανθρώπους λοιπόν με συναίσθηση, η όποια κριτική τούς ασκείται, στέκει στο περιθώριο περιμένοντας τη σειρά της για αξιολόγηση, ενστερνισμό ή απόρριψη.

Εκείνος ο οποίος δεν περιμένει-επιθυμεί* κάτι, αυτός που είναι με άλλα λόγια αυτάρκης, ούτε επηρεάζεται, αλλά ούτε και ενοχλείται. Σχεδόν δεν ακούει, διότι απλά δεν νοιάζεται. Η αδιαφορία του αυτή δεν έχει καμία σχέση με την απαξίωση των συνομιλητών του, σχετίζεται όμως άμεσα με τη γνώμη που λέγεται με μόνο σκοπό για να ειπωθεί.

Δεν γυρεύει ακόλουθους γιατί δεν ξέρει τι να τους κάνει, απλά εκφράζει τις απόψεις του…

Πίσω από όλα αυτά που λέω, κρύβεται η παραίνεση της παρρησίας του λόγου. Ο κάθε ένας εξ’ ημών και υμών, και δικαιούται αλλά και οφείλει να έχει τις απόψεις του για τα θέματα εκείνα που κρίνει άξια, ομοίως δε, δικαιούται να εκφράζεται για αυτά κατά το δοκούν σε ευήκοα ώτα.

Η όποια αποδοχή παραμένει αδιάφορη. Και ορθά. Η όποια απόρριψη ομοίως. Και πάλι ορθά.

Το προφανές ποτέ δεν χρειάστηκε δικηγόρο ούτε χειροκρότημα.
Βεβαίως τα προφανή μοιάζουν με την κάθε αλήθεια.
Η κάθε αλήθεια με τον εαυτό τού καθενός από όλους εμάς.
Ο εαυτός του καθενός με τις αιτίες της διαμόρφωσης του χαρακτήρα του.

Από όλα αυτά συνάγουμε, ότι ο όποιος λόγος, μάς βρίσκει σύμφωνους μονάχα στα σημεία της ουσίας και όχι στο σύνολο αυτής. Θα μπορούσαμε να ‘’δεχθούμε’’ ακόμα και το περίγραμμα της μίας θεωρίας, αλλά σε καμία περίπτωση συμφωνία στο σύνολο της με τρόπο απόλυτο. όπως είναι απολύτως φυσικό…

Επομένως η όποια εμπαθής διαφωνία ή συμφωνία καθίσταται εκ των πραγμάτων ανεδαφική. Θα μπορούσα να πω και αίολη, μαχητή ή ακόμα και κουτή**

Στον αντίποδα, εκείνη η με τα επιχειρήματα τεκμηριωμένη, περιζήτητη!

Ο κάθε ένας εκφράζεται εκεί όπου και επιθυμεί με τον τρόπο που επιλέγει, που αρέσκεται, που μπορεί. Ονομάζει εκείνα που θέλει επίσης με τον τρόπο που θέλει, που πιστεύει, που αρέσκεται να το κάνει.

Θα ήταν εξόχως υποκριτικό να εκφραζόταν με τρόπο αλλιώτικο, με εκείνον ίσως τον τρόπο που θα επιθυμούσαν οι περισσότεροι ή οι λιγότεροι. Θα ήταν επίσης υποκριτικό να έλεγε εκείνα που θα έπρεπε να ακουστούν, εκείνα που η πλειοψηφούσα γνώμη θα θεωρούσε ορθά ή ορθότερα…

Επιμένω κλείνοντας, ότι ο καθένας δεσμεύεται από όλα εκείνα που ελπίζει, αποσκοπεί, θέλει να αποκομίσει πράττοντας-λέγοντας το ένα ή το άλλο πράγμα. Υφίσταται μία δουλεία την οποία σχεδόν δεν αντιλαμβάνεται.

Εκείνος όμως ο οποίος παραμένει ουσιαστικά αδιάφορος*** (με τη άριστη των εννοιών) παραμένει και ουσιαστικά ελεύθερος, καθώς οι όποιοι στόχοι γαλουχούν (με την κακή έννοια) την αυθορμησία και των λόγων αλλά και της κάθε πράξης.

Οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι εάν όλοι συμφωνούσαμε σε όλα, θα υπήρχε ένα χρώμα για κάθε ρούχο, μία μάρκα αυτοκινήτου και καμία, μα καμία συζήτηση για το οτιδήποτε καθώς τα πάντα θα ήταν γνωστά και σύμφωνα με όλους…
----------------------
* Το αναμενόμενο δεν είναι πάντοτε κάποια υλική ανταμοιβή. Θα μπορούσε να ήταν ακόμα και μία απλή συμπάθεια…
** Εφ’ όσον δεν συνοδεύεται από άξια επιχειρήματα.
*** Απολαβών- πάσης φύσεως κέρδους.

Ο βαθύτερος φόβος της αναγνώρισης του μεγαλείου μας

Ο βαθύτερος φόβος μας δεν είναι πως είμαστε ανεπαρκείς.Ο βαθύτερος φόβος μας είναι πως είμαστε δυνατοίπέρα από κάθε όριο.Αυτό που μας τρομάζει περισσότερο είναιτο φως μας και όχι το σκοτάδι μας.Ρωτάς τον εαυτό σου: Ποιος είμαιεγώ για να είμαι τόσο έξυπνος, τόσο όμορφος, τόσο ταλαντούχος και τόσοσυναρπαστικός;Αλήθεια, ποιος είσαι εσύγια να μην είσαι όλα αυτά;Είσαι ένα παιδί τουΣύμπαντος.Αν πιστεύεις πωςείσαι ένα ασήμαντο παιδί, δεν βοηθάς τον κόσμο.Δεν υπάρχει τίποτατο διαφωτιστικό στη συρρίκνωση, ώστε οι άλλοι άνθρωποι να μη νιώθουν ανασφαλείςγύρω σου.Γεννιόμαστε για να υμνούμετη δόξα του σύμπαντος που υπάρχει μέσα μας. Δεν υπάρχει μόνο σε μερικούς από εμάς:Υπάρχει σε όλους μας!Και καθώς αφήνουμε το φωςμας να λάμψει, δίνουμε υποσυνείδητα την άδεια μας και σε άλλους ανθρώπους να κάνουντο ίδιο.Και καθώς ελευθερωνόμαστεαπό το φόβο μας,η παρουσία μας ελευθερώνειαυτομάτως κι άλλους».
Μαριάν Γουίλιαμσον
Ας αναλύσουμε και ας στοχαστούμε το παραπάνω κείμενο:
Ο βαθύτερος φόβος μας δεν είναι πως είμαστε ανεπαρκείς,
Ο βαθύτερος φόβος μας είναι ότι είμαστε δυνατοί πέρα από κάθε όριο…..
Και αν μπορούσαμε να δεχτούμε αυτό,
αυτό θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να κάνουμε κάτι,
θα σήμαινε ότι έχουμε την ευθύνη για όλα αυτά που συμβαίνουν στη ζωή μας,
θα σήμαινε ότι μπορούμε να αλλάξουμε κάθε «κακό» που μας συμβαίνει και να δημιουργήσουμε το δικό μας παράδεισο στη γη.
Αυτό θα σήμαινε ότι είναι γελοίο να μιζεριάζω,
Αυτό θα σήμαινε ότι δεν είμαι το θύμα των καταστάσεων,
Αυτό θα σήμαινε πως έχω κάνει κάτι «λάθος»,
Αυτό θα σήμαινε πως εγώ έχω δημιουργήσει την ζωή μου ετσι όπως είναι τώρα,
Αυτό θα σήμαινε πως εγω βάζω τρικλοποδιές στον εαυτό μου,
Αυτό θα σήμαινε πως εγώ σαμποτάρω την εξέλιξη μου
Αυτό θα σήμαινε πως εγώ σαμποτάρω την υγεία,
Αυτό θα σήμαινε πως εγώ σαμποτάρω τις σχέσεις μου,
Αυτό θα σήμαινε πως εγώ δημιουργώ καταστάσεις που μου προκαλούν θυμό, πόνο, πίκρα, απόρριψη, εγκατάλειψη,
Θα σήμαινε πως μου αρέσει να βιώνω θυμό, πόνο, πίκρα, απόρριψη, εγκατάλειψη κ.τ.λ.
Αυτό που μας τρομάζει περισσότερο είναι
το φως μας και όχι το σκοτάδι μας.
Ρωτάς τον εαυτό σου: Ποιος είμαι
εγώ για να είμαι τόσο έξυπνος,
τόσο όμορφος, τόσο ταλαντούχος
και τόσο συναρπαστικός;
Αλήθεια, ποιος είσαι εσύ
για να μην είσαι όλα αυτά;

Είσαι ένα παιδί του Σύμπαντος.
Έχω συνειδητοποιήσει τι ευθύνη φέρνει αυτό; Σημαίνει πως οτιδήποτε χρειάζομαι το έχω αυτήν εδώ την στιγμή, δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα, δεν χρειάζεται να προσπαθήσω για τίποτα, δεν χρειάζεται να επιτύχω τίποτα. Και εδώ έρχεται η προσωπικότητα να μου πει, ότι αν δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα, τότε ποιος είμαι; Μέχρι στιγμής γνωρίζω ποιος είμαι από τα επιτεύγματα μου, από τους ρόλους μου, από τις δημιουργίες μου, από τις θετικές επιβεβαιώσεις που λαμβάνω από τους άλλους όταν έχω επιτύχει κάτι. Αλλά αν δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα από όλα αυτά, τότε ποιος είμαι;
Και αν δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα, σημαίνει να μείνω στην σιωπή και να συνδεθώ, να θυμηθώ απλά όλα όσα Είμαι. Αλλά πως θα το κάνω αυτό; Πως θα το κάνω, αφού πάντα εκπαιδευόμουν για το αντίθετο, πώς θα το κάνω αυτό τώρα;
Αν δεχθώ αυτή την εκδοχή σημαίνει ότι όλα όσα μου έμαθαν, όλα όσα δημιούργησα, και όλα αυτά πάνω στα οποία στηρίχτηκα ήταν απλά ……. Ψευδαισθήσεις.
Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παραδεχτώ ότι ζούσα και ζώ μέσα στις ψευδαισθήσεις.
Και αυτό σημαίνει ότι είμαι έτοιμη και αποφασισμένη πια να δω και να γνωρίσω την αληθινή μου ταυτότητα.

Είμαι;
Αν πιστεύεις πως
είσαι ένα ασήμαντο παιδί, δεν βοηθάς τον κόσμο.
Δεν υπάρχει τίποτα το διαφωτιστικό στη συρρίκνωση,
ώστε οι άλλοι άνθρωποι να μη νιώθουν ανασφαλείς γύρω σου.
Δεν υπάρχει καμία εξέλιξη, καμία ροή αν πιστεύεις πως είσαι ασήμαντος. Συνεχίζεις να σέρνεσαι μέσα στο βάλτο, μέσα στο βούρκο και τίποτα δεν ρέει στην ζωή σου. Επαναλαμβάνεις τα ίδια και τα ίδια, κάνεις τα ίδια λάθη, κρύβεις το πρόσωπο σου γιατί νομίζεις και καλά ότι οι άλλοι θα φοβηθούν όταν αρχίζεις να αντιλαμβάνεσαι την δύναμη σου. Γιατί φοβάσαι να παραδεχτείς ότι μπορείς να σώσεις αρχικά τον εαυτό σου και μετά να βοηθήσεις και τους άλλους; Ναι το ξέρω είναι βαρύ το καθήκον. Καταλαβαίνω πως δεν το αντέχουν οι ώμοι σου, αλλά νομίζεις πως δεν το αντέχουν. Και έτσι προτιμάς να σέρνεσαι στα χαμηλά από το να «κοπιάσεις» να «ανέβεις». Όμως όλος ο κόπος που χρειάζεται να κάνεις είναι απλά να κουνηθείς από το λήθαργο της ασημαντοσύνης σου.

Το αντέχεις αυτό;
Γεννιόμαστε για να υμνούμε
τη δόξα του σύμπαντος που υπάρχει μέσα μας. Δεν υπάρχει μόνο σε μερικούς από εμάς:
Υπάρχει σε όλους μας!
Και καθώς αφήνουμε το φως
μας να λάμψει, δίνουμε υποσυνείδητα την άδεια μας και
σε άλλους ανθρώπους να κάνουν το ίδιο.
Και καθώς ελευθερωνόμαστε
από το φόβο μας,
η παρουσία μας ελευθερώνει
αυτομάτως κι άλλους».
Και έτσι είναι! Αξίζει να το τολμήσουμε και να μην το φοβηθούμε. Γιατί μόνο έτσι «κινδυνεύουμε» να ζήσουμε αληθινά.

Το θέλουμε;
Όμως το αξίζουμε, όμως έχουμε έρθει για να ζήσουμε, για να χαρούμε, να δημιουργήσουμε και να εκφράσουμε το μεγαλείο μας.
Ας μην αφήσουμε τη ζωή να πάει χαμένη, ας μην «κάψουμε» ακόμα μια ενσάρκωση. Ας μην χάσουμε αυτή την ευκαιρία.
Τώρα πέρα από κάθε άλλη φορά μπορούμε!
Μπορούμε και η ώρα είναι Τώρα για να εκφράσουμε το θεό που είμαστε.
Ας το κάνουμε, με Ερεβοκτόνο φώς, αγάπη και θέληση.

Ποιοι χαρακτηρίζονταν «δίκαιοι φόνοι» στην αρχαιότητα;

<Ο Ορέστης σκοτώνει τον Αίγισθο και την Κλυταιμνήστρα, Bernardino Μέι, 1654.

Μετά τη δολοφονία του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα και τον Αίγισθο, η Ηλέκτρα τον φυγάδευσε στη Φωκίδα, στο βασιλιά Στρόφιο, που ήταν θείος του. Ύστερα από χρόνια, ο Ορέστης επέστρεψε στις Μυκήνες με το φίλο και ξάδελφό του Πυλάδη, και εκδικήθηκε το θάνατο του πατέρα του Αγαμέμνονα, σκοτώνοντας την Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της.

Ποιοι χαρακτηρίζονταν «δίκαιοι φόνοι» στην αρχαιότητα;
Μπορεί κάποιοι να μυκτηρίζουν τον χριστιανισμό για τη θέση του απέναντι στη μοιχεία, αλλά στην αρχαιότητα ακόμη και ο φόνος για λόγους μοιχείας θεωρείτο … δίκαιος φόνος (!!). Ας διαβάσουμε, λοιπόν, πώς αντιμετώπιζαν οι αρχαίοι Έλληνες την μοιχεία και πώς την τιμωρούσαν!...
ΟΤΑΝ μιλάμε για μοιχεία, εννοούμε την παράβαση της συζυγικής πίστης από τον έναν από τους συζύγους. Παλιότερα αποτελούσε ποινικό αδίκημα. Όλες οι σχετικές διατάξεις περί μοιχείας έχουν καταργηθεί ως αναχρονιστικές. Πριν την κατάργηση των σχετικών διατάξεων η μοιχεία αποτελούσε συγκεκριμένο λόγο διαζυγίου (καταργηθέν άρθρο 1439 Α.Κ.).
Με το νόμο 1329/83, με τον οποίο έγινε εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της ισότητας ανδρών και γυναικών, η μοιχεία τεκμαίρεται ότι προκαλεί ισχυρό κλονισμό στην έγγαμη συμβίωση και δίνει τη δυνατότητα στους συζύγους να ζητήσουν διαζύγιο λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης τους.
Σήμερα το θέμα της μοιχείας, που δεν αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα, αλλά μία από τις αιτίες ενός διαζυγίου, έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις, παρά το γεγονός ότι ο χριστιανισμός, στον οποίον πιστεύουν πολλοί άνθρωποι, ήταν ένα είδος … αναχώματος προς την μοιχεία. Άλλωστε ο ίδιος ο Χριστός είπε πει: «Ός αν απολύση την γυναίκα αυτού, δότω αυτή αποστάσιον. Εγώ δε λέγω υμίν ότι ός αν απολύση την γυναίκα αυτού παρεκτός λόγου πορνείας, ποιεί αυτήν μοιχάσθαι…» (Ματθ. 5, 31-32).
Δυστυχώς το θέμα αυτό είχε –και έχει- πολλές φορές απάνθρωπη κατάληξη, αφού ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι λιθοβολούν μέχρι θανάτου του μοιχούς, όπως την εποχή του Χριστού που πήγαν να λιθοβολήσουν την μοιχαλίδα (!!)
Παρά ταύτα, υπάρχουν ορισμένοι οι οποίοι πιστεύουν ακόμη και σήμερα σε «δίκαιους» ή «περιττούς» φόνους, ενώ οι θεωρίες τους πολλές φορές είναι αντιφατικές.
Για παράδειγμα υπάρχουν ορισμένοι αιρετικοί οι οποίοι επιτρέπουν στους οπαδούς των να σκοτώνουν τους ένοπλους ληστές πού επιτίθενται στο σπίτι τους και απειλούν την ζωή τους και την περιουσία τους. Αλλά όταν επιτίθεται ένα ληστρικό κράτος για να κατακτήσει κάποιο άλλο, οι αιρετικοί αυτοί, που βρίσκονται στο δεύτερο κράτος, δεν επιτρέπεται να λάβουν μέρος στην ένοπλη άμυνα κατά του επιτιθεμένου» (!)

Η ΜΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ
Ας έλθουμε, τώρα, στην αρχαιότητα όπου ως «δίκαιοι φόνοι» θεωρούνται αυτοί που διαπράττονταν σε πολεμικές μάχες και σε μοιχείες!
Η ίδια η Ελληνική Μυθολογία αναφέρεται πολλές φορές σε θέματα μοιχείας. Η Αφροδίτη, για παράδειγμα, δυσαρεστημένη που υποχρεώθηκε να παντρευτεί τον ανάπηρο 'Ηφαιστο, τον απατά μέσα στο ίδιο του το παλάτι με τον Άρη. Ο Ήφαιστος μαθαίνει τη μοιχεία από τον Ήλιο που όλα τα βλέπει και, για να εκδικηθεί, χαλκεύει μετάλλινα δίχτυα, λεπτά σαν τα νήματα της αράχνης, και ζώνει με αυτά το ένοχο κρεβάτι έπειτα φεύγει, τάχα για να πάει στη Λήμνο. Αμέσως ο Άρης βρίσκει την ευκαιρία να συναντήσει την Αφροδίτη, μόλις όμως πλαγιάζουν, βρίσκονται μπλεγμένοι στα αόρατα δίχτυα και δεν μπορούν να κουνηθούν. Ειδοποιημένος από τον 'Ηλιο πάλι, ο Ήφαιστος γυρίζει, ανοίγει την πόρτα του θαλάμου και φωνάζει όλους τους θεούς να έρθουν να δουν τις ντροπές της Αφροδίτης, που καταφρόνησε τον άντρα της, γιατί είναι κουτσός και άσχημος, και προτίμησε τον όμορφο Άρη. Τώρα όμως πήρε την εκδίκησή του• και δεν έχει, λέει, σκοπό να λύσει τους ενόχους, αν ο πατέρας της Αφροδίτης, ο Δίας, δεν του επιστρέψει όλα τα δώρα που του είχε προσφέρει, για να του τη δώσει. Ακούοντας τις φωνές του οι θεοί μαζεύονται όλοι στο παλάτι του. Μόνο οι θεές απουσιάζουν από ντροπή, γιατί το θέαμα δεν είναι βέβαια κατάλληλο για κυρίες. Και πάλι αντηχεί το άσβηστο γέλιο των αθανάτων, καθώς αντικρίζουν το παράνομο ζευγάρι δεμένο πάνω στο κρεβάτι. Tα σχόλια αρχίζουν: Η κακή δουλειά δεν προκόβει. Nα που ο κουτσός και αργοκίνητος Ήφαιστος έπιασε με τους δόλους του τον γρήγορο Άρη. Έπειτα γυρίζει ο Απόλλωνας και ρωτά πονηρά τον Ερμή: Θα ήθελες την ώρα αυτή να βρίσκεσαι στη θέση του Άρη; Κι εκείνος αποκρίνεται: Ας βρισκόμουν στο πλευρό της χρυσής Αφροδίτης και ας με έζωναν τρεις φορές τόσα δίχτυα και ας με έβλεπαν όχι μόνο οι θεοί, αλλά και οι θεές όλες! Και πάλι οι θεοί βάζουν τα γέλια• μόνο ο Ποσειδώνας κρατιέται σοβαρός και παρακαλεί τον 'Ηφαιστο να λυτρώσει τον Άρη με την υπόσχεση, αν εκείνος αρνηθεί έπειτα να πληρώσει τα λύτρα, να του τα δώσει ο ίδιος. Ο Ήφαιστος πείθεται και λύνει τους ενόχους. — Μια οικογενειακή τραγωδία, που τελειώνει και αυτή χωρίς σοβαρές συνέπειες. (1)
Κι όχι μόνον!... Εκτός από την Πελοπία και το γιο της τον Αίγισθο, ο Τάνταλος και ο Πλεισθένης ήταν επίσης παιδιά του Θυέστη. Αυτά τα δυο, τα μικρότερα, τα έσφαξε ο Ατρέας, και τις σάρκες τους, ψημένες, τις πρόσφερε στον Θυέστη, σαν εκδίκηση για τη μοιχεία του με την Αερόπη. (2)
Αλλά και στην πατρίδα ο γερο - Ναύπλιος, σαν έμαθε τη συμφορά, αρμάτωσε καράβι, κίνησε και πήγε στην Τροία και ζήτησε από τους αρχηγούς να του δώσουν εξηγήσεις και να αποκαταστήσουν την τιμή του γιου του. Αυτοί όμως δεν του έδωσαν σημασία και τότε ο πληγωμένος πατέρας επινόησε τη φοβερή εκδίκηση του. Γύρισε στην Ελλάδα και μίλησε παντού με τα χειρότερα λόγια για τους ήρωες, για τη συμπεριφορά τους στους ξένους τόπους και για τα ξεφαντώματα τους με τις γυναίκες που άρπαζαν όπου τις έβρισκαν. Και μ' αυτό έσπρωξε τις νόμιμες γυναίκες στη μοιχεία. Τότε η Κλυταιμήστρα πρόδωσε τον Αγαμέμνονα με τον Αίγισθο, η Αιγιαλεία τον Διομήδη με τον Κομήτη και η Μήδα τον Ιδομενέα με τον Λεύκο, τότε και στην Ιθάκη συνάχτηκαν οι μνηστήρες γύρω από την Πηνελόπη και έτρωγαν το βίος του Οδυσσέα. Kα σαν έπεσε η Τροία και οι κατακτητές γύριζαν στα σπίτια τους, ο Ναύπλιος πήγε στην Εύβοια, στάθηκε στον Καφηρέα και εκεί με παραπλανητικές φωτιές τη νύχτα έκανε τα περαστικά καράβια των Ελλήνων να τσακιστούν πάνω στα βράχια και έτσι να χαθούν πολλοί. Λένε πως και ο ίδιος ο Ναύπλιος αργότερα βρήκε παρόμοιο θάνατο σε κάποιο ταξίδι του (βλ. και τόμ 5, Παλαμήδης κ.α.). (3)
Ο πανεπιστημιακός μας δάσκαλος Ι. Θ. Κακριδής; λέει πως «το αδελφικό μίσος και την καταραμένη γενιά, πάνω στις γραμμές του μύθου του Δαναού και του Αιγύπτου, του Προίτου και του Ακρίσιου, του Ετεοκλή και του Πολυνείκη, του Ώτου και του Εφιάλτη, του Ρωμύλου και του Ρέμου, του Κάιν και του 'Αβελ, είναι μεταμυκηναϊκή και προδίδει το πώς έβλεπαν οι δωριείς ηγεμόνες της Αργολίδας τους προκατόχους της επικράτειάς τους. Σ' αυτούς και εύλογο και εύκολο ήταν να προσαρτήσουν όλες τις μνήμες του ελληνισμού από βάρβαρα ήθη και εγκληματικές πράξεις, από θεολογικά δόγματα και λατρευτικά τυπικά, που για τις ιστορικές κοινωνίες η σημασία τους δεν ήταν πια προσιτή. Άλλωστε σε όλες τις λογοτεχνίες και σε όλους τους καιρούς το αδελφικό μίσος και η προδοσία, η μοιχεία και η αιμομειξία, ο βιασμός και ο φόνος, σαν αφηγηματικά στοιχεία, ήταν πολύ πιο συναρπαστικά από την αδελφική αγάπη, τη συζυγική πίστη και την ειρηνική συμβίωση.» (!!) (4)

Τι ήταν η ραφανίδωσις; Γιατί έβαζαν στα οπίσθια του μοιχού τη ραφανίδα (: ραπανάκι); Ποιοι ήταν οι εύπροικτοι; Πως ήταν το κούρεμα ” μοιχόν”; Ποια ήταν η ονοβάτιδα;
Σε ένα άρθρο του γνωστού συγγραφέα και ιστορικού ερευνητή κ Θ. Καρζή (5) διαβάζουμε:
Στην αρχαία Αθήνα, όταν ο σύζυγος έλειπε – και, έλειπε τις περισσότερες ώρες – η γυναίκα του δεν είχε το δικαίωμα να δεχτεί άντρα στο σπίτι. Μερικές βέβαια θα το ήθελαν, αν τυχόν ήταν αηδιασμένες από το σύζυγο ή ερωτευμένες με άλλον• αλλά στην αρχαία Αθήνα η μοιχεία ήταν έγκλημα βαρύτατο και η τιμωρία των μοιχών αφηνόταν στην διάκριση του δικαστή – αν έφταναν τελικά ως εκεί, γιατί οι παλιότεροι νόμου του Δράκοντα τους παρατούσαν στο έλεος εκείνου που τους έπιανε αυτόφωρα, ενώ οι νεώτεροι του Σόλωνα πρόσφεραν στο σύζυγο τρεις εναλλακτικές λύσεις: είτε να τους σκοτώσει και τους δύο, είτε να ευνουχίσει το μοιχό, είτε να τον εξαναγκάσει με βασανιστήρια να εξαχοράσει τη ζωή του στην τιμή που ήθελε ο απατημένος. Συχνά η εκτέλεση του μοιχού γινόταν με λιθοβολισμό, από πολλούς μαζί πολίτες, που πρόστρεχαν στις κραυγές του συζύγου. Αν ωστόσο αποδειχνόταν ότι ο ένοχος είχε χρησιμοποιήσει βία για να συνευρεθεί με τη σύζυγο, τότε ο σύζυγος δε δικαιούταν παρά μιαν αποζημίωση, που το ύψος της οριζόταν από τους δικαστές και ήταν συνήθως μια μνα (100 δραχμές). Όπως γίνεται φανερό, ο νομοθέτης, συντάσσοντας τον περίεργο τούτο νόμο, θεώρησε πιο επικίνδυνη για την κοινωνική τάξη της αποπλάνηση από το βιασμό.
Από δίκη περνούσαν οπωσδήποτε οι μοιχοί στην περίπτωση που δεν υπήρχε αυτόφωτο αδίκημα• και τότε ο δικαστής, εφόσον τους έκρινε ένοχους, τους καταδίκαζε σ’ οποιαδήποτε ποινή εκτός από θάνατο. Μια από τις ποινές των μοιχών ήταν η ραφανίδωσις ή παράτιλμος, δηλαδή το μπήξιμο μιας ραφανίδος μεγέθους καρότου στον πρωκτό τους, οπότε στο εξής τους αποκαλούσαν ονειδιστικά ευπροίκτους. Άλλη ποινή ήταν το κούρεμα, γι’ αυτό και το είδος του κουρέματος που εμείς το λέμε «σύριζα», οι αρχαίοι Αθηναίοι το αποκαλούσαν μοιχόν. Το δικαστήριο μπορούσε να επιβάλει και πρόστιμο, τα μοιχάγρια. Όπως είπαμε και σε προηγούμενες σελίδες, η τελευταία αυτή ποινή είχε ταξικό χαρακτήρα, αφού μονάχα οι πλούσιοι μπορούσαν να ξεμπλέξουν εξαγοράζοντας την ποινή τους. Αν η γυναίκα που πιανόταν αυτόφωρα σε παράνομη σεξουαλική πράξη ήταν ανύπαντρη ή κόρη, ο αδερφός ή ο πατέρας είχε δικαίωμα να την πουλήσει σκλάβα. Ένας μεταγενέστερος νόμος, που φαίνεται ότι επιχειρεί να περιορίσει κάπως τις καταχρήσεις του αρσενικού πληθυσμού σε βάρος του θηλυκού, δεν επέτρεπε στον Αθηναίο να πουλήσει την κόρη του ή την αδερφή του, κάτι που μέχρι τότε ήταν νόμιμο, παρά «μόνο» εφόσον αποδειχνόταν πως είχε έρθει σε σεξουαλική επαφή πριν από το γάμο της. Σε περίπτωση βιασμού παρθένας, το δικαστήριο επέβαλλε στο βιαστή πρόστιμο 10 μνων (1.000 δραχμών), δεκαπλάσιο δηλαδή από το πρόστιμο για το βιασμό παντρεμένης. Μετά την καταδίκη της, η μοιχαλίδα διωχνόταν αμέσως από το σπίτι και στο εξής της απαγορευόταν να μετέχει σε θρησκευτικές τελετές• ενώ, αν παρουσιαζόταν μ’ εμφάνιση εξεζητημένη, ο καθένας μπορούσε να την προσβάλει, να της ξηλώσει τα κοσμήματα, να της σκίσει τα ρούχα, να τη βρίσει, να την εξευτελίσει (6) ….

«ΔΙΚΑΙΟΣ ΦΟΝΟΣ», ΛΟΙΠΟΝ;
Σε όλα αυτά που προαναφέραμε, αξίζει τον κόπο ν’ αναφερθούμε σ ένα δημοσίευμα της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία», που έγινε την 21ην Σεπτεμβρίου του 2009 και αναφέρει πώς βρέθηκε μια αρχαία δικαστική έδρα, την οποία έφερε στο φως μία ανασκαφή στην περιοχή της Ακρόπολης. Μεταξύ άλλων, λοιπόν, διαβάζουμε τα εξής:
«…. Ως ένα από τα αρχαιότερα δικαστήρια της Αθήνας αναφέρεται το «Δικαστήριον επί Δελφινίω» (περί το 500 π.Χ.), που βρίσκεται στην περιοχή του Ιλισού (στα νοτιοδυτικά του μεταγενέστερου ναού του Δελφινίου Απόλλωνος). Σώζονται τα θεμέλιά του μέσα στην αρχαιολογική περίφραξη, στη συμβολή των οδών Αθαν. Διάκου και Αμαλίας. Σ' αυτό το δικαστήριο, που ιδρύθηκε από τον βασιλιά της Αθήνας Αιγέα, πατέρα του Θησέα, δίπλα στο ανάκτορό του, δικάζονταν οι «δίκαιοι» φόνοι. Δηλαδή, εκείνοι που διαπράττονταν σε περίπτωση μοιχείας ή κατά τις πολεμικές συγκρούσεις. Εκεί πήγε να δικαστεί για να εξιλεωθεί ο Θησέας, γιατί είχε σκοτώσει τους μυθικούς γίγαντες γιους του Πάλλαντα, τους Παλλαντήδες.
Το δικαστικό έδρανο, που βρέθηκε τυχαία στην ίδια περιοχή (νοτιοανατολικά της Ακρόπολης), δεν φαίνεται να έχει ποτέ μετακινηθεί από τη θέση του. Είναι ένα ορθογώνιο, μαρμάρινο «πόντιουμ» πίσω από το οποίο θα στεκόταν ο δικαστής και γύρω του ο κατήγορος, οι κατηγορούμενοι και οι μάρτυρες. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν το εύρημα ως ένα από τα σπουδαιότερα των τελευταίων χρόνων, γιατί μαρτυρά για πρώτη φορά την ύπαρξη δικαστηρίου στη θέση αυτή.
Στην περίπτωση αυτή δεν φαίνεται να υπήρχε κάποιο οικοδόμημα, σε αντίθεση με το «επί Δελφινίω» που ήταν ένα τριμερές οικοδόμημα με αυλή μπροστά - το λεγόμενο «Περίφρακτον», που περιέβαλλε το δικαστήριο. Δίκες στο ύπαιθρο αφορούσαν κυρίως φόνους, ώστε να μη βρεθούν κάτω από την ίδια στέγη με τον φονιά. Στις πηγές αναφέρονται κι άλλα δικαστήρια, όπως το «τρίγωνο» από το σχήμα του και το «παράβυστο», που δίκαζε σε μέρη αφανή της πόλης ασήμαντες υποθέσεις. Για τους πρώτους δικαστές γνωρίζουμε ότι αποτελούνταν από ένα συμβούλιο ευγενών. Το σώμα αυτό αργότερα πέρασε υπό τον έλεγχο της Εκκλησίας του Δήμου.
Η ανασκαφή του οικοπέδου έχει ολοκληρωθεί αλλά η βαριά και πολύτιμη έδρα της Θέμιδας περιμένει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο να αποφασίσει πότε θα γίνει η μεταφορά της σε άλλο χώρο στεγασμένο και ασφαλή. Προς το παρόν παραμένει στο οικόπεδο που βρέθηκε. Υπάρχει όμως ο κίνδυνος να ξεχαστεί εκεί και τα καιρικά φαινόμενα του χειμώνα να σβήσουν τα χαράγματα που φέρει το αρχαίο και να χαθούν ενδεχομένως πολύτιμες πληροφορίες.» (7)
-------------------
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
1. «Ελληνική Μυθολογία» Εκδοτική Αθηνών.
2. «Ελληνική Μυθολογία». «Οι Ήρωες», Εκδοτική Αθηνών.
3. Ελληνική Μυθολογία» Εκδοτική Αθηνών.
4. «Ελληνική Μυθολογία». «Οι Ήρωες», Εκδοτική Αθηνών.
5. Πηγή: «Η γυναίκα στην αρχαιότητα» , Θ. Καρζή, εκδόσεις Φιλιππότη, σελ. 205, 20
6. Κατά τον Πλούταρχο, σε άλλες ελληνικές πόλεις ο μοιχαλίδα πάθαινε ακόμη χειρότερα. Στην Κύμη π.χ. την έσερναν πρώτα στην αγορά και την ανέβαζαν σ’ ένα μεγάλο λιθάρι, για να τη δει και να τη χλευάσει όλος ο κόσμος. Μετά την κάθιζαν πάνω σ’ ένα γάιδαρο και τη γυρόφερναν σ’ όλη την πόλη, κάτω από λοιδορίες, βρισιές και φτυσίματα. Τέλος την ξαναπήγαιναν στην αγορά, πάνω στο ίδιο λιθάρι, όπου τη «βάφτιζαν» ονοβάτιδα. Μ’ αυτόν τον ατιμωτικό «τίτλο» θα την προσαγόρευαν από τότε ώσπου να πεθάνει, απαγορεύοντάς της τη συμμετοχή σε θρησκευτικά καθήκοντα και κρατώντας τη σε καραντίνα «για να μη διαφθείρει και τις άλλες γυναίκες». Φυσικά, όπως και στην Αθήνα, ο σύζυγος την έδιωχνε από το σπίτι, γιατί κι αν ακόμη διανοούταν να δείξει συγκατάβαση και να τη συγχωρέσει, η κοινωνία θα τον αποκήρυχνε και θα τον περιφρονούσε σαν άτιμον. (Βλέπε: «24γράμματα» μέσα στο Διαδίκτυο)
7. Ελευθεροτυπία, Ν. Κοντράρου-Ρασσιά, 21/09/2009.