Ο Θεόφραστος, ο οποίος κληρονόμησε την ηγεσία της Σχολής, αμέσως μετά τον θάνατο του Αριστοτέλή, το 322 π.Χ. και κράτησε την ηγεσία της μέχρι το 288 π.Χ. καλλιέργησε μία πλούσια Επιστημονική και συγχρόνως Λογοτεχνική παραγωγή.
Μετά την πραγματικά επιτυχημένη διδακτική του δράση, η Σχολή γνώρισε μέρες σημαντικού πνευματικού μεγαλείου και αλησμόνητης ακμής.
Ονομαστές είναι οι Βοτανολογικές εργασίες που παρέμειναν κλασικές στο είδος τους στα χρόνια εκείνα. Στον τομέα της Ιστορίας των Επιστημών, παρουσιάστηκε ένα θεαματικά μεγάλο έργο, που έχει τίτλο “Φυσικαί Δίκαι”, που αποτελεί μία ιστορία της Ελληνικής Φυσικής και ταυτόχρονα Μεταφυσικής Φιλοσοφίας σε όλη την έκτασή της, μέχρι τον Πλάτωνα.
Ο Εύδημος, συμμαθητής του Θεοφράστου, έγραψε μία εμπεριστατωμένη Ιστορία των Μαθηματικών και της Αστρονομίας. Λίγο αργότερα ο Μένων συνέγραψε μία Ιστορία της Ιατρικής.
Είναι άξιο προσοχής να επισημάνουμε ότι, πολλοί Περιπατητικοί, και κυρίως ο Δικαίαρχος ο Μεσσήνιος καθώς και ο Αριστόξενος, ο σπουδαίος αυτός θεωρητικός και ιστορικός της Ελληνικής Μουσικής, επανέφεραν στο προσκήνιο μία σημαντική θεωρία των Πυθαγορείων, που ατυχώς, την είχε πολεμήσει ο Πλάτων με το έργο του: “Η Ψυχή είναι Αρμονία”.
Η μόνη διαφορά που προκύπτει στη μελέτη των Περιπατητικών σε αυτό το θέμα είναι μόνο ότι πιστεύουν, ότι μετά το θάνατο του ανθρωπίνου σώματος, η Αρμονία που είχε αποκτηθεί διαλύεται και χάνεται.
Ο Δικαίαρχος μάλιστα, εννοούσε την Αρμονία Ψυχή, ως αρμονική ανάμνηση των τεσσάρων στοιχείων σύνθεσης και λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος.
Επισημαίνω ότι, ο πλέον αυθυπόστατος και επιστημονικά καταρτισμένος νους στην Περιπατητική Σχολή, ήταν ο Στράτων ο Λαμψηκηνός, διάδοχος του Θεοφράστου στη διεύθυνση της Σχολής.
Στον τομέα της Ειδικής Φυσικής, ο Στράτων εμπνεύσθηκε εντελώς καινούργιες ιδέες που κυριολεκτικά μάγεψαν τη μαθητιώσα νεολαία της Σχολής. Ο Αέρας, σύμφωνα με τη θεωρία του Στράτωνα, αποτελείται από σωματίδια που “γεμίζουν τον χώρο”, καλύπτοντας το “Κενό” μέσα στο φυσικό περιβάλλον.
Σε κάθε πίεση, μάλιστα, προβάλλει και μία αντίσταση.
Σε συνάφεια με τη συγκεκριμένη αυτή θέση που τήρησε ο Στράτων, αναπτύσσεται μια “καινούργια Διδασκαλία” για τη σύνθεση των σωμάτων, η οποία ορίζει τα εξής: “Όλα τα σώματα, με μοναδική εξαίρεση το διαμάντι, έχουν μέσα τους κενά σε ανεπαίσθητες μικρές διαστάσεις”.
Σε αντίθεση με τους Ατομικούς, ο Στράτων κάνει δεκτές μέσα στον κόσμο των σωμάτων, δυνάμεις οι οποίες αποτελούν υποκείμενα της ύλης, οι οποίες όμως προσδιορίζουν τις βασικές της ιδιότητες.
Η Φυσική Θεωρία του Στράτωνα, η οποία συνδέεται με τις θεωρίες όλων των κορυφαίων Περιπατητικών, έχει δυναμικό χαρακτήρα, και για μεγαλύτερη ακρίβεια αποτελεί μία σύνθεση από μηχανιστικές και δυναμικές αρχές.
Ο Στράτων, δεν αρνείται τη διδασκαλία του Αριστοτέλη που αφορά στον Αιθέρα, με συμπληρωματική παραδοχή του ολόκληρη τη Δυαρχική Κοσμολογία του, αφού βεβαίως εξηγεί ότι: “η ουσία του Ουράνιου Θόλου είναι πύρινη”!
Η άποψη επίσης του Στράτωνα, ότι τα άστρα λαμβάνουν φως από τον Ήλιο, καταδεικνύει την αντίρρησή του στη γνώμη του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, και πολλών άλλων Ελλήνων Φιλοσόφων, καθώς μάλιστα παρουσίαζε ως έχοντα ψυχή τα ουράνια σώματα, με λογική και όντα θείας υπόστασης.
Όμως, η μεγαλύτερη διαφορά που προέκυψε μεταξύ της Αριστοτελικής Κοσμοθεωρίας και αυτής του Στράτωνα, βρισκόταν στην απόρριψή του να δεχθεί το βασικό Αριστοτελικό Δόγμα της “Πρώτης Κινητικής Αρχής” ισχυριζόμενος ότι η Φύση είναι “δημιουργική και σύμφυτη, έχοντας ως πρώτη δύναμη την Ύλη”!
Λαμβάνοντας τελικά ο Στράτων αυτή τη θέση, αρνείται με πάθος κάθε ανθρωπομορφική και τελεολογική θεώρηση της φύσεως, ισχυριζόμενος ότι, η αρχικοί παράγοντες για κάθε γέννηση και φθορά αποτελεί γεγονός “Συμβατικό” και όχι “Υπερβατικό”.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, η Επιστήμη της Ψυχολογίας του Στράτωνα είναι καθ’όλα σύμφωνη με τη Φυσική του. Υποστηρίζει την ενότητα της Ψυχής με το Σώμα, και αντιτίθεται με σφοδρότητα στις απόψεις των προδρόμων του, για κάθε αντίθετη γνώμη. Η άποψή του μάλιστα για τη σχέση ανάμεσα στη Νόηση και την Αίσθηση, είναι ότι “η Αίσθηση χωρίς τη Νόηση είναι αδύνατη”!
Η Ψυχή, είναι σύμφυτη με το Σώμα του ανθρώπου αλλά και του ζώου. Σε καμία περίπτωση δεν δέχεται ο Στράτων ότι μπορεί να αποτελέσει θέμα μελέτης σχετικής με την ύπαρξη της Ψυχής πριν από τη γέννηση του Σώματος ή, μετά τον θάνατό του.
Ο Στράτων αποδεικνύει ως δυναμικός Ενιστής, πάνω σε μία ολότελα εμπειρική βάση, και ταυτόχρονα ως Φυσικής Επιστήμης, με την πλέον σύγχρονη ερμηνεία των όρων.
Στα επόμενα κλασικά χρόνια, στην Αττική, δεν έπαψε ποτέ να λειτουργεί η έντονη Φιλοσοφία, οι μελέτες και οι έρευνες. Εκτός από τις Σχολές που ίδρυσαν ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, προστέθηκαν και πολλές άλλες Σχολές Ελλήνων φιλοσόφων.
Με την είσοδο της Στωϊκής Φιλοσοφίας και της Φιλοσοφίας των Επικουρείων, άνθισαν και άλλα παράλληλα ρεύματα μέσα στο αθηναϊκό άστυ, με πρωτεύουσα την Αθήνα.
Μέσα σε αυτό το πνευματικό πεδίο, συνέχιζαν τη ζωή τους παλαιά και νέα ρεύματα, με θέσεις και αντιθέσεις, με φιλίες και έχθρες, με δυναμικές διανοητικές αντιζηλίες, που όμως δημιούργησαν φιλοσοφικά ρεύματα πάνω στα οποία ανδρώθηκαν οι σπουδαιότερες Σχολές και τα κορυφαία εργαστήρια παραγωγής Φιλοσοφίας σε όλες τις εποχές του τότε κόσμου.
Μέχρι τα τελευταία χρόνια του τότε Ελληνικού Πολιτισμού, η Αθήνα ακτινοβολούσε το φως της Γνώσης στα πέρατα του κόσμου.
Αλησμόνητο στους αιώνες θα μείνει το απαστράπτον φως μιας εποχής που τιμήθηκε από τα ουράνια τέκνα του Σωκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη που η παρουσία τους στη σκηνή της παγκόσμιας ιστορίας του πνεύματος φώτισε η αθάνατη Τριλογία των Ονομάτων τους και της διανοητικής τους υπεροχής, η ισχύς της οποίας διαπερνά τους αιώνες.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου