ΠΕΡΙΑΝΔΡΟΣ Ο ΚΟΡΙΝΘΙΟΣ

Περίανδρος ο Κορίνθιος περίπου 667-587 π.X.

 

Ο σοφός τύραννος

 

Ο Περίανδρος ήταν γιος του Κύψελου, πρώτου τυράννου της Κορίνθου, ο οποίος όφειλε το όνομά του στο γεγονός ότι, όταν ήταν βρέφος, η μητέρα του Λάβδα τον είχε κλείσει σε ένα κιβώτιο (κυψέλη) για να τον σώσει από τους Βακχιάδες που κυβερνούσαν τότε την Κόρινθο. Οι Βακχιάδες, στο γένος των οποίων ανήκε και η μητέρα του Κύψελου, φοβούνταν ότι, σύμφωνα με δελφικό χρησμό, το βρέφος αυτό, όταν θα ανδρωνόταν, θα τους ανέτρεπε και θα τους έπαιρνε την εξουσία.

 

            Ο χρησμός βγήκε αληθινός. Ο Κύψελος ανέτρεψε τους Βακχιάδες και διετέλεσε τύραννος της Κορίνθου επί 30 χρόνια. Παρ’ ότι τύραννος, ο Κύψελος φαίνεται ότι ήταν δημοφιλής και δεν χρησιμοποιούσε προσωπική φρουρά.

 

Τα καλύτερα βλαστάρια

Όταν πέθανε ο Κύψελος, το 627 π.X., τον διαδέχθηκε ο Περίανδρος, ο οποίος αποδείχθηκε ευφυέστερος του πατέρα του αλλά και ασύγκριτα σκληρότερος. Αντίθετα από τον Κύψελο, ο Περίανδρος διατηρούσε προσωπική φρουρά 300 δορυφόρων (έφεραν δόρυ) και για να παραμείνει στην εξουσία εφήρμοσε χωρίς τον παραμικρό δισταγμό τη συμβουλή που του έδωσε – εν είδει παραβολής – ο τύραννος της Μιλήτου Θρασύβουλος.

 

Ο Ηρόδοτος αφηγείται ότι ο Περίανδρος έστειλε κάποιον έμπιστό του στον Θρασύβουλο για να του ζητήσει τη συμβουλή του σχετικά με την επιτυχία της τυραννίδας του. Ο Θρασύβουλος πήρε τον απεσταλμένο του Περίανδρου σε ένα χωράφι με σπαρτά και, χωρίς να βγάλει κουβέντα από το στόμα του, με ένα ραβδί άρχισε να χτυπά και να τσακίζει όλους τους μεγαλύτερους και ευρωστότερους βλαστούς. Ύστερα από αυτή την παράξενη βόλτα στο χωράφι ο απεσταλμένος του Περίανδρου ρώτησε τον Θρασύβουλο να του πει τι παράγγελνε στον αφέντη του. Και ο τύραννος της Μιλήτου του απάντησε ότι έπρεπε να αφηγηθεί στον κύριό του τη βόλτα τους στο χωράφι.

 

Πράγματι, επιστρέφοντας στην Κόρινθο, ο απεσταλμένος αφηγήθηκε στον Περίανδρο το περιστατικό. Ο Περίανδρος κατάλαβε αμέσως τι εννοούσε ο Θρασύβουλος και θανάτωσε όλους τους πλέον προβεβλημένους πολίτες της Κορίνθου εξοντώνοντας έτσι όλους τους πιθανούς ανταγωνιστές του.

Βίαιος με τους πάντες

H σκληρότητα και η αγριότητα του Περίανδρου δεν είχαν όρια. Φαίνεται ότι, είτε με κλωτσιές είτε γκρεμίζοντάς την από μια σκάλα, σκότωσε και την ίδια του τη σύζυγο, τη Λυσιδίκη, κόρη του τυράννου της Επιδαύρου Προκλέους, την οποία ο ίδιος αποκαλούσε Μέλισσα. Στη συνέχεια, κατά την αφήγηση του Διογένη Λαέρτιου, έκαψε ζωντανές τις παλλακίδες του, οι οποίες είχαν κατηγορήσει άδικα τη Μέλισσα και, εξαγριώνοντάς τον, τον είχαν κάνει συζυγοκτόνο.

 

Από τη Μέλισσα ο Περίανδρος είχε δύο γιους, τον Κύψελο και τον Λυκόφρονα. Ο Κύψελος ήταν καθυστερημένος πνευματικά αλλά ο Λυκόφρων ήταν ένας ευφυής και ευαίσθητος νέος ο οποίος, μετά τον θάνατο της μητέρας του, έφυγε και πήγε στον παππού του, τον Προκλέα, με τη βοήθεια του οποίου αποπειράθηκε να εγκαταστήσει δική του τυραννίδα σε μια περιοχή της Κορινθίας κοντά στην Επιδαυρία. Ο Περίανδρος φυσικά δεν το δέχθηκε αυτό και εξεστράτευσε εναντίον του πεθερού του, τον ανέτρεψε και προσάρτησε την Επίδαυρο στην επικράτειά του. Τον Λυκόφρονα τον έστειλε στην Κέρκυρα, όπου στο παρελθόν οι κάτοικοι του νησιού είχαν σκοτώσει τον ετεροθαλή αδελφό του Λυκόφρονα Νικόλαο, καρπό εξωσυζυγικής σχέσης του Περίανδρου, όπως ήταν και οι δύο άλλοι γιοι του Περίανδρου, ο Ευαγόρας και ο Γόργος.

 

Προς το τέλος της ζωής του και αφού όλοι οι άλλοι γιοι του είχαν πεθάνει, ο Περίανδρος προσπάθησε να συμφιλιωθεί με τον Λυκόφρονα και να τον ονομάσει διάδοχό του. Μαντεύοντας όμως την επιθυμία του Περίανδρου οι Κερκυραίοι σκότωσαν τον Λυκόφρονα. Εξαλλος ο Περίανδρος κυρίεψε το νησί, σκότωσε τους πρωταιτίους και πήρε 300 νέους αριστοκρατικών οικογενειών και τους έστειλε στη Λυδία για να ευνουχιστούν. Καθώς όμως το πλοίο με τους άτυχους νέους πλησίαζε στη Σάμο, η Ηρα εισάκουσε τις παρακλήσεις τους και έστειλε τους Σαμιώτες να τους σώσουν.

 

Επίλυση προβλημάτων

Ωστόσο, παρά την επιβολή και διατήρηση της εξουσίας του με υπερβολική αγριότητα, ο Περίανδρος φαίνεται ότι υπήρξε φωτισμένος ηγέτης και στην εποχή του η Κόρινθος γνώρισε μεγάλη ακμή. Στο κοινωνικό επίπεδο ο Περίανδρος έλαβε μέτρα που αποσκοπούσαν κυρίως στην εκτόνωση των κοινωνικών εντάσεων, οι οποίες ήταν ενδημικές σε όλες γενικώς τις ελληνικές πόλεις της αρχαϊκής εποχής. Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος ο Περίανδρος συνέχισε την αποικιακή πολιτική του πατέρα του Κύψελου ιδρύοντας στη Βόρεια Ηπειρο την Απολλωνία και στη Χαλκιδική την Ποτίδαια. Εξάλλου και η κατάκτηση της Κέρκυρας αποσκοπούσε στη διευκόλυνση του εμπορίου με τα ιταλικά και τα σικελικά παράλια.

 

Παράλληλα ο Περίανδρος προστάτευσε τους μικροκαλλιεργητές απαγορεύοντας στους πλουσίους να αγοράζουν καινούργιους δούλους και να τους χρησιμοποιούν χωρίς περιορισμούς στην καλλιέργεια των κτημάτων τους αυξάνοντας υπερβολικά τη δική τους παραγωγή. Από την άλλη, απαγόρευσε στους αγρότες να εγκαθίστανται στην πόλη ούτως ώστε να μπορεί να χρησιμοποιεί τον φτωχό αστικό πληθυσμό στα οικοδομικά έργα που είχε προγραμματίσει. Με τον τρόπο αυτόν εξισορρόπησε αρκετά ικανοποιητικά το βιοτικό επίπεδο τόσο των αγροτών όσο και της κατώτερης τάξης της πόλης.

 

Τεχνικά έργα

Ο Περίανδρος δημιούργησε το υδραγωγείο της πόλης εκμεταλλευόμενος το νερό της πηγής Πειρήνης, προσπάθησε να ανοίξει τον Ισθμό αλλά τα μέσα της εποχής δεν του το επέτρεψαν και γι’ αυτό κατασκεύασε τον Δίολκο. Ο Δίολκος κατασκευάστηκε στις αρχές του 6ου αιώνα π.X. Ηταν ένας δρόμος που χρησίμευε για τη μεταφορά των πλοίων από τη μία πλευρά του Ισθμού στην άλλη. Με τον τρόπο αυτόν αξιοποίησε τα λιμάνια των κόλπων Κορινθιακού και Σαρωνικού και αύξησε τη ναυτική δύναμη και το εμπόριο της Κορίνθου. Τα έσοδα από τους δασμούς των εμπορευμάτων στα κορινθιακά λιμάνια ήταν τόσο μεγάλα ώστε ο Περίανδρος δεν επέβαλε κανέναν άλλον φόρο στους υπηκόους του.

 

Καλύτερη η δημοκρατία

 Με τα πολιτικά αυτά μέτρα η Κόρινθος ανθούσε και ο Περίανδρος, δημιουργώντας φιλικές σχέσεις με διαφόρους ισχυρούς ηγεμόνες – από τον Θρασύβουλο της Μιλήτου και τον βασιλιά της Λυδίας Αλυάττη ως τον φαραώ της Αιγύπτου Ψαμμήτιχο B’, του οποίου το όνομα έδωσε στον ανιψιό και τελικά διάδοχό του -, εδραίωσε τη φήμη του ως ευφυούς και φωτισμένου ηγεμόνα. Ιδιαίτερα η πρακτική σοφία του Περίανδρου που βρήκε εφαρμογή στις διαιτησίες για την επίλυση διαφορών μεταξύ άλλων ελληνικών πόλεων τον κατέταξε ανάμεσα στους Επτά Σοφούς της αρχαιότητας. Ο Πλάτων ωστόσο στην Πολιτεία του, κρίνοντας το καθεστώς της τυραννίδας, δεν θεωρεί τον Περίανδρο και τόσο σοφό.

 

Κατά την τυραννίδα του Περίανδρου άνθησαν τα γράμματα και οι τέχνες. Τα κορινθιακά κεραμικά έγιναν διάσημα σε όλη τη Μεσόγειο και ο ποιητής Αρίων, ο οποίος λέγεται ότι τελειοποίησε τον διθύραμβο, έφυγε από τη γενέτειρά του Λέσβο και εγκαταστάθηκε στην Αυλή του Περίανδρου. Ο ίδιος ο Περίανδρος φαίνεται ότι έγραψε 2.000 στίχους σε ελεγειακό μέτρο με τον τίτλο Υποθήκες στον ανθρώπινο βίο. Εξάλλου του αποδίδονται διάφορα αποφθέγματα, όπως «Μελέτα το παν», «Καλόν ησυχία» αλλά επίσης και το «Δημοκρατία κρείττον τυραννίδος».

 

Ο Περίανδρος πέθανε από φυσικό θάνατο στα 80 του περίπου χρόνια έχοντας παραμείνει στην εξουσία 40. Όλοι οι γιοι του πέθαναν πριν από αυτόν και έτσι τον διαδέχθηκε ο ανιψιός του Ψαμμήτιχος, ο οποίος όμως πολύ γρήγορα ανατράπηκε και η Κόρινθος απαλλάχθηκε από τους τυράννους.

Κάθε χάραμα είναι μια νέα ευκαιρία

Υπάρχει αξία σε πολλά πράγματα στην καθημερινότητά μας τα οποία αγνοούμε. Αξία η οποία δεν μπορεί να μετρηθεί, να προσδιοριστεί, να εκφραστεί. Σε πράγματα τα οποία κοιτάζουμε, αλλά στ’ αλήθεια ποτέ δε βλέπουμε. Έτσι, οι άνθρωποι ανέκαθεν έδιναν αξία στο ηλιοβασίλεμα. Σε αυτήν την ειδυλλιακή βουτιά του ήλιου σε έναν ωκεανό που υποδέχεται λαμπρά το τέλος μιας ακόμη μέρας. Λίγοι, όμως, υπήρξαν εκείνοι που εξύμνησαν το χάραμα, αυτό το ένδοξο διάστημα λίγων λεπτών, τη μοναδική στιγμή της ημέρας που σηματοδοτεί ταυτόχρονα το τέλος και την αρχή.

Είναι που είμαστε περίεργα όντα και μας ελκύει το «τέλος». Ανέκαθεν το επαινούμε και δίνουμε σε αυτό τον καλύτερό μας εαυτό, φορώντας τη γοητευτική μελαγχολία –που τόσο μας πηγαίνει– για να παριστάνουμε τους ήρωες σε ταινίες των 70’s.

Ο μεγαλύτερος εχθρός της χαραυγής είναι η ίδια μας η καθημερινότητα. Ο καθένας προτιμάει να χουζουρέψει στο κρεβάτι μέχρι το ξυπνητήρι της ύστατης στιγμής, στο οποίο δε χωράνε αναβολές κι όταν τελικά καταφέρει να βγει απ’ τα σκεπάσματα προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί και να προετοιμαστεί για μια ακόμη μέρα βιοπάλης. Σε μέρες φυσικά που δε χρειάζεται να πάει στη δουλειά θα κοιμηθεί μέχρι το επόμενο μεσημέρι.

Ειδικά σε μια πόλη το να δει κανείς το χάραμα δεν είναι πάντα εύκολο, αλλά αυτό δε σημαίνει πως δεν είναι εκεί για εσένα. Όταν ξενυχτάς στο μπαλκόνι γεμίζοντας τασάκια κι αντί για το τηλεφώνημα που περίμενες έρχονται οι πρώτες αχτίδες του ήλιου να απελευθερώσουν κάθε παγωμένη –για καιρό– προσδοκία. Όταν οδηγείς συνοφρυωμένος στο δρόμο για τη δουλειά γκρινιάζοντας για το κρύο και ζητώντας απελπισμένα τον καυτό καφέ σου. Όταν επιστρέφεις από ξέφρενο night out και βγαίνεις απ’ το πρώτο μετρό της ημέρας με κλειστά ακόμη μάτια στις κυλιόμενες. Είναι εκεί για να σου δώσει την ευκαιρία που κανείς στ’ αλήθεια δε θα τολμήσει πια, αφού μάθαμε όλοι να είμαστε λιγόψυχοι και να μετράμε τις ευκαιρίες όπως ακριβώς κι ο φοιτητής τα ψιλά που του απέμειναν για να περάσει τον μήνα.

Το χάραμα έρχεσαι κατά πρόσωπο με την πραγματική μοναξιά σου. Τι κι αν ξέρεις πως υπάρχει η πιθανότητα να είσαι στα όνειρα κάποιου; Αυτή πάντα υπάρχει. Τη δεδομένη στιγμή, όμως, δεν είσαι στη σκέψη κανενός. Υπάρχεις μόνο εσύ κι ένας ουρανός που και πάλι δεν έχει να σου δώσει απαντήσεις, αλλά μονάχα ένα θεαματικό ζευγάρωμα χρωμάτων αποκλειστικά για τα μάτια σου. Νιώθεις λες κι είσαι μόνος σε ένα σύμπαν απ’ άκρη σ’ άκρη δικό σου και το μόνο που αποδεικνύει την ύπαρξη ζωής είναι τα πουλιά που κελαηδούν και που ανέκαθεν σε εκνεύριζαν, αφού ποτέ δεν έβρισκες τον λόγο για να το κάνουν.

Αν ένιωθες ασήμαντος στο πλήθος του χαοτικού κόσμου, φαντάσου πώς αισθάνεσαι εκείνη τη στιγμή που αυτός ο κόσμος ανοίγει τις πύλες του για λίγους. Για εκείνους με τα ανοιχτά μάτια που δεν εστιάζουν σε ένα τιμόνι, σε ένα φανάρι, σε ένα ρολόι, αλλά μονάχα στον ουρανό.

Σε αυτά τα λίγα λεπτά αισθάνεσαι όπως ακριβώς όταν ακούς ένα τραγούδι το οποίο εναρμονίζεται απόλυτα με το φουρτουνιασμένο μέσα σου κι εκφράζει όσα εσύ με λόγια δε θα κατάφερνες ποτέ. Ο κρύος αέρας μοιάζει πιο καθαρός και πιο δικός σου από ποτέ. Δεν είναι ένα μείγμα καυσαερίου και μικροβίων, αλλά μια ανάσα πριν τη δεύτερη ευκαιρία σου. Πριν τη δική σου βουτιά σε έναν κόσμο γεμάτο καρχαρίες, μεν, αλλά κι όστρακα, δε.

Κανένα χάραμα δεν είναι το ίδιο. Όπως ο καθένας μας έχει κάτι να δώσει, κάτι που διαφέρει από μέρα σε μέρα, έτσι κι ο ήλιος. Άλλοτε θα δεις έναν ουρανό πεντακάθαρο να φλέγεται στην ηδονή ροζ και πορτοκαλί αποχρώσεων, άλλοτε να ξεπροβάλλουν ηλιαχτίδες μέσα από γκρίζα σύννεφα κι άλλοτε θα βλέπεις μονάχα σύννεφα. Ίσως έχει κι εκείνος τις μαύρες του, άλλωστε όλοι έχουμε δικαίωμα στο day off! Ανέκαθεν, όμως, θα είναι εκεί για να σηματοδοτεί τη δεύτερη ευκαιρία στην οποία πολλές φορές κάνεις τα στραβά μάτια, φοβούμενος το μπουσούλημα της νέας αρχής.

Κι όσο για τα όνειρα, εκείνα που ευχήθηκες να πραγματοποιηθούν ως τα χαράματα ελπίζοντας πολλές φορές σε ένα θαύμα, μη λυπάσαι. Αν τα όνειρα χάνονταν στο άγγιγμα της πρώτης ηλιαχτίδας, δε θα επενδύαμε τόσο σε αυτά. Ίσως το όνειρό σου να μην πραγματοποιήθηκε όταν το είχες απελπισμένα ανάγκη να συμβεί, αλλά παραμένει μέσα σου. Θα είναι εκεί ως το ξημέρωμα που θα σε βρει πλάι στον άνθρωπο που θα το αξιοποιήσει όπως ακριβώς του αξίζει.

Το περιθώριο για μια νέα αρχή θα το βρεις μεταξύ του ορίζοντα και του ήλιου που ανατέλλει. Κι αν τελικά το χάραμα μερικές φορές πονάει περισσότερο απ’ το ηλιοβασίλεμα, είναι ακριβώς επειδή αυτό που σου προσφέρει αξίζει περισσότερο από καθετί.

Αυτοπεποίθηση είναι ένα ρούχο πολύτιμο, που ταιριάζει στον καθένα

Η αυτοπεποίθηση είναι κατά μια έννοια “η πίστη στον εαυτό μας”. Η πίστη ότι αξίζουμε, ότι μπορούμε, ότι η γνώμη μας, ο λόγος μας, η άποψή μας έχουν σημασία και... κατά συνέπεια, αυτοπεποίθηση σημαίνει να μπορούμε να εκφραζόμαστε, ελεύθερα, χωρίς φόβο, χωρίς την ανασφάλεια της επίκρισης, της απόρριψης και της μη- αποδοχής...

Αυτοπεποίθηση σημαίνει θέλω και σημαίνει μπορώ, αυτοπεποίθηση είναι η θετική αύρα που κατακτά τους άλλους, η αυτοπεποίθηση είναι σαγήνη και σιγουριά μαζί. Είναι ένα ρούχο πολύτιμο, που ταιριάζει στον καθένα, και προσαρμόζεται στα μέτρα του καθενός...

 

Να έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Η κάθε άποψη είναι μοναδική και ο κάθε ένας δικαιούται να έχει την δική του! Αρκεί να μην πιστεύουμε ότι πρέπει και οι άλλοι οπωσδήποτε να συμφωνούν μαζί μας...

 

Να αγαπάμε την εικόνα μας, την εικόνα του προσώπου και του σώματός μας. Ψηλοί, κοντοί, χοντροί, λεπτοί, ανοιχτόχρωμοι, μελαχρινοί, πλούσιοι ή φτωχοί, όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι. Ο καθένας μας έχει την αξία του, την ομορφιά του, την χάρη του! Βρες κι εσύ την δική σου χάρη, αγκάλιασε την και αγάπησέ την!

 

Να μην κρεμόμαστε από την γνώμη των άλλων. Όπως είπαμε, ο κάθε ένας έχει την άποψή του: για την ζωή, για τον κόσμο, για τα πάντα! Αλίμονο αν συμφωνούσαμε όλοι μεταξύ μας! Αποκλείεται... Άρα, αναπόφευκτα, κάποιοι θα διαφωνούσαν μαζί μας, αποκλείεται να αρέσουμε σε όλους... Ας το πάρουμε απόφαση!

 

Να αποδεχτούμε τα δεδομένα της ύπαρξης, που ορίζουν τη ζωή μας. Όσο νωρίτερα το καταφέρουμε τόσο πιο ανάλαφρα και πιο δυνατά θα πορευτούμε για την συνέχεια, απολαμβάνοντας το μόνο που πραγματικά υπάρχει: την ίδια μας τη Ζωή!

Χρειάζεται ο Θεός μεσάζοντες;

Λέγεται ότι, κάποτε, ο Βούδας πήγε σ’ ένα χωριό που βρισκόταν κοντά σ’ ένα μοναστήρι. Πολύς κόσμος τον πλησίαζε και τον ρωτούσε για ποιο λόγο δεν του άρεσαν οι μοναχοί και οι θρησκείες.

Λένε πως ο Βούδας απάντησε ότι δεν καταλάβαινε τον ρόλο των μοναχών και το νόημα των θρησκειών.

Μια μέρα έρχονται να τον δουν μερικοί μοναχοί μ’ ένα καλάθι γεμάτο φρούτα, ένα στεφάνι από λουλούδια και τους σεβάσμιους χαιρετισμούς του ηγούμενου του μοναστηριού.

“Ακούσαμε τα λόγια σου” του λέει ένας μοναχός, “και ήρθαμε να σου εξηγήσουμε ότι εμείς είμαστε κάτι σαν μεσάζοντες μεταξύ Θεού και ανθρώπων… και το ξέρουμε.”

Ακούγοντας αυτό το σχόλιο, ρωτάει ο Βούδας:
“Χρειάζεται ο Θεός μεσάζοντες; Μήπως δεν είναι παρών σε κάθε άνθρωπο και κάθε τόπο;”

Ο μοναχός τότε του εξηγεί:
“Όχι, δεν χρειάζεται ο Θεός μεσάζοντες, οι άνθρωποι όμως πρέπει να τον ανακαλύψουν. Ο μεγάλος μας δάσκαλος μας λέει ότι εμείς απλώς πουλάμε νερό στην όχθη του ποταμού, με την ελπίδα μια μέρα να καταλάβουν οι άνθρωποι ότι μπορούν και μόνοι τους να πάρουν νερό από το ποτάμι.”
Ο Βούδας βάζει τα γέλια…

Οι μοναχοί τον ρωτάνε που βρίσκει το αστείο σ’ αυτόν τον συλλογισμό.

“Λέτε, δηλαδή, ότι κάνετε με τόσο ζήλο μια προσωρινή δουλειά περιμένοντας τη στιγμή που δεν θα είναι πια αναγκαία, αντί να παραδεχτείτε ότι αν δεν ήσαστε εκεί να πουλάτε νερό, θα έπαιρνε πολύ λιγότερο χρόνο στους ανθρώπους ώσπου να καταλάβουν ότι μπορούν και μόνοι τους.”

Οι θεοί χρησιμοποιούν τους ανθρώπους σαν μπάλες

Ο κόσμος είναι ανίκανος να γιατρευτεί· δυσκολεύεται τόσο να υπομείνει αυτό που τον βασανίζει που κοιτάζει μόνο πώς θα απαλλαγεί, χωρίς να νοιάζεται για το αντίτιμο.

Σε χιλιάδες παραδείγματα βλέπουμε ότι συνήθως θεραπεύεται με δικό του κόστος, η απαλλαγή από το κακό που υπάρχει δεν είναι θεραπεία, αν δεν επιφέρει συνολική βελτίωση της υγείας.

Σκοπός του χειρουργού δεν είναι να αφαιρέσει την άρρωστη σάρκα, αυτό είναι ο δρόμος προς τη θεραπεία. Κοιτάζει πιο πέρα, να κάνει τη φυσιολογική να αναπτυχθεί ξανά και να επαναφέρει το μέλος στην κανονική του κατάσταση.

Όποιος προτίθεται μόνο να απομακρύνει εκείνο που τον κάνει να υποφέρει δεν πετυχαίνει το σκοπό του, γιατί το καλό δεν διαδέχεται απαραίτητα το κακό, ένα άλλο κακό μπορεί να το διαδεχθεί, και μάλιστα χειρότερο, όπως συνέβη στου ς δολοφόνους του Καίσαρα, οι οποίοι οδήγησαν τα δημόσια πράγματα σε τέτοια κατάσταση, που δικαιολογημένα μετάνιωσαν που ανακατεύτηκαν.

Σε πολλούς από τότε, μέχρι την εποχή μας, συνέβη το ίδιο.

Οι Γάλλοι, οι σύγχρονοί μου, μπορούν να πουν πολλά γι’ αυτό.

Όλες οι μεγάλες αλλαγές συγκλονίζουν το κράτος και το απορυθμίζουν.

Όποιος θα απέβλεπε κατευθείαν στη θεραπεία του Κράτους και το σκεφτόταν προτού κάνει κάτι, θα αποθαρρυνόταν εύκολα.

Ο Πακούβιος Καλάβιος διόρθωσε το λάθος αυτής της συμπεριφοράς με ένα καταπληκτικό παράδειγμα.

Οι συμπολίτες του ήταν ξεσηκωμένοι ενάντια στους κυβερνήτες τους. Ο ίδιος, πρόσωπο με μεγάλη εξουσία στην πόλη της Καπούα, βρήκε μια μέρα τρόπο να κλείσει τη Γερουσία στο παλάτι, και καλώντας το λαό στην πλατεία, τους είπε ότι έφτασε η μέρα που μπορούσαν ελεύθερα να πάρουν εκδίκηση από τους τυράννους που τόσο καιρό τους καταπίεζαν και οι οποίοι τώρα βρίσκονταν στο έλεός τους μόνοι και άοπλοι. Πρότεινε να τους φέρνουν έξω τον έναν μετά τον άλλον στην τύχη και να κρίνουν ξεχωριστά τον καθένα, εκτελώντας επιτόπου την απόφαση, υπό τον όρο επίσης ότι συγχρόνως θα έπρεπε να υποδείξουν κάποιον αξιοσέβαστο άνθρωπο για να αντικαταστήσει τον καταδικασμένο, ώστε η θέση να μην μείνει κενή.

Δεν πρόλαβαν να ακούσουν το όνομα του πρώτου Γερουσιαστή και μια κραυγή γενικευμένης δυσαρέσκειας ξεσηκώθηκε εναντίον του.

Καταλαβαίνω, είπε ο Πακούβιος, πρέπει να τον διώξουμε, είναι ένας αχρείος, ας βρούμε έναν καλό για να τον αντικαταστήσουμε.

Έπεσε ξαφνική σιγή, αφού όλοι δυσκολεύονταν να προτείνουν κάποιον.

Στον πρώτο τολμηρό που είπε το όνομα της δικής του επιλογής, η ομόφωνη αντίδραση όλων προς το συγκεκριμένο πρόσωπο ήταν ακόμη πιο μεγάλη, βρίσκοντας ένα σωρό ατέλειες και λόγους για να τον απορρίψουν.

Αφού άναψαν τα πνεύματα από τις αντικρουόμενες απόψεις, συνέβησαν ακόμη χειρότερα με τον δεύτερο Γερουσιαστή και τον τρίτο· όσο συμφωνούσαν στην αποπομπή τόσο διαφωνούσαν στη νέα εκλογή.

Έχοντας κουραστεί από αυτή τη διαμάχη χωρίς αποτέλεσμα, αρχίζουν, άλλος από εδώ άλλος από εκεί, να φεύγουν ένας ένας από τη συγκέντρωση, αποκομίζοντας ο καθένας για τον εαυτό του το συμπέρασμα ότι το πιο παλιό και πιο γνωστό κακό είναι πάντα πιο ανεκτό από ένα καινούργιο και μη δοκιμασμένο.

Ωστόσο, ίσως να μην είμαστε στα τελευταία μας. Η διατήρηση των κρατών είναι που πιθανότατα ξεπερνάει τη σκέψη μας.

Όπως λέει ο Πλάτωνας, η πολιτική οργάνωση ενός κράτους είναι κάτι δυνατό που δύσκολα διαλύεται. Αντέχει συχνά ενάντια σε θανάσιμες και εσωτερικές ασθένειες, ενάντια στο κακό των άδικων νόμων, ενάντια στην τυραννία, ενάντια στην υπερβολή και την άγνοια των διοικούντων, την ελευθεριότητα και την εξέγερση του λαού.

Σε κάθε καλό που μας τυχαίνει, συγκρίνουμε τους εαυτούς μας με εκείνο που είναι ανώτερο από εμάς και κοιτάμε όσους ευημερούν περισσότερο· ας αναμετρηθούμε με το κατώτερο, δεν υπάρχει κανείς τόσο κακόμοιρος που να μη βρίσκει ένα σωρό παραδείγματα για να παρηγορηθεί.

Το λάθος μας είναι ότι στεναχωριόμαστε περισσότερο βλέποντας ανθρώπους που είναι ανώτεροί μας αντί να χαιρόμαστε βλέποντας τους κατώτερούς μας.

Εντούτοις, ο Σόλων έλεγε ότι αν κάποιος συγκέντρωνε όλα τα κακά μαζί, δεν θα υπήρχε κανένας που θα διάλεγε, αντί για τα δικά του, να μοιραστεί δίκαια με τους άλλους ανθρώπους όλον αυτόν το σωρό των κακών και να πάρει το μερίδιο που θα του αναλογούσε.

Το κράτος μας πάσχει· υπήρξαν όμως άλλα πολύ πιο άρρωστα που δεν πέθαναν.

Οι θεοί παίζουν μαζί μας σαν να ήμασταν μπάλα και μας πετάνε από δω κι από κει.

“Οι θεοί χρησιμοποιούν τους ανθρώπους σαν μπάλες” (ΠΛΑΥΤΟΣ)

Michel de Montaigne, Περί δόξας και Περί ματαιότητας

Μια παράξενη πυρηνική σφαίρα παράγει ενέργεια από σύντηξη

Φυσικοί δοκιμάζουν μια παράξενη πυρηνική σφαίρα που θα μπορούσε να αποτελέσει επανάσταση στην παραγωγή ενέργειας από σύντηξη.

Δεν έχουμε ξαναδεί τίποτα παρόμοιο.
Είναι βέβαιο ότι η πυρηνική σύντηξη – η αντίδραση που πυροδοτεί τον Ήλιο μας – θα μπορούσε να είναι το κλειδί για καθαρή, απεριόριστη ενέργεια εδώ στη Γη.Αλλά μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης επιστήμης είναι πώς να αξιοποιήσει την αντίδραση της σύντηξης έτσι ώστε να παράγει περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνει. Και μια νέα δημοσίευση ισχυρίζεται ότι έχει βρει έναν τρόπο να κάνει ακριβώς αυτό.Αντί να γίνει άλλη μία προσπάθεια βελτιστοποίησης των γνωστών σχεδίων αντιδραστήρων σύντηξης, όπως οι tokamaks ή οι stellerators, μια ομάδα φυσικών, εξέτασε πειραματικά μερικούς νέους τύπους αντιδραστήρων.

Διαπίστωσαν ότι ένας περίεργος σχεδιασμός σφαίρας θα μπορούσε να αποτελέσει το κλειδί για την επίτευξη καθαρά θετικού ισοζυγίου σύντηξης, διότι, προς μεγάλη τους έκπληξη, έχει τη δυνατότητα να παράγει περισσότερη ενέργεια από όση χρησιμοποιεί.

Η βασική διαφορά, πέραν του σχήματός της, είναι ότι αυτή η πυρηνική σφαίρα συντήκει υδρογόνο και βόριο, αντί των ισότοπων υδρογόνου, δευτέριο (2H ή D) και τρίτιο (3H ή T). Και χρησιμοποιεί λέιζερ για να θερμάνει τον πυρήνα της αντίδρασης μέχρι 200 ​​φορές πιο καυτό από το κέντρο του Ήλιου.

Μή νετρονικές αντιδράσεις σύντηξης
Δευτέριο – Ήλιο-3 2D + 3He → 4He + 1p + 18.3 MeV
Δευτέριο – Λίθιο-6 2D + 6Li → 2 4He + 22.4 MeV
Υδρογόνο – Λίθιο-6 1p + 6Li → 4He + 3He + 4.0 MeV
Ήλιο-3 – Λίθιο-6 3He + 6Li → 2 4He + 1p + 16.9 MeV
Ήλιο-3 – Ήλιο-3 3He + 3He → 4He + 2 1p + 12.86 MeV
Υδρογόνο – Λίθιο-7 1p + 7Li → 2 4He + 17.2 MeV
Υδρογόνο – Βόριο 1p + 11B → 3 4He + 8.7 MeV
Υδρογόνο – Άζωτο 1p + 15N → 12C + 4He + 5.0 MeV

Εάν οι υπολογισμοί της ομάδας είναι σωστοί, η συσκευή αντιδραστήρα υδρογόνου-βορίου θα μπορούσε να κατασκευαστεί και να παράγει καθαρή θετική ενέργεια πριν από την ολοκλήρωση οποιουδήποτε από τους υπό δοκιμή γνωστούς αντιδραστήρες.

Ακόμη καλύτερα, όπως βλέπετε στον πίνακα, η αντίδραση υδρογόνου-βορίου δεν παράγει νετρόνια και συνεπώς δεν δημιουργεί ραδιενεργά απόβλητα ως υποπροϊόν.

“Είναι απόλυτα συναρπαστικό να βλέπουμε αυτές τις αντιδράσεις να επιβεβαιώνονται σε πρόσφατα πειράματα και προσομοιώσεις”, λέει η επικεφαλής ερευνήτρια Heinrich Hora, από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στην Αυστραλία.

“Νομίζω ότι αυτό θέτει την προσέγγισή μας μπροστά από όλες τις άλλες τεχνολογίες ενέργειας σύντηξης.

Οι αντιδράσεις σύντηξης αποτελούν την αντίθετη προσέγγιση στις αντιδράσεις πυρηνικής σχάσης στις οποίες βασιζόμαστε σήμερα για την πυρηνική μας ενέργεια: αντί να χωρίζονται οι πυρήνες των ατόμων σε μικρότερους, συνδυάζονται ή συγχωνεύονται δημιουργώντας έναν μεγαλύτερο.

Είναι παρόμοιες με τις αντιδράσεις που θερμαίνουν τον Ήλιο, καθώς οι ελαφρύτεροι πυρήνες συντήκονται για να δημιουργήσουν βαρύτερους με τη βοήθεια απίστευτων θερμοκρασιών και πιέσεων.

Όσο σπουδαίο ακούγεται αυτό θεωρητικά, άλλο τόσο αποδεικνύεται δύσκολο να αξιοποιηθεί στην πράξη. Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν καταγράψει ρεκόρ οι αντιδραστήρες σύντηξης σε όλο τον κόσμο, με τη Γερμανία να ενεργοποιεί τον πολλά υποσχόμενο αντιδραστήρα stellerator Wendelstein 7-X.

Αλλά παρά τις προόδους μας, δεν είμαστε πολύ κοντά στη δημιουργία καθαρού θετικού ισοζυγίου πυρηνικής σύντηξης. Απλώς, αυτό συμβαίνει επειδή αυτά τα μηχανήματα λαμβάνουν ακριβώς τόση ενέργεια για να παράγουν πλάσμα.

Στην πραγματικότητα, το Wendelstein 7-X δεν έχει σκοπό να παράγει ποτέ αξιοποιήσιμες ποσότητες ενέργειας. Είναι απλώς μια απόδειξη της θεωρητικής προσέγγισης.

Όμως, εδώ και χρόνια, η Hora και η ομάδα της δουλεύουν πάνω σε εναλλακτικά σχέδια. Και σε αυτή την μελέτη, τα εξέτασαν και πειραματικά καθώς και μέσω προσομοιώσεων.

Ο αντιδραστήρας υδρογόνου-βορίου που κατασκεύασαν λειτουργεί ενεργοποιώντας μια σύντηξη “χιονοστιβάδας” με μια ακτίνα λέιζερ που προσφέρει ένα τετρακις εκατομμύριο Watt σε ένα τρισεκατομμυριοστό του δευτερολέπτου.

Στο παρακάτω σχήμα βλέπετε με τι μοιάζει η σφαίρα σύντηξης που κατασκεύασε η ομάδα.Διάγραμμα που δείχνει αντίδραση υδρογόνου-βορίου. (UNSW)

Οι τελευταίες δοκιμές έδωσαν στην προσέγγιση υδρογόνου-βορίου μια ώθηση μπροστά από άλλες παρόμοιες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της σύντηξης δευτερίου-τριτίου, η οποία διερευνάται από την National Ignition Facility στις ΗΠΑ (και έχει επίσης το μειονέκτημα της παραγωγής ραδιενεργών αποβλήτων).

Η ομάδα συνέταξε χάρτη πορείας για την περαιτέρω ανάπτυξη της σύντηξης υδρογόνου-βορίου.


Τα καλύτερα νέα: Εάν στις μελλοντικές έρευνες δεν προκύψουν σημαντικά εμπόδια στην υλοποίηση της προσέγγισης αυτής, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένας πρωτότυπος αντιδραστήρας θα μπορούσε να κατασκευαστεί μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές προκλήσεις όσον αφορά τη βελτιστοποίηση των απαραίτητων αντιδράσεων και τη διατήρησή τους ώστε να είναι αρκετά σταθερές για να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, αυτή η νέα τεχνική σύντηξης, εφ’ όσον λειτουργήσει, θα μπορούσε να προσφέρει τεράστια οφέλη για όλη την ανθρωπότητα.

“Τα καύσιμα και τα απόβλητα είναι ασφαλή, ο αντιδραστήρας δεν θα χρειαστεί εναλλάκτη θερμότητας ούτε γεννήτρια με ατμοστρόβιλο ενώ τα λέιζερ που χρειαζόμαστε μπορούν να αγοραστούν από το ράφι κάποιου καταστήματος”, λέει ο Warren McKenzie, διευθύνων σύμβουλος της HB 11, ο οποίος είναι και ο κάτοχος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της νέας τεχνολογίας.

Η έρευνα έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό Laser and Particle Beams

Λιαντίνης: Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα το αληθινό

Όταν σήμερα μιλάμε για υποκρισία, η αναφορά μας γίνεται σε κάτι τόσο αυτονόητο, όσο και ο αέρας που αναπνέουμε. Το συνήθισε το αίμα μας το καυσαέριο…

Όλες οι σκέψεις μας, όλες οι λέξεις και οι πράξεις μας είναι κίβδηλες ως το τελευταίο τους κύτταρο. Γεννιόμαστε μέσα στην υποκρισία, μεγαλώνουμε μαζί της, την σπουδάζουμε με ζήλο, την διδάσκουμε με φανατισμό. Κι όταν πεθαίνουμε, την αφήνουμε τρίτη Διαθήκη στα παιδιά μας.

Η υποκρισία μας σκεπάζει, όπως τα περιζώματα τα κρυφά μας μέρη.

Μας προστατεύει, όπως η νύχτα τις νυχτερίδες.

Μας δυναστεύει και μας βολεύει, όπως οι πάγοι τις πολικές αρκούδες.

Αν ξεφύγουμε λίγο από την προστασία της, κινδυνεύουμε να βρεθούμε είτε κατεργαραίοι του νόμου, είτε αφορεσμένοι από τις εκκλησίες, είτε πελάτες των ψυχιατρείων. Ριντίκολα, σαν το Θεόφιλο στην Πορταριά. Ή αυτόχειρες, σαν το Συκουτρή στον Ακροκόρινθο…

Αν μας γεννιέται η απορία ότι την υποκρισία (πανταχού παρούσα τριγύρω μας) δεν την βλέπουμε πουθενά, είναι γιατί μας λείπει παντελώς το αντικείμενο της παραβολής και το μέτρο της σύγκρισης.

Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα το αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;

Εκείνος-η που δεν βγήκε ποτέ του από το γηροκομείο, είναι φυσικό να μη φαντάζεται ότι στους δρόμους κυκλοφορούν ωραίοι έφηβοι και τρυφερά κορίτσια…

Σπάσε τη Συνήθεια να είσαι ο εαυτός σου

Ας σκεφτούμε το εξής: τα πάντα στο σύμπαν αποτελούνται από υποατομικά σωματίδια, όπως είναι τα ηλεκτρόνια. Από τη φύση τους, τα σωματίδια αυτά, όταν υπάρχουν ως πιθανότητα, βρίσκονται σε κυματική κατάσταση, με την προϋπόθεση ότι δεν είναι αντικείμενα παρατήρησης.

Είναι εν δυνάμει «τα πάντα» και «τίποτα», έως ότου παρατηρηθούν. Υπάρχουν παντού και πουθενά, μέχρι να τα παρατηρήσουμε. Επομένως, τα πάντα στη φυσική πραγματικότητα υπάρχουν ως καθαρή δυνατότητα.

Εάν τα υποατομικά σωματίδια μπορούν να βρεθούν σε έναν άπειρο αριθμό πιθανών θέσεων ταυτόχρονα, είμαστε σε θέση να μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν άπειρο αριθμό πιθανών πραγματικοτήτων. Με άλλα λόγια, εάν μπορούμε να φανταστούμε ένα μελλοντικό γεγονός της ζωής μας το οποίο βασίζεται στις προσωπικές επιθυμίες μας, τότε η πραγματικότητα αυτή υπάρχει ήδη ως πιθανότητα στο κβαντικό πεδίο και μας περιμένει να την παρατηρήσουμε.

Εάν το μυαλό μας μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση ενός ηλεκτρονίου, τότε θεωρητικά μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση οποιασδήποτε πιθανότητας.

Αυτό σημαίνει ότι το κβαντικό πεδίο περιέχει μια πραγματικότητα στην οποία είμαστε υγιείς, πλούσιοι και ευτυχισμένοι, και η οποία εμπεριέχει όλες τις ιδιότητες και τις δυνατότητες του ιδεατού εαυτού που έχουμε στο μυαλό μας.

Μείνετε μαζί μου και θα δούμε ότι με ηθελημένη προσοχή, ειλικρινή εφαρμογή των καινούργιων γνώσεων και καθημερινές προσπάθειες, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας, ως παρατηρητές, για να προκαλέσουμε την «κατάρρευση» των κβαντικών σωματιδίων και να μετατρέψουμε έναν απέραντο αριθμό από υποατομικά κύματα πιθανοτήτων, στο επιθυμητό φυσικό γεγονός που ονομάζεται βίωμα.

Όπως ο πηλός, έτσι και η ενέργεια των άπειρων πιθανοτήτων, παίρνει μορφή από τη συνειδητότητα, από τη νοητική μας υπόσταση.

Και αν όλη η ύλη αποτελείται από ενέργεια, είναι λογικό η συνείδηση («ο νους» σε αυτήν την περίπτωση, όπως το ονόμαζαν ο Νεύτωνας και ο Ντεκάρτ) και η ενέργεια («η ύλη», σύμφωνα με το κβαντικό μοντέλο) να σχηματίζουν έναν τόσο ισχυρό δεσμό μεταξύ τους που γίνονται ένα. Ο νους και η ύλη είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Η συνείδηση μας (νους) επηρεάζει την ενέργεια (ύλη), γιατί η συνείδηση μας είναι ενέργεια και η ενέργεια έχει συνείδηση.

Στο κβαντικό μοντέλο, το σύμπαν είναι ένα άυλο, αλληλένδετο, ενοποιημένο πεδίο πληροφοριών, εν δυνάμει τα πάντα, αλλά ως προς την ύλη του τίποτα.

Το κβαντικό σύμπαν περιμένει έναν ενσυνείδητο παρατηρητή (εσένα ή εμένα) να επηρεάσει την ενέργεια με τη μορφή ενδεχόμενης ύλης, χρησιμοποιώντας το νου και τη συνείδηση (τα οποία από μόνα τους είναι ενέργεια), για να μετατρέψει τα κύματα ενεργειακών πιθανοτήτων σε ύλη.

Όπως ακριβώς το κύμα πιθανότητας του ηλεκτρονίου εμφανίζεται ως σωματίδιο μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, έτσι κι εμείς ως παρατηρητές επηρεάζουμε ένα σωματίδιο ή ένα σύνολο σωματιδίων να προκαλέσουν βιώματα με τη μορφή γεγονότων στη ζωή μας.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό για να κατανοήσουμε πώς μπορούμε να ασκήσουμε επιρροή ή να κάνουμε μια αλλαγή στη ζωή μας. Όταν μαθαίνουμε πώς να οξύνουμε την παρατηρητικότητα μας με στόχο να επηρεάσουμε εσκεμμένα το πεπρωμένο μας, πλησιάζουμε στο να βιώσουμε την ιδανική εκδοχή της ζωής, ενσαρκώνοντας την ιδεατή εκδοχή του εαυτού μας.

Είμαστε συνδεδεμένοι με τα πάντα στο κβαντικό πεδίο
Είμαστε, κατά κάποιον τρόπο, συνδεδεμένοι με μια πληθώρα πληροφοριών σε μια διάσταση πέρα από το χώρο και το χρόνο, όπως άλλωστε τα πάντα στο σύμπαν. Δεν χρειάζεται να αγγίζουμε ή να βρισκόμαστε κοντά στα φυσικά στοιχεία εντός του κβαντικού πεδίου, για να τα επηρεάσουμε ή να επηρεαστούμε από αυτά. Το σώμα μας είναι ένα σύνολο από οργανωμένα μοτίβα ενέργειας και πληροφοριών, που στο κβαντικό πεδίο, συνδέονται με τα πάντα.

Κάθε ένας από μας εκπέμπει ένα ξεχωριστό μοτίβο ενέργειας ή αλλιώς υπογραφή. Στην πραγματικότητα, οτιδήποτε έχει υλική υπόσταση εκπέμπει πάντα συγκεκριμένα μοτίβα ενέργειας. Και η ενέργεια αυτή μεταφέρει πληροφορίες.

Οι μεταβαλλόμενες διαθέσεις μας αλλάζουν στιγμιαία αυτήν την υπογραφή, συνειδητά ή ασυνείδητα, γιατί είμαστε κάτι περισσότερο από ένα σώμα, είμαστε συνείδηση και χρησιμοποιούμε το σώμα και το νου μας για να εκφράσουμε διαφορετικές νοητικές καταστάσεις.

Ένας άλλος τρόπος για να κατανοήσουμε πώς εμείς οι άνθρωποι αλληλοσυνδεόμαστε με το κβαντικό πεδίο, είναι η έννοια της κβαντικής διεμπλοκής ή αλλιώς κβαντικής σύζευξης. Ουσιαστικά, άπαξ και δύο σωματίδια συνδεθούν με κάποιον τρόπο, ο δεσμός τους θα ισχύει για πάντα, πέρα από το χώρο και το χρόνο.

Ως αποτέλεσμα, οτιδήποτε συμβεί στο ένα σωματίδιο θα συμβεί και στο άλλο, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον αποτελούμαστε κι εμείς από σωματίδια, συνδεόμαστε έμμεσα πέρα από το χώρο και το χρόνο. Αυτό που κάνουμε στους άλλους, το κάνουμε και σε μας.

Σκεφτείτε τη σημασία της παραπάνω διαπίστωσης. Εάν καταφέρουμε να αποδεχτούμε αυτήν την έννοια, τότε θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι το «εμείς», που υπάρχει σε ένα πιθανό μέλλον, συνδέεται ήδη με το «εμείς» του τώρα, σε μια διάσταση πέρα από το χρόνο και το χώρο.

Επιστήμονες σχεδίασαν μια μορφή ζωής με βάση τις συνθήκες του δορυφόρου του Κρόνου

Ο Τιτάνας, ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου, βρίσκεται σύμφωνα με τους επιστήμονες σε μια γεωλογική και ατμοσφαιρική κατάσταση παρόμοια με εκείνη της πρώιμης Γης.

Για αυτόν τον λόγο, εδώ και μια δεκαετία αποτελεί μόνιμο στόχο των ερευνητών, αφού η μελέτη του είναι πιθανό να αποκαλύψει πολλά στοιχεία για την εξέλιξη του πλανήτη μας αλλά και την παρουσία της ζωής τόσο στη Γη όσο και σε άλλους πλανήτες.

Με βάση της συνθήκες που επικρατούν αυτή τη στιγμή στον Τιτάνα ομάδα ειδικών στη μοριακή δυναμική του Πανεπιστημίου Κορνέλ στις ΗΠΑ σχεδίασε μια μονοκύτταρη μορφή ζωής που θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί και να ζει στον δορυφόρο.

Πρόκειται για μια μορφή ζωής που βασίζεται όχι στο οξυγόνο αλλά στο μεθάνιο το οποίο αφθονεί στον Τιτάνα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η μορφή ζωής θα μπορούσε να επιβιώνει και να αναπαράγεται με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν και οι αντίστοιχες κυτταρικές μορφές ζωής στη Γη.

Η εργασία δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Science Advances».

Χρόνος Δεσμώτης και Χρόνος Λυόμενος

Ευδαίμων και ποιητικός ο νέος χρόνος! Όπου ποίηση εννοείται «όχι μόνο η σύνθεση στίχων αλλά και η ανασύνθεση ζωής μεταφορικά και κυριολεκτικά».

TΟΝ ΕΚΛΕΙΣΑΜΕ σ’ ένα μικρό κουτί μεταλλικό που τ’ ονομάσαμε «ωρολόγιον», και ησυχάσαμε. Όμως αυτό το κλασικό τικ τακ που απασχολούσε τους παλαιούς μυθιστοριογράφους μπορεί να είναι μέτρηση, μπορεί και διαμαρτυρία. Τίνος είναι, ο ένας του άλλου, δεσμώτης; Ποιος μας έδωσε το δικαίωμα να κάνουμε τον ήλιο τον ανίδεο μετρητή μας; Και τι ’ναι τα ημερονύχτια; Κέρματα που τα ρίχνουμε σ’ ένα τρύπιο κουμπαρά;

 

Οι σοφοί, μερικοί σοφοί τουλάχιστον, διατείνονται ότι ο χρόνος δεν υπάρχει. Άλλοι το αντίθετο. Ας τα βρούνε μεταξύ τους. Εμείς, που δεν διαθέτουμε παρά τις γνώσεις ενός μέτριου μαθητή λυκείου, ας τα πούμε αλλιώς. Απλοϊκά. Όσο απλοϊκός είναι κι ο τρόπος που βλέπουμε να προσπαθούν οι περισσότεροι ν’ αντιμετωπίσουν και να εξουδετερώσουν τον υποθετικό τους εχθρό, που τον φαντάζονται να καραδοκεί σε κάποια γωνία το πέρασμά τους, μ’ ένα σακούλι, γεμάτο ρυτίδες και λευκά μαλλιά, στο χέρι. Αξίζει να τους ιδούμε.

 

Υπάρχουν, εν πρώτοις, οι εκατομμυριούχοι των βιωμάτων, που με απανωτές περιπέτειες, ταξίδια, γάμους, επιχειρήσεις, δολοπλοκίες, μυστικές συμφωνίες και τα παρόμοια ζητούν να τον γεμίσουν, να τον στουμπώσουν σε τέτοιο σημείο, που κυριολεκτικά να μη βρίσκει τρόπο να υποδηλώσει την παρουσία του· να ’ναι σαν να μην αφορά τουλάχιστον τη δική τους περίπτωση.

 

Στο άλλο άκρο υπάρχουν οι μοναχικές υπάρξεις, οι ασκητές, οι στυλίτες στο είδος τους, που του αρνούνται τροφή κι αισθάνονται ότι έτσι του έχουν αφαιρέσει κάθε υπόσταση· ότι ζούνε χωρίς να υπάγονται στους δικούς τους νόμους.

 

Τέλος, υπάρχουμε κι εμείς, οι άλλοι, που βαυκαλιζόμαστε προς στιγμήν με την ιδέα ότι εάν δεν υπήρχε ο χρόνος θα μπορούσαμε να ’μαστε οι αιώνιοι νεόνυμφοι μιας αγνώστου ταυτότητας ευτυχίας. Ύστερα, το βάζουμε κάτω, και κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε.

Κανείς μας δεν έδειξε την πρόθεση να τον κτυπήσει στο αδύνατο σημείο του, που είναι η συμβατική του υπόσταση, αυτή που εμείς οι ίδιοι του προσδώσαμε απλώς για να διευκολύνει τις καθημερινές μας συναλλαγές. Μας τρομάζει το ποσοστό της αυθαίρετης σκέψης που απαιτείται για να σπάσουμε το φράγμα του κοινώς νοείν και ν’ αντιληφθούμε ότι τα κομμάτια της ζωής που προσκτάται και συμπαρασύρει στην ευθύγραμμη πορεία του ο χρόνος είναι δυνατόν να νοούνται ως ανεξάρτητα, ν’ αρμόζονται από διαφορετικές πλευρές και να σχηματίζουν μιαν άλλου είδους αλληλουχία, εξίσου αν όχι και περισσότερο έγκυρη, από την άποψη ότι προβάλλει ανάγλυφη την ονειρική φύση της ζωής μας και την κατακυρώνει.

 

Χρειάζεται να αποβάλεις το λίπος του τυπικού των καθημερινών σου αναγκών, καθώς και όλα τα ουδέτερα ή άχροα στοιχεία που παρεμβάλλονται ανάμεσα στα σημαντικά της ζωής σου και τ’ αποδυναμώνουν, για να νιώσεις τις πραγματικές σου διαστάσεις. Διαφορετικά, χάνεις τα μέτρα σου, περιπίπτεις από ’να σε άλλο αδιέξοδο, και στα ύστερα συνθηκολογείς. Δέχεσαι να ενσαρκώνεις το περίφημο πρακτικό πνεύμα, που μπορεί να αποσπά τον έπαινο των δικών σου επειδή σου παρέχει πλουσιοπάροχα να φας και να πιεις, την ίδια στιγμή όμως σε προσβάλλει με τον ιό της πλήξης και της μοναξιάς.

 

Άμε ύστερα, όσο κι αν ξαναρίχνεις την τράπουλα, να βρεις την ντάμα σπαθί της ζωής σου. Έχει γίνει αέρας. Ψάχνεις μέσα στο απορριμματοφόρο της μνήμης σου. Τίποτα. Μόνον καμία φορά, τις νύχτες που η στεναχώρια σε πνίγει, σαν να υποψιάζεσαι ότι κάτι μισοαρχινισμένες σκηνές της ζωής σου, που δεν τους είχες δώσει τη δέουσα σημασία, παραμένουν ακόμα ζωντανές, σαλεύουν, και, μόλο που τις διώχνεις, εκείνες επανέρχονται και σε παρενοχλούν μέσα στο παραΰπνι σου. Δεν καταλαβαίνεις γιατί. Και όμως. Ζητούν να συνεχίσουν κάτι που αγνοείς επειδή το έχεις ήδη απολέσει, και να συνεχιστούν από κάτι άλλο, που επίσης αγνοείς επειδή δεν έχει επισυμβεί ακόμη, θα σημάνει όμως η ώρα του, έστω και ερήμην της δικής σου παρουσίας.

 

Χρησιμοποιώ εξεπίτηδες την υπερβολή, που συνήθως με απωθεί, αλλ’ ακριβώς στην περίπτωση αυτή με βοηθά να πλησιάσω και να πλευρίσω το παράλογο μέρος μιας τέτοιας υπόθεσης. Όπου ανάμεσα σε μιαν υπέρμετρη αποτίμηση κι έναν άστοχο παραλληλισμό ζητώ να βρω τον κοινό τους παρονομαστή. Αλλά μήπως τι άλλο ζητάμε να κάνουμε όλοι μας, από τη γέννηση ως τον θάνατό μας, παραπλανημένοι μέσα στις συμπτώσεις και τις τυχαιότητες, που άλλοτε βλέπουμε να μας αποκλείουν την έξοδο, άλλοτε πάλι μας διανοίγουν ευρείες λεωφόρους.

 

Κανείς δεν δείχνει διατεθειμένος να μπει σ’ ένα τέτοιο επικίνδυνο παιχνίδι, προπάντων αν συμβαίνει να είναι, όπως λέμε στα νομικά, «συνετός οικογενειάρχης». Αρκεί εντούτοις να ρίξει λίγο διαλυτικό στο άθροισμα των ημερών του, για να δεις ότι προ πολλού έχει μπει κι εκείνος, χωρίς ίσως να έχει πλήρη επίγνωση. Κακά τα ψέματα. Πρόκειται για μια υπόθεση που τη σηκώνει ο καθένας μας, αλλά την υποδύεται και την ερμηνεύει κατά διαστήματα και σε γραμμή ευθεία, τη στιγμή που ο αόρατος σκηνοθέτης με αλλεπάλληλους τεχνικούς χειρισμούς ολοκληρώνει ένα σενάριο δικό του όπου πρωταγωνιστείς, είναι όμως αμφίβολο –ή μάλλον από σένα εξαρτάται– αν θα παραστείς ποτέ στην προβολή του. Έτσι, και το πιο παράδοξο αποκαλύπτεται φυσικό, ή αντιστρόφως.

 

Αλλά μια που φτάσαμε παίζοντας ίσαμε δω, ας κάνουμε κι ένα βήμα πιο πέρα. Έχουν να λένε ότι, έαν υπήρχε τρόπος να ξεπεράσουμε την ταχύτητα του φωτός, θα προφταίναμε στο διάστημα σκηνές της ιστορίας που η αληθινή τους φύση μας διαφεύγει. Ακόμη πιο αποκαλυπτικό, προσθέτω εγώ, θα ήτανε αν διαθέταμε και διαφορετικές ταχύτητες και τις βάζαμε αδίστακτα σε ενέργεια. Οπόταν θα βλέπαμε το ίδιο φαινόμενο να επαναλαμβάνεται από την ατομική στην κοσμική κλίμακα.

 

Μη γελάμε. Υπάρχει για όλα τα πράγματα μια έσχατη εκδοχή, που δεν ωφελεί σε τίποτα να την αγνοούμε ή να την περιπαίζουμε. Τα εμπόδια που μας τίθενται σήμερα τελούν υπό συνεχή άρση και ανατροπή. Μια μέρα τα βαλανίδια δεν θα πέφτουν κάτω από τη βαλανιδιά, ενώ τα κατορθώματά μας θα περνάν ψηλά, πολύ πέραν από τις προθέσεις μας. Τότε και η ποίηση, που συλλαμβάνει και αποδίδει την ψυχή του ανθρώπου με ακρίβεια δεκάτων του δευτερολέπτου, δεν θα μας φαίνεται πλέον ακατανόητη.

Μουσικήν ποιείτε, ω φίλοι!

Οδυσσέας Ελύτης, Εν λευκώ

Επίκουρος: Ζώντας σκόπιμα

Δεν συμβαίνει το ίδιο όταν κινούμαστε σπρωγμένοι από ένα χτύπημα, από κάποια δυνατή πίεση, κάποιον εξαναγκασμό. Στην περίπτωση αυτή, η ύλη ολόκληρου του σώματός μας κινείται παρά τη θέλησή μας, ώσπου η θέλησή μας καταφέρνει να το αναχαιτίσει. Δεν βλέπεις πως, ακόμα κι αν κάποιες εξωτερικές δυνάμεις μπορούν να μας κινούν και να μας σέρνουνε, και συχνά προχωρούμε με το ζόρι, μες στο στήθος μας, πάντα κάτι απομένει που ’χει τη δύναμη να αντιμάχεται και να αντιστέκεται; Αυτό είναι που ελέγχει την ύλη των σωμάτων μας…

Λουκρήτιος, Για τη φύση των πραγμάτων

Το παραπάνω απόσπασμα του Λουκρήτιου εγείρει μια νέα πρόκληση που θα πρέπει να συλλογιστούμε: τα όρια της βούλησης. Ελεύθερη βούληση, στο κάτω-κάτω, δεν σημαίνει παντοδυναμία. Μπορεί μάλιστα και ν’ αποθαρρυνθούμε αν αναλογιστούμε πώς, άραγε, μπορεί η δύναμη της βούλησής μας ν’ αναμετρηθεί μ’ όλες μαζί τις δυνάμεις του σύμπαντος! Έτσι, υπάρχουν κι εκείνοι που θα υποστήριζαν ότι η αυτόβουλη δράση, αν και πιθανή, εντούτοις δεν είναι τόσο ισχυρή ώστε να προκαλέσει αξιόλογες αλλαγές. Και ισχυρίζονται πως οι άνθρωποι είναι πλάσματα της συνήθειας, που περισσότερο ντύνουν με λογική εξήγηση τις πράξεις τους παρά δρουν ορθολογικά.

Κι όμως, αν αναλογιστούμε το πώς μπορεί ο νους να εκμεταλλεύεται την ατομική απροσδιοριστία —τις ενεργειακές εκείνες διακυμάνσεις, τις τόσο μικρές που ξεφεύγουν από κάθε μέτρηση-, ενισχύοντάς την αρκετές φορές, έτσι ώστε να μπορεί να οδηγεί ένα ανθρώπινο σώμα που ζυγίζει πενήντα ή εκατό κιλά προς κάθε επιθυμητή κατεύθυνση, θα έχουμε βρει το κλειδί. Μια μικρή σκουντιά μπορεί να πετύχει πολλά μέσα στο σύμπαν μας, όταν δίνεται εκεί που πρέπει. Είναι πια ευρύτατα αποδεκτή από τους σημερινούς επιστήμονες η ιδέα πως οι μελλοντικές εξελίξεις βρίσκονται σε «ευαίσθητη εξάρτηση από αρχικές συνθήκες». Αυτή είναι η θεμελιώδης αρχή της Θεωρίας του Χάους!‘ Όμως το νόημά της ούτε καινούργιο είναι, ούτε δύσκολο να συλληφθεί’ η ουσία της περιγράφεται πολύ γλαφυρά σε κείνη τη λαϊκή παροιμία του 15ου αιώνα, που λέει:

Για ένα καρφί χάθηκε το πέταλο

Για ένα πέταλο χάθηκε το άλογο

Για ένα άλογο χάθηκε ο καβαλάρης

Για έναν καβαλάρη χάθηκε η μάχη

Για μία μάχη χάθηκε το βασίλειο.

Η δύναμη της ελεύθερης βούλησης μοιάζει μ’ εκείνο το παροιμιώδες καρφί μέσα στο βασίλειο. Χρησιμοποιείστε την, και θα σας είναι δυνατό να διασφαλίσετε το μέλλον. Πάψετε να τη χρησιμοποιείτε, και όλα θα πηγαίνουν κατά διαόλου. Έστω και αν οι περισσότερες πράξεις ή παραλείψεις μας γίνονται από συνήθεια μάλλον παρά συνειδητή επιλογή, οι ίδιες οι συνήθειες εγκαινιάσθηκαν αρχικά με την επιλογή, και μπορούν να αλλάξουν τελικά με την επιλογή. Όσο πιο υπεύθυνα αποτιμούμε και προσαρμόζουμε τις συνήθειές μας, τόσο περισσότερο η πορεία της ζωής μας θα ευθυγραμμίζεται με τους υψηλότερους σκοπούς μας. Μόνο χειραγωγώντας αυτές τις ευαίσθητες θέσεις-κλειδιά, θα σύρουμε τη σκοπιμότητα από το κβαντικό βασίλειο της σκέψης στον ευρύτερο κόσμο της δράσης.

Τα πάθη από μόνα τους, καθώς λειτουργούν με παραμέτρους που έχουν τεθεί από την άσκοπη πορεία της εξέλιξης, απειλούν βέβαια να μας παρασύρουν μακριά από την σκόπιμη πορεία που χαράζει η συνειδητή πρόθεση. Αλλά τα κεντρίσματα των παθών, όπως κι η δύναμη της βούλησης, δεν είναι παντοδύναμα. Στην πραγματικότητα, και οι δυο δυνάμεις μπορούν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με ποικίλους βαθμούς έντασης, και να γεννούν ποικίλα αποτελέσματα.

Ένα ανερμάτιστο πνεύμα μπορεί να παρασύρεται απ’ το πάθος σαν φύλλο που στροβιλίζεται στο παραμικρό αεράκι κι ένα πεισματάρικο πνεύμα, όμοια με βράχο, δεν εγκαταλείπει το έδαφος του ακόμη και στην πιο άγρια θύελλα. Ωστόσο, το πνεύμα που ακολουθεί ένα σκοπό μοιάζει περισσότερο μ’ ένα ιστιοφόρο που προσαρμόζεται δυναμικά στις καταστάσεις, αντλώντας το μεγαλύτερο όφελος κάθε φορά: μπορεί να υψώνει πανιά και ν’ αρμενίζει όταν οι άνεμοι του πάθους φυσούν προς μια ευνοϊκή κατεύθυνση, ή να ρίχνει άγκυρα όταν οι άνεμοι δεν είναι καθόλου ευνοϊκοί.

 Κάπου στο ενδιάμεσο, μεταξύ της αιτιοκρατίας που υποστηρίζει πως ο άνεμος είναι ο αδιαμφισβήτητος υποκινητής κάθε συμπεριφοράς, και του υπαρξισμού που διαβεβαιώνει πως ο άνεμος πνέει όπου θέλουμε εμείς, βρίσκεται τούτη η αλήθεια: πως αυτεξούσιο και πάθος συνυπάρχουν. Δεν υπηρετούμε τα συμφέροντά μας αν αρνηθούμε απερίσκεπτα το πρώτο ή το δεύτερο. Μόνο κατευθύνοντας τα πάθη μας μέσω της βούλησης μπορούμε κάποτε να ελπίσουμε πως θα αρμενίσουμε μες στις προκλήσεις της ζωής με κάποια επιτυχία.

Έτσι λοιπόν, έχοντας αναγνωρίσει πως η ικανότητα της ελεύθερης βούλησης είναι και υπαρκτή και αποτελεσματική, μπορούμε τώρα να κρίνουμε τη στρατηγική του Επίκουρου, με την απαραίτητη εμπιστοσύνη στην ικανότητά μας να τη χρησιμοποιήσουμε -αν επιλέξουμε να τη χρησιμοποιήσουμε!

Για τον Επικούρειο, το κυνήγι της ευτυχίας είναι ένα μεστό σε αλληλεπιδράσεις ταξίδι προσωπικής ανακάλυψης, κι όχι μια χαλκέντερη πειθαρχία σε κάποια εξωτερική αυθεντία. Η ηθική διδασκαλία του Επικουρισμού δεν κατέρχεται υπό μορφή θεϊκών εντολών χαραγμένων σε λίθινες πλάκες. Το μήνυμα του Επίκουρου έρχεται από την απέναντι όχθη να μας προσεγγίσει με τη μορφή πρακτικών συμβουλών που αποφέρουν πρακτικά αποτελέσματα.

Παρ’ όλο που η φύση μάς έχει προικίσει με την ελευθερία ν’ ακολουθήσουμε αυτές τις οδηγίες ή να τις αγνοήσουμε, δεν μας απαλλάσσει ωστόσο από τις συνέπειες των πράξεων ή παραλείψεών μας. Και επειδή αυτές οι συνέπειες μπορούν να ποικίλουν δραματικά (δηλαδή να είναι από ευχάριστες έως καταστροφικές), γι’ αυτόν το λόγο, εθελούσια περιορίζουμε τη συμπεριφορά μας στο μονοπάτι της αρετής.

Ευχές για το Νέο έτος

Όσοι είναι οι σπόροι ενός ροδιού τόσες και άλλες τόσες είναι οι ευχές μου για την καινούργια Χρονιά!

Σπάζοντας ένα ρόδι νοερά σε κάθε Ελληνικό σπίτι εύχομαι ο κρότος που θα ακουστεί να διώξει κάθε κακό και κάθε σπόρος να σκορπιστεί σε κάθε γωνιά σπέρνοντας αγάπη και τα νάματα του Ελληνισμού.

Κάθε σπόρος να φέρει στον καθένα ότι η ψυχή του βαθιά λαχταρά.

Χρόνια Πολλά Ελλάδα μου Ευτυχισμένος ο καινούργιος Χρόνος!!!

Ας κυλίσει ευνοϊκά για όλη την ανθρωπότητα και ας φέρει υγεία, ευτυχία και πολλή δύναμη σε κάθε ψυχή!

 

 Με αγάπη

ΕΡΕΒΟΚΤΟΝΟΣ

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ: Βίοι Φιλοσόφων - Φερεκύδης (1.116-1.122)

[1.116] Φερεκύδης Βάβυος Σύριος, καθά φησιν Ἀλέξανδρος ἐν Διαδοχαῖς, Πιττακοῦ διακήκοεν. τοῦτόν φησι Θεόπομπος πρῶτον περὶ φύσεως καὶ θεῶν [Ἕλλησι] γράψαι.
Πολλὰ δὲ καὶ θαυμάσια λέγεται περὶ αὐτοῦ. καὶ γὰρ παρὰ τὸν αἰγιαλὸν τῆς Σάμου περιπατοῦντα καὶ ναῦν οὐριοδρομοῦσαν ἰδόντα εἰπεῖν ὡς οὐ μετὰ πολὺ καταδύσεται· καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ καταδῦναι. καὶ ἀνιμηθέντος ἐκ φρέατος ὕδατος πιόντα προειπεῖν ὡς εἰς τρίτην ἡμέραν ἔσοιτο σεισμός, καὶ γενέσθαι. ἀνιόντα τε ἐξ Ὀλυμπίας εἰς Μεσσήνην τῷ ξένῳ Περιλάῳ συμβουλεῦσαι ἐξοικῆσαι μετὰ τῶν οἰκείων· καὶ τὸν μὴ πεισθῆναι, Μεσσήνην δὲ ἑαλωκέναι.

[1.117] Καὶ Λακεδαιμονίοις εἰπεῖν μήτε χρυσὸν τιμᾶν μήτε ἄργυρον, ὥς φησι Θεόπομπος ἐν Θαυμασίοις· προστάξαι δὲ αὐτῷ ὄναρ τοῦτο τὸν Ἡρακλέα, ὃν καὶ τῆς αὐτῆς νυκτὸς τοῖς βασιλεῦσι κελεῦσαι Φερεκύδῃ πείθεσθαι. ἔνιοι δὲ Πυθαγόρᾳ περιάπτουσι ταῦτα.
Φησὶ δ᾽ Ἕρμιππος πολέμου συνεστῶτος Ἐφεσίοις καὶ Μάγνησι βουλόμενον τοὺς Ἐφεσίους νικῆσαι πυθέσθαι τινὸς παριόντος πόθεν εἴη, τοῦ δ᾽ εἰπόντος «ἐξ Ἐφέσου,» «ἕλκυσόν με τοίνυν,» ἔφη, «τῶν σκελῶν καὶ θὲς εἰς τὴν τῶν Μαγνήτων χώραν, καὶ ἀπάγγειλόν σου τοῖς πολίταις μετὰ τὸ νικῆσαι αὐτόθι με θάψαι· ἐπεσκηφέναι τε ταῦτα Φερεκύδην.»

[1.118] ὁ μὲν ‹οὖν› ἀπήγγειλεν· οἱ δὲ μετὰ μίαν ἐπελθόντες κρατοῦσι τῶν Μαγνήτων, καὶ τόν τε Φερεκύδην μεταλλάξαντα θάπτουσι αὐτόθι καὶ μεγαλοπρεπῶς τιμῶσιν. ἔνιοι δέ φασιν ἐλθόντα εἰς Δελφοὺς ἀπὸ τοῦ Κωρυκίου ὄρους αὑτὸν δισκῆσαι. Ἀριστόξενος δ᾽ ἐν τῷ Περὶ Πυθαγόρου καὶ τῶν γνωρίμων αὐτοῦ φησι νοσήσαντα αὐτὸν ὑπὸ Πυθαγόρου ταφῆναι ἐν Δήλῳ. οἱ δὲ φθειριάσαντα τὸν βίον τελευτῆσαι· ὅτε καὶ Πυθαγόρου παραγενομένου καὶ πυνθανομένου πῶς διακέοιτο, διαβαλόντα τῆς θύρας τὸν δάκτυλον εἰπεῖν, «χροῒ δῆλα·» καὶ τοὐντεῦθεν παρὰ τοῖς φιλολόγοις ἡ λέξις ἐπὶ τῶν χειρόνων τάττεται, οἱ δ᾽ ἐπὶ τῶν βελτίστων χρώμενοι διαμαρτάνουσιν.

[1.119] ἔλεγέ τε ὅτι οἱ θεοὶ τὴν τράπεζαν θυωρὸν καλοῦσιν.
Ἄνδρων δ᾽ ὁ Ἐφέσιός φησι δύο γεγονέναι Φερεκύδας Συρίους, τὸν μὲν ἀστρολόγον, τὸν δὲ θεολόγον υἱὸν Βάβυος, ᾧ καὶ Πυθαγόραν σχολάσαι. Ἐρατοσθένης δ᾽ ἕνα μόνον, καὶ ἕτερον Ἀθηναῖον, γενεαλόγον.
Σώζεται δὲ τοῦ Συρίου τό τε βιβλίον ὃ συνέγραψεν, οὗ ἡ ἀρχή· Ζὰς μὲν καὶ Χρόνος ἦσαν ἀεὶ καὶ Χθονίη· Χθονίῃ δὲ ὄνομα ἐγένετο Γῆ ἐπειδὴ αὐτῇ Ζὰς γῆν γέρας διδοῖ. σώζεται δὲ καὶ ἡλιοτρόπιον ἐν Σύρῳ τῇ νήσῳ.

Φησὶ δὲ Δοῦρις ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Ὡρῶν ἐπιγεγράφθαι αὐτῷ τὸ ἐπίγραμμα τόδε·

[1.120] τῆς σοφίης πάσης ἐν ἐμοὶ τέλος· ἢν δέ τι πλεῖον
Πυθαγόρῃ τὠμῷ λέγε ταῦθ᾽ ὅτι πρῶτος ἁπάντων
ἔστιν ἀν᾽ Ἑλλάδα γῆν· οὐ ψεύδομαι ὧδ᾽ ἀγορεύων.
Ἴων δ᾽ ὁ Χῖός φησιν περὶ αὐτοῦ·
ὣς ὃ μὲν ἠνορέῃ τε κεκασμένος ἠδὲ καὶ αἰδοῖ
καὶ φθίμενος ψυχῇ τερπνὸν ἔχει βίοτον,
εἴπερ Πυθαγόρης ἐτύμως ὁ σοφὸς περὶ πάντων
ἀνθρώπων γνώμας εἶδε καὶ ἐξέμαθεν.
Ἔστι καὶ ἡμῶν οὕτως ἔχον τῷ μέτρῳ τῷ Φερεκρατείῳ·
τὸν κλεινὸν Φερεκύδην
ὃν τίκτει ποτὲ Σύρος

[1.121] ἐς φθεῖρας λόγος ἐστὶν
ἀλλάξαι τὸ πρὶν εἶδος,
θεῖναί τ᾽ εὐθὺ κελεύειν
Μαγνήτων, ἵνα νίκην
δοίη τοῖς Ἐφέσοιο
γενναίοις πολιήταις.
ἦν γὰρ χρησμός, ὃν ᾔδει
μοῦνος, τοῦτο κελεύων·
καὶ θνήσκει παρ᾽ ἐκείνοις.
ἦν οὖν τοῦτ᾽ ἄρ᾽ ἀληθές·
ἢν ᾖ τις σοφὸς ὄντως,
καὶ ζῶν ἐστιν ὄνησις,
χὤταν μηκέθ᾽ ὑπάρχῃ.

Γέγονε δὲ κατὰ τὴν πεντηκοστὴν καὶ ἐνάτην Ὀλυμπιάδα. καὶ ἐπέστειλεν ὧδε·

[1.122] Φερεκύδης Θαλῇ
Εὖ θνήσκοις ὅταν τοι τὸ χρεὼν ἥκῃ. νοῦσός με καταλελάβηκε δεδεγμένον τὰ παρὰ σέο γράμματα. φθειρῶν ἔθυον πᾶς καί με εἶχεν ἠπίαλος. ἐπέσκηψα δ᾽ ὦν τοῖσιν οἰκιήτῃσιν, ἐπήν με καταθάψωσιν, ἐς σὲ τὴν γραφὴν ἐνέγκαι. σὺ δὲ ἢν δοκιμώσῃς σὺν τοῖς ἄλλοις σοφοῖς, οὕτω μιν φῆνον· ἢν δὲ οὐ δοκιμώσητε, μὴ φήνῃς. ἐμοὶ μὲν γὰρ οὔκω ἥνδανεν. ἔστι δὲ οὐκ ἀτρεκηίη πρηγμάτων οὐδ᾽ ὑπίσχομαι τἀληθὲς εἰδέναι· ἅσσα δ᾽ ἂν ἐπιλέγῃ θεολογέων· τὰ ἄλλα χρὴ νοέειν· ἅπαντα γὰρ αἰνίσσομαι. τῇ δὲ νούσῳ πιεζόμενος ἐπὶ μᾶλλον οὔτε τῶν τινα ἰητρῶν οὔτε τοὺς ἑταίρους ἐσιέμην· προσεστεῶσι δὲ τῇ θύρῃ καὶ εἰρομένοις ὁκοῖόν τι εἴη, διεὶς δάκτυλον ἐκ τῆς κληίθρης ἔδειξ᾽ ἂν ὡς ἔθυον τοῦ κακοῦ. καὶ προεῖπα αὐτοῖσι ἥκειν ἐς τὴν ὑστεραίην ἐπὶ τὰς Φερεκύδεω ταφάς.

Καὶ οὗτοι μὲν οἱ κληθέντες σοφοί, οἷς τινες καὶ Πεισίστρατον τὸν τύραννον προσκαταλέγουσι.

***
[1.116] Ο Φερεκύδης, γιος του Βάβη, από τη Σύρο, όπως λέει ο Αλέξανδρος στις Διαδοχές του, υπήρξε μαθητής του Πιττακού. Ο Θεόπομπος λέει γι᾽ αυτόν ότι ήταν ο πρώτος που έγραψε [για τους Έλληνες] για τη φύση και τους θεούς.
Πολλά θαυμαστά πράγματα λέγονται γι᾽ αυτόν. Περπατούσε, λ.χ., μια μέρα στην παραλία της Σάμου, όταν είδε ένα καράβι να αρμενίζει με ούριο άνεμο· είπε λοιπόν αμέσως ότι σε λίγο θα βουλιάξει: το καράβι βούλιαξε μπροστά στα μάτια του. Επίσης: Ήπιε νερό που αντλήθηκε από ένα πηγάδι και πρόβλεψε ότι σε τρεις μέρες θα γίνει σεισμός — ο σεισμός έγινε. Όταν κάποτε πήγε από την Ολυμπία στη Μεσσήνη, συμβούλεψε τον Περίλαο, τον φίλο του που τον φιλοξένησε, να φύγει από εκεί με όλους τους δικούς του· εκείνος δεν τον άκουσε, και η Μεσσήνη έπεσε στα χέρια των εχθρών.

[1.117] Επίσης ότι είπε στους Λακεδαιμονίους να μην τιμούν ούτε το χρυσάφι ούτε το ασήμι, όπως λέει ο Θεόπομπος στα Θαυμαστά του, και ότι την εντολή αυτή την πήρε στον ύπνο του από τον Ηρακλή, που την ίδια νύχτα διέταξε τους βασιλιάδες να υπακούουν στον Φερεκύδη — κάποιοι όλα αυτά τα σχετίζουν με τον Πυθαγόρα.
Ο Έρμιππος λέει ότι, όταν κάποτε πολεμούσαν οι Εφέσιοι με τους Μάγνητες, θέλοντας ο Φερεκύδης να νικήσουν οι Εφέσιοι, ρώτησε έναν περαστικό από πού ήταν· όταν εκείνος του είπε «από την Έφεσο», αυτός του είπε: «Τράβηξέ με από τα πόδια, πήγαινέ με στην περιοχή των Μαγνήτων και πες τότε στους συμπατριώτες σου να με θάψουν εκεί ύστερα από τη νίκη τους· πες τους ακόμη ότι την παραγγελία αυτή την έδωσε ο Φερεκύδης».

[1.118] Οι Εφέσιοι επιτέθηκαν την άλλη μέρα και νίκησαν τους Μάγνητες· βρήκαν εκεί νεκρό τον Φερεκύδη και τον έθαψαν με μεγάλες τιμές. Μερικοί λένε ότι πήγε στους Δελφούς και εκσφενδονίστηκε από το όρος Κώρυκος. Ο Αριστόξενος στο έργο του Για τον Πυθαγόρα και τους μαθητές του λέει ότι ο Φερεκύδης πέθανε από αρρώστια και ο Πυθαγόρας τον έθαψε στη Δήλο. Άλλοι πάλι λένε ότι πέθανε από φθειρίαση· τότε ήταν που πέρασε ο Πυθαγόρας να τον δει και τον ρώτησε πώς ήταν· εκείνος πέρασε το δάχτυλό του από το άνοιγμα της πόρτας και του είπε: « Το δέρμα μου τα λέει όλα». Από τότε η έκφραση χρησιμοποιείται από τους λογίους με το νόημα «τα πράγματα πηγαίνουν προς το χειρότερο — κάνουν, επομένως, λάθος όσοι τη χρησιμοποιούν για πράγματα που βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση.

[1.119] Έλεγε ότι οι θεοί ονομάζουν την τράπεζα των θυσιών θυωρόν.
Ο Εφέσιος Άνδρωνας λέει ότι υπήρξαν δύο Σύριοι Φερεκύδες, ο ένας αστρονόμος και ο άλλος, γιος του Βάβη, θεολόγος, στον οποίο μαθήτευσε και ο Πυθαγόρας. Ο Ερατοσθένης όμως λέει ότι ένας μόνο Σύριος υπήρξε και ότι ο άλλος ήταν ένας Αθηναίος που έγραψε γενεαλογίες.
Από τον Σύριο Φερεκύδη μάς σώζεται το βιβλίο που έγραψε και που άρχιζε με τη φράση «Ο Δίας, ο Χρόνος και η Γη υπήρχαν πάντοτε. Στη Γη δόθηκε το όνομα αυτό, επειδή ο Δίας τής έδωσε ως τιμητική ανταμοιβή τη γη». Σώζεται όμως και ένα ηλιακό ρολόι του στο νησί της Σύρου.

Ο Δούρης στο δεύτερο βιβλίο των Ωρών του λέει ότι στον τάφο του ήταν γραμμένο το ακόλουθο επίγραμμα:

[1.120] Σε μένα όλη η σοφία μαζεμένη· αν έχει κι άλλη,
τούτο να πεις στον Πυθαγόρα μου, πως είναι
απ᾽ όλους πρώτος στην Ελλάδα· ψέματα δε λέω.
Ο Ίωνας από τη Χίο λέει γι᾽ αυτόν:
Με ανδροπρέπεια προικισμένος και σεμνότητα,
ας πέθανε, η ψυχή του ζει ευτυχισμένη,
αν ο σοφός, ο πιο σοφός απ᾽ όλους Πυθαγόρας
είδε και έπιασε σωστά τη μοίρα των ανθρώπων.
Υπάρχει όμως και κάτι δικό μου σε μέτρο Φερεκράτειο:
Ο ξακουστός Φερεκύδης,
το γέννημα της Σύρου,

[1.121] όταν οι ψείρες, λένε,
αλλάξαν τη μορφή του,
ζήτησε να τον πάνε
στους Μάγνητες αμέσως,
της Εφέσου οι γενναίοι
για να νικήσουν τότε.
Έτσι το έλεγε ο χρησμός
—μόνο σ᾽ αυτόν γνωστός·
εκεί τον βρήκε ο θάνατος.
Ήταν, λοιπόν, αλήθεια:
ένας αληθινά σοφός
και ζωντανός μας ωφελεί
κι όταν πια δεν υπάρχει.

Γεννήθηκε κατά την 59η Ολυμπιάδα. Έγραψε και την ακόλουθη επιστολή:

[1.122] Ο Φερεκύδης στον Θαλή
Άμποτε να έχεις έναν όμορφο θάνατο, όταν θα ᾽ρθει η ώρα σου. Ξαφνικά με βρήκε αρρώστια, όταν πήρα το γράμμα σου: γέμισα ολόκληρος ψείρες και είχα πυρετό με ρίγη. Παράγγειλα λοιπόν στους ανθρώπους μου, αφού με θάψουν, να σου φέρουν τα γραφτά μου· αν τα εγκρίνεις εσύ και οι άλλοι σοφοί, δημοσίευσέ τα· αν δεν τα εγκρίνετε, μη τα δημοσιεύσεις. Γιατί και μένα τον ίδιο δεν με ικανοποιούσαν ακόμη. Δεν υπάρχει εκεί μέσα η ακριβής αλήθεια των πραγμάτων, ούτε ισχυρίζομαι ότι γνωρίζω την αλήθεια, παρά μόνο όσα μπορεί να συγκεντρώσει ένας που διερευνά τα σχετικά με τους θεούς· τα άλλα θέλουν σκέψη· γιατί εγώ μιλάω για όλα υπαινικτικά. Καθώς η αρρώστιά μου με ταλαιπωρούσε κάθε μέρα και πιο πολύ, δεν δεχόμουν να μπει στο σπίτι μου ούτε γιατρός ούτε φίλος: στέκονταν στην πόρτα και ρωτούσαν να μάθουν πώς ήταν τα πράγματα· κι εγώ, περνώντας το δάχτυλό μου, μέσα από τη χαραμάδα, τους έδειχνα τί κακό με είχε βρει· και τους είπα να ᾽ρθουν την άλλη μέρα για την κηδεία του Φερεκύδη.

Αυτοί είναι που αποκλήθηκαν σοφοί — κάποιοι προσθέτουν στον κατάλογο και τον Πεισίστρατο τον τύραννο.

Οι Ατομικοί φιλόσοφοι. Ο Δημόκριτος, οι Ελεάτες και η θεωρία του «ατόμου»

Τον πραγματικό αντίλογο στους Ελεάτες τον ανέλαβαν στο πεδίο της φυσικής οι Ατομικοί και στο πεδίο της γνωσιολογίας και της λογικής οι Σοφιστές. Οι Ατομικοί είδαν έγκαιρα ότι από τη διαμάχη της ελεατικής οντολογίας με την ιωνική φυσική είχαν βγει στην επιφάνεια γνήσια και κεντρικά προβλήματα ουσίας, που δεν μπορούσε να τα επιλύσει πια η εμμονή στον υλοζωισμό. Έτσι οι Ατομικοί μαθήτεψαν στους Ελεάτες και έμαθαν να τους αντιμετωπίζουν με επιχειρήματα ελεατικά. Κατ’ αρχήν οι Ατομικοί δέχτηκαν το ελεατικό δόγμα ότι το ον είναι αγέννητο και άφθαρτο, θέση που, επιτέλους, είχε την καταγωγή της στο ηρακλειτικό «ήν άεί καί έστιν καί έσται»· δε δέχτηκαν όμως ότι το ον είναι και ακίνητο και αδιαίρετο. Οι Ελεάτες είχαν αρνηθεί τη δυνατότητα να κινείται και να διαιρείται το ον, επειδή γι’ αυτούς εκτός από το ον δεν υπήρχε τίποτ’ άλλο. Οι Ατομικοί παρατήρησαν ότι με αυτόν τον τρόπο οι Ελεάτες είχαν αρνηθεί και την ύπαρξη του κενού που το ταύτιζαν με το μη ον. Αλλά το «κενόν”, το μη ον, απέναντι στο «πλήρες”, στο ον, μπορεί να το λέμε μη ον, είναι όμως τόσο πραγματικό όσο και το ον. Με άλλα λόγια η ύπαρξη του κενού χώρου έπρεπε να θεωρείται τόσο βέβαιη όσο και η ύπαρξη του όντος. Αυτό ήταν το πρώτο βήμα για μια φυσιοκρατική ερμηνεία της ελεατικής φιλοσοφίας.

 

Συγκεκριμένα, οι Ατομικοί πήραν αρνητική στάση απέναντι στη θεωρία του Ελεάτη Ζήνωνα για την «επ’ άπειρον τομήν», που βέβαια ήταν θεωρητικά δυνατή για τα σχήματα των μαθηματικών αλλά όχι και για τα φυσικά σώματα. Κρίνοντας τη θέση του Ζήνωνα, πρόσεξαν περισσότερο το ότι με την «επ’ άπειρον τομήν» στο πεδίο της φυσικής το λογικό επακόλουθο θα ήταν να δεχτούμε άπειρο κενό, που θα έκανε δυνατή την απεριόριστη διαίρεση των σωμάτων. Και μάλιστα άπειρο κενό νοούμενο τελικά και ως μοναδική ουσία του σύμπαντος, σε αντίθεση βέβαια ακόμα και με την ίδια την ελεατική φιλοσοφία, που είχε αρνηθεί εντελώς την ύπαρξη του κενού, καθώς εκείνη το ταύτιζε με το μη ον. Διαπιστώνοντας λοιπόν το άτοπο της θεωρίας του Ζήνωνα, οι Ατομικοί βεβαιώθηκαν ότι τελικά υπάρχει από τη μια κενό, που κάνει δυνατή τη διαίρεση των σωμάτων, και από την άλλη έσχατα μόρια ύλης, που δεν επιδέχονται παραπέρα τομές και παραμένουν «άτομα», δηλαδή άτμητα. Έτσι, ελέγχοντας το κύρος της θεωρίας του Ζήνωνα και της ελεατικής διδασκαλίας γενικότερα, οι Ατομικοί μετέφεραν την προβληματική της «διχοτομίας» από τα μαθηματικά στη φυσική και πέτυχαν να συλλάβουν και να διατυπώσουν τη θεωρία του Ατόμου.

 

Συνύπαρξη Όντος και κενού χώρου. Η θεωρία του Ατόμου. Δημόκριτος: η διδασκαλία για τα άτομα

 

Πάνω σ’ αυτή τη βάση ο Δημόκριτος (470/460-400/390 π.Χ.), ο πολυμερέστερος και μεθοδικότερος νους πριν από τον Αριστοτέλη, περιγράφοντας το Άτομο, δεν είχε πια καμιά αντίρρηση να αποδώσει σ’ αυτό τα περισσότερα από τα γνωρίσματα που οι Ελεάτες είχαν αποδώσει στο ον. Έτσι αυτός προσδιόρισε το άτομο ως αγέννητο, άφθαρτο, αναλλοίωτο, πλήρες και τέλειο, ομοιόμορφα συμπαγές, απαλλαγμένο από κενό, απλό, ενιαίο και αμερές, χωρίς αυξομειώσεις, αραιώσεις και πυκνώσεις ή διαστολές και συστολές, αδιαίρετο και με καθορισμένα όρια. Αντίθετα όμως από τους Ελεάτες, που πρόσθετον στο ον και τα γνωρίσματα του μοναδικού, του σφαιρικού και του ακίνητου, ο Δημόκριτος είπε στην αντίστοιχη θέση του δικού του ορισμού για το άτομο ότι τα άτομα είναι άπειρα σε πλήθος και σε σχήματα και ότι κινούνται αιώνια μέσα στο κενό και μάλιστα σε άπειρους συνδυασμούς φοράς. Στη συνέχεια ο Δημόκριτος εξήγησε τις ποιότητες των φυσικών σωμάτων και φαινομένων και γενικά κάθε γένεση και φθορά μέσα στη φύση όχι από την ίδια την ουσία των ατόμων, αλλά από το «συναγελασμό» τους μέσα στο κενό, δηλαδή από τη συνάθροιση και τη διάλυσή τους, από το βαθμό πυκνότητας στη διάταξή τους κατά τη σύνοδό τους, από το μέγεθος και το σχήμα εκείνων των ατόμων που συμπλέκονται σε κάθε περίπτωση και από τη θέση και την τάξη τους μέσα στους σχηματισμούς τους. Έτσι δίδαξε ότι σε μια σύνοδο από σφαιρικά άτομα παράγεται η φωτιά, σε μια σύνοδο από πολυγωνικά άτομα ένα σώμα τραχύ κτλ. Με αυτή τη θεωρία ο Δημόκριτος, στηριγμένος κυρίως στα κριτήρια της ελεατικής οντολογίας, κατέκτησε την έννοια της «αποίου» ύλης (δηλαδή της ύλης που νοείται μόνο με τις ιδιότητες της μάζας, χωρίς ποιότητες). Από τη μηχανική και μόνο κίνηση της αποίου ύλης, χωρίς άλλους συντελεστές, ο Δημόκριτος εξήγησε, σε βάση καθαρά ποσοτική, κάθε ποιότητα και ειδοποιό διαφορά. Χωρίζοντας την πραγματικότητα σε αληθινή («ετεή») και σε συμβατική («νόμω»), δηλαδή στην ουσία της ύλης και στα επιφαινόμενά της, ο Δημόκριτος ως ένα σημείο συμβάδιζε βέβαια με τους Ελεάτες, που χώριζαν το ον από τα φαινόμενα. Ταυτόχρονα όμως απομακρυνόταν από εκείνους, γιατί μόνο αυτός εννοούσε την ουσία όχι μεταφυσικά αλλά υλικά και τα φαινόμενα της φύσης όχι ως αυταπάτη των ανθρώπων, αλλά ως κάτι που κατά κάποιο τρόπο επισυμβαίνει γύρω από την ουσία.

 

Δημόκριτος: σύνθεση και διάλυση άπειρων κόσμων. Βιολογία και γνωσιολογία

 

Σύμφωνα με τη θεωρία του Ατόμου, ο Δημόκριτος δίδαξε ότι ένας κόσμος συντίθεται, όταν σε μεγάλο κενό του διαστήματος συναθροίζονται αλληλοσυγκρουόμενα πολλά άτομα και με τη φορά τους σχηματίζεται δίνη. Μέσα σ’ αυτή τη δίνη, εξήγησε ο Δημόκριτος, τα ομοειδή άτομα έλκονται αμοιβαία, «συναγελάζονται» και απαρτίζουν ζώνες, που δεν είναι άλλο από τα προσιτά στις αισθήσεις μας φυσικά σώματα, δηλαδή φωτιά, αέρας, νερό, γη. Στη συνέχεια τα βαρύτερα από αυτά τα υλικά μαζεύονται στο κέντρο και αποτελούν τη Γη, ενώ τα ελαφρότερα εξωθούνται προς την περιφέρεια και διαμορφώνονται σε ουράνια σώματα και μετεωρολογικά φαινόμενα.

 

Με αυτόν τον τρόπο, υποστήριξε ο Δημόκριτος, συντίθενται και διαλύονται άπειροι κόσμοι. Γι’ αυτούς τους κόσμους, που τους θεωρούσε «μεγέθει διαφέροντας» και με «άνισα τα διαστήματα», έλεγε ακόμα ο Δημόκριτος ότι «τους μεν αυξεσθαι, τους δε ακμάζειν, τους δε φθίνειν», ότι καταστρέφονται «υπ’ αλλήλων προσπίπτοντας», ότι σε μερικούς δεν υπάρχουν ήλιος και σελήνη, ενώ σε άλλους υπάρχουν περισσότεροι και «μείζω των παρ’ ημίν» και υπέθεσε «ενίους κόσμους ερήμους ζώων και φυτών και παντός υγρού».

 

Η σκέψη του Δημοκρίτου γύρω από τα βιολογικά προβλήματα συμφωνεί με τις βασικές θέσεις της ατομικής θεωρίας. Έτσι υποστήριζε ότι χαρακτηριστικές ιδιότητες, δεξιότητες και όργανα, με τα οποία είναι προικισμένα τα ζώα, δεν έγιναν από δημιουργική σκοπιμότητα αλλά μόνο συμπτωματικά («συμπεσείν… συνέβη… από του αυτομάτου συστάντα επιτηδείως») και ότι από αυτά σώθηκαν μόνο όσα φάνηκαν κατάλληλα για τη συντήρηση του κάθε είδους, σε σχέση βέβαια με τους ειδικότερους όρους της ζωής του. Επίσης συνεπής με την κοσμολογία του, ο Δημόκριτος έβλεπε το ζωντανό οργανισμό ως «μικρόν κόσμον», αντίθετα από τους μεταγενεστέρους που έβλεπαν τον κόσμο ως ζωντανό οργανισμό. Την ψυχή τη θεωρούσε φυσικό σώμα, απέδιδε τη σύστασή της, όπως ακριβώς και της φωτιάς, σε συμπλοκή από σφαιρικά άτομα, την ταύτιζε με το νου και την πίστευε «φθαρτήν, τω σώματι συνδιαφθειρομένην». Στη θεωρία της γνώσης ο Δημόκριτος, αφού είχε διαχωρίσει στο πεδίο της φυσικής την ύλη από τα επιφαινόμενά της, αυτοδεσμευόταν να ακολουθήσει ένα αντίστοιχο σχήμα. Έτσι δίδαξε ότι η γνώση μας γενικά είναι «επιρρυσμίη», δηλαδή σχετική με τις καταστάσεις που μας περιβάλλουν και που δεν είναι παρά επιφαινόμενα της ύλης, όπως και εμείς οι ίδιοι, ενώ η «αλήθεια» βρίσκεται «εν βυθώ», δηλαδή στα «άτομα» και στο «κενόν». Με αυτή τη γενική θέση του είναι ευνόητο ότι ο Δημόκριτος, εφόσον αναγνώριζε ως μοναδική τη φυσική πραγματικότητα, εξηγούσε και όλες τις διεργασίες προς τη γνώση, από την αίσθηση ως τη νόηση, ως καθαρά φυσικούς μηχανισμούς. Από τους φορείς της γνώσης χαρακτήριζε την αίσθηση ως «σκοτίη» και τη νόηση ως «γνησίη», έκρινε όμως την πρώτη απαραίτητη για τη δεύτερη, όπως έκανε αργότερα και ο Αριστοτέλης, που θεωρούσε τη γνώση αδύνατη «έξω του αισθάνεσθαι».

Η επιστολή του Μεγαλέξανδρου στον Αριστοτέλη (Ψευδοκαλλισθένης)

Η περιπέτεια του Αλέξανδρου αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για μία πληθώρα αφηγήσεων, όπου το ιστορικό πρόσωπο μετατρέπεται σε μυθικό, και οι φαινομενικά υπεράνθρωπες κατακτήσεις του γίνονται κυριολεκτικά τέτοιες, με τον Μακεδόνα βασιλιά να εμφανίζεται ακόμα και σε ιερά κείμενα όπως το Κοράνι όπου φυλακίζει τους Γκωγ και Μαγκώγκ, ή το Ταλμούδ όπου ίπταται στους αιθέρες, συναντάει τις Αμαζόνες, παρουσιάζεται στις πύλες του παραδείσου κλπ.

 

Στην εκστρατεία του Αλέξανδρου ακολουθούσε κι ο Καλλισθένης μεταξύ καλλιτεχνών κι επιστημόνων, στον οποίο είχε ανατεθεί η καταγραφή των γεγονότων. Τα παλιότερα σωζόμενα χειρόγραφα του βιβλίου του Αλεξάνδρου Βίος ανάγονται στα τέλη του 3^ου αιώνα μ.Χ., όπου όμως έχει γίνει ήδη η νόθευση της ιστορίας και η ανάμειξή της με το μύθο (εξάλλου ο Καλλισθένης είχε πεθάνει πριν τον Αλέξανδρο). Ψευδο-Καλλισθένης, λοιπόν, ο συγγραφέας του κειμένου που έχει αντέξει στο χρόνο, και είναι σε αυτό το βιβλίο όπου περιέχεται και ένα γράμμα από τον Αλέξανδρο προς τον δάσκαλό του τον Αριστοτέλη, όπου κυρίως του περιγράφει παράξενα ζώα και φυτά που είδε στα ταξίδια του, κάτι που σίγουρα θα ενδιέφερε τον πραγματικό, φυσιοδίφη, Αριστοτέλη.

 

 Όπου υπάρχει αστερίσκος (*) υπάρχει κενό στο πρωτότυπο.

Ο βασιλιάς Αλέξανδρος στον Αριστοτέλη, χαίρε. Είναι ανάγκη να σου διηγηθώ τα όσα παράδοξα μας συνέβησαν στην Ινδία. Μόλις φθάσαμε στην πόλη Πρασιακή, η οποία φαινόταν να είναι η πρωτεύουσα της Ινδίας, καταλάβαμε * γιατί την * ένα ακρωτήρι που το χτυπούσε πολύ η θάλασσα. Κι όταν εξόρμησα μαζί με λίγους στρατιώτες προς το προαποφασισμένο σημείο, κοιτάξαμε προσεκτικά κι είδαμε να ζουν εκεί κάτι θηλύμορφοι, ιχθυοφάγοι άνθρωποι. Κι όταν προσκάλεσα μερικούς απ’ αυτούς, ανακάλυψα ότι μιλούσαν βαρβαρικά, κι όταν θέλησα να μάθω από πού προέρχονται, μου έδειξαν ένα νησί, που το βλέπαμε όλοι στη μέση του πελάγου κι όπως μας είπαν, ήταν ο τάφος ενός αρχαίου βασιλιά, μέσα στον οποίο υπάρχουν πολλά χρυσά αναθήματα. Στο μεταξύ οι βάρβαροι είχαν εξαφανισθεί, εγκαταλείποντας τα πλοιάριά τους, δώδεκα τον αριθμό. Ο Φίλων, ο αγαπητότατος μου φίλος, ο Ηφαιστίων κι ο Κρατερός κι οι άλλοι φίλοι μου δεν με άφηναν να πάω εκεί, ο δε Φίλων μου ’λεγε: “Άσε με να πάω εγώ πριν από σένα , ώστε αν τυχόν υπάρχει κάτι επικίνδυνο, να κινδυνεύσω εγώ κι όχι εσύ. Αν δεν υπάρχει τίποτα, θα σου στείλω το πλοίο να σε μεταφέρει . Γιατί αν χαθεί ο Φίλων, εσύ θα βρεις άλλους φίλους. Ενώ αν χαθείς εσύ, θα δυστυχήσει όλη η οικουμένη, Αλέξανδρε”.

 

Πείσθηκα απ’ τα λόγια του και τον άφησα να αποπλεύσει πρώτος. Κι ενώ είχε ήδη αποβιβασθεί σ’ αυτό που θεωρούσαμε νησί κι είχε περάσει ώρα αρκετή, ξαφνικά ένα θηρίο εμφανίστηκε και καταδύθηκε αμέσως στο βυθό! Τρέξαμε αμέσως προς βοήθεια του Φίλωνα, ενώ το θηρίο είχε γίνει άφαντο, και πολλοί από μας χάθηκαν μαζί με τον αγαπητότατό μου φίλο! Και στενοχωρηθήκαμε πάρα πολύ. Ούτε και τους βαρβάρους που έψαχνα, βρήκα. Μείναμε οκτώ μέρες στο ακρωτήρι κι είδαμε το θηρίο που ονομάζεται εβδομαδάριο να ’χει πάνω του ελέφαντες! Μετά προχωρήσαμε επί πολλές μέρες και κατευθυνθήκαμε στην Πρασιακή. Αντικρίζοντας πλείστα όσα παράδοξα, θα σου αναφέρω τα πιο χαρακτηριστικά. Είδα πολλά ζώα και πολλούς όμορφους τόπους και πολλά είδη ερπετών. Το πιο εκπληκτικό απ’ όλα όμως ήταν η έκλειψη του ήλιου και της σελήνης κι ο σκληρός χειμώνας.

 

Όταν νικήσαμε το Δαρείο και το στρατό του κι υποτάξαμε όλη τη χώρα, πήγαμε να δούμε τους θησαυρούς του. Είχε πολύ χρυσό και αμφορείς διακοσμημένους με λίθους, ώστε ο ένας κρατήρας να χωρά ενάμιση κι ο άλλος οκτώ * και πολλά άλλα αξιοθέατα. Ξεκινήσαμε πάλι την πορεία μας, αρχίζοντας απ’ τις Κασπιακές πύλες. Όταν η ώρα πήγαινε δέκα, σάλπιζαν για δείπνο και μετά κοιμόμασταν επί τόπου. Το πρωί η σάλπιγγα σήμαινε στις τέσσερις. Οι στρατιώτες είχαν τόσα πολλά προβλήματα να αντιμετωπίσουν, ώστε κάλυπταν τα σώματά τους με θώρακες και με δερμάτινα υποδήματα, κνημίδες και περιμήρια. Γιατί οι ντόπιοι τούς είχαν πει πόσο διαφορετικά ήταν τα ερπετά στα μέρη τους και τους συνέστησαν να μην είναι κανείς χωρίς αυτή την προστασία. Προχωρήσαμε άλλες δώδεκα μέρες και φτάσαμε σε μια πόλη, που βρίσκονταν στο μέσο ενός ποταμού. Στην πόλη αυτή υπήρχαν καλάμια πάχους τεσσάρων πήχεων, με τα οποία σκέπαζαν τα οικήματα. Και δεν ήταν θεμελιωμένη στο έδαφος αλλά πάνω στα καλάμια! Διέταξα να σταματήσουν εκεί. Φθάνοντας σ’ εκείνο τον τόπο την τρίτη ώρα της ημέρας και πλησιάζοντας τον ποταμό, ανακαλύψαμε ότι τα νερά του ήταν χειρότερα κι απ’ τη λάσπη ενός έλους. Προσπαθώντας μετά να κολυμπήσουμε μέχρι την πόλη, εμφανίσθηκαν ιπποπόταμοι που άρπαζαν τους άνδρες μου! Έπρεπε να φύγουμε από κει με κάθε τρόπο. Σαλπίζαμε από τις έξι η ώρα μέχρι τις έντεκα, αλλά τα νερά εμπόδιζαν τη φυγή μας επί τόσες πολλές ώρες, ώστε έβλεπα τους στρατιώτες μου να πίνουν τα ίδια τους τα ούρα!

 

Κατά τύχη ήλθαμε σ’ έναν τόπο με μια λίμνη, η οποία είχε πολύ πλούσια βλάστηση. Πλησιάσαμε κι ήπιαμε νερό γλυκό σαν μέλι. Κι ενώ ήμασταν πολύ ευχαριστημένοι απ’ αυτό το μέρος, είδαμε στο ακρωτήρι μια λίθινη στήλη που έγραφε: “Εγώ ο Σεσόγχοσις, ο κοσμοκράτορας, έφτιαξα αυτή την πηγή για όλους όσοι περιπλέουν την Ερυθρά θάλασσα”. Διέταξα να στρατοπεδεύσουμε, να ετοιμάσουν τα καταλύματα και να ανάψουν φωτιές. Κατά την τρίτη ώρα της νύχτας, κι ενώ η σελήνη έλαμπε στον ουρανό, μαζεύτηκαν στη λίμνη όλα τα θηρία του δάσους για να πιουν νερό. Υπήρχαν σκορπιοί πηχυαίοι που χώνονται στην άμμο, άλλοι λευκοί κι άλλοι κόκκινοι. Δώσαμε έναν καθόλου εύκολο αγώνα. Κι όταν ήδη είχαμε χάσει μερικούς, ενώ άλλοι φώναζαν και κραύγαζαν γοερά, άρχιζαν να μαζεύονται στη λίμνη τετράποδα θηρία, μεταξύ των οποίων ήσαν ρινόκεροι και λιοντάρια μεγαλύτερα απ’ τους δικούς μας τους ταύρους. Έβγαιναν απ’ τις πυκνές καλαμιές αγριόχοιροι μεγαλύτεροι από λιοντάρια (που τα δόντια τους ήταν ίσα μ’ έναν πήχη!) λύγκες και λεοπαρδάλεις και τίγρεις και σκορπίουροι και ελέφαντες και βούκριοι και ταυρελέφαντες κι άνδρες με έξι χέρια και πολύποδα και κυνοπέρδικες κι άλλα θηριόμορφα ζώα! Ο αγώνας μας δεν σταματούσε λεπτό. Αμυνόμαστε σαν ήρωες σ’ όλ’ αυτά τα θηρία. Μεσ’ απ’ την άμμο ξεπηδούσαν νυκταλώπηκες, που άλλοι είχαν δέκα πήχες μήκος κι άλλοι οκτώ, ενώ κροκόδειλοι βγήκαν μεσ’ απ’ τη λάσπη κι έφαγαν όλα τα σκευηφόρα ζώα! Είδαμε και νυχτερίδες μεγαλύτερες από περιστέρια, με δόντια! Πιάσαμε κάτι νυκτοκοράκια που κάθονταν κοντά στη λίμνη και τα φάγαμε. Αφού αντεπεξήλθαμε σ’ αυτά, ακολουθήσαμε μια φυσική δίοδο που έβγαζε στην Πρασιακή. Κι ενώ ήμασταν έτοιμοι να αναχωρήσουμε, γύρω στις έξι η ώρα σηκώθηκε ισχυρότατος αέρας για τρίτη φορά σ’ ένα μήνα. Ξαφνικά λοιπόν άρχισε να φυσάει τόσο, που παρέσυρε τις σκηνές μας κι έριξε κι εμάς τους ίδιους κάτω στο έδαφος! Τέσσερις μέρες μετά, κι ενώ η δίοδος γινόταν όλο και πιο δύσβατη, ανακαλύψαμε ** και μετά πέντε μέρες κυριεύσαμε την Πρασιακή πόλη ** μαζί με τον Πώρο κι όλους εκείνους που πολεμούσαν μαζί του * . Είχε πάρα πολλούς θησαυρούς, για τους οποίους έχω ήδη γράψει. Όταν έφθασα * και τακτοποίησα τα πάντα σύμφωνα με τη φυσική τους θέση, ήλθαν πρόθυμα οι Ινδοί και μου είπαν: “Βασιλιά Αλέξανδρε, θα καταλάβεις πόλεις, βασίλεια, έθνη και όρη, στα οποία δεν έχει πάει κανείς απ’ τους ζώντες βασιλείς”. Άλλοι πάλι ήλθαν απ’ τις πολυάνθρωπες πόλεις τους και μου είπαν: “Βασιλιά, έχουμε να σου δείξουμε κάτι αντάξιό σου. Θα σου δείξουμε φυτά που μιλάνε ανθρώπινα!”

 

Και μας οδήγησαν σ’ έναν καταπληκτικό κήπο, στη μέση του οποίου βρίσκονταν ο ήλιος κι η σελήνη! Και υπήρχε φρουρά των ιερών του ήλιου και της σελήνης. Ήλιος και σελήνη ήταν δυο δένδρα σαν κυπαρίσσια. Γύρω τους ήσαν δένδρα που έμοιαζαν με τις Αιγυπτιακές μυροβαλάνους, το ίδιο κι ο καρπός τους. Θεωρούσαν πως τα δυο δένδρα στο κέντρο του κήπου ήταν το μεν ένα αρσενικό, με αρσενική σκέψη, το δε άλλο θηλυκό, με γυναικεία. Το όνομα του αρσενικού δέντρου ήταν ήλιος και του θηλυκού σελήνη, που μιλούσαν μάλιστα με την ίδια φωνή.

 

Ήταν περιβεβλημένα με δέρματα θηρίων κάθε είδους, το αρσενικό δέντρο είχε δέρματα αρσενικών ζώων, το θηλυκό θηλυκών ζώων. Οι άνθρωποι εκεί δεν είχαν ούτε σίδερο ούτε χαλκό ούτε κασσίτερο ούτε καν πηλό για να πλάσουν κάτι! Κι όταν τους ρώτησα ποιων ζώων δέρματα είναι, μου είπαν λιονταριών και λεοπαρδάλεων. Στον τόπο αυτό κανείς δεν μπορεί να ’χει τάφο, πλην του ήλιου και της σελήνης * Για ρούχα χρησιμοποιούσαν τις προβιές των ζώων. Ζήτησα να μάθω για τα δένδρα. Και μου είπαν πως το πρωί, όταν βγαίνει ο ήλιος, ακούγεται απ’ το δένδρο μια φωνή, που ακούγεται πάλι όταν μεσουρανεί ο ήλιος κι όταν δύει. Το ίδιο γίνεται και με τη σελήνη. Κι αυτοί που φαίνονταν να ’ναι ιερείς, ήλθαν και μου ’παν: “Μπες μέσα καθαρός και προσκύνησε, και θα λάβεις ένα χρησμό”. Πήρα μαζί μου τους φίλους μου Παρμενίωνα, Κράτερο, Ιόλλα, Μαχητή, Θρασυλέοντα, Θεοδέκτη, Διίφιλο, Νεοκλή κι άλλους έντεκα άνδρες. Ένας ιερέας μου είπε: “Βασιλιά, τα σπαθιά δεν αρμόζουν στο ιερό”. Διατάζω τους φίλους μου ν’ αφήσουν τα ξίφη τους έξω. Μαζί μου μπήκαν συνολικά τριακόσιοι άνδρες, τους οποίους πρόσταξα να κατοπτεύσουν το γύρω χώρο. Κάλεσα μερικούς απ’ τους Ινδούς, που με ακολουθούσαν, να μου μεταφράσουν το χρησμό. Ορκίζομαι λοιπόν στον Ολύμπιο Δία, στον Άμμωνα, στην Αθηνά, στους νικηφόρους θεούς όλους ότι, αν τυχόν δύσει ο ήλιος και δεν έχει ακουσθεί ακόμα η φωνή του χρησμού, τότε θα τους κάψω ζωντανούς. Ταυτόχρονα με τη δύση του ήλιου όμως, ακούσθηκε απ’ το δένδρο μια φωνή που μιλούσε Ινδικά!

 

Ζήτησα απ’ τους Ινδούς, που βρίσκονταν μαζί μας, να μεταφράσουν τι είχε πει η φωνή. Αυτοί όμως ήταν φοβισμένοι και δεν ήθελαν. Κατάλαβα ότι κάτι συνέβαινε και τους κάλεσα ιδιαιτέρως. Κι οι Ινδοί μου είπαν: “Θα πεθάνεις γρήγορα, και μάλιστα από δικούς σου ανθρώπους!” Κι ενώ τόσο εγώ ο ίδιος όσο κι οι συνοδοί μου είχαμε μείνει εμβρόντητοι, θέλησα να λάβω νέο χρησμό μόλις φανεί η σελήνη. Έχοντας ακούσει το μέλλον μου, μπήκα μέσα στο ιερό και ζήτησα να μάθω αν πρόκειται να φιλήσω τη μητέρα μου την Ολυμπιάδα και τους πιο καλούς μου φίλους. Ενώ λοιπόν παρευρίσκονταν πάλι οι φίλοι μου, το δένδρο μίλησε ξανά όταν φάνηκε η σελήνη, αλλ’ αυτή τη φορά στα Ελληνικά. “Βασιλιά Αλέξανδρε” είπε “θα πεθάνεις στη Βαβυλώνα. Θα σε σκοτώσουν οι ίδιοι σου οι άνθρωποι και δεν πρόκειται να μετακομισθείς στη Μακεδονία για να σε δει η Ολυμπιάδα, η μητέρα σου!”

 

Εγώ κι οι φίλοι μου μείναμε κατάπληκτοι, σκέφτηκα ωστόσο να αφιερώσω τους κάλλιστους στέφανους στους θεούς. Ο ιερέας όμως μου είπε: “Δεν είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο. Αλλά αν επιμένεις, κάνε ό,τι θέλεις. Για τους βασιλείς δεν ισχύει κανένας νόμος”. Κι ενώ ήμουν περίλυπος και καταστεναχωρημένος, ο Παρμενίων κι ο Φίλιππος με παρεκάλεσαν να πάμε να κοιμηθούμε. Αρνήθηκα κι έμεινα ξύπνιος μέχρι το πρωί. Λίγο πριν την ανατολή, μαζί με δέκα φίλους, τον ιερέα και τους Ινδούς, ξεκίνησα για το ιερό, αλλά ζήτησα να χωριστούμε και μπήκα στο ιερό μόνος με τον ιερέα. Ακούμπησα το χέρι μου πάνω στο δένδρο και είπα: “Αν έχουν συμπληρωθεί τα χρόνια της ζωής μου, ένα θέλω μόνο να μάθω από σας, αν θα μετακομισθώ στη Μακεδονία κι αν θα ασπασθώ τη μητέρα μου Ολυμπιάδα και τη γυναίκα μου, και τότε ας πεθάνω. Μόλις λοιπόν ξημέρωσε κι ο ήλιος φάνηκε πάνω απ’ την κορυφή του δένδρου, ακούστηκε μια φωνή που έλεγε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο: “Έχουν συμπληρωθεί τα χρόνια της ζωής σου και δεν πρόκειται να ανακομισθείς στην Ολυμπιάδα. Θα πεθάνεις στη Βαβυλώνα. Μετά από λίγο και η μητέρα και γυναίκα σου θα βρουν απ’ τους ίδιους ανθρώπους τραγικό τέλος, όπως κι οι αδελφές σου. Μη ζητήσεις να μάθεις τίποτα για όλ’ αυτά. Γιατί δεν πρόκειται ν’ ακούσεις τίποτε περισσότερο Έφυγα από κει γύρω στη μία η ώρα, κι απ’ την Πρασιακή έφθασα στην Περσία. Βιαζόμουν να πάω στα ανάκτορα της Σεμιράμεως. Αυτά θεώρησα αναγκαίο να σου γράψω. Να ’σαι καλά”.

 

Ο Αλέξανδρος έγραψε αυτή την επιστολή στον Αριστοτέλη και πήγε με το στρατό του στα ανάκτορα της Σεμιράμεως, τα οποία επιθυμούσε διακαώς να επισκεφθεί και τα οποία ήσαν πολύ φημισμένα τόσο στην Περσία όσο και στην Ελλάδα…

Η Αθηνά, και η γλαύκα (ο ψίθυρος της Αθηνάς)

Η πλάση ολόκληρη είχε σκοτεινιάσει από την οργή του Δία. Βροντές και κεραυνοί έσκιζαν τους Ουρανούς, καθώς ο βασιλιάς των Θεών ο παντοδύναμος Δίας, υπέφερε από ανυπόφορους πονοκεφάλους. Είχε καταπιεί την θεά Μήτιδα, θεά της σοφίας, καθώς σύμφωνα με έναν χρησμό, η Μήτις θα γεννούσε πρώτα μια κόρη και έπειτα έναν γιο, που θα καταλάμβανε την εξουσία του Δία, ώστε να κυβερνά θεούς και ανθρώπους. Ο Δίας φοβούμενος μην του κάνουν ότι αυτός έκανε στον πατέρα του Κρόνο, κατάπιε τη Μήτιδα, ενώ αυτή κυοφορούσε την Αθηνά. Από τότε ο Δίας κατέκτησε την σοφία όλου του κόσμου, των φανερών αλλά και των «αθέατων πραγμάτων», ακόμα και για τους Θεούς... Αλλά για μία τέτοια γνώση, υπάρχει ένα βαρύ τίμημα. Πάντα υπάρχει ένα τίμημα. Από την πολύ σοφία, αλλά και ευθύνη μίας τέτοιας γνώσης, το κεφάλι του Θεού ήταν μόνιμα έτοιμο να εκραγεί από τους πόνους. Οι πόνοι ήταν παρόμοιοι με τους πόνους του τοκετού, και καθόλου τυχαία...! Με την μόνη διαφορά, πως οι πόνοι αυτοί δεν είχαν τελειωμό.

Σε απόγνωση από την αναπάντεχη μοίρα που του φύλαγε η ανάγκη, ο όχι και τόσο παντοδύναμος Δίας όπως με έκπληξη διαπίστωσε, έστειλε τον αγγελιοφόρο των θεών Ερμή, να καλέσει τον κουτσό και κακομούτσουνο γιο του Ήφαιστο, θεό της φωτιάς της μεταλλουργίας και μέγα τεχνίτη και εφευρέτη, να έρθει από την Λήμνο στον Όλυμπο, ώστε να δώσει λύση στο πρόβλημα του. Ο Ήφαιστος χολωμένος από την συμπεριφορά του πατέρα του, ο οποίος τον είχε πετάξει από τον Όλυμπο, στην Λήμνο, με αποτέλεσμα αυτός να κουτσαθεί, επειδή είχε πάρει το μέρος της μητέρας του Ήρας σε ένα από τους συχνούς τσακωμούς του Θεϊκού ζευγαριού, αρνήθηκε πεισματικά στην αρχή, να ανέβει στον Όλυμπο. Στην Λήμνο εξάλλου περνούσε υπέροχα. Ήταν ο μοναδικός θεός που ζούσε στην γη, και το απολάμβανε, για αυτό τον λόγο, και έκανε πολλά δώρα στους κατοίκους της Λήμνου.

Έξαλλος ο Δίας, απείλησε να αφανίσει την Λήμνο από τον χάρτη, και να ξαναπετάξει το Ήφαιστο στην Αίτνα αυτή την φορά, ένα μέρος όπου δεν μπορούσαν να ζήσουν άνθρωποι, ένα μέρος σκέτη κόλαση..

Ο Ήφαιστος αναγκάστηκε να ανέβει στον Όλυμπο. Βρήκε τον πατέρα του, όχι στον ολόλαμπρο θρόνο του, αλλά στο κρεβάτι του, να χτυπιέται από τους πόνους, βαρυγκωμώντας.

- Πατέρα και βασιλιά των θεών σε χαιρετώ. Έλαβα το μήνυμα σου από τον γοργοπόδαρο Ερμή, και ήρθα αμέσως να σε δώ, είπε ο Ήφαιστος στον Δία (ρίχνοντας «μπινελίκια» από μέσα του).

- Κόψε τις «μαλαγανιές», κουτσάλογο, και κάνε κάτι να σωθώ από τους πονοκεφάλους, κραύγασε ο Δίας..!! Τι τις θέλω τις γυναίκες, ορίστε σε τι μπελάδες μπήκα, για λίγη χαρά, πολλά βάσανα, παραδέχθηκε.

- Ο Ήφαιστος, χαμογέλασε σαρδόνια. Ήρθε η ώρα να τον εκδικηθώ τον σαρδανάπαλο παλιόγερο σκέφθηκε. Παντοδύναμε Δία, δεν μπορώ να κάνω κάτι για τον πονοκέφαλο σου. Καμία κατασκευή μου δεν μπορεί να απαλύνει το μαρτύριο σου..

- Πλάκα μου κάνεις γιόκα; Είμαστε Θεοί, κάνουμε ότι θέλουμε. Χτύπα μου μία με την σφύρα σου στο κεφάλι μου, να βρεί διέξοδο η σοφία που συσσωρεύτηκε μέσα μου, βαρύ το τίμημα, ακόμα και για τον βασιλιά των Θεών, δεν το αντέχω, μα την αλήθεια.

- Όχι πατέρα δεν μπορώ να το κάνω, αναφώνησε ο Ήφαιστος (αν και πολύ το ήθελε).

- Κάντο τώρα, ούρλιαξε ο Δίας. Σκοτείνιασε ο τόπος. Αστραπές και βροντές γέμισαν το σύμπαν. Σκιάχτηκε ο Ήφαιστος, δίνει μία με την σφύρα, στο κεφάλι του πατέρα του, το ανοίγει στα δύο, και από μέσα πετάγεται αμέσως μία πανέμορφη Θεά, αρματωμένη κουνώντας απειλητικά το δόρυ της. Η θεά Αθηνά η θεά της σοφίας. Ο Δίας ανακουφίστηκε αμέσως, ενώ ο Ήφαιστος επέστρεψε και αυτός ανακουφισμένος στην ησυχία της, ανεμόεσσας Λήμνου.

Η Αθηνά, κληρονόμησε την σοφία της Μήτιδας, αλλά και την δύναμη του πατέρα της. Γνώριζε όλες τις τέχνες, θεά της σοφίας, των τεχνών και των γραμμάτων, της έμπνευσης, της ενδοσκόπησης και της αυτογνωσίας, αλλά και θεά του πολέμου. Όχι όμως του παρορμητικού ηρωικού πολέμου, ο οποίος ανήκει στην δικαιοδοσία του πολεμοχαρούς Άρη, αλλά της στρατηγικής και του σχεδιασμού.

Η θεά γεννήθηκε πάνοπλη αλληγορώντας πως η νόηση και η σοφία είναι το μεγαλύτερο όπλο των ανθρώπων, μετά το δώρο του Προμηθέα στην ανθρωπότητα. Με το που ξεπετάχτηκε η Αθηνά από το κεφάλι του Δία, ένοιωσε κάτι να γραπώνεται ξαφνικά στον ώμο της. Κοίταξε ξαφνιασμένη, και βλέπει μία κουκουβάγια να την κοιτά με τα μεγάλα της μάτια.

- Εσύ θα γίνεις το σύμβολο της σοφίας, ψιθύρισε η Αθηνά στην γλαύκα. Όπως εσύ μπορείς και γυρίζεις το κεφάλι προς όλες τις κατευθύνσεις ώστε να βλέπεις παντού ακόμα και στο σκοτάδι, έτσι και αυτός που θα χρησιμοποιεί τις αρετές που εγώ εκπροσωπώ, θα μπορεί να βλέπει, να σχεδιάζει και να προβλέπει, όχι μόνο το παρόν, αλλά το παρελθόν, και το μέλλον. Όπως εσύ πετάς μόνο το βράδυ μακριά από τον θόρυβο της ημέρας, όσοι ζητούν να ανασηκωθούν τα πέπλα των δώρων της σοφίας μου, θα πρέπει να καταλάβουν πως αυτό πρέπει να γίνει σε μέρος ήσυχο, με τα βλέφαρα κλειστά, ώστε να μπορέσουν να «ανοίξουν τα μάτια της ψυχής», για να δουν την αθέατη πλευρά των πραγμάτων. Και που υπάρχει πιο ήσυχο μέρος από το εσωτερικό του ανθρώπου; Όσοι καταφέρουν να κοιτάξουν προς τα «μέσα», δεν θα μείνουν ποτέ ξανά «απ΄ έξω». Αν ο άνθρωπος καταφέρει και βρει την ευτυχία, αν βάλει τάξη στον εαυτό του, τότε θα βάλει τάξη και στον κόσμο γύρω του. Για αυτό, και στην πόλη που θα προστατεύω αργότερα, θα βρίσκεσαι παντού, και θα σε τιμούν οι κάτοικοι της, ώστε όλοι να θυμούνται πως ο νους είναι ο μέγας «μεγαποιητής», και πως στο νου δεν υπάρχει σκότος, αλλά μόνο η αμάθεια. Ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται μες στο μυαλό του ανθρώπου. Για αυτό τον λόγο θα πρέπει ο άνθρωπος να μάθει να βλέπει τα πράγματα «φωτισμένα» σωστά. Θα πρέπει να γνωρίζει πως πίσω από κάθε συμπαντικό νόμο, κρύβεται η αρμονία ή ανάγκη, ο σκοπός, και πως το χαλινάρι της ψυχής για τον άνθρωπο είναι ο νους. Αν οι άνθρωποι ακούσουν τον λόγο μου και σε τιμήσουν ανάλογα, τότε η φιλοσοφία, οι τέχνες και η προστασία μου, θα είναι συμπαραστάτης τους. Όταν υπάρχουν ικανοί στρατηγοί στο πεδίο της μάχης, θα πετάς από πάνω τους, και αυτοί θα κερδίζουν τις μάχες. Φύγε τώρα καλή μου γλαύκα συναντήσεις το πεπρωμένο σου...!

Και η γλαύκα πέταξε για την πόλη, που αργότερα ονομάστηκε Αθήνα...!