Πώς η προσωπικότητά μας επηρεάζει τον τρόπο που ονειροπολούμε

Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις έννοιες της ονειροπόλησης και της φαντασίας ως ταυτόσημες. Η ονειροπόληση είναι μία νοητική διαδικασία που περιλαμβάνει ένα είδος φαντασιωσικής δραστηριότητας αλλά πέρα από αυτό, οι θεωρητικοί έχουν ορίσει την ονειροπόληση ποικιλοτρόπως.

Ορισμοί Ονειροπόλησης

Για παράδειγμα, για τον Sigmund Freud, η ονειροπόληση ταυτίζεται με τη φαντασίωση. Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό, η ονειροπόληση είναι μια δραστηριότητα που διαφέρει σημαντικά από την πραγματικότητα και συμβαίνει είτε μέσα από τη φαντασιωσική ολοκλήρωση επιθυμιών που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν, είτε μέσα από τη φαντασίωση του εαυτού ή των άλλων που συμπεριφέρονται διαφορετικά από το αναμενόμενο. Ένα παράδειγμα για να γίνει αυτός ο ορισμός πιο κατανοητός, είναι η φαντασίωση ενός ερωτευμένου πως ζει ευτυχισμένες στιγμές με το αντικείμενο του πόθου του.

Ένας επιπλέον τρόπος για να ορίσουμε την ονειροπόληση είναι ως διαδικασία της σκέψης που λειτουργεί ανεξάρτητα από την τρέχουσα δραστηριότητα. Για παράδειγμα, όλοι κάποια στιγμή έχουμε ζήσει την εμπειρία να διαβάζουμε ένα κείμενο και ξαφνικά να συνειδητοποιούμε πως η προσοχή μας έχει στραφεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό, όπως μία συνάντηση που πρόκειται να γίνει ή σε ερωτικές φαντασιώσεις.

Ιδιότητες Ονειροπόλησης

Η συστηματική παρατήρηση και διερεύνηση της ονειροπόλησης είχε την αφετηρία της το 1921 από τον Julien Varendonck ο οποίος εξήγαγε συμπεράσματα για της ιδιότητες της ονειροπόλησης τα οποία φαίνεται να θεωρούνται έγκυρα μέχρι και σήμερα.

Σύμφωνα με τον παραπάνω, η ονειροπόληση μπορεί να:

α) Βασίζεται σε τμήματα της συμπεριφοράς τα οποία βρίσκονται ήδη στο ρεπερτόριο εκείνου που ονειροπολεί.
β) Αποτελείται από ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος.
γ) Έχει παιγνιώδη χαρακτήρα, αν και συνηθέστερα αποτελείται από σκέψεις για σοβαρά ζητήματα.
δ) Ενεργοποιείται από συναισθηματικά εσωτερικά ξεσπάσματα που σχετίζονται με πρότερες σκέψεις και εμπειρίες.
ε) Παρεκκλίνει από τη λειτουργική μνήμη.
στ) Σχετίζεται με την κατάκτηση ενός στόχου, χωρίς όμως να στέκεται στον τρόπο που θα επιτευχθεί ο στόχος αυτός.

Ψυχομετρία και Ονειροπόληση

Ψυχομετρικά, φάνηκε πως υπάρχουν τρία, ανεξάρτητα μεταξύ τους είδη ονειροπόλησης, η θετική και εποικοδομητική ονειροπόληση, η ενοχική και δυσφορική ονειροπόληση και η ονειροπόληση που σχετίζεται με τη δυσκολία στη διατήρηση της προσοχής. Μάλιστα, σε μελέτη στην οποία συσχετίσθηκαν τα είδη ονειροπόλησης με χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, φάνηκε πως οι ανταγωνιστικοί, αγχώδεις, οξύθυμοι και συναισθηματικά ασταθείς άνθρωποι τείνουν να χρησιμοποιούν περισσότερο τα είδη της ονειροπόλησης που σχετίζονται με την ενοχική και δυσφορική ονειροπόληση όπως και με την ονειροπόληση που δυσκολεύει στη διατήρηση της προσοχής.

Άνθρωποι που είναι εργατικοί, ευσυνείδητοι και οργανωτικοί τείνουν να χρησιμοποιούν τη θετική-εποικοδομητική ονειροπόληση, ωστόσο πολύ περισσότερο την ονειροπόληση που σχετίζεται με τη δυσκολία στη διατήρηση της προσοχής. Επιπλέον, χαρακτηριστικά προσωπικότητας όπως είναι η φιλικότητα, η εξωστρέφεια, η δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες, η κοινωνικότητα και η συγκαταβατικότητα φάνηκε να σχετίζονται με το είδος της ονειροπόλησης που χαρακτηρίστηκε θετικό και εποικοδομητικό.

Η ίδια έρευνα έδειξε  ότι άνθρωποι με τάσεις στον αρνητισμό φαίνεται να επιβεβαιώνονται από τις ονειροπολήσεις τους ή ακόμα και ότι οι ίδιες οι ονειροπολήσεις τους κάνουν να σκέφτονται πιο αρνητικά. Το αντίστροφο συμβαίνει σε ανθρώπους με αισιοδοξία και τάση στο να βιώνουν περισσότερο θετικά συναισθήματα. Μάλιστα, αυτό θα μπορούσε να συνδεθεί με το φαινόμενο της αυτοεκπληρούμενης προφητείας σύμφωνα με το οποίο, ο τρόπος που σκεφτόμαστε για τις καταστάσεις, τείνει να επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα. Για παράδειγμα, ένας φοιτητής που είναι βέβαιος πως θα αποτύχει στις επερχόμενες εξετάσεις, είναι πολύ πιθανό να μην αποδώσει καλά σε αυτές.

Πως συνδέεται η γονεική στάση που διατηρούν οι ενήλικες με τις εμπειρίες της πρώιμης ζωής τους

Οι περισσότεροι επίδοξοι γονείς έχουν αναρωτηθεί σχετικά με τον αν θα μπορούσαν να σταθούν αντάξιοι του γονεικού ρόλου. Η φράση «Αν θέλουμε κάτι να αλλάξει σε ένα παιδί, πρέπει πρώτα να εξετάσουμε και να βεβαιωθούμε ότι δεν είναι κάτι σ’ εμάς που θα έπρεπε να αλλάξει», πιθανόν να απαντά ένα σκέλος αυτής της ερώτησης.

Προκειμένου να εξηγηθεί το παραπάνω θα γίνει μια μικρή αναδρομή στην ιστορία της ψυχολογίας εστιάζοντας στην «θεωρία του δεσμού ή της προσκόλλησης».

John Bowlby και θεωρία δεσμού ή προσκόλλησης

Ο ψυχαναλυτής John Bowlby, υπήρξε ο εισηγητής της θεωρίας του δεσμού ή της προσκόλλησης (attachment theory). Μίλησε λοιπόν για «συμπεριφορές ή δεσμούς προσκόλλησης», των οποίων ο βασικός στόχος είναι η δημιουργία και η εξασφάλιση ισχυρών συναισθηματικών δεσμών ανάμεσα στο παιδί και τον φροντιστή του. Πιο απλά, σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, ο γονεϊκός ρόλος δεν περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στην βιολογική κάλυψη των αναγκών του παιδιού του. Ο γονέας, ως ασφαλές λιμάνι, στέκεται υπεύθυνος για την ικανοποίηση των συναισθηματικών αναγκών του παιδιού ενώ παράλληλα του προσφέρει ένα «ασφαλές καταφύγιο» προκειμένου να εξέρευνήσει το περιβάλλον του.

Η Θεωρία του δεσμού στις σχέσεις ενηλίκων

Αργότερα, η θεωρία του δεσμού επεκτάθηκε και στις ενήλικες σχέσεις. Αν η φροντίδα που λαμβάνει το βρέφος (και νήπιο) είναι συνεχής και εκλαμβάνεται από το ίδιο ως δεδομένη, τότε θα δημιουργήσει θετικά συναισθήματα για τον έξω κόσμο και ο δεσμός του με τον φροντιστή θα είναι συναισθηματικά ιδιαίτερα ισχυρός (ασφαλής δεσμός). Οι μετέπειτα σχέσεις του θα έχουν και εκείνες με την σειρά τους ασφαλή βάση και θα κατακλύζονται από θετικά συναισθήματα.
Σε περίπτωση όμως που οι ανάγκες του βρέφους δεν καλυφθούν τότε αναπτύσσει έναν «ανασφαλή δεσμό προσκόλλησης», ο οποίος διακρίνεται σε δύο κατηγορίες τον «αγχώδη αμφιθυμικό δεσμό προσκόλλησης» και τον «απορριπτικό δεσμό προσκόλλησης». Το άτομο με «ανασφαλή δεσμό» διακατέχεται συνήθως από ένα αίσθημα διαρκούς αγωνίας και ανασφάλειας. Ακόμη, είναι πιθανό να μην εμφανίζει ανθεκτικότητα σε περίπτωση στρεσσογόνων καταστάσεων και να δημιουργεί είτε σχέσεις εξαρτητικού τύπου είτε επιφανειακές σχέσεις, γεγονός το οποίο κρίνεται δυσλειτουργικό για την ανάπτυξη σχέσεων με υγιή βάση στην μετέπειτα ενήλικη ζωή του.

Πώς  συνδέεται όμως η γονεική στάση πoυ υιοθετεί ένας ενήλικας με τους  δεσμούς προσκόλλησης που ανέπτυξε με τον φροντιστή του στην παιδική του ηλικία;
Το πεδίο αυτό έχει μελετηθεί και έχει διαπιστωθεί σε ερευνητικό επίπεδο οτι τα άτομα με:

Ασφαλή προσκόλληση: Επιθυμούν να τεκνοποιήσουν και διατηρούν θετικές προσδοκίες σχετικά με τον γονεϊκό τους ρόλο. Ακόμη, έχουν ενεργό ρόλο στην φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών τους ενώ παράλληλα αντλούν ικανοποίηση από την σχέση τους με τα παιδιά τους και φαίνεται να τους παρέχουν σταθερή υποστήριξη όταν εκείνα το επιθυμούν.

Απορριπτικό τύπο προσκόλλησης: Δεν τους πληροί ο γονεϊκός ρόλος αφού δεν αντλούν ευχαρίστηση μέσω αυτού. Επίσης, σε συναισθηματικό επίπεδο διατηρούν απόσταση από τα τέκνα τους ενώ δεν λείπουν και οι εντάσεις. Η εξισορρόπηση του γονεϊκού, συζυγικού και επαγγελματικού τομέα δεν γίνεται συχνά εφικτή από τα άτομα με «απορριπτικό τύπο προσκόλλησης».

Αγχώδη τύπο προσκόλλησης: Μολονότι ο ρόλος τους γονέα τους επιβαρύνει με επιπρόσθετο άγχος, τα άτομα με αγχώδη τύπο προσκόλλησης αντλούν αρκετά μεγάλη ικανοποίηση από τον γονεικό τους ρόλο. Βέβαια, παρουσιάζουν έντονη παρεμβατικότητα ενώ δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται με ευαισθησία στις ανάγκες των παιδιών τους. Ένα σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αυτόν τον τύπο προσκόλλησης είναι αυτό της αδυναμίας τους να θέσουν όρια ανάμεσα στα επαγγελματικά ζητήματα και αυτά της οικογένειας πράγμα το οποίο φορτίζει πρόσθετα το οικογενειακό περιβάλλον.

Συμπερασματικά, οι μελλοντικοί γονείς οφείλουν να «περιπλανηθούν στον λαβύρινθο του ψυχικού τους κόσμου προκειμένου να αναμοχλεύσουν πιθανές πληγές του παρελθόντος.

Η θεραπευτική διαδικασία σε αυτή την φάση προκαλεί το άτομο να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί τον εαυτό του ώστε να μπορέσει να προσφέρει άνευ όρων αποδοχή και αγάπη στο παιδί του αλλά και να εκφράσει τον θυμό του αναφορικά με τα δυσάρεστα αυτά βιώματα. Άλλωστε, αυτά είναι τα «κλειδιά» για μία «επιτυχημένη πορεία» και όχι για μία «επιτυχημένη συνταγή ενός τέλειου γονέα».

Τέλειος γονέας δεν υπάρχει αφού κάθε παιδί είναι διαφορετικό!

Τα 15 «όχι» της ζωής που οδηγούν στην ευτυχία

Βασιζόμαστε στη ζωή μας σε πράγματα που τελικά μας προκαλούν πόνο, άγχος και ανησυχίες. Βασιζόμαστε στη ζωή μας σε τόσα πράγματα που τελικά μας προκαλούν πόνο, άγχος και ανησυχίες κι αντί να προσπαθήσουμε να απελευθερωθούμε, καταλήγουμε να είμαστε προσκολλημένοι σε αυτά, κάνοντας τη ζωή μας ακόμα πιο δύσκολη από ό,τι είναι.

Παρακάτω διαβάστε μια λίστα με 15 πράγματα στα οποία πρέπει να πείτε «όχι», κάνοντας έτσι τη ζωή σας πολύ πιο εύκολη και πολύ πιο ευχάριστη. Αρχίζοντας από τη στιγμή που διαβάζετε αυτό το κείμενο κιόλας, μπορείτε να αλλάξετε ο,τιδήποτε δε σας αρέσει και να το κάνετε καλύτερα.

Πείτε «όχι» στην ανάγκη σας να έχετε πάντοτε δίκιο

Τόσοι πολλοί άνθρωποι νιώθουμε την ανάγκη να έχουμε πάντοτε δίκιο και δεν αντέχουμε στην ιδέα ότι μπορεί να κάνουμε λάθος. Μάλιστα, είναι τόσο έντονη αυτή η ανάγκη μας που δεν αντιλαμβανόμαστε τον κίνδυνο που ελλοχεύει να καταλήξουν άδοξα διάφορες σχέσεις μας, γιατί δεν αντέχουν όλοι οι άνθρωποι το άγχος που έχουμε και μεταδίδουμε. Πραγματικά, δεν αξίζει. Οποτεδήποτε νιώσετε ξανά την ανάγκη να πεταχτείτε σε μια κουβέντα βγάζοντας την άκρη για το ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, αναρωτηθείτε το εξής: «Προτιμώ να έχω δίκιο ή να έχω φίλους;». Αλήθεια, πόση σημασία έχει; Είναι τόσο μεγάλος ο εγωισμός μας τελικά;

Πείτε «όχι» στην ανάγκη σας να ελέγχετε τα πάντα

Δε χρειάζεται να έχετε τον έλεγχο για οτιδήποτε συμβαίνει με όλους, τους φίλους, την οικογένειά σας, τη σχέση σας. Είτε πρόκειται για συναδέλφους είτε για τους γονείς σας είτε για το/τη σύντροφό σας, απλώς ηρεμήστε κι αφήστε να παίρνουν κι άλλοι ευθύνες για όσα συμβαίνουν. Επιτρέψτε σε όλους να είναι ο εαυτός τους, αλλά προπαντός, κάντε αυτό το δώρο σε εσάς και θα δείτε πόσο ανάλαφροι θα αισθανθείτε ξαφνικά.

Πείτε «όχι» στις κατηγορίες

Ξεπεράστε την ανάγκη σας να ρίχνετε το φταίξιμο στους άλλους για όσα έχετε ή όσα δεν έχετε, για όσα νιώθετε ή για όσα δεν νιώθετε. Σταματήστε να μεταθέτετε τις ευθύνες και αναλάβετε όσες σας αναλογούν για πράγματα στα οποία φταίτε.

Πείτε «όχι» στην αυτολύπηση

Πόσοι άνθρωποι δεν υποβαθμίζουν οι ίδιοι τον εαυτό τους επειδή σκέφτονται αρνητικά και θεωρούν ότι δεν αξίζουν σαν άνθρωποι ή δεν θεωρούν ότι μπορούν να τα καταφέρουν; Μην πιστεύετε οτιδήποτε σας υπαγορεύει το μυαλό σας, ειδικά αν είναι κάτι αρνητικό και σας οδηγεί στην αυτολύπηση. Αξίζετε πολύ περισσότερα από αυτό.

Πείτε «όχι» στους περιορισμούς του μυαλού σας

Διώξτε μακριά τις σκέψεις σας ότι δεν είστε ικανοί να κάνετε οτιδήποτε υπάρχει στο νου σας. Μην σκέφτεστε τι νομίζετε ότι μπορείτε ή δεν μπορείτε να κάνετε, τι είναι δυνατό και τι αδύνατο. Από εδώ και μπρος, μην επιτρέψετε ξανά στον εαυτό σας να περιορίσει τις δυνατότητες σας, γιατί θα είστε πάντα κολλημένοι στο λάθος σημείο. Ανοίξτε τους ορίζοντες σας και πετάξτε!

«Πείτε «όχι» στη γκρίνια

Εγκαταλείψτε την ανάγκη σας να παραπονιέστε για τόσα πολλά πράγματα καθημερινά. Για ανθρώπους, καταστάσεις, γεγονότα που σας έκαναν δυστυχισμένους, λυπημένους και κατηφείς. Τίποτα και κανείς δεν μπορεί να σας κάνει να αισθάνεστε έτσι και καμιά περίσταση δεν μπορεί να σας δημιουργήσει αυτά τα συναισθήματα αν δεν το επιτρέψετε εσείς. Δεν είναι οι καταστάσεις που υποδαυλίζουν αυτά που νιώθετε, αλλά ο τρόπος που επιλέγετε να βλέπετε τα πράγματα. Ποτέ μην υποτιμάτε τη δύναμη που έχει η θετική σκέψη απέναντι στα πράγματα.

Πείτε «όχι» στην κριτική

Ξεφορτωθείτε το κομμάτι του εαυτού σας που ζει και τρέφεται από την κριτική που ασκεί σε ανθρώπους που είναι απλώς διαφορετικοί από εσάς ή από ό,τι περιμένατε να εξελιχθούν. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί, κι όμως στη βάση μας είμαστε όλοι ίδιοι. Όλοι θέλουμε να είμαστε ευτυχισμένοι, όλοι θέλουμε να αγαπάνε και μας αγαπήσουν κι όλοι θέλουμε να μας καταλαβαίνουν οι συνάνθρωποί μας. Όλοι κάτι αναζητάμε στη ζωή κι όλοι κάτι ευχόμαστε, γι' αυτό ας μην κρίνετε κανέναν, γιατί κάποιος άλλος θα βρεθεί να κρίνει εσάς.

Πείτε «όχι» στον εντυπωσιασμό

Σταματήστε να προσπαθείτε τόσο σκληρά να εντυπωσιάσετε τους άλλους και να παριστάνετε ότι είστε κάτι που δεν είστε για να κάνετε τους άλλους να σας συμπαθήσουν. Δεν λειτουργούν έτσι τα πράγματα. Τη στιγμή που θα σταματήσετε να προσπαθείτε τόσο σκληρά να γίνετε κάτι διαφορετικό από αυτό που πραγματικά είστε, όταν θα ρίξετε όλες τις μάσκες, τότε θα αποδεχτείτε ουσιαστικά τον εαυτό σας και θα καταλάβετε ότι οι άνθρωποι πρέπει να σας αγαπούν για τον πραγματικό σας εαυτό, όχι για έναν ιδανικό μεν, αλλά ψεύτικο εαυτό που τους παρουσιάζετε.

Πείτε «όχι» στην αντίσταση προς τις αλλαγές

Οι αλλαγές είναι καλές, μας βοηθούν να προχωρήσουμε μπροστά, ακόμα και αν στην αρχή φαίνονται επώδυνες και δύσκολες. Οι αλλαγές όμως μας οδηγούν να βελτιώσουμε τη ζωή μας και τη ζωή των ανθρώπων που μας περιβάλλουν. Συνεπώς, ακολουθήστε το ένστικτό σας, αγκαλιάστε τις αλλαγές, μην αντιστέκεστε σε αυτές και θα ανακαλύψετε το πραγματικό νόημά τους.

Πείτε «όχι» στις ταμπέλες

Σταματήστε να βάζετε ταμπέλες στους ανθρώπους, στα πράγματα και στα γεγονότα που δεν καταλαβαίνετε, λέγοντας ότι είναι περίεργα ή διαφορετικά. Αντί αυτού, προσπαθήστε να διευρύνετε τους ορίζοντές σας δειλά δειλά. Άλλωστε, το μυαλό δουλεύει καλύτερα όταν είναι ανοιχτό.

Πείτε «όχι» στους φόβους

Ο φόβος δεν υπάρχει, είναι απλώς μια ψευδαίσθηση που έχετε δημιουργήσει στο μυαλό σας. Διορθώστε τις λάθος αντιλήψεις που έχετε για τα πράγματα μέσα σας και θα δείτε τρομερές αλλαγές και στους εξωτερικούς παράγοντες που σας επηρεάζουν, γιατί πλέον δεν θα σας φοβίζει τίποτα.

Πείτε «όχι» στις δικαιολογίες

Αφήστε κατά μέρους τις δικαιολογίες, γιατί δεν τις χρειάζεστε πια. Πολλές φορές περιορίζουμε τους εαυτούς μας, καθώς προβάλλουμε συνεχώς δικαιολογίες. Αντί να ψάχνουμε πώς θα βελτιώσουμε τον εαυτό μας μεγαλώνοντας, λέμε ψέματα ακόμα και στον ίδιο μας τον εαυτό, χρησιμοποιώντας όλες τις δικαιολογίες που μπορεί κανείς να σκεφτεί, δικαιολογίες που στο 99,9% δεν είναι αληθινές.

Πείτε «όχι» στα φαντάσματα του παρελθόντος

Είναι δύσκολο, φυσικά και είναι δύσκολο να ξεκολλήσουμε από το παρελθόν, πόσο μάλλον αν το παρόν μας φαίνεται δύσκολο και το μέλλον τρομακτικό. Ωστόσο, ας θυμηθούμε ότι το παρόν είναι στην ουσία το μόνο πράγμα που έχουμε, γιατί το παρελθόν πέρασε και το μέλλον δεν έχει χτυπήσει ακόμα την πόρτα. Επίσης, το παρελθόν που τόσο επιζητάτε και επικαλείστε δεν ήταν ονειρικό όταν ήταν η καθημερινότητά σας. Γι’ αυτό σταματήστε να παραπλανάτε τον εαυτό σας. Δηλώστε παρών σε ό,τι κι αν συμβαίνει τώρα στη ζωή σας, χαρείτε την παρούσα στιγμή, γιατί έτσι κι αλλιώς, η ζωή είναι ένα ταξίδι κι όχι απλώς ένας προορισμός. Έχετε στο νου σας μια ξεκάθαρη εικόνα του μέλλοντος που επιθυμείτε, αλλά μην ξεχνάτε να ζείτε το παρόν σαν να μην υπάρχει αύριο!

Πείτε «όχι» στην προσκόλληση

Η έννοια της προσκόλλησης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να μην προσκολλάται κανείς στα πράγματα, στους ανθρώπους, στα μέρη, στο χρόνο. Ωστόσο, τη στιγμή που θα αποκολληθείτε από όλα αυτά και θα μάθετε να ζείτε ελεύθεροι από παντός είδους εξαρτήσεις και προσκολλήσεις, θα μάθετε να αγαπάτε πραγματικά, μιας και αυτές οι δυο έννοιες δεν μπορούν να συμβαδίσουν. Η προσκόλληση συνδέεται με το φόβο, την αγωνία που μας κυριεύει να μην χάσουμε όλα όσα θεωρούμε πολύτιμα, που στην ουσία όμως δεν είναι. Από την άλλη μεριά, η αγάπη, η πραγματική αγάπη είναι αγνή, ευγενής και ανιδιοτελής, γιατί όπου υπάρχει αγάπη δεν μπορεί να υπάρξει φόβος και προσκόλληση. Διαχωρίζοντας αυτά τα δυο και ζώντας απαλλαγμένοι από την προσκόλληση, θα είστε πραγματικά ευτυχισμένοι, ήρεμοι, ψύχραιμοι και ανεκτικοί. Θα μπορείτε να συνειδητοποιήσετε τα πάντα χωρίς την παραμικρή προσπάθεια, κι αυτή είναι μια κατάσταση που δεν περιγράφεται με λόγια.

Πείτε «όχι» στο να ζείτε τη ζωή που θέλουν οι άλλοι για εσάς

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι εκεί έξω που δεν ζουν τη ζωή που ονειρεύτηκαν, αλλά τη ζωή που θέλουν οι γύρω τους για αυτούς. Ζουν σύμφωνα με τις απόψεις των γονιών, των δασκάλων, των φίλων, των συντρόφων τους, αγνοώντας τα δικά τους θέλω και τις δικές τους επιθυμίες. Δεν ακούν τη φωνή της καρδιάς τους που φωνάζει, γιατί είναι πολύ απασχολημένοι προσπαθώντας να ικανοποιήσουν όλους τους άλλους, ζώντας σύμφωνα με τις προσδοκίες των τρίτων κι όχι τις δικές τους. Ξεχνούν τι είναι αυτό που τους κάνει ευτυχισμένους, αυτό που θέλουν πραγματικά, αυτό που χρειάζονται και τελικά φτάνουν να ξεχνούν τον ίδιο τους τον εαυτό. Ξυπνήστε! Ζούμε μια φορά και η ζωή που ζούμε πρέπει να είναι δική μας κι όχι των άλλων. Πάρτε τη ζωή στα χέρια σας και ζήστε την όπως εσείς θέλετε!

Ηρώδης ο Αττικός: Φιλόσοφος και μέγας ευεργέτης της Αθήνας

Ο Ηρώδης ο Αττικός, ο επιφανέστερος Αθηναίος του 2ου μ. Χ. αιώνα, γεννήθηκε το 101 μ.Χ. στον Μαραθώνα, γόνος επιφανούς και εύπορης οικογένειας. Μαθητής φημισμένων δασκάλων της εποχής, σταδιοδρόμησε με τη σειρά του ως ρητοροδιδάσκαλος, φιλόσοφος αλλά και ως πολιτικός.

Ο παππούς του Ίππαρχος προσπάθησε ανεπιτυχώς να γίνει τύραννος της Αθήνας, με αποτέλεσμα να δημευθεί η περιουσία του. Αργότερα, ο πατέρας του Ηρώδη, ανακάλυψε σε ένα πηγάδι στο σπίτι τους ένα θησαυρό, τον οποίο ο αυτοκράτωρ Νερούας του επέτρεψε να τον διαχειριστεί, όπως αυτός ήθελε. Στη συνέχεια, ανέλαβε αξιώματα υπάτου αλλά και συγκλητικού στην πόλη της Ρώμης

Γνώστης της ρητορικής τέχνης και των φιλοσοφικών ιδεών σταδιοδρόμησε στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της ανατολικής Μεσογείου. Για το λόγο αυτό θεωρείται ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της δεύτερης σοφιστικής. Κύριο μέλημά του υπήρξε η διατήρηση της σύνδεσης μεταξύ ρητορικής και σοφιστικής. Υπήρξε ικανός και επιδέξιος χειριστής της αττικής και από τους πιο ένθερμους θιασώτες του καθαρού αττικιστικού ύφους. Η συγγραφική του δραστηριότητα ήταν έντονη και περιελάμβανε: επιδεικτικούς λόγους, διατριβές, ημερολόγια, επιστολές και συλλογές όπως απανθίσματα και διάφορες σημειώσεις. Από τα συγγράμματά του διασώζεται μόνον ένας λόγος «Περί Πολιτείας», η γνησιότητα του οποίου αμφισβητείται. Προσανατολισμένος στον καθαρό αττικισμό και τα πρότυπα του παρελθόντος, θαυμάστηκε για το συγγραφικό του ύφος και χαρακτηρίστηκε «βασιλεύς λόγων».

Η αμέσως επόμενη γενιά φιλοσόφων όπως ο Αίλιος Αριστείδης, ο Αδριανός από την Τύρο, ο Αριστοκλής από την Πέργαμο, ο Χρήστος από το Βυζάντιο, ο Παυσανίας από την Καισάρεια, ο Πτολεμαίος από τη Ναύκρατη, ο Ρούφος από την Πέρινθο και από τους Ρωμαίους ο Aulus Gellius θαύμαζε το έργο του και επηρεάστηκε άμεσα από τη διδασκαλία του. Έλληνες απ’ όλες τις πόλεις της Μεσογείου έφθαναν στην Αθήνα για να διδαχθούν από τον Ηρώδη.

Ο θαυμασμός και η εκτίμηση των μαθητών του Ηρώδη φαίνεται μέσα από όσα διασώζει ο Φιλόστρατος. Επί παραδείγματι, ο Αλέξανδρος από τη Σελευκεία υποστήριζε ότι: «ω Ηρώδη, τεμάχιόν σου εσμέν οι σοφισταί πάντες». Ο Ανδριανός από την Τύρο, όταν ρωτήθηκε γιατί δε μιμήθηκε το ύφος του Ηρώδη σε μία παρουσίαση των καλύτερων σοφιστών απήντησε πως: «ουτοι μέν οιοι καί μεθύοντι παραδουναι μίμησιν, Ηρώδην δέ τόν βασιλέα των λόγων αγαπητόν ήν άοινός τε καί νήφων υποκρίνωμαι». Τέλος, ο Ρούφος από την Πέρινθο αισθανόταν μεγάλη υπερηφάνεια που χρημάτισε μαθητής του Ηρώδη αποκαλώντας τον: «δεσπότην τε αυτόν καλων καί Ελλήνων γλωτταν και λόγων βασιλέα καί πολλά τοιαυτα».

Τα χαρίσματα του Ηρώδη σε συνδυασμό με τις ικανότητές του στη ρητορική και τη φιλοσοφία του προσέδωσαν ιδιαίτερο κύρος. Στο χώρο της πολιτικής ο Ηρώδης ανέλαβε ανώτατα αξιώματα στην Αθήνα και στη Μικρά Ασία. Το 125 μ.Χ. τοποθετείται από τον αυτοκράτορα Αδριανό έπαρχος των ελεύθερων πόλεων της Μικράς Ασίας, όπου μάλιστα επαινέθηκε για τη χρηστή διοίκηση που άσκησε και την ανακατασκευή των λουτρών της Τρωάδας από τον ίδιο τον αυτοκράτορα. Το 140 μ.Χ. εκλέγεται επώνυμος άρχων στην πόλη της Αθήνας και διοργανωτής των Πανελληνίων. Τιμήθηκε μάλιστα από τους συμπολίτες του με στέφανο για την επιτυχή διοργάνωση των Παναθηναίων. Έπειτα, θα προσκληθεί από το Ρωμαίο αυτοκράτορα Αντωνίνο τον Ευσεβή για να αναλάβει τη διαπαιδαγώγηση των νεαρών διαδόχων Μάρκου Αυρήλιου και Λουκίου Βέρου. Τέλος, ως αναγνώριση της φιλίας και της ευμένειας του αυτοκράτορα προς το πρόσωπό του διορίζεται ύπατος το 143 μ.Χ.

Μέρος του πλούτου του ο Ηρώδης το διέθεσε για να σιτίζει τους μαθητές του, λειτουργώντας ως Μαικήνας της πόλης των Αθηνών. Επίσης, διέθεσε μεγάλο μέρος του πλούτου του για την οικοδόμηση ναών και κτηρίων, την προσφορά αγαλμάτων και τη διοργάνωση αγώνων. Οι προσφορές του συναντώνται σε πολλές πόλεις της Ελλάδας αλλά και της ευρύτερης λεκάνης της Μεσογείου.

Αρχικά, μεγάλο μέρος της περιουσίας του το διέθεσε για να λαμπρύνει την πόλη των Αθηνών. Όταν ανέλαβε τη διοργάνωση των Παναθηναίων, τέλεσε τη γιορτή με ιδιαίτερη λαμπρότητα και πολυτέλεια. Το ομοίωμα πλοίου που έσερναν τα υποζύγια αντικαταστάθηκε με πραγματικό πλοίο το οποίο κινούνταν από έναν αφανή μηχανισμό. Στο πλοίο είχε τοποθετηθεί επιδέξια το πέπλο της θεάς, το οποίο ένεκα της κίνησης ανέμιζε προξενώντας θαυμασμό στους θεατές. Επίσης, μετεβλήθη και η ενδυμασία των εφήβων οι οποίοι φόρεσαν λευκούς χιτώνες αντί των μελανών που συνηθίζονταν μέχρι τότε. Για τη λειτουργία του αυτή οι Αθηναίοι τον τίμησαν με στεφάνι. Τότε, ο Αττικός τους υποσχέθηκε ότι την επόμενη φορά θα τους υποδέχονταν σε στάδιο κατασκευασμένο από λευκό μάρμαρο. Πράγματι, εντός τεσσάρων ετών (140 – 144 μ.Χ.) ανακαινίζεται το Παναθηναϊκό στάδιο. Το νέο στάδιο είχε μήκος στίβου 204,07 μ. και πλάτος 33,35 μ. και ήταν πεταλόσχημο. Η χωρητικότητά του ανερχόταν στους 50.000 θεατές. Ανάμεσα στις κερκίδες υπήρχαν κτιστές κλίμακες. Στην πρόσοψη και στη σφενδόνη υπήρχαν στοές. Μάλιστα, οι Αθηναίοι πικραμένοι από το γεγονός πως δεν κληρονόμησαν τίποτα από την περιουσία του πατέρα του, απεναντίας μάλιστα πολλοί του κατέβαλαν και αποζημιώσεις, υποστήριζαν πως δίκαια το στάδιο ονομάστηκε Παναθηναϊκό, διότι κατασκευάστηκε από όσα στερήθηκαν οι Αθηναίοι.

Κατέλαβε πλήθος αξιωμάτων – του αγορανόμου, αυτοκρατορικού επιτρόπου, ίππαρχου κ.α. -, ενώ το έτος 143 κλήθηκε στη Ρώμη ως ύπατος και παιδαγωγός των διαδόχων του θρόνου του Μάρκου Αυρήλιου και Λεύκιου Βέρου. Η μεγάλη περιουσία του, σε συνδυασμό με τις καλλιτεχνικές του κλίσεις και την υψηλή του πνευματικότητα, τον διευκόλυνε να εφαρμόσει αρχιτεκτονική πολιτική, την οποία μαρτυρούν το πλήθος των μνημείων και των δημόσιων κτηρίων που κατασκεύασε στην Αθήνα, τον Μαραθώνα, την Κόρινθο, την Αλεξάνδρεια, τους Δελφούς και αλλού, με πιο φημισμένα από αυτά το Παναθηναϊκό Στάδιο και το Ωδείο που φέρει το όνομά του στην Αθήνα, το οποίο κτίστηκε πάνω στα ερείπια του προηγούμενου που είχε καταστραφεί το 15 π.Χ. Ήταν ένα στεγασμένο οικοδόμημα με οροφή από ξύλο κέδρου. Διέθετε 32 σειρές από μαρμάρινες κερκίδες και η χωρητικότητά του υπολογίζεται στους 5000 θεατές. Η ορχήστρα είχε ημικυκλικό σχήμα και κατασκευάστηκε κατά τα πρότυπα των ρωμαϊκών θεάτρων της εποχής. Στο βάθος της σκηνής τοποθετούνταν υπερυψωμένο το σκηνικό οικοδόμημα, το οποίο διέθετε τρεις ορόφους, δύο εκ των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα.

Παντρεύτηκε την Ρωμαία Άννια Ρήγιλλα, για το θάνατο της οποίας οι αντίπαλοί του τού απέδωσαν ευθύνες. Κατηγορήθηκε ότι δολοφόνησε την οκτώ μηνών έγκυο γυναίκα του Ρήγιλλα (στη μνήμη της αφιέρωσε το Ηρώδειο) από την οποία απέκτησε πέντε παιδιά, τα τέσσερα από τα οποία πέθαναν πριν από τον ίδιο. Επέζησε μόνο ένας, ο Βραδούας, τον οποίο ο Ηρώδης δεν συμπαθούσε γιατί είχε δυσκολία στη γραφή και ανάγνωση. Για να του μάθει την αλφάβητο, έφερε στο σπίτι 24 παιδιά που το όνομά τους άρχιζε από ένα γράμμα της αλφαβήτου. Οταν έχασε δύο γιους σε βρεφική ηλικία, υιοθέτησε τρία από αυτά τα αγόρια («τρόφιμους») και τα μεγάλωσε σαν παιδιά του. Αλλά κι αυτά πέθαναν πριν ενηλικιωθούν. «Η σύγχρονη έρευνα υποθέτει ότι οι σχέσεις του Ηρώδη προς τα παιδιά αυτά δεν ήταν αμιγώς πατρικές, αλλά θυμίζουν περισσότερο το πάθος του Σωκράτη για τους νεαρούς μαθητές του, καθώς ο Ηρώδης τούς τίμησε με αγάλματα, επιγράμματα που φανερώνουν βαθιά αφοσίωση και φιλία».

Οι Αθηναίοι τον κατηγόρησαν για τυραννία, γιατί υποψιάστηκαν ότι συνωμοτούσε εναντίον του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου.Ωστόσο, όταν δικάστηκε από τον ίδιο τον αυτοκράτορα στη Σερβία όπου ήταν σε εκστρατεία, αθωώθηκε πανηγυρικά. Κι όταν επέστρεψε στην Αθήνα, έτυχε θριαμβευτικής υποδοχής στην Ελευσίνα όπου αποβιβάστηκε. Την επόμενη χρονιά επισκέφθηκε την Ελευσίνα ο Μάρκος Αυρήλιος με το γιο του Κόμμοδο και μυήθηκε στα Ελευσίνια Μυστήρια. Με ποιον μυσταγωγό; Ποιον άλλον, από τον Ηρώδη!

Ο Ηρώδης πέθανε το 178 στον Μαραθώνα και τάφηκε στην Αθήνα.

Εν κατακλείδι, ο Ηρώδης Αττικός υπήρξε ένας από τους πιο επιφανείς πολίτες της αρχαιότητας. Ασχολήθηκε, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη επιδεξιότητα, με τη ρητορική, τη φιλοσοφία και την πολιτική. Η ευγλωττία του σε συνδυασμό με τη ρητορική του δεινότητα και την εγκράτεια των λόγων του τον διέκριναν από τους ομοτέχνους του. Οι σημαντικές φιλίες που συνήψε και οι ισχυρές διασυνδέσεις του με την αυτοκρατορική οικογένεια του εξασφάλισαν κύρος και του προσέδωσαν αίγλη. Ήταν δε ικανές να τον προστατέψουν από τις κατηγορίες για τη δολοφονία της συζύγου του και να τον αθωώσουν, παρά τις έντονες υποψίες που υπήρχαν. Η προσωπικότητά του δεν έπαψε να απασχολεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του έχοντας πιστούς υποστηρικτές και φανατικούς πολέμιους. Επιπροσθέτως, κατάφερε να χρησιμοποιήσει με επιδεξιότητα τον πλούτο που κληρονόμησε από τους γονείς του άλλοτε για να εξευμενίσει το μένος του αθηναϊκού λαού εναντίον του και άλλοτε για να ικανοποιήσει τις δικές του φιλοδοξίες. Είναι γεγονός πως τα οικοδομήματά αναζωογόνησαν πολλά από τα ιερά κέντρα της αρχαιότητας, προσδίδοντάς τους ιδιαίτερη λάμψη. Η διαχείριση αυτή του πλούτου του τον κατατάσσει στους συστηματικούς ευεργέτες της αρχαιότητας στο λυκόφως του αρχαίου ελληνικού κόσμου.

Είσαι μοναδικός… και είναι αλήθεια!

 Είσαι μοναδικός! Δηλαδή;

Ακούς γύρω σου ότι είσαι μοναδικός! Ότι υπάρχουν δισεκατομμύρια άλλοι άνθρωποι στον πλανήτη όμως κανείς δεν είναι σαν κι εσένα. Κανείς δεν έχει ακριβώς τις δικές σου ποιότητες, τα δικά σου χαρακτηριστικά. Κανείς δεν συγκεντρώνει τις δικές σου ιδιαίτερες δυνατότητες. Και όλα αυτά είναι αλήθεια.

Ο μύθος

Το συμπέρασμα από αυτά που ακούς γύρω σου είναι ότι έχεις ένα χρέος στον εαυτό σου να μεγαλουργήσεις και να δημιουργήσεις. Να αναδείξεις τις ποιότητές σου αφού κανείς άλλος δεν είναι σαν κι εσένα. Να εκμεταλλευτείς τα χαρίσματά σου και να κάνεις το καλύτερο που εσύ μπορείς. Κι όλα αυτά γιατί είσαι μοναδικός. Επειδή δεν υπάρχει άλλος σαν κι εσένα. Ε, και;

Η αλήθεια

Είσαι μοναδικός με τη μαθηματική έννοια του όρου. Δεν υπάρχει στατιστικά κανένας άνθρωπος ίδιος με σένα (εκτός και αν είσαι ομοζυγωτικός δίδυμος όπου και εκεί ο έτερος δίδυμος θα έχει διαφοροποιηθεί σαν προσωπικότητα σταδιακά βάσει των δικών του εμπειριών). Η λέξη «μοναδικός» όμως, έχει θετική χροιά στη γλώσσα μας (και σε κάθε άλλη γλώσσα) και σε κάνει να νομίζεις ότι είσαι ένας πολύ ιδιαίτερος και αξιόλογος άνθρωπος. Σε κάνει να πιστεύεις ότι είσαι ξεχωριστός, ότι είσαι όμορφος.

Η παγίδα

Εδώ κρύβεται και η μεγάλη παγίδα αυτών των δημοφιλών ρητών και αποφθεγμάτων. Οι έννοιες «ιδιαίτερος», «αξιόλογος», «ξεχωριστός» είναι επίσης φορτισμένες θετικά και αντλούν τη δύναμή τους από τη σύγκριση. Βασίζουν τη δύναμή τους στη διάκριση και στο διαχωρισμό. Είσαι αξιόλογος όταν έχεις μεγαλύτερη αξία από κάποιους άλλους. Ξεχωρίζεις όταν είσαι καλύτερος από τους υπόλοιπους. Για να είσαι όμορφος πρέπει να υπάρχει και ο άσχημος. Σου φουσκώνουν τα μυαλά και νομίζεις ότι αφού είσαι ξεχωριστός θα πρέπει να τα δικαιούσαι όλα ή τουλάχιστον περισσότερα από όσα έχεις αυτή τη στιγμή. Το κάνουν καλοπροαίρετα φυσικά.

Οι συνέπειες

Τι συμβαίνει, όμως, όταν το ρεαλιστικό καθημερινό σου βίωμα δεν ανταποκρίνεται σε αυτές τις προσδοκίες; Τι συμβαίνει όταν την ώρα που «μετριέσαι» μέσα σου με τον κόσμο δε βγάζεις το συμπέρασμα πως όντως είσαι τόσο αξιόλογος όσο θα ήθελες να ήσουν; Όταν δεν νιώθεις τόσο ξεχωριστός όσο τα αποφθέγματα αυτά σε κάνουν να πιστεύεις. Τι συμβαίνει όταν ο κόσμος σου φέρεται στην πραγματικότητα σαν να είσαι άλλος ένας από τους πολλούς ανθρώπους εκεί έξω; Τι συμβαίνει όταν η κοινωνία, ο περίγυρός σου, το αφεντικό σου, οι συνάδελφοί σου, οι συμπολίτες σου σε αντιμετωπίζουν σαν να μην είσαι κάτι το μοναδικό, όπως τα τσιτάτα αυτά υπονοούν ότι είσαι;

Τη φαντάζεσαι την απάντηση. Μόνο δυσφορία και απογοήτευση σε περιμένει. Η απότομη προσγείωση στην πραγματικότητα σπάει τη φούσκα που δημιουργείται και σε κατεβάζει από το σύννεφο που είχες ανέβει. Αναπόφευκτα η σύγκριση του πώς «θα έπρεπε να είναι τα πράγματα» με την καθημερινότητα που βιώνεις είναι πολύ πιθανό να σου προκαλέσει μια δυσφορία. Ίσως νιώσεις αγανακτισμένος που οι άλλοι δεν αναγνωρίζουν την μοναδικότητά σου. Ίσως νιώσεις ριγμένος. Ίσως νιώσεις απόγνωση για την αδικία αυτού του κόσμου. Πολύ πιθανό είναι να νιώσεις λίγος ή προβληματικός που δεν καταφέρνεις να εκπληρώσεις τις υψηλές προδιαγραφές σου.

Και όλα αυτά γιατί; Διότι πίστεψες στη μοναδικότητά σου. Διότι πίστεψες τα καλοπροαίρετα αποφθέγματα που διατυμπανίζουν το πόσο ξεχωριστός είσαι.

Ο άλλος δρόμος

Είναι αλήθεια ότι είσαι μοναδικός σαν άνθρωπος. Αυτό σημαίνει ότι είσαι διαφορετικός από τους άλλους. Τίποτα άλλο. Δεν είσαι ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος γιατί δεν υπάρχει καλύτερος και χειρότερος άνθρωπος. Αν θέλεις να ενισχύσεις την ατομικότητα με την οποία είναι εμποτισμένη η δυτική κουλτούρα, θα τροποποιούσα το είσαι μοναδικός στο «Είσαι διαφορετικός. Έκφρασε τη διαφορετικότητά σου». Η λέξη διαφορετικός δεν είναι απαραίτητα φορτισμένη με θετικό περιεχόμενο και έτσι δε δημιουργεί απατηλές θετικές προσδοκίες που μόνο να απογοητεύσουν μπορούν.

Όχι σύγκριση. Σύνδεση

Ακόμα καλύτερα, αντί να προσπαθείς να παρακινηθείς από αποφθέγματα τα οποία στηρίζονται στη διαφορετικότητα και τη σύγκριση ίσως να ήταν προτιμότερο να παρακινείσαι από αποφθέγματα τα οποία στηρίζονται στη σύνδεση. Είμαστε όλοι διαφορετικοί αλλά ταυτόχρονα έχουμε και πάρα πολλά κοινά στοιχεία με τους άλλους. Πολλά περισσότερα από όσες διαφορές. Όλοι θέλουμε να αγαπάμε, να μας αγαπάνε, όλοι φοβόμαστε, όλοι τσατιζόμαστε και όλοι χαιρόμαστε. Όλοι ερωτευόμαστε, όλοι αγχωνόμαστε, όλοι προσπαθούμε για το καλύτερο για μας και όλοι απογοητευόμαστε.

Μοιράζεσαι τον ίδιο πλανήτη με όλους τους άλλους. Νιώθεις τα ίδια συναισθήματα σαν όλους τους άλλους. Να σου δώσω εγώ ένα ρητό λοιπόν, να το κάνεις μάντρα και μαζί με αυτό να κάνεις και τον κόσμο τον δικό σου και τον δικό μας καλύτερο.

«Είσαι σαν τους άλλους ανθρώπους. Αγάπησέ τους και αγάπησε κι εσένα»

Πώς να αντιμετωπίσετε την απογοήτευση: Το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες και την πραγματικότητα

Όλοι ερχόμαστε αντιμέτωποι με την απογοήτευση. Ίσως από ένα απλό φλερτ πολλά υποσχόμενο ή από μια επιτυχημένη συνέντευξη για δουλειά από την οποία περιμέναμε απάντηση… Πράγματα που απλά δεν πήγαν έτσι όπως τα περιμέναμε και νιώσαμε απογοητευμένοι. Ως συναίσθημα, οι ειδικοί περιγράφουν την απογοήτευση ως μια μορφή θλίψης – ένα συναίσθημα απώλειας, έναν άβολο χώρο (ή ένα επώδυνο χάσμα) ανάμεσα στις προσδοκίες και στην πραγματικότητα.

Όταν πιστέψουμε ότι υπάρχει κάτι εκεί που μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους και γεμάτους, θέτουμε σε λειτουργία και την πιθανότητα να απογοητευτούμε. Αν και δυσάρεστες, οι εμπειρίες της απογοήτευσης, μας παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τις πεποιθήσεις που έχουμε για εμάς, για τους άλλους ανθρώπους και για το τι είναι αυτό που θα μας κάνει ευτυχισμένους τελικά. Την επόμενη φορά που θα νιώσετε απογοήτευση, θέστε στον εαυτό σας αυτές τις τέσσερις ερωτήσεις, για να καταφέρετε να κατανοήσετε ξανά τον εαυτό σας και τι αληθινά επιθυμεί.

1. Τι; Πιστεύουμε ότι μόνο ένα πράγμα μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους

Η υπερέκθεση στα μηνύματα των ΜΜΕ μας μαθαίνει να συσχετίζουμε την ευτυχία με συγκεκριμένα πράγματα, όπως ακριβά αντικείμενα, όμορφους ανθρώπους ή σημαντικούς τίτλους. Γι’ αυτό κι εμείς αναπτύσσουμε πολύ περιορισμένες ιδέες για το τι μας κάνει ευτυχισμένους και τελικά εκπαιδεύουμε το νου μας να πιστέψει ότι μόνο αυτές είναι οι επιλογές μας. Και όταν δεν καταφέρουμε να τα αποκτήσουμε, απογοητευόμαστε. Οι επιστήμονες μας διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει κάποια εγγύηση ότι όταν αποκτήσουμε αυτό που θέλουμε, θα ευτυχήσουμε. Μάλιστα, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ακριβώς το αντίθετο.

Η ικανοποίησή μας διαρκεί για λίγο χρόνο. Ενώ οι εμπειρίες που απολαμβάνουμε εκείνη τη στιγμή που συμβαίνουν έχουν μεγαλύτερη επίδραση στη συνολική μας ευτυχία. Έτσι, τα μεγαλύτερα οφέλη θα τα λάβετε, απολαμβάνοντας τη στιγμή, η οποία σας προσφέρετε και δωρεάν. Εστιάστε στο πώς θέλετε να νιώθετε και όχι στο τι πιστεύετε ότι θα νιώσετε όταν αποκτήσετε αυτό που επιθυμείτε διακαώς.

2. Ποιος; Πιστεύουμε ότι μόνο ένα άτομο μπορεί να εκπληρώσει τις επιθυμίες μας

Μια παρανόηση που επικρατεί είναι ότι αν γνωρίσουμε «το ένα και μοναδικό άτομο», τότε όλα τα υπόλοιπα στη ζωή μας θα διορθωθούν και θα ζήσουμε για πάντα ευτυχισμένοι. Μαθαίνουμε να συσχετίζουμε ένα μικρό αριθμό θετικών προσωπικών χαρακτηριστικών με πολλά άλλα: αποκαλείται το φαινόμενο του φωτοστέφανου. Για παράδειγμα, αν γνωρίσουμε κάποιον που είναι ψηλός και εμφανίσιμος, είναι πιο πιθανό να πιστέψουμε ότι έχει και μια σειρά άλλων θετικών ιδιοτήτων (ότι είναι πλούσιος, έμπιστος, έξυπνος και σέξι), αλλά στην πραγματικότητα το μόνο που γνωρίζουμε είναι… ότι είναι ψηλός και εμφανίσιμος. Θα απογοητευτούμε βαθιά, όταν εκείνο το πρόσωπο στο οποίο έχουμε εναποθέσει όλες μας τις ελπίδες, δεν εκπληρώσει τις προσδοκίες μας.

Το κλειδί εδώ είναι να γνωρίζετε το πώς θέλετε να νιώθετε μέσα σε μια σχέση και να εστιάσετε σε αυτό, αντί να αναμένετε το άλλο άτομο να πράττει με συγκεκριμένο τρόπο. Είναι αυτή η απλή αλλαγή που μπορεί να σώσει μια διαπροσωπική σχέση από την πλήρη απογοήτευση. Δείτε ξεκάθαρα τι είναι αυτό που θέλετε από μια σχέση, αντί να σκέφτεστε συνεχώς τι πρέπει ή τι θα έπρεπε να κάνει το άλλο άτομο για εσάς.

3. Πότε; Βάζουμε ένα αυστηρό χρονικό όριο για τις προσπάθειές μας

Οι προσδοκίες μας για το πότε πρέπει να συμβούν ορισμένα πράγματα επηρεάζονται από τις κοινωνικές νόρμες. Υπάρχουν άγραφοι κανόνες για το μέχρι πότε υποτίθεται ότι πρέπει να επιτεύξουμε έναν συγκεκριμένο στόχο στην καριέρα ή στις σχέσεις μας. Κι έτσι βάζουμε προθεσμίες. Και συνήθως τις θέτουμε με βάση τις επιτυχίες των άλλων και αυτό αποκαλείται κοινωνική σύγκριση. Τα ΜΜΕ μπορούν να τροφοδοτήσουν τέτοιες συγκρίσεις και να μας κάνουν να νιώσουμε απογοητευμένοι από τη δική μας ζωή και δυστυχώς να τα παρατήσουμε εύκολα. Αλλά πρέπει να θυμάστε ότι αυτοί οι περιορισμοί είναι αυθαίρετοι, τους έθεσαν άλλοι για εμάς και έτσι είναι συχνά μη ρεαλιστικοί.

Το κλειδί και εδώ είναι να θυμάστε πώς θέλετε να νιώθετε – είναι μη ρεαλιστικό το να σκέφτεστε ότι αν βασανιστείτε και πιεστείτε κατά τη διάρκεια του αγώνα σας για επίτευξη του στόχου σας, θα νιώσετε και πιο όμορφα όταν τελικά τα καταφέρετε. Ένας καλύτερος δείκτης της ικανοποίησής σας είναι και το πώς νιώθετε στο δρόμο, στην πορεία προς την επίτευξη αυτή. Εξάλλου, αν απολαμβάνετε τη διαδικασία, θα είστε και πιο συγκεντρωμένοι.

4. Πώς; Έχουμε αυστηρά καθορισμένες ιδέες για το πώς όλα θα πρέπει να γίνονται

Η εγκατάλειψη της συγκεκριμένης προσδοκίας είναι μάλλον η πιο δύσκολη. Μόλις αντιληφθούμε ότι έχουμε μια επιθυμία, σχεδόν αμέσως σκεφτόμαστε τρόπους για να την κυνηγήσουμε. Αν δεν μπορούμε να σκεφτούμε ένα καλό τρόπο για να πάρουμε αυτό που θέλουμε, μπορεί απλά να τα παρατήσουμε και αμέσως μετά να απογοητευτούμε. Ή αναπτύσσουμε λεπτομερή σχέδια, τα οποία συνήθως εμπλέκουν και άλλα άτομα και περιμένουμε όλα να πάνε σύμφωνα με το δικό μας σενάριο. Αλλά όταν η ζωή δεν ακολουθεί τον ίδιο δρόμο, εμείς μπορεί να το ερμηνεύουμε σαν σημάδι ότι δεν θα τα καταφέρουμε και έτσι να απογοητευτούμε.

Σε αυτή την περίπτωση, είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε το μέσο από το σκοπό, δηλαδή να θυμόμαστε ότι αυτό που χρειάζεται να κάνουμε για να πάρουμε αυτό που θέλουμε μπορεί να είναι πολύ διαφορετικό από το τελικό αποτέλεσμα. Ο Abraham Maslow το αναγνώρισε αυτό σε ανθρώπους με ανεπτυγμένο το χαρακτηριστικό της αυτο-εκπλήρωσης. Αυτοί οι άνθρωποι είναι ικανοί να μένουν συγκεντρωμένοι σε αυτό που πραγματικά θέλουν και ταυτόχρονα να είναι δεκτικοί σε διάφορους τρόπους επίτευξης των επιθυμιών τους. Υπάρχουν λοιπόν πολλοί δρόμοι για να προσεγγίσετε τους στόχους σας, τους οποίους μπορεί να μην έχετε καν συναντήσει ακόμα. Θυμηθείτε τη φράση του Rumi: «Αυτό που αναζητάτε, σας αναζητά». Να είστε λοιπόν ανοιχτοί σε άγνωστες ακόμα δυνατότητες

Μόνο οι ελεύθεροι άνθρωποι αγαπούν χωρίς αναστολές

Είναι σημαντικό να διατηρήσετε την αγάπη σε μια σχέση. Προκειμένου να κάνετε κάτι τέτοιο, είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσετε ότι δεν είστε ούτε ζευγάρι, ούτε αντρόγυνο ούτε οτιδήποτε άλλο.

Παρά την αφθονία ποιητικών μεταφορών, είναι κυριολεκτικά αδύνατον να συνενωθούν δύο άτομα σε ένα. Είστε απλώς διακριτά άτομα που έχουν βρει πολλά κοινά στοιχεία να μοιραστούν μεταξύ τους. Ερχόμαστε σε αυτό τον κόσμο μόνοι μας και τον εγκαταλείπουμε μόνοι μας.

Είναι απλή απερισκεψία να υπόσχεστε ότι θα αγαπάτε τον άλλο για πάντα. Παρότι μπορεί να είναι ωραίο να ακούμε κάποιον να το λέει, δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια κενή υπόσχεση. Σκεφτείτε το λίγο. Δεν μπορείτε να είστε σίγουροι ότι ο σύντροφος ή η σύντροφός σας θα σας αγαπάει για πάντα, ανεξάρτητα από το τι υποστηρίζει, γιατί η αγάπη αποτελεί εμπειρία που βιώνεται στιγμή με τη στιγμή. Η χθεσινή αγάπη τελείωσε, η αυριανή αγάπη δεν έχει έρθει ακόμη και η σημερινή αγάπη πρέπει να κερδηθεί.

Η αλήθεια είναι ότι η αγάπη θα συνεχίσει να υπάρχει μόνο για όσο χρονικό διάστημα και τα δύο άτομα ικανοποιούν κάποια ανάγκη τους και προσφέρουν στη σχέση. Και η αγάπη πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει για να μπορέσει να διατηρηθεί μια σχέση. Κάτι που δεν είναι δυνατόν να γίνει μέσω συμβολαίων! Προκειμένου να διατηρήσετε την αγάπη σε μια σχέση, ο ένας σύντροφος δεν πρέπει να προσπαθεί να αλλάξει τον άλλο. Αυτό συμβαίνει εξαιρετικά συχνά και είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που οδηγούν στο χωρισμό και στο διαζύγιο.

Η αγάπη, ο ρομαντισμός και οι συγκινήσεις γίνονται δυνατά όταν επιτρέπετε στο σύντροφό σας να εκφράσει την ατομικότητά του. Όταν η σχέση δεν πνίγεται από παράλογες απαιτήσεις και προσδοκίες, η οικειότητα μεταξύ των συντρόφων αυξάνεται. Όσο πιο ανεξάρτητοι αισθάνεστε, τόσο περισσότερο θα εκτιμάτε το σύντροφό σας. Η αληθινή αγάπη βασίζεται στην αληθινή ελευθερία. Μόνο όσοι είναι ελεύθεροι μπορούν να αγαπήσουν χωρίς αναστολές.

Το χρόνο που περνάτε μαζί πρέπει να τον αφιερώσετε στο να δίνετε κίνητρα στον άλλο να σας αγαπήσει περισσότερο και στο να μοιράζεστε πράγματα που απολαμβάνετε και οι δύο. Αυτό θα διώξει την πλήξη και θα κρατήσει τη σχέση ζωντανή. Από αυτή την άποψη η ανάπτυξη μιας ρομαντικής προσωπικότητας έχει ζωτική σημασία. Δίχως ρομαντισμό η ζωή δεν έχει τον απαραίτητο μαγνητισμό, γι΄ αυτό είναι σημαντικό να τον καλλιεργήσετε.

Μια ρομαντική προσωπικότητα θα αυξήσει το μαγνητισμό που ασκείται στο περιβάλλον σας και θα σας βοηθήσει να προσελκύσετε τους ανθρώπους, τα γεγονότα και τις περιστάσεις που επιθυμείτε. Όλοι χρειαζόμαστε ρομαντισμό στη ζωή μας και είμαστε ευγνώμονες σε αυτούς που τον εξάπτουν και τον προάγουν.

Χαμηλές πτήσεις

Πόσες φορές ακροπάτησες στο περβάζι σου τα βράδια με το κενό να ανοίγεται από κάτω σου και τον ορίζοντα φορτωμένο προσδοκίες να χάνεται στο σκοτάδι;

Πόσες φορές στα όνειρα σου άνοιξες διάπλατα τα φτερά σου πετώντας μακριά από ό,τι επιμένει να σε κρατά σαν βαρίδιο καθηλωμένο σε παπούτσια στενά που σε ματώνουν;

Πόσοι ήταν οι άνθρωποί σου, αυτοί οι αγαπημένοι σου, που με το αιτιολογικό μιας αυταπάρνησης , πρόσταξαν «Πέτα μακριά!», μα εσύ έμεινες δίπλα τους από φόβο για τη μοναξιά της πτήσης, φόβο που τον βάφτισες αγάπη;

Πόσοι ήταν οι άλλοι, όσοι σου φώναξαν «Θα γκρεμιστείς!» από δειλία να σε ακολουθήσουν στον ίλιγγο της αιώρησης;

Κι εσύ πόσα πετάγματα ξένα εμπόδισες; Πόσα χρυσά κλουβιά διπλοκλείδωσες; Πόσα φτερά αλλονών τσάκισες; Με πόσα παράταιρα πούπουλα μπόλιασες τα δικά σου για να τα επιδεικνύεις τώρα έτσι στιλπνά και πελώρια, τρόπαια ενός αιώνια ματαιωμένου πετάγματος, χρήσιμα μόνο για πεταρίζεις στις σκιές μιας που όσοι ζύγωσαν τον ήλιο δεν έχουν παρά δυο καμένες φτερούγες για να καμαρώνουν…

Παιχνίδι: Η παγκόσμια γλώσσα των παιδιών (και όχι μόνο)

Τα παιδιά έχουν μια απίστευτη αντίληψη των καταστάσεων γύρω τους διότι η πηγή ενέργειας είναι το ένστικτο. Έχουν έντονο το αίσθημα της ενσυναίσθησης που τα βοηθάει να καταλάβουν αφηρημένες έννοιες (όπως είναι η αγάπη, ο θυμός, η στήριξη κ.α) χωρίς να γνωρίζουν τους ορισμούς. Γι’ αυτό λατρεύουν το παιχνίδι, γιατί αποκωδικοποιούν αυτές τι έννοιες.

Από τα πρώτα ρήματα που μαθαίνουμε στο σχολείο είναι το ΠΑΙΖΩ. Αν παρατηρήσετε το ρήμα αυτό το χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί γιατί βοηθάει τα παιδιά να θυμούνται τους κανόνες φέρνοντας στο μυαλό τους κάτι που έχουν ζήσει. Το ρήμα ΠΑΙΖΩ εμπεριέχει μια δράση, μια ενεργητικότητα. Ακόμα και εμείς οι ενήλικες όταν αναπολούμε τα παιδικά μας χρόνια σκεφτόμαστε τότε που τρέχαμε στις αλάνες, που κάναμε ποδήλατο και παίζαμε κουτσό χαράζοντας στους δρόμους τα κουτάκια με άσπρες πέτρες αν δεν είχαμε κιμωλίες. Ερχόμασταν σε επαφή με τη φύση και γινόμασταν όλοι μια γροθιά. Πόσο ωραία χρόνια!

Γι’ αυτό σήμερα θα γράψω για τις ευεργετικές ιδιότητες που ασκεί το παιχνίδι σε μικρούς και μεγάλους. Είναι ένα σημαντικό μέσο που συμβάλλει στη:

– Σωματική
– Συναισθηματική
– Πνευματική
– Κοινωνική
ανάπτυξη του παιδιού.

Είναι μια ευχάριστη και ξέγνοιαστη διασκέδαση, εξάσκηση-πειραματισμός-μάθηση, ευκαιρία για ανακάλυψη του εαυτού του και του κόσμου, μέσο κοινωνικοποίησης, τρόπος έκφρασης και θεραπευτικό μέσο.

Με το παιχνίδι ασκούνται οι πνευματικές λειτουργίες του παιδιού (ή του εκάστοτε ενήλικα), πειθαρχείται το πνεύμα του, συγκεντρώνεται η προσοχή του, αναπτύσσεται η κρίση, ο συλλογισμός, η φαντασία και η μνήμη. Αποβάλλει το οποιοδήποτε άγχος που κουβαλάει καθώς στους εναλλασσόμενους ρόλους που υποδύεται κατανοεί τη θέση στην οποία μπαίνει. Επίσης, αποκτά φυσικές-κινητικές ικανότητες.

Συμβάλλει:

– Στην ανάπτυξη των αισθήσεων
– Στην εξάσκηση δακτύλων
– Στη δεξιοτεχνία του χεριού
– Στην ενδυνάμωση του νευρικού συστήματος
– Στη διευκόλυνση λειτουργίας της αναπνοής
– Στη καλύτερη κυκλοφορία του αίματος
– Στη χαλάρωση και στην ισορροπία

Στη περιοχή που ζει ο καθένας υπάρχουν τέτοιου είδους δραστηριότητες. Κάποια από τα είδη παιχνιδιού θεωρείται η γυμναστική, ο χορός και το θεατρικό παιχνίδι. Θα ήθελα να κλέισω με την εξής φράση: «Μεγαλώνοντας έχε το νου σου μη χάσεις το παιδί που κουβαλάς μέσα σου».

Το μεγαλύτερο εμπόδιο της επιτυχίας είναι η ματαιοδοξία

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων έχει μέσα του τη ματαιοδοξία, έστω και σε ισχνή μορφή. Παρατηρείται ότι στην ψυχική τους ζωή υπάρχει μια διαρκής ένταση διότι αναμένουν έναν διαρκή θρίαμβο, μια αναγνώριση που επιθυμούν να συμβεί.

Και κάπου εκεί ξεκινούν τα λάθη που αποκόπτουν τον δρόμο προς την επιτυχία τους. Χάνεται η συνάφεια με την ζωή, επιλέγουν μια συμπεριφορά βουτηγμένη στην υπεροχή και στην κενοδοξία των στιγμών τους.

Η ματαιοδοξία κρύβεται καλά μέσα τους και λαμβάνει διάφορες μορφές που μπορούν να σε  μετατρέψουν σε περιφερόμενο έπαθλο χωρίς καν να το αντιληφθείς. Εκεί, λοιπόν χάνεται η επαφή με την πραγματικότητα και καταλήγεις σε έναν πλανήτη γεμάτο νάρκισσους, συμπεριλαμβανομένου και εσένα του ιδίου.

Ο χείμαρρος της ματαιοδοξίας παρασύρει τον άνθρωπο να κάνει σπατάλες αλλοπρόσαλλες, ανώφελες εργασίες και δαπάνες οι οποίες αφορούν μόνο την εμφάνισή του και καθόλου την ύπαρξή του.

Συχνά οι ματαιόδοξοι χρησιμοποιούν άλλες λέξεις για να την περιγράψουν και για να ακούγεται καλύτερα στ' αυτιά τους. Δημιουργούνται άπειρες αυταπάτες, το ένα ψέμα διαδέχεται το άλλο για λόγους εντυπωσιασμού και έτσι στο μυαλό του ματαιόδοξου δημιουργείται μια εικονική πραγματικότητα. Έχουν την τάση να τη δημιουργούν στο μυαλό τους όπως θέλουν και καταφέρνουν να πείσουν μέχρι και τον εαυτό τους ότι υπάρχει.

Με αυτόν τον τρόπο διαπράττονται τα μεγαλύτερα εγκλήματα προσωπικοτήτων.

Όλοι αυτοί νομίζουν ότι είναι ιδιαίτερες μορφές της κοινωνίας. Αυτοχαρακτηρίζονται σπουδαίοι και σημαντικοί και μέσα τους πιστεύουν ότι η ζωή θα γονατίσει μπροστά στα χαρίσματά τους. Ζουν σε ουτοπικές καταστάσεις και αναζητούν μόνιμα δεκανίκια, γιατί αδυνατούν να κάνουν μισό βήμα μόνοι τους. Η ματαιοδοξία είναι δηλητήριο που καταστρέφει ανθρώπους και δυστυχώς δεν ανακαλύφθηκε το αντίδοτο της ακόμα.

Από την παιδική ηλικία είμαστε εκπαιδευμένοι να ζούμε με προβλήματα

Το μυαλό δεν μπορεί ποτέ να λύνει προβλήματα, το μόνο που μπορεί είναι να δημιουργεί περισσότερα προβλήματα.

Από την παιδική ηλικία είμαστε εκπαιδευμένοι να ζούμε με προβλήματα κι έτσι, όντας μέσα στα προβλήματα, δεν μπορούμε ποτέ να λύσουμε τελείως ένα πρόβλημα.

Μόνο ένας ελεύθερος εγκέφαλος, που δεν είναι διαμορφωμένος να ζει με προβλήματα, μπορεί να λύσει προβλήματα. Είναι από τα μόνιμα εμπόδιά μας το να έχουμε προβλήματα όλη την ώρα. Οπότε ο εγκέφαλός μας δεν είναι ποτέ ήσυχος, δεν είναι ελεύθερος να παρατηρεί.

Για να βρεις, λοιπόν, έναν τρόπο ζωής όπου θα μπορείς να αντιμετωπίζεις προβλήματα, να τα λύνεις και να μην παγιδεύεσαι μέσα σ αυτά, χρειάζεται πολύ μεγάλη παρατηρητικότητα, προσοχή και επίγνωση για να φροντίζεις να μην εξαπατάς τον εαυτό σου ούτε ένα δευτερόλεπτο.

Κατ’ αρχάς, λοιπόν, πρέπει να υπάρχει τάξη. Και μπαίνει τάξη μόνο όταν δεν υπάρχουν προβλήματα, όταν υπάρχει ελευθερία – όχι ελευθερία να κάνεις ότι σ’ αρέσει, γιατί αυτή δεν είναι ελευθερία. Το να διαλέγεις ανάμεσα στον έναν και στον άλλον ή ανάμεσα σε τούτο το βιβλίο και σ’ εκείνο, αυτό είναι μια άλλη μορφή σύγχυσης. Όπου υπάρχει επιλογή δεν υπάρχει ελευθερία. Όταν έχεις καθαρό , τότε δεν υπάρχει επιλογή, αλλά άμεση αντίληψη και σωστή δράση

Bertrand Russell: Η Θέση του Έρωτα στην Ανθρώπινη Ζωή

Ο έρωτας είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από την επιθυμία για σεξουαλική επαφή∙ είναι το σπουδαιότερο μέσο για να ξεφύγουν από τη μοναξιά που πληγώνει τους πιο πολλούς άντρες και γυναίκες στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους.

Στους πιο πολλούς ανθρώπους υπάρχει ένας βαθιά ριζωμένος φόβος για τον κρύο εξωτερικό κόσμο και για την πιθανή σκληρότητα του πλήθους.

Υπάρχει μια λαχτάρα για στοργή που συχνά κρύβεται κάτω από την τραχύτητα, τη χοντροκοπιά και το απότομο φέρσιμο στους άντρες ή κάτω από την γκρίνια και το καυγάδισμα στις γυναίκες.

Ο δυνατός αμοιβαίος έρωτας, όσο διαρκεί, εξαφανίζει αυτά τα αισθήματα, γκρεμίζει τα σκληρά τείχη του εγώ και δημιουργεί ένα νέο πλάσμα που αποτελείται από δύο ενωμένα σε ένα.

Η φύση δεν έφτιαξε τα ανθρώπινα όντα για να ζουν μόνα, γιατί δεν μπορεί να εκπληρώσει το βιολογικό σκοπό της παρά μόνο με τη συνεργασία των ανθρώπων∙ και οι πολιτισμένοι άνθρωποι δεν μπορούν να ικανοποιήσουν ολοκληρωτικά το σεξουαλικό τους ένστικτο χωρίς αγάπη.

Το ένστικτο δεν ικανοποιείται ολοκληρωτικά παρά μόνο όταν στην ερωτική σχέση μπαίνει ολάκερη η ύπαρξη του ανθρώπου, ψυχική και σωματική.

Εκείνοι που δεν έχουν γνωρίσει τη βαθιά οικειότητα και την έντονη συντροφικότητα της ευτυχισμένης αμοιβαίας αγάπης έχουν χάσει το καλύτερο πράγμα που μπορεί να δώσει η ζωή∙ ασυνείδητα, αν όχι συνειδητά, το αισθάνονται αυτό και η απογοήτευση που γεννιέται τους οδηγεί προς το φθόνο, την καταπίεση και τη σκληρότητα.

Bertrand Russell, «Η Θέση του Έρωτα στην Ανθρώπινη Ζωή» -απόσπασμα
Ο Μπέρτραντ Άρθουρ Γουίλιαμ Ράσελ (Bertrand Arthur William Russell) (18 Μαΐου 1872 – 2 Φεβρουαρίου 1970) ήταν Βρετανός φιλόσοφος, μαθηματικός και ειρηνιστής. Ο Ράσελ ως συγγραφέας και άνθρωπος συνέχισε την οικογενειακή παράδοση στην πολιτική σκέψη και δράση, με αντιπολεμική δράση. Γεννήθηκε στην ακμή της Βρεταννικής Αυτοκρατορίας. Πέθανε από γρίπη, έναν αιώνα αργότερα, όταν η Βρετανία είχε περάσει δύο παγκόσμιους πολέμους. Έκανε κριτική στα πυρηνικά καθώς και την εισβολή των ΗΠΑ στο Βιετνάμ. Το 1950 κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Υπήρξε Γ’ Κόμης, μέλος του Τάγματος της Αξίας και μέλος της Βασιλικής Εταιρείας. Χαρακτηριστική της απέχθειάς του προς κάθε είδους φανατισμό είναι η δήλωσή του:

«Δεν θα πέθαινα ποτέ για τις ιδέες μου, γιατί μπορεί να έκανα λάθος»

Κανείς άνθρωπος δεν περνά από την ζωή σου χωρίς λόγο. Όλοι κάτι θα σου αφήσουν

Μυστήρια τα παιχνίδια της ζωής, αλλά για ένα πράγμα βεβαιώθηκα!

Ότι κανέναν δεν γνωρίζουμε τυχαία.

Ούτε καν αυτούς που περνάνε φευγαλέα από δίπλα μας. Ούτε τους παλιούς, ούτε τους καινούργιους που θα έρθουν. Κανείς δεν έπεσε πάνω στον άλλον επειδή έτσι το έφεραν ο συμπτώσεις.

Όλοι κάπου εξυπηρετούν την ιστορία να πάει παρακάτω.

Το ποιος θα έρθει στην ζωή μας και με τι τρόπο, δεν το ορίζουμε εμείς, ούτε και το πόσο θα μείνει, γιατί ποτέ η ζωή δεν θα μας ενημερώσει για τα σχέδια της!

Η ζωή δεν έρχεται με manual, ούτε και με την πολιτική ορθής χρήσης! Ποτέ δεν ξέρουμε από πού θα έρθει αυτός που θα μας ανατρέψει την κοσμοθεωρία!

Μπορεί να είμαστε τα όντα με την ελεύθερη βούληση, που νομίζουμε πως ορίζουμε τις αποφάσεις μας και την πορεία μας. Που θεωρούμε ότι παίρνουμε την τύχη μας στα χέρια μας και ότι διευρύνουμε τους ορίζοντες μας.

Είμαστε πλάσματα με σκέψη και επιλογή, με σχέδια και όνειρα!
Είμαστε αυτοί που διεκδικούμε το μερίδιο μας στην ευτυχία καθημερινά με νύχια και με δόντια, είμαστε οι ίδιοι που νιώθουμε ότι δεν μας χαρίστηκε τίποτα γιατί για όλα παλέψαμε!

Για ένα μόνο μπορούμε να είμαστε σίγουροι: Ότι δεν περνάνε τα πάντα από το χέρι μας.
Ότι δεν ήταν όλες οι καταστάσεις στο μενού επιλογών. Και πόσο μάλλον όταν όλα αυτά που είχαμε δρομολογήσει ν’αλλάζουν από μια τόση δα μικρή λεπτομέρεια που δεν είχαμε υπολογίσει.
Ποιος θα μπει στην ζωή μας!

Ακόμα κι αν ήρθε για λίγο, ακόμα και αν ήταν απλώς για μία και μόνο όμορφη στιγμή, ακόμα και αν μας έδωσε το μεγαλύτερο μάθημα ή ακόμα και αν έπρεπε να μπει στην ζωή μας απλώς και μόνο για να την αναστατώσει!

Μπορεί και να μην μάθουμε ποτέ τον πραγματικό λόγο για όσα συνέβησαν όμως σίγουρα όλα για κάποιον λόγο γίνονται και όλα συνδέονται μεταξύ τους.

Αν γυρνούσα τον χρόνο πίσω και ήξερα ποιους θα γνωρίσω και για το τι θα συμβεί, ίσως και να μην άλλαζα τίποτα, ίσως όμως και να τα έκανα όλα διαφορετικά! Ίσως να μην έδινα τόση αξία εκεί που δεν άξιζε. Ίσως και να έβαζα πιο δύσκολη πρόσβαση στην καρδιά μου αλλά ίσως ακόμα και να έκανα τα ίδια και άλλα τόσα!

Κάθε άνθρωπος που μας πλησιάζει είναι και μία εμπειρία και η εμπειρία λέγεται γνώση όταν χρησιμοποιείται σωστά.

Είναι το αμόνι που θα μας σφυρηλατήσει για να γίνουμε αυτοί που είμαστε. Ίσως μέσα από αυτούς γίνουμε σοφότεροι, ίσως δυνατότεροι, ίσως καλύτεροι.

Ότι ζούμε είναι η προίκα μας, η πυξίδα μας, ο θησαυρός μας. Ακόμα κι αν δεν ξέρουμε που θα οδηγήσει όλο αυτό, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν έγινε τυχαία και κάποια στιγμή, αργά η γρήγορα, ότι πήραμε θα μάθουμε και να το χρησιμοποιούμε γιατί όπως είπε και ο Κομφούκιος η εμπειρία είναι ένα μικρό φανάρι που κρέμεται πίσω από την πλάτη μας και φωτίζει τον δρόμο που έχουμε περάσει.

Καμιά ανάγκη για γνώση και αντίληψη των πραγμάτων δεν δίνει ζωή στην ύπαρξή του

Ο Φιλισταίος είναι ένας άνθρωπος χωρίς πνευματικές ανάγκες. Από αυτό συνάγονται διάφορα πράγματα: Πρώτον σε σχέση με αυτόν τον ίδιο, ότι μένει χωρίς πνευματικές απολαύσεις, σύμφωνα με τη διατυπωμένη από τον Βολταίρο αρχή που έχουμε ήδη αναφέρει, ότι δηλαδή «δεν υπάρχουν πραγματικές απολαύσεις χωρίς πραγματικές ανάγκες». Καμιά ανάγκη για γνώση και αντίληψη των πραγμάτων δεν δίνει ζωή στην ύπαρξή του, επίσης καμία και για κυρίως αισθητικές απολαύσεις, οι οποίες εξάλλου συγγενεύουν με τις πρώτες. Αν παρά ταύτα εξαιτίας της μόδας και του συρμού θεωρήσει ότι επιβάλλονται απολαύσεις αυτού του είδους, θα τις δει σαν ένα είδος καταναγκαστικής εργασίας και θα τις διεκπεραιώσει επιτροχάδην. Πραγματικές απολαύσεις γι’ αυτόν είναι μόνο οι αισθησιακές· με αυτές κρατιέται αμόλυντος. Έτσι, στρείδια και σαμπάνια αποτελούν το αποκορύφωμα της ύπαρξής του, και σκοπός της ζωής του είναι η απόκτηση όλων όσα συμβάλλουν στην καλοπέραση. Ευτυχής αν για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού έχει να κάνει πολύ δρόμο!

Γιατί αν τα βρει εκ των προτέρων έτοιμα, θα πέσει αναπόφευκτα στα χέρια της πλήξης, που για να την αντιμετωπίσει θα δοκιμάσει ό,τι μπορεί να διανοηθεί κανείς: χορό, θεάματα, συντροφιές, χαρτοπαίγνιο, τυχερά παιχνίδια, άλογα, γυναίκες, πιοτό, ταξίδια κ.λπ. Και όμως όλα αυτά δεν αρκούν για την αντιμετώπιση της πλήξης, εκεί όπου έλλειψη πνευματικών αναγκών καθιστά αδύνατες τις πνευματικές απολαύσεις. Γι’ αυτό, τον Φιλισταίο χαρακτηρίζει επίσης και για μια θαμπή, ξερή σοβαρότητα, που πλησιάζει αυτή των ζώων. Τίποτα δεν τον χαροποιεί, τίποτα δεν τον ερεθίζει, σε τίποτα δεν συμμετέχει. Γιατί οι αισθησιακές απολαύσεις της ματαιοδοξίας γρήγορα εξαντλούνται. Η συντροφιά του, που αποτελείται επίσης από τέτοιους Φιλισταίους, σε λίγο γίνεται ανιαρή, το χαρτοπαίγνιο στο τέλος κουραστικό. Το πολύ πολύ του απομένουν ακόμα οι απολαύσεις της ματαιοδοξίας, κατά τον τρόπο του, οι οποίες, όσον αφορά πλούτο, αξιώματα, επιρροή, εξουσία, συνίστανται στο να υπερέχει των άλλων, από τους οποίους για τον λόγο αυτό μετά και τιμάται, ή επίσης να συναναστρέφεται τουλάχιστον με εξίσου σπουδαίους και έτσι να λιάζεται στην αντανάκλαση της λάμψης τους. Από τη βασική ιδιότητα του Φιλισταίου που εκθέσαμε προκύπτει δεύτερον, σε σχέση με τους άλλους, ότι, αφού δεν έχει πνευματικές παρά μονάχα φυσικές ανάγκες, θ’ αναζητήσει εκείνον που θα είναι σε θέση να ικανοποιήσει όχι τις πρώτες αλλά τις δεύτερες.

Ανάμεσα στις απαιτήσεις επομένως που θα έχει από τους άλλους, η μικρότερη θα είναι εκείνη που θα σχετίζεται με οποιεσδήποτε υπερέχουσες πνευματικές ικανότητες. Πιο πολύ, αν αυτές βρεθούν στον δρόμο του, του προκαλούν αποστροφή, και μάλιστα μίσος, γιατί νιώθει ένα ενοχλητικό συναίσθημα μειονεκτικότητας και συγχρόνως έναν θολό, κρυφό φθόνο, που τον κρύβει επιμελώς, προσπαθώντας μάλιστα να κρυφτεί και ο ίδιος από αυτόν, κάτι που ακριβώς τον τρέφει περισσότερο, μέχρι που συχνά αυξάνει και γίνεται βουβή οργή. Επομένως, ποτέ πια δεν θα διανοηθεί να μετρήσει την αξία του με τέτοιες ιδιότητες πνευματικές, αλλά αυτό θα συμβαίνει αποκλειστικά στον χώρο του πλούτου, των αξιωμάτων, της εξουσίας και της επιρροής, αξίες που στα μάτια του είναι τα πραγματικά προτερήματα στα οποία και θα ήθελε να διακριθεί. — Όλα αυτά όμως αποτελούν συνέπεια του ότι είναι ένας άνθρωπος χωρίς πνευματικές ανάγκες.

Arthur Schopenhauer, Το ασήμαντο αιώνια επαινούν

Το παιχνίδι της Ζωής

Καλώς ήλθατε στο ηλεκτρονικό παιχνίδι, που λέγεται Ζωή.
Θα σας πείσουν με ευκολία πως έχετε ένα, πολλά ή άπειρα κέρματα, για να παίξετε, αλλά στην πραγματικότητα τα αθύρματα και η πλοκή του είστε εσείς οι ίδιοι. Και η ευκαιρία να επιβιώσετε ήταν και θα είναι πάντοτε μία και μοναδική-είτε η φυσική επιλογή το προστάξει είτε όχι.

Ο αληθινός παίκτης και οι σκοποί του παραμένουν άγνωστοι, αινιγματικοί, κρυμμένοι, απροσπέλαστοι.

Ενίοτε αποκαλύπτονται, περιγράφονται, κατηγοριοποιούνται, αλλά το σύνολο, ως διά μαγείας, παραμένει ερεβώδες και μυστήριο.

Όσο επιχειρείτε να το ερμηνεύσετε, τόσο θα απομακρύνεστε από τη λύση.
Μπορείτε χωρίς δυσκολία να μετατραπείτε σε μηδενιστές ή αγνωστικιστές, αλλά οι εξωγενείς κανονισμοί θα ισχύουν και για σας, παρά την αποστασιοποίησή σας.
Για δείτε, έχετε μπροστά σας κουμπάκια πολλά, χρωματιστά, χειριστήρια περίπλοκα.

Μπορείτε να καθορίσετε τα δικά σας, εάν θέλετε, να κάνετε θεαματικές ακροβασίες και ελιγμούς, αλλά η κίνηση, ο χρόνος σας, η προθετικότητα δεν είναι παρά μία ψευδαίσθηση, μία φενάκη, ένα ανόητο αστείο ή ένας πόνος ανήκεστος.

Κάποιοι νομίζουν πως η παιχνιδομηχανή δημιουργήθηκε εξαιτίας μιας έκρηξης ή ενός βραχυκυκλώματος και λειτουργεί από μόνη της. Εν μέρει έχουν δίκαιο, γιατί τις περισσότερες φορές η δράση εξελίσσεται χωρίς να συμβάλλετε στο παραμικρό, αλλάζει τροπή, παρά τους πόθους και τους σχεδιασμούς σας, μεταβάλλεται ανεξάρτητα από σας, χωρίς εσάς, ακόμα κι αν θεωρήσετε πως είστε πρόσωπο επιρροής, ακόμα κι αν αποστηθίσατε κάποια πρόσκαιρα συστήματα, ακόμα κι αν μαντέψατε ένα δυο μεταβλητές. Κανένας δεν ανακάλυψε ποτέ το νόημα, τους κανόνες, τις τεχνικές, αλλά όλοι παίζουν, υποκινούνται, πράττουν, παρατηρούν και όλοι γνωρίζουν το τέλος τους.
Το παιχνίδι αυτό θα σας αποτελειώσει και η σκυταλοδρομία των ειδών ένα θάνατο θα προοιωνίζει μόνο.

Φαίνεται πως στην παραζάλη ετούτη τα πάντα μπορούν να προκληθούν από οτιδήποτε, πως τα αποτελέσματα και οι αιτίες βρίσκονται στο μυαλό των ηρώων, στο δικό σας μυαλό.
Η γλώσσα και η επικοινωνία σας κάνει καμιά φορά να νομίζετε πως αναφέρεστε στις ίδιες παραμέτρους, αλλά μη γελαστείτε: Ο καθένας, αν ποτέ είχε την ευκαιρία, με διαφορετικούς όρους θα το περιέγραφε το παιχνίδι το παράλογο της Ζωής.

Θρησκείες, επιστήμες, φιλοσοφίες επιχειρούν να εξηγήσουν γιατί μπλεχτήκατε σε αυτή την απροσδόκητη και αθέλητη κατάσταση, αλλά κανείς δεν πρόκειται ποτέ να σας βεβαιώσει με σιγουριά.

Όλα στο παιχνίδι αυτό είναι αναλώσιμα-τοπία, κτίσματα, οχυρώσεις, εσείς.
Οι οδηγίες από πιο έμπειρους παίκτες, όπως οι γονείς και η κοινωνία, σπάνια χαρίζουν κάποιο συγκριτικό πλεονέκτημα: Μπορεί να χάσετε τη μοναδική ζωή σας μέσα σε απειροελάχιστα δευτερόλεπτα, στην πιο απίθανη στιγμή, στον κολοφώνα της δόξης σας, ακόμα κι αν αποκτήσατε τα πιο ισχυρά όπλα, ακόμα κι αν κατάπιατε τα πιο δυναμωτικά φρουτάκια, ακόμα κι αν βαφτήκατε με την αδρεναλίνη των εμπειριών, ακόμα κι αν εξοπλιστήκατε με την πείρα των αιώνων.

Το παιχνίδι φαινομενικά έχει πολλαπλές πίστες, εκατοντάδες σκηνικά. Θα νομίσετε πως ταξιδεύετε μυριάδες χιλιόμετρα, αλλά όλα διαδραματίζονται σε μία τετράγωνη οθόνη. Ποτέ δε θα βγείτε από αυτήν. Ο χρόνος θα κυλά και δεν θα έχει παρέλθει ούτε ένα χιλιοστό. Οι συμπεριφορές θα αλλάζουν και τα κίνητρα πεισματικά θα είναι ίδια. Οι κύκλοι της Ζωής προσδίδουν στο παιχνίδι ένα χαρακτήρα αυθύπαρκτο και μία επίφαση αιωνιότητας.

Μέσα στην οδύνη και αγωνία της επιβίωσης λίγα γεγονότα θα αξίζουν κι αυτά θα είναι κυρίως αισθητικά.

Δείτε! Κάτω από τη γραμμή, που ορίζει πόση δύναμη σας απέμεινε, η μουσική του παιχνιδιού, τα τρισδιάστατα γραφικά του, τα χρώματα είναι εκστασιακά. Αυτή η ποικιλία πείθει τους περισσότερους να αντέχουν.

Το παιχνίδι της Ζωής θα μπορούσε να ήταν μία υπέροχη, ανεπανάληπτη εμπειρία χωρίς λόγο ή μία σκευωρία των θεών, διασκεδαστική για τους πολλούς.

Κάποιοι αποφασίζουν να τη λήξουν πρόωρα, πριν πληγούν από το ανεξέλεγκτο τέλος. Όμως ανακυκλώνονται αμέσως, όπως και οι αιτίες, που τους οδήγησαν στο ατόπημα.

Το παιχνίδι της Ζωής κάποτε θα διακοπεί από την ίδια τη ματαιότητά του.

Γιατί από λάθος ή μοχθηρία ο δημιουργός του ή κάποιος κλέφτης Προμηθέας επέτρεψε στην αγάπη και τα συναισθήματα να υπάρξουν.

Κι έτσι το game over χάνει τη δικαιοδοσία του.

Ρίξε τα μούτρα σου

Ρίξε τα μούτρα σου και πήγαινε να τα βρεις με τον άνθρωπό σου.
Τι κερδίζεις έτσι;
Είσαι ικανοποιημένος; Είσαι ευτυχής; Νιώθεις καλά με τον εαυτό σου;
Κάθεσαι μόνος, παρεξηγημένος, δεν μιλάς σε άνθρωπο, σέρνεσαι όλη μέρα…
Γιατί;
‘’Με πρόσβαλε. Με έθιξε. Δεν με καταλαβαίνει.’’ Χίλια δυο πράγματα θα βρεις για να μου πεις.
Αν είναι τόσο τρομερό αυτό που έκανε, χώρισε τον. Κόψ’ τον. Φύγε μακριά.
Αν όμως όχι, ρίξε τα μούτρα σου και πάνε να τον βρεις. Ζήτα του συγγνώμη και συνεχίστε να πορεύεστε αγαπημένοι.
Δεν έχει ‘’μα και μου’’. Αυτά είναι παραμύθια.
Σκέτος εγωισμός είναι η συμπεριφορά σου. Σκέτος εγωισμός.

Τι περιμένεις; Να σε λυπηθούν; Να σε χαϊδέψουνε; Να σε παρακαλάνε; Είναι σοβαρά πράγματα αυτά;

Σύνελθε. Ρίξε τα μούτρα σου και πήγαινε να τον βρεις. Όποιος και αν είναι… Η γυναίκα σου, ο άντρας σου, ο αδερφός, η φίλη, ο γονιός σου.
Και ναι. Εσύ συγγνώμη να ζητήσεις. Και ας μην ήτανε το λάθος δικό σου αποκλειστικά.
Ρίξε τα μούτρα σου και πήγαινε να τον βρεις…
Αλλιώς κάτσε μόνος, δυστυχής, παρέα με τον εγωισμό σου…

Θυμός, πανικός, Στρες: Στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχολογίας

Η λέξη ψυχολογία είναι σύνθετη και ετυμολογείται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις «ψυχή» και «λόγος».

Κυριολεκτικά λοιπόν σημαίνει «μελέτη της ψυχής». Η ψυχή, θηλυκό ουσιαστικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, προέρχεται από το ρήμα «ψύχω» = πνέω, φυσώ ,οπότε ψυχή σημαίνει ανάσα, αναπνοή. Άρα είναι μια έννοια που ουσιαστικά ταυτίζεται με την ύπαρξη ζωής στον άνθρωπο. Επιπλέον συνδέθηκε με την αρχαία πεποίθηση ότι πρόκειται για άυλη ουσία που κατοικεί στο σώμα και το εγκαταλείπει μετά το θάνατο.

Αγχώνομαι και άγχομαι: πολλοί διερωτώνται ποιο από τα δύο ρήματα είναι το σωστό. Η απάντηση είναι ότι και οι δύο τύποι είναι σωστοί. Προέρχονται και οι δύο από τη λέξη άγχος, η οποία με τη σειρά της προέρχεται από την αρχαία λέξη άγχω που σήμαινε «σφίγγω – πνίγω». Η λέξη άγχος «ψυχικό σφίξιμο, ψυχική πνιγμονή, αγωνία» είναι νεολογισμός της Νέας Ελληνικής και αποδίδει ξένους όρους όπως τα αγγλ. anxiety, γερμ. Angst, γαλλ. angoisse.

Συνώνυμο της λέξης άγχος είναι και το στρες. Η λέξη είναι δάνειο από τα αγγλικά (όπου stress σημαίνει πίεση) από το distress, που τελικά ανάγεται, μέσω γαλλικών, στο λατινικό stringere (σφίγγω). Πρόκειται για μια κοινή συναισθηματική αντίδραση που βιώνουν όλοι σχεδόν οι άνθρωποι απέναντι σε στρεσογόνες καταστάσεις. Όταν η ένταση και η διάρκεια του επηρεάζουν την λειτουργικότητα του ατόμου, τότε θεωρείται παθολογικό.

Πανικός: η λέξη πανικός προέρχεται από το όνομα του θεού Πάνα. Ο Πάνας ήταν τραγόμορφος θεός, προστάτης των κυνηγών και των κτηνοτρόφων, που ζούσε στα βουνά της Αρκαδίας. Η λέξη, από την ελληνιστική κιόλας εποχή, χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει τον φόβο που προκαλούσε ο θεός με τις εμφανίσεις του. Ήταν τόσο έντονος ο τρόμος που προκαλούσε που, από τη γέννησή του κιόλας, τρόμαξε τόσο πολύ τη μητέρα του, που τον εγκατέλειψε.

Οι κρίσεις πανικού ακούγονται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Εμφανίζονται ξαφνικά και διαρκούν περίπου 20 λεπτά. Τα σωματικά συμπτώματα είναι έντονα και τα πιο συνηθισμένα είναι: εφίδρωση, ταχυκαρδία, αίσθημα απώλειας ελέγχου, ναυτία, ζάλη, εξάψεις, ή ρίγη, πόνος στο στήθος, έντονο αίσθημα κινδύνου, ή επικείμενης καταστροφής, χωρίς όμως αυτό να συνάδει με ένα πραγματικό, φοβικό γεγονός.

Φοβίες-φόβος: μια δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται από ένα εξωτερικό, πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Η ένταση και η διάρκεια ποικίλλουν ανάλογα με το φοβικό ερέθισμα. Το συναίσθημα του φόβου ενεργοποιεί πολλές σωματικές αντιδράσεις, όπως ταχυκαρδία, επιτάχυνση της αναπνοής, σύσπαση των μυών και ανακατανομή του αίματος, ώστε να προετοιμαστεί το σώμα να αντιμετωπίσει την απειλή.

Η λέξη προέρχεται από το ρήμα φέβομαι =τρέπομαι σε φυγή, φεύγω τρομοκρατημένος , διότι η αρχική της σημασία στον Όμηρο ήταν η πανικόβλητη φυγή από το πεδίο της μάχης. Οι ομηρικοί ήρωες πίστευαν πως δεν μπορείς να νικήσεις, δηλαδή να σκοτώσεις ή να υποτάξεις τον άλλον αν δεν του προκαλέσεις φόβο, άρα και κατάπληξη, έντονη και ισχυρή εντύπωση. Ικανός και καταπληκτικός πολεμιστής είναι αυτός που μπορεί να νικήσει, να προκαλέσει φόβο. Έτσι, και σε αυτήν την περίπτωση, το επίθετο φοβερός κατέληξε να δηλώνει τον ικανό, τον καταπληκτικό (εξ’ ου και σήμερα η φράση είσαι φοβερός!).

Αμόκ: προέρχεται από την γαλλική λέξη amok, που με την σειρά της δημιουργήθηκε από την μαλαϊκή ᾱmoq. Αρχικά είχε την σημασία της φονικής μανίας που παρατηρείται ειδικά στους Μαλαίους, τους κατοίκους της χερσονήσου της Μαλαισίας. Στην συνέχεια σήμαινε κάθε είδος μανίας που καταλαμβάνει ένα άτομο και εκδηλώνεται με πράξεις βίας.

Μελαγχολία: η λέξη μελαγχολία είναι σύνθετη. Προέρχεται από το επίθετο μέλας και τη λέξη χολή. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως στον οργανισμό ρέουν σωματικοί χυμοί, από την ισορροπία των οποίων εξαρτάται και η διάθεση του ανθρώπου. Ο Ιπποκράτης αναφέρει το αίμα, τη χολή, τη μέλαινα χολή και το φλέγμα.

Κατά συνέπεια, η μελαγχολία είναι το αποτέλεσμα της επικράτησης της μελαίνης χολής, που οδηγεί στη στεναχώρια και στη λύπη. Η μελαγχολία, η θλίψη, η κατάθλιψη, αναφέρονται σε αλλαγή της διάθεσης του ατόμου. Το κυρίαρχο συναίσθημα είναι η λύπη, η απογοήτευση, η απελπισία και συχνά συνοδεύεται από εύκολο κλάμα.

Η ένταση του δυσφορικού συναισθήματος μπορεί να είναι ήπια, μέτρια ή σοβαρή. Τα συμπτώματα και οι συμπεριφορές που συνοδεύουν το καταθλιπτικό συναίσθημα καθορίζουν και επηρεάζουν πολλούς τομείς της ζωής του ατόμου. Σε πιο σοβαρές καταστάσεις είναι απαραίτητη η φαρμακευτική αγωγή.

Θυμός: ίσως το πιο παρεξηγημένο συναίσθημα. Θυμώνουμε συνήθως όταν μας προσβάλλουν, μας πληγώνουν, μας βλάπτουν, είτε λεκτικά, είτε σωματικά, είτε ψυχολογικά. Κατά κάποιο τρόπο, θυμώνουμε για να μπορέσουμε να προστατευτούμε από το να μας βλάψουν ξανά. Πολλοί άνθρωποι όμως δεν γνωρίζουν πώς να διαχειρίζονται τον θυμό τους και αυτό έχει συνέπειες τόσο στους ίδιους, σωματικά και ψυχολογικά, όσο και στις σχέσεις τους με τους άλλους ανθρώπους.

Η λέξη αποτελεί παράγωγο του ρήματος θύω / θύνω = τρέχω, εφορμώ. Αποτελούσε βασική ομηρική λέξη η οποία δήλωνε την καρδιά ως έδρα των συναισθημάτων των ανθρώπων, τον ίδιο τον άνθρωπο με τις διαθέσεις και τις σκέψεις του αλλά και την έννοια της οργής, η οποία επικράτησε μέχρι και σήμερα. Όπως φανερώνουν και οι σύνθετες λέξεις εύθυμος, πρόθυμος, επιθυμία κτλ, η λέξη κρύβει μέσα της και την σημασία της ζωτικής δύναμης ,της ψυχικής ορμής του ανθρώπου.

Υποχονδρίαση: η νεύρωση κατά την οποία κάποιος νιώθει συνεχώς ότι είναι άρρωστος καθώς και η παθολογική εμμονή με την υγιεινή και την καθαριότητα. Κατά τον 16ο αιώνα αρχικά σήμαινε πάθηση του υποχονδρίου δηλαδή της περιοχής κάτω από τους χόνδρους ,τους ελαστικούς ιστούς του στέρνου. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε με τη σημασία «πάθηση απροσδιόριστης αιτιολογίας», επειδή πιστευόταν ότι επρόκειτο για μια δυσθυμία –άγχος που είχε την έδρα της στους πλευρικούς χόνδρους. Σιγά-σιγά καθιερώθηκε η σημασία «παθολογικός φόβος για τις ασθένειες».

Παραλήρημα: από το ρήμα παραληρώ που σημαίνει λέω ανοησίες ή ασυναρτησίες, φλυαρώ χωρίς νόημα, καταστάσεις που αποτελούν συμπτώματα διανοητικής σύγχυσης σε ορισμένες οργανικές ή ψυχικές παθήσεις . Έχει την ρίζα της στην αρχαιοελληνική λέξη ληρώ= λέω ανοησίες και λήρος που σημαίνει τα ανόητα λόγια. Με την ψυχιατρική σημασία του όρου χρησιμοποιήθηκε για να αποδώσει το γαλλικό délire, το ντελίριο. Γενικότερα έχει την σημασία του έντονου ενθουσιασμού και της έντονης φλυαρίας , του λόγου που χαρακτηρίζεται από έλλειψη ειρμού και τυφλού πάθους.

Υστερία: από την γαλλική λέξη hysteria, που προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη υστέρα = η μήτρα (από το ύστερος γιατί η μήτρα είναι το τελευταίο, το κατώτατο των εντοσθίων στην κοιλιά μιας γυναίκας). Πρόκειται για μια ψυχιατρική διαταραχή που ονομάστηκε έτσι γιατί είναι μια χαρακτηριστική (αλλά όχι αποκλειστική) διαταραχή των γυναικών και πρωτοπεριγράφηκε σε αυτές.

Είναι μια από τις πιο αγαπημένες διαταραχές του Freud και άλλων ψυχαναλυτών. Περιλαμβάνει την ξαφνική και δραματική εμφάνιση σοβαρών σωματικών συμπτωμάτων, όπως για παράδειγμα τύφλωση, παράλυση, χωρίς να υπάρχει κάποιο παθολογικό αίτιο. Τα συμπτώματα εκδηλώνονται χωρίς τον έλεγχο του πάσχοντος και επειδή είναι τόσο εστιασμένα στο σώμα, συνήθως η διάγνωση της καθυστερεί, αφού πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί και να αποκλειστεί κάθε παθολογικό αίτιο.

Μανία: η έξαλλη πνευματική ή ψυχική κατάσταση, η παραφορά. Προέρχεται από το αρχαίο ρήμα μαίνομαι που ενώ αρχικά ήταν ένα ρήμα που είχε την σημασία «σκέπτομαι, διαλογίζομαι», από πολύ νωρίς άρχισε να σημαίνει «είμαι πολύ οργισμένος», «πνέω μένεα», «εκδηλώνομαι με ακατάσχετη ορμή».

Βία και όχι νόμος

Μία πολύ ενδιαφέρουσα ελεύθερη μεταφορά ενός αποσπάσματος από τα απομνημονεύματα του Ξενοφώντα. Στο απόσπασμα αυτό ο έφηβος Αλκιβιάδης συζητά με τον «ηγέτη» της Αθηναϊκής Δημοκρατίας Περικλή και καταφέρνει να τον κάνει να αναθεωρήσει κάποιες απόψεις του περί των νόμων. Απολαυστικό και επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε. Δεν νομίζετε;

«Για πες μου Περικλή» είπε ο Αλκιβιάδης, «μπορείς να μου εξηγήσεις τι είναι νόμος;» «Και βέβαια» απάντησε ο Περικλής.
«Τότε εξήγησε μου σε παρακαλώ, γιατί όποτε ακούω να επαινούν κάποιον επειδή είναι νομοταγής, σκέφτομαι ότι κανείς δεν αξίζει αυτόν τον έπαινο, αν δεν ξέρει τι είναι νόμος».
«Αυτό που θέλεις να μάθεις Αλκιβιάδη είναι πολύ εύκολο. Τι είναι νόμος; Νόμος είναι όλα όσα μελετά και ψηφίζει η πλειοψηφία του λαού στην Εκκλησία του Δήμου, για να ορίσει τι πρέπει να κάνουμε και τι όχι.»
«Και αυτή τι πιστεύει ότι πρέπει να κάνουμε, το καλό ή το κακό;»
«Μα, φυσικά, το καλό, παιδί μου, και όχι το κακό».
«Αν όμως δεν είναι η πλειοψηφία, αλλά η μειοψηφία που συνέρχεται για να συγγράψει νόμους και να ορίσει τι πρέπει να κάνουμε, όπως συμβαίνει στις ολιγαρχίες, τότε αυτό πως λέγεται;»
«Ό,τι ορίζει η διοικούσα αρχή κάθε πολιτείας πως πρέπει να γίνεται λέγεται νόμος».
«Και αν την πολιτεία την διοικεί ένας τύραννος και ορίζει εκείνος τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες, αυτό πάλι νόμος λέγεται;»
«Ακόμη και αυτό που ορίζει ο τύραννος ως κυβερνήτης της πολιτείας είναι νόμος»
«Μα όταν ο ισχυρός αναγκάζει τον αδύναμο να πράξει σύμφωνα με το θέλημα του, όχι με την πειθώ αλλά δια της βίας, αυτό δεν είναι βία και ανομία;»
«Πράγματι, συμφωνώ μαζί σου»
«Άρα, ότι ορίζει ο τύραννος πως πρέπει να κάνουν οι πολίτες, όχι με την πειθώ, αλλά με την βία, δεν είναι ανομία;»
«Έτσι πιστεύω, και ανακαλώ την προηγούμενη θέση μου, πως ότι ορίζει ο τύραννος χωρίς να καταφεύγει στην πειθώ είναι νόμος.»
«Και αν μια μειοψηφία νομοθετεί όχι πείθοντας την πλειοψηφία, αλλά χρησιμοποιώντας τη δύναμη της για να την εξαναγκάσει, αυτό είναι βία ή όχι;»
«Έχω την γνώμη πως οτιδήποτε αναγκάζει τον λαό να κάνει κάτι χωρίς να τον πείθει είναι βία και όχι νόμος»

ΞΕΝΟΦΩΝ, Απομνημονεύματα 1,2,40-46

Για πρώτη φορά στις ΗΠΑ, επιστήμονες προχώρησαν σε γενετική τροποποίηση ανθρώπινου εμβρύου

Επιστήμονες κατόρθωσαν για πρώτη φορά στις ΗΠΑ να προχωρήσουν σε γενετική τροποποίηση ανθρώπινου εμβρύου, στο πλαίσιο μιας έρευνας που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Υγείας και Επιστημών (OHSU) του Όρεγκον, με στόχο την εξάλειψη κληρονομικών ασθενειών.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στην έρευνα συμπεριλαμβάνεται η τεχνολογία CRISPR, μέθοδος που έχει ανοίξει νέους δρόμους στη γενετική ιατρική λόγω της δυνατότητας τροποποίησης γονιδίων σε ανθρώπινα έμβρυα με γρήγορο και αποτελεσματικό τρόπο, λειτουργώντας ως μοριακό «ψαλίδι» που αφαιρεί επιλεκτικά τα ανεπιθύμητα μέρη του γονιδιώματος και το αντικαθιστά με νέα τμήματα DNA.

Παρόλο που δεν είναι η πρώτη φορά που τροποποιείται γενετικά ένα ανθρώπινο έμβρυο, κανένα πείραμα δεν έχει εφαρμοστεί σε τόσα έμβρυα, ούτε έχει διεξαχθεί με τόση ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στο παρελθόν, όπως αναφέρεται από το περιοδικό Technology Review του πανεπιστημίου MIT, που παρουσίασε πρώτο αυτήν τη σημαντική εξέλιξη.

Τα έμβρυα, που χρησιμοποιήθηκαν, καταστράφηκαν μερικές μέρες αργότερα και τα αποτελέσματα της έρευνας αναμένονται να δημοσιευθούν σύντομα σε ένα επιστημονικό περιοδικό.

Φόβοι ότι ανοίγει ο δρόμος για «κατά παραγγελία» βρέφη

Το ζήτημα αξιοποίησης ανθρώπινων εμβρύων για τέτοιου είδους έρευνες και πειράματα παραμένει αμφιλεγόμενο, καθώς σε ορισμένες χώρες έχει υπογραφεί σύμβαση, σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται η εφαρμογή τέτοιων τεχνολογιών, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία των λεγόμενων «βρεφών κατά παραγγελία».

Στο Όρεγκον, οι επιστήμονες επιτρέπεται να διεξάγουν αυτά τα πειράματα, με την προϋπόθεση ότι τα έμβρυα δεν θα αναπτυχθούν πλήρως και ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν δημόσια κονδύλια.

Σε μία διεθνή σύνοδο το Δεκέμβριο του 2015 στη Διεθνή Ακαδημία Επιστημών στην Ουάσιγκτον, επιστήμονες και ειδικοί σε θέματα δεοντολογίας χαρακτήρισαν «ανεύθυνη» την τεχνολογία γενετικής τροποποίησης ανθρώπινων εμβρύων για θεραπευτικούς σκοπούς, όπως τη διόρθωση γενετικών ασθενειών, μέχρι να επιλυθούν ζητήματα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.

Νωρίτερα αυτό το χρόνο, όμως, η Διεθνής Ακαδημία Επιστημών και η Διεθνής Ακαδημία Ιατρικής δήλωσαν ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος που καθιστά τη γενετική τροποποίηση των ανθρώπινων αναπαραγωγικών κυττάρων «μια ρεαλιστική πιθανότητα που αξίζει σοβαρή μελέτη».

Στ. Χόκινγκ: «Οι μαύρες τρύπες έχουν ηλεκτρικά ‘μαλλιά’ που αποθηκεύουν πληροφορίες και εξηγούν πώς η πληροφορία δραπετεύει από αυτές»

Μια νέα θεωρία για τη λειτουργία των μελανών οπών στο Σύμπαν ανέπτυξε ο διάσημος βρετανός αστροφυσικός Στίβεν Χόκινγκ που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη τους. Ο Χόκινγκ υποστηρίζει ότι οι πληροφορίες που υπάρχουν στην ύλη που εισέρχεται σε μια μαύρη τρύπα δεν καταστρέφονται μαζί με αυτή αλλά αποσπώνται και αποθηκεύονται σε εξωτικές κοσμικές δομές στον ορίζοντα των γεγονότων, το αόρατο σύνορο το οποίο περιβάλλει κάθε μαύρη τρύπα στο Σύμπαν και εμποδίζει το φως να ξεφύγει.

 

Σύμφωνα με τον Χόκινγκ οι μαύρες τρύπες έχουν κοσμικά μαλλιά που συγκρατούν και αποθηκεύουν τις πληροφορίες της ύλης που χάνεται μέσα σε αυτές

Το παράδοξο

Όσα γνωρίζουμε για τις μαύρες τρύπες υποδεικνύουν πώς όταν η ύλη εισέλθει σε μια μελανή οπή καταστρέφεται στα εξ ων συνετέθη και φυσικά μαζί της καταστρέφονται και όλες πληροφορίες. Ομως οι νόμοι της κβαντομηχανικής αναφέρουν ότι οι πληροφορίες που πέφτουν στις μελανές οπές διασώζονται και μπορούν να ανακτηθούν. Αυτός ο κοσμικός γρίφος έχει ονομαστεί από τους ειδικούς «παράδοξο της πληροφορίας».

 

Σε μια προσπάθεια να δώσει λύση σε αυτό το παράδοξο ο Χόκινγκ τον περασμένο Ιούλιο παρουσίασε σε επιστημονικό συνέδριο στη Στοκχόλμη μια νέα ιδέα που είχε αναπτύξει σε συνεργασία με τον φυσικό Μάλκολμ Πέρι από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και τον φυσικό Άντριου Στρόμινγκερ από το Χάρβαρντ. Οι τρεις ερευνητές υποστηρίζουν πώς οι πληροφορίες όταν «συλλαμβάνονται» από μια μελανή οπή δεν εισέρχονται στο εσωτερικό της αλλά αποθηκεύονται στον ορίζοντα γεγονότων.

Πέρυσι, ο Stephen Hawking αποκάλυψε ότι οι μαύρες τρύπες δεν έίναι οι ‘αιώνιες φυλακές’ που νομίζουμε, και είναι δυνατόν να διαφύγουν τα δεδομένα από αυτή την άβυσσο.

 

Τα μαλλιά

Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι πληροφορίες που εισέρχονται στις μελανές οπές αποθηκεύονται σε μια κοσμική δομή την οποία ονομάζουν «μαλακά μαλλιά». Σύμφωνα με τον Χόκινγκ και τους συνεργάτες του αυτά τα… μαλλιά αποτελούνται από φωτόνια και βαρυτόνια. Τα βαρυτόνια είναι υποθετικά στοιχειώδη σωματίδια φορείς της βαρυτικής αλληλεπίδρασης. Οπως αναφέρουν οι τρεις επιστήμονες όταν η ύλη εισέρχεται σε μια μελανή οπή οι πληροφορίες τους «απογυμνώνονται» από αυτή και… πιάνονται στα «μαλακά μαλλιά» που βρίσκονται στον ορίζοντα των γεγονότων.

 

Η ανάκτηση

Οι τρεις ερευνητές πιθανολογούν ότι η ακτινοβολία που εκπέμπεται από τις μελανές οπές μπορεί να μεταφέρουν μαζί τους ορισμένες από τις πληροφορίες που έχουν διασωθεί και είναι αποθηκευμένες στον ορίζοντα των γεγονότων. Το ζητούμενο είναι όπως λέει ο Χόκινγκ να βρεθεί ένας τρόπος να εντοπίζονται και να ανακτώνται αυτές οι πληροφορίες που πιθανότατα θα είναι «ανάκατες» και μπερδεμένες μεταξύ τους ομολογώντας ότι δεν θα είναι κάτι εύκολο. Αυτός και οι συνεργάτες του ευελπιστούν ότι θα βρεθεί ένας τρόπος οι πληροφορίες αυτές να ανασυνθέτονται και δημιουργείται ένα «ολόγραμμα», όπως το ονομάζουν, των αρχικών πληροφοριών. Η μελέτη που τιτλοφορείται «Μαλακά μαλλιά σε μαύρες τρύπες» δημοσιεύεται στην διαδικτυακό αρχείο επιστημονικών προδημοσιεύσεων arxiv.

R. Descartes: Προς την ελευθερία της σκέψης (II)

Ρενέ Ντεκάρτ: 1596–1650

Η αμφισβήτηση της κατασκευασμένης αυθεντίας

Στην περίοδο που ακολουθεί μετά την Αναγέννηση, απεριόριστη είναι η επιθυμία του νεωτερικού ανθρώπου να διεκδικεί μια εσωτερική ελευθερία της σκέψης. Προς τούτο χρειάζεται να προσλαμβάνει τη ζωή όχι ως μια «δωρεά» εκ μέρους της θρησκευτικής, πολιτικής ή οποιασδήποτε άλλης θεσμικής αυθεντίας, αλλά ως τη ζωντανή ολότητα των ανθρώπινων ενεργειών μέσα στην επώδυνη και εκρηκτική ρεαλιστικότητά τους. Το ελεύθερο Εγώ αναζητεί τη βεβαιότητά του στον ορθό Λόγο και στην εμπειρία: η υποκειμενικότητα αντικρίζει την αντικειμενικότητα έξω από τη θεολογική αυθεντία του Μεσαίωνα, έξω από την καθυπόταξη στη μη επιδεχόμενη αμφισβήτηση πνευματική εξουσία της Εκκλησίας. Η νεωτερική σκέψη, όπως εκφράζεται κυρίως μέσα από τη μεθοδική εξέλιξη της φιλοσοφίας και των εκπροσώπων της, ενσαρκώνει την πρόθεση του ανθρώπου να προσδοκά από το φιλοσοφείν έναν ελεύθερο δρόμο ανάπτυξης και δι’ αυτού να βαθαίνει την κριτική ερμηνεία του κόσμου, εντός του οποίου καλείται να ζήσει. Οι φιλόσοφοι του ορθολογισμού αλλά και του εμπειρισμού διεκδικούν μια στοχαστική βεβαιότητα, ευθέως αντίθετη προς τις βεβαιότητες της θεολογικής πίστης και τις εικονικές βεβαιότητες των πολιτικών παθών της εποχής. Η σχολαστική φιλοσοφία των πανεπιστημίων, σύμφωνα με τον Λοκ, χαρακτηρίζεται περισσότερο από άγονες λογομαχίες και κομπορρημοσύνες παρά από κάποια ενδιάθετη τάση για αναζήτηση της αλήθειας. Αυτό που ενδιαφέρει τώρα τους φιλοσόφους, μας λέγει ο Ντεκάρτ, είναι «η φιλοσοφία που συναντούν μέσα τους και μέσα στο μεγάλο βιβλίο του κόσμου» και όχι η ανάλωση σε ατέρμονες θρησκευτικο-πολιτικές έριδες ή το ξόδεμα χρόνου και δυνάμεων σε πανεπιστημιακές καριέρες. Στην περίπτωση του Ντεκάρτ, αλλά και των άλλων μεγάλων διανοητών της εποχής έχουμε να κάνουμε με φιλοσόφους, που κινούνται στη γραμμή της ριζοσπαστικής σκέψης και συνδέουν τις ομιλητικές τους πηγές με την εντατική φροντίδα του πνεύματος και τον γενικό μόχθο της αναγκαιότητας. Ο Ρενέ Ντεκάρτ επιχειρεί με περισσή μεθοδικότητα και σαφήνεια να κατανοήσει το αναγκαίο: υπό την επίδραση του γενικού κλίματος της σκεπτικής κρίσης αναγνωρίζει στον δικό του σκεπτικισμό τον σκεπτικισμό της εποχής του και αντίστροφα.

Η ιδιαίτερη αποστροφή του προς την ουσία και τον τύπο της σχολαστικής φιλοσοφίας που αισθάνθηκε κατά την περίοδο των σπουδών του στο εν λόγω ίδρυμα έμελλε να τον σημαδέψει για όλη του τη ζωή. Στην πνευματική του αυτοβιογραφία μιλά για εμπειρίες εσωτερικού διχασμού που συνέλεξε από το αυστηρό περιβάλλον του κολεγίου των σπουδών του και από την επιβολή της λογικής των αυθεντιών, η οποία δεν του επέτρεπε να βλέπει καθαρά μέσα στις πράξεις του και να πορεύεται με σιγουριά στη ζωή. Αν και, όπως ο ίδιος αναφέρει, είχε επισκεφτεί «μια από τις πιο ξακουστές σχολές της Ευρώπης», αυτό τελικά που γνώρισε στον όλο κύκλο των σπουδών του ήταν ένας σχολαστικός ορθολογισμός, ο οποίος προσκολλημένος δογματικά σε στείρες έννοιες και αξιωματικές γνώμες παραγνώριζε τη σημασία της ζωντανής πραγματικότητας και σκορπούσε τη σύγχυση ως προς τη συμβολή της μόρφωσης και των γραμμάτων στην ανάγνωση της αλήθειας:

«επειδή με έπειθαν πως χάρη σ’ αυτά [δηλ. τα γράμματα] μπορεί κανείς ν’ αποκτήσει καθαρή και σίγουρη γνώση για το καθετί που είναι χρήσιμο στη ζωή, είχα ασυγκράτητο πόθο να τα μάθω. Μόλις όμως συμπλήρωσα όλο αυτό τον κύκλο των σπουδών, που στο τέλος τους είναι συνήθεια να γίνεται κανένας δεκτός στη σειρά των σοφών, άλλαξα ολότελα γνώμη. Γιατί βρισκόμουν μπερδεμένος με τόσες αμφιβολίες και πλάνες, ώστε μου φαινόταν πως από την προσπάθειά μου να μορφωθώ, δεν είχα αποκομίσει κανένα άλλο όφελος εκτός από το ότι όλο και περισσότερο ανακάλυπτα την αμάθειά μου».

Το να ανακαλύπτει κανείς μετά το τέλος των σπουδών του ότι δεν έμαθε τίποτε άλλο παρά μόνο πώς να είναι αμαθής σημαίνει για την καρτεσιανή αντίληψη της φιλοσοφίας ότι η αληθινή γνώση δεν βρίσκεται στα θεσμοποιημένα περιεχόμενα σπουδών ή στην πειθαρχημένη εκπαίδευση των εγχειριδίων, τα οποία συνήθως υπηρετούν ιδιοτελείς σκοπούς ή αποστεωμένες θεωρίες, αποκομμένες από τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων, αλλά στην ελεύθερη και ανιδιοτελή πράξη της σκέψης. Αυτή η πράξη περιέχει μια στάση καχυποψίας, δυσπιστίας: α) απέναντι σε καθετί που λέγεται χωρίς να αποδεικνύεται, δηλαδή απέναντι σε γνώμες ή πεποιθήσεις που δεν πλημμυρίζουν τη ζωή του στοχασμού με επαλήθευση και βιωμένα νοήματα· β) απέναντι στην πρόοδο της αμάθειας που αποδυναμώνει την καλλιέργεια ενός εύρυθμου Λόγου και περιορίζει την ανάκτηση μιας αναδυόμενης από τον έλεγχο της αμφιβολίας βεβαιότητας· γ) απέναντι σε παραπλανητικές διδασκαλίες και θεωρίες, οι οποίες παρά το υψηλό επίπεδο τυπικής εκπαίδευσης δεν μας απαλλάσσουν «από πολλές πλάνες που μπορούν να σκοτίζουν το φυσικό μας φως και να μας κάνουν λιγότερο ικανούς να λογικευόμαστε» (Ντεκάρτ).

H. Arendt: Αλήθεια και πολιτική

Χάνα Άρεντ: 1906-1975

Η εξουσία των διαχωρισμών

Η Άρεντ, αυτή η προικισμένη μαθήτρια του Heidegger, ανήκει στην κατηγορία των διανοητών που πρεσβεύουν πως η σύγχρονη κοινωνία έχει χάσει την πρακτική της δύναμη, γιατί στερείται τη δυνατότητα του θεωρείν και του πράττειν, έτσι όπως αυτή η δυνατότητα ενυπάρχει στο πνεύμα της ελληνικής ή κλασικής παράδοσης: δηλ. ως δυνατότητα αρμονικής συνύπαρξης πολιτικής πράξης (Vita activa) και θεωρητικής σκέψης (Vita contemplative). Μια τέτοια αρμονική συνύπαρξη καθιδρύει στον άμεσο βίο των ανθρώπων μια θαυμαστή ισορροπία δημόσιου και ιδιωτικού συμφέροντος και αποτρέπει την εξουσία του διαχωρισμού. Αποτρέπει δηλαδή, από τη μια πλευρά, τη θεωρία να εργάζεται για τη δική της εξουσία και, μέσω των τραπεζορητόρων της πολιτικής εξουσίας, να επιβάλλεται ως προπαγανδιστική ιδεολογία. Όταν συμβαίνει αυτό, ο άνθρωπος που κερδίζει το ψωμί του με τον ιδρώτα του προσώπου του, εμποδίζεται να ανυψωθεί σε πνευματικό ον, ώστε να κατανοεί την κατάστασή του και να νοηματοδοτεί τις πράξεις του. Απλώς προστίθεται στη στρατιά των δουλοπάροικων της μαζικής κοινωνίας. Από την άλλη πλευρά, αποτρέπει την εκάστοτε ανορθολογική πολιτική από την επιθυμία να υψώνει τη δική της εξουσία σε αρχή του κόσμου και να εγκλωβίζει τους ανθρώπους στις συμπληγάδες ενός ισοπεδωτικού πρακτικισμού. Έτσι αποκαλύπτει και την επικινδυνότητα εφαρμογής μιας τέτοιας πολιτικής. Υπ’ αυτό το πνεύμα κατανοείται πιο ευκρινώς και ο ρόλος σεσημασμένων προπαγανδιστών της χρεωκοπημένης –όσο και ανάλγητης– πολιτικής εξουσίας της σημερινής Ελλάδας: αυτοί οι σεσημασμένοι κυκλοφορούν βιβλία-συνεντεύξεις ενάντια, υποτίθεται, στην κυριαρχούσα λογική της παράνοιας, αλλά στην πράξη προσβλέπουν στο να επιβάλλουν, με τη συναίνεση ή τη συνενοχή των πολιτών, αυτή την παράνοια –πολιτική, οικονομική, ιδεολογική– ως τη μόνη διέξοδο. Θεωρία και πράξη εδώ γίνονται οι άγρυπνοι φρουροί της απόγνωσης των ανθρώπων.

Η επικράτηση της εξουσίας των διαχωρισμών έχει ως άμεση συνέπεια τη μεταποίηση της προσδοκώμενης κοινωνίας των ελεύθερων πολιτών σε μια ολοκληρωτική κοινωνία των ιδιωτών. Η τελευταία τούτη είναι μια αλυσοδεμένη κοινωνία, όσο κι αν οι πολιτικοί της «εκπρόσωποι» την εκθειάζουν ως την πιο δημοκρατική. Ο πολίτης υπάρχει μόνο ως ιδιώτης με μοναδική μέριμνα την ατομική «βίωση» με τον τρόπο της επιβίωσης: πρόκειται για μια κατάσταση, όπου ο καθένας κυνηγά τα ποικίλου είδους αποκτήματα, τις πρό-χειρες απολαύσεις και εν τέλει την εφήμερη ηδονή. Προφανώς, εφαρμοστικό παράδειγμα αυτού του ηδονιστικού τρόπου ζωής αποτελεί πρωτίστως το πολιτικό προσωπικό. Η ιδιώτευση του πολίτη αποτελεί σαφή υποβιβασμό της ζωής σε ένα σχήμα μόχθου, το οποίο επιζητεί τη θεραπεία του στην προαναφερθείσα ηδονική κατάσταση. Η κατάσταση τούτη δεν έχει τίποτα το κοινό με την πραγματική ευδαιμονία του ανθρώπου· απεναντίας βεβαιώνει μια κατ-αναλωτική δραστηριότητα του κατακερματισμένου ατόμου, η οποία προορίζεται να εξορίζει τις πραγματικές του δυνατότητες. Τότε συμβαίνει να ανάγει ο καθένας σε θρησκεία του, σε σκοπό ζωής, τις ιδιωτικές του βλέψεις, προκειμένου ανάλογα: ή να καλύπτει τις υλικές του ανάγκες ή να συσσωρεύει κεφάλαιο. Αντιστοίχως και η είσοδος στην πολιτική συνδέεται με την υπηρέτηση του ιδιωτικού συμφέροντος. Καθώς κυριαρχεί ο υπέρτατος «νόμος» του ιδιωτικού συμφέροντος, για τον ωφελιμιστή πολιτικό προέχει το ατομικό του συμφέρον. Έτσι το γενικό τοπίο του πολιτικού και της πολιτικής αντιστοίχως είναι ένας κόσμος του ψεύδους και του ολέθρου: καθώς ο πολιτικός δεν είναι σε θέση να καλλιεργεί στοιχειωδώς την αίσθηση του καλού και του ωραίου, ψεύδεται ασύστολα και με μια απίστευτη ανυπαρξία λογισμού απεργάζεται την καταστροφή. Όταν μέσα σ’ αυτόν τον συσσωρευμένο σωρό ψευδών βρεθεί κάποιος να υψώσει φωνή αληθείας, ήδη έχει κάνει ένα πρώτο βήμα για την αλλαγή του κόσμου. Μια τέτοια φωνή αντλεί το νόημά της από την ενδημία της μέσα στο θεωρείν, από τη θητεία της μέσα στην στοχαστική πράξη. Εάν αυτή η φωνή εγκατασταθεί μέσα στην καθεύδουσα μαζική κοινωνία, τότε η τελευταία θα πάψει να επιθυμεί συνεχώς τον ύπνο της.  

Κ. Καβάφης: Η Απιστία των κρατούντων

Κωνσταντίνος Καβάφης: 1863–1933

ΑΠΙΣΤΙΑ

Πολλὰ ἄρα Ὁμήρου ἐπαινοῦντες, ἀλλὰ τοῦτο
οὐκ ἐπαινεσόμεθα... οὐδὲ Αἰσχύλου, ὅταν φῇ ἡ
Θέτις τὸν Ἀπόλλω ἐν τοῖς αὐτῆς γάμοις ἄδοντα

«ἐνδατείσθαι τὰς ἑὰς εὐπαιδίας,
νόσων τ' ἀπείρους καὶ μακραίωνας βίους.
Ξύμπαντα τ' εἰπὼν θεοφιλεῖς ἐμᾶς τύχας
παιῶν' ἐπευφήμησεν, εὐθυμῶν ἐμέ.
Καγὼ τὸ Φοίβου θεῖον ἀψευδὲς στόμα
ἤλπιζον εἶναι, μαντικὴ βρύον τέχνη:
Ὁ δ', αὐτὸς ὕμνων,
αὐτός ἐστιν ὁ κτανὼν
τὸν παῖδα τὸν ἐμόν».

Πλάτων, Πολιτείας, Β’

Σὰν πάντρευαν τὴν Θέτιδα μὲ τὸν Πηλέα
σηκώθηκε ὁ Ἀπόλλων στὸ λαμπρὸ τραπέζι
τοῦ γάμου, καὶ μακάρισε τοὺς νεονύμφους
γιὰ τὸν βλαστὸ ποῦ θάβγαινε ἀπ' τὴν ἕνωσι των.
Εἶπε· Ποτὲ αὐτὸν ἀρρώστια δὲν θαγγίξει
καὶ θάχει μακρυνὴ ζωή. -Αὐτὰ σὰν εἶπε, ἡ Θέτις
χάρηκε πολύ, γιατί τὰ λόγια
τοῦ Ἀπόλλωνος πού γνώριζε ἀπὸ προφητεῖες
τὴν φάνηκαν ἐγγύησις γιὰ τὸ παιδί της.
Κι ὅταν μεγάλωνεν ὁ Ἀχιλλεύς, καὶ ἦταν
τῆς Θεσσαλίας ἔπαινος ἡ ἐμορφιά του,
ἡ Θέτις τοῦ θεοῦ τὰ λόγια ἐνθυμοῦνταν.

Ἀλλὰ μιὰ μέρα ἦλθαν γέροι μὲ εἰδήσεις,
κ' εἶπαν τὸν σκοτωμὸ τοῦ Ἀχιλλέως στὴν Τροία.
Κ' ἡ Θέτις ξέσχιζε τὰ πορφυρά της ροῦχα,
κ' ἔβγαζεν ἀπὸ πάνω της καὶ ξεπετοῦσε
στὸ χῶμα τὰ βραχιόλια καὶ τὰ δαχτυλίδια.
Καὶ μὲς στὸν ὀδυρμό της τὰ παληὰ θυμήθη·
καὶ ρώτησε τί ἔκαμνε ὁ σοφὸς Ἀπόλλων,
ποῦ γύριζεν ὁ ποιητὴς πού στὰ τραπέζια
ἔξοχα ὁμιλεῖ, ποῦ γύριζε ὁ προφήτης
ὅταν τὸν υἱό της σκότωναν στὰ πρῶτα νειάτα.
Κ' οἱ γέροι τὴν ἀπήντησαν πώς ὁ Ἀπόλλων
αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐκατέβηκε στὴν Τροία,
καὶ μὲ τοὺς Τρώας σκότωσε τὸν Ἀχιλλέα.

Σχολιασμός

Το ποίημα ανήκει στην κατηγορία των καβαφικών ποιημάτων, όπου η ποιητική σκέψη ανα-λύεται σε εκμυθευμένο λόγο αδιά–σκεπτων εμβιώσεων. Το ρίγος αυτών των εμβιώσεων μας καλεί στην αναζήτηση της ποιητικής μας ουσίας: διατρέχει το πεπρωμένο του θνητού μέσα στο χρόνο και το αισθητοποιεί στις εκάστοτε εκφάνσεις του ως κάτι που συμβαίνει και τον καθορίζει. Τι συμβαίνει, σύμφωνα με το περιεχόμενο του παρόντος ποιήματος; Απιστία. Με αυτόν τον τίτλο, το συγκεκριμένο ποίημα γράφτηκε το 1903 και δημοσιεύτηκε το 1904. Ως προμετωπίδα του ποιήματος ο ποιητής χρησιμοποιεί ένα χωρίο από την Πολιτεία του Πλάτωνα (Β 383a7-b9). Η νεοελληνική απόδοση αυτού του χωρίου έχει ως εξής: «επιδοκιμάζουμε πολλά στον Όμηρο, αλλά τούτο δεν θα το επιδοκιμάσουμε … ούτε τον Αισχύλο θα επιδοκιμάσουμε, στο σημείο που η Θέτις ανιστορεί ότι ο Απόλλωνας άδοντας στον γάμο της ύμνησε τη μητρική της ευτυχία:

...των παιδιών τον μακραίωνο βίο, ανέγγιχτο από αρρώστιες
και αφού είπε όλα τα άλλα, ύμνησε με παιάνα
τη θεόσταλτη ευτυχία μου, γεμίζοντάς με χαρά.
και εγώ ήλπιζα πως του Φοίβου το θεϊκό στόμα,
απ’ το οποίο μαντική τέχνη αναβλύζει, ψέμα δεν ξεστομίζει·
μα αυτός ο ίδιος που έπλεκε τους ύμνους εκείνους,
[ο ίδιος που ήταν παρών στο δείπνο,
ο ίδιος που τα είπε αυτά], είναι αυτός που σκότωσε
το παιδί μου.

Ο Πλάτων θεωρεί ότι αυτά τα λόγια του Αισχύλου προσβάλλουν την έννοια και την αλήθεια του θείου. Στο ευρύ πλαίσιο των συμφραζομένων της Πολιτείας ψέγει έτσι τους δύο ποιητές. Ο Καβάφης όμως ξεκινά με αυτά τα λόγια, χωρίς να έχει πρόθεση να κατηγορήσει την ποίηση ή τους ποιητές. Πώς προσλαμβάνει το νόημα των ως άνω λόγων; Το προσλαμβάνει ως την κλήση του ποιητικού λέγειν προς τον εαυτό του ως ποιητικό Εγώ, ήτοι προς αυτό τούτο το ποίημα, να εντοπίσει εκείνο το έδαφος, κοινωνικό και ευρύτερα πολιτικό, πάνω στο οποίο συμβαίνει απιστία, προδοσία, δολοφονία από την πλευρά των αρχόντων, είτε αυτοί παρουσιάζονται με την όψη του «δίκαιου, ευαίσθητου, μελωδικού θεού» των «δημοκρατικο-προοδευτικών!» είτε με την ωμή κόψη των εξολοθρευτών.

Αυτό το έδαφος αποδεικνύεται έτσι ως ακαλλιέργητο, κρημνώδες, κακοτράχαλο. Σε τούτη την ένδεια του εν λόγω εδάφους κατέρχεται ο ποιητικός λόγος για να το οργώσει, να το διασχίσει, να χαράξει αυλακιές. Αυτό το όργωμα, οι αυλακιές είναι αυτό καθεαυτό το ποιητικό πράττειν. Στο πρώτο μέρος του (στ. 1-12) κυριαρχεί η χαρμόσυνη όψη: ο γάμος, η προφητεία για το θνητό παιδί, τον Αχιλλέα, με την υπόσχεση για αιώνια ζωή, η εγγύηση για τούτη την αιωνιότητα. Αυτά ηχούν ως ο πλούτος της ευφρόσυνης ζωής, πάνω στον οποίο επαναπαύεται ο ανθρώπινος βίος. Αυτή την ευφροσύνη υπόσχεται, κατά κόρον, και ο σιδερόφρακτος «λόγος» των απανταχού κρατούντων. Με την απολλώνια λύρα αυτός ο σιδερόφρακτος χαρακτήρας του εξουσιαστικού «λέγειν» κρύβεται, υποχωρεί από την επιφάνεια του Είναι μας. Η υποχώρηση τούτη ωστόσο είναι η κρυπτόμενη έλευση του πιο ύπουλου θανάτου της ύπαρξής μας. Ύπουλος είναι ο θάνατος, γιατί οι κρατούντες «γνωρίζουν από προφητείες» και έτσι παγιδεύουν την κάθε Θέτιδα μέσα σε μια «μελωδία» του Είναι, η οποία στο τέλος θα αποδειχθεί ό,τι είναι αληθινά στην αρχή: η παράδοση του πολλά υποσχόμενου μαχητή –Αχιλλέα …– στον θάνατο. Οι μαχητές, οι πρωταγωνιστές είναι περιττοί. Εκείνοι που χρειάζονται είναι οι κηφήνες της πολιτικής. Η Θέτις επαφίεται στο ήθος του «θείου» λόγου, όπως οι υπήκοοι στους «άρχοντες»· επαφίεται, μέσα στην περιδίνηση του εκμυθευμένου λόγου, ακριβώς στους εν λόγω κηφήνες. Στο δεύτερο μέρος (στ. 13-25), επομένως, η πιο πάνω κρυπτόμενη έλευση γίνεται αποκαλυπτόμενη έλευση ολέθρου. Τότε συμβαίνει συγκλονισμός και επέρχεται οδυρμός: ο Απόλλων αθέτησε τις υποσχέσεις του, πρόδωσε τη Θέτιδα, όπως οι κρατούντες αθετούν τις υποσχέσεις τους και προδίδουν την πατρίδα τους. Η εμπιστοσύνη στα λόγια του Απόλλωνα, του κάθε κήρυκα, καταρρέει μέσα στον αντίποδά της: στην Απιστία των κρατούντων. Μια τραγική ειρωνεία που αποκορυφώνεται στο τέλος διαπερνά το ποίημα: αντί οι άνθρωποι να απιστούν απέναντι στους θεούς, απιστεί ο θεός απέναντι στους ανθρώπους. Αυτό το τραγικό στοιχείο συνέχει όλο το νοηματικό πλέγμα του ποιήματος: οι επίγειοι «θεοί», οι κρατούντες, δεν μπορούν να προσφέρουν τίποτε το δημιουργικό, το ζωογόνο. Μπορούν μόνο να απιστούν, να κατεδαφίζουν και ασμένως να δολοφονούν.