Ορσηίς, η μητέρα των Ελλήνων

Στην ελληνική μυθολογία η Ορσηίδα (Ορσηίς) ήταν η νύμφη που έμελλε να γίνει η μητέρα όλων των Ελλήνων. Η νύμφη Ορσηίδα παντρεύτηκε το γιο του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, Έλληνα...

"Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε Έλληνα, οποιουδήποτε μορφωτικού επιπέδου, οπουδήποτε στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, ποια είναι η Σάρρα;... Αναμφίβολα θα πάρετε έναν τεράστιο αριθμό ικανοποιητικών απαντήσεων. Αν όμως ρωτήσετε εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες, του πλέον υψηλού μορφωτικού επιπέδου, από δασκάλους μέχρι ακαδημαϊκούς, ποια είναι η Ορσηίδα; (η έρευνα αυτή έγινε τα τελευταία δυο χρόνια από μένα τον ίδιο, σε εκτεταμένο δείγμα)... θα πάρετε όλες της απίθανες απαντήσεις –εκτός απ την πραγματική- ότι η Ορσηίδα… είναι η Προμήτηρα των Ελλήνων!

Αυτή η θλιβερή, καθολική άγνοια των προγόνων μας, είναι και η καλύτερη απόδειξη της απόλυτης ιστορικής αφασίας των ελλήνων! Όχι μόνο δεν ξέρουν ότι έχουν προπάτορά τους τον Έλληνα, τον γιο του Δευκαλίωνα, αλλά ουτε και οι πλέον μορφωμένοι Έλληνες δεν γνωρίζουν, ότι η σύζυγός του Ορσηίδα, είναι η ιστορική μητέρα των Ελλήνων!

Μάλιστα για τις ανάγκες αυτού του άρθρου, μάταια προσπάθησα να βρω στο διαδίκτυο έστω και μια εικόνα της μυθικής αυτής μητέρας των Ελλήνων! Αναγκάστηκα λοιπόν, να επισκευθώ το μόνο μέρος που (ξεναγούμενος μόλις προ καιρού συνειδητοποίησα και ο ίδιος την μεγάλη αυτή έλλειψη), τον "Ναό των Ελλήνων" στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, κατασκευασμένο (προ δεκαετίας) από τον υπεραθλητή (παγκοσμίου αναγνώρισης) μαραθωνοδρόμο Αριστοτέλη Κακογεωργίου. Στο προαύλιο αυτού του "Ναού των Ελλήνων", υπάρχει το μοναδικό πανελλαδικά μαρμάρινο σύμπλεγμα (ανδριάντας) της ολότελα άγνωστης μητέρας των Ελλήνων, που στην ιερή αγκαλιά της, κρατά τρυφερά τα παιδιά της Δώρο, Ξούθο, Αίολο, απ’ τους οποίους προήλθαν οι βασικές φυλές των Ελλήνων!"

Σύμφωνα με τον μύθο μετά τον κατακλυσμό, ο Δευκαλίωνας και η Πύρρα πήγαν στους Δελφούς και στο ιερό της Θέμιδας για να εκφράσουν και σ αυτή την ίδια επιθυμία. Η θεά τους άκουσε και τους απάντησε με τον παρακάτω χρησμό: Αν ήθελαν να φέρουν στη ζωή νέους ανθρώπους θα έπρεπε να καλύψουν τα πρόσωπά τους και να ρίχνουν πίσω από την πλάτη τους τα οστά της μητέρας τους.Εκείνοι κατάλαβαν την ερμηνεία του χρησμού και αφού έκαναν ότι τους έλεγε ο χρησμός άρχισαν να πετάνε πέτρες πίσω από την πλάτη τους, αφού αυτές προέρχονταν από τα σπλάχνα της μάνας Γης.

Οι πέτρες που πετούσε ο Δευκαλίωνας μεταμορφώνονταν σε άνδρες και αυτές που πετούσε η Πύρρα μεταμορφώνονταν σε γυναίκες. Από την πρώτη δε πέτρα που πέταξε ο Δευκαλίωνας προήλθε ο Έλληνας, γενάρχης των Ελλήνων.

Ο γενάρχης των Ελλήνων ο Έλλην γέννησε με την Ορσηίδα τρεις γιους, τον Δώρο τον Ξούθο και τον Αίολο τους πρώτους αρχηγούς των Ελλήνων. Ο Ξούθος βασίλεψε στη Πελοπόννησο και έκανε δύο γιους, τον Αχαιό και τον Ίωνα από τους οποίους οι Αχαιοί και οι Ίωνες πήραν τα ονόματά τους. Ο Αίολος βασίλεψε στη Θεσσαλία και οι κάτοικοι ονομάσθηκαν Αιολείς απ' αυτόν. Ο Δώρος και οι άνθρωποι του που ονομάστηκαν Δωριείς εγκαταστάθηκαν στις περιοχές ανατολικά του Παρνασσού.

Ο Απολλόδωρος μάς λέγει:

[Α 7,2] [...] Ζεὺς δὲ πέμψας Ἑρμῆν πρὸς αὐτὸν ἐπέτρεψεν αἱρεῖσθαι ὅ τι βούλεται· ὁ δὲ αἱρεῖται ἀνθρώπους αὐτῷ γενέσθαι. καὶ Διὸς εἰπόντος ὑπὲρ κεφαλῆς ἔβαλλεν αἴρων λίθους, καὶ οὓς μὲν ἔβαλε Δευκαλίων, ἄνδρες ἐγένοντο, οὓς δὲ Πύρρα, γυναῖκες. ὅθεν καὶ λαοὶ μεταφορικῶς ὠνομάσθησαν ἀπὸ τοῦ λᾶας ὁ λίθος. γίνονται δὲ ἐκ Πύρρας Δευκαλίωνι παῖδες Ἕλλην μὲν πρῶτος, ὃν ἐκ Διὸς γεγεννῆσθαι <ἔνιοι> λέγουσι, <δεύτερος δὲ> Ἀμφικτύων ὁ μετὰ Κραναὸν βασιλεύσας τῆς Ἀττικῆς, θυγάτηρ δὲ Πρωτογένεια, ἐξ ἧς καὶ Διὸς Ἀέθλιος. [Α 7,3] Ἕλληνος δὲ καὶ νύμφης Ὀρσηίδος Δῶρος Ξοῦθος Αἴολος. αὐτὸς μὲν οὖν ἀφ᾽ αὑτοῦ τοὺς καλουμένους Γραικοὺς προσηγόρευσεν Ἕλληνας, τοῖς δὲ παισὶν ἐμέρισε τὴν χώραν· καὶ Ξοῦθος μὲν λαβὼν τὴν Πελοπόννησον ἐκ Κρεούσης τῆς Ἐρεχθέως Ἀχαιὸν ἐγέννησε καὶ Ἴωνα, ἀφ᾽ ὧν Ἀχαιοὶ καὶ Ἴωνες καλοῦνται, Δῶρος δὲ τὴν πέραν χώραν Πελοποννήσου λαβὼν τοὺς κατοίκους ἀφ᾽ ἑαυτοῦ Δωριεῖς ἐκάλεσεν, Αἴολος δὲ βασιλεύων τῶν περὶ τὴν Θεσσαλίαν τόπων τοὺς ἐνοικοῦντας Αἰολεῖς προσηγόρευσε, καὶ γήμας Ἐναρέτην τὴν Δηιμάχου παῖδας μὲν ἐγέννησεν ἑπτά, Κρηθέα Σίσυφον Ἀθάμαντα Σαλμωνέα Δηιόνα Μάγνητα Περιήρην, θυγατέρας δὲ πέντε, Κανάκην Ἀλκυόνην Πεισιδίκην Καλύκην Περιμήδην.[...]

Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη Α', 7,2-3.

Απόδοση:
"[...] Ο Ζεύς, στέλνοντας του τον Ερμή, τον προέτρεψε να διαλέξει ότι θέλει. Κι αυτός διάλεξε να του γεννήσει ανθρώπους. Όπως του είπε λοιπόν ο Ζευς, έπαιρνε λίθους και τους πετούσε πάνω από το κεφάλι του. Όσοι πέταξε ο Δευκαλίωνας έγιναν άνδρες, όσοι έταξε η Πύρρα γυναίκες. Για αυτό και ονομάστηκαν λαοί μεταφορικά, από το λάας που είναι ο λίθος. Ο Δευκαλίωνας απέκτησε από την Πύρρα δυο υιούς, πρώτο τον Έλληνα, που όπως λένε κάποιοι, γεννήθηκε από τον Δία και δεύτερο τον Αμφικτύονα, που έγινε βασιλιάς στην Αττική μετά τον Κραναό, και μία θυγατέρα, την Πρωτογένεια, που από τον Δία γέννησε τον Αέθλιο. Από τον Έλληνα και τη νύμφη Ορσηίδα γεννήθηκαν ο Δώρος, ο Ξούθος και ο Αίολος. Αυτός ονόμασε Έλληνες τους λεγόμενους Γραικούς και μοίρασε τη χώρα τα παιδιά του. Ο Ξούθος, που πήρε την Πελοπόννησο, απέκτησε από την Κρέουσα, κόρη του Ερεχθέα, τον Αχαιό και τον Ίωνα, από τους οποίους ονομάστηκαν οι Αχαιοί και οι Ίωνες. Ο Δώρος έλαβε την περιοχή πέρα από την Πελοπόννησο και ονόμασε τους κατοίκους της με το όνομά του Δωριείς. Ο Αίολος, ως βασιλέας στην περιοχή της Θεσσαλίας, ονόμασε του κατοίκους της Αιολείς, παντρεύτηκε την Εναρέτη, κόρη του Δηίμαχου, και απέκτησε επτά γιούς, τον Κρηθέα, τον Σίσυφο, τον Αθάμαντα, τον Σαλμωνέα, τον Δηιόνα, τον Μάγνητα και τον Περιήρη, και πέντε κόρες, τις Κανάκη, Αλκυόνη, Πεισιδίκη, Καλύκη και Περιμήδη. [...]"

Το ψέμα ως θεραπευτικό μέσο

Χάπια από ψωμί, κάψουλες από αλεύρι, χρωματιστό νερό και ενέσεις φυσιολογικού ορού έχουν κατά καιρούς χορηγηθεί σαν πραγματικά φάρμακα σε ασθενείς, που πίστευαν ότι λαμβάνουν μια αληθινή θεραπεία προκειμένου να ανακουφιστούν, και το ενδιαφέρον είναι ότι στο 30% των περιστατικών, ακόμη και στο 60% σε ορισμένες περιπτώσεις, η εικονική θεραπεία ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική. Πολλοί γιατροί αναφέρουν στο πλαίσιο σχετικών μελετών ότι τα εικονικά φάρμακα -γνωστά ως πλασέμπο από το λατινικό ρήμα placeο (που σημαίνει «αρέσκω, προκαλώ ευχαρίστηση»)- είναι ελκυστικά και τουλάχιστον μία φορά στην καριέρα τους έχουν καταφύγει σε αυτά προκειμένου να καθησυχάσουν έναν ασθενή ή να αποφύγουν να του χορηγήσουν μια ακατάλληλη γι’ αυτόν θεραπεία.

Γιατί δρα το πλασέμπο
Έχουν διατυπωθεί πολλές ερμηνείες, που επιχειρούν να εξηγήσουν γιατί ένα ψευδοφάρμακο έχει αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα. Οι περισσότεροι ερευνητές πάντως συμφωνούν ότι η σημαντικότερη παράμετρος που προσδίδει πραγματική θεραπευτική δράση σε ένα πλασέμπο -μια ουσία που χορηγείται με όλη την «επισημότητα» και σύμφωνα με τη διαδικασία που ακολουθείται και για ένα πραγματικό φάρμακο- είναι η πίστη. Με άλλα λόγια, η πεποίθηση ότι παίρνουμε ένα αληθινό φάρμακο και η προσδοκία ότι το φάρμακο αυτό θα μας ωφελήσει. Η προσμονή αυτή επενεργεί θετικά στον οργανισμό μας και πάνω από όλα στο μυαλό μας: Φαίνεται πως η πίστη, δηλαδή η πεποίθηση ότι θα γίνουμε καλά, έχει πραγματική βιολογική επίδραση στον οργανισμό. Όταν κάποιος νομίζει ότι θα πάρει κάτι που θα τον βοηθήσει, ο εγκέφαλός του αντιδρά όπως θα αντιδρούσε αν όντως ένιωθε ανακούφιση. Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος κ. Αγγελική Μενεδιάτου, «αυτό που ισχυρίζονται οι ψυχολόγοι για τα προβλήματα ψυχικής φύσης, δηλαδή ότι “οι σκέψεις είναι εντολές”, φαίνεται πως ισχύει και για τα οργανικά προβλήματα».

Η δύναμη της προσδοκίας
Σήμερα πλέον η επιστήμη αποδέχεται ότι ο νους έχει τη δύναμη να αλλάξει τη φυσιολογία του σώματος, να επηρεάσει τα επίπεδα των ορμονών, καθώς και την πορεία της θεραπείας. Μάλιστα, χάρη στις απεικονιστικές εξετάσεις (όπως οι μαγνητικές τομογραφίες), είναι πλέον δυνατόν να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι διαφορετικές προσδοκίες των εξεταζομένων ενεργοποιούν διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.

Κορυφαίοι ερευνητές ισχυρίζονται ότι ίσως ο πιο καθοριστικός παράγοντας που κρίνει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας δεν είναι τίποτα περισσότερο από το ίδιο το μυαλό μας. «Οι πεποιθήσεις και οι προσδοκίες του ασθενούς μπορούν να διαμορφώσουν τόσο το θεραπευτικό αποτέλεσμα όσο και τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες οποιασδήποτε θεραπείας», υποστηρίζεται σε έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο ιατρικό περιοδικό «Science Translational Medicine».

Με άλλα λόγια, η ίδια η ιδέα μας ότι κάτι θα μας ωφελήσει επενεργεί θετικά στο σώμα και τον ψυχισμό μας. Πρόκειται για την περίπτωση που οι ειδικοί αποκαλούν «αυτοεκπληρούμενη προφητεία». «Σύμφωνα με το μοντέλο προσμονής ή ανθυποβολής (meaning ή expectancy model), αντιδρούμε ανάλογα με αυτό που πιστεύουμε ότι πρέπει να συμβεί», εξηγεί η κ. Μενεδιάτου.

Ειδικότερα, στην περίπτωση του πλασέμπο, φαίνεται ότι για τη θετική έκβαση της θεραπείας παίζουν ρόλο η δύναμη της πίστης του ασθενούς ότι η θεραπεία θα έχει θετικό αποτέλεσμα, η μορφή του χορηγούμενου φαρμάκου (π.χ. ένεση, χάπι, εισπνοές), αλλά και ο ίδιος ο γιατρός και η εμπιστοσύνη που εμπνέει στον ασθενή. Μάλιστα, η προσωπικότητα και η πίστη του γιατρού στη χορηγούμενη θεραπεία έχει διαπιστωθεί ότι έχουν ακόμη και αυτόνομη δράση πλασέμπο. Σε έρευνες που έχουν γίνει, έχει φανεί ότι η βελτίωση ενός ασθενούς είναι καλύτερη όταν τα σχόλια του γιατρού αναφορικά με τη θεραπεία είναι θετικά, σε σύγκριση με την περίπτωση που τα σχόλιά του εκφράζουν αμφιβολία.

Ορίζουμε το τέλος;
Τόσο οι θετικές όσο και οι αρνητικές προσδοκίες μπορούν να ασκήσουν επίδραση στις συνθήκες της ζωής και της υγείας μας, ενώ η δύναμη της πίστης θεωρείται ότι μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τη στιγμή του θανάτου. Είναι χαρακτηριστικό ότι μειώνονται οι θάνατοι στις θρησκευτικές εορταστικές περιόδους σε διάφορους πολιτισμούς, σύμφωνα με μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «JAMA». Είναι ενδιαφέρον, λόγου χάρη, ότι η θνησιμότητα του πληθυσμού μειώνεται πριν από τα Χριστούγεννα, ενώ αυξάνεται αμέσως μετά τις γιορτές. Επίσης, η θνησιμότητα στην εβραϊκή κοινότητα μειώνεται λίγο πριν από το εβραϊκό Πάσχα, ενώ αυξάνεται αμέσως μετά. Ακόμη και στον κινεζικό πληθυσμό έχει παρατηρηθεί ότι μειώνεται η θνησιμότητα λίγο πριν την εορτή του Οίκου της Σελήνης (κινητή εορτή), ενώ αυξάνεται την επόμενη εβδομάδα.

Τι πιστεύουμε ότι μας θεραπεύει
➜Τα ακριβά φάρμακα: Όταν οι ασθενείς γνωρίζουν ότι παίρνουν μια ακριβή θεραπεία (π.χ. παυσίπονη), αναφέρουν λιγότερο πόνο μετά τη χορήγησή της συγκριτικά με μια πιο φθηνή, σύμφωνα με έρευνες. Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί ότι όσο πιο σοβαρός είναι ο πόνος τόσο μεγαλύτερη είναι η δράση του εικονικού φαρμάκου.
➜Τα εικονικά χάπια με κόκκινο ή πορτοκαλί χρώμα λειτουργούν περισσότερο διεγερτικά σε σύγκριση με τα μπλε, που θεωρούνται ότι έχουν κατασταλτική δράση.
➜Οι ενέσεις ψευδοφαρμάκου σε σύγκριση με τα εικονικά χάπια εκλαμβάνονται ως πιο αποτελεσματικές από τους ασθενείς. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι όταν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο στρατιωτικός γιατρός Henry Beecher, έχοντας εξαντλήσει τα αποθέματα μορφίνης, χορήγησε στους σοβαρά τραυματισμένους στρατιώτες ενέσεις φυσιολογικού ορού, διαπίστωσε ότι είχαν σημαντική παυσίπονη δράση.

Το επικίνδυνο νοσέμπο
Όπως οι θετικές προσδοκίες μπορούν να συμβάλουν σε μια αποτελεσματική θεραπεία, έτσι και οι αρνητικές είναι δυνατόν να επιβαρύνουν την κατάσταση της υγείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε έρευνες όπου χορηγήθηκε στους ασθενείς εικονικό φάρμακο (ζαχαρόνερο), λέγοντάς τους ότι προκαλεί εμετό, περισσότεροι από το 80% είχαν ναυτία, ενώ σε ασθενείς με άσθμα στους οποίους χορηγήθηκε ακίνδυνο σπρέι, για το οποίο ενημερώθηκαν ότι μπορεί να ερεθίσει τους πνεύμονες, παρατηρήθηκε ότι η συντριπτική πλειονότητα είχε αναπνευστικές δυσχέρειες. Όταν το ίδιο εικονικό σπρέι χορηγήθηκε σαν βρογχοδιασταλτικό, είχε την αντίστροφη δράση, δηλαδή έδρασε θεραπευτικά.

Τι είναι ο "τσιγαρόβηχας" - Πρακτικές συμβουλές

Ο «βήχας του καπνιστή», ο γνωστός «τσιγαρόβηχας» είναι αναμφισβήτητα μία από τις αρνητικές και αντιαισθητικές συνέπειες του καπνίσματος. Και δυστυχώς οι περισσότεροι είμαστε εξοικειωμένοι με το θέαμα ή άκουσμα του επίμονου αυτού πρωινού βήχα, είτε ως ενεργοί είτε ως παθητικοί καπνιστές.

Τι προκαλεί αυτόν το βήχα, πώς αντιμετωπίζεται και πώς μπορούμε να αντιληφθούμε ότι ο συγκεκριμένος βήχας δε σχετίζεται μόνο με το κάπνισμα, αλλά ενδεχομένως να είναι μία έντονη αντίδραση του οργανισμού, προκειμένου να μας αφυπνίσει για κάτι πολύ πιο σοβαρό;
Τι είναι ο τσιγαρόβηχας;
Πρόκειται για έναν επίμονο βήχα, που αναπτύσσεται σε μακροχρόνιους καπνιστές. Στην αρχή, μπορεί να είναι ξηρός αλλά με την πάροδο του χρόνου, παράγει αρκετή ποσότητα βλέννης. Αυτό το φλέγμα μπορεί να είναι λευκό, κίτρινο ή σε πολύ ακραίες περιπτώσεις ακόμα και πράσινο χρώμα. Ο βήχας είναι συνήθως χειρότερος, όταν ξυπνάτε και σταδιακά βελτιώνεται με την πάροδο της ημέρας.
Τι προκαλεί το βήχα;
Οι αεραγωγοί καλύπτονται από κύτταρα με μικροσκοπικές τρίχες, που θυμίζουν «βλεφαρίδες», οι οποίες εγκλωβίζουν τις τοξίνες του εισπνεόμενου αέρα και τις κατευθύνουν προς το εσωτερικό της στοματικής κοιλότητας. Στη συνέχεια, ο καπνός παραλύει αυτά τα κύτταρα και δεν τα αφήνει να λειτουργήσουν σωστά, με αποτέλεσμα να δημιουργείται φλεγμονή. Η αντίδραση του οργανισμού σε όλη αυτή την διαδικασία είναι ο βήχας.
Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της νύχτας οι «βλεφαρίδες» αυτές δυναμώνουν και καλούνται να εντοπίσουν και να αφαιρέσουν τις συσσωρευμένες τοξίνες. Αποτέλεσμα αυτού, είναι η αύξηση του πρωινού βήχα.
Πόσο συχνός είναι ο τσιγαρόβηχας;
Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες σχετικά με τη συχνότητα του «βήχα του καπνιστή». Σε μια πρόσφατη μελέτη ωστόσο, το 40% παρουσίασε ένα χρόνιο βήχα με παραγωγή πτυέλων (έναντι 12% στους μη καπνιστές). Δεδομένου ότι ο βήχας είναι πιο κοινός σε μακροχρόνιους καπνιστές, το πραγματικό ποσοστό είναι πιθανότατα υψηλότερο από αυτό.
Πώς μπορείτε να διαφοροποιήσετε το βήχα του καπνιστή από έναν πιο σοβαρό βήχα;
Δυστυχώς, η απάντηση είναι ότι δεν μπορείτε πραγματικά να διαλευκάνετε εάν ο επίμονος τσιγαρόβηχας κρύβει μία πιο σοβαρή ιατρική πάθηση. Μερικές φορές το μόνο σημάδι ότι μπορεί να πρόκειται για καρκίνο του πνεύμονα (ή μια σοβαρή πάθηση των πνευμόνων, όπως η ΧΑΠ) είναι ο ήχος του ίδιου του βήχα.
Ωστόσο, εάν υποφέρετε από χρόνιο τσιγαρόβηχα, είναι σημαντικό να δείτε το γιατρό σας, ειδικά μάλιστα στην περίπτωση που έχετε αντιληφθεί αλλαγές στον ήχο, το χρώμα και την ποσότητα της βλέννης.
Ποια συμπτώματα είναι πιο σοβαρά;
Τα συμπτώματα και τα σημεία που υποδηλώνουν ότι ο βήχας σας μπορεί να ενέχει πιο σοβαρές επιπλοκές, από έναν απλό τσιγαρόβηχα, είναι:
• Βήχας με αίμα. Εάν φτύνετε αίμα, ακόμη και ένα μικρό ποσό για μία μόνο φορά, είναι σημαντικό να ενημερώσετε το γιατρό σας, για να σας ελέγξει.
• Βραχνάδα. Αν έχετε μια βραχνή φωνή, που διαρκεί περισσότερο από μερικές ημέρες ή δεν συνοδεύεται από άλλα τυπικά συμπτώματα κρυολογήματος, συμβουλευτείτε το γιατρό σας. Η βραχνάδα σε άτομα που καπνίζουν μπορεί να οφείλεται σε πολλές συνθήκες, όχι μόνο σε προβλήματα στους πνεύμονες.
• Συριγμός. Στην περίπτωση που ο βήχας σας συνοδεύεται από συριγμό, θα μπορούσε να υποδηλώνει άσθμα.
• Δυσκολία στην αναπνοή. Εάν αισθάνεστε ανήμποροι να ανασάνετε κανονικά ή έχετε δύσπνοια κάθε φορά που επιχειρείτε να ανεβείτε μία σκάλα, καλό θα ήταν να επισκεφτείτε το γιατρό σας.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι αν χάσουν μερικά κιλά, αλλά αν δεν προσπαθείτε, αυτό μπορεί να είναι ένα σημάδι για κάτι σοβαρό. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας για να διαλευκάνει την υπόθεση.
Υπάρχει θεραπεία;
Φυσικά, η καλύτερη θεραπεία για τον «τσιγαρόβηχα» είναι να σταματήσετε το κάπνισμα εντελώς. Αν το αποφασίσετε αυτό, θα διαπιστώσετε ότι ενδεχομένως, ο βήχας σας να επιδεινωθεί για λίγες εβδομάδες μετά τη διακοπή, αλλά με την πάροδο του χρόνου θα βελτιωθεί.
Είναι επίσης σημαντικό να έχετε κατά νου, ότι ο βήχας έχει μια συγκεκριμένη λειτουργία: είναι σχεδιασμένος για να καθαρίζει τους αεραγωγούς αφαιρώντας τα ξένα υλικά, που αναπνέετε. Εκτός από τον καπνό όμως το περιβάλλον είναι γεμάτο από άλλα επιβλαβή για τον βήχα υλικά. Η μούχλα, το καυσαέριο, οι χημικές ουσίες κ.λπ είναι μερικά μόνο από αυτά. Προσπαθήστε να αποφεύγετε χώρους που μπορούν να κάνουν τον βήχα σας πιο έντονο.
Επιπλέον, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν χρησιμοποιήσετε αντιβηχικά, καθώς τα συγκεκριμένα φάρμακα στην ουσία σταματούν τον βήχα, αλλά η βλέννη παραμένει στους πνεύμονες και δημιουργεί μεγαλύτερο πρόβλημα.
Πρακτικές συμβουλές και θεραπείες
Για να περιορίσετε τον βήχα σας:

• παραμείνετε ενυδατωμένοι. Τα υγρά βοηθούν στις μικρές εκκρίσεις της αναπνευστικής οδού.
• Κάντε γαργάρες με αλμυρό νερό.
• Χρησιμοποιείστε παστίλιες, που καταπραΰνουν το λαιμό.
• Μη ξεχνάτε το μέλι. Σε μία πρόσφατη μελέτη, αναφέρεται ότι ένα κουταλάκι του γλυκού μέλι μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό από πολλά αντιβηχικά προϊόντα. Μπορείτε να απολαύσετε λίγο μέλι μόνο του ή να το προσθέσετε στο τσάι σας.
• Κάντε εισπνοές με νερό που βράζει και φύλλα μέντας ή ευκαλύπτου.
• Τοποθετήστε το μαξιλάρι σας σε όρθια θέση. Όταν είναι σε επίπεδη θέση, οι βλεννογόνοι μπορούν να συγκεντρωθούν στο λαιμό σας, κάνοντας τον βήχα ακόμα πιο έντονο.
• Η άσκηση είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη και στην έκκριση του φλέγματος.
• Καταναλώνετε υγιεινές τροφές. Αν και δεν έχει αποδειχθεί, μερικοί άνθρωποι πιστεύουν ότι μια διατροφή πλούσια σε φρούτα και σταυρανθή λαχανικά, όπως το μπρόκολο και το κουνουπίδι, μπορεί να βοηθήσει το σώμα, αποτοξινώνοντας μερικές από τις χημικές ουσίες, που εισπνέονται μέσω του καπνού.

Όταν το κινητό γίνεται παθολογική εξάρτηση

Είναι διαπιστωμένο ότι οποιαδήποτε ανθρώπινη δραστηριότητα μπορεί δυνητικά να προκαλέσει μια εξάρτηση. Επίσης είναι εμφανές ότι η υπερβολική έκθεση σε μια κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει συμπεριφορές εξάρτησης, όπως και το ότι ένα από τα συμπτώματα του αποστερητικού συνδρόμου είναι η ψυχική αναστάτωση, όταν κάποιος στερείται αυτό το οποίο είχε συνηθίσει.

Η εμφάνιση του κινητού τηλεφώνου έκανε πολύ κόσμο να αντιληφθεί τη μεγάλη του χρησιμότητα. Κάποιοι όμως συνήθισαν παραπάνω από το φυσιολογικό την αίσθηση ασφάλειας και τη δυνατότητα επικοινωνίας που παρέχει η κινητή τηλεφωνία. Έτσι, είναι λογικό να εμφανίζονται και στοιχεία παθογένειας στη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με ένα εξάρτημά του που έχει γίνει τρόπος ζωής. Η αίσθηση της ανησυχίας που προκαλεί η απουσία του προσωπικού κινητού τηλεφώνου έχει αποδοθεί με τη λέξη “νομοφοβία” (no-mobile-phone-phobia).

Δεν πρόκειται για μια πραγματική φοβία με την κλασσική έννοια της φοβίας. Η λέξη χρησιμοποιείται για να αποδώσει την εκδήλωση άγχους που συνδέεται με την απουσία του κινητού τηλεφώνου. Ας δούμε ένα μικρό άρθρο που δεν μας δίνει εμπειρικά επιστημονικά δεδομένα αλλά είναι ένα δείγμα αναφοράς στην κατάσταση αυτή.

Σίγουρα χρειάζεται αρκετή έρευνα για την επικοινωνιακή μανία που μαστίζει το σύγχρονο άνθρωπο. Η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη ορισμένων συσκευών (σε μια σύγχρονη συσκευή κινητής τηλεφωνίας μπορεί να συνδυάζεται το διαδίκτυο και η τηλεφωνική επικοινωνία, καθώς και η δυνατότητα καταγραφής της εικόνας μέσω βιντεοκάμερας) επιτάσσει την επιστημονική έρευνα σχετικά με την απότομη αλλαγή των συνηθειών αλλά και των συναισθηματικών καταστάσεων που συνοδεύουν αυτές τις νέες συνήθειες. Ας δούμε λοιπόν μια έρευνα όπως καταγράφεται σε επιστημονικό άρθρο:

Κατά πάσα πιθανότητα, είναι η πρώτη φορά διαβάζετε για τον όρο ”νομοφοβία”. Η ετυμολογία δεν είναι ελληνική και συνεπώς η νέα αυτή διαταραχή δεν έχει καμία σχέση με τους νόμους και τους θεσμούς. Η νομοφοβία προκύπτει από τοναγγλικό όρο no-mobile-phone-phobia.

Η “ασθένεια” αυτή είναι ο φόβος αποχωρισμού από το κινητό τηλέφωνο. Αν εξετάσει κανείς το θέμα με αμιγώς επιστημονικά κριτήρια δεν πρόκειται για φοβία, αλλά ένα πολύ ήπιο στρες. Παρ’ όλα αυτά, κάποιοι έχουν αρχίσει να μελετούν συστηματικά τη νομοφοβία και όσο περνάει ο καιρός φαίνεται ότι το φαινόμενο εξαπλώνεται.

Σε έρευνα που έγινε στη Μεγ. Βρετανία βρέθηκε ότι το 66% των ερωτηθέντων βιώνει στρες στην προοπτική να μείνει κάποιες ώρες χωρίς κινητό και άρα “πάσχει” από νομοφοβία. Τα μεγαλύτερα ποσοστά εντοπίζονται στις νεαρές ηλικίες και τιςγυναίκες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα νούμερα των άλλων ομάδων απέχουν πάρα πολύ. Έχει ενδιαφέρον ότι τα νούμερα είναι αρκετά υψηλότερα από αντίστοιχη έρευνα που διεξήχθη πριν από λίγα χρόνια.

 

Αν και το επιστημονικό υπόβαθρο της νομοφοβίας σηκώνει πολλή συζήτηση, η εξέλιξη του φαινομένου δείχνει ότι ο κόσμος εξαρτάται όλο και περισσότερο από το κινητό του τηλέφωνο.

Ο ιστός της αράχνης είναι... ηλεκτροφόρος

Η αράχνη η διαδηματοφόρος, ένα είδος που απαντάται και στην Ελλάδα, υφαίνει ιστούς που φορτίζονται με στατικό ηλεκτρισμό και ασκούν μια θανατηφόρο έλξη σε φορτισμένα έντομα όπως οι μέλισσες, αποκαλύπτουν κάμερες υψηλής ταχύτητας.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά έντομα αποκτούν θετικό φορτίο καθώς τα φτερά τους τρίβονται στα μόρια του αέρα, ή όταν κάθονται πάνω σε φορτισμένες επιφάνειες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ηλεκτρική τάση που αναπτύσσεται μπορεί να ξεπεράσει τα 200 Volt. Το νούμερο αυτό είναι μάλλον μικρό, συγκριτικά με τα χιλιάδες volt που αναπτύσσονται περπατάμε πάνω σε ένα χαλί -και προκαλούν τη χαρακτηριστική ηλεκτρική εκκένωση όταν αργότερα ακουμπήσουμε κάποιο μεταλλικό αντικείμενο.

Συσσώρευση στατικού ηλεκτρισμού έχει παρατηρηθεί μεταξύ άλλων στις μέλισσες, οι οποίες αξιοποιούν τα φορτία για να συγκεντρώσουν αρνητικά φορτισμένη γύρη χωρίς καν να προσγειωθούν στο λουλούδι.

Φαίνεται όμως ότι ο στατικός ηλεκτρισμός μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρος για τα έντομα. Ο Βίκτορ Ορτέγκα Τζιμένεζ στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ είχε την ιδέα για την τελευταία μελέτη την ώρα που έπαιζε με ένα ηλεκτροστατικό παιχνίδι της κόρης του.

Ο ερευνητής συνέλεξε ιστούς της διαδηματοφόρου αράχνης (Araneus diadematus) από την περιοχή του Μπέρκλεϊ και τις μετέφερε στο εργαστήριο. Χρησιμοποίησε στη συνέχεια μια ηλεκτροστατική γεννήτρια για να φορτίσει θετικά μια ποικιλία νεκρών εντόμων, όπως μέλισσες και μύγες.

Όταν άφησε τα φορτισμένα έντομα να πέσουν μπροστά από έναν ιστό, οι κάμερες έδειξαν ότι ορισμένες ίνες μεταξιού -οι λεπτότερες ίνες που σχηματίζουν τις σπείρες του ιστού- τεντώνονταν προς τη μεριά των εντόμων με ταχύτητα έως και 2 μέτρων ανά δευτερόλεπτο (7,2 χιλιόμετρα την ώρα).

«Μπορεί κανείς να δει ξεκάθαρα ότι ο ιστός παραμορφώνεται και αγγίζει το έντομο πριν καν φτάσει στον ιστό» λέει ο Ορτέγκα Τζιμένεζ. Το συμπέρασμα είναι ότι ο στατικός ηλεκτρισμός αυξάνει την πιθανότητα να παγιδευτούν τα διερχόμενα έντομα, αναφέρει ο Ορτέγκα Τζιμένεζ στην επιθεώρηση Scientific Reports.

Παραμένει ωστόσο ασαφές το πόσο χρήσιμη είναι στη φύση η ηλεκτροστατική παγίδα. Η αράχνη η διαδηματοφόρος τρέφεται κυρίως με μύγες και όχι με μέλισσες, και μέχρι σήμερα κανείς δεν έχει ελέγξει εάν οι μύγες φορτίζονται θετικά. Το επόμενο βήμα θα είναι να διερευνηθεί πόσα έντομα είναι ηλεκτροστατικά φορτισμένα, λέει ο ερευνητής.

Tips για τις νυχτερινές ασθένειες

Το έντονο στρες που αισθανόμαστε πολλοί από εμάς στην καθημερινότητά μας έχει δώσει χώρο σε διάφορες ασθένειες να μπουν στην κρεβατοκάμαρά μας και να... τρυπώσουν κάτω από σκεπάσματα. Μας «χτυπούν» τη νύχτα και είτε διακόπτουν τον ύπνο μας είτε αντιλαμβανόμαστε τον αντίκτυπό τους την άλλη μέρα το πρωί, όταν ξυπνάμε με άδειες μπαταρίες, έχοντας να αντιμετωπίσουμε την απαιτητική καθημερινότητα. Μπορούμε να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο και να χαρίσουμε στον εαυτό μας τη νυχτερινή ξεκούραση που έχει ανάγκη μαθαίνοντας να αναγνωρίζουμε και στη συνέχεια να αντιμετωπίζουμε τις «νυχτερινές» ασθένειες.

Ξυπνάω μέσα στη νύχτα για να φάω 1
Πρόκειται για το σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας

Τα χαρακτηριστικά του Γνωστό ως NES (Night Eating Syndrome), το σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας είναι μια πάθηση που συνδυάζει διαταραχή πρόσληψης τροφής, ύπνου και διάθεσης. Χαρακτηριστικά του είναι η πρωινή ανορεξία, η βραδινή υπερφαγία (συνήθως οι ασθενείς τρώνε μετά τις 5-6 το απόγευμα), οι νυχτερινές αφυπνίσεις για την κατανάλωση φαγητού (κυρίως υδατανθράκων) και η εμμονή με το νυχτερινό φαγητό για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών. Επίσης, οι ασθενείς καταναλώνουν υπερβολικές ποσότητες φαγητού όταν είναι μόνοι τους (μπροστά σε άλλους τρώνε από φυσιολογικά έως ελάχιστα), ενώ σε αντίθεση με τους βουλιμικούς και τους ανορεξικούς δεν κάνουν προσπάθεια να το μετριάσουν αμέσως μετά (π.χ. προκαλώντας εμετό ή με υπερβολική άσκηση).

Αφορά Κυρίως ενοχικά άτομα που θέλουν να σταματήσουν να τρώνε έτσι αλλά η χαμηλή τους αυτοεκτίμηση τους κάνει να πιστεύουν ότι δεν μπορούν και ευάλωτους συναισθηματικά ανθρώπους που δυσκολεύονται να εκφραστούν. Tο NES παρουσιάζεται κυρίως σε γυναίκες.

Οι αιτίες Αν και οι αιτίες του συνδρόμου είναι άγνωστες, θεωρείται ότι πιθανότατα οφείλεται σε παράγοντες όπως:
➜ Κληρονομικότητα.
➜ Ανισορροπία ορμονών, όπως η μελατονίνη (σχετίζεται με τον ύπνο), η κορτιζόλη (συνδέεται με το στρες), η λεπτίνη (ρυθμίζει την όρεξη) και η γκρελίνη (είναι υπεύθυνη για το αίσθημα της πείνας).
➜ Ψυχολογικές αιτίες, όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η δυσκολία έκφρασης των συναισθημάτων ή το έντονο άγχος.
➜ Εξαιρετικά αυστηρές δίαιτες, που έχουν ως αποτέλεσμα την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού τη νύχτα.
➜ Χρόνια προβλήματα ύπνου, όπως η υπνική άπνοια.

Οι συνέπειες Πέρα από τις καούρες και τη βαρυστομαχιά που είναι πιθανό να προκληθούν, το NES φαίνεται να σχετίζεται και με την παχυσαρκία (την έναρξη ή τη διατήρησή της). Επίσης, μελέτες το συνδέουν με αίσθημα κόπωσης και αδυναμία συγκέντρωσης, εμφάνιση διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, καρδιακές παθήσεις και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Οι λύσεις Είναι απαραίτητο με τη βοήθεια ειδικού να βάλουμε ένα διατροφικό πρόγραμμα στη ζωή μας. Θα πρέπει επίσης να απευθυνθούμε σε ψυχολόγο με ειδίκευση σε θέματα διατροφικών διαταραχών. Συνήθως συστήνεται ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία, ενώ αν συνυπάρχει πρόβλημα κατάθλιψης χορηγείται και φαρμακευτική αγωγή.

Tips
➜ Τρώμε καλό πρωινό και μεσημεριανό για να νιώθουμε χορτάτοι.
➜ Πριν από τον ύπνο μπορούμε να χαλαρώσουμε πίνοντας ένα ποτήρι γάλα ή ένα χαμομήλι. Καλό είναι επίσης να αποφεύγουμε πριν κοιμηθούμε το κάπνισμα και την κατανάλωση καφέ ή αλκοόλ.
➜ Αδειάζουμε τα ράφια της κουζίνας από παχυντικές τροφές, όπως πατατάκια, μπισκότα και σοκολάτες.
➜ Όταν νιώσουμε ότι πεινάμε, ξεγελάμε τον εαυτό μας κάνοντας άλλες δραστηριότητες, π.χ. διαβάζοντας ένα βιβλίο ή ακούγοντας μουσική. Το αίσθημα της πείνας χρειάζεται 15-20΄ για να φτάσει στον εγκέφαλο. Αν κατορθώσουμε να το καθυστερήσουμε, ίσως καταφέρουμε τελικά να μη φάμε.
➜ Έχουμε έτοιμο ένα υγιεινό σνακ, όπως έναν χυμό ή ένα τοστ, για την περίπτωση που δεν μπορέσουμε να αντισταθούμε στον πειρασμό.

Τρίζω τα δόντια στον ύπνο μοu 2
Πρόκειται για τον βρυγμό

Τα χαρακτηριστικά του Πρόκειται για μια ασυναίσθητη συμπεριφορά που εκδηλώνεται με τρίξιμο, σφίξιμο ή χτύπημα των δοντιών, συνήθως κατά τη διάρκεια του ύπνου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πρώτος που παρατηρεί το πρόβλημα είναι ο σύντροφός μας ή ο οδοντίατρος κατά την κλινική εξέταση. Χαρακτηριστικά σημάδια πάντως του βρυγμού που πρέπει να μας οδηγήσουν στον οδοντίατρο είναι σημάδια φθοράς στα δόντια, χαραγματιές στη γλώσσα ή πόνος στο στόμα, το πρόσωπο, το κεφάλι ή και στα αφτιά το πρωί όταν ξυπνάμε.

Αφορά Το 5-15% του ενήλικου πληθυσμού, ενώ στην περίπτωση των παιδιών εκδηλώνεται σε ποσοστό 50% (με μέση ηλικία έναρξης τα 10 χρόνια).

Οι αιτίες
➜ Στρες.
➜ Καταπιεσμένος θυμός ή απογοήτευση.
➜ Έντονη κούραση.
➜ Υπερδραστηριότητα (άτομα που κινούνται και σκέφτονται συνεχώς παρουσιάζουν συχνότερα βρυγμό).
➜ Στην περίπτωση των παιδιών, το τρίξιμο των δοντιών μπορεί να οφείλεται στις ρυθμικές κινήσεις της γνάθου κατά τον ύπνο ή να αποτελεί αντίδραση στον πόνο των αφτιών ή των δοντιών. Συνήθως το πρόβλημα ξεπερνιέται καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν.

Οι συνέπειες Καταπονείται ολόκληρο το στοματογναθικό σύστημα (δόντια, ούλα, γνάθοι, μύες του στόματος κ.ά.), με αποτέλεσμα να υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης πονοκεφάλων, φθοράς των δοντιών ή άλλα προβλήματα στην περιοχή (π.χ. υπερτροφία του μασητήρα).

Οι λύσεις Ο οδοντίατρος προτείνει να φοράμε κατά τη διάρκεια του ύπνου ένα ειδικό μασελάκι (νάρθηκας νυκτός), το οποίο μειώνει τις πιέσεις και εμποδίζει την επαφή των δοντιών μεταξύ τους. Αν το πρόβλημα είναι έντονο, ίσως χρειαστεί να το φοράμε και λίγες ώρες μέσα στη μέρα. Επίσης, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει παυσίπονα, μυοχαλαρωτικά ή και ηρεμιστικά (για τον περιορισμό του στρες). Στην περίπτωση που ευθύνεται στο στρες, θα πρέπει να επισκεφτούμε έναν ψυχολόγο.

Tips
➜ Δοκιμάζουμε ασκήσεις που κουράζουν τους μυς του προσώπου, ώστε να περιοριστεί η δραστηριότητά τους τη νύχτα. Πριν πάμε, λοιπόν, για ύπνο, πιέζουμε τα δόντια μας 3-4 φορές σαν να μασάμε τσίχλα.
➜ Κάθε φορά που νιώθουμε ένταση, καθόμαστε αναπαυτικά στον καναπέ, ρίχνουμε το κεφάλι προς τα πίσω, αφήνουμε τα χέρια να κρέμονται στο πλάι και παίρνουμε βαθιές αναπνοές για 5΄.

Δεν με παίρνει ο ύπνος 3
Πρόκειται για αϋπνία

Τα χαρακτηριστικά της Η πιο συνηθισμένη μορφή της αϋπνίας είναι όταν δεν μας «κολλάει» ύπνος επειδή από τη στιγμή που πέφτουμε στο κρεβάτι διάφορες ανησυχίες κατακλύζουν το μυαλό μας. Άλλοι άνθρωποι ταλαιπωρούνται από τον διακοπτόμενο ύπνο, κατά τον οποίο ο εγκέφαλος παραμένει σε υπερεγρήγορση ακόμα και κατά το διάστημα που κοιμόμαστε, με αποτέλεσμα να ξυπνάμε με τον παραμικρό θόρυβο και να δυσκολευόμαστε να ξανακοιμηθούμε.

Αφορά Έναν στους τρεις ενηλίκους. Οι γυναίκες κρατούσαν μέχρι τώρα τα ηνία, αλλά σε περίοδο οικονομικής κρίσης φαίνεται να αυξάνεται σημαντικά και το ποσοστό των ανδρών που χάνουν τον ύπνο τους, κυρίως επειδή θεωρούν τον εαυτό τους υπεύθυνο για τη διαχείριση των οικονομικών της οικογένειας.

Οι αιτίες Μια περιστασιακή αϋπνία μπορεί να οφείλεται σε μια αδιαθεσία (π.χ. πόνοι περιόδου, ενοχλήσεις στο στομάχι), σε έντονο άγχος ή να παρουσιάζεται στις διακοπές και τις αργίες επειδή αποσυντονίστηκε το βιολογικό μας ρολόι. Χρόνια αϋπνία μπορεί να προκαλέσει η λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων (π.χ. αντιυπερτασικών, αντικαταθλιπτικών), καθώς και κάποια χρόνια πάθηση (π.χ. αναπνευστική ασθένεια, αρθρίτιδα) ή ψυχική ασθένεια (π.χ. κατάθλιψη). Το πρόβλημα της αϋπνίας είναι επίσης εντονότερο όσο μεγαλώνουμε.

Οι συνέπειες Πέρα από τη σωματική κόπωση και την αδυναμία συγκέντρωσης που μας προκαλούν οι «λευκές νύχτες», έρευνες συνδέουν τη χρόνια αϋπνία με την παχυσαρκία, το χρόνιο στρες, την κατάθλιψη, την υπέρταση και τον διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, η έλλειψη ύπνου έχει αντίκτυπο και στο δέρμα μας, με τους μαύρους κύκλους, τις ρυτίδες και τη χαλάρωση να μας «χτυπούν» την πόρτα.

Οι λύσεις Ο ψυχίατρος -και μόνο αυτός- θα αποφασίσει κατά πόσο χρειάζεται να πάρουμε φαρμακευτική αγωγή (υπναγωγά). Στην περίπτωση της αϋπνίας χορηγούνται βενζοδιαζεπίνες ή μια νέα κατηγορία ουσιών γνωστή με το όνομα «Ομάδα Ζ». Γενικά, τα υπναγωγά έχουν γρήγορη δράση και αποβάλλονται επίσης γρήγορα από τον οργανισμό (το επόμενο πρωί δεν έχουν πια επίδραση στις λειτουργίες μας). Όμως συνηθίζονται σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα και γι’ αυτό δεν πρέπει να λαμβάνονται πάνω από 2-3 νύχτες στη σειρά. Ωστόσο, είναι καλό να υπάρχουν στο κομοδίνο για έκτακτες περιπτώσεις, αφού η παρουσία τους και μόνο συνήθως μας χαλαρώνει και καταλαγιάζει τον φόβο ότι δεν μπορούμε να κοιμηθούμε. Εναλλακτικά, μπορούμε -αφού ρωτήσουμε τον γιατρό μας- να δοκιμάσουμε βότανα που συμβάλλουν σε έναν καλό και ήρεμο ύπνο, όπως η βαλεριάνα, ο λυκίσκος, η λεβάντα, η πασιφλόρα, το μελισσόχορτο και το τίλιο.

Tips
➜ Όσο δύσκολο κι αν ακούγεται, το πιο σημαντικό είναι να προσπαθήσουμε να αφήσουμε όλες τις έγνοιες μακριά από το υπνοδωμάτιο.
➜ Καλό είναι πριν από τον ύπνο να αποφύγουμε το πολύ αλκοόλ (όχι περισσότερα από 1-2 ποτηράκια κρασί), τον καφέ και τα αναψυκτικά τύπου κόλα, που προκαλούν διέγερση, αλλά και τα βαριά και δύσπεπτα φαγητά, που δημιουργούν ενοχλήσεις στο στομάχι και δυσχεραίνουν τον ύπνο.
➜ Ιδανικά σνακ πριν από τον ύπνο είναι ένα φλιτζάνι ζεστό γάλα, που περιέχει τρυπτοφάνη (η οποία μετατρέπεται σε σεροτονίνη, ουσία που ευνοεί τον ύπνο), ένα σνακ πλούσιο σε υδατάνθρακες (π.χ. φρυγανιά, κράκερ, ψωμί) ή φρούτα που ανήκουν στην κατηγορία των μούρων (όπως τα κράνμπερι) και συμβάλλουν στην ηρεμία του νευρικού συστήματος. Έρευνες συνδέουν επίσης τον χυμό κερασιών με τη μείωση της αϋπνίας.
➜ Ένας ακόμα τρόπος να χαλαρώσουμε είναι να κλείσουμε τα μάτια και να σκεφτούμε μια ευχάριστη στιγμή (π.χ. ότι περπατάμε σε μια όμορφη παραλία).
➜ Μην ξεχνάμε επίσης ότι το σεξ μας κουράζει, ενώ παράλληλα μας χαλαρώνει, επιτυγχάνει δηλαδή τον ιδανικό συνδυασμό για τέλειο ύπνο.
 

Σε έξαρση οι σεξουαλικοί κίνδυνοι το καλοκαίρι

Το καλοκαίρι είναι η εποχή που αυξάνονται οι σεξουαλικές προκλήσεις αλλά και οι κίνδυνοι. Από τους σεξουαλικά ενεργούς Eλληνες τουλάχιστον τέσσερις στους δέκα ενηλίκους και ένας στους δύο εφήβους απολαμβάνουν το σεξ δίχως προφυλάξεις, με συνέπεια να κινδυνεύουν να μολυνθούν από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Ποια είναι τα πιο συχνά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα στη χώρα μας;

Τα πιο συχνά είναι τα οξυτενή κονδυλώματα και ο έρπης των γεννητικών οργάνων. Ακολουθούν οι χλαμυδιακές, οι τριχομοναδικές και οι γονοκοκκικές λοιμώξεις και, σε ειδικές κατηγορίες ατόμων, η αυξανόμενη σε ποσοστά σύφιλη, οι ηπατίτιδες και η HIV λοίμωξη – AIDS.

Με ποιους τρόπους μεταδίδονται;

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι η σεξουαλική επαφή. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο έρπης και η σύφιλη μπορεί να μεταδοθούν με απλή επαφή εάν σε κάποιο σημείο έχει καταστραφεί το δέρμα (λύση συνεχείας δέρματος), ενώ η σύφιλη, οι ηπατίτιδες και η HIV λοίμωξη – AIDS μπορούν να μεταδοθούν και με το αίμα.

Ποιο είναι το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα καθενός από αυτά;

Ο έρπης των γεννητικών οργάνων εμφανίζεται στον άντρα κυρίως στο πέος και στη γυναίκα στο αιδοίο σαν μικρές «φουσκάλες» με υγρόπου βρίσκονται πάνω σε μία κόκκινη «βάση». Οι «φουσκάλες» αυτές μπορεί να σπάσουν, προκαλώντας μικρές πληγές. Ο ασθενής μπορεί επίσης να έχει αίσθημα καύσου, φαγούρα, τσούξιμο και μούδιασμα.

Τα οξυτενή κονδυλώματα δημιουργούν στο δέρμα και στους βλεννογόνους εκβλαστήσεις (μικρά εξογκώματα) που μοιάζουν σαν μικρά κουνουπίδια.

Οι χλαμυδιακές και τριχομοναδικές λοιμώξεις προκαλούν λευκόρροια (αποβολή λευκωπού υγρού) από την ουρήθρα ή τον τράχηλο, αίσθημα καύσου και στον άντρα βαλανοποσθίτιδα.

Η γονοκοκκική λοίμωξη (ή βλενόρροια) προκαλεί έντονο αίσθημα καύσου και αποβολή κιτρινωπού, παχύρευστου υγρού.

Η σύφιλη εκδηλώνεται συνήθως σαν μία ανώδυνη, με βαθύ κόκκινο χρώμα, σκληρή πληγή στον βλεννογόνο και λεμφαδενίτιδα. Στις ηπατίτιδες εμφανίζεται γενική συμπτωματολογία, με κακουχία, ανορεξία, εμέτους και κίτρινο χρώμα στο εσωτερικό των ματιών (σκληρός χιτώνας, επιπεφυκώτας).

Τέλος, η αρχική μόλυνση από τον HIV εκδηλώνεται ως ιογενής λοίμωξη, με πυρετό, καταβολή των δυνάμεων και διόγκωση λεμφαδένων.

Τι συνέπειες μπορεί να έχει η καθυστέρηση της θεραπείας;

Στις ερπητικές λοιμώξεις η καθυστέρηση έχει ως επακόλουθο παράταση της συμπτωματολογίας και διασπορά του ιού στους ερωτικούς συντρόφους.

Στις λοιμώξεις από τους ιούς των κονδυλωμάτων απαιτείται ιδιαίτερη παρακολούθηση γιατί ορισμένα στελέχη (περίπου το 10%) είναι καρκινογόνα.

Οι παραμελημένες χλαμυδιακές και γονοκοκκικές λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν στη γυναίκα φλεγμονώδη νόσο της πυέλου και σαλπιγγίτιδα, στον άντρα προστατίτιδα, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει στείρωση.

Η σύφιλη μπορεί να προσβάλλει τα αγγεία και το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος), ενώ μίαέγκυος με λανθάνουσα σύφιλη μπορεί να μεταδώσει τη νόσο στο έμβρυο.

Οι οξείες ηπατίτιδες συνήθως αυτοθεραπεύονται, αλλά μικρό μόνο ποσοστό μεταπίπτει σε χρονιότητα.

Τέλος, η HIV λοίμωξη, εάν δεν διαγνωσθεί και θεραπευτεί εγκαίρως, αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία αλλά και για τον ίδιο τον ασθενή, διότι η εξέλιξή της είναι θανατηφόρος.

Τρόποι μετάδοσης

HIV/AIDS

* Σεξουαλική επαφή (πρωκτική, κολπική, στοματική) χωρίς προφυλακτικό

* Κοινή χρήση αιχμηρών αντικειμένων (ξυραφάκια, βελόνες, σύριγγες)

* Από HIV οροθετική μητέρα στο νεογνό κατά τη διάρκεια της κύησης, του τοκετού και του θηλασμού.

ΔΕΝ μεταδίδεται με καθημερινή κοινωνική επαφή (χειραψία, αγκαλιά, φιλί στο μάγουλο), κουνούπια ή άλλα έντομα, κοινή χρήση οικιακών σκευών, σάλιο, δάκρυα, ιδρώτα, αέρα, νερό

Ηπατίτιδες B, C και D

* Σεξουαλική επαφή (πρωκτική, κολπική, στοματική) χωρίς προφυλακτικό

* Μολυσμένα σωματικά υγρά (μολυσμένες σύριγγες, από μητέρα με ηπατίτιδα Β σε παιδί, από μέλος της οικογένειας σε παιδί, μετάγγιση μολυσμένου αίματος ή παραγώγων του, κατά τη διενέργεια ιατρικών μεθόδων)

Υπόλοιπα νοσήματα

Κατά κανόνα με σεξουαλική επαφή. Σπάνια με απλή επαφή (έρπητας, σύφιλη) ή δια του αίματος (σύφιλη)

Ομάδες υψηλού κινδύνου

Όλα τα σεξουαλικώς ενεργά άτομα, ανεξαρτήτως ηλικίας, ιδίως όταν αρχίζουν σε μικρή ηλικία σεξουαλικές επαφές ή/και έχουν πολλαπλούς ερωτικούς συντρόφους

Η σωστή χρήση του προφυλακτικού

* Να βεβαιώνεστε ότι η συσκευασία του είναι άθικτη και δεν έχει περάσει η ημερομηνία λήξης.

* Να ανοίγετε την συσκευασία προσεκτικά με τα χέρια και όχι με αιχμηρό αντικείμενο ή τα δόντια σας, διότι υπάρχει κίνδυνος να τρυπήσετε το προφυλακτικό.

* Να ανοίγετε τη συσκευασία αμέσως πριν από τη χρήση του προφυλακτικού, ειδάλλως είναι άχρηστο και πρέπει να το πετάξετε.

* Να φυλάτε τα προφυλακτικά σε δροσερό μέρος (όχι στο αυτοκίνητο, στην τσέπη του παντελονιού ή στο μπάνιο), διότι η θερμοκρασία μπορεί να τα καταστρέψει.

* Να προτιμάτε να αγοράζετε προφυλακτικά από το φαρμακείο.

* Αν χρησιμοποιήσετε κάποιο λιπαντικό, φροντίστε να είναι υδατοδιαλυτό και όχι λιπαρό (π.χ. βαζελίνη ή άλλη λιπαρή κρέμα), διότι καταστρέφει το προφυλακτικό. Να χρησιμοποιείτε το λιπαντικό αφού πρώτα τοποθετήσετε το προφυλακτικό στο πέος.

* Όταν τοποθετείτε το προφυλακτικό, να αφήνετε μπροστά χώρο περίπου 1,5 εκατοστού, ώστε να υπάρχει ελεύθερος χώρος για τα σπερματικά υγρά και να μην σπάσει όταν θα γεμίσει με αυτά.

* Να αφαιρείτε προσεκτικά το γεμάτο προφυλακτικό εν όσω ακόμα το πέος είναι σε στύση, ώστε να μην διαφύγουν σπερματικά υγρά.

Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος, ο μέγας πρωτοπόρος

Αναξίμανδρος: Υπάρχει ένα θέμα με τις χρονολογία γέννησης και θανάτου του. Υπάρχει η άποψη πως γεννήθηκε στη Μίλητο το 547 π.Χ. και άλλοι το 611 π.Χ. Σίγουρο είναι ότι ήταν γιός του Πραξιάδη και μαθητής του Θαλή, λόγω αυτού του γεγονότος όμως, πιθανότερο είναι το 611. Όπως και ο δάσκαλος του, δεν ήταν μόνο φιλόσοφος αλλά μεγάλος αστρονόμος, μετεωρολόγος, γεωγράφος και βιολόγος.

Ο Αναξίμανδρος είναι ο πρώτος που έκανε μία μεθοδική επιστημονική προσπάθεια να εξηγήσει φιλοσοφικά όλες τις πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας εγκαταλείποντας τις μέχρι τότε μυθολογικές διατυπώσεις για την αρχή, τη γένεση και την φθορά των όντων.

Ο Φαβωρίνος στην Παγκόσμια Ιστορία του, σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο, μας λέει «…ήταν ο πρώτος που επινόησε το γνώμονα και τον έστησε πάνω σε ηλιακά ρολόγια για να σημαδεύει τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες. Επίσης κατασκεύασε και ωροδεικτικά όργανα. Ήταν ο πρώτος που σχεδίασε το περίγραμμα της γης και της θάλασσας, αλλά επίσης έφτιαξε και μία ουράνια σφαίρα.» Λέγεται ότι είναι κι ο πρώτος που έφτιαξε γεωγραφικό χάρτη, που τελειοποιήθηκε αργότερα από τον Εκαταίο το Μιλήσιο. (φώτο: ο χάρτης του Αναξίμανδρου)

Ο Αναξίμανδρος λοιπόν ήταν ο Έλληνας προσωκρατικός φιλόσοφος από τη Μίλητο (610 π.Χ. - 546 π.Χ.). Ασχολήθηκε με πολλές επιστήμες γεωγραφία, μαθηματικά. και ιδιαίτερα με την Αστρονομία. Εξήγησε την δημιουργία του κόσμου εκκινώντας από το άπειρο, το οποίο θεωρούσε την πρωταρχική υλική ουσία. Ήταν ο πρώτος φιλόσοφος που εισήγαγε τον όρο "αρχή" και πρέσβευε ότι το άπειρον δεν έχει αρχή, αλλά είναι η αρχή των πάντων είναι "αθάνατον και ανόλεθρον", "περιέχει δε άπαντα και πάντα κυβερνά" (Αριστοτέλη, Μεταφ. 203Β). Θεωρούσε ότι από το άπειρο γεννιούνται και σε αυτό επιστρέφουν συνεχώς άπειροι κόσμοι.

Από το άπειρο ξεχώρισε μια φλόγα και ο νεφελώδης αέρας. Στον πυρήνα του νεφελώματος συμπυκνώθηκε η Γη, ενώ φλόγα έζωνε τον αέρα. Κατόπιν η πύρινη σφαίρα εξερράγη και διαλύθηκε σε κύκλους τυλιγμένους από νεφελώδη αέρα. Οι κύκλοι απλώθηκαν και σχημάτισαν τα ουράνια σώματα. Ο κόσμος ως Ολον έχει μορφή σφαίρας και στο κέντρο του πίστευε ότι είναι τοποθετημένη η Γη, η οποία έχει κυλινδρική μορφή με πλάτος τριπλάσιο από το μήκος, δεν στηρίζεται πουθενά και βρίσκεται στο κέντρο του σύμπαντος, απέχοντας ίσα από όλα τα σημεία του, ενώ οι άνθρωποι κατοικούν στην επάνω επιφάνειά της.

Τελευταίο στάδιο της κοσμογονίας του φιλόσοφου, όπως παραδίδεται από τον Αριστοτέλη (Μετεωρολογικά 67) είναι η αποξήρανση τμημάτων της, αρχικά ρευστής, Γης υπό την επίδραση των ακτίνων του Ήλιου. Ότι απέμεινε από αυτή την αρχική αποξήρανση διαμόρφωσε τη θάλασσα. Θεωρούσε ότι η γη δε στηρίζεται πουθενά, αλλά αιωρείται ελεύθερη στο διάστημα εξαιτίας δυνάμεων που ασκούνται πάνω της και αλληλοεξουδετερώνονται. Όσον αφορά το σχήμα της γης, έδωσε μια ενδιάμεση θεώρηση μεταξύ της θεωρίας του Θαλή -ότι η γη είναι δίσκος- και της θεωρίας των Πυθαγορείων -ότι η γη είναι σφαίρα-, ότι δηλαδή η γη είναι ένας ελλιπής κύλινδρος σε αναλογία με το σχήμα μιας κολόνας.

Η εικόνα του κόσμου για τον Αναξίμανδρο είναι βασισμένη σε μαθηματικές έννοιες. Ο κόσμος ως Όλον έχει μορφή σφαίρας και στο κέντρο του είναι τοποθετημένη η γη, που έχει μορφή κυλίνδρου και το πλάτος της είναι τριπλάσιο από το βάθος της. Η γη αιωρείται στο σύμπαν και δεν μεταβάλλει ποτέ τη θέση της - ούτε είναι ριζωμένη σε ένα στέρεο υπόβαθρο, όπως λέει η μυθική κοσμολογία. Εφόσον η γη είναι τοποθετημένη στο κέντρο, έχει συμμετρική απόσταση από όλα στη σφαίρα του σύμπαντος. Ενώ η γη αιωρείται, ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα κινούνται κυκλικά. Ο κύκλος που διαγράφει ο ήλιος είναι είκοσι επτά φορές μεγαλύτερος από τη διάμετρο της γης, ο κύκλος της σελήνης δέκα οκτώ φορές και ο κύκλος των απλανών αστέρων εννέα φορές. Η ιδέα αυτής της μηχανικής ερμηνείας της κυκλικής αστρικής κινήσεως διασώζεται από τον Αέτιο και υπήρξε αποφασιστική στην ιστορία της αστρονομίας.

Ακόμα, γνώριζε τη λόξωση της εκλειπτικής, [Λόξωση της εκλειπτικής ονομάζεται η γωνία 28 μοιρών που σχηματίζει το επίπεδο της εκλειπτικής με το επίπεδο του ουράνιου ισημερινού. Οι 4 εποχές του έτους οφείλονται στη λόξωση της εκλειπτικής.] πίστευε ότι ο Ήλιος είναι 28 φορές μεγαλύτερος από τη Γη και διάπυρος, πως η Σελήνη είναι ετερόφωτο σώμα που φωτίζεται από τον Ήλιο, σε αντίθεση με τους αστέρες που είναι αυτόφωτα σώματα. Λέγεται, ότι εισήγαγε τη χρήση του γνώμονα στην αρχαία Ελλάδα και ότι κατασκεύασε χάρτη του γνωστού τότε κόσμου.

Ο Αναξίμανδρος είναι ο πρώτος Έλληνας φιλόσοφος που έγραψε τις πραγματείες του σε πεζό λόγο (οι μέχρι τότε φιλόσοφοι έγραψαν σε στίχους). Επίσης σ' αυτόν αποδίνεται ο όρος αρχή που καθιερώθηκε από τότε στη φιλοσοφική ορολογία.

H Θεωρία του Αναξίμανδρου για την Εξέλιξη των Ειδών!

Ο Αναξίμανδρος είναι ένας από τους πρώτους φιλοσόφους που θεμελίωσαν το νόμο της εξέλιξης των ειδών μιας και πέρα από τις ικανότητες του στην αστρονομία είναι και ο πρώτος βιολόγος. Πρώτος εισήγαγε στην ιστορία τη θεωρία περί της γενέσεως των οργανικών όντων την οποία 25 αιώνες(!) αργότερα επαναδιατύπωσε ο Δαρβίνος!

"Οι πρώτοι οργανισμοί γεννήθηκαν μέσα στο υγρό στοιχείο, όταν αυτό εξ αιτίας της ηλιακής θερμότητας εξατμίσθηκε. Αρχικά τα πρώτα ζώα ήταν περιτυλιγμένα μέσα σε ένα αγκαθωτό φλοιό. Έπειτα βγήκαν από το υγρό στοιχείο στην ξηρά και αφού έσπασαν τον αγκαθωτό φλοιό, άρχισαν να προσαρμόζονται στο καινούργιο περιβάλλον. Ο άνθρωπος προήλθε από το ψάρι και μόνο όταν ήταν σε θέση να επιβιώσει βγήκε στη στεριά."

Ο Αναξίμανδρος είναι, από όσα ξέρουμε, ο πρώτος που προσπάθησε να εξηγήσει την προέλευση του ανθρώπου. Η θεωρία της εξελίξεως του Δαρβίνου, είναι φανερό, πως βρίσκει σπερματικά την αρχή της στην παραπάνω θεωρία του Αναξίμανδρου.

Από θερμοκρασιακές μεταπτώσεις πάνω στην επιφάνεια της Γης θα πρέπει κατά κάποιο τρόπο να αιτιολογούσε ο Αναξίμανδρος και την εμφάνιση της ζωής, αφού δίδασκε ότι «τά ζώα γίνεσθαι εξ ύγρού έξατμιζομένου ύπό του ήλιου», ότι τα πρώτα ζώα είχαν γεννηθεί μέσα στο υγρό στοιχείο, ότι ήταν κλεισμένα μέσα σε «φλοιούς» αγκαθωτούς και ότι σε προχωρημένη ηλικία ξεραίνονταν, έσκαζε ο φλοιός τους και σε λίγο πέθαιναν. Συμπερασματικά κατά τον Αναξίμανδρο τα πρώτα ζωικά όντα γεννήθηκαν στο νερό, όπως πιστεύουν και σήμερα οι βιολόγοι για τα πρώτα έμβια όντα.

Όσο για την καταγωγή του ανθρώπου ο Αναξίμανδρος, οπως επισημάναμε, φανερώνεται πρόδρομος του Δαρβίνου: Ξεκινώντας από τη διαπίστωση ότι ο άνθρωπος είναι το μόνο ίσως ζώο, που δεν έχει αυτάρκεια με τη γέννηση του, αλλά χρειάζεται για πολύ καιρό τις μητρικές φροντίδες, σκέφτηκε ότι, αν ο άνθρωπος ήταν ανάμεσα στα πρώτα ζώα της Γης, θα μπορούσε πολύ εύκολα να εξαφανιστεί έτσι υπέθεσε ότι ο άνθρωπος θα πρέπει να βρίσκεται στο τέρμα κάποιας εξελικτικής πορείας και να έχει προέλθει «έξ άλλοειδών ζώων». Ας σημειωθεί ότι στην Ελλάδα είχε διατυπωθεί και πριν από τον Αναξίμανδρο σκέψη για την καταγωγή του ανθρώπου από άλλα ζώα αλλά μόνο σε μύθους.

Ο Αναξίμανδρος λοιπόν είναι, από όσα ξέρουμε, ο πρώτος που προσπάθησε να εξηγήσει την προέλευση του ανθρώπου, γεγονός που μας οδηγεί στη σκέψη ότι ο φιλόσοφος είδε την γένεση του κόσμου και της ζωής ως μια ενιαία εξελικτική διαδικασία, που δεν απέχει πολύ από τη σύγχρονη εξελικτική θεωρία. Η θεωρία της εξελίξεως του Δαρβίνου, είναι φανερό, πως βρίσκει σπερματικά την αρχή της στην παραπάνω θεωρία του Αναξίμανδρου.

Ο Σιμπλίκιος, Νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 6ου αι. μ.Χ., παραθέτει το μοναδικό σωζόμενο απόσπασμα του Αναξίμανδρου στο έργο του «Εις Φυσικά»: «Ο Αναξίμανδρος είπε ότι αρχή των όντων είναι το άπειρο… από το οποίο έγιναν όλοι οι ουρανοί και οι κόσμοι που υπάρχουν... Και απ’ όπου προέρχεται η γένεση των όντων εκεί ακριβώς συντελείται και η διάλυση τους σύμφωνα με την ανάγκη, γιατί τιμωρούνται και επανορθώνουν αμοιβαία για την αδικία, σύμφωνα με την τάξη του χρόνου»...

Η φιλοξενία στην Αρχαία Ελλάδα

Στην Αρχαία Ελλάδα η φιλοξενία εθεωρείτο πράξη αρετής. Τους ξένους προστάτευαν ο Ξένιος Δίας και η Αθηνά η Ξενία, όπως και οι Διόσκουροι Κάστωρ και Πολυδεύκης. Υπήρχε θεία απαίτηση για την περιποίηση των ξένων και εθεωρείτο αμάρτημα η κακή αντιμετώπισή τους.

Η φιλοξενία ακολουθούσε μία ιεροτελεστία και παρέχονταν σε κάθε ξένο, ο οποίος ανεξάρτητα από την τάξη που ανήκε, μπορούσε να μείνει σε ειδικό δωμάτιο στον «ξενώνα».

Η φιλοξενία είχε σημαντική κοινωνική δύναμη, διότι μπορούσε να συνδέσει άτομα οποιασδήποτε τάξης, ακόμη και απλούς πολίτες με βασιλιάδες. Στα χρόνια του Ομήρου, σε όποιο σπίτι και αν πήγαινε ένας ξένος, θα έβρισκε φιλοξενία. Κάτι τέτοιο αφορούσε όλες τις Πόλεις Κράτη της Ελλάδας, αν και οι Θεσσαλοί και οι Αθηναίοι φημίζονταν ειδικά για τα φιλόξενά τους αισθήματα. Ο ξένος βέβαια της εποχής του Ομήρου δεν ήταν τουρίστας, αλλά αγγελιοφόρος, εξόριστος, ταξιδιώτης, κλπ.

Η αποδοχή ενός ξένου για φιλοξενία λεγόταν «εστιάν» ή «ξενίζειν» ή «ξενοδοχείν». Ο ξένος με την άφιξή του έκανε ευχές στην οικογένεια που τον φιλοξενούσε και στην αναχώρηση δεχόταν δώρα. Όταν εμφανιζόταν ένας ξένος, ο κύριος του σπιτιού ή στην περίπτωση σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες «ξενοδόχος» ή «στεγανόμος», ή «εστιοπάμμων» ή «ναύκληρος», τον προσκαλούσε στο σπίτι του και παρέθετε γεύμα προς τιμή του.

Άγαλμα του Δία, πίνακας του Salvador Dalli

Η πρόσκληση σε γεύμα λεγόταν «επί ξενία καλείν». Ο ξένος μετά από το καθιερωμένο λουτρό, φορούσε τα πολυτελή ενδύματα που του προσέφερε ο οικοδεσπότης και στη συνέχεια καθόταν τιμητικά σε θρόνο. Το γεύμα συνήθως διαρκούσε πολύ, ενώ στη συζήτηση συμμετείχε και η οικοδέσποινα. Ο ξένος μετά από τα γεύματα έλεγε κάποια ιστορία ή κάποιο ανέκδοτο. Στην περίπτωση που κάποια ημέρα της φιλοξενίας δεν έτρωγε μαζί με τον ξενοδόχο του, τότε αυτός του έστελνε τρόφιμα στον ξένο του.

Στους πρώτους ιστορικούς χρόνους βελτιώθηκαν οι συγκοινωνίες με αποτέλεσμα την ανάπτυξη του εμπορίου. Οι πολιτείες και οι κοινωνίες ήκμαζαν, όπως επίσης οι επιστήμες και οι τέχνες. Τα ταξίδια τότε έγιναν συχνά και πήραν μαζικό χαρακτήρα σε περιόδους αγώνων και εορτών[6]. Οι ελληνικές πόλεις, σε περιπτώσεις εορτών, αθλητικών εκδηλώσεων και πανηγυρισμών, εκτός από το πλήθος των επισκεπτών, δέχονταν και αντιπροσωπείες από άλλες πόλεις.

Τότε με τη μεσολάβηση της πολιτείας, η φιλοξενία ανατέθηκε σε ορισμένους πολίτες οι οποίοι αντιπροσώπευαν την πόλη, οπότε δημιουργήθηκε ο θεσμός της δημόσιας φιλοξενίας. Η δημόσια φιλοξενία συνήθως δημιουργούσε ισχυρούς δεσμούς ανάμεσα στις πόλεις, με αποτέλεσμα να συνάπτονται συνθήκες αμοιβαίας φιλοξενίας.

Την προστασία των ξένων σε κάθε πόλη επέβλεπαν οι «πρόξενοι», δηλαδή οι επίσημοι αντιπρόσωποι των άλλων πόλεων, μετά από ειδική συνθήκη που υπογράφονταν για αυτό. Έτσι δημιουργήθηκε ο θεσμός της «προξενίας». Ο θεσμός της προξενίας ισχυροποιήθηκε από την καθιέρωση των νομισμάτων σαν ανταλλακτικό ενδιάμεσο και από την διάδοση της γραφής και οδήγησε σε συνθήκες φιλίας πολλές Ελληνικές πόλεις, αλλά και ελληνικές με ξένες πόλεις επίσης.

Η συνθήκη προξενίας, συντάσσονταν και χαράσσονταν σε μαρμάρινες στήλες, ενώ ορισμένες φορές οι εκπρόσωποι αντάλλασσαν σύμβολα αμοιβαίας αναγνώρισης, όπως συνηθίζονταν στην περίπτωση της ιδιωτικής ξενίας. Την εποχή αυτή, η λέξη «ξενία», πολλές φορές χρησιμοποιήθηκε για να εκφράσει την έννοια της φιλίας. Σταδιακά δε ο θεσμός της προξενίας έβαλε τις βάσεις για να διαμορφωθεί και να λειτουργήσει ένας τύπος διεθνούς δικαίου μεταξύ των πόλεων -κρατών.

Κάθε καλεσμένος μπορούσε να φέρει όποιον ήθελε σε γεύμα. Αυτή n συνήθεια γέννησε μάλιστα μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων, στην οποία έδωσαν το περιφρονητικό παρατσούκλι “παράσιτα”. Ο Πλούταρχος έγραψε ένα ολόκληρο κεφάλαιο αφιερωμένο στο πρόβλημα: ως ποιο Βαθμό μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς αυτό το δικαίωμα χωρίς να ξεπεράσει τα όρια της καλής συμπεριφοράς.

Στο “Συμπόσιο” ο Πλάτωνας διηγείται ότι ο Αριστόδημος συνάντησε τον Σωκράτη με επίσημο ένδυμα και μαθαίνοντας ότι πηγαίνει στο τραπέζι του Αγάθωνα, αποφάσισε να τον συνοδεύσει αν και δεν ήταν καλεσμένος. Στο δρόμο ο Σωκράτης, απασχολημένος καθώς ήταν με ένα φιλοσοφικό πρόβλημα, Βράδυνε το βήμα του. Ο Αριστόδημος δεν παρατήρησε ότι ο φιλόσοφος έμεινε πίσω και μπήκε μόνος στο σπίτι του Αγάθωνα. Παρ’ όλα αυτά δεν βρέθηκε σε δυσάρεστη θέση: οι θύρες ήταν διάπλατα ανοιχτές, και ένας δούλος τον οδήγησε αμέσως στην τραπεζαρία, όπου ο Αγάθωνας τον υποδέχτηκε με μεγάλη χαρά, λέγοντάς του ότι ήθελε να τον καλέσει προσωπικά, μα δεν μπόρεσε να τον βρει.

Μόλις οι προσκαλεσμένοι έμπαιναν στο σπίτι, οι δούλοι τούς έβγαζαν τα υποδήματα. Θεωρούνταν αταίριαστο να κυκλοφορεί κανείς μέσα στο σπίτι με τα πέδιλα με τα οποία βάδιζε στο δρόμο. Πριν καθίσουν οι καλεσμένοι στο τραπέζι, τους έπλεναν και τους αρωμάτιζαν τα πόδια.

Μα ούτε κι ύστερα απ’ αυτή τη διαδικασία ήταν ωραίο να ρίχνεται κανείς στο φαγητό. Προηγούμενα οι καλεσμένοι περιφέρονταν στα δωμάτια, θαύμαζαν τα έπιπλα και τα αντικείμενα διακόσμησης και επαινούσαν την καλαισθησία του νοικοκύρη. Οι Έλληνες έδιναν μεγάλη σημασία στους καλούς τρόπους. Αυτό ζητούσε n εθιμοτυπία. Η συνήθεια να τρωει κανείς ξαπλωμένος, αν και άγνωστη στην ομηρική εποχή, ήταν παρ’ όλα αυτά πολύ παλιά, όπως αποδεικνύεται από τα ζωγραφισμένα αγγεία του 7ου αιώνα.

Σε κάθε κρεβάτι κάθονταν δυο άνθρωποι. Ξαπλώνονταν ακουμπώντας με τον αριστερό αγκώνα σε μαξιλάρι, έτσι που το στήθος τους ήταν μισοσηκωμένο. Αφού καθόταν όλος ο κόσμος, οι υπηρέτες έχυναν νερό στους καλεσμένους τους για να πλύνουν τα χέρια τους. έπειτα έφερναν κάτι τραπεζάκια χαμηλά, πάνω στα οποία ήταν έγκαιρα τακτοποιημένα τα φαγητά.

‘Έφερναν τόσα τραπεζάκια όσα κρεβάτια ήταν στην αίθουσα, δηλαδή σε κάθε τραπεζάκι έτρωγαν δύο άνθρωποι. Οι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν πιρούνια και μαχαίρια. Κουτάλια είχαν, αλλά προτιμούσαν να τα αντικαθιστούν με μια κόρα ψωμί. Το φαγητό το έπιαναν με τα χέρια. Τις μερίδες τις σέρβιραν ψιλοκομμένες για να πιάνονται εύκολα.

Οι μεγάλες πρωτοπόρες θεωρίες του πρώτου πανεπιστημίου στον κόσμο

ο

Ακόμα τρέχουν πίσω από την Σχολή της Μιλήτου

Ο Αναξίμανδρος υπήρξε μαθητής και διάδοχος του Θαλή στη διεύθυνση της Σχολής της Μιλήτου.

Σχολή Μιλήτου: Φιλοσοφική σχολή στη μικρασιατική Μίλητο, κατά την αρχαιότητα. Η σχολή ιδρύ­θηκε γύρω στο 600 π.Χ. και θεωρείται το πρώ­το πανεπιστήμιο του κόσμου.

Μοναδικός καθηγη­τής της ήταν ο Θαλής (βλ. λ. Θαλής ο Μιλήσιος), ο οποίος δίδασκε μερικές δεκάδες φοιτητών. Από τον Αριστοτέλη έχουμε μερικές πλη­ροφορίες για το έργο της σχολής, τις οποίες έγραψε περίπου 250 χρόνια μετά τον θάνατο του Θαλή. Ο Αριστοτέλης, ωστόσο, ασχολείται μόνο με τις φιλοσοφικές θεωρίες της Σχολής, ενώ μόνο από μεταγενέστερους συγγραφείς σώθηκαν μερικές πληροφορίες που μας βοηθούν να σχηματί­σουμε κάποια εικόνα για το έργο της.

Ο Θαλής είχε επιδοθεί στην απόδειξη γεωμετρικών προ­τάσεων, η αλήθεια των οποίων είχε διαπιστωθεί εμπει­ρικά. Αναφέρονται μερικές αποδείξεις θεωρημάτων περί ομοιότητας καθώς και η κατασκευή κάποιου απλού οργάνου, με τη βοήθεια του οποίου μπορούσε να υπολογιστεί από την παραλία η απόσταση ενός πλοίου που πλησίαζε. Λέγεται πως για τη μέτρηση της απόστασης αυτής είχε αποδείξει το θεώρημα πως «αν δύο τρίγωνα έχουν μία πλευρά ίση και τις προσκείμενες γωνίες ίσες, είναι ίσα».

Δεν υπάρχουν πληροφορίες αν ο Θαλής είχε ασχοληθεί με τη θεωρία των αριθμών. Ωστόσο, είναι γνωστές οι αστρονομικές του ενασχολήσεις και οι μετεωρολο­γικές του έρευνες. Θεωρείται ο πρώτος μετεωρολόγος του κόσμου και ο πρώτος φυσικός, αφού αυ­τός ανακάλυψε τον μαγνητισμό και τον ηλεκτρισμό. Έχει παραμείνει μνημειώδης η πρόβλεψή του, πολλούς μήνες νωρίτερα, της έκλειψης του Ηλίου της 28ης Μαΐου του 585 π.Χ.)

Αντάξιος μαθητής του και διάδοχός του στη διεύθυνση της σχολής υπήρξε ο Αναξίμανδρος. Ήταν ο πρώτος που επινόησε την κατασκευή των ηλιακών ρολογιών, τα οποία έστη­σε στη Λακεδαίμονα, όπως μας πληροφορεί ο Διο­γένης ο Λαέρτιος. «Ανακάλυψε πρώτος τον γνώ­μονα και έστησε στη Λακεδαίμονα τις συσκευές που δείχνουν με τη σκιά τις τροχιές και τις ισημερίες», όπως αναφέρει και ο Φαβωρίνος στην πραγματεία του που φέρει τον τίτλο Παντοδαπή Ιστορία. Κατα­σκεύασε επίσης ηλιακά ρολόγια.

Ο Αναξίμανδρος είχε κληθεί στη Σπάρτη, που ήταν εκείνη την εποχή μια πολύ ισχυρή δύναμη, για να εγκαταστήσει στη Λακεδαίμονα αστεροσκοπεία και ηλιακά ρολόγια, που είχαν ως όργανα παρατηρήσεων τους γνώ­μονες. Ο Κικέρων, μάλιστα, μας δίνει την πληροφορία ότι το αστεροσκοπείο στη Λακεδαίμονα είχε στηθεί από τον Αναξίμανδρο στην κορυφή του Ταΰγετου. Ο Αναξίμανδρος στις έρευνές του φαί­νεται πως είχε υπερβεί και τον δάσκαλό του.

Στην αστρονομία, είναι ο πρώτος που σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει τη γεωμετρία για τον υπολογισμό των αποστάσεων και των μεγεθών του Ηλίου και της Σελήνης, προκαλώντας τον θαυμασμό των συγχρόνων και των μεταγενεστέρων του για το εκπλη­κτικό για την εποχή του εγχείρημα. Κατάπληξη προ­ξενεί στους συγχρόνους η θεωρία του Αναξίμαν­δρου ότι το παν ήταν κάποτε διάπυρο και ενιαίο και από αυτό προήλθαν οι άλλοι κόσμοι. Η σημερινή επιστήμη δεν είναι σε θέση να προσθέσει τίποτα περισσότερο στη θεωρία αυτή.

Ο Αναξίμανδρος είχε γράψει πολλές πραγματείες σχεδόν για όλους τους κλάδους των θετικών επιστημών, οι οποίες δυστυχώς χάθηκαν. Για το περιεχόμενο αυτών των πραγματειών έχουμε ελάχιστες πληροφορίες, από συγγραφείς που έζησαν τουλάχιστον πεντακόσια χρόνια μετά τον θάνατο του Μιλήσιου φιλοσόφου. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονται ο Αέτιος, ο Πλούταρχος, ο Ιππόλυτος, ο Θέων ο Σμυρναίος και άλλοι.

Κατά τον Ιππόλυτο, ο Αναξίμανδρος πρέσβευε πως η Γη βρίσκεται στη μέση του κόσμου, αλλά δεν στηρίζεται πουθενά και αιωρείται λόγω της έλξης των ουράνιων σωμάτων που βρίσκονται γύρω της. Ο Θέων ο Σμυρναίος μας δίνει την πληροφορία ότι, κατά τον Αναξίμανδρο, η Γη είναι μετέωρη και κινείται «περί το του κόσμου μέσον».

Περίπου εκατό χρόνια πριν από τους πυθαγόρειους φιλοσόφους Ικέτα και Εκφάντη, στους οποίους ο Κοπέρνικος αναγνωρίζει σε μια επιστολή του προς τον πάπα πως είχαν διατυπώσει τη θεωρία του ηλιοκεντρικού συστήματος, ο Αναξίμανδρος είχε πρώτος διατυπώσει τη θεωρία αυτή. Ο σπόρος που είχε σπείρει ο Θαλής αναπτύχθηκε απίστευτα με τον Αναξίμανδρο. Είναι ο πρώτος που κατασκεύασε γεωγραφικό χάρτη της τότε οικουμένης, και ο πρώτος που έγραψε πραγματεία φυσικής ιστορίας. Ο Θεμίστιος το τονίζει αυτό: «Ο Α­ναξίμανδρος τόλμησε πρώτος από όσους Έλληνες γνωρίζουμε να γράψει βιβλίο περί φύσης».

Ο Διο­γένης ο Λαέρτιος και ο Λατίνος συγγραφέας Πλί­νιος μας παρέχουν την πληροφορία ότι ο Ανα­ξίμανδρος είχε κατασκευάσει σφαίρα. Πρόκειται για την κατασκευή του πρώτου πλανητάριου του κόσμου, όπου ήταν σημειωμένες οι κινήσεις του Ηλίου και των πλανητών. Από τον Αναξίμανδρο επίσης γράφτηκε το πρώτο βιβλίο γεωμετρίας του κόσμου καθώς και το πρώτο βιβλίο γεωγραφίας.

Από τον Πλούταρχο επίσης γνωρίζουμε τη βιολο­γική θεωρία του Αναξίμανδρου για την προέλευση του ανθρώπου από τα ψάρια, η οποία ενέπνευσε τον Δαρβίνο και τους μεταγενέστερους βιολόγους.) Τρί­τος και τελευταίος, όπως φαίνεται, διευθυντής της σχολής ήταν ο Αναξιμένης, που επο­νομαζόταν Φυσικός, γιατί εξακολούθησε με ζήλο τις έρευνες του δασκάλου του, Αναξίμανδρου, επά­νω στα φυσικά φαινόμενα. Ελάχιστες πληροφορίες έχουν περισωθεί για το έργο του Αναξιμένη, αλλά από αυτές που υπάρχουν, φαίνεται ότι είχε βαδίσει ακριβώς πάνω στα χνάρια που είχε χαράξει ο μεγάλος του δάσκαλος των φυσικών επιστημών.

Η ραχοκοκαλιά της νύχτας

Carl Sagan’s Cosmos Episode 7:The Backbone of Night
To έβδομο επεισόδιο της σειράς «Cosmos» με ελληνικούς υπότιτλους.
Ο Carl Sagan εξετάζει τις διάφορες μυθολογίες για τα αστέρια και τον Γαλαξία μας, και τη σταδιακή αποκάλυψη της αληθινής τους φύσης.
Ταξιδεύει στην Σάμο και επικεντρώνεται στο έργο των αρχαίων Ελλήνων επιστημόνων και αστρονόμων της Ιωνίας, όπως του Θαλή, του Αναξίμανδρου, του Δημόκριτου άλλα και του Πυθαγόρα που έθεσαν τις βάσεις της σύγχρονης επιστήμης.




 

Τα πλοία των Μινωιτών

Το πλοίο ήταν ένα από τα εμβλήματα για πολλούς αιώνες στην Κρήτη και όπως ο Θουκυδίδης αναφέρει σε μια μινωική θαλασσοκρατορία (Θουκυδίδης, Ι, 8), η απουσία οποιασδήποτε οχύρωσης των λιμανιών και των πόλεων είναι γιατί είχαν απόλυτη εμπιστοσύνη στην υπεροχή του στόλου τους.

Η δημοσίευση των σφραγίδων στα θαλάσσια θέματα από τον Σ. Μαρινάτο (Ναυτικό των Μινωιτών -μυκηναϊκά, BCH , 57, σ. 170-235) συγκέντρωσε 30 αντικείμενα. Η σταδιακή ανακάλυψη συνεχίστηκε και ο L. Basch φέρνει τον αριθμό σε 101. Ακόμα μετά την μελέτη του Μαρινάτου, με τις νέες σφραγίδες εξακολουθούν να ισχύουν τα συμπεράσματα και δεν έχουν αλλάξει την αντίληψη περί του Μινωικού πλοίου.

ΑΛΦΑΒΗΤΟ - ΑΛΦΑΒΗΤΑ - ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Άλφα (Α)

Από τα άρ-ω, αραρίσκω, αρ-χίζω (τον λόγο) + φα- (ρίζα του φημί). Το πρώτο φώνημα κάθε ανθρώπου ανά την υφήλιο όταν εξέρχεται από την μήτρα της μητέρας του, το οποίο προφέρεται χωρίς καμμιά προσπάθεια. άρ-φα > άλφα (ρ>λ).
(Στο ανωτέρο ετυμολογικό λεξικό εξηγείται το πως και το γιατί το άρω προέρχεται από τη βασική ρίζα κα-, κάτι που ισχύει για όλες τις λέξεις που ετυμολογούνται στο λεξικό).

Βήτα (Β)

Από το βαίνω, μέλλον βήσ-ομαι (σ>τ). Επίσης μέλλοντες του βαίνω είναι και οι βέομαι και βείομαι που σημαίνουν θα ζήσω, εκ των οποίων και ο βίος. Πρόκειται για το γράμμα που δηλώνει την ζωή, το πορεύεσθαι.

Γάμμα (Γ)

Από το γαμ-έω (γάμ-μα). Αλλά κι από το γένος, γέν-μα > γένμα > γέμμα (νμ>μμ), διότι ο τύπος γέμμα είναι αρχαίος. Είναι το γράμμα που δηλώνει τα του γαμείν και γεννάν.

Δέλτα (Δ)

Από το δένδρον > δένδον > δέλτα (ν>λ, δ>τ). Είναι το σχήμα των κωνοφόρων αλλά και πολλών άλλων δέντρων.

Έψιλον (Ε)

Ε + ψιλόν σε διάκριση από το ήτα που δηλώνει το μακρό ε. Το ε είναι μια από τις είκοσι ρίζες της ελληνικής γλώσσας και ρίζα του ειμί. Αντιγράφουμε από το λεξικό: ειμί [ρίζα ε (έϊ, ει, η), το φωνήεν δια του οποίου απευθύνεται κανείς σε κάποιον συνάνθρωπό του, για να τον καλέσει ή για να προκαλέσει την προσοχή του. Οι γραμματικοί αποδέχονται ρίζα εσ- (εσ-τί) και το ειμί από το εσμί. Εάν αυτό αληθεύει, διότι υπάρχουν τύποι αρκετοί δίχως το σ (εντί, ειμέν, είναι, είω κ.ά.), τότε είναι πιθανόν να προέρχεται από το εε..σσ.., όπως και τώρα λέγεται, όταν καλούμαι έναν άγνωστο, έστω και αγενώς θεωρούμενο. Ας μη ξεχνάμε ποτέ ότι η γλώσσα ξεκίνησε την πορεία της, εξερχόμενη από στόματα πρωτόγονων ανθρώπων]- υπάρχω, είμαι σε κάποιον τόπο, επί περιστάσεων που έχουν συμβεί, ως το κατ’ εξοχήν υπαρκτικό ρήμα.

Ζήτα (Ζ)

Ζήτ-ω, προστακτική του ζάω, ζω. Το γράμμα που δηλώνει τα της ζωής.Το ζάω από το σαόω. Για το σαόω αντιγράφουμε από το λεξικό: σαόω [Οι βοσκοί για να διευθύνουν ή για να συγκεντρώσουν το κοπάδι τους φωνασκούν το επιφώνημα σσαα…σσα… (ζα, σσ>ζ), εντονώτερα δε όταν εμφανισθούν σαρκοβόρα (λύκοι). Σα είναι το ουδέτερο πληθυντ. του επιθέτου σως ( = σώος, ακέραιος, ο μη βλαφθείς). Και τώρα τα ζώα λέγονται ζα. Όλες οι σημασίες του σα-όω έχουν απόλυτη σχέση με την ασφάλεια του κοπαδιού. Πιθανώς το πάλαι ποτέ οι φωνασκίες σσαα…να απευθύνονταν προς σαρκοβόρα προς εκδίωξή τους, για απόκλεψη του συλληφθέντος υπ’ αυτών θηράματος. Σχετικό τυγχάνει το σου-σου, προς αποσόβηση πτηνών (ξιού-ξιού), επίσης τα σίττα, ψίττα και ψύττα, επιφωνήματα προς παρακίνηση ποιμνίου προς βοσκή ή προς αποδίωξη αυτού.]- σώζω από θάνατο, διατηρώ ζώντα, διαφυλάττω, διατηρώ κάτι ασφαλές, τηρώ, ενθυμούμαι (οι βοσκοί έπρεπε να θυμούνται όλα τα ζώα τους πολύ καλά, ώστε το βράδυ όταν τα μάντρωναν να παρατηρήσουν εάν έλλειπε κάποιο, δίχως να τα μετρήσουν.

Ήτα (Η)

Παρελήφθη από το Ιωνικό αλφάβητο, προς παράσταση του μακρού ε, στο Αττικό, επί άρχοντος Ευκλίδου (φιλέετω – φιλήτω, αιρέεσθαι – αιρήσθαι, αλλά και φιλείτω, αιρείσθαι). Δεν αποτελεί ρίζα και προέρχεται από μεταβολές σ’ αυτό των εε, α, εα, αι, ει, αε.

Θήτα (Θ)

Από το τί-θη-μι, θέτω, θήσω (σ>τ), πρόκειται για γράμμα διανοητικής και θυμικής φύσεως (θάκος, τίθημι = διευθετώ, κυβερνώ, νομοθετώ). Η εκ του τ καταγωγή του είναι εμφανής, βλ. τύπτω, θένω, θείνω = πλήττω, θάνατος (ταν-), θυεία, θίγω.

Ιώτα, Γιώτα (Ι)

Από το είμι, υποτακτική ιώ, το γράμμα που δηλώνει κίνηση, πορεία. Για το είμι αντιγράφουμε από το λεξικό: είμι [βλ. ίημι. Το ίημι κυρίως επί ζώων και αψύχων, ενώ το είμι επί της κίνησης των ανθρώπων (πορεύομαι), άνευ του γ (γ-ιά, βλ. ίημι). Υποτακ. ίω]- έρχομαι ή πηγαίνω, απέρχομαι, εισέρχομαι, πηγαίνω εις …, διέρχομαι.
Επίσης για το ίημι: ίημι (δασ.) [Η προστακτική ί-ει και υποτακ. ί-ω (ωσάν από ρήμα ίω) δείχνουν ρίζα ι-. Το απαρέμφ. ιέ-ναι και η μετοχ. ιε-ίς δείχνουν ρίζα ιε- (ωσάν από ρήμα ιέ-ω). Το φωνήεν ι προφέρεται με σφιγμένες φωνητικές χορδές και απ’ όλα τα άλλα φωνήεντα εκφωνείται με την μικρότερη ένταση αλλά και με την μεγαλύτερη ταυτοχρόνως εμβέλεια. Πιθανόν να ήταν σύνθημα πρωτογόνων κυνηγών προς έφοδο επί θηραμάτων ή προς ρίψη βελών ή ακοντίων (ίημι = θέτω σε κίνηση, εξακοντίζω). Εάν έτσι έχει το πράγμα, ίσως να εκφέρονταν ως γι, γιέ, γιά, αναλόγως της ανάγκης του ποσού της εντάσεως. Από το γ δε η δασεία (βλ. σιγή). Το παρακελευσματικό ά-ϊ (άϊντε), μάλλον τυγχάνει αρχαιότατο (βλ. αΐσσω) και από αυτό πιθανόν το είμι (α>ε). Επίσης δια της κραυγής γιά.. πιθανόν να απομάκρυναν τα θηρία από το θήραμα για να το αρπάξουν]- θέτω σε κίνηση, εξακοντίζω, σπεύδω, πέμπω, προφέρω, ρίχνω, εκτινάσσω, αποστέλλω, κάνω κάτι να πέφτει κάτω, αναβλύζω

Κάππα (Κ)

Από τα κακκάζω, κακκαρίζω [από την φωνή των πτηνών (κότας, πέρδικας, κούκκου κ.ά.), δηλαδή κακακα… > κακκα- (βλ. μάμμα, πάππας). Το γράμμα κάππα ήταν κάκκα και έγινε κάππα χάριν ευφωνίας (κ>π, βλ. ίππος, όκκον), όπως και το κόππα (α>ο).

Λάβδα, λάμβδα, λάμδα (Λ)

Λάβδα, λάμβδα (β>μβ), λάμδα [λά-λη (= λαλιά)+ βάδην > βδα , διότι πορεύει, εκφέρει, οδηγεί τον λόγο. Αλλά και εκ του πατέω, πάτος (= οδός), δηλαδή λά-πατος > λάπτα > λάβδα ( πτ>βδ, όπως επτά – έβδομος).

Μυ, μω (Μ)

Μυ, μω [βλ. μά-μμα (α>υ), μύ-ω (υ>ω), μώ-μος, μυ λαλείν = εκπέμπει φωνή μόλις ακουστή, επίσης ως μίμηση του ήχου ανθρώπου που κλαίει με λυγμούς (μυμύ)].
μάμμα [μα, η πρώτη συλλαβή του νηπίου μετά την εκφορά του α, η οποία αρχίζει με κλειστά χείλη. Μαμαμα… = μαμμά (γι’ αυτό τα δύο μ). Επειδή δε βρίσκεται συνεχώς με την μητέρα του, η οποία και το ταΐζει, φυσικώς συνδέεται το μα με την μα-μά, τον μα-ζόν, το μαμ ( = τροφή, θέλω να φάω), μαι-μά-ω, μα-ίνεται δε όταν πεινάει. Κατόπιν όταν κορεσθεί μα-ίεται (= εξετάζει) τα πάντα γύρω του διότι έχει έμφυτη την τάση προς μά-θηση.
μύω [βλ. μά-μμα (α>υ), με κλειστό το στόμα (χείλη) και πάλση των φωνητικών χορδών, παράγεται ο ήχος μου…, όπως το μοσχάρι βοά (μουεί). Εκ του μου.. η μυ- (μυκάομαι, μυκάω)]

νυ, νω (Ν)

Νυ, νω, Από το νο-ός (ο>υ), νοός > νους (ου>ω), διότι δηλώνει παρουσία νοός (ναίω, νέω, νέμω, νεύω, νόμος, νοέω).

Ξι, ξει, ξυ (Ξ)

Ξι, ξει, ξυ [από τα κ, γ, χ + σ, από σκ (σκιφίας – ξιφίας)].

Όμικρον (Ο)

Ο + μικρόν. Προς διάκριση από το ω-μέγα. Παλαιώτερα εκαλείτο ου (βολά – βουλή). Δεν αποτελεί ρίζα και προέρχεται κυρίως από μεταβολές σ’ αυτό των α και ε.

Πει, πι (Π)

Βλ. πάππας (παπαπα…), π-α + ι- (ρίζα των ί-ημι και είμι = έρχομαι), επί της ροής του παπαπα… του νηπίου. Ότι δηλαδή ήλθε η προφορά του π στο στόμα του παιδιού, ως δείγμα προόδου του λέγειν. Κατ’ εξοχήν χαρμόσυνη τυγχάνει η προφορά του ρ, λόγω της αντικειμενικής δυσκολίας της. Ας μη ξεχνάμε ότι μερικοί λαοί αγνοούν την προφορά του ρ.


Ρω (Ρ)

Βλ. βρυχάομαι, ρίζα ρα-, το γράμμα που δηλώνει την ρήξη και την ροή, ρέω > ρω.
βρυχάομαι [Εντυπωσιακή τυγχάνει η ποικιλία των σημασιών και εννοιών των λέξεων οι οποίες προέρχονται από την ρίζα ρα- [ρά-σσω, ρα-ίω, ρή-γνυμι (α>η), ρα-βάσσω, φ-ρά-σσω, ρά-βδος, β-ρά-ζω κ. ά.]. Ωστόσο τα ποικίλα αυτά υφάδια συνάπτονται αρμονικά στο στημόνι της εμπειρίας του πρωτογόνου ανθρώπου κυνηγού, απέναντι στα θηρία τα οποία σπα-ρά-σσουν την λεία τους.
Το πώς φέρονται τα θηρία κατά την σύλληψη του θύματός τους (ρά-γα, ρα-ίω, ρά-σσω), κατόπιν το πώς σπα-ρά-σσουν το συλληφθέν ζώο [ρή-γνυμι (α>η), β-ρύ-κω (α>υ>), β-ρό-χω (α>ο), β-ρώ-σις (ρα-ω > ρω)] αλλά και το πώς οι άνθρωποι αποπειρώνται να αποσπάσουν την έτοιμη λεία δια ρά-βδων, δηλώνονται με τις λέξεις τις προερχόμενες από την ρίζα ρα-.
Η ρίζα ρα- προέρχεται από το β-ρυ-χηθμό (α>υ) των σαρκοβόρων, τον οποίον εκβάλλουν κατά την ώρα της κατασπαράξεως της λείας τους. Προ παντός δε όταν επαπειλούνται από επίδοξους κλέφτες, αλλά και από τα υπόλοιπα μέλη της αγέλης τους.
Διότι αδιαπραγμάτευτο τυγχάνει το ένστικτο του βιβ-ρώ-σκειν (β-ρώ-σις = φαγητό, ρα-ω > ρω), παρά το πρωτόκολλο που ορίζει την προτεραιότητα περί αυτού, το οποίο δια της βίας περισσότερο τηρείται παρά δια της υποταγής, συνοδευόμενο μετά μουσικής υποκρούσεως συνεχών βρυχηθμών και επιδείξεων μασελών.
Μπορεί να παρατηρήσει κανείς, τα προαναφερόμενα σε ζώα (σκύλους, γάτες) ακόμα και οικόσιτα. Τα ζώα αυτά όταν αντιληφθούν απειλή απώλειας της τροφής τους, όπως ακριβώς και τα άγρια θηρία, εκφωνούν συνεχώς ένα συνεχόμενο βρρραγγγ… (βρυχώνται).
Το ρήμα το οποίο δηλώνει τα περισσότερα από τα συμβαίνοντα κατά την προαναφερόμενη διαδικασία είναι το ρήγνυμι, αφού σημαίνει διαρρηγνύω, σπάζω, συντρίβω, σχίζω, κόβω, καταστρέφω, εγείρω, διεγείρω, κραυγάζω, κτυπώ κάποιον και τον ρίχνω κάτω, ξεφωνίζω και ποδοκρούω, όπως και τώρα κάνει κανείς προκειμένου να εκδιώξει άγριους σκύλους.
Πιθανόν ο πρωτόγονος άνθρωπος, θηρευτής αλλά και κλέφτης της λείας των θηρίων, να μιμούνταν τον βρυχηθμό τους, για να τα αποδιώξει (αν μη και εκ της παλαιότατης συγγένειας μετ’ αυτών, φυσικώς εκφέροντας τον βρυχηθμόν αυτόν).
Εκ του βρυχηθμού δε των σαρκοβόρων βρρρυγγγ… πιθανόν μπορεί να εξηγηθεί η διαπίστωση των γραμματικών ότι «το ρ εν αρχή λέξεως είχε προφοράν τοσούτον ισχυράν, ώστε ηδύνατο να καταστήσει το βραχύ φωνήεν της προηγουμένης λέξεως θέσει μακρόν».
Εάν η προαναφερθείσα εκδοχή φαντάζει ως παρατραβηγμένη, αυτό συμβαίνει διότι αγνοεί κανείς ή ξεχνά εύκολα ότι οι άνθρωποι έζησαν, χιλιάδες επί χιλιάδων χρόνια ως άγρια ζώα, μεταξύ άλλων άγριων θηρίων. Δεδομένο αναμφισβήτητο από πάμπολλα αρχαιολογικά ευρήματα ανά την υφήλιο.
Όπως και νά ’χει το πράγμα, αυτό που φαίνεται ξεκάθαρα είναι ότι η λέξη αυτή (ρήγνυμι), αλλά και πολλές άλλες, σέρνει κυριολεκτικώς πίσω της ολόκληρη ιστορία, γι’ αυτό και η μεγάλη ποικιλία των σημασιών της]- κυρίως επί λεόντων βρέμω (υπήρχαν στα μέρη των Ελλήνων κατά την αρχαιότητα), μουγκρίζω, επί ταύρου, επί αγρίων θηρίων, επί της κραυγής των πληγωμένων, επί του βρυχηθμού των κυμάτων.

Σίγμα (Σ)

Από το σιγμός, σιγή. Σιγή [ονοματοποιία. Ακόμα και τώρα η εκφορά του σσ…, σσιι… (το ι άφωνο), απευθύνεται προς συνάνθρωπο μας είτε για να σιωπήσει είτε για να γυρίσει να μας δει, αλλά και για να ακινητοποιηθεί (επί κυνηγών, βλ. σίγυνος). Διότι το σσιι… και διαπεραστικότητα διαθέτει αλλά και ελάχιστη ένταση ήχου απαιτεί, ώστε να μη αντιληφθούν εύκολα τον ήχο οι παρακείμενοι. Μάλλον ήταν σι-ή και προς άρση της χασμωδίας έγινε σιγή με παρεμβολή του γ.

Ταυ (Τ)

Βλ. τύπτω, ρίζα ταF- (F>υ). Τύπτω [βλ. δάω. Εκ του ήχου του τύπτειν, βλ. α-τά-ομαι, ου-τά-ω, τα-ύρος, τά-μνω, πα-τά-σσω. Λέγεται: «τον έκανε τόπ-ι στο ξύλο», ταπ- > τοπ- > τυπ- (α>ο>υ). Η ρίζα αναφέρεται ως ταF- διότι αναλόγως του παραγομένου ήχου έχουμε τις ταμ-, ταφ-, τακ-, ταβ-, ταυ-, ταν-, τυπ-, τεκ- (α>ε), τικ- (ε>ι), βλ. καίω.
δάω [αόρ. παθ. ε-δά-ην (ωσάν από ενεστ. δά-ημι), υποτ. δα-ώ, απαρ. δα-ήναι, ώστε η ρίζα είναι δα-. Μια από τις πρώτες συλλαβές, που εκφέρουν τα νήπια, μετά τις μα και πα, είναι η ντα. Ντα-ντά λέμε, όταν ελαφρώς κτυπάμε στην παλάμη το νήπιο, σε περιπτώσεις που ατακτεί. «Τι σου έκανε η μαμά;», «νταντά» απαντά το παιδί. Με τον τρόπο αυτόν λαμβάνει τα πρώτα διδάγματα (νταντάγματα). Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο υφίσταται αναδιπλασιασμό το δάω (διδάσκω) στον ενικό και πιθανώς αρχικά να προφέρονταν νταντάω. Φαίνεται δε ότι εκ του ήχου τατατα.., του τύπτειν προέρχεται το ντα (δα), ( βλ. ου-τά-ω, τύ-πτω, α>υ

ύψιλον (Υ)

Από το ύω. Ύω [μέλλ. ύσω, αόρ. ύσα, πρκμ. ύσμαι, η ρίζα φαίνεται υ-. Το υ εκ των άλφα και όμικρον προέρχεται (σάρξ – σύρξ, στόμα – στύμα, κοινός – ξυνός). Άω ( = χορταίνω, πληρούμαι), μέλλ. άσω (ύσω του ύω, α>υ), απαρέμφ. αορ. άσαι. Μάλλον το ύω εκ του άω προέρχεται με α>υ. Ακόμα και τώρα, μόλις κάποιος διψασμένος πιει νερό, μετά από μεγάλη δίψα, αμέσως εκφωνεί ένα μακρύ ααά, βλ. άρδω. Ο πρωτόγονος άνθρωπος ήταν συχνά διψασμένος διότι δεν είχε ακόμα ανακαλύψει σκεύη προς αποθήκευση ή μεταφορά νερού. Η βροχή ήταν για την δίψα του θείο δώρο.

Φι, φει (Φ)

Βλ. φάος, το γράμμα που δηλώνει το φύσημα, το φως και τη φωνή.
Φάος [φάFος, ο πρωτόγονος άνθρωπος για να ανάψει φωτιά, αλλά και για να την διατηρήσει, έπρεπε να φυσά προς την εστία του πυρός τακτικά. Φουφού λέγεται ακόμα και τώρα η εστία του πυρός και το μαγκάλι. Μόλις δε ανάψει η φωτιά, φωτίζει (φά-ει) και φα-νερώνει τα γύρω της αντικείμενα. Γύρω από το φώ-ς της φω-τιάς αρχίζουν να ακούγονται οι φω-νές των ανθρώπων, για την περιγραφή των συμβάντων της προηγηθείσης ημέρας, φά-σκω = βεβαιώ, ισχυρίζομαι, προσποιούμαι (διότι η γλώσσα τους ήταν φτωχή και έπρεπε και δια προσποιήσεων να παραστήσουν κάποια συμβάντα). Η ρίζα φα- (φάσις = καταγγελία, λόγος και εμφάνιση) έχει την σημασία του φέρω στο φως, φανερώνω, φανερώνω δια του λόγου, καθιστώ γνωστό (βλ. φαίνω και φημί). Για τον λόγο αυτόν οι τύποι του παθητικού παρακειμένου του φημί και του φαίνω είναι ακριβώς ίδιοι. Το φαίνω συνδυάζει τα δύο ρήματα φάω και φημί, περιέχων και τις δύο έννοιες, αφού σημαίνει φέρω στο φως, δεικνύω, φανερώνω, παρέχω φως, εκθέτω (επί διανοημάτων), καταγγέλλω κάποιον, προδίδω, λέγω. Το φαύω (φάFω) παραπέμπει κατ’ ευθείαν στη φουφού, το φύσημα για το άναμμα της φωτιάς.

Χι, χει (Χ)

Βλ. χαίρω, χέω.
Χαίρω [αόρ. ε-χά-ρησα, πρκμ. κε-χά-ρηκα, μέλλ. χα-ρήσομαι, χα-ρά, χά-ρις. Η ρίζα φαίνεται χα- + είρω ( = λέγω) > χαείρω > χαίρω, μέλλ. χαρήσομαι (του είρω, ει-ρήσομαι), πρκμ. κεχά-ρηκα (εί-ρηκα). Από τον ήχο του γέλιου χαχα..νίζω, χα-μογελώ. Η ακουστική διαπλοκή των ουρανισκόφωνων (κ, γ, χ) στο γέλιο των είναι χαρακτηριστική. Ακούγεται ως κακα… ιδίως από ώριμους άνδρες (κα-χάζω = γελώ ηχηρής, επ’ ανδρών).
Χέω, επί στερεών σε μορφή κόκκων, χωμάτων, άμμου και σιτηρών, κατά την έκχυσή τους ακούγεται ο ήχος χχ…


Ψι (Ψ)

Προέρχεται εκ των πσ, φσ, φθ, βσ, υσ, χθ, σπ.

Ωμέγα (Ω)

Ω-μέγα. Εισήχθη επισήμως στην Αθήνα επί άρχοντος Ευκλίδου και δηλώνει το διπλό ή μακρό όμικρον

Η Σοφία και Μουσικότητα της Ελληνικής Γλώσσας

Η Αγγλική γλώσσα έχει 490.000 λέξεις από τις οποίες 41.615 λέξεις… είναι από την Ελληνική γλώσσα.. (Bιβλίο Γκίνες)

Η Ελληνική με την μαθηματική δομή της είναι η γλώσσα της πληροφορικής και της νέας γενιάς των εξελιγμένων υπολογιστών, διότι μόνο σ' αυτήν δεν υπάρχουν όρια.
(Μπιλ Γκέιτς, Microsoft)

Η Ελληνική και η Κινέζικη… είναι οι μόνες γλώσσες με συνεχή ζώσα παρουσία από τους ίδιους λαούς και.....στον ίδιο χώρο εδώ και 4.000 έτη. Όλες οι γλώσσες θεωρούνται κρυφοελληνικές, με πλούσια δάνεια από την μητέρα των γλωσσών, την Ελληνική.
(Francisco Adrados, γλωσσολόγος).

Η Ελληνική γλώσσα έχει λέξεις για έννοιες οι οποίες παραμένουν χωρίς απόδοση στις υπόλοιπες γλώσσες, όπως άμιλλα, θαλπωρή και φιλότιμο Μόνον η Ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τη ζωή από τον βίο, την αγάπη από τον έρωτα. Μόνον αυτή διαχωρίζει, διατηρώντας το ίδιο ριζικό θέμα, το ατύχημα από το δυστύχημα, το συμφέρον από το ενδιαφέρον.

Το εκπληκτικό είναι ότι η ίδια η Ελληνική γλώσσα μας διδάσκει συνεχώς πως να γράφουμε σωστά. Μέσω της ετυμολογίας, μπορούμε να καταλάβουμε ποιός είναι ο σωστός τρόπος γραφής ακόμα και λέξεων που ποτέ δεν έχουμε δει ή γράψει.

Το «πειρούνι» για παράδειγμα, για κάποιον που έχει βασικές γνώσεις Αρχαίων Ελληνικών, είναι προφανές ότι γράφεται με «ει» και όχι με «ι» όπως πολύ άστοχα το γράφουμε σήμερα. Ο λόγος είναι πολύ απλός, το «πειρούνι» προέρχεται από το ρήμα «πείρω» που σημαίνει τρυπώ-διαπερνώ, ακριβώς επειδή τρυπάμε με αυτό το φαγητό για να το πιάσουμε.

Επίσης η λέξη «συγκεκριμένος» φυσικά και δεν μπορεί να γραφτεί «συγκεκρυμμένος», καθώς προέρχεται από το «κριμένος» (αυτός που έχει δηλαδή κριθεί) και όχι βέβαια από το «κρυμμένος» (αυτός που έχει κρυφτεί). Άρα το να υπάρχουν πολλά γράμματα για τον ίδιο ήχο (π.χ. η, ι, υ, ει, οι κτλ) όχι μόνο δεν θα έπρεπε να μας δυσκολεύει, αλλά αντιθέτως να μας βοηθάει στο να γράφουμε πιο σωστά, εφόσον βέβαια έχουμε μια βασική κατανόηση της γλώσσας μας.

Επιπλέον η ορθογραφία με την σειρά της μας βοηθάει αντίστροφα στην ετυμολογία αλλά και στην ανίχνευση της ιστορική πορείας της κάθε μίας λέξης. Και αυτό που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την καθημερινή μας νεοελληνική γλώσσα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι η γνώση των Αρχαίων Ελληνικών.

Είναι πραγματικά συγκλονιστικό συναίσθημα να μιλάς και ταυτόχρονα να συνειδητοποιείς τι ακριβώς λές, ενώ μιλάς και εκστομίζεις την κάθε λέξη ταυτόχρονα να σκέφτεσαι την σημασία της.

Είναι πραγματικά μεγάλο κρίμα να διδάσκονται τα Αρχαία με τέτοιον φρικτό τρόπο στο σχολείο ώστε να σε κάνουν να αντιπαθείς κάτι το τόσο όμορφο και συναρπαστικό.

Η ΣΟΦΙΑ

Στην γλώσσα έχουμε το σημαίνον (την λέξη) και το σημαινόμενο (την έννοια). Στην Ελληνική γλώσσα αυτά τα δύο έχουν πρωτογενή σχέση, καθώς αντίθετα με τις άλλες γλώσσες το σημαίνον δεν είναι μια τυχαία σειρά από γράμματα. Σε μια συνηθισμένη γλώσσα όπως τα Αγγλικά μπορούμε να συμφωνήσουμε όλοι να λέμε το σύννεφο car και το αυτοκίνητο cloud, και από την στιγμή που το συμφωνήσουμε και εμπρός να είναι έτσι. Στα Ελληνικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατον. Γι’ αυτόν τον λόγο πολλοί διαχωρίζουν τα Ελληνικά σαν «εννοιολογική» γλώσσα από τις υπόλοιπες «σημειολογικές» γλώσσες.

Μάλιστα ο μεγάλος φιλόσοφος και μαθηματικός Βένερ Χάιζενμπεργκ είχε παρατηρήσει αυτή την σημαντική ιδιότητα για την οποία είχε πει «Η θητεία μου στην αρχαία Ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση. Στην γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στην λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο».

Όπως μας έλεγε και ο Αντισθένης, «Αρχή σοφίας, η των ονομάτων επίσκεψις». Για παράδειγμα ο «άρχων» είναι αυτός που έχει δική του γη (άρα=γή +έχων). Και πραγματικά, ακόμα και στις μέρες μας είναι πολύ σημαντικό να έχει κανείς δική του γη / δικό του σπίτι.

Ο «βοηθός» σημαίνει αυτός που στο κάλεσμα τρέχει. Βοή=φωνή + θέω=τρέχω. Ο Αστήρ είναι το αστέρι, αλλά η ίδια η λέξη μας λέει ότι κινείται, δεν μένει ακίνητο στον ουρανό (α + στήρ από το ίστημι που σημαίνει στέκομαι).

Αυτό που είναι πραγματικά ενδιαφέρον, είναι ότι πολλές φορές η λέξη περιγράφει ιδιότητες της έννοιας την οποίαν εκφράζει, αλλά με τέτοιο τρόπο που εντυπωσιάζει και δίνει τροφή για την σκέψη.

Για παράδειγμα ο «φθόνος» ετυμολογείται από το ρήμα «φθίνω» που σημαίνει μειώνομαι. Και πραγματικά ο φθόνος σαν συναίσθημα, σιγά-σιγά μας φθίνει και μας καταστρέφει. Μας «φθίνει» – ελαττώνει σαν ανθρώπους – και μας φθίνει μέχρι και τη υγεία μας. Και φυσικά όταν θέλουμε κάτι που είναι τόσο πολύ ώστε να μην τελειώνει πως το λέμε; Μα φυσικά «άφθονο».

Έχουμε την λέξη «ωραίος» που προέρχεται από την «ώρα». Διότι για να είναι κάτι ωραίο, πρέπει να έρθει και στην ώρα του. Ωραίο δεν είναι ένα φρούτο ούτε άγουρο ούτε σαπισμένο, και ωραία γυναίκα δεν είναι κάποια ούτε στα 70 της άλλα ούτε φυσικά και στα 10 της. Ούτε το καλύτερο φαγητό είναι ωραίο όταν είμαστε χορτάτοι, επειδή δεν μπορούμε να το απολαύσουμε.

Ακόμα έχουμε την λέξη «ελευθερία» για την οποία το «Ετυμολογικόν Μέγα» διατείνεται «παρά το ελεύθειν όπου ερά» = το να πηγαίνει κανείς όπου αγαπά . Άρα βάσει της ίδιας της λέξης, ελεύθερος είσαι όταν έχεις την δυνατότητα να πάς όπου αγαπάς. Πόσο ενδιαφέρουσα ερμηνεία…

Το άγαλμα ετυμολογείται από το αγάλλομαι (ευχαριστιέμαι) επειδή όταν βλέπουμε ένα όμορφο αρχαιοελληνικό άγαλμα η ψυχή μας αγάλλεται. Και από το θέαμα αυτό επέρχεται η αγαλλίαση. Αν κάνουμε όμως την ανάλυση της λέξης αυτής θα δούμε ότι είναι σύνθετη από αγάλλομαι + ίαση(=γιατρειά). Άρα για να συνοψίσουμε, όταν βλέπουμε ένα όμορφο άγαλμα (ή οτιδήποτε όμορφο), η ψυχή μας αγάλλεται και ιατρευόμαστε. Και πραγματικά, γνωρίζουμε όλοι ότι η ψυχική μας κατάσταση συνδέεται άμεσα με την σωματική μας υγεία.

Παρένθεση: και μια και το έφερε η «κουβέντα», η Ελληνική γλώσσα μας λέει και τι είναι άσχημο. Από το στερητικό «α» και την λέξη σχήμα μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε τι. Για σκεφτείτε το λίγο…

Σε αυτό το σημείο, δεν μπορούμε παρά να σταθούμε στην αντίστοιχη Λατινική λέξη για το άγαλμα (που άλλο από Λατινική δεν είναι). Οι Λατίνοι ονόμασαν το άγαλμα, statua από το Ελληνικό «ίστημι» που ήδη αναφέραμε σαν λέξη, και το ονόμασαν έτσι επειδή στέκει ακίνητο. Προσέξτε την τεράστια διαφορά σε φιλοσοφία μεταξύ των δύο γλωσσών, αυτό που σημαίνει στα Ελληνικά κάτι τόσο βαθύ εννοιολογικά, για τους Λατίνους είναι απλά ένα ακίνητο πράγμα.

Είναι προφανής η σχέση που έχει η γλώσσα με την σκέψη του ανθρώπου. Όπως λέει και ο George Orwell στο αθάνατο έργο του «1984», απλή γλώσσα σημαίνει και απλή σκέψη. Εκεί το καθεστώς προσπαθούσε να περιορίσει την γλώσσα για να περιορίσει την σκέψη των ανθρώπων, καταργώντας συνεχώς λέξεις.

«Η γλώσσα και οι κανόνες αυτής αναπτύσσουν την κρίση», έγραφε ο Μιχάι Εμινέσκου, εθνικός ποιητής των Ρουμάνων.

Μια πολύπλοκη γλώσσα αποτελεί μαρτυρία ενός προηγμένου πνευματικά πολιτισμού. Το να μιλάς σωστά σημαίνει να σκέφτεσαι σωστά, να γεννάς διαρκώς λόγο και όχι να παπαγαλίζεις λέξεις και φράσεις.

Η ΜΟΥΣΙΚΟΤΗΤΑ

Η Ελληνική φωνή κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν «αυδή». Η λέξη αυτή δεν είναι τυχαία, προέρχεται από το ρήμα «άδω» που σημαίνει τραγουδώ.

Όπως γράφει και ο μεγάλος ποιητής και ακαδημαϊκός Νικηφόρος Βρεττάκος:

«Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φώς θα ελιχθώ προς τα πάνω, όπως ένα ποταμάκι που μουρμουρίζει. Κι αν τυχόν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω αγγέλους, θα τους μιλήσω Ελληνικά, επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες. Μιλάνε Μεταξύ τους με μουσική».

Ο γνωστός Γάλλος συγγραφεύς Ζακ Λακαρριέρ επίσης μας περιγράφει την κάτωθι εμπειρία από το ταξίδι του στην Ελλάδα: «Άκουγα αυτούς τους ανθρώπους να συζητούν σε μια γλώσσα που ήταν για μένα αρμονική αλλά και ακατάληπτα μουσική. Αυτό το ταξίδι προς την πατρίδα – μητέρα των εννοιών μας – μου απεκάλυπτε έναν άγνωστο πρόγονο, που μιλούσε μια γλώσσα τόσο μακρινή στο παρελθόν, μα οικεία και μόνο από τους ήχους της. Αισθάνθηκα να τα έχω χαμένα, όπως αν μου είχαν πει ένα βράδυ ότι ο αληθινός μου πατέρας ή η αληθινή μου μάνα δεν ήσαν αυτοί που με είχαν αναστήσει».

Ο διάσημος Έλληνας και διεθνούς φήμης μουσικός Ιάνης Ξενάκης, είχε πολλές φορές τονίσει ότι η μουσικότητα της Ελληνικής είναι εφάμιλλη της συμπαντικής.

Αλλά και ο Γίββων μίλησε για μουσικότατη και γονιμότατη γλώσσα, που δίνει κορμί στις φιλοσοφικές αφαιρέσεις και ψυχή στα αντικείμενα των αισθήσεων. Ας μην ξεχνάμε ότι οι Αρχαίοι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν ξεχωριστά σύμβολα για νότες, χρησιμοποιούσαν τα ίδια τα γράμματα του αλφαβήτου.

«Οι τόνοι της Ελληνικής γλώσσας είναι μουσικά σημεία που μαζί με τους κανόνες προφυλάττουν από την παραφωνία μια γλώσσα κατ’ εξοχήν μουσική, όπως κάνει η αντίστιξη που διδάσκεται στα ωδεία, ή οι διέσεις και υφέσεις που διορθώνουν τις κακόηχες συγχορδίες», όπως σημειώνει η φιλόλογος και συγγραφεύς Α. Τζιροπούλου-Ευσταθίου.

Είναι γνωστό εξάλλου πως όταν οι Ρωμαίοι πολίτες πρωτάκουσαν στην Ρώμη Έλληνες ρήτορες, συνέρρεαν να αποθαυμάσουν, ακόμη και όσοι δεν γνώριζαν Ελληνικά, τους ανθρώπους που «ελάλουν ώς αηδόνες».

Δυστυχώς κάπου στην πορεία της Ελληνικής φυλής, η μουσικότητα αυτή (την οποία οι Ιταλοί κατάφεραν και κράτησαν) χάθηκε, προφανώς στα μαύρα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Να τονίσουμε εδώ ότι οι άνθρωποι της επαρχίας του οποίους συχνά κοροϊδεύουμε για την προφορά τους, είναι πιο κοντά στην Αρχαιοελληνική προφορά από ότι εμείς οι άνθρωποι της πόλεως.

Η Ελληνική γλώσσα επεβλήθη αβίαστα (στους Λατίνους) και χάρη στην μουσικότητά της.

Όπως γράφει και ο Ρωμαίος Οράτιος «Η Ελληνική φυλή γεννήθηκε ευνοημένη με μία γλώσσα εύηχη, γεμάτη μουσικότητα».