Επίκουρος vs Επίκτητος

Μια "μονομαχία" για την ψυχή σου.

1. Για το θείο

· Επίκουρος: Μη φοβάσαι τους θεούς. Είναι αυτάρκεις και αδιάφοροι για εμάς. Ο κόσμος είναι τυχαίος.

·Επίκτητος: Ο Θεός είναι μέσα σου. Δεν χρειάζεται να φοβάσαι το θείο – όχι επειδή είναι αδιάφορο (όπως πίστευε ο Επίκουρος), αλλά επειδή είναι σύμμαχός σου.
Ο κόσμος δεν είναι τυχαίος. Ό,τι συμβαίνει είναι μέρος μιας φυσικής αρμονίας. Μη φοβάσαι – συμμορφώσου.

2. Για τον θάνατο

· Επίκουρος: Όταν υπάρχουμε εμείς, δεν υπάρχει θάνατος. Όταν έρθει εκείνος, δεν υπάρχουμε εμείς. Ο θάνατος είναι απόλυτη ανυπαρξία, μια διάλυση. Κόλαση και παράδεισος είναι παραμύθια που ταράζουν τους ζωντανούς.

· Επίκτητος: Ο θάνατος δεν είναι κακό – η γνώμη μας γι' αυτόν είναι το κακό.
Είναι φυσική λειτουργία, σαν το ώριμο σύκο που πέφτει από το δέντρο. Να είσαι έτοιμος ανά πάσα στιγμή. Δεν πας στο τίποτα, αλλά επιστρέφεις στα στοιχεία της φύσης. Ήρθες σε ένα πανηγύρι ως φιλοξενούμενος – όταν σου λένε να φύγεις, φεύγεις με ευγνωμοσύνη.

3. Για το αγαθό και την ευτυχία

· Επίκουρος: Το αγαθό είναι εύκολο. Λίγο ψωμί, νερό και μια στέγη. Αν δεν κυνηγάς πλούτη και δόξες, είσαι ευτυχισμένος τώρα. Η ευτυχία είναι σωστή διαχείριση αναγκών.

· Επίκτητος: Αν το αγαθό σου εξαρτάται από φαγητό και στέγη, είσαι δούλος – κάποιος μπορεί να σου τα πάρει.
Το μόνο πραγματικό αγαθό είναι η εσωτερική αρετή, που κανείς δεν σου κλέβει.
Μη ζητάς να γίνονται τα πράγματα όπως τα θέλεις, αλλά να τα θέλεις όπως γίνονται.

4. Για τον πόνο

· Επίκουρος: Το δεινό αντέχεται. Αν ο πόνος είναι πολύ έντονος, θα κρατήσει λίγο (ή θα περάσει ή θα σε πεθάνει).

Αν διαρκεί πολύ, είναι ήπιος και τον ισορροπείς με ευχάριστες σκέψεις. Μην τον γιγαντώνεις με τον φόβο σου.

· Επίκτητος: Ο πόνος δεν είναι «δεινό». Δεινό είναι μόνο να χάσεις την αξιοπρέπειά σου. Ο πόνος είναι ενόχληση του σώματος, όχι καταστροφή της ψυχής. Είναι προπονητής και δάσκαλος.

5. Για τον σκοπό της ζωής

· Επίκουρος: Σκοπός είναι η ηδονή , αλλά όχι η ακόλαστη απόλαυση.
Την ορίζω ως απουσία σωματικού πόνου (απονία) και ψυχικής ταραχής (αταραξία).

· Επίκτητος: Σκοπός είναι η Αρετή και η Ελευθερία. Ευδαιμονία δεν είναι η έλλειψη πόνου, αλλά το να έχεις καλή ροή ζωής επειδή η θέλησή σου ταυτίζεται με την πραγματικότητα. Δεν είμαστε εδώ για να περνάμε καλά, αλλά για να εκτελούμε το καθήκον μας. Αυτοκυριαρχία – μην είσαι έρμαιο των παθών σου.

6. Για την τύχη και την ελευθερία

· Επίκουρος: Όλα είναι τυχαία. Το σύμπαν γεννήθηκε από σύμπτωση ατόμων στο κενό. Δεν υπάρχει πεπρωμένο, ούτε σχέδιο. Είμαστε ελεύθεροι ακριβώς επειδή τίποτα δεν είναι προδιαγεγραμμένο.

· Επίκτητος: Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Ο κόσμος έχει Σκηνοθέτη, τη Φύση. Δεν μπορείς να αλλάξεις τα γεγονότα – το να παλεύεις με τη Μοίρα είναι σαν να σπρώχνεις τοίχο. Η ελευθερία σου δεν είναι να νικήσεις τα γεγονότα, αλλά να αλλάξεις τη στάση σου απέναντί τους.

7. Για τη φιλία και τη θυσία

· Επίκουρος: Η φιλία είναι το πιο ιερό πράγμα, το τείχος που μας προστατεύει. Ο σοφός θα πέθαινε για έναν φίλο – όχι γιατί ο θάνατος είναι καλός, αλλά γιατί η ψυχική ταραχή της προδοσίας είναι μεγαλύτερη από τον σωματικό πόνο. Θυσιάζεσαι από Αγάπη.

· Επίκτητος: Πραγματική φιλία υπάρχει μόνο ανάμεσα σε ανθρώπους με αρετή. Αν η ευτυχία σου εξαρτάται από έναν φίλο , είσαι δούλος. Αν η ιδέα για την οποία παλεύεις είναι δίκαιη , το να πεθάνεις δεν είναι θυσία – είναι ολοκλήρωση του ρόλου σου. Θυσιάζεσαι από Αξιοπρέπεια.

8. Η μεγάλη διαφορά στην πράξη

· Επίκουρος: Μπορείς να είσαι πάντα ευτυχισμένος αν καταλάβεις ότι η ευτυχία είναι η φυσική μας κατάσταση, όταν αφαιρέσουμε πόνο και φόβο. Απόλαυσε τη ζωή, αλλά με μέτρο.

· Επίκτητος: Μπορείς να είσαι πάντα ευτυχισμένος αν διαχωρίσεις αυτά που ελέγχεις (τις σκέψεις σου) από αυτά που δεν ελέγχεις (όλα τα άλλα). Η ζωή θα φέρει αρρώστιες, θάνατο, απώλειες. Ευτυχία είναι η τέχνη της Μεταμόρφωσης. Μια ζωή την έχουμε – κοίταξε να την περάσεις ως ελεύθερος άνθρωπος, όχι ως καλοπερασάκιας δούλος στα πάθη σου.

9. Το τελικό μήνυμα

· Επίκουρος: Αν πιστεύεις ότι θα σε σώσουν επουράνιοι αφέντες, είσαι δούλος.

· Επίκτητος: Η Φύση, σου έδωσε ήδη τα πάντα: σου έδωσε την Προαίρεση. Το να ζητάς να σε σώσει, ενώ σου έδωσε τα εργαλεία να σωθείς μόνος σου, είναι σαν να έχεις χέρια και να παρακαλάς κάποιον άλλον να σου σκουπίσει τη μύτη.