H σοφιστική ήταν μια πνευματική και κοινωνική κίνηση που εκδηλώθηκε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Κ.Ε. στην αρχαία Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Αθήνα του Περικλή, αποτέλεσμα της οικονομικής, πολιτικής και πνευματικής άνθισης της πόλης και της ανάδειξής της σε κέντρο της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Tα κυριότερα θέματα που τους απασχόλησαν:
-Η πολύπλευρη μόρφωση των νέων και η ηθική συμπεριφορά τους.
-H διδασκαλία της αρετής, ηθικής και πολιτικής.
-H αντίθεση «φύσης» και «νόμου», φυσικής πραγματικότητας και κοινωνικών συμβάσεων, στις πολιτικά οργανωμένες πολιτείες, και η έννοια της δικαιοσύνης.
-H σχετικότητα της γνώσης και της αλήθειας (σχετικισμός), που οφείλεται στις πλάνες των αισθήσεων και την υποκειμενικότητα των αισθημάτων.
-Η προέλευση της θρησκείας και η κοινωνιολογική ερμηνεία των θρησκευτικών δοξασιών.
Βασικές Αρχές της Φιλοσοφίας του Πρωταγόρα:
Ανθρωποκεντρισμός & Σχετικισμός:
[Πάντων χρημάτων μέτρον εστίν άνθρωπος, των μεν όντων ως έστιν, των δε ουκ όντων ως ουκ έστιν...]
Απόδοση στην Νέα Ελληνική:
Για όλα τα πράγματα μέτρο είναι ο άνθρωπος, γι’ αυτά που υπάρχουν, ότι υπάρχουν, και γι’ αυτά που δεν υπάρχουν, ότι δεν υπάρχουν.
Ο Πρωταγόρας διακηρύσσει πως μέτρο για όλα τα πράγματα είναι ο άνθρωπος, θέση με την οποία έχουμε ένα πέρασμα από το θεοκεντρικό σύστημα-κριτήριο στο ανθρωποκεντρικό.
Γνωσιολογικός Σχετικισμός:
Ο ανθρωποκεντρισμός, του Πρωταγόρα μετεξελίσσεται σε υποκειμενισμό.
Πίστευε ότι δεν υπάρχει μία απόλυτη, αντικειμενική αλήθεια, αλλά μόνον υποκειμενικές-προσωπικές εντυπώσεις.
Για κάθε ζήτημα υπάρχουν 2 αντίθετες απόψεις γνωστοί ως Δισσοί Λόγοι και η γνώση βασίζεται στην αίσθηση.
Πολιτική & Αρετή:
Ο Πρωταγόρας θεωρούσε ότι η αρετή, ειδικά η πολιτική, μπορεί να διδαχθεί και είναι απαραίτητη για τη συμβίωση των ανθρώπων στις πόλεις.
Αγνωστικισμός:
Στο έργο του «Περί Θεών» δηλώνει ότι...
[Περι μέν θεών ουκ έχω ειδέναι ουθ’ ώς εισίν, ούθ’ ώς ουκ εισίν, ούθ΄οποίοί τινες ιδέαν. Πολλά γαρ τα κωλύοντα ειδέναι, ή τ΄άδηλότης και βραχύς ών ο βίος του ανθρώπου...]
(Σχετικά με τους θεούς, δεν μπορώ να γνωρίζω ούτε ότι υπάρχουν, ούτε ότι δεν υπάρχουν, ούτε ποια είναι η μορφή τους. Γιατί πολλά εμποδίζουν τη γνώση: η αδηλότητα (το ασαφές του θέματος) και η συντομία της ανθρώπινης ζωής...)
Ρητορική:
Ήταν δάσκαλος της ρητορικής, διδάσκοντας πώς να κάνει κανείς τον «ήττω λόγον κρείττω» (την πιο αδύναμη επιχειρηματολογία ισχυρότερη), μια ικανότητα απαραίτητη για τη δημοκρατική ζωή.
Σχέση με τη Φιλοσοφία:
Αν και συχνά τοποθετείται στους σοφιστές, η σκέψη του Πρωταγόρα ήταν θεμελιώδης για την εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.
Ο Πλάτωνας στον ομώνυμο διάλογο αν και ασκεί κριτική, παρουσιάζει τον Πρωταγόρα ως έναν σοβαρό διανοητή.
Η προσέγγισή του, που επικεντρώνεται στον άνθρωπο αντί για τη φυσική κοσμολογία, σηματοδότησε τη μεταστροφή της φιλοσοφικής έρευνας προς τον άνθρωπο και την κοινωνία.
Κορυφαίοι Σοφιστές:
Εκτός του ιδρυτή του σοφιστικού κινήματος Πρωταγόρα ήταν:
Ο Γοργίας από τους Λεοντίνους, Πρόδικος από την Κέα, ο Ιππίας από την Ήλιδα, ο Αλκιδάμας από την Ελέα, ο Θρασύμαχος από την Χαλκηδόνα, ο Λυκόφρων και ο Αντιφών ο Αθηναίος.
Καταληκτικά:
Στο σύνολο τους οι σοφιστές ως κίνημα θεωρούνται οι Διαφωτιστές της Αρχαιότητα, καθώς προώθησαν την κριτική σκέψη, την ορθολογική εξήγηση των φαινομένων και την αμφισβήτηση των κατεστημένων νόμων-αντίθεση νόμου-φύσης!
Τον 19ο αιώνα τους χαρακτήρισαν ως «Διαφωτιστές» και τη σοφιστική κίνηση ως τον «Αρχαίο Ελληνικό Διαφωτισμό».
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου