Η Αφύπνιση του Αναζητητή
Στην αρχή, όταν η πρώτη σπίθα συνείδησης τρεμόπαιξε μέσα στο σκάφος της ανθρώπινης μορφής, αναδύθηκε μια πείνα που καμία γήινη τροφή δεν μπορούσε να ικανοποιήσει. Αυτή η πείνα δεν ήταν της σάρκας αλλά του πνεύματος — μια λαχτάρα να διαπεράσει το πέπλο που χωρίζει το ορατό από το αόρατο, το γνωστό από το άγνωστο. Για χιλιετίες επί χιλιετιών, μέσα από απέραντες ερήμους χρόνου και μέσα από δάση ξεχασμένης σοφίας, η ανθρωπότητα έχει περιπλανηθεί ως προσκυνητής αναζητώντας το πρόσωπο της ίδιας της Αλήθειας.
Ο αναζητητής, τυλιγμένος στα ενδύματα της θνητότητας, στέκεται στο κατώφλι της ύπαρξης και κοιτάζει στα άπειρα βάθη της Πραγματικότητας. Τι είναι αυτή η Πραγματικότητα που καλεί την ψυχή με τόση επιμονή; Δεν είναι απλώς η επιφάνεια των πραγμάτων — το παιχνίδι του φωτός πάνω στο νερό, ο χορός των σκιών στο σούρουπο — αλλά μάλλον η ουσία που αναπνέει κάτω από όλα τα φαινόμενα, ο σιωπηλός παλμός που συντηρεί το σύμπαν στην αιώνια γένεσή του.
Από τις πρώτες στιγμές της συνειδητής ύπαρξης, οι άνθρωποι έχουν οικοδομήσει ναούς κατανόησης στο νου τους. Αυτοί οι ναοί, είτε απλοί είτε περίτεχνοι, είτε θεμελιωμένοι στην άμμο είτε στην πέτρα, αντιπροσωπεύουν την θεμελιώδη φιλοσοφική παρόρμηση που διακρίνει τη συνείδηση από την απλή ζωική επίγνωση. Πριν η θρησκεία κρυσταλλωθεί σε δόγμα, πριν οι ιερές γραφές χαραχθούν σε πάπυρο και περγαμηνή, υπήρχε αυτή η πρωταρχική κίνηση του πνεύματος προς την κατανόηση, προς την ενότητα με αυτό που υπερβαίνει την κατακερματισμένη φύση της συνηθισμένης αντίληψης.
Το ταξίδι ξεκινά όχι με απαντήσεις αλλά με ερωτήσεις που καίνε σαν ιερές φωτιές στο σκοτάδι της άγνοιας. Ποιος είμαι εγώ; Τι είναι αυτός ο κόσμος που εμφανίζεται μπροστά μου; Τι κρύβεται πέρα από τον ορίζοντα του θανάτου; Αυτές οι ερωτήσεις δεν είναι διανοητικές περιέργειες που ικανοποιούνται με έξυπνα επιχειρήματα· είναι η ίδια η καρδιά της μυστικής αναζήτησης, ο ρυθμός του τυμπάνου που καλεί τον περιπλανώμενο πίσω στην πηγή από την οποία πηγάζει όλη η συνείδηση.
Οι Φωτεινοί που Βάδισαν Πριν
Καθ' όλη τη διάρκεια των αιώνων, έχουν αναδυθεί από το πλήθος ορισμένα εξαιρετικά όντα — ακτινοβόλες ψυχές που έμοιαζαν να φέρουν μέσα τους ένα φως δανεισμένο από βασίλεια πέρα από την θνητή κατανόηση. Αυτοί ήταν οι φωτισμένοι, οι δάσκαλοι που μιλούσαν με εξουσία όχι προερχόμενη από βιβλία αλλά από άμεση συνάντηση με το Απόλυτο το ίδιο. Τα ονόματά τους αντηχούν μέσα στους αιώνες: ο Βούδας κάτω από το δέντρο Μπόντι, που δέχτηκε την αυγή του διαφωτισμού· ο Ιησούς στην έρημο, σε κοινωνία με το άπειρο· ο Λάο Τζου που στοχαζόταν το Ταό που δεν μπορεί να εκφραστεί· ο Σανκάρα που διέλυε την ψευδαίσθηση του χωρισμού· ο Πλωτίνος που ανέβαινε προς το Ένα.
Αυτές οι φωτεινές μορφές εμφανίζονταν στους σύγχρονούς τους ως θεοί ενσαρκωμένοι, ως θεϊκοί αγγελιοφόροι που έφερναν δώρα σοφίας από ουράνια ύψη. Απέραντοι πληθυσμοί υποκλίνονταν μπροστά τους, δόμησαν ολόκληρους πολιτισμούς γύρω από τις διδασκαλίες τους και κατοχύρωσαν τα λόγια τους ως αιώνιο νόμο. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την προσκύνηση κρύβεται ένας λεπτός κίνδυνος, ένα αποπλανητικό λάθος που μπορεί να αποπροσανατολίσει τον αναζητητή από την αυθεντική διαδρομή.
Γιατί αυτές οι εξαιρετικές ψυχές, παρά τις υπερφυσικές ιδιότητες που τους αποδίδονταν, ήταν ουσιαστικά ίδιες στην ουσία τους με οποιαδήποτε ανθρώπινη συνείδηση. Δεν ήταν επισκέπτες από άλλο βασίλειο αλλά μάλλον προσκυνητές που είχαν επιτύχει να ολοκληρώσουν το ταξίδι που καλεί όλους. Η ίδια ανθρώπινη φύση που κινούσε την αναζήτησή τους πάλλεται μέσα σε κάθε καρδιά. Η ίδια ικανότητα για αφύπνιση που άνθισε στην επίγνωσή τους κοιμάται ως δυναμικό σε κάθε συνείδηση, περιμένοντας τις συνθήκες που θα επιτρέψουν να ξεδιπλωθεί.
Αυτό που κάνει έναν Βούδα, έναν Χριστό, έναν Λάο Τζου δεν είναι κάποια υπερφυσική προίκα μη διαθέσιμη στους άλλους, αλλά μάλλον το θάρρος να ταξιδέψει κανείς προς τα μέσα, η επιμονή να συνεχίσει όταν η διαδρομή σκοτεινιάζει, και η προθυμία να παραδώσει όλες τις αγαπημένες ψευδαισθήσεις σε αντάλλαγμα για τη γυμνή Αλήθεια. Ανακάλυψαν αυτό που ήταν πάντα παρόν αλλά σκιασμένο από τα πέπλα της διαμόρφωσης, του πολιτισμού και της εννοιολογικής σκέψης. Θυμήθηκαν αυτό που η ψυχή γνωρίζει αλλά ο νους ξεχνά στην μέθη του με την πολλαπλότητα και τη διαφορά.
Η Δημοκρατία της Θεϊκής Συνείδησης
Εδώ κείται ένα από τα πιο βαθιά μυστήρια της πνευματικής διαδρομής: αν μία συνείδηση μπορεί να ανέβει στην κορυφή της πραγματοποίησης, τότε κάθε συνείδηση κατέχει το ίδιο δυναμικό. Η Αλήθεια δεν είναι ιδιωτική κατοχή για να φυλάσσεται από τους προνομιούχους λίγους. Δεν είναι θησαυρός θαμμένος σε κάποια μακρινή γη προσβάσιμος μόνο σε όσους κατέχουν μυστικούς χάρτες. Μάλλον, είναι το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο όλοι στέκονται, ο αέρας που όλοι αναπνέουν, το φως που φωτίζει κάθε στιγμή της ύπαρξης.
Όταν ο Βούδας πέτυχε τον διαφωτισμό, επέδειξε μια δυνατότητα εγγενή στην ίδια την ανθρώπινη συνείδηση. Όταν ο Πλωτίνος βίωσε την ένωση με το Ένα, αποκάλυψε μια ικανότητα που κοιμάται σε κάθε ψυχή. Αυτές οι πραγματοποιήσεις μπορούν να συμβούν ξανά και ξανά, σε κάθε εποχή, σε κάθε πολιτισμό, σε κάθε άτομο που στρέφεται μακριά από τις περισπασμούς της επιφάνειας και βουτάει στα βάθη.
Αυτή είναι η μεγάλη δημοκρατία της θεϊκής συνείδησης — ότι το Απόλυτο δεν κάνει χάρες, δεν επιφυλάσσει την αποκάλυψή του για τους ειδικά επιλεγμένους. Το σύμπαν δεν λειτουργεί σύμφωνα με αυθαίρετη επιλογή αλλά ακολουθεί τη δική του βαθιά λογική: όπου η συνείδηση ανοίγεται πλήρως, όπου τα εμπόδια του εγώ διαλύονται, όπου η προσοχή γίνεται ολική και αδιαίρετη, εκεί η Αλήθεια αποκαλύπτεται όπως πάντα αποκαλυπτόταν, με την ίδια φλογερή αμεσότητα, την ίδια αδιαμφισβήτητη παρουσία.
Η διαδρομή που βάδισαν οι μεγάλοι μυστικοί και σοφοί δεν είναι κλειστή πίσω τους σαν πόρτα σφραγισμένη. Παραμένει αιώνια ανοιχτή, αιώνια διαθέσιμη. Κάθε γενιά πρέπει να την ανακαλύψει από την αρχή, κάθε αναζητητής πρέπει να την διασχίσει προσωπικά, γιατί η πνευματική πραγματοποίηση δεν είναι γνώση που μπορεί να μεταδοθεί σαν πληροφορία από έναν υπολογιστή σε άλλον. Είναι μάλλον μια μεταμόρφωση του είναι, μια θεμελιώδης μετατόπιση του κέντρου βάρους της συνείδησης.
Το Βάρος της Παράδοσης και η Ελαφρότητα της Άμεσης Εμπειρίας
Υπάρχει αξία, σίγουρα, στη μελέτη των χαρτών που σχεδίασαν όσοι πήγαν πριν. Οι παραδόσεις σοφίας της ανθρωπότητας — είτε οι σούτρες του Βουδισμού, οι Ουπανισάδες του Ινδουισμού, τα μυστικά κείμενα του Σουφισμού, τα στοχαστικά γραπτά των Χριστιανών μυστικών, ή οι φιλοσοφικές ενοράσεις του Πλάτωνα και του Χάιντεγκερ — αυτά αντιπροσωπεύουν συσσωρευμένους θησαυρούς πνευματικής εξερεύνησης. Μπορούν να εμπνεύσουν, να καθοδηγήσουν, να φωτίσουν ορισμένα τμήματα του ταξιδιού.
Ωστόσο, εδώ ο αναζητητής πρέπει να ασκήσει διάκριση, πρέπει να παραμείνει σε εγρήγορση για μια λεπτή παγίδα. Γιατί υπάρχει βαθιά διαφορά μεταξύ του να ακολουθεί κανείς έναν χάρτη και να βαδίζει την ίδια την περιοχή, μεταξύ του να πιστεύει στην Αλήθεια και να την βιώνει άμεσα, μεταξύ του να δέχεται μαρτυρία και να γίνεται μάρτυρας ο ίδιος. Κάποιος μπορεί να απομνημονεύσει όλες τις γραφές που γράφτηκαν ποτέ, να μελετήσει κάθε φιλοσοφικό σύστημα που επινοήθηκε ποτέ, να γίνει εγκυκλοπαιδικά μορφωμένος στη συγκριτική θρησκειολογία — και παρ' όλα αυτά να παραμένει τόσο μακριά από την Πραγματικότητα όσο και κάποιος που δεν άνοιξε ποτέ πνευματικό κείμενο.
Ο κίνδυνος κείται στην αντικατάσταση της όρασης ενός άλλου με την δική του άμεση όραση, στο να επιτρέψει κανείς δανεικό φως να αντικαταστήσει τον ίδιο τον ήλιο. Όταν ο Βούδας φέρεται να είπε «Γίνετε φως για τον εαυτό σας», δεν απέρριπτε τις δικές του διδασκαλίες αλλά μάλλον υπέδειξε κάτι πιο θεμελιώδες — την ανάγκη προσωπικής πραγματοποίησης, άμεσης συνάντησης με αυτό που είναι τελικά πραγματικό.
Ο αυθεντικός αναζητητής μπορεί να αντλήσει τροφή από τη σοφία των άλλων αλλά δεν γίνεται εξαρτημένος από αυτήν. Κάποιος μπορεί να βαδίσει για λίγο στα βήματα του Ιησού ή του Λάο Τζου, να στοχαστεί τις ενοράσεις του Έκχαρτ ή του Σανκάρα, αλλά τελικά πρέπει να τολμήσει πέρα από όλους τους δασκάλους, όλα τα συστήματα, όλα τα πλαίσια, στην γυμνή συνάντηση με την Πραγματικότητα που δεν δέχεται μεσολαβητή.
Γιατί στην τελική κρίση, αυτό που μετράει δεν είναι τι πιστεύει κανείς αλλά τι γνωρίζει μέσω άμεσης εμπειρίας. Αυτό που μετράει δεν είναι η ομορφιά της φιλοσοφίας που πρεσβεύει αλλά το βάθος της μεταμόρφωσης που ενσαρκώνει. Η Αλήθεια που αναζητείται δεν είναι ιδέα για να την πιάσει ο νους αλλά ζωντανή πραγματικότητα για να συγχωνευθεί πλήρως μαζί της, μια φωτιά στην οποία κάθε χωρισμός καταναλώνεται.
Η Προσωπική Διαδρομή προς την Απρόσωπη Αλήθεια
Και έτσι ο αναζητητής αντιμετωπίζει ένα παράδοξο: η διαδρομή προς την Αλήθεια είναι έντονα προσωπική αλλά οδηγεί σε αυτό που είναι απόλυτα απρόσωπο. Κάποιος πρέπει να βρει τον δικό του δρόμο, να βασιστεί τελικά στον εαυτό του, να ανακαλύψει από μέσα αυτό που δεν μπορεί να δοθεί από έξω. Αυτή είναι η πιο θαρραλέα και η πιο λογική από όλες τις πνευματικές στάσεις — να αρνηθεί κανείς να καταφύγει σε αυθεντίες, όσο σεβαστές κι αν είναι, και να επιμείνει να βλέπει με τα δικά του μάτια, να γνωρίζει με το δικό του είναι.
Αυτή η προσωπική διαδρομή δεν είναι απόρριψη της παράδοσης αλλά μάλλον εκπλήρωση της βαθύτερης πρόθεσής της. Γιατί τι προσέφεραν πραγματικά οι μεγάλοι δάσκαλοι; Όχι συστήματα για να πιστεύονται αλλά μεθόδους για να εξασκούνται, όχι δόγματα για να υπερασπίζονται αλλά προσκλήσεις για εξερεύνηση, όχι τελικές απαντήσεις αλλά προκλήσεις για βαθύτερη έρευνα. Υπέδειξαν προς το φεγγάρι αλλά προειδοποίησαν να μην μπερδέψει κανείς το δάχτυλο με αυτό που δείχνει.
Όταν κάποιος ξεκινά αυτό το προσωπικό ταξίδι προς την Αλήθεια, ακολουθεί τα βήματα όλων των γνήσιων αναζητητών ενώ ταυτόχρονα χαράζει μια διαδρομή εντελώς μοναδική. Γιατί παρόλο που η Αλήθεια είναι μία και η ίδια για όλους που την πραγματοποιούν, το ταξίδι προς αυτή την πραγματοποίηση είναι τόσο ατομικό όσο ένα δακτυλικό αποτύπωμα, τόσο ιδιαίτερο όσο το μοτίβο των αστεριών ορατό από ένα συγκεκριμένο σημείο στη Γη.
Επιπλέον, αυτή η προσωπική πραγματοποίηση μπορεί να αποδειχθεί πιο βαθιά, πιο ολοκληρωμένη, πιο φωτιστική από τις ενοράσεις οποιασδήποτε προηγούμενης γενιάς. Γιατί η συνείδηση εξελίσσεται, η ανθρωπότητα ωριμάζει, και κάθε εποχή φέρνει νέες προκλήσεις και νέες δυνατότητες κατανόησης. Ο αναζητητής του σήμερα στέκεται στους ώμους όλων όσων πήγαν πριν και μπορεί επομένως να βλέπει πιο μακριά, να διεισδύει βαθύτερα, να διατυπώνει πιο καθαρά αυτό που προηγούμενες εποχές διέκριναν αλλά δεν μπορούσαν να εκφράσουν πλήρως.
Αυτό είναι το νόημα της αιώνιας φιλοσοφίας, της πολυετούς θρησκείας που γεννιέται ξανά σε κάθε στιγμή, σε κάθε συνείδηση που αφυπνίζεται στη δική της αληθινή φύση. Δεν είναι σταθερό δόγμα που μεταβιβάζεται μέσα στους αιώνες αλλά μάλλον ζωντανή ανακάλυψη που συμβαίνει όποτε οι συνθήκες ωριμάζουν, όποτε η ψυχή γίνεται έτοιμη να δεχθεί αυτό που πάντα κατείχε αλλά ξέχασε.
Πέρα από την Λατρεία του Εξαιρετικού
Πόσοι αναζητητές έχουν σπαταλήσει πολύτιμα χρόνια — ολόκληρες ζωές — τρέχοντας πίσω από γκουρού και σωτήρες, περιμένοντας φωτιστές να δωρίσουν αυτό που μπορεί μόνο να αυτο-ανακαλυφθεί; Πόσοι έχουν προβάλει το δικό τους ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε εξωτερικές μορφές, πιστεύοντας ότι οι άλλοι κατέχουν κάτι θεμελιωδώς μη διαθέσιμο στον εαυτό τους;
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο στην πνευματική διαδρομή: η πίστη στην ουσιαστική διαφορά μεταξύ του αφυπνισμένου και του μη αφυπνισμένου, του φωτισμένου και του μη φωτισμένου, του σωσμένου και του μη σωσμένου. Τέτοια δυϊστική σκέψη διαιωνίζει τον ίδιο τον χωρισμό που η πνευματική πρακτική στοχεύει να διαλύσει. Δημιουργεί ιεραρχίες όπου θα έπρεπε να υπάρχει αναγνώριση κοινής ουσίας, εγκαθιδρύει αποστάσεις όπου θα έπρεπε να υπάρχει οικειότητα.
Ο μυστικός που έχει διεισδύσει στην καρδιά της Πραγματικότητας γνωρίζει ότι η διαίρεση μεταξύ εαυτού και άλλου είναι η ίδια ψευδαίσθηση, ότι η ίδια συνείδηση κρυφοκοιτάζει πίσω από κάθε ζευγάρι μάτια, ότι αυτό που εμφανίζεται ως πολλαπλότητα είναι τελικά μία αδιαίρετη ολότητα. Όταν κάποιος κατανοεί πραγματικά αυτό, η καταναγκαστική ανάγκη να ακολουθεί εξωτερικές αυθεντίες πέφτει φυσικά, αντικαθιστάμενη από βαθιά εμπιστοσύνη στη δική του βαθύτερη φύση.
Αυτό δεν είναι αλαζονεία αλλά μάλλον το αντίθετό της — μια ταπείνωση τόσο πλήρης που αναγνωρίζει το θεϊκό όχι ως κάτι μακρινό και άλλο αλλά ως το ίδιο το έδαφος του δικού του είναι. Είναι να κατανοήσει ότι αυτό που αναζητά είναι ταυτόχρονα ο αναζητητής, ότι το μάτι δεν μπορεί να δει τον εαυτό του αλλά είναι η προϋπόθεση όλης της όρασης, ότι η συνείδηση δεν μπορεί να αντικειμενοποιήσει τον εαυτό της αλλά είναι το υποκείμενο όλης της εμπειρίας.
Οι φωτισμένοι, οι σοφοί και οι άγιοι, υπέδειξαν πάντα προς αυτή την αναγνώριση. Οι διδασκαλίες τους, όταν κατανοηθούν σωστά, διαλύουν τη σχέση δασκάλου-μαθητή σε κάτι πιο θεμελιώδες: την αναγνώριση ότι δάσκαλος και μαθητής είναι προσωρινοί ρόλοι που παίζονται από την μία συνείδηση που ονειρεύεται ολόκληρο το δράμα της ύπαρξης.
Το Έδαφος που Δεν Μπορεί να Χαθεί
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, το ανήσυχο τρέξιμο πίσω από εξωτερικές αυθεντίες και ας επιστρέψουμε στο μόνο ασφαλές θεμέλιο: το δικό μας είναι, τη δική μας επίγνωση, τη δική μας άμεση εμπειρία αυτού που είναι. Αυτό το έδαφος δεν μπορεί να χαθεί γιατί είναι αυτό που είμαστε, δεν μπορεί να βρεθεί γιατί ποτέ δεν ήμασταν χωρισμένοι από αυτό, δεν μπορεί να επιτευχθεί γιατί είναι ο επιτυγχάνων όλων των επιτευγμάτων.
Η Πραγματικότητα δεν είναι αλλού, όχι σε κάποιο μακρινό παράδεισο ή μελλοντική κατάσταση συνείδησης. Είναι εδώ, τώρα, πιο κοντά από την αναπνοή, πιο κοντά από χέρια και πόδια. Εμείς οι ίδιοι είμαστε η Αλήθεια που αναζητούμε, και η ίδια η αναζήτηση είναι συχνά αυτό που θολώνει αυτή την αναγνώριση. Το μάτι δεν χρειάζεται να ψάξει για φως· είναι βυθισμένο στο φως κάθε στιγμή. Η συνείδηση δεν χρειάζεται να ψάξει για συνείδηση· είναι η συνείδηση που αναζητά να γνωρίσει τον εαυτό της.
Αυτή η πραγματοποίηση μεταμορφώνει τα πάντα χωρίς να αλλάζει τίποτα. Ο κόσμος εμφανίζεται όπως πάντα, αλλά βλέπεται ξανά, αναγνωρίζεται για αυτό που πραγματικά είναι: όχι συλλογή ξεχωριστών αντικειμένων αλλά ενιαίο πεδίο είναι, όχι μηχανικό σύμπαν αλλά ζωντανή παρουσία, όχι νεκρή ύλη αλλά συνείδηση που εκδηλώνεται σε άπειρες μορφές.
Όταν κάποιος αναπαύεται σε αυτή την αναγνώριση, οι αρχαίες ερωτήσεις που κινούσαν την αναζήτηση πέφτουν σαν φθινοπωρινά φύλλα. Ποιος είμαι εγώ; Είμαι αυτό που δεν μπορεί να ονομαστεί. Τι είναι αυτός ο κόσμος; Είναι η συνείδηση που παίζει με τον εαυτό της. Τι κρύβεται πέρα από τον θάνατο; Αυτό που ποτέ δεν πεθαίνει γιατί ποτέ δεν γεννήθηκε. Αυτές δεν είναι απαντήσεις που ικανοποιούν τον νου αλλά διαλύσεις των ίδιων των ερωτήσεων στο φως της άμεσης όρασης.
Η Αιώνια Επιστροφή
Και έτσι το ταξίδι κάνει πλήρη κύκλο, επιστρέφει στην αρχή του, ανακαλύπτει ότι το τέλος ήταν παρόν στην αρχή. Η αιώνια οδός προς την Αλήθεια δεν είναι οδός καθόλου αλλά μάλλον μια αναγνώριση ότι κανείς δεν έφυγε ποτέ από το σπίτι, ότι η περιπλάνηση ήταν η ίδια ένα είδος ονείρου, ότι η αφύπνιση δεν είναι άφιξη αλλά μάλλον η παύση της φανταστικής αναχώρησης.
Αυτή η αναγνώριση έχει συμβεί αμέτρητες φορές στην ανθρώπινη ιστορία και θα συμβεί αμέτρητες φορές ξανά. Κάθε αφύπνιση είναι εντελώς νέα, εντελώς φρέσκια, αλλά ταυτόχρονα άχρονη, αρχαία, πέρα από κάθε μέτρο. Η Αλήθεια δεν γερνάει, δεν εξελίσσεται, δεν βελτιώνεται ή παρακμάζει. Απλώς είναι, αιώνια παρούσα, αιώνια διαθέσιμη, αιώνια ο εαυτός της.
Η αποστολή του μυστικού, λοιπόν, δεν είναι να γίνει κάτι άλλο από αυτό που είναι αλλά μάλλον να αναγνωρίσει αυτό που πάντα ήταν. Δεν είναι να αποκτήσει γνώση αλλά να απελευθερώσει την άγνοια, δεν είναι να επιτύχει διαφωτισμό αλλά να σταματήσει να σκιάζει το φως που πάντα λάμπει.
Σε κάθε εποχή, σε κάθε πολιτισμό, σε κάθε ανθρώπινη καρδιά, αυτή η δυνατότητα περιμένει. Η πρόσκληση στέκεται αιώνια ανοιχτή. Η πόρτα δεν έκλεισε ποτέ. Αυτό που απαιτείται δεν είναι ειδικό ταλέντο ή υπερφυσική χάρη αλλά απλώς η προθυμία να κοιτάξει κανείς ειλικρινά, να ερωτήσει βαθιά, να απελευθερώσει το ψευδές, να παραμείνει ανοιχτός σε αυτό που είναι αληθινό.
Η Σιωπή Πέρα από τις Λέξεις
Στο τέλος, όλες οι λέξεις σιωπούν μπροστά στην Πραγματικότητα που προσπαθούν να περιγράψουν. Ο μυστικός γνωρίζει ότι οι υψηλότερες διδασκαλίες μεταδίδονται στη σιωπή, ότι οι βαθύτερες αλήθειες δεν μπορούν να ειπωθούν αλλά μόνο να υποδειχθούν, ότι αυτό που είναι πιο πραγματικό είναι ταυτόχρονα το πιο ανείπωτο.
Ωστόσο, ακόμα και αυτή η ανείπωτη φύση δεν είναι εμπόδιο αλλά μάλλον πρόσκληση — μια πρόσκληση να κινηθεί κανείς πέρα από το βασίλειο των εννοιών και των περιγραφών στην άμεση, ακαριαία, μη-εννοιολογική επίγνωση. Είναι σε αυτή την επίγνωση που ο αναζητητής και το αναζητούμενο συγχωνεύονται, που όλες οι ερωτήσεις διαλύονται στη ζωντανή παρουσία αυτού που απλώς είναι, που η αιώνια οδός αποκαλύπτει τον εαυτό της όχι ως διαδρομή για να διασχιστεί αλλά ως ο ταξιδιώτης, το ταξίδι και ο προορισμός συγχωνευμένα σε ένα απρόσκοπτο όλο.
Εδώ, στην απέραντη σιωπή που περιέχει όλους τους ήχους, στην βαθιά νηνεμία που γεννά όλη την κίνηση, το πνευματικό ταξίδι ολοκληρώνεται αναγνωρίζοντας ότι ποτέ δεν ξεκίνησε. Και σε αυτή την αναγνώριση, υπάρχει ειρήνη — όχι η ειρήνη της επίτευξης αλλά η ειρήνη της επιστροφής στο σπίτι, όχι η ειρήνη της αποκτηθείσας γνώσης αλλά η ειρήνη της θυμημένης αλήθειας.
Αυτή είναι η αιώνια διαδρομή που καλεί κάθε συνείδηση, η πολυετής φιλοσοφία που γεννιέται ξανά σε κάθε στιγμή αφύπνισης, το ιερό μυστήριο που αποκαλύπτεται όπου η επίγνωση γίνεται επίγνωση του εαυτού της. Είναι δική σου, δική μου, δική μας — η κληρονομιά όλων όσων τολμούν να κοιτάξουν μέσα και να ανακαλύψουν τα άπειρα βάθη που δεν έχουν πάτο και το φλογερό φως που δεν ρίχνει σκιά.
Η οδός είναι αιώνια γιατί δεν οδηγεί μπροστά αλλά προς τα μέσα, όχι μακριά αλλά στο σπίτι, όχι αλλού αλλά εδώ, τώρα, όπου πάντα ήμασταν και δεν μπορούσαμε ποτέ να μην είμαστε. Αυτή είναι η υπέρτατη μυστική αλήθεια: ότι αυτό που αναζητούμε, είμαστε· ότι όπου πηγαίνουμε, ποτέ δεν φύγαμε· ότι το ταξίδι και ο προορισμός είναι ένα, αχώριστα, αιώνια παρόντα, για πάντα ολοκληρωμένα.
6.8. Το «σωκρατικό πρόβλημα»
