Μάλλον οι περισσότεροι αναζητάμε κάποιου είδους ευτυχία, κάποιου είδους ειρήνη· σε έναν κόσμο που μαστίζεται από αναταραχές, πολέμους, έριδες, συγκρούσεις, επιθυμούμε ένα καταφύγιο όπου μπορεί να υπάρξει ειρήνη. Νομίζω αυτό θέλουμε οι περισσότεροι. Έτσι, επιδιώκουμε, πηγαίνουμε από τον ένα ηγέτη στον άλλο, από τη μια θρησκευτική οργάνωση στην άλλη, από τον ένα Δάσκαλο στον άλλο.
Αναζητάμε άραγε την ευτυχία ή κάποια μορφή ικανοποίησης από την οποία ελπίζουμε να αποκομίσουμε ευτυχία; Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ευτυχία και την ικανοποίηση. Είναι δυνατόν να αναζητήσετε την ευτυχία; Ίσως μπορείτε να βρείτε ικανοποίηση, αλλά είναι βέβαιο πως δεν θα βρείτε ευτυχία.
Η ευτυχία είναι παράγωγο· είναι επακόλουθο κάποιου άλλου πράγματος. Έτσι, προτού αφιερώσουμε τον νου και την καρδιά μας σε κάτι που απαιτεί ιδιαίτερη αφοσίωση, προσοχή, σκέψη, φροντίδα, πρέπει να διαπιστώσουμε τι είναι αυτό που αναζητάμε· αν είναι η ευτυχία ή η ικανοποίηση.
Για να γνωρίσει κάποιος τη χαρά πρέπει να φτάσει βαθιά
Ελάχιστοι απολαμβάνουμε το οτιδήποτε. Νιώθουμε ελάχιστη χαρά βλέποντας το ηλιοβασίλεμα, ή την πανσέληνο, ή έναν όμορφο άνθρωπο, ή ένα υπέροχο δέντρο, ή ένα πουλί που πετάει, ή έναν χορό. Δεν απολαμβάνουμε πραγματικά τίποτε. Το κοιτάζουμε, επιφανειακά διασκεδάζουμε ή ενθουσιαζόμαστε με αυτό, έχουμε μια αίσθηση που αποκαλούμε χαρά. Αλλά η τέρψη είναι κάτι πολύ βαθύτερο, που πρέπει να κατανοηθεί και να εξεταστεί…
Μεγαλώνοντας, αν και θέλουμε να απολαμβάνουμε πράγματα, το καλό φεύγει από μέσα μας· θέλουμε να απολαμβάνουμε άλλου είδους αισθήσεις — πάθη, λαγνεία, εξουσία, αξιώματα. Αυτά είναι όλα τα συνηθισμένα πράγματα της ζωής, αν και είναι επιφανειακά· δεν πρέπει να καταδικαστούν, ούτε να δικαιολογηθούν, αλλά να κατανοηθούν και να τους αποδοθεί η κατάλληλη θέση. Αν τα καταδικάσετε ως ανάξια, ως σαρκικά, ανόητα ή μη πνευματικά, καταστρέφετε ολόκληρη τη διεργασία της ζωής…
Για να γνωρίσει κάποιος τη χαρά πρέπει να φτάσει πολύ πιο βαθιά. Η χαρά δεν είναι απλή αίσθηση. Απαιτεί εκπληκτική εκλέπτυνση του νου, αλλά όχι την εκλέπτυνση του εαυτού που οικειοποιείται ολοένα και περισσότερα. Ένας τέτοιος εαυτός, ένας τέτοιος άνθρωπος, δεν μπορεί ποτέ να κατανοήσει αυτή την κατάσταση χαράς στην οποία το υποκείμενο της χαράς δεν υφίσταται. Πρέπει να γίνει κατανοητό αυτό το εκπληκτικό πράγμα· διαφορετικά, η ζωή γίνεται πολύ μικρή, ποταπή, επιφανειακή — γεννιέσαι, αποκτάς μερικές γνώσεις, υποφέρεις, κάνεις παιδιά, έχεις ευθύνες, βγάζεις χρήματα, διασκεδάζεις λίγο τον νου και πεθαίνεις.
Η ευτυχία δεν επιδιώκεται
Τι εννοείτε με τη λέξη ευτυχία; Μερικοί θα πουν πως ευτυχία είναι να παίρνεις αυτό που θέλεις. Θέλετε ένα αυτοκίνητο, και το αποκτάτε, και είστε ευτυχισμένοι. Θέλω ένα σάρι ή ρούχα· θέλω να πάω στην Ευρώπη, και αν τα καταφέρω, είμαι ευτυχισμένος. Θέλω να γίνω ο… σπουδαιότερος πολιτικός, και αν τα καταφέρω, είμαι ευτυχισμένος· αν δεν τα καταφέρω, είμαι δυστυχισμένος.
Έτσι, αυτό που αποκαλείτε ευτυχία είναι να αποκτάτε αυτό που θέλετε, επιτεύγματα ή επιτυχία, να γίνετε ευγενείς, να έχετε ό,τι θέλετε. Αν επιθυμείτε κάτι και μπορείτε να το αποκτήσετε, νιώθετε τρισευτυχισμένοι, δεν απογοητεύεστε. Αλλά αν δεν καταφέρετε να αποκτήσετε αυτό που επιθυμείτε, τότε αρχίζει η δυστυχία.
Όλους μάς απασχολεί αυτό, όχι μόνο τους πλούσιους και τους φτωχούς. Οι πλούσιοι και οι φτωχοί θέλουν όλοι να αποκτήσουν κάτι για τον εαυτό τους, για την οικογένειά τους, για την κοινωνία· και αν τους εμποδίσουν, αν τους σταματήσουν, θα είναι δυστυχισμένοι. Δεν συζητάμε, δεν λέμε ότι οι φτωχοί δεν πρέπει να αποκτούν αυτό που επιθυμούν. Αυτό δεν είναι το πρόβλημα. Προσπαθούμε να ανακαλύψουμε τι είναι ευτυχία και κατά πόσο η ευτυχία είναι κάτι που το συνειδητοποιείτε.
Τη στιγμή που συνειδητοποιείτε πως είστε ευτυχισμένοι, πως έχετε πολλά, είναι αυτό ευτυχία; Τη στιγμή που συνειδητοποιείτε πως είστε ευτυχισμένοι, δεν είναι ευτυχία, σωστά; Έτσι δεν μπορείτε να κυνηγήσετε την ευτυχία. Τη στιγμή που συνειδητοποιείτε πως είστε ταπεινοί, δεν είστε ταπεινοί. Η ευτυχία, λοιπόν, δεν επιδιώκεται· έρχεται. Και αν την επιδιώξετε, θα σας ξεφύγει.
Η ευτυχία δεν είναι αίσθηση
Ο νους δεν μπορεί να βρει ποτέ την ευτυχία. Η ευτυχία δεν είναι κάτι που το επιδιώκεις και το βρίσκεις ως αίσθηση. Η αίσθηση μπορεί και βρίσκεται ξανά και ξανά, γιατί συνέχεια χάνεται· αλλά η ευτυχία δεν μπορεί να βρεθεί. Η ευτυχία που αναπολούμε είναι μόνο μια αίσθηση, μια αντίδραση αποδοχής ή απόρριψης του παρόντος. Ό,τι πέρασε δεν είναι ευτυχία· η βίωση της ευτυχίας που πέρασε είναι αίσθηση, γιατί η ενθύμηση είναι το παρελθόν και το παρελθόν είναι αίσθηση. Η ευτυχία δεν είναι αίσθηση.
Αυτό που γνωρίζετε είναι το παρελθόν, όχι το παρόν· και το παρελθόν είναι αίσθηση, αντίδραση, μνήμη. Θυμάστε ότι ήσαστε ευτυχισμένοι· και μπορεί το παρελθόν να πει τι είναι ευτυχία; Μπορεί να ανακαλέσει, αλλά όχι να είναι. Η αναγνώριση δεν είναι ευτυχία· η γνώση της ευτυχίας δεν είναι ευτυχία. Αναγνώριση είναι η αντίδραση της μνήμης· και μπορεί ο νους, το σύμπλεγμα των αναμνήσεων, των εμπειριών, να είναι ποτέ ευτυχισμένος; Η ίδια η αναγνώριση αποτρέπει τη βίωση.
Όταν συνειδητοποιείτε ότι είστε ευτυχισμένοι, υπάρχει ευτυχία; Όταν υπάρχει ευτυχία, το συνειδητοποιείτε; Η συνειδητοποίηση έρχεται μόνο με τη σύγκρουση, τη σύγκρουση της ενθύμησης του περισσότερου. Ευτυχία δεν είναι η ενθύμηση του περισσότερου. Όπου υπάρχει σύγκρουση, δεν υπάρχει ευτυχία. Σύγκρουση υπάρχει όπου βρίσκεται ο νους. Η σκέψη σε όλα τα επίπεδα είναι η αντίδραση της μνήμης, κι έτσι η σκέψη αναπόφευκτα γεννάει σύγκρουση. Η σκέψη είναι αίσθηση, και η αίσθηση δεν είναι ευτυχία. Οι αισθήσεις αναζητούν συνεχώς ικανοποίηση. Ο σκοπός είναι αίσθηση, αλλά η ευτυχία δεν είναι σκοπός· δεν μπορεί να επιδιωχτεί.
Βρίσκεται η ευτυχία μέσα από κάτι;
Αναζητάμε την ευτυχία μέσα από πράγματα, μέσα από σχέσεις, μέσα από σκέψεις, ιδέες. Έτσι, τα πράγματα, οι σχέσεις και οι ιδέες γίνονται το πιο σημαντικό, όχι η ευτυχία. Όταν αναζητάμε την ευτυχία μέσα από κάτι, τότε αυτό αποκτά μεγαλύτερη αξία από την ίδια την ευτυχία. Όταν διατυπώνεται κατ’ αυτόν τον τρόπο, το πρόβλημα ακούγεται απλό, και είναι απλό.
Αναζητάμε την ευτυχία στα αποκτήματα, στην οικογένεια, στη φήμη· τότε τα αποκτήματα, η οικογένεια, η ιδέα γίνονται πιο σημαντικά, διότι τότε η ευτυχία επιδιώκεται χρησιμοποιώντας κάποιο μέσο, και τότε το μέσο καταστρέφει τον σκοπό.
Μπορεί άραγε η ευτυχία να βρεθεί με οποιοδήποτε μέσο, με οτιδήποτε κατασκεύασε χέρι ή νους ανθρώπου; Τα πράγματα, οι σχέσεις και οι ιδέες είναι τόσο εφήμερα, πάντοτε μας προκαλούν δυστυχία…
Τα πράγματα είναι εφήμερα, φθείρονται και χάνονται· η σχέση είναι συνεχής τριβή και ο θάνατος παραμονεύει· οι ιδέες και οι πεποιθήσεις δεν έχουν καμία σταθερότητα, καμία μονιμότητα. Αναζητάμε την ευτυχία σε αυτές, κι όμως δεν συνειδητοποιούμε πόσο εφήμερες είναι. Έτσι, η θλίψη γίνεται ο πιστός μας σύντροφος και το πώς θα την ξεπεράσουμε το πρόβλημά μας.
Για να ανακαλύψουμε το αληθινό νόημα της ευτυχίας πρέπει να εξερευνήσουμε τον ποταμό της αυτογνωσίας.
Η αυτογνωσία δεν είναι αυτοσκοπός. Κάθε ρεύμα δεν έχει μια πηγή; Κάθε μεμονωμένη σταγόνα νερού, από την αρχή μέχρι το τέλος, φτιάχνει τον ποταμό. Το να φαντάζεστε ότι θα βρείτε την ευτυχία στην πηγή είναι λάθος. Θα τη βρείτε εκεί όπου είστε στο ποτάμι της αυτογνωσίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου