Κατάλογοι αθεϊστών: Κατάλογος αθεϊστών φιλοσόφων

Ο αθεϊσμός είναι, με μια ευρεία έννοια, η έλλειψη πίστης στην ύπαρξη θεοτήτων . In a narrower sense, atheism is simply the absence of belief that any deities exist. Με τη στενότερη έννοια, ο αθεϊσμός είναι απλώς η απουσία πεποίθησης ότι υπάρχουν οποιεσδήποτε θεότητες. This is a compilation of the various lists of atheists with articles in Wikipedia. Αυτή είναι μια συλλογή των διαφόρων λιστών αθεϊστών με άρθρα στην Wikipedia. Living persons in these lists are people whose atheism is relevant to their notable activities or public life, and who have publicly identified themselves as atheists. Τα πρόσωπα που ζουν σε αυτούς τους καταλόγους είναι άνθρωποι των οποίων ο αθεϊσμός σχετίζεται με τις αξιοσημείωτες δραστηριότητες ή τη δημόσια ζωή τους και οι οποίοι έχουν αναγνωριστεί δημόσια ως αθεϊστές.

Υπήρξαν πολλοί φιλόσοφοι στην καταγεγραμμένη ιστορία που ήταν άθεοι . This is a list of atheist philosophers with articles in Wikipedia. Αυτός είναι ένας κατάλογος αθεϊσών φιλοσόφων με άρθρα στην Wikipedia. Living persons in this list are people relevant to their notable activities or public life, and who have publicly identified themselves as atheists. Τα πρόσωπα που ζουν σε αυτόν τον κατάλογο είναι άτομα που σχετίζονται με τις αξιοσημείωτες δραστηριότητες ή τη δημόσια ζωή τους και έχουν αναγνωριστεί δημοσίως ως αθεϊστές.

 

• Zakī al-Arsūzī (1899–1968): Syrian philosopher, philologist, sociologist, historian, Arab nationalist , and one of the major founders of Ba'athism . Zakī al-Arsūzī (1899-1968): Συριακός φιλόσοφος, φιλόλογος, κοινωνιολόγος, ιστορικός, αραβικός εθνικιστής και ένας από τους βασικούς ιδρυτές του Μπααθισμού . ^{[1] [1]}
• John Anderson (1893–1962): Scottish-born Australian philosopher , founder of the empirical philosophy known as 'Sydney realism'. John Anderson (1893-1962): Αυστραλός φιλόσοφος γεννημένος στη Σκωτία, ιδρυτής της εμπειρικής φιλοσοφίας γνωστής ως «πραγματισμός Σίδνεϊ». ^{[2] [2]}
• Louise Antony (1953–): American philosopher and professor at the University of Massachusetts Amherst , who specializes in philosophy of mind , epistemology , feminist theory , and philosophy of language . Louise Antony (1953-): Αμερικανός φιλόσοφος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Amherst , ο οποίος ειδικεύεται στη φιλοσοφία του νου , την επιστημολογία , τη φεμινιστική θεωρία και τη φιλοσοφία της γλώσσας . ^{[3] [3]}
• AJ Ayer (1910–1989): British philosopher and an advocate of logical positivism . AJ Ayer (1910-1989): Βρετανός φιλόσοφος και υποστηρικτής του λογικού θετικισμού . Though he viewed the concept of God existing as meaningless, he described himself as an atheist. Αν και θεώρησε την έννοια του Θεού που υπήρχε ως άνευ σημασίας, περιγράφει τον εαυτό του ως άθεο. ^{[4] [5] [6] [4] [5] [6]}
• Julian Baggini (1968–): British writer specialising in the philosophy of identity, author of Atheism: A Very Short Introduction . Julian Baggini (1968-): Βρετανός συγγραφέας που ειδικεύεται στη φιλοσοφία της ταυτότητας, συγγραφέας του αθεϊσμού: Μια πολύ σύντομη εισαγωγή . ^{[7] [7]}
• Mikhail Bakunin (1814–1876): Russian philosopher , writer and anarchist . Μιχαήλ Μπακούνιν (1814-1876): Ρώσος φιλόσοφος , συγγραφέας και αναρχικός . ^{[8] [8]}
• Roland Barthes (1915–1980): French literary theorist, philosopher, linguist, critic and semiotician. Roland Barthes (1915-1980): Γάλλος λογοτέχνης θεωρητικός, φιλόσοφος, γλωσσολόγος, κριτικός και σημειωτιστής. ^{[9] [9]}
• Georges Bataille (1897–1962): French intellectual and literary figure. Georges Bataille (1897-1962): Γαλλική πνευματική και λογοτεχνική φιγούρα. He was the author of Story of the Eye , and his writings explored areas relating to philosophy, mysticism, and eroticism. Ήταν ο συντάκτης της ιστορίας του ματιού , και τα γραπτά του διερεύνησαν τομείς που σχετίζονται με τη φιλοσοφία, τον μυστικισμό και τον ερωτισμό. ^{[10] [10]}
• Bruno Bauer (1809–1882): German philosopher, theologian and historian, the first propounder of the Jesus myth hypothesis . Ο Bruno Bauer (1809-1882): Γερμανός φιλόσοφος, θεολόγος και ιστορικός, ο πρώτος προπαγανδιστής της υπόθεσης του μύθου του Ιησού . ^{[11] [11]}
• Jean Baudrillard (1929–2007): French sociologist, philosopher, cultural theorist, political commentator and photographer. Jean Baudrillard (1929-2007): Γάλλος κοινωνιολόγος, φιλόσοφος, πολιτιστικός θεωρητικός, πολιτικός σχολιαστής και φωτογράφος. ^{[12] [13] [12] [13]}
• Simone de Beauvoir (1908–1986): French author and existentialist philosopher. Simone de Beauvoir (1908-1986): Γάλλος συγγραφέας και υπαρξιακός φιλόσοφος. Beauvoir wrote novels and monographs on philosophy, politics, social issues and feminism. Ο Beauvoir έγραψε μυθιστορήματα και μονογραφίες για τη φιλοσοφία, την πολιτική, τα κοινωνικά θέματα και το φεμινισμό. ^{[14] [15] [14] [15]}
• Jeremy Bentham (1748–1832): English author, jurist, philosopher, and legal and social reformer. Jeremy Bentham (1748-1832): Άγγλος συγγραφέας, νομικός, φιλόσοφος και νομικός και κοινωνικός μεταρρυθμιστής. He is best known for his advocacy of utilitarianism. Είναι γνωστός για την υπεράσπιση του χρησιμότητας. ^{[16] [17] [18] [16] [17] [18]}
• Simon Blackburn (1944–): English moral philosopher known for his efforts to popularise philosophy. Simon Blackburn (1944-): Έλληνας ηθικός φιλόσοφος γνωστός για τις προσπάθειές του να διαδώσει τη φιλοσοφία. ^{[19] [19]}
• Peter Boghossian (1966–): American philosopher who is Assistant Professor of Philosophy at Portland State University , ^[20] and speaker for the Center for Inquiry , the Richard Dawkins Foundation for Reason and Science , and the Secular Student Alliance . Peter Boghossian (1966-): Αμερικανός φιλόσοφος που είναι Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Πόρτλαντ ^[20] και ομιλητής του Κέντρου Ερευνών , το Ίδρυμα για την Λόγια και την Επιστήμη του Richard Dawkins και η Επιστημονική Συμμαχία Φοιτητών . ^{[21] [21]}
• Maarten Boudry (1984–): Flemish philosopher and skeptic , who has been active as a researcher and teaching member of the Department of Philosophy and Moral Sciences at Ghent University since 2006. ^[22] Maarten Boudry (1984-): Φλαμανδός φιλόσοφος και σκεπτικός , ο οποίος δραστηριοποιείται ως ερευνητής και καθηγητής στο τμήμα Φιλοσοφίας και Ηθικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης από το 2006. ^[22]
• Célestin Bouglé (1870–1940): French philosopher known for his role as one of Émile Durkheim 's collaborators and a member of the L'Année Sociologique . Célestin Bouglé (1870-1940): Γάλλος φιλόσοφος γνωστός για το ρόλο του ως ένας από τους συνεργάτες του Émile Durkheim και μέλος της L'Année Sociologique . ^{[23] [23]}
• Ludwig Büchner (1824–1899): German philosopher, physiologist and physician who became one of the exponents of 19th-century scientific materialism. Ludwig Büchner (1824-1899): Γερμανός φιλόσοφος, φυσιολόγος και γιατρός που έγινε ένας από τους εκπροσώπους του επιστημονικού υλισμού του 19ου αιώνα. ^{[24] [24]}
• Gustavo Bueno (1924–2016): Spanish philosopher who was a modern proponent of philosophical materialism . Gustavo Bueno (1924-2016): Ισπανός φιλόσοφος που ήταν σύγχρονος υποστηρικτής του φιλοσοφικού υλισμού . ^{[25] [25]}
• Albert Camus (1913–1960): Algerian-born French absurdist philosopher and author. Albert Camus (1913-1960): Γάλλος γάλλος absurdist φιλόσοφος και συγγραφέας που γεννήθηκε στην Αλγερία. His non-fiction philosophical works include The Myth of Sisyphus and The Rebel . Τα μη φιλοσόφων φιλοσοφικά έργα του περιλαμβάνουν τον Μύθο του Σισύφου και τον Επαναστάτη . ^{[26] [27] [26] [27]}
• Rudolf Carnap (1891–1970): German philosopher who was active in central Europe before 1935 and in the United States thereafter. Rudolf Carnap (1891-1970): Γερμανός φιλόσοφος που δραστηριοποιήθηκε στην Κεντρική Ευρώπη πριν από το 1935 και στη συνέχεια στις Ηνωμένες Πολιτείες. He was a leading member of the Vienna Circle and a prominent advocate of logical positivism . Ήταν ηγετικό μέλος του κύκλου της Βιέννης και εξέχων υποστηρικτής του λογικού θετικισμού . ^{[28] [29] [30] [28] [29] [30]}
• Robert Todd Carroll (1945–2016): American writer and academic, professor of philosophy at Sacramento City College until 1997, and keeper of the Skeptic's Dictionary website. Robert Todd Carroll (1945-2016): Αμερικανός συγγραφέας και ακαδημαϊκός, καθηγητής φιλοσοφίας στο Sacramento City College μέχρι το 1997 και φύλακας της ιστοσελίδας του Skeptic's Dictionary . ^{[31] [31]}
• David Chalmers (1966–): Australian philosopher of mind. David Chalmers (1966-): Αυστραλός φιλόσοφος του νου. ^{[32] [32]}
• Debiprasad Chattopadhyaya (1918–1993): Bengali Marxist philosopher. Debiprasad Chattopadhyaya (1918-1993): Μπενγκάλι μαρξιστικός φιλόσοφος.
• Nikolay Chernyshevsky (1828–1889): Russian revolutionary democrat, materialist philosopher, critic, and socialist. Nikolay Chernyshevsky (1828-1889): Ρώσος επαναστάτης δημοκράτης, υλιστής φιλόσοφος, κριτικός και σοσιαλιστής. ^{[33] [33]}
• Patricia Churchland (1943–): Canadian - American analytical philosopher known for her materialistic approach in the philosophy of mind . Patricia Churchland (1943-): Καναδικός - Αμερικανός αναλυτικός φιλόσοφος γνωστός για την υλιστική προσέγγισή της στη φιλοσοφία του νου . ^{[34] [34]}
• Paul Churchland (1942–): Canadian philosopher of mind. Paul Churchland (1942-): Καναδός φιλόσοφος του νου. ^{[34] [34]}
• Auguste Comte (1798–1857): French positivist thinker, credited with coining the term " sociologie " (" sociology "). Auguste Comte (1798-1857): Γάλλος θεματοφύλακας θεωρητικός, πιστώνεται με την έννοια του " κοινωνιολογία " (" κοινωνιολογία "). ^{[35] [36] [35] [36]}
• Marquis de Condorcet (1743–1794): French philosopher, mathematician, and early political scientist who devised the concept of a Condorcet method . Μαρκήσιος Κοντορκέτ (1743-1794): Γάλλος φιλόσοφος, μαθηματικός και πρώιμος πολιτικός επιστήμονας, που επινόησε την έννοια της μεθόδου Condorcet . ^{[37] [37]}
• Benedetto Croce (1866–1952): Italian philosopher and public figure. Benedetto Croce (1866-1952): Ιταλός φιλόσοφος και δημότης. ^{[38] [38]}
• Donald Davidson (1917–2003): American philosopher. Donald Davidson (1917-2003): Αμερικανός φιλόσοφος. ^{[39] [39]}
• Gilles Deleuze (1925–1995): French philosopher of the late 20th century. Gilles Deleuze (1925-1995): Γάλλος φιλόσοφος στα τέλη του 20ου αιώνα. From the early 1960s until his death, Deleuze wrote many works on philosophy, literature, film, and fine art. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 μέχρι το θάνατό του, ο Deleuze έγραψε πολλά έργα σχετικά με τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, την ταινία και την τέχνη. ^{[40] [41] [40] [41]}
• Alain de Botton (1969–): British philosopher and author of Religion for Atheists: A Non-Believer's Guide to the Uses of Religion , 2012. ^[42] Alain de Botton (1969-): Βρετανός φιλόσοφος και συγγραφέας της θρησκείας για τους αθεϊστές: ένας οδηγός μη πιστών στη χρήση της θρησκείας , 2012. ^[42]
• Daniel Dennett (1942–): American philosopher and author of Breaking the Spell . Daniel Dennett (1942-): Αμερικανός φιλόσοφος και συγγραφέας του Breaking the Spell . ^{[43] [44] [43] [44]}
• Jacques Derrida (1930–2004): Algerian-born French philosopher. Jacques Derrida (1930-2004): Γάλλος φιλόσοφος που γεννήθηκε στην Αλγερία. ^{[45] [46] [47] [45] [46] [47]}
• Henry Louis Vivian Derozio (1809–1831): Anglo-Indian poet and teacher. Henry Louis Vivian Derozio (1809-1831): Άγγλο-ινδός ποιητής και δάσκαλος. ^{[48] [48]}
• John Dewey (1859–1952): American philosopher , psychologist and educational reformer whose ideas have been influential in education and social reform. John Dewey (1859-1952): Αμερικανός φιλόσοφος , ψυχολόγος και εκπαιδευτικός μεταρρυθμιστής των οποίων οι ιδέες επηρέασαν την εκπαίδευση και την κοινωνική μεταρρύθμιση. Dewey was an important early developer of the philosophy of pragmatism and one of the founders of functional psychology . Ο Dewey ήταν ένας σημαντικός πρώιμος προγραμματιστής της φιλοσοφίας του ρεαλισμού και ένας από τους ιδρυτές της λειτουργικής ψυχολογίας . He was a major representative of progressive education and liberalism . Ήταν σημαντικός εκπρόσωπος της προοδευτικής εκπαίδευσης και του φιλελευθερισμού . ^{[49] [49]}
• Diagoras of Melos (5th century BC): Ancient Greek poet and sophist known as the Atheist of Milos , who declared that there were no Gods. Διαγόρας της Μήλου (5ος αι. Π.Χ.): Αρχαίος ποιητής και σοφιστής γνωστός ως Αθήθος της Μήλου , ο οποίος δήλωνε ότι δεν υπήρχαν Θεοί. ^{[50] [50]}
• Denis Diderot (1713–1784): editor-in-chief of the Encyclopédie . Denis Diderot (1713-1784): αρχισυντάκτης της Εγκυκλοπαίδειας . ^{[51] [51]}
• Theodore Drange (1934–): Philosopher of religion and Professor Emeritus at West Virginia University. Θεόδωρος Drange (1934-): Φιλόσοφος της θρησκείας και Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Βιρτζίνιας. Drange authored Nonbelief & Evil: Two arguments for the nonexistence of God . Ο Drange έγραψε τη μη πίστη και το κακό: Δύο επιχειρήματα για την ανυπαρξία του Θεού . ^{[52] [52]}
• Umberto Eco (1932–2016): Italian novelist , literary critic , and philosopher that wrote on semiotics . Umberto Eco (1932-2016): Ιταλός μυθιστοριογράφος , λογοτεχνικός κριτικός και φιλόσοφος που έγραψε στη σημειωτική . He was also the author of Foucault's Pendulum and The Name of the Rose . Ήταν επίσης συγγραφέας του εκκρεμούς του Foucault και του ονόματος του τριαντάφυλλου . ^{[53] [53]}
• Paul Edwards (1923–2004): Austrian-American moral philosopher and editor of The Encyclopedia of Philosophy . Paul Edwards (1923-2004): Αυστριακός-Αμερικανός ηθικός φιλόσοφος και συντάκτης της Εγκυκλοπαίδειας της Φιλοσοφίας . ^{[54] [54]}
• Friedrich Engels (1820–1895): Karl Marx 's collaborator in developing the theory of communism . Friedrich Engels (1820-1895): ο συνεργάτης του Karl Marx στην ανάπτυξη της θεωρίας του κομμουνισμού . Engels' atheistic beliefs strained his relations with his parents. Οι αθεϊστικές πεποιθήσεις του Ένγκελς τράβηξαν τις σχέσεις του με τους γονείς του. ^{[55] [55]}
• Ludwig Andreas Feuerbach (1804–1872): German philosopher whose major work, The Essence of Christianity , maintains that religion and divinity are projections of human nature. Ludwig Andreas Feuerbach (1804-1872): Γερμανός φιλόσοφος του οποίου το σημαντικό έργο, Η ουσία του Χριστιανισμού , υποστηρίζει ότι η θρησκεία και η θεότητα είναι προβολές της ανθρώπινης φύσης. ^{[56] [56]}
• Friedrich Karl Forberg (1770–1848): German philosopher and classical scholar. Friedrich Karl Forberg (1770-1848): Γερμανός φιλόσοφος και κλασικός λόγιος. ^{[57] [57]}
• Barbara Forrest (1952–): American professor of philosophy at Southeastern Louisiana University in Hammond, Louisiana . Barbara Forrest (1952-): Αμερικανός καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Νοτιοανατολικής Λουιζιάνα στο Hammond της Λουιζιάνα . She is a critic of intelligent design and the Discovery Institute . Είναι κριτικός του έξυπνου σχεδιασμού και του Ινστιτούτου Discovery . ^{[58] [58]}
• Michel Foucault (1926–1984): French philosopher and social theorist known for his analysis of power and discourse. Michel Foucault (1926-1984): Γάλλος φιλόσοφος και κοινωνικός θεωρητικός γνωστός για την ανάλυση της εξουσίας και του λόγου. He is best known for his revolutionary philosophical analyses of social institutions such as Discipline and Punish and The History of Sexuality . Είναι γνωστός για τις επαναστατικές του φιλοσοφικές αναλύσεις κοινωνικών θεσμών όπως η πειθαρχία και η τιμωρία και η ιστορία της σεξουαλικότητας . ^{[59] [60] [59] [60]}
• José Ortega y Gasset (1883–1955): Spanish philosopher, author, and essayist who wrote The Revolt of the Masses . José Ortega y Gasset (1883-1955): Ισπανός φιλόσοφος, συγγραφέας και δοκίμιος που έγραψε την εξέγερση των μάζων . ^{[61] [61]}
• William Godwin (1756–1836): English journalist, political philosopher and novelist. William Godwin (1756-1836): Αγγλός δημοσιογράφος, πολιτικός φιλόσοφος και μυθιστοριογράφος. He is considered one of the first exponents of utilitarianism , and the first modern proponent of anarchism . Θεωρείται ένας από τους πρώτους εκθέτες του χρησιμότητας και ο πρώτος σύγχρονος υποστηρικτής του αναρχισμού . ^{[62] [62]}
• Rebecca Goldstein (1950–): American philosopher of science, and author of Thirty-Six Arguments for the Existence of God: A Work of Fiction . Rebecca Goldstein (1950-): Αμερικανός φιλόσοφος της επιστήμης και συγγραφέας τριάντα έξι επιχειρημάτων για την ύπαρξη του Θεού: έργο μυθοπλασίας . ^{[63] [63]}
• John Gray (1948–): English political philosopher with interests in analytic philosophy and the history of ideas . John Gray (1948-): Αγγλός πολιτικός φιλόσοφος με ενδιαφέροντα στην αναλυτική φιλοσοφία και την ιστορία των ιδεών . ^{[64] [64]}
• AC Grayling (1949–): British philosopher and author of, among others, Against All Gods: Six Polemics on Religion and an Essay on Kindness . AC Grayling (1949-): Βρετανός φιλόσοφος και συγγραφέας, μεταξύ άλλων, εναντίον όλων των θεών: Έξι πολέμους για τη θρησκεία και ένα δοκίμιο για την καλοσύνη . ^{[65] [65]}
• Susan Haack (1945–): British philosopher of science, Distinguished Professor in the Humanities, Cooper Senior Scholar in Arts and Sciences, Professor of Philosophy, and Professor of Law at the University of Miami. Susan Haack (1945-): Βρετανός φιλόσοφος της επιστήμης, Ανώτερος καθηγητής στις ανθρωπιστικές επιστήμες, Cooper Ανώτερος επιστήμονας στις τέχνες και επιστήμες, Καθηγητής Φιλοσοφίας και Καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι. She has written on logic , the philosophy of language , epistemology , and metaphysics . Έχει γράψει τη λογική , τη φιλοσοφία της γλώσσας , την επιστημολογία και τη μεταφυσική . ^{[66] [66]}
• Jennifer Michael Hecht (1965–): American philosopher , author, poet, historian, and professor at The New School in New York City. Jennifer Michael Hecht (1965-): Αμερικανός φιλόσοφος , συγγραφέας, ποιητής, ιστορικός και καθηγητής στο New School της Νέας Υόρκης. ^{[67] [67]}
• Claude Adrien Helvétius (1715–71): French philosopher whose ethical and social views helped shape the school of utilitarianism later made famous by Jeremy Bentham . Claude Adrien Helvétius (1715-71): Γάλλος φιλόσοφος των οποίων οι ηθικές και κοινωνικές απόψεις συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σχολής του χρησιμότητας που έγινε αργότερα γνωστός από τον Jeremy Bentham . ^{[51] [51]}
• Heraclitus (c. 535 BC–c. 475 BC): pre-Socratic Greek philosopher, a native of the Greek city Ephesus, Ionia, on the coast of Asia Minor. Ηράκλειτος (π.Χ. 535 π.Χ. - 475 π.Χ.): προ-Σωκρατικός Έλληνας φιλόσοφος, ντόπιος της ελληνικής πόλης Έφεσος Ιωνίας, στην ακτή της Μικράς Ασίας. He was of distinguished parentage. Ήταν διακεκριμένης καταγωγής. Little is known about his early life and education, but he regarded himself as self-taught and a pioneer of wisdom. Λίγα είναι γνωστά για την πρώιμη ζωή και την εκπαίδευσή του, αλλά θεωρούσε τον εαυτό του ως αυτοδίδακτο και πρωτοπόρο της σοφίας. From the lonely life he led, and still more from the riddling nature of his philosophy and his contempt for humankind in general, he was called "The Obscure" and the "Weeping Philosopher". Από την μοναχική ζωή που οδήγησε, και ακόμα περισσότερο από την καταπληκτική φύση της φιλοσοφίας του και την περιφρόνησή του για την ανθρωπότητα σε γενικές γραμμές, ονομάστηκε "ο σκοτεινός" και ο "κλασσικός φιλόσοφος". ^{[68] [68]}
• Eric Hoffer (1902–1983): American moral and social philosopher. Eric Hoffer (1902-1983): Αμερικανός ηθικός και κοινωνικός φιλόσοφος. He was the author of ten books and was awarded the Presidential Medal of Freedom in February 1983. His first book, The True Believer , was published in 1951. ^[69] Ήταν ο συγγραφέας δέκα βιβλίων και του απονεμήθηκε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας τον Φεβρουάριο του 1983. Το πρώτο του βιβλίο, The True Believer , δημοσιεύθηκε το 1951. ^[69]
• Baron d'Holbach (1723–1789): French philosopher and encyclopedist , one of the first outspoken atheists in Europe. Baron d'Holbach (1723-1789): Γάλλος φιλόσοφος και εγκυκλοπαιδιστής , ένας από τους πρώτους αριστοκράτες στην Ευρώπη. ^{[70] [70]}
• David Hume (1711–1776): Scottish Enlightenment philosopher and historian. David Hume (1711-1776): φιλόσοφος του Σκωτικού Διαφωτισμού και ιστορικός. ^{[71] [71]}
• Eino Kaila (1890–1958): Finnish philosopher, psychologist, and critic who contributed to a variety of fields, including physics and theatre. Eino Kaila (1890-1958): Φινλανδός φιλόσοφος, ψυχολόγος και κριτικός που συνέβαλαν σε διάφορους τομείς, όπως η φυσική και το θέατρο.
• Ajita Kesakambali (6th century BC): Ancient Indian philosopher who is the first known proponent of Indian materialism. Ajita Kesakambali (6ος αι. Π.Χ.): Αρχαίος Ινδός φιλόσοφος που είναι ο πρώτος γνωστός υποστηρικτής του ινδικού υλισμού. ^{[72] [73] [72] [73]}
• Alexandre Kojève (1902–1968): Russian-born French philosopher and statesman. Alexandre Kojève (1902-1968): Γάλλος φιλόσοφος και πολιτικός γεννημένος στη Ρωσία. ^{[74] [74]}
• Leandro Konder (1936–2014): Brazilian Marxist philosopher. Leandro Konder (1936-2014): Βραζιλιάνος μαρξιστικός φιλόσοφος. ^{[75] [75]}
• Corliss Lamont (1902–1995): American humanist and Marxist philosopher, and advocate of various left-wing and civil liberties causes. Ο Corliss Lamont (1902-1995): Αμερικανός ανθρωπιστής και μαρξιστικός φιλόσοφος και υποστηρίζει διάφορες αριστερές και πολιτικές ελευθερίες. ^{[76] [76]}
• Stephen Law (1960–): English philosopher and Reader in Philosophy at Heythrop College, University of London . Stephen Law (1960-): Αγγλός φιλόσοφος και αναγνώστης στη φιλοσοφία του Heythrop College, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου . He also edits the philosophical journal Think , ^[77] which is sponsored by the Royal Institute of Philosophy ^[78] and published by the Cambridge University Press. Επίσης, επεξεργάζεται το φιλοσοφικό περιοδικό Think , ^{[77] το} οποίο χρηματοδοτείται από το Βασιλικό Ινστιτούτο Φιλοσοφίας ^[78] και δημοσιεύεται από το Cambridge University Press. ^{[79] [79]}
• David Kellogg Lewis (1941–2001): American philosopher. David Kellogg Lewis (1941-2001): Αμερικανός φιλόσοφος. One of the writers of the second half of the 20th century. Ένας από τους συγγραφείς του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. ^{[80] [80]}
• Peter Lipton (1954–2007): British philosopher, the Hans Rausing Professor and Head of the Department of History and Philosophy of Science at Cambridge University until his unexpected death in November 2007. He was "one of the leading philosophers of science and epistemologists in the world." Peter Lipton (1954-2007): Ο Βρετανός φιλόσοφος, Hans Rausing καθηγητής και επικεφαλής του Τμήματος Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ μέχρι τον απροσδόκητο θάνατό του τον Νοέμβριο του 2007. Ήταν ένας από τους κορυφαίους φιλοσόφους επιστημόνων και επιστημολόγων ο κόσμος." ^{[81] [81]}
• Lucretius , An influential Roman philosopher and early proponent of atheism in 50 BC, wrote On the Nature of Things , one of the earliest texts in defense of Atheism. Ο Lucretius , Ένας επιφανής ρωμαϊκός φιλόσοφος και πρώτος υποστηρικτής του αθεϊσμού το 50 π.Χ., έγραψε για τη φύση των πραγμάτων , ένα από τα πρώτα κείμενα για την υπεράσπιση του αθεϊσμού. ^{[82] [82]}
• Jean-François Lyotard (1924–1998): French philosopher , sociologist and literary theorist ^{[83] [84]} Jean-François Lyotard (1924-1998): Γάλλος φιλόσοφος , κοινωνιολόγος και λογοτεχνικός θεωρητικός ^{[83] [84]}
• Kazimierz Łyszczyński (also known in English as "Casimir Liszinski"; (1634–1689): Polish-Lithuanian nobleman and philosopher, author of a philosophical treatise, De non existentia Dei (On the Non-existence of God), who was condemned to death and brutally executed for atheism. ^{[85] [86] [87]} Kazimierz Łyszczyński (επίσης γνωστός στα αγγλικά ως "Casimir Liszinski" (1634-1689): Πολωνο-Λιθουανός ευγενής και φιλόσοφος, συγγραφέας μιας φιλοσοφικής πραγματικότητας, De non existentia Dei (για την ανυπαρξία του Θεού), ο οποίος καταδικάστηκε θάνατο και βίαια εκτέλεση για αθεϊσμό. ^{[85] [86] [87]}
• John Leslie Mackie (1917–1981): Australian philosopher who specialized in meta-ethics as a proponent of moral skepticism . John Leslie Mackie (1917-1981): Αυστραλός φιλόσοφος που ειδικεύτηκε στη μετα-δεοντολογία ως υποστηρικτής του ηθικού σκεπτικισμού . Wrote The Miracle of Theism , discussing arguments for and against theism and concluding that theism is rationally untenable. Έγραψε το Θαύμα του Θεισμού , συζητώντας τα επιχειρήματα υπέρ και εναντίον του θεϊσμού και καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο θεισμός είναι λογικά αβάσιμος. ^{[88] [88]}
• Michael Martin (1932–2015): analytic philosopher and professor emeritus at Boston University , author of, amongst others, Atheism: A Philosophical Justification (1989) and The Impossibility of God (2003). Michael Martin (1932-2015): αναλυτικός φιλόσοφος και επίμονος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης , συγγραφέας, μεταξύ άλλων, του Αθεϊσμού: Μια Φιλοσοφική Αιτιολόγηση (1989) και Ο Απερατότητα του Θεού (2003). ^{[89] [89]}
• Harriet Martineau (1802–1876): English writer and philosopher, renowned in her day as a controversial journalist, political economist, abolitionist and lifelong feminist. Harriet Martineau (1802-1876): Έλληνας συγγραφέας και φιλόσοφος, γνωστός στην εποχή της ως αμφιλεγόμενος δημοσιογράφος, πολιτικός οικονομολόγος, κατάργηση και φεμινιστική δια βίου. ^{[90] [90]}
• Karl Marx (1818–1883): philosopher, political economist, sociologist, humanist, political theorist and revolutionary. Karl Marx (1818-1883): φιλόσοφος, πολιτικός οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, ανθρωπιστής, πολιτικός θεωρητικός και επαναστάτης. Often called the father of communism, Marx was both a scholar and a political activist. Συχνά αποκαλούμενος πατέρας του κομμουνισμού, ο Μαρξ ήταν και μελετητής και πολιτικός ακτιβιστής. In 1843, Karl Marx published Contribution to Critique of Hegel's Philosophy of Right , in which he dealt more substantively with religion, describing it as "the opiate of the people ". Το 1843 ο Καρλ Μαρξ δημοσίευσε συμβολή στην κριτική της φιλοσοφίας του δικαιώματος του Χέγκελ , στην οποία ασχολήθηκε πιο ουσιαστικά με τη θρησκεία, χαρακτηρίζοντάς την ως "το οπιούχο του λαού ". ^{[91] [91]}
• Colin McGinn (1950–): British philosopher of mind. Colin McGinn (1950-): Βρετανός φιλόσοφος του νου. ^{[92] [92]}
• Jean Meslier (1678–1733): French village Catholic priest who was found, on his death, to have written a book-length philosophical essay, entitled Common Sense but commonly referred to as Meslier's Testament , promoting atheism. Jean Meslier (1678-1733): Καθολικός ιερέας του γαλλικού χωριού, ο οποίος κατά το θάνατό του βρέθηκε να έχει γράψει ένα βιβλίο φιλοσοφικό δοκίμιο με τίτλο Κοινή Λογική αλλά συνήθως αναφέρεται ως Διαθήκη του Meslier , προωθώντας τον αθεϊσμό. ^{[93] [94] [93] [94]}
• Julien Offray de La Mettrie (1709–1751): French physician and philosopher , earliest materialist writer of the Enlightenment , claimed as a founder of cognitive science . Ο Julien Offray de La Mettrie ( 1709-1751 ): Γάλλος ιατρός και φιλόσοφος , πρώτος υλιστής συγγραφέας του Διαφωτισμού , ισχυρίστηκε ως ιδρυτής της γνωστικής επιστήμης . ^{[95] [96] [95] [96]}
• John Stuart Mill (1806–1873): The philosopher declared his atheism, and that of his father, in an essay published posthumously. John Stuart Mill (1806-1873): Ο φιλόσοφος δήλωσε τον αθεϊσμό του και τον πατέρα του, σε ένα δοκίμιο που δημοσιεύτηκε μετά θάνατον. ^{[97] [98] [99] [97] [98] [99]}
• Thomas Nagel (1937–): American philosopher and University Professor of Philosophy and Law Emeritus at New York University , where he taught from 1980 to 2016. His main areas of philosophical interest are philosophy of mind , political philosophy and ethics . Thomas Nagel (1937-): Αμερικανός φιλόσοφος και πανεπιστημιακός καθηγητής Φιλοσοφίας και νόμου Ομότιμος στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης , όπου δίδαξε από το 1980 έως το 2016. Οι κύριοι τομείς του φιλοσοφικού ενδιαφέροντος είναι η φιλοσοφία του νου , η πολιτική φιλοσοφία και η ηθική . ^{[100] [100]}
• Susan Neiman (1955–): American moral philosopher, cultural commentator, and essayist, who has written extensively on the juncture between Enlightenment moral philosophy, metaphysics, and politics, both for scholarly audiences and the general public. Susan Neiman (1955-): Αμερικανός ηθικός φιλόσοφος, πολιτιστικός σχολιαστής και δοκίμιος, ο οποίος έχει συγγραφεί εκτενώς στην ιστορία μεταξύ της ηθικής φιλοσοφίας του διαφωτισμού , της μεταφυσικής και της πολιτικής, τόσο για το ακαδημαϊκό κοινό όσο και για το ευρύ κοινό. ^{[101] [101]}
• Kai Nielsen (1926–): adjunct professor of philosophy at Concordia University in Montreal and professor emeritus of philosophy at the University of Calgary . Kai Nielsen (1926-): αναπληρωτής καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Concordia στο Μόντρεαλ και ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι . ^{[102] [102]}
• Friedrich Nietzsche (1844–1900): German philosopher whose Beyond Good and Evil sought to refute traditional notions of morality . Friedrich Nietzsche (1844-1900): Γερμανός φιλόσοφος του οποίου η Beyond Good and Evil προσπάθησε να αντικρούσει τις παραδοσιακές έννοιες της ηθικής . Nietzsche penned a memorable secular statement of the Doctrine of Eternal Recurrence in Thus Spoke Zarathustra and is forever associated with the phrase, " God is dead " (first seen in his book, The Gay Science ). Ο Νίτσε έγραψε μια αξιομνημόνευτη κοσμική δήλωση του Δόγματος της Αιώνιας Επανεισδοχής στην Έτσι Μίλησε Ζαρατούστρα και συνδέεται για πάντα με τη φράση «Ο Θεός είναι νεκρός » (για πρώτη φορά στο βιβλίο του, The Gay Science ). ^{[103] [103]}
• Piergiorgio Odifreddi (1950–): Italian logician and mathematician . Piergiorgio Odifreddi (1950-): Ιταλός λογικός και μαθηματικός . ^{[104] [104]}
• Michel Onfray (1958–): French philosopher, founder of Université populaire de Caen , and author of Atheist Manifesto: The Case Against Christianity, Judaism, and Islam . Michel Onfray (1958-): Γάλλος φιλόσοφος, ιδρυτής του Université populaire de Caen και συγγραφέας του αθεϊστικού μανιφέστου: Η υπόθεση κατά του χριστιανισμού, του Ιουδαϊσμού και του Ισλάμ . ^{[105] [106] [105] [106]}
• Graham Oppy (1960–): Australian philosopher and Associate Dean of Research at Monash University , and Associate Editor of the Australasian Journal of Philosophy . Graham Oppy (1960-): Αυστραλός φιλόσοφος και Αναπληρωτής Κοσμήτορας της Έρευνας στο Πανεπιστήμιο Monash και Συνεργάτης του περιοδικού Australasian Journal of Philosophy . His main area of research is the philosophy of religion. Ο κύριος τομέας της έρευνας είναι η φιλοσοφία της θρησκείας. ^{[107] [107]}
• Herman Philipse (1951–): professor of philosophy at Utrecht University in the Netherlands. Herman Philipse (1951-): καθηγητής φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης των Κάτω Χωρών. Philipse has written many philosophical works in Dutch, including the widely read Atheist Manifesto and the Unreasonableness of Religion ( Atheistisch manifest & De onredelijkheid van religie ). Ο Φίλιπς έχει γράψει πολλά φιλοσοφικά έργα στα ολλανδικά, συμπεριλαμβανομένου του ευρέως διαδεδομένου αθηναϊκού μανιφέστου και της αδικαιολόγητης θρησκείας ( Atheistisch manifest & De onredelijkheid van religie ). ^{[108] [108]}
• Massimo Pigliucci (1964–): Philosopher of science, outspoken critic of creationism, and advocate of science education. Massimo Pigliucci (1964-): Φιλόσοφος της επιστήμης, ειλικρινής κριτικός του δημιουργισμού και υποστηρικτής της επιστημονικής εκπαίδευσης. ^{[109] [109]}
• George Pitsios  (1963-):  φιλόσοφος και ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης Ο κύριος τομέας της έρευνας του είναι η φιλοσοφία της θρησκείας.
• Hilary Putnam (1926–2016): American philosopher, mathematician, and computer scientist who was a central figure in analytic philosophy from the 1960s, especially in philosophy of mind, philosophy of language, philosophy of mathematics, and philosophy of science. Hilary Putnam (1926-2016): Αμερικανός φιλόσοφος, μαθηματικός και επιστήμονας υπολογιστών, ο οποίος ήταν ένας κεντρικός φορέας στην αναλυτική φιλοσοφία της δεκαετίας του 1960, ιδιαίτερα στη φιλοσοφία του μυαλού, τη φιλοσοφία της γλώσσας, τη φιλοσοφία των μαθηματικών και τη φιλοσοφία της επιστήμης. ^{[110] [111] [110] [111]}
• Willard Van Orman Quine (1908–2000): American philosopher and logician. Willard Van Orman Quine (1908-2000): Αμερικανός φιλόσοφος και λογικός. ^{[112] [113] [112] [113]}
• James Rachels (1941–2003): American philosopher who specialized in ethics. James Rachels (1941-2003): Αμερικανός φιλόσοφος που ειδικεύεται στην ηθική. ^{[114] [114]}
• Periyar EV Ramasamy , also known as Thanthai Periyar (1879–1973): Indian philosopher, social activist, politician and businessman affectionately called by his followers as Periyar or EVR, who started the Self-Respect Movement or the Dravidian Movement. Periyar EV Ramasamy , επίσης γνωστός ως Thanthai Periyar (1879-1973): Ινδός φιλόσοφος, κοινωνικός ακτιβιστής, πολιτικός και επιχειρηματίας που ονομάστηκε από τους οπαδούς του ως Periyar ή EVR, ο οποίος ξεκίνησε το Κίνημα Αυτοσεβασμού ή το Κίνημα Dravidian. He is also the founder of political party, Dravidar Kazhagam. Είναι επίσης ο ιδρυτής του πολιτικού κόμματος Dravidar Kazhagam.
• Frank P. Ramsey (1903–1930): British mathematician who also made significant contributions in philosophy and economics . Frank P. Ramsey (1903-1930): Βρετανός μαθηματικός, ο οποίος επίσης συνέβαλε σημαντικά στη φιλοσοφία και την οικονομία . ^{[115] [115]}
• Ayn Rand (1905–1982): Russian-American founder of Objectivism and novelist. Ayn Rand (1905-1982): Ρώσος-Αμερικανός ιδρυτής αντικειμενισμού και μυθιστοριογράφων. ^{[116] [116]}
• John Rawls (1921–2002): American philosopher and a leading figure in moral and political philosophy . John Rawls (1921-2002): Αμερικανός φιλόσοφος και ηγετικό πρόσωπο στην ηθική και πολιτική φιλοσοφία . ^{[117] [117]}
• Jean-François Revel (1924–2006): French politician, journalist, author, prolific philosopher and member of the Académie française . Jean-François Revel (1924-2006): Γάλλος πολιτικός, δημοσιογράφος, συγγραφέας, παραγωγός φιλόσοφος και μέλος της Ακαδημίας Γαλλίας . ^{[118] [118]}
• Richard Rorty (1931–2007): American philosopher. Richard Rorty (1931-2007): Αμερικανός φιλόσοφος. ^{[119] [119]}
• Alexander Rosenberg (1946–): American philosopher and author of The Atheist's Guide to Reality . Αλέξανδρος Ρόζενμπεργκ (1946-): Αμερικανός φιλόσοφος και συγγραφέας του οδηγού του αθεϊστή στην πραγματικότητα . ^{[120] [121] [120] [121]}
• Michael Ruse (1940–): British philosopher of science, known for his criticism of creationism . Michael Ruse (1940-): Βρετανός φιλόσοφος της επιστήμης, γνωστός για την κριτική του για το δημιουργισμό . ^{[122] [122]}
• Bertrand Russell (1872–1970): British philosopher, logician, mathematician, historian, and social critic. Bertrand Russell (1872-1970): Βρετανός φιλόσοφος, logician, μαθηματικός, ιστορικός και κοινωνικός κριτικός. ^{[123] [124] [125] [123] [124] [125]}
• Marquis de Sade (1740–1814): French aristocrat, revolutionary politician, philosopher, and writer, famous for his libertine sexuality. Μαρκήσιος ντε Σαντ (1740-1814): Γάλλος αριστοκράτης, επαναστατικός πολιτικός, φιλόσοφος και συγγραφέας, διάσημος για την ελευθεριωμένη του σεξουαλικότητα. ^{[126] [127] [126] [127]}
• Nathan Salmon (1951–): American philosopher and distinguished professor at the University of California, Santa Barbara, whose writings include work on fictional characters and mythical objects. Nathan Salmon (1951-): Αμερικανός φιλόσοφος και διακεκριμένος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας της Santa Barbara, των οποίων τα συγγράμματα περιλαμβάνουν έργα για φανταστικούς χαρακτήρες και μυθικά αντικείμενα.
• George Santayana (1863–1952): Philosopher in the naturalist and pragmatist traditions who called himself a "Catholic atheist." Ο Γιώργος Σάνταγιανα (1863-1952): Φιλόσοφος στις φυσιογνωμίες και τις πραγματιστικές παραδόσεις που ονομάζονταν "Καθολικός αθεϊστής". ^{[128] [129] [128] [129]}
• Jean-Paul Sartre (1905–1980): French existentialist philosopher , dramatist and novelist who declared that he had been an atheist from age twelve. Jean-Paul Sartre (1905-1980): Γάλλος υπαρξιακός φιλόσοφος , δραματουργός και μυθιστοριογράφος που δήλωσε ότι ήταν αθεϊστής από την ηλικία των δώδεκα. ^[130] Although he regarded God as a self-contradictory concept, he still thought of it as an ideal toward which people strive. ^[130] Παρόλο που θεωρούσε τον Θεό ως μια αντιφατική αντίληψη, εξακολουθούσε να θεωρεί ότι είναι ένα ιδανικό προς το οποίο οι άνθρωποι αγωνίζονται. ^[131] He rejected the Nobel Prize for Literature in 1964. According to Sartre, his most-repeated summary of his existentialist philosophy, " Existence precedes essence ," implies that humans must abandon traditional notions of having been designed by a divine creator. ^[131] Απορρίπτει το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1964. Σύμφωνα με τον Sartre, η πιο επαναλαμβανόμενη περίληψη της υπαρξιακής φιλοσοφίας του, «Η ύπαρξη προηγείται της ουσίας », υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι πρέπει να εγκαταλείψουν τις παραδοσιακές αντιλήψεις ότι έχουν σχεδιαστεί από έναν θεϊκό δημιουργό. ^{[132] [132]}
• Moritz Schlick (1882–1936): German philosopher, physicist and the founding father of logical positivism and the Vienna Circle . Moritz Schlick (1882-1936): Γερμανός φιλόσοφος, φυσικός και ιδρυτής του λογικού θετικισμού και ο κύκλος της Βιέννης . ^{[133] [133]}
• Michael Schmidt-Salomon (1967–): German author, philosopher, and public relations manager. Michael Schmidt-Salomon (1967-): Γερμανός συγγραφέας, φιλόσοφος και διευθυντής δημοσίων σχέσεων. As chairman of the Giordano Bruno Foundation , a humanist organization that is critical of religion " ^[134] Ως πρόεδρος του Ιδρύματος Giordano Bruno , μιας ανθρωπιστικής οργάνωσης που επικρίνει τη θρησκεία » ^[134]
• Arthur Schopenhauer (1788–1860): German philosopher and author of the book The World as Will and Representation . Arthur Schopenhauer (1788-1860): Γερμανός φιλόσοφος και συγγραφέας του βιβλίου Ο κόσμος ως θέληση και εκπροσώπηση . ^{[135] [136] [137] [138] [139] [135] [136] [137] [138] [139]}
• John Searle (1932–): American philosopher, Slusser Professor of Philosophy at the University of California, Berkeley , widely noted for contributions to the philosophy of language, the philosophy of mind, and to social philosophy. John Searle (1932-): Αμερικανός φιλόσοφος, Slusser καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Berkeley , ευρέως γνωστός για τη συμβολή στη φιλοσοφία της γλώσσας, τη φιλοσοφία του νου και την κοινωνική φιλοσοφία. ^{[140] [140]}
• Boris Sidis (1867–1923): Ukrainian psychologist, physician, psychiatrist, and philosopher of education . Μπόρις Σίδης (1867-1923): Ουκρανός ψυχολόγος, γιατρός, ψυχίατρος και φιλόσοφος της εκπαίδευσης . ^{[141] [141]}
• Peter Singer (1946–): Australian utilitarian philosopher , proponent of animal rights , and Ira W. DeCamp Professor of Bioethics at Princeton University . Peter Singer (1946-): αυστραλιανός χρηστικός φιλόσοφος , υποστηρικτής των δικαιωμάτων των ζώων , και Ira W. DeCamp Καθηγητής Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο του Princeton . ^{[142] [142]}
• Walter Sinnott-Armstrong (1955–): American philosopher who specializes in ethics , epistemology , and the philosophy of law . Walter Sinnott-Armstrong (1955-): Αμερικανός φιλόσοφος που ειδικεύεται στην ηθική , την επιστημολογία και τη φιλοσοφία του νόμου . ^{[143] [143]}
• BF Skinner (1904–1990): American psychologist, behaviorist , author, inventor, social philosopher and poet. BF Skinner (1904-1990): Αμερικανός ψυχολόγος, συμπεριφοριστής , συγγραφέας, εφευρέτης, κοινωνικός φιλόσοφος και ποιητής. ^{[144] [145] [144] [145]}
• George H. Smith (1949–): Libertarian philosopher, author and educator. George H. Smith (1949-): Ελευθεριακός φιλόσοφος, συγγραφέας και εκπαιδευτικός. Smith authored Atheism: The Case Against God . Ο Σμιθ ανέφερε τον αθεϊσμό: Η υπόθεση εναντίον του Θεού . ^{[146] [146]}
• Quentin Smith (1952–): Philosopher of science. Quentin Smith (1952-): Φιλόσοφος της επιστήμης. Smith co-authored the book Theism, Atheism and Big Bang Cosmology with William Lane Craig . Ο Smith συνέταξε το βιβλίο Theism, Ateism και Big Bang Cosmology με τον William Lane Craig . ^{[147] [147]}
• Herbert Spencer (1820–1903), English philosopher, biologist, sociologist, and prominent classical liberal political theorist of the Victorian era. Herbert Spencer (1820-1903), αγγλικός φιλόσοφος, βιολόγος, κοινωνιολόγος και εξέχων κλασικός φιλελεύθερος πολιτικός θεωρητικός της βικτοριανής εποχής. ^{[148] [148]}
• Max Stirner (1806–1856): German philosopher, who ranks as one of the fathers of nihilism , existentialism , post-modernism and anarchism , especially of individualist anarchism . Max Stirner (1806-1856): Γερμανός φιλόσοφος, που κατατάσσεται ως ένας από τους πατέρες του nihilism , του υπαρξισμού , του μεταμοντερνισμού και του αναρχισμού , ειδικά του ατομικιστικού αναρχισμού . Stirner's main work is The Ego and Its Own . Το κύριο έργο του Stirner είναι το Εγώ και το δικό του . ^{[149] [149]}
• Raymond Tallis (1946–): British philosopher of mind. Raymond Tallis (1946-): Βρετανός φιλόσοφος του νου. ^{[150] [150]}
• Theodorus the Atheist (lived around 300 BC): Philosopher of the Cyrenaic school who taught that the goal of life was to obtain joy and avoid grief. Ο Θεόδωρος ο αθεϊστής (έζησε γύρω στο 300 π.Χ.): Φιλόσοφος της σχολής της Κυρεναϊκής, που διδάσκει ότι ο στόχος της ζωής ήταν να αποκτήσει χαρά και να αποφύγει τη θλίψη. ^{[151] [151]}
• Michael Tooley (1941–): American philosopher and professor of philosophy at the University of Colorado Boulder . Michael Tooley (1941-): Αμερικανός φιλόσοφος και καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Boulder . ^{[152] [153] [152] [153]}
• Nick Trakakis (1972–): Greek philosopher at the Australian Catholic University, where he is Assistant Director of the recently established Centre for Philosophy and Phenomenology of Religion. Νίκος Τρακάκης (1972-): Έλληνας φιλόσοφος στο Αυστραλιανό Καθολικό Πανεπιστήμιο, όπου είναι Βοηθός Διευθυντής του πρόσφατα ιδρυθέντος Κέντρου Φιλοσοφίας και Φαινομενολογίας Θρησκείας. ^{[154] [154]}
• Lucilio Vanini (1585–1619): Italian philosopher, brutally executed for his atheism. Lucilio Vanini (1585-1619): Ιταλός φιλόσοφος, εκτελεμένος βίαια για τον αθεϊσμό του. ^{[155] [156] [155] [156]}
• Etienne Vermeersch (1934–2019): Belgian bioethics professor, philosopher of science , MA in classical philology , and a leading Belgian skeptic . Etienne Vermeersch (1934-2019): Βέλγος καθηγητής βιοηθικής , φιλόσοφος της επιστήμης , ΜΑ στην κλασσική φιλολογία και κορυφαίος βελγικός σκεπτικός . In 1960, after five years' strong commitment to the Society of Jesus (Jesuits), Vermeersch became an atheist and philosophical materialist . Το 1960, μετά από πέντε χρόνια ισχυρής δέσμευσης στην κοινωνία του Ιησού (Ιησουίτες), ο Vermeersch έγινε αθεϊστής και φιλοσοφικός υλιστής . He was a founding father of Belgian abortion and euthanasia law , and served as vice-rector of Ghent University . Ήταν ιδρυτής του βελγικού νόμου περί άμβλωσης και ευθανασίας , και υπήρξε αντιπρόεδρος του Πανεπιστημίου της Γάνδης . In the 1990s Vermeersch created a stir in Belgian media with an article of rational and ethical arguments, "Why the Christian God Cannot Exist". Στη δεκαετία του 1990, η Vermeersch δημιούργησε μια αναταραχή στα βελγικά μέσα μαζικής ενημέρωσης με ένα άρθρο λογικών και δεοντολογικών επιχειρημάτων, "Γιατί ο Χριστιανός Θεός δεν μπορεί να υπάρξει". In January 2008 a hundred prominent Flemings voted him the most influential Flemish intellectual. Τον Ιανουάριο του 2008, εκατό διακεκριμένοι Φλέμινγκ τον ψήφισαν τον πιο σημαίνοντα Φλαμανδό πνευματικό. ^{[157] [158] [159] [157] [158] [159]}
• Sir Bernard Williams FBA (1929–2003): British philosopher, a British moral philosopher in his time. Sir Bernard Williams FBA (1929-2003): Βρετανός φιλόσοφος, ένας βρετανός ηθικός φιλόσοφος στην εποχή του. ^{[160] [160]}
• Sherwin Wine (1928–2007): Founder of the non-theistic Society for Humanistic Judaism , who has also called himself an " ignostic ". Sherwin Wine (1928-2007): Ιδρυτής της μη-Θεϊκής Εταιρείας για τον Ανθρωπιστικό Ιουδαϊσμό , που ο ίδιος ονομάστηκε επίσης " αγνώστος ". ^{[161] [161]}
• Jan Woleński (1940–): Polish philosopher specializing in the history of the Lwów-Warsaw school and in analytic philosophy . Jan Woleński (1940-): Πολωνός φιλόσοφος που ειδικεύεται στην ιστορία του σχολείου Lwów-Warsaw και στην αναλυτική φιλοσοφία . He is recognized in Poland as an atheist and has promoted the replacement of religion classes with philosophy classes in Polish schools. Είναι αναγνωρισμένος στην Πολωνία ως αθεϊστής και έχει προωθήσει την αντικατάσταση των τάξεων θρησκείας με τάξεις φιλοσοφίας στα πολωνικά σχολεία. ^{[162] [163] [162] [163]}
• Slavoj Žižek (1949–): Slovenian sociologist , postmodern philosopher , and cultural critic . Slavoj Žižek (1949-): Σλοβένος κοινωνιολόγος , μεταμοντέρνος φιλόσοφος και πολιτιστικός κριτικός . ^{[164] [164]}

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗ ΖΩΗ

ΑΥΤΟ που Ονομάζουμε Θεό, Απόλυτο, Πραγματικότητα, Ουσία (της Ύπαρξης), Πνεύμα, Ψυχή, είναι η Υπέρτατη Πραγματικότητα κι όλοι αυτοί οι Όροι δείχνουν (και «περιγράφουν») το ίδιο πράγμα. ΑΥΤΟ, σαν Ουσία, είναι το Σταθερό Υπόβαθρο κάθε αντίληψης ύπαρξης, δραστηριότητας, δράσης και «φαινομένου». Υπάρχει Πάντα, Παντού, πίσω από κάθε ύπαρξη, δραστηριότητα, δράση και φαινόμενο.

 

Στην Φιλοσοφία, στον ιδιαίτερο κλάδο της Μεταφυσικής, Οντολογία ονομάζουμε την «Μελέτη του Όντος», που μελετά την γέννηση, την ύπαρξη, την πραγματικότητα του Όντος. Από την Αρχαιότητα οι άνθρωποι διέκριναν το Αληθινό Ον (που ταυτίζεται με το Καθεαυτό Είναι) από το Ον, τα όντα (που είναι εκδηλώσεις του Είναι). Αυτοί που ασχολήθηκαν σοβαρά με το θέμα προχώρησαν πέρα από τον προφανή ισχυρισμό ότι το ον, τα όντα ανήκουν στο Είναι, είναι Είναι, κι αναζήτησαν τις αληθινές σχέσεις του Είναι και των όντων, θέλησαν να βρουν τι είναι το Είναι πραγματικά, πως Εκδηλώνεται και πως σχετίζονται πραγματικά τα όντα με το Είναι.

 

Το Ερώτημα που τέθηκε, από τους πιο Σοφούς από τους ανθρώπους, από την αρχή, είναι η βάση όλου του προβληματισμού, που οδηγεί τελείως φυσικά στην Απάντηση. Το Ερώτημα είναι Ποιος Ερευνά; Με ποια μέσα ερευνά; Προφανώς ο νους, σαν ιδιαίτερη λειτουργία, σαν μέρος του Όλου που Είμαστε δεν μπορεί να απαντήσει για το Όλο, για το Βάθος της Ύπαρξης, για την Αληθινή Ουσία, για το Είναι. Αναγκαστικά λοιπόν πρέπει να εγκαταλείψουμε την εξωτερική διανόηση και μέσω της Εσωτερικής Ενόρασης να νοιώσουμε το Βάθος της Ύπαρξης, το Είναι στο Βάθος. Έτσι η Αλήθεια, η Αληθινή Ουσία, το Είναι μπορεί μόνο βιωματικά, με το Εσωτερικό Βίωμα, να Αποκαλυφθεί και να γίνει Γνωστή Όπως Πραγματικά Είναι κι όχι μέσω της διανόησης, σαν έννοια ή σύνολο εννοιών, ιδιοτήτων και πληροφοριών. Τελικά η Αληθινή Οντολογία αναπτύσσεται φυσικά σε Φιλοσοφικό Μυστικισμό.

 

Στην πραγματικότητα όλοι οι Σοφοί και Μύστες και Διδάσκαλοι και Ιδρυτές θρησκειών ακολουθούσαν αυτόν τον Φυσικό Δρόμο του Φιλοσοφικού Μυστικισμού για να Βρουν, να Φτάσουν, να Βιώσουν την Αλήθεια, την Αλήθεια της Ύπαρξης.  Ξεκινώντας από την Παρούσα Συνείδηση, που είναι ο Άνθρωπος, ο Καθένας μας, Ερευνώντας το Βάθος της Συνείδησης, Διαπίστωναν Βιωματικά ότι το Βάθος Είναι Συνείδηση, Συνείδηση πέρα από το ατομικό εγώ, Συνείδηση Παγκόσμια, Συνείδηση Ολική, Μόνο Συνείδηση. Το Είναι είναι Συνείδηση, η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ. Τότε τι είναι όλες αυτές οι Συνειδήσεις; η Ανθρώπινη Συνείδηση; οι Ατομικές Προσωπικές Συνειδήσεις;

 

Οντολογικά μιλώντας η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ. Όλα όσα Εμφανίζονται σαν Συνειδήσεις ή Μορφές δεν είναι παρά Δραστηριότητες της ΜΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ. Αναζητώντας το Οντικό Βάθος οποιουδήποτε όντος, οποιαδήποτε συνείδησης, αναδυόμαστε, ανυψωνόμαστε, στο Έσχατο Βάθος, στην ΜΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ. Έτσι όταν μιλάμε «Οντολογικά» πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι Υπάρχει μόνο ΜΙΑ ΟΥΣΙΑ (ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ). Και πρέπει να κατανοούμε ότι όταν μιλάμε για όντα, συνειδήσεις, μορφές βρισκόμαστε και μιλάμε σε «Λειτουργικό» Επίπεδο. Έτσι, Οντολογικά Υπάρχει μόνο ΜΙΑ ΟΥΣΙΑ, αλλά Υπάρχουν  πολλές Λειτουργίες της ΟΥΣΙΑΣ. Κι όλα όσα Εμφανίζονται στην Δημιουργία δεν είναι Ουσία, Μετασχηματισμοί της Ουσίας, Αυτόνομες Ουσίες. Είναι Μόνο Λειτουργίες της ΜΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ. Η Ανθρώπινη Συνείδηση είναι τελικά μια Λειτουργία της ΜΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ. Στο Βάθος της Ανθρώπινης Συνείδησης είναι το Έσχατο Είναι, η ΜΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ. Τώρα, το Πως το ΕΝΑ Εκδηλώνεται σε Πολλά (πως και γιατί συμβαίνει αυτό) αποκαλύπτεται μόνο όταν η Συνείδηση Ανυψώνεται στα Ανώτερα Πεδία Ύπαρξης. Εκείνο που πρέπει πάντως να έχουμε υπόψη μας, αν θέλουμε να κατανοήσουμε τι συμβαίνει είναι ότι η Ανθρώπινη Συνείδηση, αυτό που νοιώθουμε σαν Παρούσα Συνείδηση (Εμείς, ο Καθένας) δεν είμαστε παρά μια Δραστηριότητα-Λειτουργία της ΜΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ κι ότι στο Βάθος της Ύπαρξής μας (που νοιώθουμε όταν σταματούν οι εξωτερικές δραστηριότητες κι ησυχάζει η σκέψη). Υπάρχει Μόνο η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

 

Τελικά το πιο ορθό είναι να χρησιμοποιούμε τον όρο Συνείδηση μόνο για την ΜΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ και να χρησιμοποιούμε στις άλλες περιπτώσεις που μιλάμε για άλλες μορφές συνείδησης τον όρο Συνειδητότητα, Βαθμοί Συνειδητότητας της ΜΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ. Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ Παραμένει το Έσχατο Βάθος Κάθε Συνειδητότητας (ακόμα κι αν είναι «Ασυνείδητο»). Η Συνειδητότητα αποτελώντας τον Οντικό Πυρήνα του Όντος σχετίζεται με το Πεδίο Ύπαρξης στο Οποίο Εκδηλώνεται κάθε φορά. Προκειμένου για μια Συνειδητότητα (Οντότητα) σε συγκεκριμένο Πεδίο Ύπαρξης είναι προτιμότερο όταν μιλάμε για Επίπεδα Συνειδητότητας να χρησιμοποιούμε τον πιο ορθό όρο Βαθμοί Επίγνωσης. Η Επίγνωση βασίζεται κι εξαρτάται από την Προσοχή (ή από την συγκέντρωση του «ενδιαφέροντος») γιατί απομονώνει το «ενδιαφέρον» και δέχεται πληροφορίες κυρίως από αυτό. Έχοντας όλα αυτά υπόψιν κατανοούμε ότι το Ον είναι αυτό που δημιουργεί την Κατάστασή του, την «Εξέλιξή» του και το τελικό βαθμό επίγνωσης. Με αυτή την έννοια ο άνθρωπος είναι ελεύθερος στις Επιλογές του. Το γιατί επιλέγει κάτι και όχι κάτι άλλο εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Όμως τον τελικό λόγο τον έχουμε πάντα εμείς (τα όντα).

 

Από όσα έχουμε πει γίνεται φανερό ότι, σε τελευταία ανάλυση, Υπάρχει Μόνο ΜΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ και Πολλές Συνειδητότητες (πως το Ένα Είναι και Πολλά δεν γίνεται κατανοητό στο επίπεδο που ζούμε). Κι οι Συνειδητότητες έχουν διάφορους βαθμούς «Συνειδητότητας» που τις οδηγούν σε διάφορα Πεδία Ύπαρξης. Και κάθε Συνειδητότητα σε ένα συγκεκριμένο Πεδίο Ύπαρξης έχει διάφορους Βαθμούς Επίγνωσης. Το πιο σημαντικό συμπέρασμα όμως που αποκομίζουμε από όλα αυτά είναι ότι αυτό που ονομάζουμε Δημιουργία δεν είναι Ουσία που Μετασχηματίζεται ή Ουσίες που δημιουργούνται. Είναι μονάχα Δραστηριότητα, Δραστηριότητες, Αντιλήψεις,  Φαινόμενα, που Εμφανίζονται σαν Συνειδητότητες και Μορφές. Όλη η Δημιουργία είναι κάτι που Γίνεται κι Υφίσταται μόνο στο Παρόν, είναι μια «Κίνηση» κι ένας «Μετασχηματισμός» που αναπαράγεται συνεχώς.. Η αντίληψη του Χρόνου στα Κατώτερα Πεδία Ύπαρξης, είναι μονάχα μια αντίληψη, μια «ερμηνεία».

 

Όταν μιλάμε για τον Ενσαρκωμένο Άνθρωπο, αναγνωρίζουμε τον Εαυτό μας, την Ύπαρξή μας σαν μια Περιορισμένη Συνείδηση (ένα Καθαρό Εγώ, μια Καθαρή Αίσθηση Ύπαρξης) που χρωματίζεται από αντιλήψεις (δημιουργώντας έτσι την Παρούσα Συνείδηση, μια Προσωπικότητα) και χρησιμοποιεί την σκέψη, την αίσθηση μέσα στο σώμα και ενεργοποιεί το σώμα με το οποίο βιώνει την ύπαρξη στον υλικό κόσμο. Σύμφωνα με όσα είπαμε αυτή η Περιορισμένη Συνείδηση είναι στην πραγματικότητα η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ που λειτουργεί σαν Συνειδητότητα και Βυθίζεται στο Κοσμικό, Γίνεται Παγκόσμιο και μετά Περιορίζεται στο Ατομικό. Στην Φυσική της Κατάσταση η Περιορισμένη Συνειδητότητα είναι Μη-Δυαδική κι έχει Επίγνωση της Ενότητας όλου του Περιεχομένου της, του Κόσμου. Συνήθως όμως η Περιορισμένη Συνειδητότητα Βιώνει την Ύπαρξη (σε αυτό το Πεδίο) μέσα από μια Προσωπική Αντίληψη, μέσα από την διανοητική διαδικασία, την αίσθηση, την υλική εμπειρία, την μνήμη (που διαμορφώνεται από τις πολιτισμικές συνθήκες  και τις προσωπικές εμπειρίες). Έχει μια δυαδικά αντίληψη κι εμπειρία του κόσμου και της ζωής.

 

Για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, Αυτό που είναι τα Όντα, που Είμαστε Όλοι, που είναι ο καθένας μας, τι είναι; Είμαστε η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ που έχει «Κατέλθει» από το Κοσμικό Πεδίο στο Παγκόσμιο Πεδίο, στο Ατομικό Μη-Δυαδικό Πεδίο, έχει «Κατέλθει» στους Κατώτερους Κόσμους, έχει «προσλάβει» ένα νοητικό σώμα, ένα αστρικό σώμα, κι όλη αυτή η «Σύνθετη» Οντότητα εκδηλώνεται, ενσαρκώνεται σε ένα σώμα. Αυτό που ενσαρκώνεται είναι η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ που έχει περιοριστεί στην Ατομική Συνειδητότητα (η Αίσθηση Ύπαρξης που Έχουμε) και χρησιμοποιεί την νοητική υπόσταση σαν σκέψη στον εγκέφαλο, την αστρική υπόσταση σαν αίσθηση στο νευρικό σύστημα και με όλο αυτό τον «δυναμισμό» κινεί το σώμα και ζει στον υλικό κόσμο.

 

Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ που έχει Περιοριστεί σε Ατομική Συνειδητότητα, η Ατομική Συνειδητότητα, «Συνδέεται» με το Σώμα στο «Κέντρο» του Εγκεφάλου, στο Μυστικό Κέντρο της «Καρδιάς» (του Εγκεφάλου, όχι το κέντρο της «φυσικής καρδιάς», το Άτζνα Τσάκρα). Όταν ο Άνθρωπος συνειδητοποιεί την εδώ Παρουσία του (όταν αισθάνεται την ύπαρξή του εδώ, στον κόσμο) την «εντοπίζει σε αυτό το «σημείο» (ούτε πιο πάνω, ούτε πιο κάτω. Ταυτόχρονα όλες οι Ανώτερες Δυνάμεις κι όλες οι κατώτερες λειτουργίες είναι εδώ, άμεσα «προσβάσιμες». Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ, η Πηγή των Πάντων, Έξω από το Κοσμικό (την Δημιουργία), έξω από κάθε αντίληψη και όριο είναι άμεσα αντιληπτή (χωρίς διαδικασία, χώρο, χρόνο, σαν εκστατική εμπειρία) όταν «στρεφόμαστε Έσω, αλλά συνήθως είναι μη «συνειδητή (στο Ασυνείδητο), όμως είναι εδώ. Η Κοσμική Συνειδητότητα, σαν Υπαρξιακό Στήριγμα, έξω από τον Χώρο και τον Χρόνο είναι επίσης Εδώ, προσιτή στην διαδικασία («μη-διαδικασία») του Ανώτερου Εσωτερικού Διαλογισμού, αλλά συνήθως είναι μη «συνειδητή» (στο Ασυνείδητο), όμως είναι εδώ. Η Παγκόσμια Συνειδητότητα, σαν Βάση της Ύπαρξης και της Ατομικής Οντότητας, Αιώνιος Χώρος Ύπαρξης, έξω από τον Χρόνο είναι επίσης Εδώ, προσιτή στην διαδικασία («μη-διαδικασία») του Κατώτερου Εσωτερικού Διαλογισμού (όταν «εγκαταλείπεταυ» η Ατομική Συνειδητότητα και βυθιζόμαστε στην Παγκόσμια Πανταχού Παρουσία), αλλά συνήθως είναι μη «συνειδητή» (στο Ασυνείδητο), όμως είναι εδώ. Η Παγκόσμια Συνειδητότητα συνδέεται με το Μυστικό Κέντρο Σαχασράρα, στην ίδια «θέση» με το Άτζνα Τσάκρα αλλά πιο εσωτερικό, σε πιο εσωτερικό πεδίο. Αυτό που νοιώθουμε με βεβαιότητα (όταν δίνουμε Προσοχή) είναι η η Ατομική Συνειδητότητα, η Φυσική Παρουσία μας Εδώ, στο Άτζνα Τσάκρα, στο Κέντρο του Εγκεφάλου. Στην Φυσική του Κατάσταση, όταν Είμαστε «Ακίνητοι», το Άτζνα Τσάκρα είναι «Αφυπνισμένο» και τότε βιώνουμε την Μη-Δυαδική Συνειδητότητα, μια Κατάσταση Επίγνωσης της Ενότητας των Πάντων (όλου του Φυσικού Κόσμου), που τα Αγκαλιάζει όλα χωρίς να διαχωρίζει εγώ και αντικείμενα, (νοιώθουμε πως όλα είναι ένα). Αυτή η Κατάσταση είναι προσιτή μέσω της διαδικασίας («μη-διαδικασίας) του Πραγματικού Διαλογισμού, όταν μένουμε «Ακίνητοι», όταν εγκαταλείπεται η σκέψη (κι υπάρχει σιωπή στην σκέψη), όταν σταματά η απορρόφηση στις αισθήσεις κι η προσκόλληση στην εξωτερική δραστηριότητα Σε μια τέτοια κατάσταση «Ακινησίας» η Αντίληψη λειτουργεί Φυσικά, χωρίς σκέψη, οι Αισθήσεις είναι Ανεμπόδιστες κι αποκαλύπτουν την ενότητα με όλα, το περιβάλλον, τα πράγματα κι η εξωτερική δράση λούζεται στο Φως της επίγνωσης κι είναι Αγάπη. Συνήθως όμως το Άτζνα Τσάκρα είναι «Μη Αφυπνισμένο», γιατί δεν είμαστε ή δεν μπορούμε να είμαστε «Ακίνητοι». Το Κέντρο θολώνει από τις εξωτερικές δραστηριότητες, της σκέψης, των αισθήσεων, της εξωτερικής δραστηριότητας. Σε αυτή την κατάσταση της σύγχυσης, στην πραγματικότητα δεν έχουμε μετακινηθεί από το Αληθινό Κέντρο μας. Απλά το Κέντρο της Ατομικής Συνειδητότητας θολώνει γιατί ταυτιζόμαστε με την κίνηση των εξωτερικών δραστηριοτήτων. Οι κατώτερες λειτουργίες δεν ανήκουν πραγματικά στο Άτζνα Τσάκρα (δεν είναι της Φύσης του, Εσωτερικές) είναι εξωτερικές για αυτό και εντοπίζονται έξω από το Κέντρο της «Καρδιάς». Η σκέψη εντοπίζεται στον περιφερικό εγκέφαλο, στον μετωπιαίο φλοιό, στο ανώτερο μέρος του εγκεφάλου και στο κατώτερο μέρος του εγκεφάλου (για αυτό και υπάρχει «διαχωρισμός της αντικειμενικής νοημοσύνης, της συνήθους διανοητικής διαδικασίας και της ενστικτώδους νοημοσύνης που συνδέεται με την κατώτερη ύπαρξη). Οι αισθήσεις (και τα συναισθήματα και οι συγκινήσεις και οι επιθυμίες, κλπ.) εντοπίζονται στο περιφερικό νευρικό σύστημα και συμβολικά στο Κέντρο της φυσικής καρδιάς, στο Αναχάτα Τσάκρα, Η αίσθηση της σωματικής ύπαρξης εντοπίζεται χαμηλότερα, στις κατώτερες λειτουργίες του σώματος και συμβολικά στο Σβαντίσθανα Τσάκρα.

 

Έτσι αν θέλουμε να συνειδητοποιήσουμε την όλη Ύπαρξή μας, αυτό που είμαστε πραγματικά, πρέπει να δώσουμε προσοχή. Αν σταθούμε μια στιγμή Ακίνητοι (φυσικά, σωματικά ακίνητοι) και δώσουμε προσοχή στην Αίσθηση Ύπαρξης, στην Φυσική Παρουσία μας εδώ, τώρα, θα νοιώσουμε όλα αυτά που περιγράψαμε πιο πάνω. Θα νοιώσουμε ότι είμαστε εδώ, στο σώμα, στο κέντρο του εγκεφάλου (ούτε ψηλότερα, ούτε χαμηλότερα),στο εσωτερικό κι όχι εξωτερικά στον εγκέφαλο, ή στο υπόλοιπο σώμα. Θα νοιώσουμε (μένοντας ακίνητοι) ότι όλα είναι εδώ, οι Ανώτερες Δυνάμεις (καταστάσεις Συνειδητότητας) κι ας μην είναι τώρα «συνειδητές», οι κατώτερες λειτουργίες της σκέψης, των αισθήσεων και της σωματικής δράσης. Αν σταθούμε Ακίνητοι και Δώσουμε Προσοχή θα νοιώσουμε ότι είμαστε εδώ, στο Κέντρο Ισορροπίας μας, στο Μέσο των Ανώτερων Δυνάμεων και των κατώτερων λειτουργιών. Στην πραγματικότητα, όταν λέμε να σταθούμε Ακίνητοι και να δώσουμε Προσοχή στην Αίσθηση του Εαυτού μας, της Φυσικής Παρουσίας τι εννοούμε; Τι είναι η Προσοχή; Πέρα από την Φυσική, Σωματική, Ακινησία η Προσοχή οδηγεί στην Ψυχολογική Ακινησία και στην Ακινησία της Σκέψης. Δεν είναι δύσκολο να το κάνουμε.

 

Όταν κάποιος δεν μπορεί, τελείως φυσικά να μείνει Ακίνητος για να Νοιώσει την Ύπαρξή του μπορεί να καταφύγει σε ένα απλό τέχνασμα που δεν είναι δύσκολο να μάθει. Να κάθεται φυσικά ακίνητος και να δοκιμάσει να κρατήσει την αναπνοή του. Τότε αυτόματα η Προσοχή στρέφεται στην Φυσική Παρουσία μας και σταματούν όλες οι εξωτερικές δραστηριότητες. Ο χρόνος που σταματά η αναπνοή είναι αρκετός για να νοιώσουμε ότι είμαστε εδώ, στο κέντρο του εγκεφάλου. Για λίγο σταματούν όλα κι Αναδύεται η Αίσθηση Παρουσίας, η Βαθύτερη Αίσθηση Ύπαρξης. Με λίγη εξάσκηση μπορούμε να φτάσουμε στην Φυσική Αντίληψη του Εαυτού μας (και τότε δεν θα χρειάζονται τα τεχνάσματα).

 

Έτσι λοιπόν κάποιος που Συνειδητοποιεί την Φυσική Παρουσία του, Εδώ, Τώρα, Γνωρίζει και Κατανοεί ότι είναι Εδώ, στο κέντρο του εγκεφάλου. Η φυσική μας Κατάσταση είναι να είμαστε «Ακίνητοι» σε Πλήρη Εγρήγορση, κι από εδώ να δραστηριοποιούμαστε, είτε προς τα Έσω, είτε προς τα έξω. Συνήθως όμως είμαστε σε σύγχυση, συνεχώς προσανατολισμένοι προς τα έξω, σε διαρκή σκέψη, με τις αισθήσεις σε πλήρη λειτουργία και σε πλήρη σωματική δραστηριότητα. Γιατί προσανατολιζόμαστε συνεχώς προς τα έξω; Επειδή νοιώθουμε ότι ζωή, αληθινή ζωή, είναι η επαφή με τον εξωτερικό κόσμο, η υλική εμπειρία, η διαχείριση των εξωτερικών καταστάσεων και πραγμάτων. Στην πραγματικότητα ο Προσανατολισμός προς τα Έξω δεν έχει κάτι λάθος ή κάτι επιλήψιμο. Είναι η εμπειρία της εξωτερικής υλικής ζωής. Θέλουμε, να ζήσουμε, να κυριαρχήσουμε, να «κατακτήσουμε» τον κόσμο. Εδώ όμως εξαντλείται η ζωή. Δεν έχει να μας προσφέρει τίποτα περισσότερο από την υλική εμπειρία. Και καλά κάνουμε και χρησιμοποιούμε και την σκέψη και τις αισθήσεις και την σωματική δραστηριότητα για να πραγματοποιήσουμε τους οποιουσδήποτε σκοπούς μας στον εξωτερικό κόσμο. Αλλά ζωή δεν είναι μόνο αυτό. Η Έννοια της Ζωής δεν εξαντλείται στην εξωτερική, βιολογική και υλική ζωή. Μπορούμε να κατακτήσουμε τα σύμπαντα. Και λοιπόν; Όλα αυτά θα είναι πάντα εξωτερικά και παροδικά. Δεν θέλουμε να δούμε ότι όλα είναι παροδικά και φθαρτά.

 

Κι όσο ο άνθρωπος προσανατολίζεται προς τα έξω διοχετεύει όλη του την ενέργεια και την δραστηριότητα στον εξωτερικό κόσμο. Η εξωτερική ζωή δεν έχει άλλο σκοπό από την ίδια την εξωτερική ζωή, δεν μπορεί να οδηγήσει πουθενά αλλού. Είμαστε στο Αλώνι του Χρόνου. Κι όσο μας «ενδιαφέρει» η εξωτερική ζωή νοιώθουμε πως η εξωτερική ζωή είναι ο σκοπός κι ο προορισμός μας, μαζί με τους επιμέρους στόχους που βάζουμε στον εαυτό μας. Κάποια στιγμή όμως (σε κάποια από τις ζωές που ζούμε) νοιώθουμε πως όλα αυτά δεν έχουν νόημα. Η εξωτερική εμπειρία μας κουράζει και μετά μας γίνεται αδιάφορη. Αναζητάμε μια Βαθύτερη αλήθεια στην Ύπαρξη (που δεν είναι ποτέ στην εξωτερική υλική ζωή). Συνήθως, όταν ξεκινά ο άνθρωπος την αναζήτηση το κάνει με τα μέσα που διαθέτει για να ζει και να κυριαρχεί στον εξωτερικό κόσμο, κυρίως με την διανόηση. Ερευνά θρησκείες, παραδόσεις, φιλοσοφία, διαβάζει εκατοντάδες χιλιάδες τόμους από την παγκόσμια βιβλιοθήκη, αναζητά Ζωντανούς Διδασκάλους, στην Δύση ή στην Ανατολή. Αλλά η διανόηση δεν είναι ο δρόμος. Η σκέψη μπορεί να μιμηθεί την Αλήθεια, να συσσωρεύσει τόνους πληροφοριών, να πειθαρχήσει την συμπεριφορά μας, να μας κάνει ηθικούς και άγιους κι οδηγητές των ανθρώπων. Όλο αυτό μοιάζει με παιδικό παιχνίδι. Η σκέψη είναι στην πραγματικότητα ένα περιορισμένο εργαλείο, έχει όρια και όσο καλά και να μιμείται την Αλήθεια δεν είναι Ζωντανή, δεν είναι Βίωμα, είναι απλά μια λειτουργία στον περιφερικό εγκέφαλο. Όλοι αυτοί που νομίζουν ότι η διανοητική πληροφόρηση κι η διανοητική κατανόηση της Αλήθειας είναι η Αλήθεια στην πραγματικότητα είναι ακόμα έξω, στον χώρο της σκέψης και της φαντασίας. Δεν προσέχουν καν ότι δεν είναι (δεν λειτουργούν) στο Κέντρο της Ισορροπίας τους, στο Κέντρο του Εγκεφάλου, αλλά ότι δραστηριοποιούνται στον μετωπιαίο φλοιό ή στον υπόλοιπο περιφερικό εγκέφαλο.

 

Όταν ο άνθρωπος αρχίζει να ενηλικιώνεται (όχι βιολογικά) και να σοβαρεύεται κατανοεί ότι όλα αυτά, η εξωτερική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής διανοητικής αναζήτησης της Αλήθειας, είναι ανοησίες και τότε νοιώθει ότι πρέπει να στραφεί Έσω, στην Αληθινή Αυτογνωσία, στην Συνειδητοποίηση του Εαυτού. Και τότε νοιώθει ότι η Ζωή είναι Έσω, ότι Σκοπός της Ύπαρξης είναι να Βιώσουμε την Εσωτερική Αλήθεια. Ούτε αυτό είναι ορθό. Η Ζωή δεν έχει Σκοπό πέρα από την ίδια την Ζωή. Απλά κατανοήσαμε ότι η εξωτερική ζωή δεν έχει πλέον να προσφέρει τίποτα και στρεφόμαστε στην Έσω Ζωή. Αυτό είναι κάτι τελείως Φυσικό. Ακόμα κι όσα Βιώνουμε Έσω είναι τελείως Φυσικά. Ανήκουν στην Εγγενή Φύση μας. Είναι η Φύση μας. Οι άνθρωποι, στην ανοησία τους, περιβάλλουν με μυστήριο την Έσω Ζωή και το Εσωτερικό Βίωμα (την Μη-Δυαδική Συνειδητότητα, την Παγκόσμια Συνειδητότητα) και ντύνουν με θρύλους όσους Βίωσαν τις Ανώτερες Εσωτερικές Καταστάσεις και μίλησαν για αυτά, ανθρώπους σαν τον Ορφέα, τον Λάο Τσε, τον Βούδα και νεότερους σαν τον Νισαργκαντάτα ή τον Κρισναμούρτι. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα μυστηριώδες η «υπερβολικό» στην Φύση μας. Είμαστε η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ (η ΘΕΟΤΗΤΑ) που έχει Εκδηλωθεί (με όλες τις Ανώτερες Δυνάμεις κι όλες τις κατώτερες λειτουργίες) εδώ, σε τούτο το ανθρώπινο σώμα. Αν δεν γνωρίζουμε την Αληθινή Εσωτερική Φύση μας αυτό οφείλεται στο ότι δεν στραφήκαμε προς τα Έσω για να την Γνωρίσουμε. Θα έπρεπε (και το κάνουν) όλοι οι Αληθινοί Διδάσκαλοι να μας εξηγούν ότι όλα αυτά είναι η Ανθρώπινη Φύση κι όχι να μας τρομάζουν (κάποιοι ανόητοι) με θεούς και δαίμονες.

 

Τελικά ο Άνθρωπος, ο Συνειδητός Άνθρωπος που Διαισθάνεται την Εσώτερη Φύση του και Στέκεται Βέβαιος στην Θέση της Υπαρξιακής Ισορροπίας του θα έπρεπε να εκπαιδεύεται και να λειτουργεί Ορθά και προς τα έξω και προς τα Έσω, σε μια Ισορροπημένη Ζωή. Δυστυχώς η ανθρωπότητα είναι ακόμα ανώριμη, δεν εκπαιδεύει ορθά τα νέα μέλη της και προσανατολίζει τους ανθρώπους προς την εξωτερική υλική ζωή. Σωστά το κάνει αυτό αλλά θα έπρεπε να Ενημερώνει και για την Εσωτερική Ζωή και να Βοηθά όσους θέλουν να Στραφούν Έσω. Αυτό το κάνουν μόνο κάποιοι πραγματικά Γνήσιοι Άνθρωποι που έχουν Κατανοήσει την Αλήθεια (επειδή την Βίωσαν), διωκόμενοι συχνά από την κοινωνία και τους ανθρώπους. Όλοι οι κοινωνικοί θρησκευτικοί θεσμοί, θρησκείες, θεολογίες, εκκλησίες, θρησκευτική λατρεία είναι μονάχα εξωτερική δραστηριότητα και εξωτερικό θέαμα, καμία σχέση δεν έχουν με την Αλήθεια. Είναι ένα θλιβερό υποκατάστατο της Αληθινής Θρησκευτικής Ζωής (της Εσωτερικής Ζωής).

 

Έτσι τι έχει να κάνει ο Άνθρωπος; Ο άνθρωπος, ο καθένας μας; εγώ, εσύ, όλοι μας. Απλά να Σταθούμε και να Αναρωτηθούμε Τι θέλουμε, Που θέλουμε να στραφούμε. Αν θέλουμε να στραφούμε έξω θα λάβουμε το έξω. Αν θέλουμε να στραφούμε Έσω τότε πρέπει να Μπούμε στο Μονοπάτι της Αληθινής Αυτογνωσίας. Εμείς αποφασίζουμε. Το πρόβλημα του ανθρώπου είναι Ηθικό. Όχι με την έννοια ότι υπάρχει σωστό ή λάθος για το που θα στραφούμε, αν θα στραφούμε έξω ή Έσω. Είναι Ηθικό με την έννοια της Ηθικής Ευθύνης. Παίρνουμε αυτό που διαλέγουμε, τίποτα άλλο. Διαλέγουμε είτε το εξωτερικό παροδικό και φθαρτό, είτε την Αιώνια Εσωτερική Ύπαρξη. Είναι θέμα ωριμότητας το τι θα διαλέξουμε. Ηθικά είμαστε απόλυτα ελεύθεροι να διαλέξουμε ότι θέλουμε. Απλά η ακεραιότητα και η τιμιότητα μας επιβάλλει μαζί με τις επιλογές μας να δεχθούμε και τις συνέπειες (ούτε να «θριαμβολογούμε», ούτε να «κλαψουρίζουμε»). Ιδού! Τι διαλέγουμε;

Philip K. Dick: Electric Dreams

Από τους μεγάλους συγγραφείς της επιστημονικής φαντασίας. Από τους ελάχιστους του είδους που θεωρούνται και μεγάλοι λογοτέχνες. Χαρακτηριστικά του έργα: «Ούμπικ», «Ο Άνθρωπος στο Ψηλό Κάστρο», «Τα Ανδροειδή Ονειρεύονται Ηλεκτρικά Πρόβατα;». Αρκετά από τα βιβλία του έγιναν ταινίες, όπως το κλασικό «Blade Runner», το «Minority Report», το «Total Recall» κ.ά.

Το έργο του χαρακτηρίζεται από δυο θεμελιώδη ερωτήματα που προσπάθησε, σχεδόν με αγωνία, να απαντήσει όχι μόνο στα γραπτά του αλλά και στην ζωή του: Τι είναι πραγματικό και Τι είναι ανθρώπινο; Στα έργα του η πραγματικότητα συχνά παρουσιάζεται σαν κάτι υποκειμενικό και ευμετάβλητο, ενώ η πλαστοπροσωπία, η κατάρρευση του πολιτισμού και η απειλή του ολοκληρωτισμού παραμονεύει παντού, συχνά σ’ ένα καταθλιπτικό και κλειστοφοβικό σκηνικό, όπως ήταν κι η ίδια η ζωή του.

Η μεταφυσική, η φιλοσοφία, η ψυχανάλυση, η πολιτική και, στο ύστερο έργο του, ο γνωστικισμός, η πρωτοχριστιανική φιλοσοφία και η θεολογία είναι κατευθυντήριες γραμμές στο έργο του.  Προς το τέλος της ζωής του υποστήριξε ότι τον είχε καταλάβει το πνεύμα ενός χριστιανού του 1ου αιώνα. Την εμπειρία του αυτή την κατέγραψε σε μια σειρά από παράξενα αφηγήματα.

Γεννήθηκε στο Σικάγο, γιος του Έντγκαρ Ντικ και της Ντόροθυ Κίντρεντ Ντικ. Γεννήθηκε πρόωρα, μαζί με την δίδυμη αδελφή του Τζέιν που πέθανε στις 26 Ιανουαρίου 1929. Ο θάνατος της αδελφής του άρχισε να στοιχειώνει τον Ντικ από πολύ μικρή ηλικία, προκαλώντας του ενοχές και εμφανιζόμενη ως θέμα σε κάποια από τα έργα του, ένας θάνατος που σημάδεψε την ζωή και τα γραπτά έργα του Φίλιπ Ντικ. Το 1932 οι γονείς του χωρίζουν και η μητέρα του με τον Φίλιπ Ντικ μετακομίζουν στην Ουάσινγκτον. Επιστρέφουν στο Μπέρκλεϋ στην Καλιφόρνια το 1938 μέρος που έγινε σκηνικό για πολλά από τα μετέπειτα γραπτά του Ντικ.

Πήγε σχολείο στο Μπέρκλεϋ και έγινε δεκτός στο εκεί πανεπιστήμιο για σπουδές στα Γερμανικά και τη Μεταφυσική, αποβλήθηκε όμως πριν τελειώσει το πρώτο εξάμηνο επειδή αρνήθηκε να παρακολουθήσει ένα (υποχρεωτικό τότε στα Κολέγια της Αμερικής) μάθημα στρατιωτικής εκπαίδευσης. Μετά από έναν εξάμηνο γάμο, στα είκοσί του, με τη Ζανέτ Μαρλίν το 1948, παντρεύτηκε την ελληνικής καταγωγής Κλειώ Αποστολίδου το 1950, με την οποία θα έμενε μέχρι το 1958. Την περίοδο εκείνη εργαζόταν σε δισκοπωλείο, ενώ είχε και την δική του ραδιοφωνική εκπομπή κλασικής μουσικής. Αναμίχθηκε στην πολιτική και το ριζοσπαστικό κίνημα της εποχής και το FBI και η αστυνομία θ’ ασχολούνταν αρκετά συχνά μαζί του, ειδικά στην δεκαετία του ’50.

Διάβασε επιστημονική φαντασία για πρώτη φορά στην ηλικία των δώδεκα ετών, στο περιοδικό Stirring Science Stories, και τον επόμενο κιόλας χρόνο έγραψε το πρώτο του σύντομο μυθιστόρημα με τίτλο Επιστροφή στη χώρα των Λιλλιπούτειων. Στην αρχή της δεκαετίας του 1950 άρχισε να δημοσιεύει διηγήματα στο περιοδικό Fantasy and Science Fiction του Σαν Φρανσίσκο, που διευθυνόταν από το μέντορα και φίλο του Άντονυ Μπουσέ. Το πρώτο διήγημα επιστημονικής φαντασίας που πούλησε, το φθινόπωρο του 1951, ήταν το Ρουγκ (Roog), ενώ το πρώτο που δημοσιεύτηκε ήταν το Πίσω Παραμονεύει το Γουμπ (Beyond Lies the Wub) το 1952.

Την τριετία 1952-1954 δημοσίευσε 62 διηγήματα (τα μισά απ’ την συνολική του παραγωγή διηγημάτων). Τον Ιούνιο του 1953, επτά διηγήματα του Ντικ εμφανίστηκαν ταυτόχρονα σε διάφορα περιοδικά. Η υπερπαραγωγή αυτή ήταν αποτέλεσμα όχι μόνο του πάθους του για την επιστημονική φαντασία, μα και της δύσκολης οικονομικής του κατάστασης: στην εισαγωγή της συλλογής διηγημάτων Ο Χρυσός Άντρας, περιγράφει το πώς αυτός κι η γυναίκα του ήταν αναγκασμένοι συχνά να τρέφονται με κιμά αλόγου, που κανονικά χρησιμοποιείται για σκυλοτροφή.

Η αντιμετώπιση της επιστημονικής φαντασίας, την εποχή εκείνη, ως περιθωριακό είδος είχε ως αποτέλεσμα το ουσιαστικά ανύπαρκτο δίκτυο διανομής και την αδυναμία ελέγχου των δικαιωμάτων. Έτσι το έργο αυτής της περιόδου, δημοσιευμένο σε μικρά περιοδικά, του απέφερε δυσανάλογα μικρά ποσά σε σχέση με την παραγωγή του. Παρ’ όλα αυτά ο Ντικ όχι μόνο δεν σταμάτησε να γράφει, αλλά εγκατέλειψε και την δουλειά του στο δισκοπωλείο, αποφασισμένος να γίνει επαγγελματίας συγγραφέας. Τα διηγήματα αυτής της περιόδου, μπροστά απ’ την εποχή τους, είναι μια μεταβατική φάση ανάμεσα στη space opera της δεκαετίας του ’50 και την «σοβαρή», εναλλακτική επιστημονική φαντασία που θα άνθιζε την επόμενη δεκαετία.

Το 1954, μετά από μια συνάντηση με το είδωλό του Α. Ε. Βαν Βογκτ, αποφάσισε να στραφεί στην συγγραφή μυθιστορημάτων, πουλώντας το πρώτο από αυτά, το Solar Lottery, το 1955.

Γράφοντας τα μυθιστορήματά του με τον ίδιο πυρετώδη ρυθμό, εκδίδει δεκάξι μυθιστορήματα μεταξύ 1955 και 1964. Τέσσερα έμειναν αδημοσίευτα: ήταν μυθιστορήματα συμβατικής λογοτεχνίας που όλα απορρίφθηκαν, γεγονός που στοίχισε πολύ στον Ντικ. Το 1959 παντρεύεται στο Μεξικό την τρίτη γυναίκα του Άνι Γουίλιαμς Ρουμπενστάιν (Anne Williams Rubenstein) με την οποία αποκτά την πρώτη του κόρη Λώρα Άρτσερ Ντικ (Laura Archer Dick) το 1960, γάμος που κράτησε μέχρι το 1964 (το διαζύγιο βγήκε το 1965). Αποκορύφωμα αυτής της δημιουργικής περιόδου, που ουσιαστικά συνδύασε την επιστημονική φαντασία με την πειραματική και εναλλακτική λογοτεχνία, ήταν το Ο Άνθρωπος στο Ψηλό Κάστρο (The Man In The High Castle), βιβλίο γραμμένο με την βοήθεια του Ι Τσινγκ (το οποίο παίζει και κεντρικό ρόλο στην υπόθεση), που του απέφερε το βραβείο Hugo του 1963. Παρά την βράβευση όμως, και την ολοένα μεγαλύτερη αναγνώριση από κριτικούς και κοινό, τα οικονομικά του δεν καλυτέρευσαν, εν μέρει λόγω της επιμονής του να δουλεύει χωρίς συμβόλαιο με εκδότη. Όπως έγραφε ο ίδιος αργότερα, ήταν αναγκασμένος να γράφει σε τρελούς ρυθμούς, τελειώνοντας ως κι εξήντα σελίδες την μέρα, και για να τα καταφέρει στηρίχτηκε στις αμφεταμίνες, που θα τον συντρόφευαν ως το τέλος της ζωής του. Το αποτέλεσμα της φτώχειας, της απογοήτευσης αλλά και της αμφεταμίνης ήταν τόσο να διαλυθεί ο γάμος του όσο και κάτι άλλο, που θα άλλαζε την οπτική του για τον κόσμο.

Το 1963, κατά την διάρκεια ενός περιπάτου, ο Φίλιπ Ντικ στρέφει το βλέμμα του στον ουρανό κι αντικρίζει ένα μοχθηρό, απαίσιο πρόσωπο με σκιστά μάτια. Το όραμα τον καταδιώκει για ένα μήνα, και σ’ αυτό ο Ντικ αναγνωρίζει το απόλυτο κακό, την εντροπία που κυβερνά το σύμπαν και καταστρέφει τα πάντα (αναζήτησε το άρθρο: The Big Boss: Ιαλδαβαώθ – Γιαχβέ – Σαβαώθ – Σακλάς- Αμπράξας ). Καρπός της μεταφυσικής αυτής εμπειρίας είναι το μυθιστόρημα «Τα Τρία Στίγματα του Πάλμερ Έλντριτς» (μοναδικά εκπληκτικό έργο), ενώ η ιδέα του πανταχού παρόντος εντροπικού κακού διαποτίζει το έργο του -και την ζωή του- για την επόμενη δεκαετία.

Στρέφεται για βοήθεια στον χριστιανισμό και αργότερα στον βουδισμό, ενώ αρχίζει και κατασκευάζει ένα δικό του κόσμο (idios kosmos), μέσα στον οποίο σε λίγα χρόνια θα χαθεί. Τα μυθιστορήματά του γίνονται σκοτεινότερα, οι ήρωές του πιο απελπισμένοι, η πραγματικότητα πιο εύθραυστη. Στα μυθιστορήματα αυτής της περιόδου, όπως στα Αντίστροφος Κόσμος και Ubik, η ροή του χρόνου αντιστρέφεται και η πραγματικότητα επηρεάζεται τόσο απ’ το παρόν όσο κι απ’ το μέλλον, έτοιμη να καταρρεύσει ανά πάσα στιγμή. Ο ίδιος αρχίζει να πίνει, παίρνοντας πάντα και αμφεταμίνες και να βυθίζεται στην κατάθλιψη.

Παντρεύεται ξανά το 1966, την Νάνσυ Χάκετ (Nancy Hackett) (τέταρτος γάμος) με την οποία θα αποκτήσει το 1967 την δεύτερη κόρη του Ιζόλδη Φρέια Ντικ (Isolde Freya Dick) και η οποία τον εγκαταλείπει το 1970 και τελικά χωρίζει το 1972. Σταματάει το γράψιμο και πέφτει για τα καλά στα ναρκωτικά (LSD), και για ένα διάστημα οι παρέες του είναι πρεζόνια κι έμποροι. Εγκαθίσταται στο Βανκούβερ, προσπαθώντας ν’ αλλάξει τα πράγματα, αλλά καταλήγει, μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας (1972), σε κλινική αποτοξίνωσης. Γυρίζοντας στο Όραντζ, καθαρός πια, παντρεύεται τον Απρίλιο του 1973 την Τέσσα Μπάζμπυ, την τελευταία του γυναίκα, με την οποία αποκτούν το τρίτο του παιδί Κρίστοφερ, το πρώτο αγόρι, και ξαναρχίζει να γράφει.

Στις 20 Φλεβάρη του 1974 η ζωή του Φίλιπ Ντικ άλλαξε για πάντα. Εκείνη την μέρα, παραλαμβάνοντας ένα πακέτο με παυσίπονα, πρόσεξε ότι το κορίτσι που έκανε την παράδοση φορούσε ως μενταγιόν τον ιχθύ, το σύμβολο των πρώτων χριστιανών για τον Γιαχβέ-Ιησού. Μετά την συνάντηση αυτή είχε ένα όραμα, όπου το κορίτσι κι αυτός ζούσαν στα πρώτα μετά χριστό χρόνια. Σε λίγες μέρες άρχισε να έχει παραισθήσεις, όπως φωτιές που έβγαιναν απ’ το πουθενά και φωνές, που μεταξύ άλλων τον προειδοποίησαν για μια εκ γενετής ανατομική ανωμαλία του γιου του Κρίστοφερ. Μετά την επιμονή του Ντικ να γίνουν εξετάσεις στο παιδί, αποδείχτηκε ότι όντως είχε βουβωνική κήλη. Επίσης, ισχυρίστηκε ότι έζησε για ένα χρόνο τη ζωή των πρώτων χριστιανικών χρόνων μέσα απ’ τα μάτια του Θωμά, ενός χριστιανού της πρώτης μετά χριστό εποχής, που έγινε το alter ego του σ’ εκείνα τα χρόνια. Κατά τους ισχυρισμούς της γυναίκας του, εκείνο τον καιρό μιλούσε κατά καιρούς την κοινή Ελληνική, μια αρχαία Ελληνική διάλεκτο που ποτέ πριν δεν είχε μελετήσει ή μάθει.

Αυτό που κυρίως έβλεπε ο Ντικ όμως ήταν μια δέσμη ροζ φωτός, που το Μάρτιο του 1974 τον επισκεπτόταν συχνά και τον τροφοδοτούσε με πληροφορίες για την φύση του κόσμου και του θεού. Αυτή η οντότητα νιώθει ότι τον έχει κυριεύσει κι ελέγχει τις πράξεις του. Την δέσμη αυτή πληροφοριών ο Ντικ ονόμασε Valis και, χωρίς ποτέ να σταματήσει να αμφισβητεί την αντικειμενική ύπαρξή της ή και την ίδια του την ψυχική υγεία, υποστήριξε ότι ήταν μια προσπάθεια επικοινωνίας από εξωγήινους μέσω ενός αρχαίου δορυφόρου που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από την Γη. Ο Λόγος του θεού, κατά την θεωρία αυτή, κοιμήθηκε για δυο χιλιάδες χρόνια στους κώδικες του Ναγκ Χαμαντί και τώρα επέστρεφε με την μορφή του Valis στην Γη για να βάλει τέλος στην «Αυτοκρατορία που ποτέ δεν τελείωσε» την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που συνέχιζε με την μορφή των Ηνωμένων Πολιτειών και του τότε προέδρου της Ρίτσαρντ Νίξον.

Τις συναντήσεις του με το Valis και τις σκέψεις του πάνω στην εμπειρία του αυτή κατέγραψε σ’ ένα ημερολόγιο 8.000 σελίδων με τίτλο Εξήγησις (Exegesis) και θεολογικό/γνωστικιστικό τόνο. Εκ των υστέρων μάλιστα ανακάλυψε ότι το Valis του είχε «υπαγορεύσει» μια προφητεία για την επιστροφή του Γιαχβέ-Χριστού, που ήταν κρυμμένη στο μυθιστόρημα του 1974 Κυλήστε Δάκρυά Μου, Είπε ο Αστυνόμος. Η εμπειρία του περιγράφεται με λεπτομέρεια και στο ομώνυμο μυθιστόρημα Valis, ένα απ’ τα τελευταία έργα του, που γράφτηκε μέσα σε επτά μόνο μέρες το 1979. Το Valis είναι αρκτικόλεξο που σημαίνει Vast Active Living Intelligence System, (Αχανές Ενεργό Ζωντανό Σύστημα Νοημοσύνης).

Την περίοδο αυτή επίσης άρχισε να φοβάται όλο και περισσότερο συνωμοσίες της CIA και του FBI εναντίον του, με αποτέλεσμα αρκετές φορές να μην βγαίνει απ’ το σπίτι του για μέρες και να κλονιστεί ο γάμος του. Τόσο ήταν το δόσιμό του στην μυστικιστική αυτή εμπειρία που, όταν το 1976 το Valis – αλλά και η γυναίκα του με το παιδί του – τον εγκατέλειψαν, προσπάθησε ξανά να αυτοκτονήσει. Τον επόμενο χρόνο, στο συνέδριο επιστημονικής φαντασίας στο Μετς της Γαλλίας του επιφυλάχθηκε υποδοχή μεγάλου συγγραφέα. Εκεί σόκαρε τους παρευρισκόμενους εκφωνώντας ένα δίωρο ακατανόητο λόγο (κάτι που αναγνωρίζει πλήρως αργότερα), βασισμένο στις πληροφορίες που είχε αντλήσει από το Valis.

Παρ’ όλα αυτά, ο γραπτός του λόγος παρέμεινε σαφής, καθαρός και δυνατός όπως και πριν, μέχρι το τέλος της ζωής του. Τα μυθιστορήματα αυτής της περιόδου είναι κυρίως αυτοβιογραφικά και, εκτός απ’ το Έρευνα στο Σκοτάδι (A Scanner Darkly), που βασίζεται στις εμπειρίες του με τα ναρκωτικά, και το Deus Irae που ξεκίνησε να γράφει μαζί με τον Ρότζερ Ζελάζνυ, έχουν να κάνουν με τα γεγονότα που ο ίδιος ονόμασε 2-3-74 (Φλεβάρης-Μάρτιος 1974). Μέχρι το θάνατό του πάντως, ο ίδιος δεν ήταν σίγουρος τι ακριβώς ήταν αυτό που βίωσε.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Ντικ γνώρισε την αναγνώριση και την οικονομική άνεση που τόσο στερήθηκε το προηγούμενο διάστημα. Εκδόθηκε επιτέλους ένα συμβατικό μυθιστόρημά του, το «Πριν από το Τέλος του Κόσμου» και μεγάλα ποσά άρχισαν να φτάνουν απ’ τις αυξανόμενες πωλήσεις των βιβλίων του. Χάρισε αρκετά απ’ αυτά τα χρήματα σε φιλανθρωπίες και συνέχισε να ζει λιτά, αφοσιωμένος στην ολοκλήρωση της θεολογικής τριλογίας μυθιστορημάτων Valis, Θεϊκή Εισβολή και Η Μετεμψύχωση του Τίμοθυ Άρτσερ. Το 1978 πεθαίνει η μητέρα του.

Το 1980 άρχισε το γύρισμα σε ταινία του βιβλίου του  Ονειρεύονται τα ανδροειδή ηλεκτρικά πρόβατα;» με τον τίτλο «Blade Runner», μια υπόθεση που τον άγχωσε υπερβολικά και τον έφερε αρχικά σε αντιπαράθεση με τον σκηνοθέτη Ρίντλεϊ Σκοτ. Η ταινία θα του χάριζε φήμη στο πλατύ κοινό· μια φήμη όμως που δεν πρόλαβε να χαρεί. Η υπερπροσπάθεια και οι καταχρήσεις των προηγούμενων χρόνων, μαζί με το άγχος του για την ταινία, άρχισαν να κλονίζουν σοβαρά την υγεία του. Στα μέσα του Φλεβάρη του 1982 έπαθε εγκεφαλικό. Δεν συνήλθε ποτέ και στις 2 Μαρτίου 1982 έφυγε στο Σάντα Άνα της Καλιφόρνια από καρδιακή ανεπάρκεια. Το Blade Runner βγήκε στις αίθουσες μόλις τέσσερις μήνες μετά.

Η σορός του μεταφέρθηκε από τον πατέρα του στο Φορτ Μόργκαν του Κολοράντο, όπου ήταν θαμμένη η δίδυμη αδελφή του. Όταν είχε πεθάνει η Τζέιν, στον τάφο είχαν χαραχτεί τα ονόματα και των δυο τους, με έναν κενό χώρο για την ημερομηνία θανάτου του Φιλ. Μετά από πενήντα τρία χρόνια, η ημερομηνία αυτή χαράχτηκε κι ο Φίλιπ Ντικ ενώθηκε ξανά με την αδερφή του.

Ο Φίλιπ Ντικ θεωρείται από τις πιο σημαντικές και πολυσυζητημένες παρουσίες στο είδος του. Συνδύασε την εναλλακτική λογοτεχνία με την επιστημονική φαντασία, ανοίγοντας το δρόμο στους σημαντικούς συγγραφείς του είδους που ακολούθησαν την δεκαετία του ’60, όπως ο Ρότζερ Ζελάζνυ, ο Χάρλαν Έλλισον, ο Νόρμαν Σπίνραντ. Θεωρείται δε πρόδρομος του Cyberpunk, του παρακλαδιού της επιστημονικής φαντασίας που θα αναπτυσσόταν στις δεκαετίες ’70 και ’80.

Σε αντίθεση με τους περισσότερους συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας της γενιάς του, που έγραφαν για αστραφτερά διαστημόπλοια, επικές μάχες και όμορφες εξωγήινες, ο Ντικ προτίμησε για ήρωες στα διηγήματα και μυθιστορήματά του απλούς, καθημερινούς ανθρώπους, που όμως γίνονται ξαφνικά μάρτυρες μιας αποκάλυψης κοσμικών διαστάσεων ή βρίσκονται να κρατούν την τύχη του κόσμου στα χέρια τους, συχνά χωρίς να καταφέρουν να φανούν αντάξιοι. Στα έργα του, η πραγματικότητα αποσυντίθεται ή αποδεικνύεται ότι είναι ένα όνειρο μέσα σ’ ένα όνειρο μέσα σ’ ένα άλλο όνειρο.

Διαθέτοντας μια αεικίνητη και σπινθηροβόλα φαντασία, κατάφερε να παρουσιάζει, συχνά με πικρή ειρωνεία, το εξωπραγματικό ως εντελώς οικείο και το ανάποδο, σε μια πλοκή γεμάτη ανατροπές: ένα μικροσκόπιο επιτίθεται στο χειριστή του· ο Χριστός των εξωγήινων τρώει το σώμα των πιστών του κι όχι το αντίθετο, πεταλούδες επιτίθενται στους ανθρώπους οπλισμένες με σιδεροπρίονα, μεταλλαγμένα ποντίκια ασχολούνται με την λογιστική, αυτό που ενεργοποιεί την βόμβα στο σώμα ενός ρομπότ είναι η συνειδητοποίηση ότι είναι ρομπότ κι όχι άνθρωπος. Οι φιλοσοφικοί, πολιτικοί και υπαρξιακοί προβληματισμοί που εκφράζονται στα έργα του, τον κατατάσσουν ανάμεσα στους διανοητές σύγχρονους συγγραφείς. Από αρκετούς θεωρείται ο σημαντικότερος Αμερικανός λογοτέχνης του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα.

Ο Φίλιπ Ντικ ακροβάτησε στην λεπτή γραμμή που χωρίζει την ιδιοφυΐα από την τρέλα, πότε στην από δω μεριά και πότε στην από κει. Υπάρχουν αυτοί που τον τοποθετούν σαφώς σε μια από τις δυο πλευρές. Όπως κι αυτοί που αναγνωρίζουν έναν «άγιο Φιλ» στα έργα του των τελευταίων χρόνων. Σε κάθε περίπτωση, ο Φίλιπ Ντικ έγραψε μυθιστορήματα και διηγήματα που όχι μόνο συνεχίζουν να κερδίζουν φανατικούς αναγνώστες, μα που άλλαξαν και το είδος της επιστημονικής φαντασίας, φτάνοντάς το στην ωριμότητά του. Χάρη και σε αυτόν, η επιστημονική φαντασία βγήκε απ’ το περιθώριο και καθιερώθηκε ως σοβαρό λογοτεχνικό είδος· αυτός, όμως, πλήρωσε το μεγαλύτερο τίμημα γι’ αυτή την αλλαγή.

Διάβασε μερικά αποσπάσματα από τα βιβλία του:

Philip K. Dick (1928-1982)

Martian Time-Slip (Εμείς οι Αρειανοί) 1964

»Καταλαβαίνω πια τι σημαίνει ψύχωση, είναι η πλήρης αλλοτρίωση των πραγμάτων του εξωτερικού κόσμου, ιδίως όσων σημαίνουν πολλά για μας· είναι η αποξένωση από τα ανθρώπινα πλάσματα που κατοικούν σ’ αυτόν τον κόσμο.
»Το κάθε παιδί έπρεπε να μάθει να ζει παρατηρώντας όσους βρίσκονταν γύρω του, τους γονείς και τους καθηγητές του, τους αντιπροσώπους γενικά κάθε μορφής εξουσίας. Συνεπώς, ο αληθινός αυτισμός, δεν ήταν σε τελευταία ανάλυση παρά η αδιαφορία απέναντι στην συλλογική προσπάθεια, η ατομικιστική συμπεριφορά που υπονοούσε ότι ο κάθε άνθρωπος ήταν αυτεξούσιος δημιουργός αξιών και όχι παθητικός δέκτης την κληρονομούμενων αξιών της κοινότητας.
»Ο σκοπός της ζωής είναι άγνωστος, και ως εκ τούτου το αληθινό είναι κρυμμένο από τα μάτια των ζωντανών πλασμάτων. Ποιος μπορεί να πει με σιγουριά ότι δεν είναι οι σχιζοφρενείς που έχουν το δίκιο;

Το ηλεκτρικό πρόβατο (1968)

»Η συμπάθεια, προφανώς, υπάρχει μόνο μέσα στην ανθρώπινη κοινότητα, ενώ η νοημοσύνη μπορεί να βρεθεί σε κάθε οικογένεια και συνομοταξία, συμπεριλαμβανομένων και των αραχνιδών. Αν μη τι άλλο, η συμπαθητική ικανότητα απαιτεί ένα αμείωτο ομαδικό ένστικτο.
»Συμπάθεια απέναντι σε μια τεχνητή κατασκευή; ρώτησε τον εαυτό του. Σε κάτι που προσποιείται μόνο ότι είναι ζωντανό; Πάει η διάκριση μεταξύ αυθεντικών ζωντανών ανθρώπων και ανθρωποειδών κατασκευών.
»Όταν έχεις κατάθλιψη δεν σ’ ενδιαφέρει. Γίνεσαι απαθής, γιατί χάνεις την αίσθηση της αξίας. Δεν έχει νόημα αν θα νιώσεις καλύτερα γιατί αν δεν έχει για σένα αξία…
»Ο Μέρσερ είπε: Θα χρειαστεί να κάνεις αυτό που δεν είναι σωστό όπου και να πας. Είναι ο βασικός όρος της ζωής, να χρειάζεται να παραβιάσεις την ταυτότητά σου. Σε κάποια στιγμή, κάθε ζωντανό πλάσμα πρέπει να το κάνει αυτό. Είναι η έσχατη σκιά, η ήττα της δημιουργίας· αυτή είναι η κατάρα που τρέφεται από την ζωή. Παντού στο σύμπαν. «Λένε τώρα ότι ο Μέρσερ είναι απάτη» (παρατηρεί στο τελευταίο κεφάλαιο η μις Μάρστεν), «Ο Μέρσερ δεν είναι απάτη», απαντά ο Ντέκαρτ, «εκτός κι αν η πραγματικότητα είναι απάτη».

A Scanner Darkly (Έρευνα στο σκοτάδι) 1977

»Όταν είσαι τρελός μαθαίνεις να μην μιλάς.
»Κανενός τα βάσανα δεν είναι για πλάκα.
»Μια από τις πιο αποτελεσματικές μορφές βιομηχανικού ή πολιτικού σαμποτάζ πρέπει να περιορίζεται σε καταστροφές που δεν μπορούν να αποδειχθούν ποτέ ξεκάθαρα -ή ακόμα και καθόλου- ότι έγιναν σκόπιμα. Είναι σαν μια αόρατη πολιτική κίνηση· ίσως να μην υπάρχει καν.
»Το ασυνείδητο είναι επιλεκτικό· μαθαίνει τι είναι αυτό που πρέπει ν’ ακούει.
»Συνήθιζαν να λένε ότι βλέπουμε μόνο «αντανακλάσεις» της πραγματικότητας, είπε ο ψυχολόγος. Όχι την ίδια την πραγματικότητα. Το σοβαρότερο λάθος μιας αντανάκλασης δεν είναι ότι δεν είναι πραγματική, αλλά ότι είναι αντεστραμμένη.
»Μου φάνηκε σαν να είπαν ότι η παθητική ζωή είναι καλή. Αλλά δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα, άκου παθητική ζωή. Είναι αντίφαση.
Η κατάχρηση των ναρκωτικών δεν είναι αρρώστια, είναι απόφαση. Όπως όταν αποφασίζεις να πηδήξεις έξω από ένα αμάξι που τρέχει. Θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε εσφαλμένη κρίση· όχι αρρώστια.

Πώς να φτιάξεις ένα σύμπαν που να μην καταρρεύσει σε δύο μέρες (1978)

»Οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας, λυπάμαι που το λέω, πραγματικά δεν ξέρουν τίποτα. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την επιστήμη επειδή η σχετική μας γνώση είναι περιορισμένη και εκλαϊκευμένη, και συνήθως η φαντασία μας είναι φριχτή.
»Τα δύο βασικά θέματα που με ενθουσιάζουν είναι «Τι είναι πραγματικότητα;» και «Από ποια στοιχεία αποτελείται η αυθεντική ανθρώπινη ύπαρξη;»
»Πραγματικότητα είναι αυτό που ακόμα κι αν σταματήσεις να πιστεύεις σε αυτό δεν χάνεται.
»Γιατί σήμερα ζούμε σε μια κοινωνία όπου οι πλαστές πραγματικότητες κατασκευάζονται από τα ΜΜΕ, τις κυβερνήσεις, τις μεγάλες εταιρίες, τις θρησκευτικές οργανώσεις, τις πολιτικές οργανώσεις Έτσι λοιπόν ρωτώ, μέσα από τα γραπτά μου, τι είναι αληθινό; Γιατί συνεχώς βομβαρδιζόμαστε με ψευτοπραγματικότητες, κατασκευασμένες από σοφούς ανθρώπους που χρησιμοποιούν πολύ σοφούς ηλεκτρονικούς μηχανισμούς. Δεν δυσπιστώ για τα κίνητρά τους, δυσπιστώ για την δύναμή τους. Έχουν πολλή. Και είναι μια εκπληκτική δύναμη: αυτή της δημιουργίας ολόκληρων συμπάντων· συμπάντων του μυαλού. Δικαιούμαι να το ξέρω. Κάνω εξάλλου το ίδιο πράγμα.
»Ψεύτικες πραγματικότητες θα δημιουργήσουν ψεύτικους ανθρώπους. Ή ψεύτικοι άνθρωποι θα γεννήσουν ψεύτικες πραγματικότητες και μετά θα τις πουλήσουν σε άλλους ανθρώπους, μετατρέποντάς τους τελικά σε πλαστογράφους των εαυτών τους. Έτσι καταλήγουμε με πλαστούς ανθρώπους που επινοούν πλαστές πραγματικότητες και μετά τις ξεπουλάνε σε άλλους πλαστούς ανθρώπους. Είναι απλώς μια μεγάλη εκδοχή της Disneyland.
»Το βασικό εργαλείο για τον χειρισμό της πραγματικότητας είναι ο χειρισμός των λέξεων. Αν μπορείς να ελέγξεις το νόημα των λέξεων, μπορείς να ελέγξεις τους ανθρώπους που πρέπει να χρησιμοποιούν τις λέξεις. Αλλά ένας άλλος τρόπος να ελέγχεις το μυαλό των ανθρώπων είναι το να ελέγχεις την αντίληψή τους. Αν μπορείς να τους καταφέρεις να δουν τον κόσμο όπως και εσύ, θα σκέφτονται όπως κι εσύ.
»Η αυθεντική ανθρώπινη ύπαρξη είναι ένας από εμάς που ενστικτωδώς ξέρει τι δεν πρέπει να κάνει και ταυτόχρονα αρνιέται να το κάνει. Θα αρνηθεί να το κάνει ακόμα κι αν επιφέρει τρομερές συνέπειες σε αυτόν τον ίδιο και σε αυτούς που αγαπά. Αυτό είναι για μένα το έσχατο ηρωικό χαρακτηριστικό των συνηθισμένων ανθρώπων: λένε όχι στον τύραννο και δέχονται ήρεμα τις συνέπειες της αντίστασής τους.
»Υπάρχει τεράστια δύναμη στην δυνατότητα των παιδιών να αντιστέκονται στο απατηλό, στο ψεύτικο. Ένα παιδί έχει το πιο καθαρό βλέμμα και το πιο σταθερό χέρι.

Εισαγωγή στο «Ο χρυσαφένιος άντρας» (1980)

»Αυτό ήταν και είναι το πρόβλημά μου: η ανάρμοστη συμπεριφορά. Κοντολογίς, φοβάμαι την εξουσία, αλλά ταυτόχρονα απορρίπτω κι αυτήν και το φόβο μου κι επαναστατώ. Το να γράφεις επιστημονική φαντασία είναι ένας τρόπος να επαναστατείς. Η συμπεριφορά μου αυτή κρύβεται στα θέματα που υπάρχουν στα γραπτά μου, όπως «Ο κόσμος είναι πραγματικός;» ή » Είμαστε όλοι άνθρωποι ή μήπως μερικοί είναι απλά μηχανές αντανακλαστικών;»
»Έχω μέσα μου θυμό. Πάντα είχα. Ο θάνατος με τρελαίνει. Το μαρτύριο των ανθρώπων και των ζώων με τρελαίνει.
»Θέλω να γράψω για τους ανθρώπους που αγαπώ και να τους τοποθετήσω μέσα στους φανταστικούς κόσμους που έχω στο μυαλό μου. Όχι μέσα στον κόσμο που ζούμε, αυτός ο κόσμος δεν ικανοποιεί τις προδιαγραφές μου.
»Στην πραγματικότητα, τελικά, η κατάστασή μας, η ανθρώπινη κατάσταση, δεν είναι θλιβερή ή γεμάτη βαθιά νοήματα, αλλά αστεία.
»Η μουσική είναι ο μόνος δεσμός που κρατάει την ζωή μου σε συνοχή.
»Είναι η δουλειά μου και το ψώνιο μου που διασταυρώνονται και αναμιγνύονται. Δεν μπορείς να ζητήσεις τίποτα καλύτερο: Να είναι η δουλειά σου κι η αμαρτία σου ένα κράμα.
»Να γιατί αγαπώ την ε.φ. Μ’ αρέσει να την διαβάζω, μ’ αρέσει να την γράφω. Ο συγγραφέας ε.φ. δεν βλέπει απλώς τις πιθανότητες. Βλέπει τις τρελές πιθανότητες. Δεν είναι μονάχα το «Κι αν ~», είναι το «Θεέ μου, κι αν ~». Με φρενίτιδα κι υστερία.
»Αυτό που κατά την γνώμη μου βοηθάει -αν τέλος πάντων υπάρχει από κάπου βοήθεια- είναι η προσπάθεια να βρεις το μικροσκοπικό σπόρο του αστείου μέσα τον πυρήνα του τρομακτικού και του μάταιου. Μονάχα ένας τρόπος υπάρχει να την βγάλεις καθαρή: να βλέπεις σε κάθε τι ό,τι, τελικά, είναι αστείο.

VALIS (1981)

»Μερικές φορές η κατάλληλη αντίδραση στην πραγματικότητα είναι να παραφρονήσεις. Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ λογικής και παραφροσύνης είναι πιο λεπτή κι από κόψη ξυραφιού, πιο κοφτερή κι από δόντια κυνηγόσκυλου, πιο ευμετάβλητη κι από σύννεφο. Είναι πιο φευγαλέα κι από φάντασμα. Ίσως να μην υπάρχει· ίσως να είναι φάντασμα.
1) Αυτοί που συμφωνούν μαζί σου είναι τρελοί.
2) Αυτοί που δε συμφωνούν μαζί σου είναι στην εξουσία.
»Ο άνθρωπος και ο κόσμος είναι αμοιβαίως δηλητηριώδεις.
»Όταν πολεμάς την Αυτοκρατορία, μολύνεσαι από την παραφροσύνη της. Αυτό κι αν είναι παράδοξο. Όποιος καταβάλλει ένα τμήμα της Αυτοκρατορίας, γίνεται η Αυτοκρατορία· εξαπλώνεται σαν ιός, επιβάλλει την μορφή της στους εχθρούς της. Έτσι μεταβάλλεται στους εχθρούς της.

Διάσπαρτα

»Μην προσπαθείς να λύσεις σοβαρά προβλήματα μέσ’ στα μαύρα μεσάνυχτα. – What The Dead Men Say -1964
»Όποιον προσέξουν οι θεοί τον καταστρέφουν. Παραμένοντας ταπεινός γλυτώνεις από την ζήλεια των θεών. – Ο Άνθρωπος Στο Ψηλό Κάστρο -1962
»Ο δημιουργός αυτού του κόσμου είναι παράφρων. – Εξήγησις – 1974
»Φίλος είναι κάποιος που δεν σου λέει αυτό που θέλεις ν’ ακούσεις. Ένας φίλος σου λέει την αλήθεια.
»Μερικές φορές, η καλύτερη απάντηση στην πραγματικότητα είναι να τρελαθείς.
»O Έλληνας φιλόσοφος Παρμενίδης δίδασκε ότι τα μόνα πράγματα που είναι πραγματικά είναι τα πράγματα που ποτέ δεν αλλάζουν. O Ηράκλειτος δίδασκε ότι τα πάντα αλλάζουν. Αν βάλεις αυτές τις δυο απόψεις την μια πάνω στην άλλη βγάζεις το αποτέλεσμα: τίποτα δεν είναι πραγματικό.
»Το πρόβλημα με την ενδοσκόπηση είναι ότι δεν έχει τέλος.
»Ενας μόνο Νους υπάρχει.
»Το σύμπαν είναι πληροφορία και είμαστε στατικοί μέσα του, όχι τρισδιάστατοι, ούτε στον Χώρο ή στον Χρόνο. Δίνουμε υπόσταση στις πληροφορίες που μας τροφοδοτούνται κάνοντας τες τον φαινομενικό κόσμο.
»Δεν εκπέσαμε εξαιτίας ενός ηθικού σφάλματος, αλλά εξαιτίας ενός διανοητικού σφάλματος, πήραμε τον κόσμο των φαινομένων για αληθινό. Ο φαινομενικός κόσμος δεν υπάρχει. Είναι η υπόσταση των πληροφοριών τις οποίες επεξεργάζεται ο Νους.
»Δίνουμε στις πληροφορίες υπόσταση αντικειμένων. Η ανατακτοποίηση των αντικειμένων είναι αλλαγή στο περιεχόμενο των πληροφοριών, το μήνυμα έχει αλλάξει.
»Είναι μια ανείπωτη γλώσσα που χάσαμε την ικανότητα να την διαβάζουμε κι εμείς οι ίδιοι είμαστε μέρος αυτής της γλώσσας, οι αλλαγές σ’ εμάς είναι αλλαγές στο περιεχόμενο των πληροφοριών.
»Είμαστε γεμάτοι πληροφορίες, οι πληροφορίες εισέρχονται σ’ εμάς, υφίστανται επεξεργασία και μετά προβάλλονται πάλι έξω, πλέον με αλλαγμένη μορφή. Δεν έχουμε συνείδηση αυτού που κάνουμε, ότι αυτό είναι το μόνο που κάνουμε.
»Η μεταβαλλόμενη πληροφορία την οποία βιώνουμε σαν κόσμο είναι μια αφήγηση.
»Σε ποιόν την αφηγείται ο Νους;
»Ένας νους υπάρχει, αλλά σ’ αυτόν δύο μάχονται.
»Ο πόνος των ανθρώπων και των ζώων με τρελαίνει. Κάθε φορά που μια από τις γάτες μου πεθαίνει, καταριέμαι το Θεό και το εννοώ απόλυτα. Είμαι θυμωμένος μαζί του. Θα ήθελα να τον είχα απέναντι μου και να τον ανακρίνω, να του πω ότι τα έκανε θάλασσα, πως ο άνθρωπος δεν έπεσε επειδή αμάρτησε, αλλά επειδή σπρώχτηκε.
»Δεν θεωρώ τον εαυτό μου μυθοπλάστη φιλόσοφο ή συγγραφέα. Χρησιμοποιώ τις ικανότητες που έχω στο γράψιμο στην προσπάθεια μου να σχηματοποιήσω την αντίληψη μου. Η ψυχή των κειμένων μου δεν είναι η τέχνη αλλά η αλήθεια. Συνεπώς, καθετί που λέω είναι αλήθεια, αν και δεν μπορώ να κάνω τίποτα για να την απαλύνω.
»Κάτω βρισκόταν ο κόσμος των τάφων, ο δαιμονικός κόσμος με τ’ αμετάβλητα αίτια κι αιτιατά. Στην μέση απλωνόταν το επίπεδο των ανθρώπων, αλλά οποιαδήποτε στιγμή, ο άνθρωπος μπορούσε να βυθιστεί στο επίπεδο της Κόλασης από κάτω ή μπορούσε ν’ ανέβει στο άυλο επίπεδο από πάνω, που αποτελούσε το τρίτο από τα τριαδικά επίπεδα. Πάντα, στο μεσαίο επίπεδο, ο άνθρωπος ριψοκινδύνευε τον καταποντισμό. Κι όμως, η δυνατότητα της ανόδου βρισκόταν μπροστά του. Κάθε όψη ή αλληλουχία γεγονότων μπορούσε να πάρει την μια ή την άλλη μορφή, κάθε στιγμή. Παράδεισος και Κόλαση όχι μετά τον θάνατο, αλλά τώρα! Η κατάθλιψη κι όλες οι πνευματικές ασθένειες, ήταν ο καταποντισμός. Και το άλλο πώς να το κατορθώσεις;
»Μερικές φορές το να τρελαθείς είναι μια αναπόφευκτη και κατάλληλη απόκριση απέναντι στην πραγματικότητα.
»Η Πραγματικότητα είναι αυτό που δεν χάνεται όταν κλείνεις τα μάτια σου.
»Τι είναι η πραγματικότητα; Είναι αυτό που, όταν σταματήσεις να το πιστεύεις, δεν φεύγει.
»Βασικό εργαλείο για την διαχείριση της πραγματικότητας είναι ο χειρισμός των λέξεων, αν μπορείς να ελέγξεις το νόημα των λέξεων, μπορείς να ελέγξεις και τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν τις λέξεις.
»Όλα είναι μια παραίσθηση. Κάνε καλή χρήση του χρόνου που σου αναλογεί, φιλαράκο.
»Μην προσπαθείς να λύσεις σοβαρά ζητήματα στην μέση της νύχτας.
»Αν όλο το Σύμπαν δεν έχει κανένα νόημα απολύτως, δεν θα το μάθουμε ποτέ ότι δεν έχει κανένα νόημα απολύτως. Είναι το ίδιο με το να μην υπήρχε καθόλου φως στο Σύμπαν, κι άρα δεν θα υπήρχαν πλάσματα με μάτια, δεν θα το μαθαίναμε ποτέ ότι είναι σκοτάδι. Το σκοτάδι δεν θα είχε κανένα νόημα.
»Μπορεί να είναι δύσκολο για ένα αυγό να μετατραπεί σε πουλί. Θα ήταν ένα πολύ παράξενο θέαμα και πολύ πιο δύσκολο, να προσπαθεί να μάθει να πετάει ενώ θα παραμένει αυγό. Προς το παρόν είμαστε σαν τα αυγά. Και δεν μπορείς να συνεχίζεις επ’ άπειρον να παραμένεις ένα απλό συνηθισμένο αξιοπρεπές αυγό. Πρέπει ή να επωαστούμε ή να μπαγιατέψουμε.
»Σημαντικό κομμάτι κάθε δυστυχίας είναι, κατά κάποιον τρόπο, η σκιά της δυστυχίας ή το καθρέφτισμά της, το γεγονός ότι δεν υποφέρεις απλά, αλλά πρέπει να σκέφτεσαι το γεγονός ότι υποφέρεις. Δεν ζω απλά κάθε ατέλειωτη μέρα μέσα στην θλίψη, αλλά ζω κάθε μέρα σκεπτόμενος ότι ζω κάθε μέρα στην θλίψη. Σκέφτομαι ότι μπορούμε να το αποφύγουμε αυτό, κι έτσι να αποφύγουμε ένα σημαντικό κομμάτι κάθε δυστυχίας.
»Για μένα, η ύστατη ηρωική κίνηση των συνηθισμένων ανθρώπων είναι αυτή, λένε όχι στον τύραννο, κι έπειτα ήρεμα κάθονται να υποστούν τις συνέπειες αυτής της αντίστασης.
»Το πρόβλημα του να είσαι καλλιεργημένος είναι ότι παίρνει πάρα πολύ καιρό. Ξοδεύεις γι’ αυτό, το καλύτερο μέρος της ζωής σου, και, όταν τελειώσεις, αυτό που γνωρίζεις είναι ότι θα είχες ωφεληθεί πολύ περισσότερο αν είχες γίνει τραπεζίτης.
»Διαβάζω πολύ φιλοσοφία. Γι’ αυτό και είμαι πολύ παράξενος. Είναι επίσημο αυτό. Μια μέρα η γυναίκα μου επέστρεψε στο σπίτι από το ραντεβού με τον ψυχαναλυτή της και με βρήκε να διαβάζω. Με ρώτησε: «Μα, τι διαβάζεις πάλι;» Απάντησα: “Μαϊμονίδη. Τον Οδηγό για τους Περιπλεγμένους. Εκείνη είπε: “Ναι, ναι. Το ανέφερα αυτό στον ψυχολόγο μου. Μου είπε ότι πιθανώς είσαι το μόνο ανθρώπινο όν σε όλο τον πλανήτη που αυτή την στιγμή διαβάζει Μαϊμονίδη” Εγώ απλά καθόμουν εκεί κι έτρωγα ένα σάντουιτς διαβάζοντας. Δεν μού φαινόταν σαν κάτι παράξενο.
»Οι συγγραφείς του Science Fiction, λυπάμαι που το λέω, δεν ξέρουν στ’ αλήθεια τίποτε. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για επιστήμη, επειδή η γνώση μας είναι περιορισμένη και ανεπίσημη. Και συνήθως το fiction μας είναι φριχτό. Η αληθινή προέλευση του Science Fiction είναι στις νουβέλες εξερεύνησης φανταστικών τόπων, του δεκάτου εβδόμου αιώνα. Άρα, η ιστορία του Ιουλίου Βερν για το ταξίδι στην σελήνη, δεν είναι Science Fiction επειδή πηγαίνουν εκεί με πύραυλο, αλλά επειδή πηγαίνουν εκεί που πηγαίνουν. Θα ήταν επίσης Science Fiction αν εκτινάσσονταν εκεί πέρα με ένα τεράστιο λάστιχο.
»Στην Λογοτεχνία και στην Τέχνη γενικά, κανένας άνθρωπος που μπαίνει στον κόπο να νοιάζεται για την αυθεντικότητα και την πρωτοτυπία δεν θα γίνει ποτέ αυθεντικός και πρωτότυπος. Αντιθέτως, αν απλά προσπαθείς να πεις την αλήθεια (χωρίς να δίνεις δεκάρα για το πόσες φορές έχει ήδη ειπωθεί), τότε, εννιά φορές στις δέκα, θα είσαι αυθεντικός και πρωτότυπος χωρίς ποτέ καν να το προσέξεις.
»Δεν έχει κανένα νόημα να προσπαθείς να καταδείξεις ότι κάποιος έχει λάθος. Νόημα έχει να κάνεις εσύ το σωστό που πιστεύεις ότι θα έπρεπε να είχε κάνει ο άλλος. Οι άνθρωποι που κατηγορούν τους άλλους είναι οι χειρότεροι άνθρωποι του κόσμου, κι εγώ δεν θα τους έλεγα ούτε καλημέρα. Ίσως να διόρθωνα έτσι λίγο το λάθος που κάνουν πολλοί που τους λένε καλημέρα.
»Το αληθινό μέτρο ενός ανθρώπου δεν είναι μόνο η ευφυΐα του ή το πόσο ψηλά μπορεί να αναδειχθεί σε αυτό το τερατώδες κατεστημένο σύστημα. Όχι! Το αληθινό μέτρο ενός ανθρώπου είναι το πόσο γρήγορα μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες των άλλων και πόσα μπορεί να δώσει από τον εαυτό του, και ταυτόχρονα να νιώθει ευτυχισμένος.
»Ο θεός σχεδίασε ένα πολύ διεστραμμένο και μοχθηρό σύμπαν, απ’ όσο μπορώ να καταλάβω. Έχω έναν φίλο που είχε μια γάτα και πήγε μια βόλτα με την γάτα του και η γάτα του πήγε να περάσει το δρόμο και ήρθε ένα αυτοκίνητο και μετέτρεψε την γάτα σε γούνινη πίτσα. Αυτός ο φίλος μου κατάφερε να μού καταστρέψει όλες μου τις θεολογικές πεποιθήσεις με αυτό το επιχείρημα για την γάτα του.
»Στ’ αλήθεια νιώθω ότι η μοίρα μας είναι τραγική μακροπρόθεσμα. Αλλά έχουμε την δύναμη να ανταποκριθούμε σε αυτήν την κατάσταση με αξιοπρέπεια και κουράγιο. Βοηθάει πολύ το να έχεις μια αίσθηση του χιούμορ, έτσι ώστε να μπορείς να βλέπεις την τρέλα στο σύμπαν αλλά και μέσα μας, και να συνειδητοποιείς ότι το σύμπαν είναι το ίδιο παγιδευμένο όσο κι εμείς.
»Ο νους είναι επίσης ένα σύμπαν, και γι’ αυτό πρέπει τώρα το Science Fiction να ασχοληθεί με το εσωτερικό διάστημα.
»Ζούμε σε μια εποχή στην οποία υπάρχει ένα κακό πνεύμα σε όλον τον κόσμο, και μοιάζει σαν να κερδίζει έδαφος. Έχω μερικούς πολύ στενούς προσωπικούς φίλους που παρουσιάζουν συμπτώματα μεγάλης κακίας και σκληρότητας, και ενδιαφέρονται μόνο για το δικό τους ατομικό συμφέρον με κάθε τίμημα. Αυτοί ήταν άνθρωποι που κάποτε νοιαζόντουσαν, ψαχνόντουσαν, ήταν στο αντιπολεμικό κίνημα, ήταν καλλιτεχνικοί, ήταν ρομαντικοί, ήταν ιδεαλιστές, και τώρα επιδεικνύουν έναν απόλυτο ναρκισσισμό, ένα στυλ “εγώ πάνω απ’ όλα πρώτα απ’ όλα.
»Όταν δίνω χρήματα για να βοηθήσω ανθρώπους, για παράδειγμα τους πρόσφυγες στην Καμπότζη πριν από μερικά χρόνια στα στρατόπεδα προσφύγων, οι φίλοι μου άρχισαν να με κοροϊδεύουν που το κάνω αυτό. Μου έλεγαν, «ο Πολ Ποτ και οι στρατιώτες του θα σε ευγνωμονούν για όλο αυτό το ρύζι που τους στέλνεις. Δεν θα φτάσει ποτέ στα στρατόπεδα των προσφύγων»  Καταλαβαίνετε; Το μόνο που τους νοιάζει είναι να μην τους κλέψουν το ρύζι.
»Τι λέω για το μέλλον της ανθρωπότητας; Λοιπόν, πιστεύω ότι τελικά θα πρέπει να μεταναστεύσουμε σε άλλους πλανήτες για να επιβιώσουμε. Αλλά αυτό είναι τουλάχιστον πενήντα χρόνια μακριά από σήμερα. Μέχρι να το μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, πιστεύω ότι σταδιακά θα επιστρέψουμε πίσω στο είδος της ζωής που είχαν οι πρόγονοί μας πριν από εκατό χρόνια, για να εξοικονομήσουμε ενέργεια. Θα είναι μια καλύτερη ζωή απ’ αυτήν που έχουμε τώρα.
»Αν νομίζετε πως αυτό είναι το χειρότερο σύμπαν, τότε θα πρέπει να δείτε μερικά από τα άλλα.

Do Androids Dream of Electric Sheep?

Στον τίτλο της κλασικής του νουβέλας επιστημονικής φαντασίας «Do Androids Dream of Electric Sheep?» που αργότερα έγινε και κινηματογραφική ταινία (Blade Runner) ο Philip K. Dick θέτει με εξαιρετικά εύστοχο τρόπο ένα από τα κεντρικά ζητήματα –αλλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά– της συνείδησης. Η ικανότητα του εγκέφαλου μας για αυτογνωσία, στοχασμό, κι αυτό που εν γένει περιγράφουμε ως ενσυνείδητη εμπειρία, βίωμα είναι ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα με τα οποία έχει καταπιαστεί η επιστήμη.

Ωστόσο, πρόκειται και για φαινόμενο έντονα προσωπικό, ιδιωτικό. Ξέρω πώς είναι και μπορώ να φανταστώ ένα κόκκινο τριαντάφυλλο. Πώς αντι­λαμβάνεται όμως αυτό το λουλούδι ένας εκ γενετής τυφλός; Πώς είναι να είσαι κάποιος άλλος; Οπωσδήποτε, ο τρόπος με τον οποίο βιώνουμε διάφορες εμπειρίες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ποιοι είμαστε, από το πώς είμαστε. Πολύ πιθανό τα ανδροειδή να ονειρεύονται εν τέλει ηλεκτρικά πρόβατα! Πέρα όμως από την υποκειμενικότητα της ίδιας της ενσυνείδητης εμπειρίας, υπάρχουν άραγε συγκεκριμένες εγκεφαλικές δομές και διεργασίες υπεύθυνες για την συνείδηση, οι οποίες να μπορούν να μελετηθούν αν χρησιμοποιήσουμε την αντικειμενική επιστημονική μέθοδο;

Το ανθρώπινο νευρικό σύστημα αποτελείται από περίπου 100 δισεκατομμύρια εξειδικευμένα νευρικά κύτταρα. Ο αριθμός αυτός είναι τεράστιος. Αν μετρούσαμε ένα κύτταρο κάθε δευτερόλεπτο θα χρειαζόμασταν πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια για να μετρήσουμε όλα τα κύτταρα του νευρικού μας συστήματος. Περίπου 70 από τα 100 συνολικά δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα συγκροτούν τον εγκέφαλο. Τα κύτταρα αυτά έχουν την δυνατότητα να συνδέονται μεταξύ τους δημιουργώντας κυκλώματα, μέσω των οποίων ανταλλάσσουν πληροφορίες με την μορφή ειδικών σημάτων. Κάθε ένα από αυτά έχει την ικανότητα να χειρίζεται γύρω στα 1000 σήματα το δευτερόλεπτο και μπορεί να συνάψει επικοινωνία με 5000 άλλα, κατά μέσον όρο. Η δημιουργία των περισσότερων από τις επαφές αυτές δεν υπαγορεύεται από γονίδια, αλλά οφείλεται στην αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Είναι προφανές ότι οι δυνατοί συνδυασμοί είναι αναρίθμητοι. Κανένας ηλεκτρονικός υπολογιστής που κατασκεύασε ή πρόκειται να κατασκευάσει ο άνθρωπος στο κοντινό μέλλον δεν είναι τόσο περίπλοκος όσο ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Μήπως, λοιπόν, η συνείδηση και η ευφυΐα είναι αναδυόμενες ιδιότητες συστημάτων που ξεπερνούν κάποιο βαθμό πολυπλοκότητας; υπάρχει ενδεχόμενο ένας αρκετά περίπλοκος υπερυπολογιστής που ίσως κατασκευαστεί στο μέλλον να αποκτήσει συνείδηση; Πόσο περίπλοκος θα πρέπει να είναι ο υπολογιστής αυτός; Ας δεχθούμε ότι θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου περίπλοκος με τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, αν υποθέσουμε ότι βασική υπολογιστική μονάδα είναι το νευρικό κύτταρο, ο εγκέφαλος έχει την δυνατότητα να εκτελεί γύρω στα 25 τετράκις εκατομμύρια υπολογισμούς το δευτερόλεπτο. Πρόκειται για αριθμό πραγματικά αστρονομικό, αλλά όχι πέρα από τις μελλοντικές δυνατότητες των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Θα αποκτήσουν λοιπόν οι υπολογιστές αυτογνωσία στο ορατό μέλλον; Ίσως όμως τα πράγματα να μην είναι τόσο απλά.

Μελετώντας την συμπεριφορά απομονωμένων νευρικών κυττάρων, οι επιστήμονες έχουν συγκεντρώσει ενδείξεις ότι υπάρχει ενδεχόμενο στοιχειώδης υπολογιστική μονάδα του νευρικού συστήματος να μην είναι το νευρικό κύτταρο, αλλά υποκυτταρικές δομές στο εσωτερικό του. Ετσι ο βαθμός πολυπλοκότητας του εγκεφάλου αυξάνεται δραματικά κι επομένως μπορεί να εκτελεί τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων υπολογισμούς το δευτερόλεπτο, κάτι που υπερβαίνει τα όρια και της πιο τολμηρής επιστημονικής φαντασίας, με δεδομένο το σημερινό τεχνολογικό επίπεδο. Ίσως τελικά η συνείδηση και η ευφυΐα να εδράζονται σε τέτοιες απρόσιτες περιοχές.

Χρησιμοποιώντας τον εγκέφαλό του, ο άνθρωπος μελετά και προσπαθεί να καταλάβει τον φυσικό κόσμο. Η αντίληψη και η ακριβής αντανάκλαση του εξωτερικού περιβάλλοντος, η αποθήκευση πληροφορίας, η φαντασία, η αφαίρεση και η συνείδηση αποτελούν μερικές από τις λειτουργίες του εγκέφαλου που είναι απαραίτητες σ’ αυτή την προσπάθεια. Ωστόσο, πώς μπορούμε να καταλάβουμε με πληρότητα τον φυσικό κόσμο αν πρώτα δεν κατανοήσουμε την λειτουργία αυτού ακριβώς του οργάνου που χρησιμοποιούμε για να απεικονίσουμε τον φυσικό κόσμο, δηλαδή του εγκεφάλου μας; Ο Francis Crick αναφέρει σχετικά με το ζήτημα αυτό: “Δεν υπάρχει για τον άνθρωπο επιστημονική μελέτη πιο ουσιαστική από εκείνη της κατανόησης του ίδιου του εργαλείου που χρησιμοποιεί στην προσπάθειά του να καταλάβει τον φυσικό κόσμο. Κι αυτή ακόμα η αξιοπιστία της άποψης που έχουμε για τον φυσικό κόσμο εξαρτάται από την κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου”.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, λοιπόν, προσπαθεί να κατανοήσει την ίδια την λειτουργία του. Το ερώτημα του τι συνιστά την συνείδηση δεν είναι βέβαια νέο. Ο άνθρωπος αναρωτήθηκε από πολύ νωρίς τι είναι αυτό, ποια είναι η διεργασία εκείνη που του επιτρέπει να αναρωτιέται. Η επιστήμη ενδοσκοπείται… Σε ποιο σημείο βρίσκεται λοιπόν η προσπάθεια κατανόησης της λειτουργίας του εγκεφάλου και του φαινομένου της συνείδησης; είναι αλήθεια ότι η τεράστια πρόοδος που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την παρακολούθηση και κατανόηση των βασικών λειτουργιών του κυττάρου, έθεσε τα θεμέλια για την μελέτη πιο περίπλοκων βιολογικών δομών όπως είναι το νευρικό σύστημα. Μάλιστα, έχουν ήδη σημειωθεί μεγάλα επιτεύγματα σε τομείς που αφορούν τους μηχανισμούς της αντίληψης και επεξεργασίας πληροφοριών που συλλέγονται από τις αισθήσεις, αλλά και τους μηχανισμούς της μνήμης.

Όμως, το πώς μια μάζα νευρικών κυττάρων αποκτά αυτογνωσία –συνείδηση– εξακολουθεί να συνιστά ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια. Μέχρι πολύ πρόσφατα, το ζήτημα της συνείδησης υπαγόταν αποκλειστικά στην σφαίρα της φιλοσοφίας και της θρησκείας, όπου αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων. Η ανάπτυξη, όμως, την τελευταία δεκαετία μεθόδων απεικόνισης της εγκεφαλικής δραστηριότητας, καθώς και πειραματικών μοντέλων έλεγχου της συμπεριφοράς, επέτρεψε την προσέγγιση του ζητήματος της συνείδησης στο πλαίσιο της σύγχρονης νευροβιολογίας.

Παρ’ ότι τα πειραματικά ευρήματα είναι ακόμη λίγα και διάσπαρτα, έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται θεωρητικά μοντέλα του πώς αναδύεται η συνείδηση μέσα από την λειτουργία εκτεταμένων νευρωνικών δικτύων στον εγκέφαλο. Τα μοντέλα αυτά έχουν σημαντική αξία διότι, πέραν του ότι συνιστούν μια προσπάθεια ερμηνείας του φαινομένου της συνείδησης με καθαρά επιστημονικούς όρους, προσφέρουν και ένα υπόβαθρο για περαιτέρω πειραματικές μελέτες που τελικά θα διευρύνουν την κατανόηση των σχετικών μηχανισμών.

Κάθε ενσυνείδητη κατάσταση είναι ολοκληρωμένη και μοναδιαία. Δεν μπορεί να αναλυθεί σε απλούστερα, ανεξάρτητα τμήματα και κάθε τέτοια κατάσταση είναι εξαιρετικά διαφοροποιημένη και μοναδική. Πρόκειται δηλαδή για μια αδιαίρετη σκηνή, ένα «καρέ», που αντιστοιχεί σ’ αυτό που βιώνουμε εκείνη την συγκεκριμένη στιγμή. Η ενσυνείδητη ζωή μας είναι ουσιαστικά μια γρήγορη διαδοχή τέτοιων συμπαγών εικόνων. Με βάση τα χαρακτηριστικά αυτά, η συνείδηση περιγράφεται όχι ως προϊόν της λειτουργίας των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου, αλλά ως μια συνεχής διεργασία που συμβαίνει στον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος είναι εμφυ­τευμένος στο ανθρώπινο σώμα, μια βιολογική δομή με συγκεκριμένα ανατομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά, η οποία είναι η ίδια ενσωματωμένη σε ένα συγκεκριμένο φυσικό περιβάλλον.

Η στενή αλληλεπίδραση των τριών αυτών στοιχείων (εγκέφαλος, σώμα, περιβάλλον) καθορίζει την μορφή και την υφή της ενσυνείδητης εμπειρίας. Ένας εγκέφαλος θα διαμόρφωνε διαφορετική εικόνα για τον κόσμο και θα βίωνε διαφορετικά την ύπαρξή του αν ήταν δυνατόν να μεταμοσχευθεί από νωρίς στο σώμα ενός ρομπότ. Θα ονειρευόταν άραγε ηλεκτρικά πρόβατα από την θέση αυτή; Είναι αδύνατον να ελπίζουμε ότι θα το μάθουμε ποτέ αν δεν κατανοήσουμε πρώτα τους μηχανισμούς της συνείδησης. Ποια είναι τα νευρικά κυκλώματα που συμμετέχουν στις διεργασίες της συνείδησης; Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους; Πώς διαμορφώνουν την λειτουργία των δικτύων αυτών οι πληροφορίες που έρχονται από τις αισθητήριες οδούς και εκείνες που βρίσκονται στην μνήμη; Οι συνθήκες για την έρευνα με στόχο την κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου είναι σήμερα πιο ώριμες.Τα ερωτήματα παραμένουν δύσκολα, όμως είναι ενθαρρυντικό ότι η αναζήτηση έχει πλέον μεταφερθεί από την περιοχή της μεταφυσικής και της φιλοσοφίας στο χειρουργικό τραπέζι της αναλυτικής επιστήμης.

Πώς να χτίσετε το δικό σας σύμπαν

Η ευτυχία δεν δίνεται στη ζωή- πρέπει να την κατακτήσετε. Τα ανθρώπινα όντα έχουν φτιαχτεί για να επιβιώνουν, όχι για να είναι χαρούμενα. Έχουμε προγραμματιστεί να επιβιώνουμε, αλλά αν θέλουμε την ευτυχία πρέπει να κάνουμε κάτι σαν «χακάρισμα». Όποιος θέλει να αναλάβει την πρόκληση της ευτυχίας πρέπει να συνειδητοποιήσει πως το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή είναι να ανακαλύψουμε το νόημα της.

Όπως ο José Luis Sampedro, συγγραφέας, ανθρωπολόγος και Ισπανός οικονομολόγος είπε, ο λόγος που είμαστε ζωντανοί είναι για να ζήσουμε και να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας. Οι περισσότεροι από εμάς, σε κάποια στιγμή της ζωής μας έχουμε αναρωτηθεί για ποιο λόγο ζούμε. Το να ξέρουμε τι να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση θα μας δώσει ένα νόημα στην ύπαρξή μας. Ένα αληθινό και σωστό νόημα.

Όλα όσα βλέπουμε στον εξωτερικό κόσμο είναι απλώς μια αντανάκλαση της εσωτερικότητας μας, αυτών που σκεφτόμαστε και νιώθουμε. Τα ελαττώματα και οι αρετές που βλέπουμε στους άλλους είναι, μέχρι ένα σημείο, αυτό που κουβαλάμε μέσα μας. Ωστόσο, στις αμφιβολίες και στις ερωτήσεις που έχουμε, οι περισσότερες απαντήσεις βρίσκονται μέσα μας, επειδή το Σύμπαν που ζει μέσα μας είναι ήδη ένα πολύ μαγευτικό.

Τι θα κάνατε αν ξέρατε πως δε θα αποτύχετε;

Το νόημα της ζωής- κουβαλάμε το δικό μας σύμπαν

Μπορεί να ακούγεται λίγο ειρωνικό, αλλά μόνο εμείς είμαστε αυτοί που μπορούμε να στενοχωρήσουμε τον εαυτό μας και να επιτρέψουμε στην συναισθηματική ταραχή να μας καταβάλει. Η αιτία της ταλαιπωρίας μας δεν βρίσκεται έξω αλλά μέσα… στο πως αντιμετωπίζουμε τον πόνο.

Οι άλλοι μπορούν να μας σκοτώσουν σωματικά, αλλά σε συναισθηματικό επίπεδο μόνο εμείς έχουμε την δύναμη να βλάψουμε τον εαυτό μας ή να επιβάλουμε την τάξη. Ακόμα και αν ελευθερωθεί το μυαλό μας, αυτός ο φανταστικός πόλεμος γεννά μια σειρά από συναισθηματικά εμπόδια όπως άγχος, μνησικακία, μίσος, τιμωρία και την επιθυμία για εκδίκηση.

Ο τρόπος που ερμηνεύουμε με τα πράγματα, μαζί με τις συναισθηματικές αντιδράσεις είναι αυτό που μας κάνει να ταλαιπωρούμαστε και να ερχόμαστε σε σύγκρουση με τον εαυτό μας. Τελικά, είμαστε η αιτία του κακού μας. Γι αυτόν τον λόγο το να συγκεντρωθούμε στον εαυτό μας και το να γνωρίσουμε τα συναισθήματα μας μας φέρνει πιο κοντά στη βαθύτερη γνώση του εσωτερικού σύμπαντος μας και στο νόημα της ζωής.

Εν τέλει, το μόνο που μπορούμε να αλλάξουμε στη ζωή μας είναι ο εαυτός μας. Όλα τα άλλα είναι ένα σενάριο ψευδαίσθησης. Μπορούμε να στεναχωρηθούμε επειδή θέλουμε ένα καλύτερο κόσμο χωρίς αδικία και με περισσότερη ισότητα, μόνο για να τον δούμε να χειροτερεύει όλο και περισσότερο. Αντίθετα, το να αλλάξουμε και να βελτιώσουμε την εσωτερική μας ζωή είναι το αληθινό μας έργο. Αν το πετύχουμε αυτό θα μας δώσει ατέλειωτη γαλήνη και ένα καινούργιο τρόπο για να αντιμετωπίσουμε τις καταστάσεις.

«Το καλύτερο που μπορείς να κάνεις για την ανθρωπότητα είναι να είσαι χαρούμενος και να μάθεις να βρίσκεσαι σε γαλήνη με τον εαυτό σου.» – Seneca

Για να χτίσουμε το δικό μας Σύμπαν πρέπει να είμαστε γενναίοι

Η γενίκευση αποτελεί απειλή για μας. Χανόμαστε σε πόλεις γεμάτες με μεγάλα κτίρια και κανόνες που σπανίως λέγονται αλλά συχνά επιβάλλονται. Σε πολλές περιπτώσεις θυσιάζουμε το να πράττουμε σύμφωνα με τις αξίες μας για να προβάλλουμε μια καλύτερη εικόνα του εαυτού μας. Αυτός είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους το «σύστημα» μας ελέγχει με την ανταμοιβή που μας προσφέρει σε αντάλλαγμα. «Κάνε αυτό, κάντο με τον τρόπο που σου λέω και θα σε φροντίσω.»

Έτσι καταλήγουμε να αντιμετωπίζουμε τα πάντα εκτός από τον εαυτό μας: το αμάξι, τη μηχανή, το ένα και το άλλο. Περνάμε την μέρα μας αυτόματα, χωρίς να συνειδητοποιούμε πως θα μπορούσαμε να ζήσουμε πολύ καλύτερα.

Μερικές φορές, αναλόγως με το με ποιον βρισκόμαστε και το που είμαστε, δείχνουμε τον εαυτό μας με τον έναν τρόπο ή με τον άλλον. Επιλέγουμε τι θέλουμε να δείξουμε στο Σύμπαν και τι θέλουμε να κρύψουμε. Αυτό σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να φανεί χρήσιμο: στην αναζήτηση εργασίας, σε συναντήσεις, στη δουλειά κτλ. Αλλά μακροπρόθεσμα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη δυσαρμονία μέσα στην ψυχή.

Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι να βρούμε τον εαυτό μας, να συνδεθούμε τον εσωτερικό εαυτό μας και να είμαστε αληθινοί για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Αυτή είναι μια πρόκληση, ποτέ απειλή. Αν και θα υπάρξουν δυσκολίες στη διαδρομή, η αίσθηση που θα μας ακολουθεί θα είναι αυτή της γαλήνης. Θα πρέπει να είμαστε ενεργοί και όχι απλώς να αντιδρούμε στο έλεος των ρευμάτων που παράγουν όσα μας περιβάλλουν. Και τότε θα ανακαλύψουμε αληθινά το νόημα της ζωής.

«Σιγουρευτείτε πως πάντα θα καλοδέχεστε την αποτυχία. Θα πρέπει πάντα να λέτε: Αποτυχία, είναι ευχαρίστηση μου να σε έχω, πέρασε. Γιατί έτσι δε θα με φοβίσεις.»