Παρασκευή 24 Ιανουαρίου 2014

Η Σωκρατική μέθοδος της κάθαρσης της ψυχής

 Η Σωκρατική μέθοδος της κάθαρσης της ψυχής

(...και τα σφάλματα εις την πράξιν εξαιτίας αυτής της αγνοίας είναι, του να νομίζωμεν δηλαδή ότι ηξεύρομεν, ενώ δεν ηξεύρομεν;) Πλάτωνος-Αλκιβιάδης 117D
(ΣΩ: ...όχι μόνον αγνοείς τα σπουδαιότατα,αλλά ππαρότι δεν τα γνωρίζεις,νομίζεις ότι τα γνωρίζεις..) Πλάτωνος-Αλκιβιάδης 118D
(ΣΩ:...αυτή λοιπόν η άγνοια είναι η αιτία των κακών και η επονείδιστος αμάθεια..)
Πλάτωνος-Αλκιβιάδης118Α
Εδώ εισάγεται η συζήτηση του ακανθώδους θέματος όχι της απλής άγνοιας από την οποία διακατεχόμαστε πριν της Αυτογνωσίας, αλλά της διπλής άγνοιας διότι ενώ δεν γνωρίζουμε τον εαυτό μας, νομίζουμε ότι τον γνωρίζουμε..

Καθημερινό παράδειγμα της διπλής άγνοιας μας δίνει ο Πλάτων στο "Συμπόσιο" δια στόματος της Διοτίμας λέει τα εξής: "Διότι ακριβώς αυτό είναι διπλή άγνοια το να μην είναι κάποιος ούτε ωραίος, ούτε καλός, ούτε σώφρων αλλά να νομίζει ότι τα έχει όλα αυτά σε ικανοποιητικό βαθμό."..
Πως είναι δυνατόν να καταστεί φανερό στον διαλογιζόμενο η διπλή άγνοια; Μέσω του δικαστηρίου της ψυχής ακολουθώντας τα ίχνη του Σωκράτη είναι δυνατόν να βρεθεί ο τρόπος εξουδετέρωσης της. Και ο τρόπος είναι δια της καθάρσεως,δηλαδή δια του συνεχούς έλεγχου του εαυτού.
Το προτείνει με πλάγιο τρόπο ο Σωκράτης στον νεαρό Αλκιβιάδη;

Ο Σωκράτης αναπτύσσει την ιδέα ότι πρώτα πρέπει να εξεταστεί το εγώ,ο έξω εαυτός εντός του περιβάλλοντος του, η προσωπικότης του προτού ο Αλκιβιάδης, και κατά επέκτασιν ο κάθε εξ ημών Αλκιβιάδης,ασχοληθεί με τον έσω εαυτό.
Η Σωκρατική μέθοδος της καθάρσεως μέσω της άρσης των εμποδίων της διπλής άγνοιας , όπως την αναλύει ο Πρόκλος "Εις τον Πλάτωνος πρώτον Αλκιβιάδην"(175) είναι οι εξής:
1. Ο Σωκράτης δεν αναφέρει τίποτα από τα Αληθή στον Αλκιβιάδη,εάν πρώτα δεν αφαιρέσει τις γνώμες εκείνες, οι οποίες αποτελούν εμπόδιο στην ψυχή του για την κατάκτηση της ελευθερίας...
2. Η εν λόγω διαδικασία οδηγεί εις "στο Μέτρον", δηλαδή δια της αφαίρεσης της αλαζονείας, γινόμαστε όπως ο Αλκιβιάδης, περισσότερο κόσμιοι και λιγότερο φορτικοί και δυσάρεστοι σε αυτούς οι οποίοι μας συναναστρέφονται, επειδή τους επιτρέπουμε να εκφράσουν και εκείνοι τις δικές τους απόψεις ,τις οποίες ακούμε με προσοχή και διαλλακτικότητα.
3. Περαιτέρω προετοιμαζόμαστε για την κατάκτηση της επιστήμης, βρισκόμενοι στην απλή άγνοια, επειδή η απλή άγνοια βρίσκεται μεταξύ της διπλής άγνοιας και της επιστήμης.
4. Η ενασχόληση μας με την Αρετή μας απομακρύνει από τα εξωτερικά υλικά πράγματα του σώματος και μας στρέφει προς την ψυχή.
5. Στρεφόμενη η ψυχή στον εαυτό της αρχίζει τον εσωτερικό διάλογο, καθώς η ίδια αμφισβητεί και επανεξετάζει τις απόψεις της, για τις οποίες προηγουμένως είχε την ακλόνητη πεποίθηση ότι ήταν ορθές. Η "οίησης"είναι η ασθένεια της ψυχής λέει ο Σωκράτης στο "Σοφιστή"
6. Με την επανεξέταση η ψυχή διακρίνει ποια είναι τα εμπόδια και τα αφαιρεί, καθώς συγχρόνως διαπιστώνει ποια από τα αναγκαία λείπουν να τα αναπληρώσει.
7. Η αντικειμενική εξέταση άνευ εμπάθειας τις επιτρέπει την βεβαιότητα και την μονιμότητα εις την μεθόδευση των συλλογισμών,οι οποίοι πρόκειται να διατυπωθούν.

..........

(Διότι ο καθένας από εμάς και από τους άλλους ανθρώπους είτε πιο καθαρά είτε πιο αμυδρά,ενέχεται στα ίδια ακριβώς με τον γιο του Κλεινία πάθη.Πράγματι αγνοούμε τον εαυτό μας κατεχόμενοι από την γενεσιουργό λήθη και συγκλονιζόμενοι από την ταραχή των άλογων μορφών της ζωής και νομίζουμε ότι γνωρίζουμε πολλά από αυτά που αγνοούμε εξαιτίας των κατ' ουσίαν ενυπαρχόντων σε εμάς λογικών καθορισμών,επιπλέον χρειαζόμαστε την ίδια με εκείνον βοήθεια,για να απομακρύνουμε τον εαυτό μας από την περιττή "οίηση"και για να τύχουμε της επιμέλειας που μας ταιριάζει) Πρόκλου-"Εις τον Πλάτωνος πρώτον Αλκιβιάδην" 7)

*οίησης=η μεγάλη ιδέα που έχει κάποιος για τον εαυτό του, έπαρση, αλαζονεία

Όλη η αλήθεια για το γάλα: Ένα άρθρο που σίγουρα θα σας προβληματίσει!

 
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι η τέλεια τροφή της φύσης αλλά, μόνο αν είστε μοσχάρι.

Πίνετε γάλα? Από ότι φαίνεται σχεδόν όλος ο κόσμος πίνει.
Στο κάτω-κάτω, όλοι γνωρίζουν ότι, θα πρέπει να πίνουν γάλα για είναι υγιείς, να παίρνουν ασβέστιο, έτσι δεν είναι? Χμ ! Όχι απαραίτητα…
Αν ακούγεται συγκλονιστικό, είναι επειδή πολύ λίγοι άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να πουν την αλήθεια για τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Στην πραγματικότητα, επικρίνοντας το γάλα, ειδικά στην Αμερική είναι σαν να επιτίθεσαι στη μητρότητα, τη μηλόπιτα, ή το μπέιζμπολ. Με βάση την έρευνα και την ιατρική εμπειρία των Dr. Peter Dingle, Dr. Mark Hyman και Dr. Kevin Woodford , τα στοιχεία για τις παρενέργειες στην ανθρώπινη υγεία από την κατανάλωση γαλακτοκομικών, είναι συγκλονιστικά.
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα – συμπεριλαμβανομένων όλων των παραγώγων γάλακτος, το γάλα, το τυρί, τυρί, το γιαούρτι, το κεφίρ, το παγωτό, κ.λπ. – έχουν σχέση με όλα τα είδη των ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, των αυτοάνοσων νοσημάτων, του καρκίνου, των αλλεργιών, του άσθματος, των παθήσεων του πεπτικού συστήματος, των προβλημάτων του θυρεοειδούς, των νευρολογικών ασθενειών, κλπ. Ο κατάλογος δεν έχει τέλος..
Αυτό φυσικά, έρχεται σε αντίθεση με τις ανανεωμένες συμβουλές του Αμερικάνικου Υπουργείου Γεωργίας (USDA), το οποίο συνιστά να πίνουμε 3 ποτήρια γάλα την ημέρα.
Τι το κακό μ’ αυτό? Καταρχήν, πρόκειται για μία σύσταση η οποία δεν βασίζεται αυστηρά στην επιστήμη. Επίσης, κάποιοι από τους «ειδικούς» οι οποίοι συνέβαλαν στη δημιουργία της διατροφικής πυραμίδας εργάζονται για την βιομηχανία γάλακτος, πράγμα που σημαίνει ότι, δεν είναι και η πιο αμερόληπτη ομάδα ανθρώπων… Ας δούμε τα στοιχεία πιο αναλυτικά. Τα στοιχεία για τις αρνητικές επιπτώσεις των γαλακτοκομικών προϊόντων στην υγεία του ανθρώπου, εδώ και μερικές δεκαετίες, αυξάνονται σταθερά.
Οι παρενέργειες ξεκινάνε από, απλούς κολικούς του εντέρου και φτάνουν μέχρι και καρκίνο.
Το γάλα συνδέεται με πολλές πεπτικές διαταραχές, την κακή υγεία του εντέρου, τροφικές δυσανεξίες και αλλεργίες. Πολλά παιδιά αναπτύσουν δυσανεξία στο γάλα που, αν μη τι άλλο, προκαλεί υπερπαραγωγή των βλεννογόνων και ρινική καταρροή. Ακόμη χειρότερα, αυτή η δυσανεξία, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά αλλεργικά συμπτώματα. Αυτό συχνά συνδέεται με τον αρνητικό αντίκτυπο των γαλακτοκομικών προϊόντων στο έντερο.
Επίσης, δημιουργούνται κολικοί σε πολλά βρέφη από τη στιγμή που λαμβάνουν γαλακτοκομικά προϊόντα. Η δυσανεξία στη λακτόζη είναι μια «κατάσταση» κατά την οποία το σώμα δεν μπορεί να χωνέψει το σάκχαρο αποτελεσματικά (ή καθόλου) και, που οδηγεί στην κακή υγεία του εντέρου, τους υπερβολικούς βλεννογόνους, τα οξέα και την παραγωγή αερίων καθώς και, ποικίλου βαθμού κοιλιακή δυσφορία. Άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη βιώνουν επίσης, μειωμένη απορρόφηση στο γαστρεντερικό τους σύστημα.
Περίπου το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού (κυρίως στις ανατολικές χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, η Αφρική και σε μειονοτικούς πληθυσμούς, όπως η αυστραλιανοί αυτόχθονες και οι ιθαγενείς της Αμερικής) έχουν ένα επίπεδο δυσανεξίας στη λακτόζη και είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι αυτή η » κατάσταση «είναι στην πραγματικότητα ο κανόνας για το ανθρώπινο είδος. Είναι πιο διαδεδομένη στους Ασιάτες (περίπου 85%) και τους Αφροαμερικανούς (περίπου 50%) σε σχέση με τους Καυκάσιους (περίπου 10%).
Πρέπει να επισημανθεί ότι. η αδυναμία αφομοίωσης της λακτόζης αυξάνεται από την παστερίωση η οποία καταστρέφει όλα τα φυσικά ένζυμα που υπάρχουν στο γάλα τα οποία θα έπρεπε κανονικά να βοηθούνε στην πέψη του γάλακτος.
Η τροφική αλλεργία είναι μια ανώμαλη ανοσολογική αντίδραση, η οποία οφείλεται στην ευαισθησία σε ένα τρόφιμο ή σε κάποιο συστατικό του τροφίμου. Αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας, ιδιαίτερα στις βιομηχανικές χώρες όπου έχει εκτιμηθεί ότι επηρεάζει περίπου το 1% έως 2% του ενήλικου πληθυσμού και έως το 8% των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών.
Όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία , η αλλεργία στο γάλα της αγελάδας μπορεί να θεωρηθεί σαν μία από τις πιο κοινές τροφικές αλλεργίες, ιδίως κατά την παιδική ηλικία, με συχνότητα εμφάνισης 2% έως 3% κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Εάν αναπτυχθεί μια αλλεργική αντίδραση , δεν οφείλεται πάντα στις διατροφικές συνήθειες του βρέφους. Ένα μωρό μπορεί να εκτεθεί σε πρωτεΐνες που προκαλούν αλλεργική αντίδραση.
Το μητρικό γάλα από μητέρες που έχουν καταναλώσει προϊόντα που περιέχουν αγελαδινό γάλα, μπορεί να είναι άλλη μία απειλή για την ανάπτυξη της αλλεργίας στο αγελαδινό γάλα, πράγμα που οφείλεται στην απορρόφηση των πρωτεϊνών της αγελάδας, τη διέλευσή τους μέσα από το βλεννογόνο του εντέρου και την απελευθέρωσή τους στο ανθρώπινο γάλα.
Η δραστικότητα των αντισωμάτων στην καζεΐνη των βοοειδών καθώς και για την καζεΐνη και τη λακτοσφαιρίνη, είναι ανιχνεύσιμη μόνο στα βρέφη που πίνουν γάλα από το μπιμπερό και όχι στα βρέφη τα οποία πίνουν αποκλειστικά μητρικό γάλα.
Η Καζεϊνη
Η πρωτεΐνη Καζεϊνη που υπάρχει στα γαλακτοκομικά προϊόντα, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, όπως η γλουτένη που υπάρχει σε κάποια δημητριακά όπως το σιτάρι. Μπορεί να προκαλέσει μια αυτοάνοση αντίδραση και / ή να μιμηθεί ενδορφίνες και, να προκαλέσει μεταβολές στην αντίληψη, τη διάθεση και τη συμπεριφορά.
Επειδή το γάλα είναι μία απαλή υγρή ουσία, υπάρχουν άνθρωποι που το πίνουν σα νερό για να ξεδιψάσουν. Αυτό είναι μεγάλο λάθος καθώς, η Καζείνη, βρίσκεται σε ποσοστό 80% μέσα στην πρωτείνη του γάλακτος (3,2 – 3,5 πρωτείνες ανά 100gr γάλακτος) και δημιουργεί μία «μάζα» αμέσως μόλις εισέρχεται στο στομάχι, κάνοντας πολύ δύσκολη την πέψη. Επιπλέον, η Καζείνη στο γάλα είναι ομογενοποιημένη.
Ομογενοποίηση σημαίνει: Εξίσωση της περιεκτικότητας του γάλακτος σε λίπος με την ανάδευσή του. Ο λόγος για τον οποίο η ομογενοποίηση είναι κακή είναι επειδή, όταν το γάλα ανακατεύεται, εισχωρεί σ’αυτό αέρας, μετατρέποντας το λίπος του γάλακτος σε οξειδωμένες λιπαρές ουσίες δηλαδή, λίπος σε προχωρημένο στάδιο οξείδωσης.
Ο μηχανισμός δράσης έχει να κάνει με μια αποτυχία ενός συγκεκριμένου ενζύμου που αποσυναρμολογεί τη γλουτένη και την καζεΐνη, μια διαδικασία της πέψης που είναι αναγκαία στο σώμα μας για την απομάκρυνση των θρεπτικών συστατικών αυτών των πρωτεϊνών. Λόγω της αποτυχίας αυτού του ενζύμου να κάνει τη δουλειά του, παραμένει ένα άπεπτο τμήμα των πρωτεϊνών που επιβιώνουν και, στο ανοσοποιητικό σύστημα αυτό το κομμάτι μοιάζει με ιό.
Στη συνέχεια, θεωρώντας ότι πρόκειται για ιό, το σώμα μας προκαλεί ανοσοποιητική άμυνα αντίδρασης για την προστασία του οργανισμού μας από τον «εισβολέα». Επειδή αυτό το κομμάτι γλουτένης ή καζεΐνης είναι παρόμοιο με διάφορες ασθένειες που προκαλούν οι ιοί, το σώμα μας θα δημιουργήσει μια σύνθετη αντίδραση, μια αυτοάνοση αντίδραση, για την οποία υπάρχει η υποψία ότι παίζει ρόλο στην εμφάνιση διαβήτη τύπου Ι, στη σκλήρυνση κατά πλάκας και στον αυτισμό. Πολύπλοκες ανοσολογικές αντιδράσεις, δημιουργούν βλάβες σε διαφορετικούς ιστούς σε διαφορετικούς ανθρώπους και έτσι το φάσμα των ασθενειών ποικίλει.
Επίσης, το αχώνευτο κομμάτι της γλουτένης ή καζεΐνης μοιάζει με ναρκωτικό όπως το όπιο, το οποίο έχει σημαντική επίδραση στη συμπεριφορά και το μυαλό μας. Είναι ναρκωτικά στην κυριολεξία και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι είναι τόσο εθισμένοι, στα γαλακτοκομικά και τη γλουτένη.
Ορμόνες και Αυξητικοί Παράγοντες
Πολλά από τα βιοενεργά συστατικά του γάλακτος, περιέχουν ορμόνες και αυξητικούς παράγοντες. Το γάλα περιέχει περισσότερες από 50 ορμόνες και αυξητικούς παράγοντες. Η κατανάλωση του αγελαδινού γάλακτος μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές ορμονικές αλλαγές και να διαταράξει την ισορροπία της ινσουλίνης, των αυξητικών ορμονών και της ινσουλίνη-όπως αυξητικοί παράγοντες (IGF) . Ο Παράγοντας Ανάπτυξης Ένα της ινσουλίνης, (IGF-1) έχει ως στόχο να βοηθήσει τα θηλάζοντα μοσχάρια να αναπτυχθούν και να παράξουν νέο ιστό μέσα από τη γόνιμη αναπαραγωγή των κυττάρων.
Ωστόσο, όταν αυτή η ορμόνη εισάγεται στο ενήλικο ανθρώπινο σώμα, το οποίο πλέον δεν αναπτύσσεται, τα κύτταρα μπορούν να ενθαρρυνθούν να αναπαραχθούν σε λάθος χρόνο ή τόπο, παρέχοντας τη βάση για την καρκινική ανάπτυξη. Το αγελαδινό και το ανθρώπινο γάλα, έχουν την ίδια αλληλουχία αμινοξέων των αυξητικών παραγόντων IGF και ως εκ τούτου , ο τύπος IGF της αγελάδας είναι ικανός να δεσμεύσει τον τύπο IGF του ανθρώπου. Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ αυτών των επιπέδων ορμονών και των επίπεδων IGF σε αγόρια και κορίτσια που διανύουν την προεφηβεία και, ως εκ τούτου τα εν λόγω επίπεδα σχετίζονται θετικά με το αυξημένο ύψος.
Τα επίπεδα του IGF-1 στο γάλα, μπορεί να έχουν αυξηθεί σημαντικά με την αύξηση της παραγωγής γάλακτος ανά αγελάδα, από την αρχή της γεωργικής επανάστασης. Το πρόβλημα αυτό επιδεινώνεται στις ΗΠΑ, όπου μπορούν να προσθέσουν IGFs στις αγελάδες οι οποίες αρμέγονται για να αυξηθεί η παραγωγή γάλακτος. Υπάρχει κάποια επιστημονική συζήτηση για το, κατά πόσον η ομογενοποίηση της ορμόνης, της επιτρέπει να αφομοιωθεί και να φτάσει στο αίμα .
Η υπερβολική κατανάλωση γάλακτος προκαλεί οστεοπόρωση Η μεγαλύτερη και πιο κοινή παρερμηνεία για το γάλα είναι ότι βοηθά στην πρόληψη της οστεοπόρωσης. Δεδομένου ότι η περιεκτικότητα σε ασβέστιο στο σώμα μας μειώνεται με την ηλικία, μας λένε να πίνουμε πολύ γάλα για την πρόληψη της οστεοπόρωσης. Αλλά αυτό είναι μεγάλο λάθος. Στην πραγματικότητα, η υπερβολική κατανάλωση γάλακτος προκαλεί οστεοπόρωση.
Είναι κοινή πεποίθηση ότι το ασβέστιο στο γάλα απορροφάται καλύτερα από ό, τι το ασβέστιο σε άλλα τρόφιμα όπως τα μικρά ψάρια, αλλά αυτό δεν είναι εντελώς αλήθεια. Η συγκέντρωση του ασβεστίου στο αίμα του ανθρώπου συνήθως καθορίζεται σε 90-10 mg. Ωστόσο, όταν πίνουμε γάλα, η συγκέντρωση ασβεστίου στο αίμα σας ανεβαίνει απότομα.
Παρά το γεγονός ότι με την πρώτη ματιά, μπορεί να φαίνεται οτι έχει απορροφηθεί πολύ ασβέστιο, η αύξηση αυτή στο αίμα έχει το μειονέκτημά της. Όταν η συγκέντρωση του ασβεστίου στο αίμα αυξάνεται ξαφνικά, το σώμα προσπαθεί να επιστρέψει αυτό το μη φυσιολογικό επίπεδο πίσω στο φυσιολογικό με την έκκριση του ασβεστίου από τους νεφρούς μέσω των ούρων.
Με άλλα λόγια, αν προσπαθήσουμε να πίνουμε γάλα για να πάρουμε το ασβέστιο, αυτό στην πραγματικότητα παράγει το ειρωνικό αποτέλεσμα της μείωσης του συνολικού επιπέδου του ασβεστίου στο σώμα σας.
Και στις τέσσερις μεγάλες χώρες γαλακτοκομικών προϊόντων, Αμερική, Σουηδία, Δανία και Φινλανδία – όπου καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες γάλακτος σε καθημερινή βάση, υπάρχουν πάρα πολλές περιπτώσεις καταγμάτων του ισχίου και της εμφάνισης οστεοπόρωσης.
Σε αντίθεση με αυτό, τα μικρά ψάρια και φύκια, με τα οποία οι Ιάπωνες τρέφονται επί χιλιάδες χρόνια και για τα οποία αρχικά υπήρχε η άποψη ότι είχαν χαμηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο, περιέχουν ασβέστιο που δεν απορροφάται γρήγορα και με αυτόν τον τρόπο αυξάνει το επίπεδο συγκέντρωσης του ασβεστίου στο αίμα.
Επιπλέον, δεν υπήρξαν σχεδόν καθόλου περιπτώσεις οστεοπόρωσης στην Ιαπωνία όταν οι άνθρωποι δεν έπιναν γάλα. Ακόμη και τώρα, δεν ακούμε για πολλούς ανθρώπους που έχουν οστεοπόρωση και οι οποίοι δεν πίνουν γάλα σε τακτική βάση. Το σώμα μπορεί να απορροφήσει το απαραίτητο ασβέστιο και τα ανόργανα συστατικά, τρώγοντας μικρές γαρίδες, ψάρια και φύκια.

Καρκίνος
Ο Παράγοντας Ανάπτυξης Ένα της Ινσουλίνης (IGF-1), έχει συνδεθεί με πολλές μορφές καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του προστάτη και του καρκίνου του μαστού και, η κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος έχει έντονα συνδεθεί με την αύξηση του καρκίνου που εξαρτάται από ορμόνες.
Σε μια μεγάλη μελέτη, μια μετα-ανάλυση, διαπιστώθηκε ότι η υψηλή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων και ασβεστίου συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι, άντρες με υψηλότερη κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη από τους άνδρες οι οποίοι κατανάλωναν μικρότερες ποσότητες. Αναλύσεις Δόσης-Απόκρισης, έδειξαν ότι η πρόσληψη γαλακτοκομικών προϊόντων ασβεστίου σχετίζεται θετικά με τον κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη.
Αυτό σημαίνει οτι, όσο περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα καταναλώνονται, τόσο υψηλότερες είναι οι πιθανότητες για καρκίνο του προστάτη.
Μια μελέτη διαπίστωσε 5,1 φορές υψηλότερο κίνδυνο προηγμένου σταδίου καρκίνου του προστάτη, ενώ σε άλλη έρευνα, βρέθηκε ότι η κατανάλωση γάλακτος ήταν πιο στενά συνδεδεμένη με τα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο του προστάτη. Μεγάλη σχέση επίσης διαπιστώθηκε μεταξύ της κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων και του καρκίνου των όρχεων.
Μια μελέτη 3.300 ασθενών με καρκίνο και 1.300 άτομων της ομάδας ελέγχου, στην οποία έγινε σύγκριση στην πρόσληψη γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων μεταξύ των δύο ομάδων, βρέθηκε μια σημαντική συσχέτιση μεταξύ της αποκλειστικής κατανάλωσης πλήρους γάλακτος και μεγαλύτερου κινδύνου εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου (π.χ., του στόματος, του στομάχου, του ορθού, του πνεύμονα, του μαστού, κλπ.).
Τα περισσότερα από τα άτομα στην ομάδα ελέγχου ήταν καταναλωτές γάλακτος με μειωμένα λιπαρά ή με μηδέν λιπαρά. Η μείωση των κορεσμένων λιπαρών συνδέεται με τη μείωση του καρκίνου του στόματος και του τραχήλου της μήτρας. Ορισμένες άλλες μελέτες έχουν συσχετίσει την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων με καρκίνο του μαστού καθώς και με τον καρκίνο των ωοθηκών.

Ο σακχαρώδης διαβήτης (τύπου 1)
Οι τύποι των παρασκευασμάτων αγελαδινού γάλακτος για βρέφη και για παιδιά, βρέθηκε οτι προωθούν την ανάπτυξη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 1 και άλλες ασθένειες του ανοσιακού συστήματος ή νευρολογικές ασθένειες. Η μορφή βρεφικού γάλακτος με βάση το αγελαδινό γάλα, μέσα στους πρώτους τρεις μήνες της ζωής του βρέφους, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και υπάρχουν περισσότερες από 100 μελέτες που συνδέουν την πρόωρη έκθεση σε γαλακτοκομικά προϊόντα με την εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη (τύπου 1) σε παιδιά που είναι γενετικά επιρρεπή στην ασθένεια.
Τα στοιχεία των μελετών αυτών είναι συντριπτικά. Επιπλέον, έχει αποδειχτεί οτι και η χρήση πρωτεϊνών αγελαδινού γάλακτος σε ζώα, οδηγεί στην ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτη τύπου 1. Σε μια μελέτη σχετικά με τη νέα διάγνωση διαβήτη τύπου 1, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που έλαβαν μέρος στη μελέτη είχαν αντισώματα ικανά να επιτεθούν στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος.
Αυτά τα αντισώματα φαίνεται ότι είχαν αναπτυχθεί λόγω της κατανάλωσης του βρεφικού τους γάλακτος, για να ανταποκριθούν στις πρωτεΐνες που υπάρχουν στο αγελαδινό γάλα αλλά, τα αντισώματα ήταν επίσης σε θέση να επιτεθούν στην ινσουλίνη που παράγουν τα κύτταρα του σώματος.
Τα αντισώματα που προέκυψαν για την καταστροφή των πρωτεϊνών του γάλακτος της αγελάδας κατέληξαν να επιτίθενται στην ινσουλίνη που παράγουν τα κύτταρα των παιδιών. Το ανοσοποιητικό σύστημα του βρέφους αναγνωρίζει τις πρωτεΐνες των βοοειδών ως ξενιστές και παράγει αντισώματα για να τους επιτεθούν. Δυστυχώς, αυτά τα αντισώματα επιτίθενται όχι μόνο τις πρωτεΐνες των βοοειδών αλλά και στα κύτταρα που παράγουν την ινσουλίνη στο πάγκρεας.
Υπάρχει μεγάλη ανησυχία στην παγκόσμια μελέτη που έχει αρχίσει και στην οποία τα παιδιά δεν καταναλώνουν καθόλου αγελαδινό γάλα, για να φανεί αν μπορεί να προληφθεί ο διαβήτης. Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Τα στοιχεία που χρονολογούνται από το 1976 δείχνουν ότι, η κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος συνδέεται με την ανάπτυξη της σκλήρυνσης κατά πλάκας (MS).
Μια μελέτη κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων σε 27 χώρες και 29 πληθυσμούς σε όλο τον κόσμο βρήκε έναν ισχυρό συσχετισμό μεταξύ του αγελαδινού γάλακτος και της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι, καμία συσχέτιση με το βούτυρο ή το τυρί. Ένας αριθμός πρωτεϊνών του αγελαδινού γάλακτος έχει ήδη αποδειχθεί ότι πρόκειται να γίνει στόχος από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού των ανθρώπων με σκλήρυνση κατά πλάκας .
Περαιτέρω, η ενέσιμη χρήση πρωτεϊνών σε πειραματόζωα έχει προκαλέσει βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστημα των ζώων. Άλλοι ερευνητές έχουν δείξει πώς, ορισμένες πρωτεΐνες στο αγελαδινό γάλα μιμούνται μέρος της ολιγοδενδρογλοιακής γλυκοπρωτεΐνης της μυελίνης, το μέρος της μυελίνης το οποίο θα ξεκινήσει την αυτοάνοση αντίδραση στη σκλήρυνση κατά πλάκας.

Νόσος του Πάρκινσον
Το γάλα έχει επίσης συνδεθεί με τη νόσο του Πάρκινσον (PD). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μεταξύ περισσότερων από 130.000 ενηλίκων στις ΗΠΑ που παρακολουθούνται εδώ και εννέα χρόνια, εκείνοι που κατανάλωναν τη μεγαλύτερη ποσότητα των γαλακτοκομικών τροφίμων είχαν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου Πάρκινσον .
Οι άνδρες με τα υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων είχαν 60% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν τη νόσο απότι εκείνοι που κατανάλωναν μικρότερες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων, ιδιαίτερα το γάλα. Αυτό υποστηρίζουν παλαιότερα πορίσματα για την πρόσληψη γαλακτοκομικών προϊόντων και την ανάπτυξη της νόσου.
Η ίδια μελέτη έδειξε οτι,οι γυναίκες με μέτρια πρόσληψη γαλακτοκομικών βρέθηκαν επίσης να είναι σε υψηλού κινδύνου περιοχή της νόσου. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι οι Ιάπωνες και Αμερικανοί άνδρες στη Χονολουλού της Χαβάης που κατανάλωναν περισσότερο από 0,5 λίτρα γάλα την ημέρα είχαν 130% υψηλότερο κίνδυνο να προσβληθούν από τη νόσο του Πάρκινσον, απότι οι άντρες που δεν έπιναν γάλα.
Σε μια μελέτη στην οποία συνολικά 128 συμμετέχοντες ανέπτυξαν νόσο του Πάρκινσον, ο κίνδυνος της νόσου αυξήθηκε καθώς η ποσότητα γάλακτος που κατανάλωναν κάθε ημέρα αυξήθηκε. Άτομα που κατανάλωναν περισσότερα από 454 γρ γάλα την ημέρα , είχαν πάνω από τις διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν νόσο του Πάρκινσον απ ότι αυτοί που δεν έπιναν γάλα.
Καρδιοπάθεια
Τα επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι, η κατά κεφαλή κατανάλωση των πρωτεϊνών γάλακτος και των γαλακτοκομικών σχετίζεται με τα εθνικά ποσοστά θνησιμότητας από καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο, αν και δεν φαίνεται να σχετίζεται με την κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών. Το γάλα ΔΕΝ είναι σπουδαία τροφή.
Το αγελαδινό γάλα δεν είναι σπουδαία τροφή για τον άνθρωπο. Αυτό που παρουσιάζεται εδώ, είναι μόνο ένα μικρό ποσοστό της επιστημονικής βιβλιογραφίας υπογραμμίζοντας τα προβλήματα που προκύπτουν από την κατανάλωση γάλακτος. Ίσως στο μέλλον να δούμε προειδοποιήσεις για την υγεία στις συσκευασίες του γάλακτος.
Δυστυχώς, μας πουλάνε ένα απατηλό μήνυμα για περισσότερα από 50 χρόνια, ώστε ο καθένας μας να πιστεύει ότι, «το γάλα κάνει καλό στο σώμα μας». Κανένα άλλο ζώο στον πλανήτη δεν καταναλώνει γάλα πέρα από τη βρεφική του ηλικία, ούτε καταναλώνει γάλα άλλων ζώων. Παρ ‘όλα αυτά οι άνθρωποι είναι τα μόνα ζώα που υποφέρουν από υψηλά ποσοστά χρόνιων ασθενειών.
Για να περιπλέξουμε την εξίσωση αυτή ακόμη περισσότερο, μπορούμε να καταστρέψουμε πολλές από τις υγιεινές ιδιότητες του γάλακτος μέσω της διαδικασίας παστερίωσης, συμπεριλαμβανομένων των ενζύμων και των αντιοξειδωτικών, στη συνέχεια να αναμείξουμε το λίπος και τα υγρά μαζί με την ομογενοποίηση και να συνεχίσουμε να το αποκαλούμε, ένα φυσικό τρόφιμο.
Οποιεσδήποτε ευεργετικές ιδιότητες θα μπορούσε να είχε το γάλα σε πολύ μικρές ποσότητες, δεν υπάρχουν πια, λόγω της επεξεργασίας του. Στη συνέχεια, προσθέστε ζάχαρη και χημικά χρώματα για να έχετε ένα αρωματισμένο γάλα και θα έχετε μία απίθανη τοξική ένωση!
Η μόνη περίοδος στη ζωή μας κατά την οποία πρέπει να τρεφόμαστε με γάλα,
είναι όταν είμαστε μωρά και, μόνο με μητρικό γάλα.
Δεν είμαστε φτιαγμένοι για να πίνουμε γάλα από άλλα ζώα.
Ναι αλλά μας αρέσει το γάλα, είναι απαραίτητο σε γλυκά και φαγητά, είναι και εύγευστο, τι κάνουμε;
Πίνουμε Γάλα από Αμύγδαλα, Φουντούκια, Καρύδια, Καρύδα, όλα γάλατα φυσικά και αφομοιώσιμα από το ανθρώπινο σώμα.

Γάλα από ωμά αμύγδαλα
Αγνό ρόφημα με πολλά θρεπτικά συστατικά και σημαντική πηγή ασβεστίου. Ιδανικό για άτομα με επίγνωση του τι επιτρέπουν να μπει στο σώμα τους. που δεν πίνουν το γάλα αγελάδας. Κατάλληλο για συνταγές μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής. Το γάλα από ξηρούς καρπούς είναι εντελώς ήπιο για το στομάχι και χωνεύεται απαρατήρητα.
Υπάρχουν πολλές φυτικές πηγές για το ασβέστιο, οι οποίες είναι καλύτερες από το γάλα των ζωών. Το μπρόκολο και όλα τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά περιέχουν αρκετό ασβέστιο, όπως και το tofu, τα σύκα, οι σταφίδες και ακόμη τα φασόλια και τα λεμόνια. Τα φυτικό γάλα από αμύγδαλα και καρυδιά περιέχει, επίσης, ικανοποιητικές ποσότητες ασβεστίου, το ίδιο και ο ηλιόσπορος, ο κολοκυθόσπορος, και ο λιναρόσπορος. Αυτές οι τροφές είναι πολύ ωφέλιμες μην περιέχοντας χοληστερίνη, ζωική πρωτεΐνη και φυσικά το ζωικό λίπος του γάλακτος, μαζί με όλα τα τοξικά που τρέφουν το ζώο. Ο πίνακας που ακολουθεί είναι αρκετά κατατοπιστικός, συγκρίνετε την περιεκτικότητα των παρακάτω συστατικών.
Τα 240 ml ή μία μερίδα γάλακτος αμυγδάλου έχει περίπου 30-40 θερμίδες, 2,5-3 γρ. λίπους, 1 γρ. πρωτεΐνης, 1 γρ φυτικών ινών και πολλές βιταμίνες και μέταλλα. Το γάλα αμύγδαλου περιέχει ακόρεστα λιπαρά που σημαίνει ότι βοηθά στην μείωση του κινδύνου καρδιακών παθήσεων. Δεν περιέχει καθόλου κορεσμένα λιπαρά, καθόλου χοληστερίνη και καθόλου λακτόζη.
Το γάλα αμύγδαλου περιέχει επίσης υψηλά επίπεδα μαγγανίου, σεληνίου και βιταμίνης Ε. Το μαγγάνιο παίζει σημαντικό ρόλο στην ενεργοποίηση των ενζύμων του σώματος. Το μαγγάνιο σε συνδυασμό με τον φώσφορο επίσης παίζουν ρόλο στο να διατηρούν τα δόντια και τα κόκκαλα υγιή.
Η βιταμίνη Ε, ένα αντιοξειδωτικό, προστατεύει τις μεμβράνες των κυττάρων καταστρέφοντας τις ελεύθερες ρίζες που τους προκαλούν ζημιά. Το σελήνιο, από την άλλη μεριά είναι καλό για την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, για την αναπαραγωγή και για τον μεταβολισμό του θυρεοειδή αδένα.
Το μαγνήσιο που περιέχει το γάλα αμύγδαλου βοηθά στην διάσπαση των τροφών που καταναλώνουμε σε ενέργεια. Επίσης βοηθάει στην λειτουργία των παραθυρεοειδών αδένων, που είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή ορμονών γνωστών για την καλή υγεία των οστών. Το κάλιο που υπάρχει στο γάλα αμύγδαλου βοηθά στην διατήρηση της φυσιολογικής πίεσης του αίματος.
Το γάλα αμύγδαλου είναι επίσης καλή πηγή φλαβονοειδών. Αυτό συμβαίνει γιατί το γάλα αμύγδαλου παράγεται από την πολτοποίηση αμυγδάλων με την φλούδα τους. Η φλούδα είναι πλούσια σε φλαβονοειδή που ωφελούν την καρδιαγγειακή υγεία και επομένως προστατεύουν από διάφορες καρδιακές παθήσεις.
Τι περιμένετε λοιπόν; Αφήστε τα έτοιμα, επεξεργασμένα γάλατα που περιέχουν ένα σωρό πρόσθετα και φτιάξτε το δικό σας αγνό γάλα από ξηρούς καρπούς!
Το άρθρο είναι όσο γινόταν «απαλό» και ελάχιστα πληροφοριακό, καθόλου απόλυτο ή αφοριστικό. Γιατί ΔΕΝ αναφέρθηκε πχ. καθόλου στα σκουλήκια που δημιουργούνται από τα γαλακτοκομικά και τρέφονται από αυτά. Έχουμε και εικόνες και βίντεο μέσα σε χειρουργείο που δεν θα σας άρεσε να τα δείτε. Καλή συνταγή από την γιαγιά, για να βγουν τα σκουλήκια του εντέρου είναι, να τρώμε ένα μίγμα από αγελαδινό γάλα και πολύ σκόρδο. Πάνε τα σκουλήκια να φάνε το γάλα, τρώνε και το σκόρδο, ζαλίζονται και θέλουν να βγουν έξω, Είναι η καλύτερη απόδειξη πως τα σκουλήκια του εντέρου τρέφονται με το αγελαδινό γάλα. Γι αυτό και παλιά, χωρίς ψεκάσματα και με νορμάλ, ανθρώπινη διατροφή γάλα και τυριά έτρωγαν μόνο στις γιορτές 2-3 φορές τον χρόνο και αν.
Τα όποια οφέλη από το γάλα, είναι ΜΟΝΟ από το ΜΗΤΡΙΚΟ ΓΑΛΑ, μέχρι τον απογαλακτισμό, γιατί μετά τον απογαλακτισμό, προσλαμβάνονται από άλλες πηγές, χωρίς να χρειάζεται να ΒΑΣΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ζώα ή άνθρωποι και χωρίς να κανιβαλίζουμε (αίμα και σάρκα). Γιατί όπως βλέπετε το άρθρο δεν άγγιξε καν το μετά-φυσικό κομμάτι του θέματος «γάλα», παρά μόνο, απαλά και επιφανειακά. Επιπλέον μην ξεχνάμε πως, ψεκάζουν την Δύση γιατί ΜΟΝΟ η Δύση τρέφεται με κρέατα και γαλακτοκομικά, με αποτέλεσμα να έχει αδύναμο και εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
Οι εταιρίες εμπορεύονται κάτι ΚΑΛΟ και ΥΓΙΕΙΝΟ για τον άνθρωπο, ειδικότερα για τα παιδιά μας και την σωστή και γερή ανάπτυξη τους. Επίσης έδειξε το άρθρο και πολλά βίντεο, για να παρακάμψετε τις εταιρίες και να το φτιάξετε μόνοι σας. Το αγελαδινό γάλα μπορείτε να το φτιάξετε μόνοι σας; Ξέρετε τι έφαγε το ζώο που πίνετε το γάλα του; Τις τρελές αγελάδες τις ξεχάσατε; Έχετε ακούσει για «τρελά μύγδαλα;». Έχετε ακούσει «στάσου μύγδαλα» και όχι «στάσου γάλα» !!! και ήταν και βοσκός. Διαλέγετε και παίρνετε.
Όσοι είναι αλλεργικοί στους ξηρούς καρπούς δεν είναι και στο ρύζι ή στην καρύδα και τι θα κάνουν όταν δεν υπάρχει γάλα; Θα πεθάνουν από έλλειψη ασβεστίου; Στις χώρες που δεν υπάρχει γάλα αγελάδας, στην Ινδία πχ, στην Ιαπωνία; Πως ζουν οι άνθρωποι χωρίς ασβέστιο; Λίγο αυτό δεν σας προβληματίζει; Φυσικά δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι, εδώ δεν είναι καν ..όλοι οι άνθρωποι «άνθρωποι» ….

Προέλευση και θαύματα (Ρίτσαρντ Ντόκινς)

Τυχαίο, τύχη, σύμπτωση, θαύμα. Τί ακριβώς εννοούμε με τη λέξη «θαύματα»; Η θέση μου είναι ότι τα γεγονότα, που συνήθως αποκαλούμε θαύματα, δεν είναι υπερφυσικά, αλλά εμπίπτουν σε ένα φάσμα περισσότερο ή λιγότερο απίθανων φυσικών γεγονότων. Ένα θαύμα, με άλλα λόγια, αν συμβεί, είναι απλώς ένα γεγονός που οφείλεται σε καταπληκτική εύνοια της τύχης. Δεν ισχύει η διάκριση: Φυσικά γεγονότα εναντίον θαυμάτων.
Υπάρχουν μερικά γεγονότα που είναι πολύ απίθανα ακόμη και να τα σκεφτόμαστε, αλλά αυτό δεν το γνωρίζουμε προτού κάνουμε τον σχετικό υπολογισμό. Και για να υπολογίσουμε, πρέπει να ξέρουμε πόσος χρόνος υπάρχει διαθέσιμος ή, γενικότερα, πόσες διαθέσιμες ευκαιρίες υπάρχουν για να συμβεί το γεγονός. Αν έχουμε στη διάθεσή μας άπειρο χρόνο ή άπειρες ευκαιρίες, τα πάντα είναι δυνατά. Οι μεγάλοι αριθμοί που συναντούμε στην Αστρονομία και τα μεγάλα χρονικά διαστήματα που χαρακτηρίζουν τη Γεωλογία, συνδυάζονται για να ανατρέψουν άρδην τις καθημερινές μας εκτιμήσεις για το τι μπορούμε να περιμένουμε ως φυσικό και τι πρέπει να χαρακτηριστεί θαύμα.
[...] Μπορούμε να δεχτούμε μια ορισμένη ποσότητα τύχης στις εξηγήσεις μας, αρκεί η ποσότητα αυτή να μη γίνεται υπερβολική. Το ερώτημα είναι, πόση; Η τεράστια ένταση του γεωλογικού χρόνου μάς δίνει το δικαίωμα να δεχτούμε περισσότερες απίθανες συμπτώσεις απ' όσες θα επέτρεπε ένα δικαστήριο, αλλά ακόμη κι έτσι υπάρχουν κάποια όρια. Η συσσωρευτική επιλογή είναι το κλειδί για όλες τις σύγχρονες εξηγήσεις μας σχετικά με την προέλευση της ζωής. Αυτή συνδυάζει μια σειρά από τυχαία -σε αποδεκτά πλαίσια- γεγονότα (τυχαίες μεταλλάξεις), σε μια μη τυχαία ακολουθία, έτσι ώστε το τελικό αποτέλεσμα να δίνει την ψευδαίσθηση ότι είναι εξαιρετικά απίθανο, τόσο απίθανο, ώστε να μην μπορεί να έχει προκύψει ως προϊόν της τύχης και μόνο, ακόμη και αν δεχτούμε ένα χρονικό διάστημα εκατομμύρια φορές μεγαλύτερο από τη μέχρι τώρα ηλικία του σύμπαντος. Η συσσωρευτική επιλογή είναι το κλειδί, αλλά κάτι πρέπει να τη θέσει σε κίνηση, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από την ανάγκη να δεχτούμε ένα τυχαίο γεγονός ενός βήματος στην αρχή της ίδιας της συσσωρευτικής επιλογής.
Αυτό το ζωτικό πρώτο βήμα είναι δύσκολο, γιατί στο βάθος τους βρίσκεται κάτι που μοιάζει με παράδοξο. Οι διαδικασίες αντιγραφής που γνωρίζουμε χρειάζονται πολύπλοκους μηχανισμούς για να λειτουργήσουν. [...] Τα μόρια του DNA αντιγράφονται με τους πολύπλοκους μηχανισμούς του κυττάρου, και τα γραπτά κείμενα αντιγράφονται με φωτοαντιγραφικά μηχανήματα. αλλά δεν μπορούν να αντιγραφούν αυτόματα, αν δεν υπάρχουν οι απαραίτητοι μηχανισμοί. Ένα φωτοαντιγραφικό μηχάνημα μπορεί να Βγάλει φωτοαντίγραφα από τα ίδια τα σχέδια κατασκευής του, αλλά δεν μπορεί να δημιουργηθεί από μόνο του. Οι βιομορφές αντιγράφονται εύκολα μέσα στο περιβάλλον που παρέχει ένα κατάλληλο πρόγραμμα υπολογιστή, αλλά δεν μπορούν να συνθέσουν μόνες τους το σχετικό πρόγραμμα, ούτε να κατασκευάσουν έναν υπολογιστή όπου αυτό θα εκτελεστεί. Η θεωρία του τυφλού ωρολογοποιού* είναι πολύ ισχυρή, με την προϋπόθεση ότι μπορούμε να δεχτούμε την ύπαρξη της αντιγραφής και, επομένως, της συσσωρευτικής επιλογής. Ωστόσο, αφού η αντιγραφή χρειάζεται πολύπλοκους μηχανισμούς, και αφού ο μόνος γνωστός τρόπος σχηματισμού πολύπλοκων μηχανισμών είναι η συσσωρευτική επιλογή, αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα.
[* Η θεωρία του τυφλού ωρολογοποιού, στηρίζεται στην φημισμένη πραγματεία ενός θεολόγου του 18ου αιώνα, του Γουίλιαμ Πάλεϊ. Το βιβλίο του «Φυσική θεολογία, ή αποδείξεις της ύπαρξης και ιδιότητες της θεότητας συλλεγμένες από τα φαινόμενα της φύσης», που εκδόθηκε το 1802, είναι η καλύτερη παρουσίαση του «Επιχειρήματος του Σχεδιασμού», που ήταν πάντοτε το ισχυρότερο επιχείρημα για την ύπαρξη Θεού. Είναι ένα βιβλίο το οποίο θαυμάζω πολύ, γιατί ο συγγραφέας κατάφερε στην εποχή του αυτό που επιχειρώ κι εγώ τώρα. Υποστήριξε μια άποψη, πίστευε με πάθος στην ορθότητα της και κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να τη διατυπώσει όσο πιο καθαρά και πειστικά μπορούσε. Είχε τον προσήκοντα σεβασμό για την πολυπλοκότητα του έμβιου κόσμου και έβλεπε ότι απαιτεί ένα πολύ ιδιαίτερο είδος εξήγησης. Το μόνο στο οποίο έκανε λάθος -και ομολογουμένως, ήταν ένα μεγάλο λάθος!- ήταν η ίδια η εξήγηση. Έδωσε την παραδοσιακή θρησκευτική απάντηση στο αίνιγμα, αλλά την εξέφρασε σαφέστερα και πειστικότερα από κάθε άλλον μέχρι τότε. Η αληθινή εξήγηση είναι εντελώς διαφορετική, και επρόκειτο να διατυπωθεί από έναν από τους πιο ρηξικέλευθους στοχαστές όλων των εποχών, τον Κάρολο Δαρβίνο.
Γράφει ο Πάλεϊ: «Ας υποθέσουμε ότι καθώς περπατώ στην ύπαιθρο χτυπώ το πόδι μου σε μια πέτρα και κάποιος με ρωτά πώς βρέθηκε εκεί αυτή η πέτρα. Θα μπορούσα να του απαντήσω ότι η πέτρα μπορεί κάλλιστα να βρισκόταν εκεί από καταβολής κόσμου -και δεν θα ήταν ίσως πολύ εύκολο να αποδείξω πόσο παράλογη είναι αυτή η απάντηση. Ας υποθέσουμε όμως τώρα ότι βρίσκω στο έδαφος ένα ρολόι και με ρωτούν πάλι πώς βρέθηκε το ρολόι εκεί. Δεν θα σκεφτόμουν, βέβαια, την απάντηση που έδωσα προηγουμένως, ότι το ρολόι μπορεί κάλλιστα να βρισκόταν εκεί από καταβολής κόσμου». Ο Πάλεϊ αναγνωρίζει τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στα φυσικά υλικά αντικείμενα, όπως οι πέτρες, και στα σχεδιασμένα και κατασκευασμένα αντικείμενα, όπως τα ρολόγια. Συνεχίζει την πραγματεία του περιγράφοντας την ακρίβεια με την οποία είναι φτιαγμένα τα γρανάζια και τα ελατήρια ενός ρολογιού και τον πολύπλοκο τρόπο με τον οποίο έχουν συναρμολογηθεί: Αν βρίσκαμε στο έδαφος ένα αντικείμενο όπως το ρολόι, ακόμη και αν δεν ξέραμε πως δημιουργήθηκε, η ίδια η ακρίβεια και η πολυπλοκότητα του σχεδιασμού του θα μας ανάγκαζαν να συμπεράνουμε ότι: «Το ρολόι πρέπει να έχει κάποιον δημιουργό· πρέπει να υπήρξε, σε κάποιον χρόνο και κάποιον τόπο, ένας κατασκευαστής ή κάποιοι κατασκευαστές, που το έφτιαξαν για τον σκοπό ακριβώς τον οποίο εκπληρώνει, που κατανοούσαν τη χρήση του και σχεδίασαν σκόπιμα την κατασκευή του»... Παρ' όλες τις ενδείξεις για το αντίθετο, ο μοναδικός ωρολογοποιός στη φύση είναι οι τυφλές δυνάμεις της Φυσικής, οι οποίες όμως λειτουργούν με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Ένας ωρολογοποιός έχει προνοητικότητα: Σχεδιάζει τα γρανάζια και τα ελατήρια και οργανώνει τις συνδέσεις τους έχοντας έναν τελικό σκοπό στο νου του. Η φυσική επιλογή, η τυφλή, ασυνείδητη, αυτόματη διαδικασία που ανακάλυψε ο Δαρβίνος και η οποία ξέρουμε τώρα ότι αποτελεί την εξήγηση για την ύπαρξη της ζωής και τη φαινομενικά σκόπιμη μορφή της, δεν έχει κανέναν σκοπό κατά νου. Δεν έχει καν νου. Δεν σχεδιάζει για το μέλλον. Δεν έχει καμία προνοητικότητα. Αν μπορούμε να πούμε ότι παίζει τον ρόλο του ωρολογοποιού στη φύση, τότε πρόκειται για έναν τυφλό ωρολογοποιό.]
[...] Ωστόσο, η συσσωρευτική επιλογή αδυνατεί να λειτουργήσει αν δεν υπάρχει κάποιος ελάχιστος μηχανισμός αντιγραφής και αντιγραφέα, και ο μοναδικός μηχανισμός αντιγραφής που γνωρίζουμε φαίνεται τόσο πολύπλοκος, ώστε είναι δυνατόν να έχει προκύψει μόνο έπειτα από πολλές γενιές συσσωρευτικής επιλογής! Μερικοί πιστεύουν ότι αυτό είναι ένα θεμελιώδες ελάττωμα της θεωρίας του τυφλού ωρολογοποιού. Το θεωρούν ως την υπέρτατη απόδειξη ότι στην αρχή πρέπει να υπήρξε ένας σχεδιαστής, όχι ένας τυφλός ωρολογοποιός, αλλά ένας υπερφυσικός και διορατικός ωρολογοποιός. Οι άνθρωποι αυτοί υποστηρίζουν ότι ο Δημιουργός μπορεί να μην ελέγχει την καθημερινή διαδοχή των εξελικτικών γεγονότων μπορεί να μη διαμόρφωσε την τίγρη και το πρόβατο, μπορεί να μην έφτιαξε τα δέντρα, αλλά να δημιούργησε τους αρχικούς μηχανισμούς του αντιγραφέα και της αντιγραφής, τον αρχικό μηχανισμό του DNA και των πρωτεϊνών, που κατέστησαν δυνατή τη συσσωρευτική επιλογή και ως εκ τούτου, και την εξέλιξη.
Το επιχείρημα αυτό είναι ολοφάνερα αδύναμο -εδώ που τα λέμε, ματαιώνει τον ίδιο τον σκοπό του. Η οργανωμένη πολυπλοκότητα είναι το φαινόμενο που δυσκολευόμαστε να εξηγήσουμε. Από τη στιγμή που μας επιτρέπεται να θεωρήσουμε δεδομένη την οργανωμένη πολυπλοκότητα, έστω και αν πρόκειται για την οργανωμένη πολυπλοκότητα του μηχανισμού αντιγραφής DNA/πρωτεϊνών, είναι σχετικά εύκολο να χρησιμοποιήσουμε αυτό το σύστημα για να εξηγήσουμε την παραγωγή μιας ακόμη μεγαλύτερης οργανωμένης πολυπλοκότητας... Αλλά, φυσικά, ένας Θεός που έχει την ικανότητα να σχεδιάσει κάτι τόσο πολύπλοκο όσο η μηχανή αντιγραφής DNA/πρωτεϊνών, πρέπει να είναι και ο ίδιος τουλάχιστον εξίσου πολύπλοκος και οργανωμένος -και ακόμη περισσότερο, αν θεωρήσουμε ότι έχει επιπλέον τη δυνατότητα να επιτελεί τέτοιες εξελιγμένες λειτουργίες όπως το να εισακούει προσευχές και να συγχωρεί αμαρτίες. Αν εξηγήσουμε την προέλευση της μηχανής DNA/πρωτεΐνών με την αναφορά σε έναν υπερφυσικό σχεδιαστή, δεν εξηγούμε απολύτως τίποτε, γιατί τότε παραμένει ανεξήγητη η προέλευση και η δημιουργία του σχεδιαστή. Σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να δώσουμε μια απάντηση του τύπου «ο Θεός υπήρχε πάντοτε», αλλά αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας μια τέτοια «τεμπέλικη» διέξοδο, μπορούμε εξίσου αβίαστα να πούμε «το DNA υπήρχε πάντοτε» ή «η ζωή υπήρχε πάντοτε», και να τελειώνουμε.
Όσο πιο πολύ μπορέσουμε να αποφύγουμε τα θαύματα, τα καταπληκτικά απίθανα συμβάντα, τις φανταστικές συμπτώσεις, τα πολύ τυχαία γεγονότα, και όσο πιο διεξοδικά μπορέσουμε να αναλύσουμε τα μεγάλα τυχαία γεγονότα σε μια συσσωρευτική σειρά από μικρά τυχαία γεγονότα, τόσο πιο ικανοποιητική για τον λογικό νου θα είναι η εξήγησή μας. Αλλά, εδώ ρωτάμε πόσο απίθανο, πόσο θαυμαστό, μπορεί να είναι το γεγονός που θα επιτρέψουμε στον εαυτό μας να δεχτεί ως βάση εξήγησης. Ποιο είναι το μεγαλύτερο γεγονός καθαρής και αμιγούς σύμπτωσης, ολοκληρωτικής και απόλυτης τύχης, που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στις θεωρίες μας και να είμαστε ακόμη σε θέση να πούμε ότι έχουμε μια ικανοποιητική εξήγηση της ζωής; Για να γράψει ένας πίθηκος τυχαία τη φράση «Σκέφτομαι άρα υπάρχω», χρειάζεται πολύ μεγάλη ποσότητα τύχης, αλλά η ποσότητα αυτή δεν παύει να είναι μετρήσιμη. Υπολογίσαμε ότι οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο είναι μία στις δέκα δωδεκάκις εκατομμύρια (1040 -η μονάδα ακολουθούμενη από 40 μηδενικά)... Το θαύμα τού να γράψει ένας πίθηκος στη γραφομηχανή «Σκέφτομαι άρα υπάρχω», είναι ποσοτικά πολύ μεγάλο, μετρήσιμα πολύ μεγάλο για να το δεχτούμε στις θεωρίες μας, σχετικά με το τι πραγματικά συμβαίνει στον κόσμο. Εν τούτοις, δεν θα μπορούσαμε να το γνωρίζουμε αυτό, αν δεν κάναμε τους απαραίτητους υπολογισμούς.
[...] Είναι πιθανόν, ότι η ατμόσφαιρα της Γης πριν από την εμφάνιση της ζωής έμοιαζε με εκείνη άλλων πλανητών που δεν έχουν ζωή. Δεν υπήρχε οξυγόνο, ενώ, αντίθετα, υπήρχε άφθονο υδρογόνο και νερό, διοξείδιο του άνθρακα και πιθανότατα κάποια ποσότητα αμμωνίας, μεθανίου και άλλων απλών οργανικών αερίων. Οι χημικοί γνωρίζουν ότι ένα τέτοιο περιβάλλον, ελεύθερο από οξυγόνο, τείνει να υποβοηθεί την αυτόματη σύνθεση οργανικών ενώσεων. Έτσι, μέσα σε φιάλες αναδημιούργησαν σε μικροσκοπική κλίμακα τις συνθήκες της αρχέγονης Γης. Στη συνέχεια προκάλεσαν μέσα στις φιάλες ηλεκτρικούς σπινθήρες -που αποτελούν μια προσομοίωση των κεραυνών- και υπεριώδεις ακτινοβολίες, οι οποίες θα ήταν πολύ ισχυρότερες πριν η Γη αποκτήσει το στρώμα του όζοντος που την προστατεύει από τις ακτίνες του Ήλιου. Τα αποτελέσματα των πειραμάτων ήταν συναρπαστικά. Μέσα στις φιάλες συντέθηκαν οργανικά μόρια, μερικά από τα οποία ανήκουν στους ίδιους γενικούς τύπους που συνήθως βρίσκονται μόνο μέσα σε έμβια αντικείμενα. Δεν εμφανίστηκε ούτε DNA, ούτε RNA, εμφανίστηκαν όμως οι δομικοί λίθοι αυτών των μεγάλων μορίων, οι λεγόμενες πουρίνες και πυριμιδίνες. Εμφανίστηκαν επίσης οι δομικοί λίθοι των πρωτεϊνών, τα αμινοξέα. Ο κρίκος που λείπει ακόμη σ' αυτή την κατηγορία θεωριών είναι η προέλευση της αντιγραφής. Οι δομικοί λίθοι δεν ενώθηκαν μεταξύ τους για να σχηματίσουν μια αυτοαντιγραφική αλυσίδα όπως το RNA. Μπορεί κάποτε να το κάνουν κι αυτό.
[...] Η κατασκευή του Στόουνχεντζ είναι ακατανόητη μέχρι να καταλάβουμε ότι οι κατασκευαστές του είχαν χρησιμοποιήσει κάποια σκαλωσιά ή ίσως κεκλιμένα επίπεδα από χώμα, τα οποία δεν υπάρχουνν πια. Τώρα βλέπουμε μόνο το αποτέλεσμα, και πρέπει να συμπεράνουμε τη χρήση της ανύπαρκτης πια σκαλωσιάς ή κάποιου άλλου μέσου στήριξης. Με τον ίδιο τρόπο, το DNA και οι πρωτεΐνες είναι οι δύο στύλοι μιας σταθερής και κομψής αψίδας, η οποία παραμένει στη θέση της από τη στιγμή που υπάρχουν ταυτόχρονα όλα τα τμήματά της. Είναι δύσκολο να τη φανταστούμε να δημιουργείται από μια βαθμιαία διαδικασία, εκτός αν υπήρχε κάποια παλιότερη «σκαλωσιά» που τώρα έχει εξαφανιστεί τελείως. Αυτή η σκαλωσιά πρέπει να χτίστηκε επίσης από μια παλιότερη μορφή συσσωρευτικής επιλογής, για τη φύση της οποίας μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Αλλά πρέπει να βασιζόταν σε αυτοαντιγραφικές οντότητες που είχαν τη δύναμη να επηρεάζουν το ίδιο τους το μέλλον.
[...] Τι εννοούμε όταν λέμε «θαύμα»; Ένα θαύμα είναι κάτι που συμβαίνει, αλλά είναι καταπληκτικά απρόσμενο. Αν ένα μαρμάρινο άγαλμα της Παναγίας κουνήσει ξαφνικά το χέρι του, θα το θεωρήσουμε θαύμα, γιατί όλη μας η εμπειρία και η γνώση μάς λέει ότι το μάρμαρο δεν έχει αυτή τη συμπεριφορά. Τώρα προφέρω τις λέξεις «να με χτυπήσει κεραυνός αυτή τη στιγμή». Αν με χτυπούσε κεραυνός την ίδια στιγμή, θα το θεωρούσαμε θαύμα. Στην πραγματικότητα όμως κανένα από αυτά τα δύο γεγονότα δεν χαρακτηρίζεται εντελώς αδύνατο από την επιστήμη. Θεωρούνται απλώς πολύ απίθανα -το κινούμενο άγαλμα πολύ πιο απίθανο από τον κεραυνό. Ο κεραυνός πλήττει ανθρώπους. Στον καθένα μας μπορεί να συμβεί, αλλά η πιθανότητα είναι πολύ χαμηλή σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή (αν και στο βιβλίο των ρεκόρ Γκίνες, υπάρχει μια φωτογραφία ενός άντρα από τη Βιρτζίνια, με το παρώνυμο «ανθρώπινο αλεξικέραυνο», ο οποίος αναρρώνει στο νοσοκομείο από το έβδομο χτύπημα από κεραυνό, έχοντας μια έκφραση ανήσυχης απορίας στο πρόσωπο του). Το μόνο θαυμαστό και απίθανο στοιχείο στην υποθετική μου ιστορία είναι η σύμπτωση του γεγονότος ότι με χτύπησε κεραυνός με τη λεκτική επίκληση του κεραυνού.
Η σύμπτωση σημαίνει πολλαπλασιασμένη απιθανότητα. Μια συντηρητική εκτίμηση της πιθανότητας να χτυπηθώ από κεραυνό σε ένα οποιοδήποτε λεπτό της ζωής μου είναι ίσως 1 στις 10 εκατομμύρια. Η πιθανότητα να επικαλεστώ έναν κεραυνό σε ένα οποιοδήποτε συγκεκριμένο λεπτό είναι επίσης πολύ μικρή. Πριν από λίγο το έκανα για πρώτη φορά μέσα στα 23.400.000 λεπτά που έχω ζήσει ως τώρα· αμφιβάλλω αν θα το ξανακάνω ποτέ, επομένως ας πούμε ότι η πιθανότητα είναι 1 στις 25 εκατομμύρια. Για να υπολογίσουμε τη αρθρωτή πιθανότητα να συμβεί η σύμπτωση και των δυο γεγονότων σε ένα οποιοδήποτε συγκεκριμένο λεπτό, πρέπει να πολλαπλασιάσουμε τις δύο ξεχωριστές πιθανότητες. Με τους πρόχειρους υπολογισμούς μου, η πιθανότητα είναι 1 στις 250 τρισεκατομμύρια. Αν μου συνέβαινε μια σύμπτωση τέτοιου μεγέθους, θα τη χαρακτήριζα θαύμα και θα πρόσεχα τα λόγια μου στο μέλλον. Αλλά, παρ 'όλο που οι πιθανότητες να συμβεί είναι πολύ μικρές, μπορούμε και πάλι να τις υπολογίσουμε. Δεν είναι στην κυριολεξία μηδενικές.
Στην περίπτωση του μαρμάρινου αγάλματος, τα μόριά του ωθούν συνεχώς το ένα το άλλο, κινούμενα σε τυχαίες κατευθύνσεις. Οι ωθήσεις των διαφορετικοί μορίων ακυρώνουν η μια την άλλη, και έτσι το χέρι του αγάλματος παραμένει ακίνητο. Αν όμως, από καθαρή σύμπτωση, όλα τα μόρια συνέβαινε να κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση ταυτοχρόνως, το χέρι θα κινούνταν. Αν στη συνέχεια αντέστρεφαν την κατεύθυνσή τους όλα μαζί, το χέρι θα κινούνταν αντίθετα. Με αυτό τον τρόπο είναι δυνατόν να κουνήσει το χέρι του ένα μαρμάρινο άγαλμα. Είναι κάτι που μπορεί να συμβεί. Η πιθανότητα μιας τέτοιας σύμπτωσης είναι ασύλληπτα μικρή, αλλά όχι σε σημείο που να μην υπολογίζεται. Ένας συνάδελφος μου, φυσικός, είχε την ευγένεια να μου την υπολογίσει. Ο αριθμός είναι τόσο μεγάλος, ώστε ολόκληρη η ηλικία του σύμπαντος μέχρι τώρα, δεν θα επαρκούσε για να γράψουμε όλα τα μηδενικά! Είναι θεωρητικά δυνατόν για μια αγελάδα να πηδήσει πάνω από το Φεγγάρι, και το γεγονός αυτό είναι εξίσου απίθανο περίπου με την κίνηση του αγάλματος. Το συμπέρασμα από αυτό το μέρος του επιχειρήματος, είναι ότι μπορούμε να υπολογίσουμε πιθανότητες απίστευτα μικρές· τόσο μικρές, ώστε δεν θα μπορούσαμε ποτέ να τις θεωρήσουμε εύλογες, έστω και στη φαντασία μας.
Ας εξετάσουμε το θέμα τού τι θεωρούμε εύλογο. Τα γεγονότα που μπορούμε να θεωρήσουμε εύλογα, αποτελούν μια στενή ζώνη στη μέση ενός πολύ ευρύτερου φάσματος, του φάσματος των δυνατών γεγονότων. Μερικές φορές η ζώνη αυτή είναι πιο στενή απ' όσο θα έπρεπε. Εδώ έχουμε μια αντιστοιχία με την περίπτωση του φωτός. Τα μάτια μας είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να αντιλαμβάνονται μια στενή ζώνη ηλεκτρομαγνητικών συχνοτήτων (εκείνες που ονομάζουμε φως), κάπου στη μέση του φάσματος που εκτείνεται από τα μακρά ραδιοφωνικά κύματα μέχρι τις ακτίνες Χ. Δεν μπορούμε να δούμε τις ακτίνες που βρίσκονται έξω από τη στενή ζώνη του φωτός, μπορούμε όμως να κάνουμε υπολογισμούς γι' αυτές και να κατασκευάσουμε όργανα που τις αντιλαμβάνονται. Με τον ίδιο τρόπο, γνωρίζουμε ότι οι κλίμακες του μεγέθους και του χρόνου εκτείνονται και προς τις δύο κατευθύνσεις πολύ πέρα από τη ζώνη που μπορούμε να φανταστούμε. Ο νους μας δεν μπορεί να αντιληφθεί τις μεγάλες αποστάσεις με τις οποίες ασχολείται η αστρονομία ή τις μικρές αποστάσεις με τις οποίες ασχολείται η ατομική φυσική, μπορούμε όμως να εκφράσουμε αυτές τις αποστάσεις με μαθηματικά σύμβολα. Ο νους μας δεν μπορεί να φανταστεί ένα χρονικό διάστημα όπως το πικοδευτερόλεπτο (ένα τρισεκατομμυριοστό του δευτερολέπτου), μπορούμε όμως να κάνουμε υπολογισμούς, με πικοδευτερόλεπτα και να κατασκευάσουμε υπολογιστές που εκτελούν υπολογισμούς μέσα σε πικοδευτερόλεπτα. Ο νους μας δεν μπορεί να φανταστεί ένα χρονικό διάστημα όπως το ένα εκατομμύριο χρόνια, και πολύ περισσότερο τα διαστήματα των δισεκατομμυρίων χρόνων με τα οποία ασχολούνται συνήθως οι γεωλόγοι.
Όπως ακριβώς τα μάτια μας μπορούν να δουν μόνο εκείνη τη στενή ζώνη των ηλεκτρομαγνητικών συχνοτήτων την οποία έβλεπαν και οι πρόγονοι μας χάρη στον εξοπλισμό που τους προσέφερε η φυσική επιλογή, έτσι και ο εγκέφαλος μας είναι κατάλληλα κατασκευασμένος ώστε να μπορεί να χειρίζεται ορισμένες στενές ζώνες μεγέθους και χρόνου. Φαίνεται ότι οι πρόγονοί μας δεν είχαν λόγους να ασχοληθούν με μεγέθη και χρονικά διαστήματα που υπερβαίνουν τα στενά όρια των καθημερινών πρακτικών αναγκών, και έτσι ο εγκέφαλός μας δεν ανέπτυξε ποτέ την ικανότητα να τα φαντάζεται. Είναι ίσως σημαντικό το γεγονός ότι το μέγεθος του ίδιου μας του σώματος βρίσκεται στη μέση της ζώνης των μεγεθών που μπορούμε να φανταστούμε και η διάρκεια της ζωής μας βρίσκεται περίπου στη μέση της ζώνης των χρονικών διαστημάτων που μπορούμε να φανταστούμε.
Μπορούμε να πούμε το ίδιο για τις απιθανότητες και τα θαύματα. Φανταστείτε μια διαβαθμισμένη κλίμακα απιθανοτήτων, ανάλογη με την κλίμακα από τα άτομα ως τους γαλαξίες ή τη χρονική κλίμακα από τα πικοδευτερόλεπτα ως τους γεωλογικούς αιώνες. Πάνω σ' αυτή την κλίμακα σημειώνουμε διάφορα χαρακτηριστικά σημεία αναφοράς. Στην αριστερή άκρη της κλίμακας βρίσκονται τα γεγονότα που είναι σχεδόν βέβαια, όπως η πιθανότητα ότι ο Ήλιος θα ανατείλει αύριο. Κοντά στην αριστερή άκρη τής κλίμακας βρίσκονται τα γεγονότα που είναι ελαφρώς απίθανα, όπως το να φέρεις εξάρες ρίχνοντας μόνο μία φορά δύο ζάρια. Οι πιθανότητες να συμβεί αυτό είναι 1 στις 36 -και είναι κάτι που το έχουμε κάνει όλοι αρκετά συχνά. Προχωρώντας προς τη δεξιά άκρη του φάσματος, ένα άλλο χαρακτηριστικό σημείο αναφοράς είναι η πιθανότητα ενός «τέλειου μοιράσματος» στο μπριτζ, στο οποίο ο καθένας από τους τέσσερις παίχτες παίρνει όλα τα χαρτιά ενός από τα τέσσερα «χρώματα». Οι πιθανότητες να μη συμβεί αυτό είναι 2.235.197.406.895.366368.301.559.999 προς 1. Ας ονομάσουμε αυτό τον αριθμό ένα «μπριτζ» και ας τον χρησιμοποιήσουμε ως μονάδα απιθανότητας. Αν προβλέπαμε κάτι με απιθανότητα ενός μπριτζ και το γεγονός αυτό συνέβαινε, θα έπρεπε να θεωρήσουμε ότι έγινε θαύμα, εκτός αν υποψιαζόμασταν κάποια απάτη -και αυτό είναι πιο πιθανό. Αλλά θα μπορούσε να συμβεί σε ένα τίμιο μοίρασμα των χαρτιών και είναι πάρα πολύ πιθανότερο από το να κουνήσει το χέρι του ένα μαρμάρινο άγαλμα. Εν τούτοις, όπως είδαμε, ακόμη και η κίνηση του χεριού του αγάλματος έχει τη δική της θέση μέσα στο φάσμα των γεγονότων που θα μπορούσαν να συμβούν. Η απιθανότητα αυτού του γεγονότος μπορεί να μετρηθεί, αν και για τον σκοπό αυτό χρειάζονται μονάδες πολύ μεγαλύτερες από τα «γιγαμπρίτζ». Ανάμεσα στις εξάρες και στο τέλειο μοίρασμα στο μπριτζ υπάρχει μια περιοχή από λιγότερο ή περισσότερο απίθανα γεγονότα που συμβαίνουν μερικές φορές. Σ' αυτά συμπεριλαμβάνονται το να χτυπηθεί κάποιος από κεραυνό, να κερδίσει ένα μεγάλο ποσό στο λαχείο, να βάλει την μπάλα στην τρύπα με μία μόνο προσπάθεια στο γκολ και ούτω καθεξής. Κάπου μέσα σ' αυτή την περιοχή υπάρχουν επίσης εκείνες οι συμπτώσεις που μας δημιουργούν μια παράξενη, ανατριχιαστική αίσθηση, όπως το να ονειρευτούμε ένα συκεκριμένο πρόσωπο για πρώτη φορά μέσα σε δεκαετίες, και ξυπνώντας να μάθουμε ότι πέθανε εκείνη τη νύχτα. Λυτές οι παράξενες συμπτώτεις είναι πολύ εντυπωσιακές όταν συμβαίνουν σε μας ή σε κάποιον φίλο μας, αλλά η απιθανότητά τους μετριέται μόλις σε «πικομπρίτζ».
[...] Συχνά επισημαίνεται το γεγονός ότι οι χημικοί έχουν αποτύχει στις προσπάθειές τους να επαναλάβουν την αυτόματη εμφάνιση ζωής στο εργαστήριο. Αυτό το στοιχείο χρησιμοποιείται επανειλημμένως, σαν να αποτελεί τεκμήριο το οποίο καταρρίπτει τις θεωρίες που δοκιμάζουν οι χημικοί. Ωστόσο, μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι, αντίθετα, θα έπρεπε να ανησυχούμε αν οι χημικοί κατάφερναν με μεγάλη ευκολία να παραγάγουν ζωή μέσα στον δοκιμαστικό σωλήνα. Ο λόγος είναι ότι τα πειράματα των χημικών γίνονται για μερικά μόνο χρόνια και όχι για δισεκατομμύρια χρόνια, και ότι τα εκτελούν μόνο μια χούφτα χημικοί και όχι δισεκατομμύρια χημικοί. Αν αποδεικνυόταν ότι η αυτόματη εμφάνιση της ζωής είναι ένα γεγονός τόσο πιθανό, ώστε να έχει συμβεί μέσα στις λίγες ανθρώπινες δεκαετίες κατά τις οποίες γίνονται τα πειράματα, τότε η ζωή θα έπρεπε να έχει εμφανιστεί πολλές φορές στη Γη και σε πλανήτες που βρίσκονται σε εμβέλεια ραδιοεπικοινωνίας με τον δικό μας. Φυσικά, όλα αυτά παρακάμπτουν ορισμένα σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το αν οι χημικοί έχουν καταφέρει να αναπαραγάγουν πιστά τις συνθήκες που επικρατούσαν στην αρχέγονη Γη. αλλά ακόμη κι έτσι, με δεδομένο ότι δεν μπορούμε να απαιτήσουμε σ' αυτά τα ερωτήματα, αξίζει τον κόπο να εξετάσουμε το επιχείρημα.
Αν η εμφάνιση της ζωής ήταν ένα πιθανό γεγονός για τα συνηθισμένα ανθρώπινα κριτήρια, τότε σε σημαντικό αριθμό πλανητών που βρίσκονται σε εμβέλεια ραδιοεπικοινωνίας θα έπρεπε να έχει αναπτυχθεί από κάποια όντα σχετική τεχνολογία εδώ και αρκετό καιρό (αν λάβουμε υπόψη μας ότι τα ραδιοφωνικά κύματα κινούνται με ταχύτητα 300.000 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο), ώστε να έχουμε λάβει τουλάχιστον μία εκπομπή κατά τις δεκαετίες που έχουμε τον απαραίτητο εξοπλισμό. Ίσως υπάρχουν περίπου 50 άστρα που βρίσκονται σε εμβέλεια ραδιοεπικοινωνίας, αν θεωρήσουμε ότι εκεί ζουν όντα που διαθέτουν τη σχετική τεχνολογία, τουλάχιστον για όσο διάστημα τη διαθέτουμε κι εμείς. Αλλά τα 50 χρόνια δεν είναι παρά μια φευγαλέα στιγμή, και θα ήταν μεγάλη σύμπτωση αν οι εξελίξεις ενός άλλου πολιτισμού ήταν τόσο συγχρονισμένες με του δικού μας. Αν συμπεριλάβουμε στον υπολογισμό μας εκείνους τους πολιτισμούς που είχαν ραδιοφωνική τεχνολογία πριν από 1.000 χρόνια, θα υπάρχουν περίπου ένα εκατομμύριο άστρα σε εμβέλεια ραδιοεπικοινωνίας (μαζί με όσους πλανήτες βρίσκονται σε τροχιά γύρω τους). Αν συμπεριλάβουμε και τους πολιτισμούς που είχαν ραδιοφωνική τεχνολογία εδώ και 100.000 χρόνια, μπαίνει μέσα στην ακτίνα επικοινωνίας ολόκληρος ο Γαλαξίας με τα τρισεκατομμύρια άστρα του. Φυσικά, τα εκπεμπόμενα σήματα θα εξασθενούσαν σε μεγάλο βαθμό αν διένυαν τόσο τεράστιες αποστάσεις.
Έτσι, φτάσαμε στο ακόλουθο παράδοξο: Αν μια θεωρία για την εμφάνιση της ζωής είναι αρκετά «εύλογη» ώστε να ικανοποιεί την υποκειμενική μας κρίση για το τι είναι πιθανό, τότε είναι υπερβολικά «εύλογη» για να εξηγήσει την έλλειψη ζωής στο σύμπαν όπως το παρατηρούμε. Σύμφωνα με αυτό το επιχείρημα. η θεωρία που αναζητούμε πρέπει να είναι τέτοια ώστε να φαίνεται απίθανη στη φαντασία μας, η οποία περιορίζεται από τα όρια του μεγέθους και του χρόνου της ζωής μας.
[...] Εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε πώς ακριβώς άρχισε η φυσική επιλογή στη Γη. Αυτό το κείμενο είχε έναν μετριοπαθή σκοπό: Να αναλύσει ποιο είδος θεωρίας θα μπορούσε να εξηγήσει με ποιον τρόπο πρέπει να εμφανίστηκε η ζωή πάνω στη Γη. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει μια σαφής και αποδεκτή εξήγηση για την εμφάνιση της ζωής, οπωσδήποτε δεν πρέπει να εκληφθεί ως πρόβλημα για τη δαρβινική κοσμοθεωρία, όπως γίνεται μερικές φορές -ίσως εξαιτίας κάποιων ευσεβών πόθων...


Πηγή: Αποσπάσματα από το βιβλίο «Ο τυφλός ωρολογοποιός» (κεφ. «Ο τυφλός ωρολογοποιός» και «Προέλευση και θαύματα»), του Βρετανού βιολόγου και συγγραφέα, Ρίτσαρντ Ντόκινς
 

Περί του χριστιανικού επιχειρήματος εναντίον των εκτρώσεων: «Συγχαρητήρια! Μόλις σκοτώσατε τον Μπετόβεν!»

Μπορεί να τύχει να ακούσετε θρησκευόμενους ηθικούς φιλοσόφους να συζητούν για ερωτήματα όπως: «Πότε το αναπτυσσόμενο έμβρυο θεωρείται άνθρωπος —ένα ανθρώπινο ον;». Οι κοσμικοί ηθικοί φιλόσοφοι μάλλον θα ρωτήσουν: «Ξεχάστε εάν είναι ή όχι ανθρώπινο (τι σημαίνει καν αυτό όταν αναφερόμαστε σε ένα μικρό σύμπλεγμα κυττάρων;)· σε ποια ηλικία ένα αναπτυσσόμενο έμβρυο, οποιουδήποτε είδους, καθίσταται ικανό να υποφέρει;».
Η επόμενη κίνηση ενός πολεμίου των εκτρώσεων στη λεκτική σκακιέρα συνήθως έχει ως εξής: Το ζήτημα δεν έγκειται στο κατά πόσον ένα ανθρώπινο έμβρυο μπορεί ή όχι να υποφέρει τούτη τη στιγμή. Το ζήτημα έγκειται στις δυνατότητες που διαθέτει. Η έκτρωση του στερεί την ευκαιρία μιας ολοκληρωμένης ανθρώπινης ζωής στο μέλλον. Αυτή η ιδέα εκφράζεται χαρακτηριστικά με ένα ρητορικό επιχείρημα του οποίου η ακραία ηλιθιότητα συνιστά και τη μοναδική του δικαιολογία έναντι της κατηγορίας για υπερβολική ανεντιμότητα. Αναφέρομαι στη μεγάλη περί Μπετόβεν πλάνη, η οποία απαντά με διάφορες μορφές. Οι Peter και Jean Medawar, στο βιβλίο τους «The life science» (Η επιστήμη της ζωής), αποδίδουν την παρακάτω εκδοχή στον Norman St. John Stevas (πλέον λόρδο St. John), μέλος της Βρετανικής Βουλής και εξέχοντα ρωμαιοκαθολικό. Εκείνος, με τη σειρά του, την έλαβε από τον Maurice Baring (1874-1945), έναν γνωστό προσήλυτο στο Ρωμαιοκαθολικισμό και στενό συνεργάτη των ευλαβών καθολικών G.K. Chesterton και Hilaire Belloc. Την απέδωσε πλασμένη υπό τη μορφή ενός υποθετικού διαλόγου μεταξύ δύο γιατρών...
- Θέλω τη γνώμη σας σχετικά με το θέμα του τερματισμού της κύησης. Ο πατέρας ήταν συφιλιδικός, η μητέρα φυματική. Από τα τέσσερα προηγούμενα παιδιά τους, το πρώτο ήταν τυφλό, το δεύτερο πέθανε, το τρίτο ήταν κωφάλαλο και το τέταρτο επίσης φυματικό. Εσείς τι θα κάνατε;
- Θα τερμάτιζα την κύηση.
- Τότε θα δολοφονούσατε τον Μπετόβεν!

Το Διαδίκτυο είναι γεμάτο με λεγάμενες «υπέρ της ζωής» ιστοσελίδες, οι οποίες επαναλαμβάνουν τη γελοία αυτή ιστορία και, παρεμπιπτόντως, αλλάζουν τις αρχικές προϋποθέσεις με περίσσια ελαφρότητα. Ιδού μια άλλη εκδοχή: «Εάν γνωρίζατε μια έγκυο γυναίκα η οποία είχε ήδη οκτώ παιδιά, εκ των οποίων τρία ήταν κουφά, δύο τυφλά και ένα διανοητικά καθυστερημένο (όλα αυτά επειδή εκείνη έπασχε από σύφιλη), θα της προτείνατε να κάνει έκτρωση; Τότε θα σκοτώνατε τον Μπετόβεν». Αυτή η εκδοχή του μύθου υποβιβάζει τον μεγάλο συνθέτη από πέμπτο σε ένατο κατά τη σειρά γέννησης, αυξάνει τον αριθμό των παιδιών που γεννήθηκαν κουφά σε τρία και τυφλά σε δύο, και μεταθέτει τη σύφιλη από τον πατέρα στη μητέρα. Οι περισσότερες από τις σαράντα τρεις ιστοσελίδες, τις οποίες ανακάλυψα αναζητώντας εκδοχές της ιστορίας, δεν την αποδίδουν στον Maurice Baring αλλά σε κάποιον καθηγητή L.R. Agnew της Ιατρικής Σχολής του UCLA, ο οποίος θρυλείται ότι έθεσε το δίλημμα στους φοιτητές του λέγοντάς τους: «Συγχαρητήρια, μόλις δολοφονήσατε τον Μπετόβεν». Θα μπορούσαμε να συγχωρήσουμε τον L.R. Agnew, υποθέτοντας απλώς ότι δεν υπάρχει —είναι εκπληκτικό το πως ξεφυτρώνουν τέτοιοι αστικοί μύθοι. Δεν κατάφερα να βρω κατά πόσον ο Baring διέδωσε πρώτος τον μύθο ή εάν είχε επινοηθεί νωρίτερα.
Διότι σαφώς περί επινόησης πρόκειται· για ασύστολα ψεύδη. Η αλήθεια είναι ότι, ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν δεν ήταν ούτε το ένατο ούτε το πέμπτο παιδί των γονέων του, αλλά το μεγαλύτερο —για την ακρίβεια, ήταν το δεύτερο στη σειρά, όμως ο μεγαλύτερος αδελφός του πέθανε κατά την παιδική του ηλικία, όπως συχνά συνέβαινε τότε— και δεν ήταν, απ’ όσο γνωρίζουμε, τυφλός, κουφός, μουγκός ή διανοητικά καθυστερημένος. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιος από τους γονείς του είχε σύφιλη, αν και αληθεύει ότι η μητέρα του εν τέλει πέθανε από φυματίωση, η οποία ήταν πολύ διαδεδομένη εκείνη την εποχή.
Πρόκειται, στην πραγματικότητα, για έναν αστικό μύθο με όλη τη σημασία της λέξεως, μια επινόηση που διαδόθηκε εσκεμμένα από ανθρώπους με πάγια συμφέροντα στη διάδοσή της. Εντούτοις, το γεγονός ότι αποτελεί ψέμα είναι, εν πάση περιπτώσει, άσχετο με το θέμα. Ακόμη κι αν δεν ήταν ψέμα, το επιχείρημα που βασίζεται στην εν λόγω ιστορία συνιστά πολύ κακό επιχείρημα. Οι Peter και Jean Medawar δεν είχαν ανάγκη να αμφισβητήσουν την αλήθεια της ιστορίας προκειμένου να επισημάνουν τη σφαλερότητα του επιχειρήματος: «Η λογική που κρύβεται πίσω από αυτό το απεχθές αδύναμο επιχείρημα είναι απολύτως εσφαλμένη, διότι —εκτός εάν υπονοείται ότι υπάρχει κάποια αιτιακή σχέση μεταξύ φυματικής μητέρας και συφιλιδικού πατέρα αφενός, και της γέννησης μιας μουσικής ιδιοφυίας αφετέρου— ο κόσμος δεν είναι πιθανότερο να στερηθεί έναν Μπετόβεν λόγω έκτρωσης απ’ ό,τι λόγω σεξουαλικής εγκράτειας».
Η λακωνικά περιφρονητική απόρριψη του επιχειρήματος από μέρους των Medawar είναι αδιάσειστη (δανειζόμενος την πλοκή μιας από τις σκοτεινές μικρές ιστορίες τού Roald Dahl, να αναφέρω ότι η εξίσου συμπτωματική απόφαση αποφυγής μιας έκτρωσης το 1888 μάς έδωσε τον Αδόλφο Χίτλερ). Απαιτείται, ωστόσο, στοιχειώδης νοημοσύνη —ή πιθανώς η έλλειψη ενός συγκεκριμένου είδους θρησκευτικής ανατροφής— προκειμένου να αναγνωριστεί το πρόβλημα. Από τις σαράντα τρεις ιστοσελίδες «υπέρ της ζωής», που ανέφεραν εκδοχές του μύθου για τον Μπετόβεν και τις οποίες αποκάλυψε η αναζήτησή μου στο Google την ημέρα που έγραφα το εν λόγω κείμενο, ούτε μία δεν εντόπιζε τον παραλογισμό του επιχειρήματος. Όλες, μέχρι τελευταίας (ήταν όλες θρησκευτικές ιστοσελίδες παρεμπιπτόντως), παραδίδονταν ολοκληρωτικά στην πλάνη. Μία μάλιστα αναγνώριζε τον Medawar (γραμμένο Medavvar) ως πηγή της ιστορίας. Ήταν τόσο πρόθυμοι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι να πιστέψουν μια πλάνη ταιριαστή με την πίστη τους ώστε δεν πρόσεξαν καν ότι οι Medawar ανέφεραν το επιχείρημα μόνο και μόνο για να το καταρρίψουν.
Όπως πολύ σωστά επισήμαναν οι Medawar, η λογική κατάληξη του επιχειρήματος περί «ανθρώπινων δυνατοτήτων» είναι ότι δυνητικά στερούμε από μια ανθρώπινη ψυχή το δώρο της ύπαρξης κάθε φορά που δεν αδράχνουμε την ευκαιρία μιας σεξουαλικής επαφής. Κάθε άρνηση από μέρους ενός γόνιμου ατόμου να συνευρεθεί σεξουαλικά με άλλο γόνιμο άτομο, με βάση τη βλακώδη αυτή λογική «υπέρ της ζωής», ισοδυναμεί με τη δολοφονία ενός δυνάμει παιδιού! Ακόμη και η αντίσταση σε απόπειρα βιασμού θα μπορούσε να εκληφθεί ως δολοφονία ενός δυνάμει παιδιού (και, παρεμπιπτόντως, υπάρχουν πολλά μέλη εκστρατειών «υπέρ της ζωής» που θα αρνούνταν την έκτρωση ακόμη και σε γυναίκες οι οποίες έπεσαν θύματα βιασμού). Το επιχείρημα περί Μπετόβεν συνιστά, όπως μπορούμε να δούμε ξεκάθαρα, πολύ κακή λογική πράγματι. Η σουρεαλιστική ηλιθιότητά του συνοψίζεται κατά τον καλύτερο τρόπο σε εκείνο το έξοχο τραγούδι «Εvery sperm is sacred» (Κάθε σπέρμα είναι ιερό), που τραγουδά ο Μάικλ Πάλιν, με μια χορωδία εκατοντάδων παιδιών, στην ταινία των Μόντι Πάιθον «Το νόημα της ζωής» (όποιος δεν το έχει δει, χάνει). Η μεγάλη περί Μπετόβεν πλάνη, αποτελεί τυπικό παράδειγμα του λογικού κυκεώνα στον οποίο καταλήγουμε όταν ο νους μας αποδιοργανώνεται πλήρως από θρησκευτικής έμπνευσης απολυτοκρατία.
Προσέξτε τώρα ότι η φράση «υπέρ της ζωής» δεν σημαίνει ακριβώς υπέρ της ζωής. Σημαίνει μάλλον υπέρ της ανθρώπινης ζωής. Η απόδοση εξαιρετικά ιδιαίτερων δικαιωμάτων στα κύτταρα του είδους «Homo sapiens» είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με το γεγονός της εξέλιξης. Αυτό βέβαια δεν λέει κάτι στους πολλούς εκείνους πολέμιους των εκτρώσεων οι οποίοι δεν αντιλαμβάνονται ότι η εξέλιξη αποτελεί γεγονός! Ας αναπτύξω όμως εν συντομία το επιχείρημα χάριν εκείνων των ακτιβιστών κατά των εκτρώσεων που ίσως αγνοούν λιγότερο την επιστήμη.
Το εξελικτικό επιχείρημα είναι πολύ απλό. Η ανθρώπινη φύση των κυττάρων ενός εμβρύου δεν μπορεί να του προσδώσει κάποιον απόλυτα ασυνεχή ηθικό χαρακτήρα. Δεν μπορεί να το κάνει, εξαιτίας της εξελικτικής μας συνέχειας με τους χιμπαντζήδες και, κατ’ επέκταση, με κάθε είδος ζωής στον πλανήτη. Για να το καταλάβετε αυτό, φανταστείτε ότι ένα ενδιάμεσο είδος, ας πούμε ο «Australopithecus afarensis», τύχαινε να έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα και τον ανακαλύπταμε σε κάποια απόμακρη τοποθεσία της Αφρικής. Θα «λογίζονταν ως άνθρωποι» αυτά τα πλάσματα ή όχι; Για έναν συνεπειοκράτη όπως εγώ, το ερώτημα δεν χρήζει απάντησης, διότι δεν συνεπάγεται τίποτε. Το γεγονός ότι θα ενθουσιαζόμασταν και θα νιώθαμε τιμή από τη γνωριμία μιας νέας «Λούσι» θα αρκούσε. Οι απολυτοκράτες, από την άλλη, υποχρεούνται να απαντήσουν στο ερώτημα, προκειμένου να εφαρμόσουν την ηθική αρχή της απόδοσης στους ανθρώπους ενός μοναδικού και ιδιαίτερου χαρακτήρα επειδή είναι άνθρωποι. Εάν τα πράγματα έφταναν σε κρίσιμο σημείο, πιθανότατα θα χρειαζόταν να στηθούν δικαστήρια —όπως εκείνα της Νότιας Αφρικής τού απαρτχάιντ— προκειμένου να αποφασιστεί κατά πόσον ένα συγκεκριμένο άτομο πρέπει να «λογίζεται ως άνθρωπος».
Ακόμη κι αν καταβληθεί προσπάθεια να δοθεί μια σαφής απάντηση όσον αφορά τον Australopithecus, η βαθμιαία συνέχεια που αποτελεί αναπόδραστο γνώρισμα της βιολογικής εξέλιξης μας υποδηλώνει ότι θα πρέπει να υπάρχει κάποιο ενδιάμεσο άτομο, το οποίο θα βρίσκεται αρκετά κοντά στο «σύνορο» ώστε να θολώσει την ηθική αρχή και να καταστρέψει την απολυτότητά της. Εν ολίγοις, δεν υπάρχουν φυσικές διαχωριστικές γραμμές στην εξέλιξη. Η πλάνη της διαχωριστικής γραμμής οφείλεται στο γεγονός ότι τα εξελικτικώς ενδιάμεσα άτομα τυχαίνει να έχουν εξαφανιστεί. Βεβαίως, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι οι άνθρωποι είναι, για παράδειγμα, πιο ικανοί να υποφέρουν απ’ ό,τι άλλα είδη. Τούτο θα μπορούσε κάλλιστα να αληθεύει, και ενδεχομένως ορθώς θα αποδίδαμε κάποια ειδική θέση στους ανθρώπους εξαιτίας του. Εντούτοις, η εξελικτική συνέχεια μας δείχνει ότι δεν υφίσταται καμία απόλυτη διάκριση. Η απολυτοκρατική ηθική διάκριση υπονομεύεται συντριπτικά από το γεγονός της εξέλιξης. Η ανησυχητική επίγνωση του γεγονότος αυτού ενδέχεται, όντως, να κρύβεται πίσω από ένα από τα κύρια κίνητρα εξαιτίας των οποίων οι δημιουργιστές αντιτίθενται στην εξέλιξη: Φοβούνται τις υποτιθέμενες ηθικές συνέπειές της. Έχουν άδικο που τις φοβούνται· ωστόσο είναι σίγουρα παράξενο να πιστεύει κανείς ότι μια αλήθεια για τον πραγματικό κόσμο μπορεί να ανατραπεί από εκτιμήσεις περί του ηθικά επιθυμητού.

Λεξικό όρων της οικονομικής κρίσης

Επειδή, στις μέρες μας, πολλές λέξεις έχουν χάσει την πραγματική τους σημασία, ας επιχειρήσουμε έναν επαναπροσδιορισμό...

Ανταγωνισμός (ή «Ανταγωνιστική οικονομία»): Η δυνατότητα μια επιχείρισης, να απασχολεί Είλωτες, με κρατική ενθάρρυνση. Επίσης, η δυνατότητα του εργοδότη, να απολύει τους Είλωτες, ή να πετσοκόβει τους μισθούς τους, όποτε το θελήσει και μάλιστα χωρίς συνέπειες.
Ευέλικτη εργασία: Η δυνατότητα του εργαζόμενου, να ξυπνάει χαράματα και να δουλεύει μέχρι τα μεσάνυχτα, σε διάφορες εργασίες 4ωρης απασχόλησης (ενίοτε ανασφάλιστος), για να βγάλει ένα κομμάτι ψωμί.
Άνεργος: Κάποιος, που έμαθε από πρώτο χέρι τι σημαίνει «ανταγωνιστική οικονομία» και αδυνατεί να έρθει σε επαφή με την «ευέλικτη εργασία». Για λίγους μήνες θα πρέπει να μάθει να ζει με 350 ευρώ, ενώ θα πρέπει να πληρώνει, τουλάχιστον εις το διπλούν, διάφορα...αντισταθμιστικά οφέλη στο κράτος. Μετά, έχει...ο Θεός.
Αλβανικό μεροκάματο: Ξεπερασμένος υποτιμητικός όρος, που δηλώνει πλέον το μεροκάματο ενός Έλληνα.
Κρατική πρόνοια: Το δικαίωμα να ψάχνει κάποιος για τροφή στα σκουπίδια, να κοιμάται σε παγκάκι, να πεθαίνει χωρίς γιατρό και φάρμακα και να κηδεύεται δημοσία δαπάνη.
Κρατικός έλεγχος: Όρος που δηλώνει την απουσία κάθε κρατικού ελέγχου.
Ειδικό τέλος: Επιστημονικοφανής όρος, που δηλώνει τις αρπαχτές, προκειμένου να αποπληρωθούν τα γαμησιάδικα των εθνοπατέρων και των λοιπών παρακοιμώμενων και τρωκτικών, τα οποία πληρώνουν ακόμη κι αυτοί που δεν έγλυψαν ούτε ένα κοκαλάκι.
Χαράτσι: Υπενθύμιση, πως οι Έλληνες δεν έχουν απαλλαγεί από τα τουρκικά κατάλοιπα και τους...πασάδες.
Πατρίδα και έθνος: Όροι που χρησιμοποιούνται καταχρηστικά, από ανθρώπους της πολιτικής -αρκετοί εκ των οποίων, προηγουμένως έβγαζαν φλούμπες και μόνο στο άκουσμα αυτών των λέξεων-, για να προσδώσουν εθνική σημασία και πατριωτικό χαρακτήρα, σε ποινικά κολάσιμες πράξεις που επιτέλεσαν οι ίδιοι.
Φοροδιαφυγή: Η δυνατότητα να ληστεύει κάποιος το κράτος, χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες. Μάλιστα, όσο πιο μεγάλο είναι το ποσό της ληστείας, τόσο πιο ευυπόληπτος θεωρείται ο ληστής. (Διευκρινίζεται, πως άλλο κλοπή και άλλο ληστεία. Η κλοπή γίνεται εν απουσία του θύματος, ενώ η ληστεία παρουσία του).
Πάταξη της φοροδιαφυγής: Νέοι φόροι στα αδύναμα οικονομικά στρώματα (και εύκολα θύματα), λόγω ανικανότητας και απροθυμίας συλλογής φόρων από τους έχοντες και φοροδιαφεύγοντες.
Δίκαια κατανομή βαρών: Εξομοίωση των εντίμων με τους ανέντιμους· των νομοταγών με τους παράνομους· των αθώων με τους ενόχους.
Θωράκιση οικονομίας: Καταλήστευση του πολίτη από το κράτος, με οποιονδήποτε τρόπο μπορεί να φανταστεί κάποιος. Κοινώς, γαμήσι δίχως σάλιο.
Καταπολέμηση της διαφθοράς: Μέθοδος, με την οποία, ο διεφθαρμένος επιχειρεί να συλλάβει τον...εαυτό του, κυνηγώντας τη σκιά του. Έως τώρα, δεν έχει αποδώσει αποτελέσματα -και ούτε πρόκειται φυσικά.
Χρεοκοπία: Η περίπτωση, όπου γίνονται αντιληπτά τα αποτελέσματα της θρυλικής ατάκας του ελληνικού κινηματογράφου: «Έφαγαν, έφαγαν, έφαγαν...».
Έξοδος στις αγορές: Η δυνατότητα να δανείζεται κάποιος από εγχώριους και διεθνείς τοκογλύφους, για να μπορεί στη συνέχεια ν' αγοράζει απ' αυτούς υπερτιμημένα προϊόντα.
Προμήθεια: Εξευγενισμένος όρος της παραδοσιακής...μίζας.
Τραπεζικό σύστημα: Ένα συνονθύλευμα οικονομικών παρασίτων, που πουλάει εικονικό χρήμα και εισπράττει πραγματικό.
Ανάπτυξη και τόνωση της οικονομίας (ή «Ρευστότητα αγοράς»): Τάισμα των καρχαριών με φρέσκο κρέας.
Διεθνείς οίκοι αξιολόγησης: Κερδοσκόποι με δίπλωμα.
Τρόικα (ή «Δανειστές»): Αποικιοκράτες τοκογλύφοι.
Έλληνες: Ιθαγενείς κάτοικοι αποικίας, βορείως της Αφρικής.
Μνημόνιο: Σύμφωνο παράδοσης άνευ όρων, των ιθαγενών στους αποικιοκράτες.
Αγγλικό δίκαιο: Εναλλακτικός όρος του «οθωμανικού δικαίου», το οποίο εφαρμόζεται σε περίπτωση που ο ιθαγενής διανοηθεί να παραβιάσει το σύμφωνο παράδοσης και να σηκώσει το κεφάλι στον αποικιοκράτη.
Αναδιάρθρωση χρέους: Ευκολίες πληρωμής του κεφαλικού φόρου, που προσφέρει ο αποικιοκράτης στον ιθαγενή, με αντίτιμο την επιμήκυνση της αποικιοκρατίας του.
Ιδιωτικοποιήσεις: Πουλάμε όσο κι όσο (ακόμα και τη μάνα μας) για να πάρουμε τη...δόση μας.
Χρηματιστήριο: Σχήμα Πόντσι (κοινώς, «πυραμίδες») με κρατική νομιμοποίηση.
Χρηματιστές: Διακινητές αέρα κοπανιστού.
Μικροεπενδυτές: Μαριδούλες, που βαρέθηκαν να παίζουν Λόττο και σκέφτηκαν να τα 'κονομήσουν, κολυμπώντας σε νερά που δεν γνωρίζουν και είναι γεμάτα καρχαρίες.
Χρηματιστηριακός έλεγχος: Καταμέτρηση κλεμμένων, καθαρά για εγκυκλοπαιδικούς λόγους.
ΜΜΕ: Μέσα Μαζικής Εξαπάτησης.
Δημοσιογράφοι: Παπαγαλάκια, τα οποία με τους ψιττακισμούς τους, προσπαθούν να πείσουν τον καθένα πως βρίσκεται σε μια όαση και όχι στη μέση της ερήμου.
Δημοκρατία: Όρος που δηλώνει μια ουτοπική κατάσταση. Οι πολίτες, μέσω αυθυποβολής και καταιγιστικής επανάληψης του όρου, καλούνται να πιστέψουν ότι ζουν σ' ένα καθεστώς παρόμοιο με αυτό που εφηύραν οι αρχαίοι Έλληνες και όχι σε ένα καθεστώς δικτατορίας που φέρει τον μανδύα της δημοκρατίας. Μάλιστα, ο όρος «δημοκρατία», στις μέρες μας, τείνει να θεωρείται προσβλητικός για την δικτατορία.
Ανακατανομή εργατικού δυναμικού: Κομμουνιστικός όρος που δηλώνει τις...απολύσεις εργαζομένων. Το λήμμα, αναφέρεται, καθαρά λόγω ευρηματικότητας.

Ποιο είναι το όνομα του θεού των χριστιανών;

Όταν πει κάποιος ο θεός… είναι λογικό να τον ρωτήσει κανείς: ποιος θεός; Διότι θεοί υπάρχουν πολλοί, άσχετα αν λόγω  στενοκεφαλιάς ο καθ’ ένας πιστεύει ότι μόνο ο δικός του θεός υπάρχει. Κι ενώ όλες οι θρησκείες ονομάζουν τον θεό τους με κάποιο όνομα, οι Εβραίοι και οι χριστιανοί, οι οποίοι αμφότεροι πιστεύουν στον ίδιο ακριβώς θεό, δεν θέλουν να ονομάζουν τον θεό τους ο οποίος όμως έχει όνομα που λέγεται Γιαχβέ – Ιεχωβά.
Οι γραφές προστάζουν «να μην αναφέρεις το όνομα του θεού σου»! Μάλιστα οι Εβραίοι επί ποινή θανάτου δια λιθοβολισμού!!!

Ποιο είναι το όνομα τού Θεού;
Το όνομα τού Θεού, Εβραίων, χριστιανών και μουσουλμάνων, είναι ένα και το αυτό: Γιαχβέ (ελληνιστί: Ιεχωβάς). Ειδικώς όμως οι ορθόδοξοι Έλληνες Ιουδαιοχριστιανοί, έχουν πολύ σοβαρό πρόβλημα ως προς την αποδοχή του. Έτσι παρατηρείται π.χ. το τραγελαφικό φαινόμενο, να στιγματίζονται και να δαιμονοποιούνται οι Μάρτυρες τού Ιεχωβά (κοινώς ιεχωβάδες), ως κάτι μιαρό και διαφορετικό από τούς υπόλοιπους χριστιανούς, ενώ στην πραγματικότητα δεν αποτελούν παρά ακόμα ένα δόγμα μέσα στα σπλάχνα τού εβραιογενούς Χριστιανισμού.
Οι ιεχωβάδες δεν πιστεύουν σε κάποιον διαφορετικό Θεό, από αυτόν τών απανταχού χριστιανών (επομένως και τών ορθόδοξων). Ως βάση τής θρησκείας τους, έχουν κι αυτοί την Αγία Γραφή. Απλά λένε τα πράγματα με το όνομά τους κι εν προκειμένω τού Θεού που πιστεύουν όλοι οι χριστιανοί. Από κει και πέρα, οι διαφωνίες που έχουν με τα υπόλοιπα χριστιανικά δόγματα είναι κυρίως θέμα ερμηνείας τών «ιερών» γραφών και τών πρακτικών που ακολουθούνται. Έτσι, π.χ. δεν αποδέχονται την Αγία Τριάδα και την ύπαρξη Κόλασης, απορρίπτουν τον νηπιοβαπτισμό, τον μοναχισμό, το προσκύνημα τών εικόνων, καθώς και την ανάμειξη τών χριστιανών σε πολιτικοστρατιωτικά ζητήματα (εξ ου και η άρνηση στράτευσης). Βεβαίως, όπως και για τούς υπόλοιπους χριστιανούς, έτσι και για τούς ιεχωβάδες ο Θεός τής Αγίας Γραφής, είναι ο «Θεός τής αγάπης»…

Στις εβραϊκές γραφές, το όνομα τού Θεού, αναφέρεται με το Τετραγράμματον (יְהֹוָה‎ [ΓΧΒΧ]). Η ακριβής προφορά τού ονόματος, αποτελεί θέμα διενέξεων, καθώς η παλαιά εβραϊκή γραφή δεν είχε φωνήεντα. Έτσι οι επικρατέστερες μεταγραφές τού ονόματος που υπάρχουν σήμερα, είναι «Γιαχβέ» και «Γιεχοβά». Κάποιοι άλλοι όροι που χρησιμοποιούνται, δεν είναι το όνομα τού Θεού, αλλά προσδιορισμοί και παρωνύμια, όπως ο όρος «Αδωνάι» που στα εβραϊκά σημαίνει «Κύριος» (χρησιμοποιείται στην  λατινική μετάφραση ως «Dominus») και «Ελοχίμ» που σημαίνει «Θεός». Στην αυθεντική μετάφραση τών Ο” (Εβδομήκοντα), η απόδοση τού ονόματος στα ελληνικά έγινε με τον όρο «Ιεοά».
Αν ανατρέξει κάποιος σήμερα σε οποιαδήποτε ελληνική μετάφραση τής Αγίας Γραφής και ειδικά τής Παλαιάς Διαθήκης, θα διαπιστώσει ότι το όνομα τού Θεού δεν αναφέρεται πουθενά, παρ” ότι στα πρωτότυπα εβραϊκά κείμενα, υπάρχουν σαφείς αναφορές. Στις ελληνικές μεταφράσεις, νεοελληνικές και αρχαΐζουσες, το όνομα «Γιαχβέ» έχει αντικατασταθεί και «εξομαλυνθεί» με τον όρο «Κύριος».
Διαβάζουμε λοιπόν στην μετάφραση τής Αποστολικής Διακονίας τής Ελλάδος:
«᾿Ελάλησε δὲ ὁ Θεὸς πρὸς Μωυσῆν καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· ἐγὼ Κύριος· καὶ ὤφθην πρὸς ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακώβ, Θεὸς ὢν αὐτῶν, καὶ τὸ ὄνομά μου Κύριος οὐκ ἐδήλωσα αὐτοῖς» (Έξοδος,  6: 2-3).
Μετάφραση:
«Μίλησε ο Θεός στον Μωυσή και τού είπε: “Εγώ είμαι ο Κύριος· και εμφανίστηκα στον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, Θεός αυτών, αλλά το όνομά μου Κύριος δεν τούς το είπα”».
Ας δούμε όμως τώρα, και την μετάφραση τών ιεχωβάδων (μετάφραση Νέου Κόσμου), η οποία θεωρείται από τις πιο πιστές τών πρωτότυπων εβραϊκών κειμένων, χωρίς τις περιττές ελληνορθόδοξες ποιητικές εξομαλύνσεις:
«Και ο Θεός μίλησε στον Μωυσή και του είπε: “Εγώ είμαι ο Ιεχωβά. Και εμφανιζόμουν στον Αβραάμ, στον Ισαάκ και στον Ιακώβ ως Θεός Παντοδύναμος, αλλά ως προς το όνομά μου Ιεχωβά δεν έκανα τον εαυτό μου γνωστό σε αυτούς”».
Η μοναδική, ίσως, ελληνική μετάφραση που αναφέρει το όνομα τού Θεού, είναι αυτή τού λόγιου και κληρικού Νεόφυτου Βάμβα, η οποία πολεμήθηκε αγρίως από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ας δούμε λοιπόν πως μετάφρασε ο Βάμβας το συγκεκριμένο χωρίο:
«Ο Θεός ελάλησεν έτι προς τον Μωϋσήν και είπε προς αυτόν, Εγώ είμαι ο Κύριος· και εφάνην εις τον Αβραάμ, εις τον Ισαάκ και εις τον Ιακώβ, με το όνομα, Θεός Παντοκράτωρ· δεν εγνωρίσθην όμως εις αυτούς με το όνομά μου Ιεοβά».
Αλλά και στην αγγλική -και εγκεκριμένη- μετάφραση τού  Κινγκ Τζέιμς (Authorized King James version – Pure Cambridge edition), η αναφορά στο όνομα τού Θεού είναι σαφής:
«And God spake unto Moses, and said unto him, I am the LORD: And I appeared unto Abraham, unto Isaac, and unto Jacob, by the name of God Almighty, but by my name JEHOVAH was I not known to them».

Πέμπτη 23 Ιανουαρίου 2014

Oι μεταμορφώσεις του Πρωτέα


Πρόκειται για έναν μικρό θαλάσσιο θεό, ο οποίος βρίσκεται στην υπηρεσία του μεγάλου θεού της θάλασσας του Ποσειδώνα. Εμφανίζεται ως φύλακας των θαλασσίων ζώων και ιδιαιτέρως των φωκιών και παρουσιάζει εξαιρετικά σημαντικές ιδιότητες.
Ο Όμηρος παρουσιάζει τον Πρωτέα, ως γέροντα, να φοράει τον σκούφο των ληστοπειρατών και μάλιστα τον παρουσιάζει σαν έναν ΜΑΝΤΗ, ο οποίος έχει την ικανότητα να ΠΡΟΛΕΓΕΙ ΑΛΑΝΘΑΣΤΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ.
Ο τόπος της κατοικίας του, ήταν ένα υπερμέγεθες άντρο που βρισκόταν στον ΒΥΘΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ, από το οποίο έβγαινε το μεσημέρι, για να κοιμηθεί κάτω από την σκιά των βράχων της παραλίας, πολλές φορές ανάμεσα στις φώκιες, αλλά και στα άλλα θαλάσσια τέρατά του!
Αυτή ήταν η πιο κατάλληλη στιγμή, που αν κάποιος ήθελε να ΜΑΘΕΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ από τον προφητικό γέροντα, έπρεπε να καταφέρει, να τον συναντήσει την ακριβώς, κατά την διάρκεια αυτής της ώρας που κοιμόταν.
Όταν γινόταν αυτό, τότε ο Πρωτέας, ΑΛΛΑΖΕ ΜΟΡΦΕΣ και ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΝΟΤΑΝ ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ!

Έπαιρνε την μορφή πυρός, την μορφή ύδατος και διάφορες μορφές θηρίων, προκειμένου να αποφύγει την ανάγκη να προφητεύσει...
Όταν όμως διαπίστωνε ότι οι προσπάθειές του απέβαιναν μάταιες, λάμβανε και πάλι την αρχική του μορφή, ο «νημερτής άλιος γέρων» και προφήτευε χωρίς να υπάρχει η παραμικρή περίπτωση να κάνει λάθος σε αυτά που θα έλεγε!
Κατά τον Ηρόδοτο, αλλά και πολλούς άλλους έπειτα ποιητές και μυθογράφους, ο Πρωτέας ήταν γιος του Ποσειδώνα και είχε σύζυγό του την Ψαμάθη ή Τορώνη, από την οποία απέκτησε τρεις γιους: Τον Τηλέγονο και τον Πολύγονο και τον Θεοκλύμενο, όπως και μια θυγατέρα την Θειώνη.
Ο Πρωτέας είχε ιδρύσει το δικό του βασίλειο, σε μία περιοχή της Θράκης. Όμως οι δύο γιοι του έκαναν κατάχρηση της εξουσίας τους και συχνά διέπρατταν αδικήματα. Μεταξύ άλλων, ανάγκαζαν τους ταξιδιώτες να παλεύουν μαζί τους και τελικά τους σκότωναν.

 Ο Πρωτέας ζούσε ειρηνικά με την οικογένειά του, ώσπου ένα τραγικό συμβάν ήρθε να ανατρέψει την ευτυχισμένη ζωή του. Ο Ηρακλής που κάποτε πέρασε από εκεί, μονομάχησε με τους δύο πρώτους γιους του Πρωτέα και τους σκότωσε.
Ο Πρωτέας λυπήθηκε τόσο πολύ από τον θάνατό τους που δεν άντεξε τον αβάσταχτο πόνο και αποφάσισε να πέσει στην θάλασσα για να πνιγεί. Οι Θεοί όμως τον ευσπλαχνίστηκαν και όχι μόνο δεν τον άφησαν να πεθάνει, αλλά του χάρισαν την αθανασία, μεταμορφώνοντάς τον σε θεό των νερών.

Παρόλα αυτά, όσοι τον γνώριζαν έλεγαν ότι μετά από τον θάνατο των δύο γιων του, ο Πρωτέας ήταν πάντα ανέκφραστος, δεν μιλούσε και δεν γελούσε ποτέ.
Μετά τον θάνατο των παιδιών του, ο Πρωτέας ζήτησε από τον Ποσειδώνα να εγκατασταθεί στην Αίγυπτο.

Πράγματι, ο θεός άκουσε την παράκλησή του και αποφάσισε να τον βοηθήσει. Έτσι λοιπόν του έφτιαξε έναν δρόμο που ένωνε την Θράκη με την Αίγυπτο. Ο δρόμος αυτός περνούσε πάνω από τη θάλασσα κι έτσι ο Πρωτέας έφτασε μέχρι εκεί χωρίς καν να βρέξει τα πόδια του!
Έγινε βασιλιάς της Μέμφιδας και η Δράση που ανέπτυξε, ήταν εξαιρετικά πλούσια. Κατά την διάρκεια της βασιλείας του, φιλοξένησε τον Διόνυσο, στις ανά τον κόσμο περιπλανήσεις του.

Επίσης περιέθαλψε τον Πάρη και την απαχθείσα Ωραία Ελένη, όταν κατά την διάρκεια μιας τρικυμίας προσορμίστηκαν στην Αίγυπτο. 
Όταν όμως ο Πρωτέας πληροφορήθηκε για το έγκλημα της απαγωγής, κράτησε κοντά του την Ωραία Ελένη και έδωσε στον Πάρη αντί αυτής, ένα είδωλό της, ή το φάντασμά της! 
Στην συνέχεια, παρέδωσε αργότερα την πραγματική Ωραία Ελένη στον νόμιμο σύζυγό της τον Μενέλαο, όταν επέστρεψε από την Τροία.
Ο Πρωτέας όμως δεν αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα μιας θεότητας που μεταμορφώνεται. Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα, αποτελεί η Θέτις, η οποία ως θαλάσσια θεά, διέθετε επίσης ανάλογες δυνατότητες μεταμόρφωσης, με αυτές του Πρωτέα.
 
Είναι εξαιρετικά εντυπωσιακό το περιστατικό που περιγράφεται κατά την διάρκεια των περίφημων γάμων της Θέτιδας και του Πηλέα.
Την στιγμή που ο Πηλέας επιχείρησε να την πλησιάσει, η Θέτις άρχισε να μεταμορφώνεται διαδοχικά σε πυρ, σε ύδωρ, σε λιοντάρι, σε θαλάσσιο όφι, σε δράκοντα και τελικά σε δέντρο!


Τελικά ο Πηλέας, μετά από μεγάλη προσπάθεια κατάφερε να την υποτάξει, όταν ο Κένταυρος Χείρωνας, ο οποίος ήταν ένας από τους καλεσμένους στους γάμου, το συμβούλεψε να την κρατάει την Θέτιδα, όσο πιο σφιχτά μπορεί μέσα στην αγκαλιά του.
Διαπιστώνουμε λοιπόν, ότι οι δυνατότητες της μεταμόρφωσης αλλά οι μαντικές ικανότητες του Πρωτέα, συγκροτούν την προσωπικότητα ενός ακόμα εξαιρετικά ενδιαφέροντος όσο και άγνωστου προσώπου μέσα στην πλουσιότατη μυθολογία μας.

Ο ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΣΤΡΩΝ

Ο κατασκευαστής των άστρων
(Supplementum Hellenisticum 922)


Από πάπυρο της Οξυρύγχου (P. Oxy. 2521) του 2ου αιώνα μ.Χ. προέρχεται ένα απόσπασμα 8 στίχων από κάποιο εξαμετρικό αστρονομικό ή κοσμογονικό ποίημα, το οποίο μπορεί να αναχθεί με βάση το ύφος του στην πρώιμη Ελληνιστική Εποχή. H ποιότητα της καλλιγραφίας μάς κάνει να υποψιαζόμαστε ότι ο πάπυρος προέρχεται από κάποια συλλογή, η οποία προοριζόταν για το εμπόριο βιβλίων πολυτελείας.

Το ποίημα περιγράφει τις εκπληκτικές δυνάμεις ενός θεϊκού όντος που δεν κατονομάζεται και το οποίο λειτουργεί στον κόσμο σε διάφορα επίπεδα: ελέγχει τα όνειρα των ανθρώπων, κατασκευάζει αστερισμούς από λιωμένο χρυσάφι και τους εξαποστέλλει στον ουρανό πάνω από τη θάλασσα, φτιάχνει έναν χάλκινο βωμό γιγαντιαίων διαστάσεων.

Πιθανότατα έχουμε στοιχεία ελληνοαιγυπτιακού συγκρητισμού και το θεϊκό ον να είναι ο Ήφαιστος / Φθα. Ο Φθα, πολιούχος της Μέμφιδος, παρουσιάζεται στην αιγυπτιακή θεολογία από το Μέσο Βασίλειο και μετά ως θεότητα-τεχνίτης με πρωταρχικό ρόλο στην κατασκευή του κόσμου, των θεών, των ανθρώπων, των χωρών και των άστρων. Μερικές φορές ο Φθα παριστάνεται σε αγαλματίδια από τερακότα ως χωλός νάνος (ιδιαίτερα από την πτολεμαϊκή εποχή και μετά), κλασική εξεικόνιση του Ηφαίστου και των μεταλλουργών γενικά στην ελληνική παράδοση. Εδώ πιθανότατα έχουμε ελληνική επίδραση στην αιγυπτιακή παράδοση.

ὅστις ἐ]τητυμέοντα[ς] ἀεὶ μερό[π]εσσιν ὀνε[ίρους
ἠοῖος] σκίδνη{ι}σι, φέ[ρ]ει δέ τε μάντιας ὕπνους.
ἄλλ]οτε μέν τε δι΄ οἴνοπα πόντον ἰάλλων
βύρτη]ν τε στέφανόν τε͵ τά οἱ παρ[ὰ] γ[ο]ῦνα κέονται
χρυσοῦ ἀ]πὸ βριαροῖο νέον λίγδοιο τακέντος,
ἄλλοτε] δ΄ αὖ βωμοῖο τόσον χάλκ[ει]ον ἐλάσσας
εὖρος ὁ]μοῦ μῆκός τε͵ τὸν οὐ τρίττοιά κε μούνη
οὐδ’ αὐτ]ὴ βούπρῳ<ι>ρος ἐνιπλήσειε θυηλή.

Αυτός πάντα σκορπά το πρωί στους θνητούς τα όνειρα
που λεν την αλήθεια και ύπνους φέρνει μαντικούς.[1]
Άλλοτε μέσα απ' τη βαθυκόκκινη θάλασσα στέλνει[2]
τη Λύρα και τον Στέφανο[3] -πλάι στα Γόνατά[4] του ακουμπισμένοι είναι-
από χρυσάφι φτιαγμένους που μόλις έλιωσε σε στέρεο χωνευτήρι.
Άλλοτε σφυρηλατεί τον χαλκό του Βωμού[5]
σε τόσο πλάτος και μήκος, που μόνη της ούτε η τριπλή θυσία[6],
ούτε καν η βούπρωρος θα τον γέμιζε.

Οι αρχαίοι χώριζαν τα όνειρα σε αληθινά και ψεύτικα. Τα όνειρα που αποκαλύπτουν αλήθειες έρχονται σύμφωνα με ορισμένες παραδόσεις το πρωί (βλ. λ.χ. Μόσχος, Ευρ. 5, Οβίδ., Her. 19.195, Οράτ., Sat. 1.10.32-33).

[2] Εδώ «βαθυκόκκινη θάλασσα» πρέπει να είναι ο Ωκεανός, του οποίου η επιφάνεια τέμνει στα δύο την ουράνια σφαίρα, δημιουργώντας τον ορίζοντα από τον οποίο ανατέλλουν και δύουν τα άστρα σε κάθε ημισφαίριο. Βλ. Ευστ. στον Όμηρο, Ιλ. Ε 6: Ὠκεανὸς δὲ κατὰ μὲν ἀλληγορίαν ἐστὶ κύκλος͵ διχάζων ἐννοηματικῶς τὴν οὐρανίαν σφαῖραν κατὰ ἰσότητα τοῦ τῆς γῆς ἐπιπέδου καὶ τέμνων διχῇ κατ΄ἐπίνοιαν αὐτὴν εἴς τε τὸ ὑπὲρ γῆν καὶ εἰς τὸ ὑπὸ γῆν ἡμισφαίριον καὶ διὰ τοῦτο ὁρίζων λεγόμενος... διὰ τούτου τοῦ Ὠκεανοῦ οἱ πολλοὶ ἀνατέλλειν τοὺς ἀστέρας δοκοῦσιν͵ ὡς οἷον ἐγγίζοντας ἢ καὶ ψαύοντας μυθικῶς τοῦ ὕδατος.

[3] Ο Βόρειος Στέφανος (Corona Borealis) λεγόταν ότι ήταν το χρυσό στεφάνι που χάρισε ο Διόνυσος στην Αριάδνη, όταν παντρεύτηκαν. Το στεφάνι ήταν δημιουργία του Ηφαίστου.

[4] Υπαινιγμός στον αστερισμό που είναι περισσότερο γνωστός ως Ενγόνασι (=ο γονατισμένος). Οι αρχαίοι διαφωνούσαν ως προς το ποιον ήρωα ακριβώς αντιπροσώπευε ο αστερισμός, αλλά συνήθως τον ταύτιζαν με τον Ηρακλή που σηκώνει το ρόπαλό του. Το μέρος του αστερισμού που αντιστοιχεί στα γόνατα της μορφής είναι σαν παραμορφωμένο και θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί ότι πρόκειται για τον Ήφαιστο, ο οποίος σηκώνει το σφυρί, για να χτυπήσει το μέταλλο.

[5] Αστερισμός που είναι πιο γνωστός ως Θυτήριον ή Θυμιατήριον. Το θεϊκό ον τον κατασκευάζει τόσο μεγάλο που ούτε τα σφάγια των θυσιών που αναφέρονται αμέσως παρακάτω δεν θα τον γέμιζαν.

[6] Θυσία από βόδι, κατσίκι και κάπρο ή πρόβατο. Η ίδια θυσία λεγόταν και βούπρωρος, γιατί σ' αυτήν πήγαινε μπροστά το βόδι, όπως η πρώρα στο πλοίο. Βλ. Ευστ. στον Όμηρο, Οδ. λ 130: Ἰστέον δὲ ὅτι ἡ τοιαύτη θυσία τριττύα λέγεται παρὰ τοῖς παλαιοῖς͵ οἳ τριττύαν ἔλεγον τὴν ἐκ τριῶν ζώων θυσίαν͵ οἷον͵ δύο μήλων καὶ βοὸς͵ ὡς Ἐπίχαρμος͵ ἢ βοὸς καὶ αἰγὸς καὶ προβάτου͵ ἢ κάπρου καὶ κριοῦ καὶ ταύρου. ἡ δὲ τοιαύτη καὶ βούπρωρος φασὶν ἐλέγετο διὰ τὸ προηγεῖσθαι αὐτῆς οἷα νηὸς πρώραν τὸν βοῦν. Οι δύο συνώνυμες λέξεις συναναφέρονται εδώ, για να δείξουν το μέγεθος του βωμού: πράγματι συχνά οι δύο όροι δηλώνουν μια πολύ μεγάλη θυσία, μια εκατόμβη, που τη φύλαγαν για εξαιρετικές περιστάσεις. Βλ. λ.χ. Πλούτ. 668C, Ησύχ. β 959 Latte.

Η σεροτονίνη φέρνει ευτυχία κι επιτυχία

Η Σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής του εγκεφάλου. Χαμηλά επίπεδα της σεροτονίνης εμπλέκονται στην εμφάνιση κατάθλιψης. Τα φάρμακα που επιλεκτικά αναστέλλουν την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης αυξάνουν τα επίπεδα της ελεύθερης σεροτονίνης, θεραπεύοντας έτσι την κατάθλιψη. Η σεροτονίνη είναι η χημική ουσία που ηρεμεί το σώμα μας. Σημαντικές ποσότητες σεροτονίνης ανευρίσκονται στο ανώτερο εγκεφαλικό στέλεχος και ιδιαίτερα στη γέφυρα και τον προμήκη μυελό.

Η σεροτονίνη ανήκει στην οικογένεια των μονοαμινών και συγκεκριμένα των ινδολαμινών. Φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδα σεροτονίνης είναι το LSD το οποίο προκαλεί παραισθήσεις, τα SSRIs που είναι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και το Ecstacy που καταστρέφει τις λεπτές απολήξεις της σεροτονίνης, όλα τα ναρκωτικά καταστρέφουν την σεροτονίνη, γι αυτό και όλοι οι ναρκομανείς είναι θλιμμένοι, φοβισμένοικαι καταθλιπτικοί, όπως και οι αλκοολικοί.
Η σεροτονίνη (5-υδροξυτρυπταμίνη ή 5-ΗΤ) είναι μία μονοαμίνη νευροδιαβιβαστής που συντίθεται στους σεροτονινεργικούς νευρώνες του κεντρικού νευρικού συστήματος και στα εντεροχρωμιόφυλλα κύτταρα του γαστρεντερικού σωλήνα.  Στο σώμα, η σεροτονίνη συντίθεται από το αμινοξύ τρυπτοφάνη και τον μεταβολίτη της 5-υδροξυτρυπτοφάνη (5-ΗΤΡ).  Η σεροτονίνη βρίσκεται σε πολλά φυτά, συμπεριλαμβανομένων φρούτων και λαχανικών. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα, η σεροτονίνη θεωρείται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως νευροδιαβιβαστής στην ρύθμιση του θυμού, επιθετικότητας, θερμοκρασίας σώματος, ψυχικής διάθεσης, ύπνου, εμετού, σεξουαλικότητας, και όρεξης.  Επιπλέον, η σεροτονίνη βρίσκεται εκτενώς στον ανθρώπινο γαστρεντερικό σωλήνα και φυλάσσεται κυρίως στα αιμοπετάλια του κυκλοφορικού συστήματος.
«Αδερφή» της σεροτονίνης είναι η ντοπαμίνη η οποία προκαλεί ευφορία και συγχρόνως διεγείρει την προσοχή και τη μάθηση και σχετίζεται με την κίνηση.

Αυτό που ανεβάζει τη σεροτονίνη στον εγκέφαλό μας είναι ο ήλιος, τα αθλήματα έντασης και ορισμένες τροφές που περιέχουν την ουσία (κυρίως μια διατροφή πλούσια σε καρύδια). Ο ανανάς και οι μπανάνες (βιολογικά μόνο) συγκαταλέγονται στις τροφές που περιέχουν σεροτονίνη. Ωστόσο η περιεκτικότητα των τροφών είναι μικρή και μετράται σε μg (εκατομμυριοστά του γραμμαρίου).

Ο εγκέφαλος αποτελείται από τρισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα που ονομάζονται νευρώνες. Tα νευρικά κύτταρα συνδέονται το ένα με το άλλο με συνάψεις αλλά ανάμεσα τους υπάρχει ένα μικρό χάσμα (περίπου 1/1.000 του χιλιοστού) το λεγόμενο συναπτικό χάσμα ή συναπτική σχισμή. Τα σήματα κινούνται μέσα σε νευρικά κύτταρα ως μικρό ηλεκτρικό φορτίο και οι νευροδιαβιβαστές απελευθερώνονται μέσω των συνάψεων, μεταφέροντας τα σήματα στα επόμενα νευρικά κύτταρα.

Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι η σεροτονίνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αναγέννηση του ήπατος και προκαλεί κυτταρική διαίρεση σε όλο το σώμα.Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης  συσχετίζονται με αρκετές παθήσεις, επιθετική συμπεριφορά, θυμό, κλινική κατάθλιψη, ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές, ημικρανίες, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, εμβοές, ινομυαλγία, διπολική κατάθλιψη και διαταραχές άγχους.

Η σεροτονίνη επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε και αντιμετωπίζουμε τον κόσμο. Βοηθά στον έλεγχο του θυμού και της παρορμητικής συμπεριφοράς και επηρεάζει έτσι σημαντικά τη λήψη αποφάσεων Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Science δείχνει ότι η πτώση των επιπέδων σεροτονίνης αρκεί για να εντείνει το θυμό και την επιθυμία για αντίποινα σε περιπτώσεις άδικης συμπεριφοράς …

Όταν έχουμε έντονη ανησυχία και φόβο, τα επίπεδα της σεροτονίνης πέφτουν, με αποτέλεσμα να μην αισθανόμαστε καλά και να χρειάζεται να ψάξουμε για τροφές που θα μας ανεβάσουν τη σεροτονίνη για να αισθανθούμε καλύτερα, οι οποίες είναι τα γλυκά, οι σοκολάτες και τα λιπαρά φαγητά.

Η σεροτονίνη, έχει το όνομά της από το λατινικό serum που σημαίνει πηκτό υγρό και από την ελληνική λέξη τόνος, συσπά τα αγγεία και παράλληλα, έχει δράση σαν νευροδιαβιβαστής στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η ελεύθερη σεροτονίνη, που υπάρχει, μεταφέρεται ξανά στο κύτταρο που το εκκρίνει και παράλληλα είναι το βασικό υλικό για την δημιουργία του μεταφορέα που κάνει αυτή την δουλειά.

Έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει πλέον και μια απλή σχέση μεταξύ σεροτονίνης εξωτερικής συμπεριφοράς και επικοινωνίας με τους άλλους ανθρώπους. Η σεροτονίνη φέρνει ευτυχία κι επιτυχία. Τον οραματισμό αλλά και την βίωση του τρόπου ζωής μας τον επηρεάζει καθοριστικά η σεροτονίνη.

Η σεροτονίνη είναι ένα τμήμα ανθρώπινης ορμόνης η οποία χρησιμεύει σαν νευροδιαβιβαστής στον εγκέφαλο προκειμένου να μεταφέρει μια πληροφορία από το ένα νευροκύτταρο στο άλλο. Η σεροτονίνη επηρεάζει την όρεξη, τον ύπνο, την σεξουαλική διάθεση, την θερμοκρασία του σώματος και την διάθεση για επικοινωνία που έχει ο άνθρωπος.

Όταν υπάρχει αυξημένη σεροτονίνη στο σώμα αισθανόμαστε γαλήνιου, ευδαίμονες, εξισορροπημένοι ενώ αντίθετα όταν υφίσταται έλλειψη υπάρχει φόβος, κατάθλιψη, κατάπτωση, αποφυγή και τάση για επιθετική συμπεριφορά.

Όταν τα ελλείμματα της σεροτονίνης είναι διαρκείας παρουσιάζονται πολλές ψυχικές ασθένειες όπως διπολική κατάθλιψη, φοβίες, διαταραχές της τροφής, διαταραχές του ύπνου, αδυναμία απόδοσης και οξείς ημικρανίες.

Οι ρυθμίσεις στις αυξομειώσεις της σεροτονίνης μέσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, χωρίζει τους ανθρώπους σε δυο μεγάλες κατηγορίες. Σε αυτούς που η ρύθμιση γίνεται γρήγορα και είναι σωστή και επαρκής για τα κύτταρα και σε αυτούς που αργεί γίνεται λάθος και είναι ανεπαρκής.

Στην δεύτερη κατηγορία της πιο αργής διαδικασίας, είναι αυτοί που αντιδρούν αργά, έχουν καθυστέρηση επικοινωνίας, είναι ελευθέριοι, δεν αντιμετωπίζουν, δεν αναλαμβάνουν ευθύνη, δεν έχουν την ενέργεια που απαιτείται, απογοητεύονται εύκολα και κυρίως καταβάλλονται από φόβο και πανικό.

Ο επιχειρηματίας που θεωρεί ότι πέτυχε, έχοντας μεγάλο βαθμό αντιμετώπισης, υψηλή επικοινωνία, αναλαμβάνει ευθύνη δηλ. διαθέτει υπευθυνότητα, λογική, μαθαίνει από τα λάθη του και συνεχίζει ακάθεκτος να βαδίζει στο μονοπάτι του Σκοπού, είναι το τυπικό παράδειγμα για την καλή επεξεργασία της σεροτονίνης στον εγκέφαλο.

Σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο Dr David Feldstein, ο μηχανισμός των εθισμών είναι ο ίδιος με τον μηχανισμό που χρησιμοποιεί η φύση για να μας ενεργοποιήσει να προβούμε σε τρεις ενέργειες, που είναι θεμελιώδεις για την επιβίωσή μας και τη διαιώνιση του είδους μας. Αυτές είναι να τρώμε, να πίνουμε, να αποφεύγουμε να πληγωνόμαστε και να αναπαραγόμαστε (αυτοσυντήρηση, ασφάλεια, αναπαραγωγή). Η κινητοποίηση να προβαίνουμε στις παραπάνω ενέργειες έχει τη βάση της στο πρωτόγονο (ερπετικό) τμήμα του εγκεφάλου μας που ονομάζουμε «nucleus accumbens» και ρυθμίζεται από την αυξομείωση των δύο νευροδιαβιβαστών: της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης.

Η ντοπαμίνη μας κινητοποιεί να πράξουμε ό,τι χρειάζεται για να βρούμε τροφή, να εξασφαλίσουμε ασφάλεια και αναπαραγωγή. Όταν αισθανόμαστε πλήρεις, ασφαλείς και ικανοποιημένοι, τότε εκκρίνεται η σεροτονίνη. Η σεροτονίνη περιορίζει τη δράση της ντοπαμίνης, απενεργοποιώντας την πρωτόγονη κινητοποίησή μας για να ικανοποιήσουμε τις πρωταρχικές ανάγκες της τροφής και της αναπαραγωγής. Αν λύσουμε το πρόβλημα της ισορροπίας της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης στον οργανισμό μας, τότε θα είναι εύκολο για εμάς να σταματήσουμε κακές έξεις (εθισμούς) όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ, το πολύ φαγητό, τα γλυκά, τα ναρκωτικά. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα που διακατέχονται από τις παραπάνω έξεις, έχουν χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης.

Επίσης, όταν έχουμε αρνητικά συναισθήματα, διότι αισθανόμαστε να απειλείται η ασφάλειά μας, η διατροφή μας ή η σεξουαλική ικανοποίησή μας, τα επίπεδα της σεροτονίνης μας είναι πολύ χαμηλά, με αποτέλεσμα τα επίπεδα της ντοπαμίνης να είναι πάρα πολύ υψηλά και να αισθανόμαστε την έντονη λαχτάρα να φάμε, να πιούμε ή να κάνουμε σεξ. Άρα, όταν τρώμε, δεν έχουμε το αίσθημα της ικανοποίησης και του κορεσμού, αλλά θέλουμε να τρώμε και να πίνουμε συνεχώς, να καπνίζουμε, να παίρνουμε ναρκωτικά, αφού λόγω του φόβου τα επίπεδα της σεροτονίνης παραμένουν χαμηλά και δεν μπορούμε να έχουμε το αίσθημα της ικανοποίησης.

Σεροτονίνη η πρωτεΐνη που έχει  βασικό δομικό της λίθο το αμινοξύ *τρυπτοφάνη. Η πηγή της τρυπτοφάνη είναι οι τροφές που καταναλώνουμε και πιο συγκεκριμένα μεγάλη περιεκτικότητα σε τρυπτοφάνη έχουν οι μαύρες σοκολάτες, οι μπανάνες, μόνο οι βιολογικές, τα ζυμαρικά, μόνο από ντίνκελ, το ψωμί χωρίς γλουτένη και τα λιπαρά φρέσκα ψάρια (σολομός, σκουμπρί, σαρδέλα) και κυρίως τα εκχυλίσματα ελαίων από ψάρια.

Πέρα από την τρυπτοφάνη, το βιοχημικό εργοστάσιο του οργανισμού για να συνθέτει σεροτονίνη χρειάζεται τις βιταμίνες Β6, Β12 και το φολικό οξύ. Τροφές που μας τα παρέχουν είναι οι πατάτες, οι μπανάνες, τα λαχανικά, τα ψάρια, το αβοκάντο, τα φύτρα, όλα μόνο βιολογικά.

Πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό Nature έδειξε πως άνθρωποι που έπασχαν από κατάθλιψη και λάμβαναν καθημερινά αυξημένη ποσότητα των βιταμινών Β6 και Β12, κατέγραψαν υποχώρηση της νόσου σε ποσοστό 92 %.

Συνίσταται η χρήση συμπληρωμάτων βιταμινών Β που περιέχουν το συνδυασμό των βιταμινών Β1, Β2, Β6 και Β12, οι οποίες είναι αναγκαίες τόσο στο βιοχημικό κύκλο παραγωγής της σεροτονίνης όσο και στην απελευθέρωση του χημικού συστατικού GABA που είναι βασικός παράγοντας για τη ρύθμιση του επιπέδου του άγχους στο εγκέφαλο.

Πρόσφατη έρευνα Αμερικανών επιστημόνων επέδειξε πως τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ή αλλιώς λινολεϊκά οξέα, παίζουν βασικότατο ρόλο στην αύξηση της συγκέντρωσης της σεροτονίνης. Πέραν αυτού αξίζει να σημειωθεί πως το 43 % των λιπιδίων των κυτταρικών μεμβρανών των νευρικών κύτταρων του εγκεφάλου ανήκουν στην κατηγορία αυτή.

Ο σολομός, οι σαρδέλες, το σκουμπρί, ο τόνος, το έλαιο λιναρόσπορου και το λιναρέλαιο ψυχρής σύνθλιψης είναι πλούσιες πηγές για τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ή αλλιώς λινολεϊκά οξέα. Συνίσταται επίσης η χρήση συμπληρωμάτων ελαίων από ψάρια.

    Η καλή ζωή περνάει και απ’ το στομάχι μας.

Ηλιακό φως, εποχική συναισθηματική διαταραχή και σεροτονίνη: Είναι γνωστό το φαινόμενο της χειμωνιάτικης κατάθλιψης, το σύνδρομο που αναφέρεται ως «εποχική συναισθηματική διαταραχή» (seasonal affective disorder ή SAD), το οποίο έναν στους χίλιους ανθρώπους στις βόρειες πολιτείες των ΗΠΑ, ενώ στις νότιες, όπου η μέρα διαρκεί περισσότερο, ο αριθμός τους είναι πολύ μικρότερος. Οι πάσχοντες από το σύνδρομο εποχικής συναισθηματικής διαταραχής είναι κατά τα άλλα υγιείς αλλά πέφτουν σε κατάθλιψη το φθινόπωρο και το χειμώνα και συχνά περνάνε φάση ύφεσης το καλοκαίρι και την άνοιξη. Στα συμπτώματα της διαταραχής αυτής θα πρέπει να προστεθεί και η τάση για ασυνήθιστα μακρύ ύπνο τις χειμωνιάτικες νύ­χτες, που συνεχίζεται για 10 ή και περισσότερες ώρες.

Είναι γνωστό ότι η ανθρώπινη διάθεσή σχετίζεται με τον ήλιο. Πράγματι, τον χειμώνα κάποιοι άνθωποι είναι  λιγότερο χαρούμενοι. Τις συννεφιασμένες ημέρες και μεγάλες νύχτες πέφτει η διάθεση και η ενέργειά τους. Το 1898 ο διάσημος Βρετανός εξερευνητής, ο Cook, έγραφε στο ημερολόγιο του στην Αρκτική:
«Ο χειμώνας και το σκοτάδι άρχισαν σιγά σιγά αλλά σταθερά να μας εκνευρίζουν. Δεν είναι δύσκολο να διαβάσει κανείς στα πρόσωπα των συντρόφων μου τις σκέψεις και την κακοκεφιά τους… Η μαύρη κουρτίνα που έπεσε στον εξωτερικό κόσμο, εδώ στις παγωμένες ερημιές, κατεβαίνει και στον εσωτερικό κόσμο της ψυχής μας».

Πρώτος που συνδύασε την κατάθλιψη με το φως του ήλιου ήταν ο ψυχίατρος P. S. Mueller στο Εθνικό Ινστιτούτο Διανοητικής Υγείας (NIMH) στη Νέα Υόρκη, στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Μια 29άχρονη ασθενής του, που παρουσίαζε έντονο το φαινόμενο της χειμωνιάτικης κατάθλιψης, έτυχε να ταξιδέψει στην ηλιόλουστη Τζαμάικα το χειμώνα. Εκεί, η μέρα είναι ίση με τη νύχτα και βασιλεύει η αιώνια άνοιξη. Ύστερα από λίγες ημέρες παραμονής της, τα δυσάρεστα συμπτώματα γιατρεύτηκαν από μόνα τους. Ο Mueller, τότε, υπέθεσε ότι το ηλιακό φως έπαιζε ρόλο στην διάθεση. Την υπόθεση του επιβεβαίωσε η αισθητή βελτίωση ασθενών, που υποβλήθηκαν σε φωτοθεραπεία με τεχνητό φως, ανάλογο με το ηλιακό, επί μία εβδομάδα.

Η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή οφείλεται στην πτώση της σεροτονίνης που παρατηρείται κατά τους μήνες με μειωμένη ηλιοφάνεια. Δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητό με ποιο τρόπο το ηλιακό φως και η φωτοθεραπεία προκαλούν τις θετικές επιδράσεις τους. Όμως η αύξηση της παραγωγής της σεροτονίνης είναι ένα από τα αποτελέσματα της δράσης του φωτός που φαίνεται ότι βελτιώνει τη ψυχική και συναισθηματική κατάσταση. Η παραγωγή της σεροτονίνης στον εγκέφαλο είναι χαμηλότερη κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ο ρυθμός παραγωγής της είναι άμεσα συνδεδεμένος με τη διάρκεια και ένταση της ηλιοφάνειας.

Εγκεφαλογραφήματα που έχουν γίνει σε διαφορετικές εποχές του χρόνου έχουν αποκαλύψει διακυμάνσεις στη συγκέντρωση μιας πρωτεΐνης, η οποία είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά της σεροτονίνης από το ένα κύτταρο στο άλλο. Όλα τα ευρήματα, επιβεβαιώνουν ότι η λιακάδα ισοδυναμεί με ευτυχία. Άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με περισσότερο ήλιο είναι πιο εξωστρεφείς και αισιόδοξοι απ΄ ό,τι οι κάτοικοι του πλανήτη που ζουν σε περιοχές με λιγότερο ήλιο. Σ’ ορισμένες περιοχές της Νορβηγίας, όπου μεταξύ Νοεμβρίου και Ια­νουαρίου ο ήλιος εξαφανίζεται από τον ορίζοντα, παρατηρείται σε πολ­λούς ανθρώπους αϋπνία, κατάθλιψη, αύξηση βάρους, επιθετικότητα. Στο νότιο ημισφαίριο τα φαινόμενα αυτά εμφανίζονται τον Ιούνιο και τον Ιού­λιο, μήνες που συμπίπτουν με το δικό τους χειμώνα. Δεν υπάρχει αμφιβο­λία ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής, που δεν επιτρέπει στους ανθρώπους των πόλεων να βγαίνουν και να περπατάνε στη λιακάδα, επιδεινώνει τα φαινόμενα αυτά, ιδιαίτερα σ’ όσους ζουν στις βόρειες χώρες.
Γι αυτό οι μεσογειακές χώρες λέμε πως είναι «ευλογημένες» με τον άπλετο και ζωογόνο ήλιο τους.
Σεροτονίνη, τρυπτοφάνη και υδατάνθρακες: Είπαμε πως η σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που παράγεται στον οργανισμό από το απαραίτητο αμινοξύ τρυπτοφάνη (όπως και η μελατονίνη). Απαραίτητο αμινοξύ σημαίνει ότι δεν το παράγει το σώμα μα και άρα θα πρέπει απαραιτήτως να ληφθεί από τη διατροφή. Η έρευνα βοηθά να εξηγηθεί γιατί ορισμένοι άνθρωποι γίνονται επιθετικοί όταν πεινούν. Η τρυπτοφάνη που χρειάζεται ο οργανισμός για να παράσχει σεροτονίνη αποκτιέται μόνο από τη διατροφή. Πράγματι, ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι η ελλιπής πρόσληψη τρυπτοφάνης μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη, αϋπνία και ανησυχία, μειωμένη κριτική ικανότητα ακόμα και βία.

Η πηγή της τρυπτοφάνης είναι τα πρωτεϊνούχα τρόφιμα όπως  ψάρι, όσπρια, γαλακτοκομικά προϊόντα, ξηροί καρποί και αυγά. Ο λόγος που μερικές φορές τρελαινόμαστε για σοκολάτα είναι ότι περιέχει τρυπτοφάνη. Επιπρόσθετα, η μαύρη σοκολάτα εκτός από τρυπτοφάνη, περιέχει και σεροτονίνη. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές φορές έχουμε την έντονη επιθυμία για σοκολάτα και νιώθουμε την εξάρτηση από αυτή. Τρώγοντας έστω και δύο κομμάτια σοκολάτας, αμέσως χαλαρώνουμε και νιώθουμε χαρούμενοι και ήρεμοι. Αξίζει να αναφερθεί εδώ ότι το γιαούρτι περιέχει το αμινοξύ την τυροσίνη, είναι είναι βασικό στην παραγωγή ντοπαμίνης, νοραδρεναλίνης και άλλων νευροδιαβιβαστών.

Η έλλειψη σεροτονίνης μπορεί να εξηγήσει τις λιγούρες που μερικές φορές εμφανίζονται για κατανάλωση υδατανθράκων. Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται μια ακατάσχετη επιθυμία για σοκολάτες, γλυκά, κουλουράκια και άλλα ζυμαρικά. Πρόκειται για το «σύνδρομο των υδατανθράκων», όπως μερικές φορές ονομάζεται. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται επίσης με μια κατάσταση κατάθλιψης που εμφανίζεται σε ορισμένες γυ­ναίκες πριν από την περίοδο τους. Στα συμπτώματα περιλαμβάνο­νται: κατάθλιψη, λήθαργος και ανικανότητα για συγκέντρωση. Αυτά τα συμπτώματα συν­δυάζονται μερικές φορές με ισχυρή επιθυμία για φαγητό, που έχει ως επα­κόλουθο την αύξηση του βάρους.

Ένα γεύμα που περιέχει υδατάνθρακες (γλυκόζη) οδηγεί σε έκκριση ινσουλίνης, η οποία βοηθά στην ταχύτερη διείσδυση της τρυπτοφάνης στον εγκέφαλο και αυτό καταπραΰνει τα συναισθήματα και την κακή διάθεση. Η σεροτονίνη βρίσκεται συνήθως στο αίμα σε μικρά ποσοστά. Ο ρυθμός μετατροπής της τρυπτοφάνης σε σεροτονί­νη επηρεάζεται από τη συμμετοχή των υδατανθράκων στη διατροφή. Οι υδατάνθρακες, και ειδικότερα η γλυκόζη, διεγείρουν την έκκριση της ινσουλίνης, μια αναβολική ορμόνη η οποία βάζει τη γλυκόζη και τα αμινοξέα στους ιστούς, π.χ. τους μυς.

Το ποσοστό, όμως, ειδικά της τρυπτοφάνης στο αίμα δεν επηρεάζεται από την ινσουλίνη κι έτσι, εφόσον τα άλλα αμι­νοξέα οδηγούνται στους μυς από την ινσουλίνη, το ποσοστό της τρυπτοφάνης στο αίμα αυξάνεται, με την κατανάλωση υδατανθράκων. Έτσι αυξάνεται η ποσότητα της τρυπτοφανης που μεταφέρεται με το αίμα στον εγκέφαλο όπου μετατρέπεται σε σεροτονίνη. Μέσω αυτού του μηχανισμού ανεβαίνει η  στάθμη της σεροτονί­νης με την κατανάλωση υδατανθράκων. Η σεροτονινη ρυθμίζει ακόμα τη γενική διάθεση του οργανισμού και προκαλεί υπνηλία. Πλούσια σε υδατάνθρα­κες γεύματα δημιουργούν αισθήματα κόπωσης και υπνηλίας στους υγιείς ανθρώπους, αυξάνοντας το ποσοστό σε­ροτονίνης. Αυτό όμως δεν συμβαίνει σε όσους πάσχουν από έλλειψη σεροτονίνης.

Φάρμακα που ασκούν δράση ανάλογη με αυτή της σεροτονίνης, δη­μιουργούν παρόμοια αποτέλεσμα, μειώνουν την επιθυμία, όσων πάσχουν, να καταναλίσκουν συνεχώς υδατάνθρακες. Η φενφλουραμίνη, για παράδειγμα, διευκολύνει την έκκριση σεροτονίνης στις συνάψεις των νευρώνων του εγκεφάλου. Τα ίδια φάρμακα είναι δραστι­κά στην περίπτωση της χειμωνιάτικης κατάθλιψης και των ανωμαλιών της περιόδου. Ακόμα, είναι δραστικά και σε ελαφρότερες περιπτώσεις, όπως σε γυναίκες που το βάρος τους έχει ξεφύγει από το κανονικό ή παρουσιά­ζουν κατάθλιψη, είτε από κληρονομική προδιάθεση, είτε γιατί προέρχο­νται από οικογένειες αλκοολικών.

Η φενφλουραμίνη και άλλα ανάλογα βοηθούν στη μείωση του βάρους, μειώνοντας την επιθυμία για κατανάλω­ση υδατανθράκων. Αντίθετα, φάρμακα που δεσμεύουν την παραγωγή σεροτονίνης παρουσιάζουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Όλα αυτά δείχνουν ότι η σεροτονίνη παίζει ρόλο ακόμα και στο αδυνάτισμα. Γι’ αυτό ίσως τον χειμώνα οι περισσότεροι άνθρωποι του βόρειου ημισφαιρίου αυξάνουν το σωματικό βάρος τους.



Σεροτονίνη περιέχουν σε αξιόλογη ποσότητα μόνο ορισμένα είδη καρυδιών. Πιο μικρές ποσότητες περιέχουν τα φρούτα και τα λαχανικά. Επίσης, όπως είπαμε, η μαύρη σοκολάτα περιέχει τρυπτοφάνη και σεροτονίνη. Συνηθίζεται να λέγεται ότι η σοκολάτα αυξάνει την παραγωγή σεροτονίνης και μ’ αυτό τον τρόπο ανεβάζει την ψυχολογική διάθεση. Αλλά η σοκολάτα ανεβάζει τη διάθεση και λόγω άλλων διεγερτικών ουσιών όπως είναι η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη. Να σημειωθεί ότι η βιταμίνη C είναι σημαντική διότι χρειάζεται για τη μετατροπή της τρυπροφάνης σε σεροτονίνη.

Τροφές µε υψηλή συγκέντρωση σε σεροτονίνη (µg ανά γραμμάριο)

Butternuts (Juglans cinerea)   398 ± 90

Μαύρα καρύδια (Junglans nigra)   304 ± 46

Καρύδια Αγγλίας (Juglans regia)  87 ± 20

Shagbark (Caraya ovata)  143 ± 23

Mockernut (Caraya tomentosa)     67 ± 13

Pecans (Caraya illinoensis)   29 ± 4

Sweet Pignuts (Caraya ovalis) 25 ± 8

Μπανάνες   30 ± 7.5

Ανανάς   17.0 ± 5.1

Μπανάνα   15.0 ± 2.4

Ακτινίδιο   5.8 ± 0.9

Δαµάσκηνα   4.7 ± 0.8

Ντοµάτες   3.2 ± 0.6

Αβοκάντο    1.6 ± 0.40

Ακτινίδιο – Haas (California) 1.5 ± 0.21

Ακτινίδιο – Fuerte (California)  0.2 ± 0.04

Ακτινίδιο – Booth (Florida)  1.3

Ακτινίδιο – Dates   0.9

Grapefruit (γκρέιπφρουτ)  0.9

Canteloupe (Μηλοπέπονο, πεπόνι)   0.6

Honeydew πεπόνι 0.2

Ελιές (Μαύρες)   0.2

Μπρόκολο  0.2

Μελιτζάνα  0.2

Σύκα  0.1

Σπανάκι   0.1

Πρέπει τέλος να επισημανθεί, ότι καλή η σεροτονίνη αλλά «μέτρον άριστον».  Όσοι ακολουθούν αντικαταθλιπτική αγωγή υπάρχει περίπτωση να εμφανίσουν το λεγόμενο ”σύνδρομο σεροτονίνης ή σεροτονινεργικό σύνδρομο” λόγω υπερβολικής συσσώρευσης της ορμόνης στον οργανισμό τους ειδικά σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα εμφανίζεται υψηλή αρτηριακή πίεση, ζάλη, αποπροσανατολισμός, σπασμοί, κράμπες και αυξημένη αίσθηση ζέστης. Οπότε δεν χρειάζεται να καταφεύγετε σε υπερβολές με την σεροτονίνη, ούτε και με καμία άλλη βιταμίνη ή τρόφιμο.