1. Το Λεπτό Μέρος
Κανείς δεν φτάνει εκεί με επιχειρήματα. Έχω προσπαθήσει. Μπορεί κανείς να καθίσει με τη σκέψη ότι όλα συνδέονται, να την γυρίσει από δω κι από κει, να θαυμάσει τη λογική της, και να παραμείνει ακριβώς τόσο χωριστός όσο και πριν: ένας άνθρωπος σε μια καρέκλα που κρατά μια σωστή ιδέα. Η ενότητα που εννοώ έρχεται διαφορετικά. Νιώθεται πρώτα, και σκέφτεται κανείς γι’ αυτήν αργότερα, αν σκέφτεται καθόλου. Όταν περνάει, δεν αφήνει πίσω της κανένα συμπέρασμα, μόνο τη μνήμη μιας γραμμής που αδυνάτισε.
Ποια γραμμή; Εκείνη που τραβάς κάθε πρωί χωρίς να το προσέχεις, ανάμεσα στο δέρμα και το δωμάτιο, ανάμεσα σε αυτόν που κοιτάζει και στο πράγμα που κοιτάζεται. Τις περισσότερες μέρες είναι χοντρή και γεμάτη κίνηση. Έπειτα κάτι συμβαίνει, και είναι σαν να τρίφτηκε σχεδόν τελείως μια γραμμή μολυβιού. Είσαι ακόμη εδώ. Ο κόσμος είναι ακόμη εκεί. Το σύνορο απλώς έχασε την εξουσία του.
Είναι δύσκολο να πω πότε μου συνέβη για πρώτη φορά. Ίσως σε έναν δρόμο, ίσως σε ένα χωράφι. Θυμάμαι μόνο ότι ο συνηθισμένος θόρυβος του να είσαι κάποιος σώπασε, και αυτό που έμεινε ήταν το βλέπειν, απλό και πλατύ, χωρίς κανέναν πίσω του να κρατά σημειώσεις.
Απόφθεγμα
Η γραμμή ανάμεσα στον εαυτό και τον κόσμο τραβιέται ξανά κάθε μέρα. Μερικές φορές τρίβεται λεπτή, και κανένα επιχείρημα δεν έκανε το τρίψιμο.
2. Πέτρα, Αέρας, Ρίζα
Κοντά σε μια κορυφή, αφού η ανάβαση είχε εξαντλήσει εκείνο το μέρος μου που σχεδιάζει, ακούμπησα το χέρι μου πάνω σε μια πέτρα που είχε ζεστάνει ο ήλιος. Κρύος αέρας έμπαινε και έβγαινε από το στήθος μου. Δεν θα μπορούσα να πω πού τελείωνε η αναπνοή μου και πού άρχιζε ο άνεμος. Η πλαγιά έπεφτε μακριά μέσα στην ομίχλη από κάτω, και ο ουρανός, που πάντα τον θεωρούσα από πάνω μου, φαινόταν να είναι παντού γύρω μου, και λίγο μέσα μου.
Μια ρίζα δεν αποφασίζει να ανήκει στο χώμα. Το δέντρο ποτέ δεν θεωρεί το έδαφος ξένο. Στεκόμενος εκεί ένιωσα κάτι από εκείνη την ελαφρότητα, την απουσία μιας ήσυχης διαπραγμάτευσης που κουβαλούσα τόσο καιρό που την είχα περάσει για τον εαυτό μου.
Κατέβηκα το βουνό ο ίδιος άνθρωπος, με το ίδιο όνομα και τα ίδια απλήρωτα χρέη. Ωστόσο για λίγο η κοιλάδα έμοιαζε λιγότερο με έναν τόπο στον οποίο έμπαινα και περισσότερο με έναν τόπο του οποίου ήμουν μέρος από πάντα. Το φως στις στέγες φαινόταν να βγαίνει από τα δικά μου μάτια.
Απόφθεγμα
Το βουνό δεν ζητά τίποτα. Στάσου αρκετή ώρα πάνω του και αυτός που στέκεται αρχίζει να χαλαρώνει.
3. Το Χέρι που Ξεχνά τον Εαυτό του
Παρακολούθησε έναν ξυλουργό σε μια μακριά σανίδα. Το ροκάνι ταξιδεύει, το ροκανίδι κουλουριάζεται, το νεράκι απαντά. Κάποια στιγμή κανείς δεν κάνει τη δουλειά. Μόνο αργότερα, όταν η λέξη «εγώ» επιστρέφει στο δωμάτιο, παρατηρεί ότι είχε φύγει. Οι ζωγράφοι το γνωρίζουν αυτό, και το ίδιο οι μάγειρες, και όποιος έχει χάσει ένα απόγευμα σε κάτι που αγάπησε.
Ανάμεσα σε ανθρώπους συμβαίνει πιο σπάνια, και πιο ήσυχα. Κάθισε με κάποιον που γνωρίζεις δεκαετίες και μην πεις τίποτα. Η σιωπή δεν ανήκει σε κανέναν από τους δύο. Η αναπνοή της είναι η αναπνοή του δωματίου· το λυχνάρι σας φωτίζει και τους δύο χωρίς διάκριση. Κανείς δεν το σχολιάζει. Το να το σχολιάσεις θα το τελείωνε.
Αυτό που με εκπλήσσει είναι πόσο λίγο δράμα υπάρχει σε όλα αυτά. Καμία σάλπιγγα δεν αναγγέλλει την παρέκκλιση του εαυτού. Οι ώρες απλώς περνούν χωρίς να τις μετράει κανείς, και ο κόσμος, για μια φορά, δεν βρίσκεται από την άλλη πλευρά ενός γυαλιού.
Απόφθεγμα
Η απορρόφηση είναι ένας μικρός θάνατος του πράττοντος. Αυτό που μένει είναι το πράττειν, και είναι πλήρες.
4. Η Συνηθισμένη Πόρτα
Η ησυχία δεν ζητά καμία τεχνική και κανένα δόγμα. Ένα βράδυ αρκεί: μια κατσαρόλα που τσιρίζει καθώς κρυώνει, το παράθυρο που γίνεται γκρι, και τότε η κενότητα του δωματίου αποκτά μια παράξενη πληρότητα. Ο χρόνος χαλαρώνει. Ένα παιδί το έχει αυτό χωρίς προσπάθεια, και το ίδιο ένας βοσκός. Τίποτα δεν χρειάζεται να κερδηθεί.
Και όμως αναστατώνει. Για χρόνια κινείσαι μέσα στον κόσμο σαν ένα μικρό οριοθετημένο πράγμα ανάμεσα σε άλλα πράγματα. Το να νιώσεις αυτή την εικόνα να χαλαρώνει είναι σαν να απλώνεις το χέρι για μια σκάλα που δεν υπάρχει. Μερικοί κλείνουν αμέσως την πόρτα και απασχολούνται. Άλλοι στέκονται λίγο στην είσοδο, φοβισμένοι, και δεν φεύγουν.
Κανείς δεν μπορεί να πειστεί με επιχειρήματα να ξεπεράσει εκείνο το ρίγος, και κανείς δεν πρέπει. Ανήκει στη μακρά συνήθεια του να είσαι ένα πράγμα σε έναν κόσμο άλλων, και συνήθειες τέτοιας ηλικίας δεν φεύγουν όταν τις ζητήσεις. Φεύγουν, αν φεύγουν, όταν σταματήσουμε να τις παρακολουθούμε.
Απόφθεγμα
Η εμπειρία είναι πολύ συνηθισμένη για να χρειάζεται δάσκαλο, και πολύ μεγάλη για να την αντιμετωπίσεις χωρίς ρίγος.
5. Απομιμήσεις, και ένας Μακρύς Δρόμος
Υπάρχουν απομιμήσεις. Δύο άνθρωποι που δεν μπορούν να πουν πού τελειώνει ο ένας και πού αρχίζει ο άλλος, που φοβούνται τη διαφωνία και πανικοβάλλονται στην απόσταση, ζουν σε μπλέξιμο. Είναι απώλεια ερείσματος, και κάνει τη ζωή μικρότερη. Η ενότητα που περιγράφω αφήνει τον άνθρωπο ακέραιο. Εξακολουθεί να πληρώνει τους λογαριασμούς του, να κρατά τον λόγο του, και να λέει όχι όταν το όχι είναι αληθινό. Αυτό που μετατοπίζεται είναι η αντίληψη, και μαζί της η αίσθηση του ποιος κοιτάζει. Μπορεί ακόμη και να γίνει πιο ήπιος, αφού φοβάται λιγότερο τη διάλυση.
Άλλοι έχουν περπατήσει αυτόν τον δρόμο πριν. Στην Ινδία μια ολόκληρη παράδοση έχτισε τη σκέψη και την πρακτική της γύρω από αυτή ακριβώς την εμπειρία, ονομάζοντας τον εαυτό Άτμαν και το έδαφος όλων των πραγμάτων Μπράχμαν, και ρωτώντας αν ποτέ ήταν χωριστά. Θα τη συναντήσουμε στο Κεφάλαιο 6. Προς το παρόν αρκεί να νιώσεις την πέτρα, να αναπνεύσεις τον αέρα, και να αφήσεις την ερώτηση ανοιχτή.
Δυσπιστώ σε κάθε αφήγηση της ενότητας που δεν μπορεί επίσης να παραδεχτεί την κουζίνα, το τηλέφωνο, τον καβγά με έναν γείτονα. Μια όραση που αποτυγχάνει στην καθημερινή μέρα είναι μια διάθεση. Το πραγματικό πράγμα κατεβαίνει μαζί σου από το βουνό και κουβαλάει τα ψώνια.
Απόφθεγμα
Η ενότητα δεν σβήνει τον άνθρωπο. Απλώς δείχνει ότι η άκρη ποτέ δεν ήταν τόσο σκληρή όσο φαινόταν.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου