- Κλεάνθης: Υπερασπίζεται την ύπαρξη του Θεού μέσα από το επιχείρημα του σχεδιασμού.
- Φίλων: Ο σκεπτικιστής, που αμφισβητεί τα επιχειρήματα του Κλεάνθη.
- Δέμεας: Εκπροσωπεί την παραδοσιακή θρησκευτική πίστη και υποστηρίζει ότι η φύση του Θεού υπερβαίνει την ανθρώπινη κατανόηση.
Ας δούμε τη βασική διαφωνία μεταξύ Κλεάνθη και Φίλωνα.
ΚΛΕΑΝΘΗΣ – ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
Παρατηρήστε το σύμπαν.
Αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα, του οποίου τα μέρη συνεργάζονται με εντυπωσιακή ακρίβεια. Μοιάζει με μια τεράστια μηχανή.
Γνωρίζουμε ότι οι ανθρώπινες μηχανές και κατασκευές είναι προϊόντα νοημοσύνης και σχεδιασμού.
Αν λοιπόν μια ανθρώπινη κατασκευή χρειάζεται σχεδιαστή, πώς είναι δυνατόν ένα ασύγκριτα πολυπλοκότερο σύμπαν να μην έχει δημιουργό;
ΦΙΛΩΝ – Η ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΡΡΗΣΗ
Με ποιο δικαίωμα συμπεραίνουμε ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε όπως ένα ανθρώπινο κατασκεύασμα;
Ξέρουμε ότι τα σπίτια έχουν κατασκευαστές, επειδή έχουμε δει ανθρώπους να κατασκευάζουν σπίτια.
Έχουμε όμως δει ποτέ κάποιον να κατασκευάζει ένα σύμπαν;
Έχουμε παρατηρήσει πολλά σπίτια, πλοία και μηχανές και γνωρίζουμε πώς δημιουργούνται.
Αλλά έχουμε μόνο ένα σύμπαν και καμία εμπειρία της δημιουργίας του.
Επομένως, η αναλογία είναι αδύναμη.
Το γεγονός ότι δύο πράγματα μοιάζουν σε ορισμένα χαρακτηριστικά δεν σημαίνει ότι δημιουργήθηκαν με τον ίδιο τρόπο.
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΤΙΡΡΗΣΗ – ΓΙΑΤΙ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ;
Ας υποθέσουμε ότι δεχόμαστε πως το σύμπαν σχεδιάστηκε από κάποια νοημοσύνη.
Γιατί πρέπει να συμπεράνουμε ότι ο δημιουργός του:
- Είναι ένας και μοναδικός;
- Είναι παντοδύναμος;
- Είναι παντογνώστης;
- Είναι τέλειος;
- Είναι αιώνιος;
Ένα μεγάλο κτίριο κατασκευάζεται από πολλούς ανθρώπους.
Γιατί, λοιπόν, το σύμπαν να μην έχει κατασκευαστεί από πολλούς θεούς;
Ή γιατί ο δημιουργός του να μην είναι μια περιορισμένη νοημοσύνη, που ενδεχομένως έκανε και λάθη;
Ο Φίλων δεν ισχυρίζεται ότι αυτές οι υποθέσεις είναι αληθινές. Δείχνει ότι το επιχείρημα του σχεδιασμού δεν επαρκεί για να τις αποκλείσει.
Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΤΙΡΡΗΣΗ – ΜΗΠΩΣ Η ΤΑΞΗ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΦΥΣΙΚΑ;
Δεν δημιουργούνται όλα τα πολύπλοκα πράγματα από κάποια συνειδητή νοημοσύνη.
Σκεφτείτε ένα δέντρο.
Έχει εξαιρετικά πολύπλοκη δομή, αναπτύσσεται οργανωμένα, παράγει φύλλα, άνθη και καρπούς και αναπαράγεται.
Κι όμως, κανένας τεχνίτης δεν συναρμολογεί τα μέρη του.
Η ανάπτυξη και η οργάνωσή του πραγματοποιούνται μέσω φυσικών διαδικασιών.
Γιατί, λοιπόν, να θεωρούμε αυτονόητο ότι η τάξη του σύμπαντος προϋποθέτει έναν συνειδητό σχεδιαστή;
Δεν θα μπορούσε η ίδια η φύση να διαθέτει αρχές που παράγουν τάξη και πολυπλοκότητα;
Και εδώ υπάρχει κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον:
Ο Χιουμ διατύπωσε αυτές τις σκέψεις πολύ πριν από τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου. Δεν είχε ανακαλύψει τη φυσική επιλογή, αλλά αμφισβητούσε ήδη ότι η πολυπλοκότητα προϋποθέτει αναγκαστικά έναν σχεδιαστή.
Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΤΙΡΡΗΣΗ – ΠΟΣΟ ΤΕΛΕΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ;
Αν ο κόσμος αποτελεί έργο ενός παντοδύναμου και πανάγαθου δημιουργού, γιατί περιέχει τόσο πόνο, αρρώστιες, φυσικές καταστροφές και δυστυχία;
Αν κρίνουμε τον δημιουργό αποκλειστικά από το έργο του, με ποια λογική μπορούμε να του αποδώσουμε απεριόριστη καλοσύνη και τελειότητα;
Ακόμη κι αν δεχτούμε την ύπαρξη κάποιου δημιουργού, από πού προκύπτει ότι αυτός διαθέτει όλες τις ιδιότητες που του αποδίδουν οι θρησκείες;
Συμπυκνώνοντας τη βασική φιλοσοφική ένσταση που αναπτύσσεται στους Διαλόγους:
Η πολυπλοκότητα του σύμπαντος είναι γεγονός. Η ύπαρξη ενός συνειδητού δημιουργού είναι μια απίθανη ερμηνεία της, όχι όμως αναγκαστικό συμπέρασμα.
Ο Χιουμ αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει Θεός. Δείχνει ότι η τάξη και η πολυπλοκότητα του σύμπαντος δεν αρκούν από μόνες τους για να αποδείξουν την ύπαρξη ενός παντοδύναμου, παντογνώστη και πανάγαθου δημιουργού.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου