Άμυνα έναντι του θρησκευτικού ναρκισσισμού

Η θρησκεία επί της ουσίας της είναι καθαρός ναρκισσισμός. Μια θρησκευόμενη προσωπικότητα παρουσιάζει τα τυπικά χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής προσωπικότητας - ανάγκη επιβεβαίωσης, απουσία ενσυναίσθησης, διογκωμένη αυτοπεποίθηση:

1. Μεγαλοϊδεατισμός - σε όλα τα επίπεδα, και γενικά (υψηλές αρχές) και ατομικά (μεγάλα λόγια για επιτεύγματα, ταλέντα, ικανότητες, άλλων ή εαυτού).
2. Θαυμασμός και προσωπολατρεία - είτε για επιλεγμένους άλλους (άκριτη αποδοχή απόψεων) είτε για τον εαυτό (θέλουν την προσοχή των άλλων, την επιβεβαίωση, την κολακεία).
3. Έλλειψη ενσυναίσθησης - δεν αναγνωρίζουν/κατανοούν/σέβονται τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων. Η στάση τους απηχεί ακραίες μορφές της ατομικής ευθύνης (στην χειρότερη κόλαση οι αμαρτωλοί).
4. Αίσθηση υπεροχής και μοναδικότητας - ανάγκη να ξεχωρίζουν, μοναδικότητα, ανωτερότητα, υψηλό κύρος, δημόσια εικόνα, εμφάνιση, τρόπος ομιλίας κλπ. Στη θρησκεία είναι χαρακτηριστική η ακραία εμφανισιακή μεγαλοπρέπεια των ιερωμένων.
5. Εκμετάλλευση τρίτων - χρησιμοποιούν τους άλλους για τους δικούς τους στόχους. Στη θρησκεία αυτό αποκτά τη μορφή της καταδίκης των "αμαρτωλών".
6. Φαντασιώσεις επιτυχίας και ηθικότητας - μεγάλα λόγια, σενάρια δύναμης, υπεροχής, τελειότητας, ομορφιάς, εξυπνάδας, αγάπης, αρετών κλπ.
7. Προνομιακή νοοτροπία - τα αξίζουν όλα, αυξημένα δικαιώματα, σε συνδυασμό με αυτονόητη αποδοχή και συμμόρφωση των άλλων στις επιθυμίες τους. Η έννοια του “προνομίου” δεσπόζει σε όλη την θρησκευτική ηθική.
8. Υποτίμηση άλλων - υποβιβάζουν αυτούς που στοχεύουν, ή τους κατηγορούν ότι εκείνοι τους υποβιβάζουν, με λόγια που στάζουν φαρμάκι. Η χριστιανική απολογητική, κορυφαία εκδήλωση της μισαλλοδοξίας.
9. Αλαζονεία - υπεροψία, σνομπισμός, υποτίμηση, και συλλογικά και ατομικά προς αυτούς που βάζουν στόχο.
10. Ευθραυστότητα στην κριτική - δεν ανέχονται κριτική ακόμα και την πιο καλόπιστη, η πλαστή μάσκα της ανωτερότητας καταρρέει και αντιδρούν με τους αρνητικότερους τρόπους, προσβολή, επιθετικότητα, θυμό, ντροπή ή απόσυρση.

Οι δύο βασικοί τύποι ναρκισσιστή είναι ο φανερός (overt) και ο κρυφός/εσωστρεφής (covert). Ο συνήθης τύπος του λαϊκού θρησκευόμενου είναι ο δεύτερος -εσωστρεφής απουσία, γενικά δεν ασχολείται με τους άλλους-, ενώ στην εκκλησιαστική ιεραρχία επικρατεί ο πρώτος -επιθετική παρέμβαση, συλλογικά ή ατομικά. Ας δούμε μερικούς πρακτικούς τρόπους, πώς μπορούμε να προστατευθούμε από τον θρησκευτικό πονηρό υπόγειο ναρκισσιστή, που δε θα χάσει ευκαιρία να προπαγανδίσει τις ιδέες του παντού και πάντα. Ποιες είναι εκείνες οι στάσεις που απορρυθμίζουν έναν ναρκισσιστή, όταν καταλάβει ότι ο άλλος είναι υποψιασμένος και δεν τσιμπάει τα δολώματα που ρίχνει;

1. Συναισθηματική ουδετερότητα - Ο ναρκισσιστής λειτουργεί μέσα από τον συναισθηματικό χειρισμό. Προσπαθεί να σε κάνει να αντιδράς συναισθηματικά, είτε να αμύνεσαι όταν σε κατηγορεί, είτε να εγκρίνεις όταν ρίχνει στοχευμένα όμορφα λογάκια. Αν δει πως ούτε αντιδράς έντονα, ούτε ανταποκρίνεσαι στα κηρύγματα της "αγάπης" που ευαγγελίζεται, δεν δίνεις δεκάρα και απομακρύνεσαι όταν ρίξει στο τραπέζι συναισθήματα, χάνει την συναισθηματική ανατροφοδότηση.
2. Σαφή όρια χωρίς αιτιολόγηση - Ένα ήρεμο "όχι" ή “δεν με ενδιαφέρει” αλλά χωρίς καμία εξήγηση, μόνο ένα ξερό “δεν με ενδιαφέρει αυτό το θέμα”, φτάνει μέχρι του σημείου να το ερμηνεύει ως επιθετικότητα - οπότε εκεί είναι και διασκεδαστικό το να το επισημαίνεις εσύ εναντίον του, ότι δηλαδή επιτίθεται επειδή δεν παίρνει αυτό που θέλει, οπότε πλέον θα καταλάβει ότι δεν τον παίρνει με τίποτα.
3. Ανεξαρτησία και ελευθερία απόψεων - Όταν ξεκάθαρα δεν δίνεις δεκάρα για το αν αυτός συμφωνεί, εγκρίνει, επιδοκιμάζει, αποσταθεροποιείται πλήρως και γίνεται έξω φρενών - ασχέτως αν καταφέρει να το κρύψει.
4. Το να αντιλαμβάνεσαι τα μοτίβα, τις τακτικές, να τον “διαβάζεις” - Μόλις καταλάβει (είναι παμπόνηρος!) ότι αναγνωρίζεις τα χειριστικά κόλπα του και δεν τσιμπάς τα δολώματα που σού πετάει, δεν συγχίζεσαι από τις έμμεσες κατηγορίες, εγκλήσεις, υπαινιγμούς, πονηριές, λογικά σφάλματα, αυτό τον κάνει να διαολίζεται.
5. Αποκάλυψη στην παρουσία άλλων - Η βασική του μέριμνα είναι η δημόσια εικόνα, και αν κάποιος μπροστά σε άλλους επισημάνει τις πονηριές του, αυτές οι βολές χτυπούν την καρδιά της ανασφάλειάς του.
6. Η σιγουριά, το ανοιχτό πνεύμα, η γνώση, η ευστροφία, η διανοητική ωριμότητα, η συναισθηματική ωριμότητα, οι εύστοχες επισημάνσεις - τους καίνε αυτά επειδή είναι αυτά που δεν έχουν.
7. Η διανοητική ειρήνη - Όταν βλέπουν έναν άνθρωπο ήρεμο, χωρίς απογοήτευση, χωρίς απωθημένα, χωρίς πικρία, χωρίς μίσος, χωρίς εμπάθεια, χωρίς εκδικητικότητα, αλλά με μια στάση ζωής και μια θετικότητα που αυτοί στερούνται, αποκτούν μια αίσθηση απώλειας νοήματος που τους είναι ανυπόφορη. Συνήθως εκεί πλέον απορρυθμίζονται τελείως και αντιδρούν με απαράδεκτους τρόπους - για τους οποίους βεβαίως έχεις την πολυτέλεια και το δικαίωμα να τους εγκαλέσεις και μάλιστα δημοσίως αποτελειώνοντάς τους...