Η φιλοσοφία δεν είναι η τέχνη του να μαθαίνεις όσα αγνοείς, είναι η ιερή τέχνη του να θυμάσαι όσα η ψυχή σου γνώριζε πριν ακόμη ο κόσμος σε διδάξει να λησμονείς

Η φιλοσοφία δεν είναι η αναζήτηση μιας γνώσης που μας είναι ξένη, ούτε η επίπονη κατάκτηση μιας αλήθειας που βρίσκεται έξω από την ύπαρξή μας. Είναι, βαθύτερα, η μυστική επιστροφή της ψυχής στον εαυτό της, η αργή αφύπνιση μιας μνήμης που κοιμάται κάτω από τα στρώματα της λήθης, περιμένοντας τη στιγμή που ο άνθρωπος θα τολμήσει να στραφεί προς το εσωτερικό του άδυτο. Διότι ίσως η γνώση να μην αρχίζει με τη γέννηση, αλλά να προηγείται αυτής, σαν άρρητη υπόσχεση χαραγμένη στο άχρονο της ψυχής.

Πριν ακόμη η ψυχή ενδυθεί το φθαρτό περίβλημα της σάρκας, πριν εισέλθει στον στενό ορίζοντα του χρόνου και υποταχθεί στους νόμους της ύλης, ίσως να είχε ήδη αντικρίσει την αλήθεια στην αδιαίρετη πληρότητά της. Ίσως να είχε κατοικήσει σε εκείνη την υπερβατική περιοχή όπου οι έννοιες δεν χρειάζονται λέξεις, όπου το φως δεν διαχωρίζεται από εκείνον που φωτίζει και όπου η γνώση δεν αποτελεί αντικείμενο κατάκτησης, αλλά άμεση κοινωνία με το Είναι. Η γέννηση, τότε, δεν είναι παρά η είσοδος σε μια λησμονιά, η κάθοδος από το άχρονο στο πρόσκαιρο, από την ενότητα στην πολλαπλότητα, από την καθαρή θέαση στον θολό καθρέφτη των αισθήσεων.

Ο άνθρωπος γεννιέται χωρίς να θυμάται, αλλά φέρει μέσα του ένα ανεξήγητο αίσθημα απουσίας. Αναζητά το ωραίο, επειδή κάπου βαθιά έχει αντικρίσει το απόλυτο Κάλλος. Διψά για δικαιοσύνη, επειδή η ψυχή του αναγνωρίζει μια αρχέγονη τάξη ανώτερη από τις ανθρώπινες συμβάσεις. Ερωτεύεται την αλήθεια, επειδή η αλήθεια δεν του είναι εντελώς άγνωστη. Κάθε απορία του είναι μια ρωγμή στο πέπλο της λήθης, κάθε γνήσια αναζήτηση, μια αμυδρή επιστροφή προς εκείνο που κάποτε γνώριζε και τώρα αδυνατεί να ονομάσει.

Ο φιλόσοφος, επομένως, δεν είναι εκείνος που συσσωρεύει απαντήσεις, αλλά εκείνος που μαθαίνει να ακούει τη σιωπηλή φωνή της εσωτερικής του καταγωγής. Δεν οικοδομεί τη γνώση από το μηδέν, ανασύρει από τα βάθη της συνείδησης θραύσματα μιας προαιώνιας αποκάλυψης. Κάθε έννοια που κατανοεί, κάθε αλήθεια που αναγνωρίζει, κάθε στιγμή κατά την οποία το πέπλο της άγνοιας υποχωρεί, μοιάζει με επιστροφή ενός χαμένου συμβόλου στη θέση του μέσα σε ένα αόρατο, αιώνιο μωσαϊκό.
Και ίσως γι' αυτό η φιλοσοφία συγγενεύει τόσο βαθιά με τη μύηση. Διότι ο δρόμος της δεν είναι απλώς διανοητικός, αλλά υπαρξιακός και εσωτερικός. Απαιτεί τη σιωπή εκείνη που προηγείται της λέξης, την απογύμνωση από τις ψευδαισθήσεις του εγώ και την κάθαρση του νου από τις προκαταλήψεις που τον κρατούν δέσμιο στον κόσμο των φαινομένων. Ο άνθρωπος πρέπει να κατέλθει στα σκοτεινά υπόγεια του εαυτού του, να αντικρίσει τις σκιές που τον κατοικούν και να διαβεί τον λαβύρινθο της ίδιας του της συνείδησης. Μόνο τότε μπορεί να αντιληφθεί ότι η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται πάντοτε ως κάτι καινούργιο, αλλά ως κάτι παράδοξα οικείο, σαν ένα όνομα που ακούει για πρώτη φορά, ενώ πάντοτε το γνώριζε.

Η ανάμνηση της ψυχής δεν είναι, λοιπόν, η επιστροφή σε ένα συγκεκριμένο γεγονός του παρελθόντος. Είναι η υπέρβαση της ίδιας της έννοιας του παρελθόντος. Είναι η στιγμή κατά την οποία ο χρόνος παύει να αποτελεί φυλακή της συνείδησης και αποκαλύπτεται ως ένα πέπλο που καλύπτει το αιώνιο. Γιατί εκείνο που αναζητά η ψυχή δεν βρίσκεται πίσω της, αλλά πέρα από κάθε χρονικό προσδιορισμό. Δεν είναι μια χαμένη εμπειρία, αλλά η ίδια η αρχέγονη πηγή από την οποία αναβλύζει η δυνατότητα της γνώσης.

Ίσως, τελικά, ο ύψιστος σκοπός της φιλοσοφίας να μην είναι να μας διδάξει να γνωρίσουμε τον κόσμο, αλλά να μας οδηγήσει στην ανάμνηση εκείνου που είμαστε πριν ακόμη μάθουμε να ονομάζουμε τον εαυτό μας. Να μας θυμίσει πως η ψυχή δεν είναι απλώς ένας προσωρινός επισκέπτης του κόσμου, αλλά ένας φορέας μιας μυστικής συγγένειας με το άχρονο και το αμετάβλητο. Και πως κάθε ερώτημα που γεννιέται μέσα μας είναι ίσως ένας ψίθυρος από εκείνη την άλλη, αθέατη πατρίδα.

Διότι η φιλοσοφία δεν είναι η τέχνη του να μαθαίνεις όσα αγνοείς, είναι η ιερή τέχνη του να θυμάσαι όσα η ψυχή σου γνώριζε πριν ακόμη ο κόσμος σε διδάξει να λησμονείς.