Αν αναζητήσουμε μυθολογικές αναφορές τόσο από τον μυθικό κόσμο του Ιάσονα όσο και των Αργοναυτών, διακρίνεται ένας ευρύτερος γεωγραφικός και οικονομικός ορίζοντας, καθώς η περιοχή του Εύξεινου Πόντου ήταν γνωστή για τα μέταλλα, τον χρυσό και τα εμπορικά της δίκτυα. Η Κολχίδα, ειδικότερα, ήταν περιοχή πλούσια σε μεταλλεύματα και χρυσό.
Το μυθολογικό τρίγωνο Βόρειο Αιγαίο, Λήμνος – Τροία – Κολχίδα αποτελεί έναν ιδιαίτερο άξονα μέσα στην αρχαία Ελληνική μυθολογία. Η Λήμνος συνδέεται με το ταξίδι των Αργοναυτών, η Τροία με τον ευρύτερο Μυκηναϊκό και ηρωικό κόσμο και η Κολχίδα με τον Φρίξο, την Έλλη, τη Μήδεια και το Χρυσόμαλλο Δέρας. Έτσι, οι μύθοι μοιάζουν να ακολουθούν τους αρχαίους θαλάσσιους δρόμους που συνέδεαν το Αιγαίο με τον Εύξεινο Πόντο.
Μέσα σε αυτό το μυθολογικό γεωγραφικό τοπίο μπορεί να αναζητηθεί και μια βαθύτερη συμβολική ανάγνωση. Η Ελένη δεν χρειάζεται να νοηθεί μόνο ως η γυναίκα για την οποία, σύμφωνα με τον μύθο, συγκρούστηκαν οι Έλληνες και οι Τρώες. Το όνομά της, Ἑλένη, έχει αποτελέσει αντικείμενο διαφορετικών ετυμολογικών ερμηνειών, μεταξύ άλλων σε σχέση με τη δαυλό ή τη λάμψη, ενώ έχει προταθεί και σύνδεση με τη Σελήνη. Η ετυμολογία παραμένει επιστημονικά αβέβαιη.
Σε μια μυθαγωγική ανάγνωση, επομένως, η Ελένη μπορεί να ιδωθεί ως μορφή του φωτεινού και πολύτιμου αντικειμένου της ανθρώπινης αναζήτησης. Η λάμψη της γυναίκας, η λάμψη της Σελήνης και η λάμψη του χρυσού μπορούν να συναντηθούν συμβολικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η λέξη «Ελένη» προέρχεται ιστορικά από τη λέξη «χρυσός». Έτσι, πίσω από την αρπαγή μιας γυναίκας μπορούμε να διακρίνουμε μυθικά και την αναζήτηση ενός άλλου, πολύτιμου αγαθού: του χρυσού της Ανατολής.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το ίδιο το Χρυσόμαλλο Δέρας. Ο μύθος φαίνεται να διατηρεί, μεταμορφωμένη μέσα στην ποιητική γλώσσα, μια πραγματική τεχνική συλλογής χρυσού. Ο Στράβων αναφέρει ότι στην Κολχίδα χρησιμοποιούσαν προβιές μέσα στα ρεύματα των ποταμών, ώστε τα μικρά σωματίδια χρυσού να συγκρατούνται στο μαλλί, ενώ το νερό παρέσυρε τα ελαφρύτερα υλικά. Ανάλογες πρακτικές έχουν καταγραφεί ακόμη και σήμερα στη Γεωργία.
Έτσι, η εικόνα του χρυσόμαλλου δέρατος αποκτά μια εντυπωσιακή γέφυρα ανάμεσα στον μύθο και την πραγματικότητα. Η προβιά, βυθισμένη στο ποτάμι, συγκρατεί μέσα στις ίνες της τα μικρά στίγματα του χρυσού. Το νερό συνεχίζει τον δρόμο του, ενώ το βαρύ μέταλλο μένει παγιδευμένο στο μαλλί. Το απλό αυτό τεχνικό θέαμα μπορεί να μεταμορφώθηκε μέσα στους αιώνες σε μια από τις πιο ποιητικές εικόνες της ελληνικής μυθολογίας: ένα δέρμα που δεν είναι απλώς χρυσό, αλλά γίνεται χρυσό από το ίδιο το ποτάμι.
Ίσως γι’ αυτό ο μύθος του Ιάσονα δεν είναι μόνο η ιστορία μιας μακρινής εκστρατείας. Είναι και η εικόνα μιας αρχέγονης αναζήτησης. Οι Αργοναύτες ταξιδεύουν προς την Ανατολή, διασχίζουν θάλασσες και άγνωστους τόπους και φτάνουν στην Κολχίδα αναζητώντας κάτι που κρύβεται μέσα στο νερό, στη γη και στο σκοτάδι της ύλης.
Το Χρυσόμαλλο Δέρας γίνεται έτσι το σύμβολο του κρυμμένου πλούτου που πρέπει να ανακαλυφθεί. Ο χρυσός είναι μέσα στην άμμο, η άμμος μέσα στο ποτάμι και ο μύθος μέσα στην ιστορία.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου