Ντενί ΝΤΙΤΕΡΟ

Οι πιο επικίνδυνοι παράφρονες είναι εκείνοι που δημιουργούνται από τη θρησκεία και οι άνθρωποι που έχουν ως στόχο να διαταράξουν την κοινωνία ξέρουν πάντα πώς να τους αξιοποιούν κατάλληλα όταν χρειάζεται...

Αυτό το εξαιρετικά οξυδερκές απόφθεγμα ανήκει στον σπουδαίο Γάλλο φιλόσοφο του Διαφωτισμού, Ντενί Ντιντερό, ο οποίος αποτύπωνει με ακρίβεια έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους της ανθρώπινης ιστορίας, τον θρησκευτικό φανατισμό και την πολιτική εργαλειοποίησή του.

Ο πυρήνας της καινοτόμας σκέψης του ακόμη και σήμερα αναλύεται σε 2 άξονες:

1ος) Η ΤΥΦΛΗ ΠΙΣΤΗ ως ΟΠΛΟ:

Όταν η λογική αντικαθίσταται από τον απόλυτο δογματισμό, οι άνθρωποι μπορούν να πειστούν να διαπράξουν ακραίες πράξεις, πιστεύοντας ακράδαντα ότι υπηρετούν έναν ανώτερο, ιερό σκοπό.

2ος) Η ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗ από την ΕΞΟΥΣΙΑ:

Οι καιροσκόποι ηγέτες ή όσοι επιδιώκουν να προκαλέσουν χάος και να ανατρέψουν την κοινωνική δομή, σπάνια κινούνται από γνήσιο θρησκευτικό ζήλο.

Αντίθετα, χρησιμοποιούν τον φανατισμό των μαζών ως ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο για να πετύχουν τους δικούς τους, επίγειους σκοπούς.

Ο Ντιντερό, ως κύριος εμπνευστής και αρχισυντάκτης της περίφημης «ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ», αφιέρωσε τη ζωή του στην καταπολέμηση της δεισιδαιμονίας, του θρησκευτικού φανατισμού και του δογματισμού.

Από την άνω προσέγγιση του μοχλεύονται εξαιρετικής ακρίβειας βιωματικά διαχρονικά μηνύματα αναδεικνύοντας έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους που εντόπιζε ο Διαφωτισμός, τον θρησκευτικό φανατισμό.

Η φιλοσοφική ανάλυση πίσω από αυτή τη σκέψη συνοψίζεται στα εξής σημεία:

Η απώλεια των ηθικών φραγμών:

Όταν ένας άνθρωπος πείθει τον εαυτό του ότι εκτελεί το θέλημα μιας ανώτερης, θεϊκής δύναμης, απεκδύεται την προσωπική του ευθύνη.

Πράξεις που υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν αποτρόπαιες, όπως η βία ή ο διωγμός άλλων, βαφτίζονται «ιερές» και «αναγκαίες».

Το τέλος του ορθού λόγου:

Η τυφλή πίστη σε μια «θεϊκή καθοδήγηση» ακυρώνει την κριτική σκέψη, τον διάλογο και τη λογική, καθιστώντας τον φανατικό άτομο απρόβλεπτο και απόλυτο στις πράξεις του.

Η ιστορική επιβεβαίωση:

Η ιστορία της ανθρωπότητας, από τους θρησκευτικούς πολέμους της Ευρώπης και την Ιερά Εξέταση μέχρι τον σύγχρονο εξτρεμισμό, έχει επιβεβαιώσει πολλές φορές την προειδοποίηση του Ντιντερό.

Ο Ντιντερό, ζώντας σε μια εποχή έντονων θρησκευτικών συγκρούσεων και διώξεων στη Γαλλία, άσκησε σκληρή κριτική στον θρησκευτικό φανατισμό και τη δεισιδαιμονία, θεωρώντας ότι η μόνη ασπίδα απέναντι σε αυτή την «τρέλα» ήταν η λογική, η ανεξιθρησκία και η παιδεία.

Το κορυφαίο συλλογικό αριστουργηματικού έργο του Ντενί Ντιντερό και του Ζαν λε Ροντ ντ' Αλαμπέρ <Εγκυκλοπαίδεια> αποτελεί το ΘΕΜΕΛΙΟ ΛΙΘΟ του ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ.

Στόχος το Ντιτερό να συγκεντρώσει όλη την ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΓΝΩΣΗ, προωθώντας συλλήβδην την ΛΟΓΙΚΗ, την ΕΠΙΣΤΗΜΗ και την ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΗ, κόντρα στον ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΣΚΟΤΑΔΙΣΜΟ.

Ο Ντενί ΝΤΙΤΕΡΟ αμφισβήτησε σφοδρά την απόλυτη εξουσία της Εκκλησίας και του κράτους, ανοίγοντας τον δρόμο για τη Γαλλική Επανάσταση.

Στο έργο του αυτό καθαυτό, συμμετείχαν οι μεγαλύτερες διάνοιες της εποχής, οι λεγόμενοι «Εγκυκλοπαιδιστές» όπως ο ΒΟΛΤΑΙΡΟΣ, ο ΡΟΥΣΣΩ και ο ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ...