Το να είσαι ευάλωτος σημαίνει να τολμάς

«Η ντροπή αντλεί τη δύναμή της από το γεγονός ότι κανείς δεν μιλάει γι’ αυτή. Γι’ αυτό και προτιμά εμάς τους τελειομανείς- γιατί είναι εύκολο να μας κάνει να το βουλώσουμε. Η ντροπή δε θέλει να μιλάνε γι’ αυτή. Αν μιλήσουμε γι’ αυτή μαραίνεται» γράφει μεταξύ άλλων η Brene Brown στο βιβλίο της «Daring Greatly».

Ας μιλήσουμε για την ντροπή λοιπόν. Ας μιλήσουμε για όλες αυτές τις άβολες καταστάσεις που μας κάνουν να κοκκινίζουμε, να θέλουμε να ανοίξει η γη κάτω από τα πόδια μας και να χαθούμε, κάνουν τα χέρια μας να ιδρώνουν και τους παλμούς της καρδιάς μας να παίζουν ταμπούρλο.
  
Ας μιλήσουμε για όλα αυτά που μας «ρουφάνε» με άμεσο στόχο να μας πνίξουν και εν τέλει τα καταφέρνουν καθώς δεν συζητάμε γι’ αυτά. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι τα αποδεχόμαστε, θέλουμε να πιστεύουμε ότι τα νικάμε, θέλουμε να πιστεύουμε ότι «προχωράμε» μα πάντα μας περιμένουν στη γωνία στην επόμενη στραβή.

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι μπορούμε να αγγίξουμε το «τέλειο», δίνοντας τον καλύτερο εαυτό μας για να γίνουν όλα τέλεια στην εργασία μας, σε μια σχέση, ή στη φιλία. Ω ναι, θέλουμε να πιστεύουμε ότι είμαστε αλεξίσφαιροι και ότι τα μπορούμε όλα μόνοι μας. Είμαστε δυνατοί εμείς, είμαστε ακέραιοι, είμαστε σκληροί. Είμαστε μήπως θεοί;

Ας σκεφτούμε λίγο αυτές τις άβολες καταστάσεις που μας κάνουν να αισθανόμαστε ντροπή. «Δεν κατάφερα να ολοκληρώσω το project στη δουλειά μου την ώρα που έπρεπε. Δεν είμαι ικανός», «Αισθάνομαι ντροπή που δεν έχω χρήματα να στείλω την κόρη μου τένις. Είμαι λίγος…», «Μου ζήτησε διαζύγιο γιατί θέλει να κάνει οικογένεια, αλλά όχι μαζί μου.

Δεν είχα τα προσόντα να τον κρατήσω…», «Δεν μπορώ να κάνω παιδιά», «Ποιο μπάνιο; Το σώμα μου έχει αλλάξει τόσο. Θα κλειστώ στο σπίτι μου φέτος το καλοκαίρι», «Οι γονείς μου μαλώνουν συνέχεια και νιώθω ότι φταίω εγώ», «Είμαι εθισμένος στο τζόγο», «Η μητέρα μου πάσχει από διπολική διαταραχή», «Δεν κατάφερα να μπω στη Σχολή που ήθελα».

Σε μια δεύτερη ανάγνωση, ίσως πιο ψύχραιμη, πιο καθαρή, πιο «απ’ έξω» θα αντιληφθούμε πως -πέρα απ’ το γεγονός ότι ο κατάλογος των καταστάσεων που μας κάνουν να αισθανόμαστε ντροπή είναι ατελείωτος- τελικά αυτό που φοβόμαστε είναι να βρεθούμε εκτεθειμένοι. Εν ολίγοις; Να είμαστε ευάλωτοι. Και αυτό έχει βάση. Γιατί «σε βρήκε ευάλωτη και σε εκμεταλλεύτηκε», «το χειρότερο πράγμα είναι να του δείξεις την ευάλωτη πλευρά σου», «δεν είναι καλά, είναι σε ευάλωτη περίοδο».

Όλα όσα μας δίδαξαν, ότι η ευαλωτότητα συνεπάγεται αδυναμία, ότι δείχνει ανικανότητα, ότι τελικά ανήκει στη γκάμα των μειονεκτημάτων ενός ανθρώπου, κρατηθείτε. Όλα αυτά είναι μπούρδες.

Το να είσαι ευάλωτος σημαίνει να τολμάς. Σημαίνει ότι είσαι αυθεντικός. Σημαίνει ότι είσαι γενναίος. Σημαίνει ότι είσαι πολύπλευρος και αυτό μαντέψτε… είναι φυσιολογικό! Δεν είναι όλα άσπρο μαύρο. Το να είσαι ευάλωτος είναι δύναμη. Και θέλει δύναμη και τόλμη να επιλέγεις να μοιράζεσαι. Προσοχή. Να επιλέγεις να το κάνεις. Να επιλέγεις που και ποιον και τι θα μοιραστείς. Το να είσαι ευάλωτος σημαίνει ότι είσαι άνθρωπος.

Κανείς δεν είναι τέλειος, ή αλεξίσφαιρος και όσο πιο νωρίς το αντιληφθούμε αυτό, τόσο το καλύτερο για εμάς, τη ψυχική μας υγεία και τους ανθρώπους μας. «Η ντροπή αντλεί τη δύναμή της από το γεγονός ότι κανείς δε μιλάει γι’ αυτή».

Ας μιλήσουμε για όλα όσα μας κάνουν να αισθανόμαστε ντροπή λοιπόν. Ας τα μοιραστούμε. Ας μην κρυβόμαστε πίσω από λέξεις και από φόβους. Όσο περισσότερο το κάνουμε αυτό, τόσο πιο πολύ θα βουλιάζουμε. Όσο περισσότερο «ευάλωτοι» είμαστε από την άλλη, τόσο περισσότερο θα ζούμε γενναία. Και θα νικήσουμε τη ντροπή. Και θα ζήσουμε μια ζωή ολόψυχη που αξίζει να ζήσουμε. Με τόλμη, γενναιότητα και ειλικρίνεια.

Η αποτυχία δε φοβίζει τον άνθρωπο που έχει βρει το σκοπό του

Κάθε φορά που κουράζομαι εύκολα ή δεν έχω καλές επιδόσεις με την πρώτη, μέσα μου αισθάνομαι άσχημα. Μετά σκέφτομαι πως αυτό δεν είναι κάτι σημαντικό, θα προσπαθήσω και θα έχω υψηλότερη επίδοση σύντομα.

Κάθε φορά που με απορρίπτουν, πάντοτε αυτό με στενοχωρεί, αλλά μετά σκέφτομαι πως εδώ είναι ένας κόσμος στον οποίο πρέπει πάντοτε να προσπαθείς προκειμένου να γίνεις καλύτερος, οπότε το «όχι» μπορεί να γίνει –με αρκετή προσπάθεια- ναι. Συνεπώς, συνεχίζω να βελτιώνω αυτό που κάνω, ακούγοντας κάποιες υποδείξεις ή απόψεις άλλων ατόμων που θεωρώ πως έχουν εμπειρία.

Κατά κάποιο τρόπο, αγάπησα τις μικρές αυτές αποτυχίες μου, επειδή είναι και αυτές που με ώθησαν να γίνω κάτι καλύτερο. Δεν ήταν κάτι που ήρθε να μείνει παντοτινά, αλλά ήταν μία στιγμή στη ζωή που διήρκεσε λίγο. Είναι δύσκολο, αλλά μπορείς να εξοικειωθείς με το γεγονός πως ακόμα και αυτή έχει το λόγο της που υπάρχει στη ζωή μας. Και ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο λόγος; Μα, φυσικά, να γίνουμε καλύτεροι.

Ξεφεύγοντας από την κοινωνική αντίληψη περί «αποτυχίας», μπορεί ο καθένας από εμάς να δημιουργήσει έναν τρόπο σκέψης σύμφωνα με τον οποίο, να μην αντιμετωπίζουμε ως μία μη αναστρέψιμη κατάσταση, αλλά ως μία ευκαιρία για κάτι καλύτερο. Μπορούμε να λέμε στον εαυτό μας «θα προσπαθήσω και την επόμενη φορά θα τα καταφέρω», από το να γεμίζουμε εντός μας με σκέψεις του τύπου «δεν τα κατάφερα και όλα τελείωσαν/ δεν τα κατάφερα και είμαι αποτυχημένος».

Ουσιαστικά, η αποτυχία δεν είναι κάτι σοβαρό. Πραγματική αποτυχία είναι να μην προσπαθείς ποτέ σου τίποτα επειδή φοβάσαι την αποτυχία και έτσι να καταδικάζεις τον εαυτό σου σε μία μόνιμη δυστυχία. Το να αποτύχεις, ευτυχώς ή δυστυχώς, είναι πάντα μέσα στο παιχνίδι της ζωής.

Πάντοτε όμως θα αισθάνεσαι μέσα σου τη χαρά πως προσπαθείς, πως προσπερνάς εμπόδια και συνεχίζεις να επιθυμείς το καλύτερο. Η αποτυχία δε φοβίζει τον άνθρωπο που έχει βρει το σκοπό του⋅ απλώς τον πεισμώνει να συνεχίσει να προσπαθεί περισσότερο.

Δρόμοι που μοιάζουν δίχως διέξοδο, είναι μάλλον σταυροδρόμια παρά αδιέξοδα

«Η ύπαρξη προηγείται της ουσίας»: αυτός ο ισχυρισμός του Σαρτρ φαίνεται περίπλοκος, αλλά δεν είναι. Σημαίνει απλώς ότι είμαστε ελεύθεροι να υπάρχουμε, να εφεύρουμε τον εαυτό μας και να τον διορθώσουμε μέσα στη ζωή μας, όπως και την ιστορία μας. Οποιαδήποτε και αν είναι πρώτη, δεν είναι η «ουσία» αυτό που ο θεός επιθυμεί να γίνουμε ή αυτό που το γονιδίωμά μας ή η κοινωνική μας τάξη θα καθορίσει να είμαστε. Με τον ισχυρισμό αυτό, που βρίσκεται στο επίκεντρο της υπαρξιστικής φιλοσοφίας του, ο Ζαν Πολ Σαρτρ ανήκει στην κατηγορία των φιλοσόφων του «γίγνεσθαι». Το ίδιο και ο Νίτσε όταν, στο Τάδε Έφη Ζαρατούστρα, επαναλαμβάνει την εντολή του Πίνδαρου: «Γίνε αυτό που είσαι». Για να επιτευχθεί αυτό, για να διεκδικήσουμε με επιτυχία τη μοναδικότητά μας, χρειάζεται όντως μια ζωή. Χρειάζεται η περιπέτεια και οι κακουχίες, να τολμάμε να εγκαταλείψουμε την άνεση της συνήθειας.

Αυτοί οι φιλόσοφοι του «γίγνεσθαι» αντιτίθενται στους φιλοσόφους της ουσίας, οι οποίοι δεν επικεντρώνονται τόσο στην ιστορία του ατόμου όσο στην αμετάβλητη αλήθεια του, σε αυτό που αποκαλούν οι χριστιανοί «ψυχή» ο Λάιμπνιτς «ουσία» κι ο Καρτέσιος «εγώ». Αυτή η αντίθεση χρονολογείται από τις πρώτες μέρες της φιλοσοφίας, σε εκείνους τους σοφούς πριν από τον Σωκράτη, οι οποίοι ονομάζονται «προσωκρατικοί»: στον Ηράκλειτο και στον Παρμενίδη. Από τη μια, ο Ηράκλειτος, στοχαστής του «γίγνεσθαι», ο οποίος χρησιμοποιεί τη μεταφορά του ποταμού για να συμβολίσει την αέναη κίνηση των πάντων: «Δεν κολυμπάμε ποτέ δύο φορές στο ίδιο ποτάμι». Από την άλλη, ο Παρμενίδης, στοχαστής του «είναι», ο οποίος ορίζει τον θεό ως «το ακίνητο και αιώνιο Ον». Στην παράδοσή μας, ο Παρμενίδης ξεπέρασε τον Ηράκλειτο. Οι ηρακλείτειοι, όπως ο Νίτσε ή ο Σαρτρ, είναι μειοψηφία. Σημαντικοί φιλόσοφοι -ο Πλάτωνας, ο Καρτέσιος, ο Λάιμπνιτς…- είναι σχεδόν όλοι τους παρμενικοί: πιστεύουν περισσότερο στο «είναι» απ’ ό,τι στο «γίγνεσθαι». Αυτό είναι ένα πρόβλημα στη συλλογιστική μας για την αρετή της αποτυχίας. Αν οι αποτυχίες μας μπορούν να μας βοηθήσουν να «γίνουμε», μπορεί πράγματι να αποβεί επικίνδυνο να ανακαλύψουμε το «είναι» μας. Κι αυτό επειδή τότε θα θεωρούσαμε ότι η αποτυχία μας δίνει μια απάντηση για το π είμαστε και γι’ αυτό τη βιώνουμε άσχημα. Βιώνοντας, όμως, διαφορετικά την αποτυχία, θέτουμε το ερώτημα για το π θα μπορούσαμε να γίνουμε. Πιστεύοντας ότι η αποτυχία μπορεί να μας βοηθήσει να αναδυθούμε πάλι, να ξαναβρούμε τον προσανατολισμό μας συγκλίνουμε σε μια φιλοσοφίας του «γίγνεσθαι»· είναι η επιλογή ανάμεσα στον Ηράκλειτο και στον Παρμενίδη.

Άλλωστε, οι αποτυχίες μας έχουν το πλεονέκτημα ότι μπορούν να μας κάνουν διατεθειμένους στην προώθηση αλλαγής κατεύθυνσης, μιας υπαρξιακής αλλαγής πορείας που θα αποδειχθεί επιτυχής. Η σημασία τους μερικές φορές εμποτίζει τη ζωή μας και καθορίζει tnv επανακατεύθυνσή μας. Κι αυτή είναι άλλη μια αρετή της αποτυχίας το ότι μας κάνει διαθέσιμους και ανοιχτούς σε νέα πράγματα.
Αν ο Κάρολος Δαρβίνος δεν είχε αποτύχει διαδοχικά στις σπουδές του στην ιατρική και στη θεολογία, ποτέ δεν θα είχε μπαρκάρει για αυτό το μακρύ ταξίδι το τόσο αποφασιστικό στην κατάρτιση και τη σκέψη του, ώστε να οδηγηθεί στην κατανόηση των μηχανισμοί της εξέλιξης.

Ο νεαρός Κάρολος Δαρβίνος ξεκίνησε σπουδάζοντας ιατρικά στη Σκοτία, μιας και ο πατέρας του, όντας γιατρός και ο ίδιος, επιθυμούσε να ακολουθήσει τα βήματά του. Σοκαρισμένος από τις βίαιες μεθόδους της χειρουργικής, βρίσκοντας βαρετά τα θεωρητικά μαθήματα, πέρασε
κάποιο χρόνο παρατηρώντας πουλιά από το παράθυρο ώσπου αποφάσισε να εγκαταλείψει την ιατρική σχολή, στη συνέχεια γράφτηκε στο Χριστιανικό Κολέγιο του Κέιμπριτζ για να λάβει θεολογική εκπαίδευση ώστε να γίνει αγγλικανός ιερέας. Ωστόσο ούτε αυτή τη φορά κατάφερε να αφοσιωθεί στις σπουδές του, προτιμώντας να ιππεύει και να συλλέγει σκαθάρια από το να ακούει κηρύγματα για τον Θεό, κι έτσι διέκοψε και πάλι τις σπουδές του. Δύο διαδοχικές αποτυχίες που δεν του δίδαξαν τίποτα ουσιαστικό για τo ανθρώπινο σώμα ή την αλήθεια του Θεού, ωστόσο τον έκαναν διαθέσιμο για μια περιπέτεια που διάφορες ποτέ δεν θα είχε δοκιμάσει. Ο Δαρβίνος αποφάσισε γα μπαρκάρει με ένα πλοίο για δύο χρόνια. Οι σειρήvες του Beagle ακούγονταν στο λιμάνι Γούλγουιτς, στον Τάμεση. Από εκεί ξεκίνησαν όλα. Η κλίση του ήρθε στο φως σε αυτό το ταξίδι, παρατηρώντας τα είδη που συναντούσαν στην πορεία τους. Ιδού τι πρέπει να γνωρίζουν οι μαθητές που ταλανίζονται προσπαθώντας να βρουν τον δρόμο τους. Όλοι θα πρέπει να διαβάσουν το Ταξιδεύοντας με το Beagle του Κάρολου Δαρβίνου.

Αν και στην αρχή αντιμετωπίζονται ως δρόμοι που μοιάζουν δίχως διέξοδο, μερικές αποτυχίες είναι μάλλον σταυροδρόμια παρά αδιέξοδα. Ανακαλύπτοντας αυτές τις διαδρομές ζωής, σκεφτόμαστε τη μεταφορά με τον βράχο που αναπτύσσει ο Σαρτρ στο έργο του Το Είναι και το Μηδέν: «Ο βράχος θα μου προβάλει μεγάλη αντίσταση αν θελήσω να τον μετακινήσω. Αν θέλω, όμως, να ανέβω και να θαυμάσω το τοπίο θα με βοηθήσει πολύ». Επειδή υπάρχουμε στον χρόνο και μπορούμε να θέτουμε νέους στόχους στη δράση μας, έχουμε τη δύναμη, γράφει ο Σαρτρ μερικές γραμμές πιο κάτω, να κάνουμε το «εμπόδιο» του βράχου ένα “βοήθημα” για ένα νέο έργο. Αυτό σημαίνει να υπογραμμίζουμε τη δύναμη του πνεύματός μας, την παρουσία μας. Η κεντρική ιδέα του σαρτρικού υπαρξισμού είναι το «έργο». Το να υπάρχουμε δεν σημαίνει να απολαμβάνουμε μια σταθερή και αιώνια αλήθεια. Η ύπαρξη απαιτεί να προβάλλουμε συνεχώς τον εαυτό μας στο μέλλον. Γνωρίζοντας το φράγμα της αποτυχίας, μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που οι ίδιοι προβαλλόμαστε και να το κάνουμε αρχή μας.

Ασκληπιός, ο Θεός γιατρός

Στη Λακέρεια, μια πολιτεία που βρισκόταν στη νοτιοανατολική Θεσσαλία. στα βορινά της λίμνης της Κάρλας -στα παλιά εκείνα χρόνια την έλεγαν Βοίβη- βασίλευε ένας γιος του 'Αρη από τη γενιά των Λαπιθών, ο Φλεγύας, Κάποια μέρα έτυχε η θυγατέρα του. η όμορφη Κορωνίδα, να περιδιαβάζει μονάχη στις όχθες της λίμνης, και καθώς έσκυβε να δροσίσει τα πόδια της στα νερά της, την είδε, περαστικός από εκεί, ο Απόλλωνας και την αγάπησε’ χωρίς να χάσει καιρό, ήρθε κοντά της. την πήρε στην αγκαλιά του και την έκανε δική του. Την ερωτική της περιπέτεια με τον μεγάλο θεό η κόρη, γυρνώντας στο παλάτι, ντράπηκε να τη μονολογήσει στους γονείς της. Ήταν ωστόσο αρραβωνιασμένη με τον Ίσχυ, το γιο του Έλατου, που βασίλευε στην Αρκαδία. Όταν έφτασε η μέρα των γάμων τους, ένας κόρακας, βλέποντας τις ετοιμασίες, κίνησε γρήγορα γιο τους Δελφούς. για να φέρει την είδηση στον Απόλλωνα πως η αγαπημένη του παντρευόταν άλλον, και μάλιστα θνητό.

Η πρώτη αντίδραση του θυμωμένου θεού ήταν να καταραστεί τον κόρακα. Έτσι που μου μαύρισες την καρδιά με το μήνυμά σου, το ίδιο και συ από άσπρος που ήσουν ως τώρα να μαυρίσεις μια για πάντα! Να μάθεις να μη βιάζεσαι να φέρνεις άσχημα μαντάτα! Έπειτα σκότωσε τον γαμπρό με τα βέλη του και έβαλε την αδελφή του την Άρτεμη να δοξέψει την Κορωνίδα και τις γυναίκες της ακολουθίας της. Το παιδί όμως που η γυναίκα έκρυβε στα σπλάχνα της ήταν θεού σπορά και δεν άξιζε να χαθεί μαζί με τη μητέρα γι' αυτό, την τελευταία στιγμή, λίγο πριν το κορμί της Κορωνίδας πάρει να καίγεται πάνω στη νεκρική πυρά, ο Απόλλωνας άρπαξε το αγέννητο μέσα από τις φλόγες και το εμπιστεύτηκε στον Χείρωνα να το αναστήσει. Το όνομα που δόθηκε στο παιδί ήταν Ασκληπιός.

Έτσι ο Ασκληπιός μεγάλωσε στο Πήλιο, στη σπηλιά του Χείρωνα.
Ο σοφός Κένταυρος τον έμαθε, μέσα στ’ άλλα, να γιατρεύει την κάθε αρρώστια και την κάθε πληγή, είτε με ξόρκι, είτε με μαντζούνια, είτε με μαλαχτικά βότανα. είτε και με χειρουργική επέμβαση. Γρήγορα το άνομα του Ασκληπιού διαλαλήθηκε στην Ελλάδα, και ήταν πλήθος οι άρρωστοι και οι λαβωμένοι που έρχονταν να τους κάνει καλά. Και δεν είναι παράξενο αν ο ήρωας, τόσες επιτυχίες που είχε, το πήρε πάνω του˙ δεν του έφτανε πια να γλιτώνει τους ανθρώπους από του Χάρου τα δόντια˙ θέλησε να αναστήσει και πεθαμένους.

Το να ζητάς όμως, θνητός εσύ, να σηκώσεις τα σύνορα που χωρίζουν τους θνητούς από τους θεούς, είναι αλαζονεία – ύβρις με τον αρχαίο όρο – που πρέπει να τιμωρηθεί το γρηγορότερο. Έτσι, ένα αστροπελέκι του Δία, του θεού που κρατεί τον κόσμο σε τάξη, ρίχνει νεκρό τον Ασκληπιό.

Ο χαμός του γιου του κόστισε πολύ στον Απόλλωνα, που αποφάσισε να πάρει το αίμα του πίσω. Επειδή δεν μπορούσε να τα βάλει με τον πατέρα του, σκότωσε τους Κύκλωπες, που στο χαλκίδιό τους ετοίμαζαν τ’ αστροπελέκια για τον Δία: τον Βρόντη, τον Στερόπη και το Άργη.

Για να τιμωρήσει τον γιο του για τον τριπλό αυτό φόνο ο Δίας, σκέφτηκε στην αρχή να τον ρίξει στο Τάρταρα, έπεσε όμως στα πόδια του η Λητώ και κατάφερε να κάνει την τιμωρία του ελαφρότερη˙ καταδικάστηκε να μπει στη δούλεψη του Άδμητου, του βασιλιά των θεσσαλικών Φερών για ένα χρόνο.

Όλοι οι μύθοι για τη δραστηριότητα του Ασκληπιού ως γιατρού δημιουργήθηκαν όταν η μυθοπλαστική σκέψη είχε παρακμάσει και γι’ αυτό δεν είναι ούτε πολλοί ούτε πρωτότυποι. Έλεγαν πως είχε μετάσχει στην Αργοναυτική Εκστρατεία, ως γιατρός των επιφανέστερων ηρώων της εποχής του, καθώς και στο κυνήγι του Καλυδωνίου Κάπρου. Στον πόλεμο της Τροίας είχαν πάει οι δυο γιοι του ως πολεμιστές και ως γιατροί.

Ως σύζυγος του Ασκληπιού αναφέρεται η Ηπιόνη (μαλακιά ή ήπια), μία μορφή χωρίς ιστορία (η έννοια του ονόματός της είναι απλή επανάληψη του δικού του ονόματος). Οι κόρες που είχε από την Ηπιόνη είχαν ονόματα που συμβόλιζαν την υγεία ή τη γιατρειά: Υγεία, Ιασώ, Ακεσώ, Πανάκεια. Μερικοί μύθοι παρουσιάζουν και την Ηπιόνη ως κόρη του. Υποτίθεται πως όλες τον βοηθούσαν στο έργο του.

Ως γιατρός ο Ασκληπιός ξεπέρασε κάθε ομότεχνό του, κοινό θνητό ή ήρωα, γιατί είχε την ικανότητα να ανασταίνει και νεκρούς. Κατά μία παράδοση είχε μοιραστεί με την Αθηνά το αίμα που είχε τρέξει από τις φλέβες της αποκεφαλισμένης Γοργόνας και που είχε διπλή δύναμη: είτε να σώζει τους ανθρώπους, ανασταίνοντας και νεκρούς, είτε να τους εξοντώνει˙ μερικοί έλεγαν πως την καταστρεπτική δύναμη την είχε μόνο όσο αίμα είχε χυθεί από την αριστερή πλευρά του γοργονείου και πως αυτό το χρησιμοποιούσε η Αθηνά και όχι ο Ασκληπιός.

Για πολλούς γνωστούς ήρωες υπήρχε παράδοση πως τους ξανάφερε στη ζωή ο Ασκληπιός˙ πρώτος ανάμεσα σ’ αυτούς αναφερόταν πάντοτε ο ευλαβής Ιττπόλυτος, ο γιος του Θησέα˙ άλλοι έλεγαν για τον Τυνδάρειο, άλλοι για τον Γλαύκο, το γιο του Μίνωα, άλλοι γιο τον Καπανέα και άλλοι για άλλους. Υπήρχαν μάλιστα και ορισμένοι όχι σοβαροί μύθοι, που μιλούσαν για πλήθος ανθρώπων αναστημένων από τον Ασκληπιό και για ανησυχητική αραίωση του πληθυσμού του Κάτω Κόσμου ώστε ο Άδης να διαμαρτύρεται για απειλούμενη ερήμωση του βασιλείου του.

Άλλοι πάλι έλεγαν πως ανάσταινε νεκρούς κινημένος από το ταπεινό πάθος να θησαυρίσει όσο πιο πολύ χρυσάφι μπορούσε. Σύμφωνα μ’ αυτούς, αυτός ήταν ο λόγος που κεραυνώθηκε από τον Δία.

Ο χρόνος σιγά σιγά επιβραδύνει και κάποτε θα σταματήσει!

Το σύμπαν μεγαλώνει με όλο και με γρηγορότερο ρυθμό.

Τουλάχιστον, αυτό θα μας έκανε να πιστέψουμε η συντριπτική πλειοψηφία των επιστημόνων.
Ωστόσο, σύμφωνα με μια ομάδα Ισπανών φυσικών, ίσως δεν είναι η επέκταση του σύμπαντος που αλλάζει ρυθμό, αλλά ο ίδιος ο χρόνος. Ο χρόνος μπορεί να επιβραδύνει και αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε τελικά να σταματήσει εντελώς!

Για να κατανοήσετε αυτό το οποίο ο José Senovilla και η ομάδα του στο πανεπιστήμιο της Χώρας των Βάσκων στο Μπιλμπάο, υποστηρίζουν, φέρτε στο νου σας τι ακούγεται όταν ένα ασθενοφόρο περάσει δίπλα σας στο δρόμο έχοντας σε λειτουργία τις σειρήνες. Καθώς απομακρύνεται από εσάς, ο ήχος της σειρήνας αρχίζει να χάνεται. Αυτό είναι γνωστό ως το φαινόμενο Doppler και συμβαίνει επειδή τα ηχητικά κύματα λιγοστεύουν καθώς το ασθενοφόρο απομακρύνεται από εσάς, πράγμα που σημαίνει ότι φθάνουν σε πιο αργό ρυθμό δηλαδή χαμηλότερη συχνότητα.

Μήπως οι νόμοι της φυσικής άλλαξαν όταν το ασθενοφόρο πέρασε και δεν ήταν η ταχύτητά του που προκάλεσε αυτή τη μείωση της συχνότητας, αλλά το πέρασμα του χρόνου; Εάν ο χρόνος επιβραδύνθηκε, αυτό θα έκανε τα ηχητικά κύματα να φτάσουν σε σας με χαμηλότερη συχνότητα.

Αυτό είναι ουσιαστικά που προτείνει η ομάδα του Senovilla. Γνωρίζουμε ότι το σύμπαν επεκτείνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, διότι οι γαλαξίες που βρίσκονται πιο μακριά από εμάς έχουν μια μεγαλύτερη εκδοχή του φαινομένου Doppler με πιο έντονο φωτισμό από τους γαλαξίες που βρίσκονται πιο κοντά σε εμάς, πράγμα που σημαίνει ότι κινούνται ταχύτερα. Αλλά αν ο χρόνος επιβραδύνει, το φως θα φτάσει σε μας σε χαμηλότερη συχνότητα. Θα βλέπαμε το φως αλλά θα ήταν για διαφορετικό λόγο.

Αυτή η θεωρία ακούγεται εξωπραγματική, αλλά δίνει απάντηση σε κάποια βασανιστικά ερωτήματα. Για να επιταχυνθεί η επέκταση του σύμπαντος, πρέπει να βρείτε κάτι που να το προκαλέσει. Εκεί μπαίνει η αποκαλούμενη «σκοτεινή ενέργεια». Αυτή η μυστηριώδης δύναμη υποτίθεται ότι αποτελεί το 68% του σύμπαντος, αλλά ποτέ δεν το έχουμε παρατηρήσει. Αν ο χρόνος επιβραδύνεται, δεν χρειάζεστε καθόλου «σκοτεινή ενέργεια»!

Αλλά αυτή η θεωρία γίνεται ακόμη πιο περίεργη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι βασίζεται σε μια αρχή, στη θεωρία χορδών, που λέει ότι το σύμπαν μας υπάρχει στην επιφάνεια μιας μεμβράνης η οποία υπάρχει μέσα σε ένα χώρο που ονομάζεται υπερδιαφάνεια . Όλες οι μεμβράνες μπορούν να έχουν διαφορετικούς αριθμούς διαστάσεων. Το  δικό μας έχει τρεις χωρικές διαστάσεις και μία χρονική, αλλά άλλες θα μπορούσαν να μην έχουν καθόλου διαστάσεις χρόνου ή να έχουν πολλαπλές. Οι διαστάσεις σε άλλες μεμβράνες θα μπορούσαν ακόμη να κυλήσουν μεταξύ διαφορετικών εκδόσεων, δηλαδή ο χώρος θα μπορούσε να γίνει χρόνος και το αντίστροφο.

Αυτό είναι που οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να συμβεί στη διάστασή μας ως προς το χρόνο! Τείνει σιγά-σιγά να μετατραπεί σε διαστημική διάσταση. Αν τα καταφέρει, το σύμπαν μας θα «παγώσει» στο χρόνο και θα υπάρξει σε τετραδιάστατο χώρο.

Μην ανησυχείτε! Αυτό δεν θα συμβεί παρά σε δισεκατομμύρια χρόνια.
Για αυτό κρατήστε τη θετική πλευρά της θεωρίας! Η ζωή είναι μεγαλύτερη από ό,τι νομίζατε…

ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Αἴας ἢ Αἴαντος λόγος (1-9)

[1] Ἐβουλόμην ἂν τοὺς αὐτοὺς ἡμῖν δικάζειν οἵπερ καὶ ἐν τοῖς πράγμασι παρῆσαν· οἶδα γὰρ ὅτι ἐμὲ μὲν ἔδει σιωπᾶν, τούτῳ δ᾽ οὐδὲν ἂν ἦν πλέον λέγοντι· νῦν δὲ οἱ μὲν παραγενόμενοι τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ἄπεισιν, ὑμεῖς δὲ οἱ οὐδὲν εἰδότες δικάζετε. καίτοι ποία τις ἂν δίκη δικαστῶν μὴ εἰδότων γένοιτο, καὶ ταῦτα διὰ λόγων; τὸ δὲ πρᾶγμα ἐγίγνετο ἔργῳ.
[2] τὸ μὲν οὖν σῶμα τοῦ Ἀχιλλέως ἐκόμισα ἐγὼ φέρων, τὰ δὲ ὅπλα ὅδε, ἐπιστάμενος ὅτι οὐ τῶν ὅπλων μᾶλλον ἐπεθύμουν οἱ Τρῶες ἀλλὰ τοῦ νεκροῦ κρατῆσαι. τοῦ μὲν γὰρ εἰ ἐκράτησαν, ᾐκίσαντό τε ἂν τὸ σῶμα καὶ τὰ λύτρα τοῦ Ἕκτορος ἐκομίσαντο· τὰ δὲ ὅπλα τάδε οὐκ ἂν ἀνέθεσαν τοῖς θεοῖς ἀλλ᾽ ἀπέκρυψαν,
[3] δεδιότες τόνδε τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα, ὃς καὶ πρότερον ἱεροσυλήσας αὐτῶν τὸ ἄγαλμα τῆς θεοῦ νύκτωρ ὥσπερ τι καλὸν ἐργασάμενος ἐπεδείκνυτο τοῖς Ἀχαιοῖς. κἀγὼ μὲν ἀξιῶ λαβεῖν ἵν᾽ ἀποδῶ τὰ ὅπλα τοῖς φίλοις, οὗτος δὲ ἵν᾽ ἀποδῶται, ἐπεὶ χρῆσθαί γε αὐτοῖς οὐκ ἂν τολμήσειε· δειλὸς γὰρ οὐδεὶς ἂν ἐπισήμοις ὅπλοις χρήσαιτο, εἰδὼς ὅτι τὴν δειλίαν αὐτοῦ ἐκφαίνει τὰ ὅπλα.
[4] σχεδὸν μὲν οὖν ἐστιν ἅπαντα ὅμοια. οἵ τε γὰρ διαθέντες τὸν ἀγῶνα φάσκοντες εἶναι βασιλεῖς περὶ ἀρετῆς κρίνειν ἐπέτρεψαν ἄλλοις, οἵ τε οὐδὲν εἰδότες δικάσειν ὑπισχνεῖσθε περὶ ὧν οὐκ ἴστε. ἐγὼ δὲ ἐπίσταμαι τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἂν βασιλεὺς ἱκανὸς ὢν περὶ ἀρετῆς κρίνειν ἐπιτρέψειεν ἄλλοις μᾶλλον ἤπερ ἀγαθὸς ἰατρὸς διαγνῶναι νοσήματα ἄλλῳ παρείη.
[5] καὶ εἰ μὲν ἦν μοι πρὸς ἄνδρα ὁμοιότροπον, οὐδ᾽ ἂν ἡττᾶσθαί μοι διέφερε· νῦν δ᾽ οὐκ ἔστιν ὃ διαφέρει πλέον ἐμοῦ καὶ τοῦδε. ὃ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ὅ τι ἂν δράσειε φανερῶς, ἐγὼ δὲ οὐδὲν ἂν λάθρᾳ τολμήσαιμι πρᾶξαι. κἀγὼ μὲν οὐκ ἂν ἀνασχοίμην κακῶς ἀκούων, οὐδὲ γὰρ κακῶς πάσχων, ὃ δὲ κἂν κρεμάμενος, εἰ κερδαίνειν τι μέλλοι·
[6] ὅστις γε μαστιγοῦν παρεῖχε τοῖς δούλοις καὶ τύπτειν ξύλοις τὰ νῶτα καὶ πυγμαῖς τὸ πρόσωπον, κἄπειτα περιβαλόμενος ῥάκη, τῆς νυκτὸς εἰς τὸ τεῖχος εἰσδὺς τῶν πολεμίων, ἱεροσυλήσας ἀπῆλθε. καὶ ταῦτα ὁμολογήσει ποιεῖν, ἴσως δὲ καὶ πείσει λέγων ὡς καλῶς πέπρακται. ἔπειτα τῶν Ἀχιλλέως ὅπλων ὅδε ὁ μαστιγίας καὶ ἱερόσυλος ἀξιοῖ κρατῆσαι;
[7] ἐγὼ μὲν οὖν ὑμῖν λέγω τοῖς οὐδὲν εἰδόσι κριταῖς καὶ δικασταῖς, μὴ εἰς τοὺς λόγους σκοπεῖν περὶ ἀρετῆς κρίνοντας, ἀλλ᾽ εἰς τὰ ἔργα μᾶλλον. καὶ γὰρ ὁ πόλεμος οὐ λόγῳ κρίνεται ἀλλ᾽ ἔργῳ· οὐδ᾽ ἀντιλέγειν ἔξεστι πρὸς τοὺς πολεμίους, ἀλλ᾽ ἢ μαχομένους κρατεῖν ἢ δουλεύειν σιωπῇ. πρὸς ταῦτα ἀθρεῖτε καὶ σκοπεῖτε· ὡς, εἰ μὴ δικάσετε καλῶς, γνώσεσθε ὅτι οὐδεμίαν ἔχει λόγος πρὸς ἔργον ἰσχύν,
[8] οὐδ᾽ ἔστιν ὑμᾶς ὅ τι λέγων ἀνὴρ ὠφελήσει, εἴσεσθε δὲ ἀκριβῶς ὅτι δι᾽ ἀπορίαν ἔργων πολλοὶ καὶ μακροὶ λόγοι λέγονται. ἀλλ᾽ ἢ λέγετε ὅτι οὐ ξυνίετε τὰ λεγόμενα, καὶ ἀνίστασθε, ἢ δικάζετε ὀρθῶς. καὶ ταῦτα μὴ κρύβδην [φέρετε], ἀλλὰ φανερῶς, ἵνα γνῶτε ὅτι καὶ αὐτοῖς τοῖς δικάζουσι δοτέα δίκη ἐστίν, ἂν μὴ δικάσωσιν ὀρθῶς. κἄπειτ᾽ ἴσως γνώσεσθε ὅτι οὐ κριταὶ τῶν λεγομένων ἀλλὰ δοξασταὶ κάθησθε.
[9] ἐγὼ δὲ διαγιγνώσκειν μὲν ὑμῖν περὶ ἐμοῦ καὶ τῶν ἐμῶν ἐπιτρέπω, διαδοξάζειν δὲ ἅπασιν ἀπαγορεύω, καὶ ταῦτα περὶ ἀνδρός, ὃς οὐχ ἑκὼν ἀλλ᾽ ἄκων ἀφῖκται εἰς Τροίαν, καὶ περὶ ἐμοῦ ὃς πρῶτος ἀεὶ καὶ μόνος καὶ ἄνευ τείχους τέταγμαι.

***
[1] Θα ήθελα να μας δίκαζαν οι ίδιοι άνθρωποι που ήσαν παρόντες και στα περιστατικά· γιατί ξέρω ότι τότε θα μπορούσα να σιωπήσω, ενώ αντίθετα αυτός δεν θα αποκόμιζε τίποτε παραπάνω, αν μιλούσε. Τώρα όμως εκείνοι που παραβρέθηκαν σε όσα έγιναν είναι μακριά, και εσείς, οι οποίοι δεν ξέρετε τίποτα, δικάζετε. Πώς όμως είναι δυνατόν να κρίνουν κριτές οι οποίοι δεν γνωρίζουν; Και μάλιστα βασιζόμενοι σε λόγια, ενώ αυτό που συνέβη έγινε με πράξεις.
[2] Έτσι, το σώμα του Αχιλλέα το έφερα εγώ κρατώντας το στα χέρια, ενώ τα όπλα αυτός εδώ, γνωρίζοντας ότι οι Τρώες δεν ήθελαν τόσο τα όπλα, όσο το να περιέλθει στην κυριότητά τους ο νεκρός. Γιατί αν γίνονταν κύριοι του νεκρού, θα κακοποιούσαν το σώμα και θα εξασφάλιζαν τα λύτρα για τον Έκτορα· και τα όπλα αυτά δεν τα αφιέρωσαν στους θεούς, αλλά τα έκρυψαν,
[3] επειδή φοβούνταν αυτόν τον έξοχο άνδρα, ο οποίος και πρωτύτερα είχε —νύχτα— κλέψει το άγαλμα της θεάς από το ιερό και το επιδείκνυε στους Αχαιούς, σαν να είχε πράξει κάτι ωραίο. Κι εγώ μεν ζητώ να τα πάρω τα όπλα για να τα δώσω πίσω στους φίλους, ενώ αυτός τα θέλει για να τα πουλήσει, μια και δεν θα τολμούσε να τα χρησιμοποιήσει· γιατί κανένας δειλός δεν θα χρησιμοποιούσε όπλα ξακουσμένα, ξέροντας ότι τα όπλα κάνουν να φανεί η δειλία του.
[4] Σχεδόν όλα λοιπόν είναι όμοια. Αυτοί δηλαδή που έστησαν τούτο τον δικαστικόν αγώνα λέγοντας πως είναι βασιλιάδες ανάθεσαν σε άλλους να κρίνουν για την αρετή, κι εσείς οι ανίδεοι υπόσχεσθε ότι θα βγάλετε απόφαση για πράγματα που δεν τα γνωρίζετε. Εγώ όμως ξέρω τούτο: κανένας άξιος βασιλιάς δεν θα ανέθετε σε άλλους να κρίνουν για την αρετή, όπως κι ένας καλός γιατρός δεν θ᾽ άφηνε στην κρίση ενός άλλου να κάνει μιαν ιατρική διάγνωση.
[5] Κι αν μεν είχα να κάνω με κάποιον όμοιό μου, διόλου δεν θα με πείραζε να ηττηθώ· τώρα όμως δεν υπάρχει πράγμα που να διαφέρει περισσότερο απ᾽ όσο διαφέρουμε εγώ κι εκείνος. Γιατί εκείνος δεν κάνει τίποτε φανερά, ενώ εγώ δεν θα τολμούσα να πράξω τίποτε στα κρυφά. Και δεν θα ανεχόμουν να με κακολογούν ούτε και να μου φέρονται άσχημα, ενώ εκείνος θα ανεχόταν ακόμη και να τον κρεμάσουν, αν ήταν να αποκομίσει κάποιο κέρδος.
[6] Αυτός που άφησε τους δούλους να τον μαστιγώνουν και να τον βαριοχτυπούν με ξύλα στη ράχη και με γροθιές στο πρόσωπο, και που έπειτα, φορώντας κουρέλια, τρύπωσε νύχτα στο εχθρικό τείχος, σύλησε το ιερό κι εξαφανίστηκε· κι αυτά θα τα παραδεχτεί ότι τα διέπραξε, κι ίσως σας πείσει κιόλας με τα λόγια του ότι καλώς έγιναν. Θα ᾽χει έπειτα την αξίωση αυτός που θέλει μαστίγωμα, αυτός ο ιερόσυλος, να πάρει τα όπλα του Αχιλλέα;
[7] Λέω λοιπόν σ᾽ εσάς τους ανίδεους κριτές και δικαστές να μην εξετάζετε τα λόγια, όταν κρίνετε για την αρετή αλλά, καλύτερα, τις πράξεις! Γιατί κι ο πόλεμος δεν κρίνεται στα λόγια αλλά στην πράξη· κι ούτε είναι σωστό να αντιμετωπίζει κανείς τους εχθρούς με αντιλόγους αλλά ή θα τους πολεμήσει και θα τους νικήσει ή θα ζήσει ως δούλος στη σιωπή. Προσέξτε τα αυτά και σκεφθείτε: αν δεν κρίνετε σωστά, θα διαπιστώσετε έπειτα ότι ο λόγος είναι εντελώς ανίσχυρος απέναντι στην πράξη,
[8] κι ότι δεν είναι δυνατόν να σας ωφελήσει ένας άνθρωπος λέγοντας λόγια, και θα αντιληφθείτε πολύ καλά, ότι πολλά και μεγάλα λόγια λέγονται από ανικανότητα για πράξεις. Επομένως, ή πέστε ότι δεν καταλαβαίνετε όσα λέγονται και σηκωθείτε να φύγετε, ή δικάστε σωστά. Και τούτο όχι στα κρυφά αλλά φανερά, για να νιώσετε ότι κι αυτοί που δικάζουν πρέπει να λογοδοτούν, αν δεν δικάσουν σωστά! Ίσως τότε να αντιληφθείτε ότι δεν κάθεσθε εκεί ως κριτές όσων λέγονται αλλά ως άνθρωποι που διαμορφώνουν γνώμη.
[9] Εγώ σας επιτρέπω να κρίνετε εμένα και τις πράξεις μου, αλλά απαγορεύω στους πάντες να κάνουν εικασίες, και μάλιστα για έναν άνθρωπο που δεν ήλθε με τη θέλησή του στην Τροία, και για μένα που πάντοτε πηγαίνω στη θέση μου πρώτος, μόνος και χωρίς προστατευτικό τείχος.

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ - Ὄρνιθες (539-591)

ΧΟ. πολὺ δὴ πολὺ δὴ χαλεπωτάτους λόγους [ἀντ.]
540 ἤνεγκας, ἄνθρωφ᾽· ὡς ἐδάκρυσά γ᾽ ἐμῶν
πατέρων κάκην, οἳ
τάσδε τὰς τιμὰς προγόνων παραδόντων
ἐπ᾽ ἐμοὶ κατέλυσαν.
σὺ δέ μοι κατὰ δαίμονα καί ‹τινα› συν-
τυχίαν ἀγαθὴν
545 ἥκεις ἐμοὶ σωτήρ.
ἀναθεὶς γὰρ ἐγώ σοι
τὰ νεόττια κἀμαυτὸν οἰκετεύσω.

ἀλλ᾽ ὅ τι χρὴ δρᾶν, σὺ δίδασκε παρών· ὡς ζῆν οὐκ ἄξιον ἡμῖν,
εἰ μὴ κομιούμεθα παντὶ τρόπῳ τὴν ἡμετέραν βασιλείαν.
550 ΠΙ. καὶ δὴ τοίνυν πρῶτα διδάσκω μίαν ὀρνίθων πόλιν εἶναι,
κἄπειτα τὸν ἀέρα πάντα κύκλῳ καὶ πᾶν τουτὶ τὸ μεταξὺ
περιτειχίζειν μεγάλαις πλίνθοις ὀπταῖς ὥσπερ Βαβυλῶνα.
ΕΥ. ὦ Κεβριόνα καὶ Πορφυρίων, ὡς σμερδαλέον τὸ πόλισμα.
ΠΙ. κἀπειδὰν τοῦτ᾽ ἐπανεστήκῃ, τὴν ἀρχὴν τὸν Δί᾽ ἀπαιτεῖν·
555 κἂν μὲν μὴ φῇ μηδ᾽ ἐθελήσῃ μηδ᾽ εὐθὺς γνωσιμαχήσῃ,
ἱερὸν πόλεμον πρωυδᾶν αὐτῷ, καὶ τοῖσι θεοῖσιν ἀπειπεῖν
διὰ τῆς χώρας τῆς ὑμετέρας ἐστυκόσι μὴ διαφοιτᾶν,
ὥσπερ πρότερον μοιχεύσοντες τὰς Ἀλκμήνας κατέβαινον
καὶ τὰς Ἀλόπας καὶ τὰς Σεμέλας· ἤνπερ δ᾽ ἐπίωσ᾽, ἐπιβάλλειν
560 σφραγῖδ᾽ αὐτοῖς ἐπὶ τὴν ψωλήν, ἵνα μὴ βινῶσ᾽ ἔτ᾽ ἐκείνας.
τοῖς δ᾽ ἀνθρώποις ὄρνιν ἕτερον πέμψαι κήρυκα κελεύω,
ὡς ὀρνίθων βασιλευόντων θύειν ὄρνισι τὸ λοιπόν,
κἄπειτα θεοῖς ὕστερον αὖθις· προσνείμασθαι δὲ πρεπόντως
τοῖσι θεοῖσιν τῶν ὀρνίθων ὃς ἂν ἁρμόττῃ καθ᾽ ἕκαστον·
565 ἢν Ἀφροδίτῃ θύῃ, κριθὰς ὄρνιθι φαληρίδι θύειν·
ἢν δὲ Ποσειδῶνί τις οἶν θύῃ, νήττῃ πυροὺς καθαγίζειν·
ἢν δ᾽ Ἡρακλέει θύῃσι, λάρῳ ναστοὺς θύειν μελιτοῦντας·
κἂν Διὶ θύῃ βασιλεῖ κριόν, βασιλεύς ἐστ᾽ ὀρχίλος ὄρνις,
ᾧ προτέρῳ δεῖ τοῦ Διὸς αὐτοῦ σέρφον ἐνόρχην σφαγιάζειν.
570 ΕΥ. ἥσθην σέρφῳ σφαγιαζομένῳ. βροντάτω νῦν ὁ μέγας Ζάν.
ΧΟ. καὶ πῶς ἡμᾶς νομιοῦσι θεοὺς ἄνθρωποι κοὐχὶ κολοιούς,
οἳ πετόμεσθα πτέρυγάς τ᾽ ἔχομεν; ΠΙ. ληρεῖς. καὶ νὴ Δί᾽ ὅ γ᾽ Ἑρμῆς
πέτεται θεὸς ὢν πτέρυγάς τε φορεῖ, κἄλλοι γε θεοὶ πάνυ πολλοί.
αὐτίκα Νίκη πέτεται πτερύγοιν χρυσαῖν καὶ νὴ Δί᾽ Ἔρως γε·
575 Ἶριν δέ γ᾽ Ὅμηρος ἔφασκ᾽ ἰκέλην εἶναι τρήρωνι πελείῃ.
ΕΥ. ὁ Ζεὺς δ᾽ ἡμῖν οὐ βροντήσας πέμψει πτερόεντα κεραυνόν;
ΧΟ. ἢν δ᾽ οὖν ἡμᾶς μὲν ὑπ᾽ ἀγνοίας εἶναι νομίσωσι τὸ μηδέν,
τούτους δὲ θεοὺς τοὺς ἐν Ὀλύμπῳ; ΠΙ. τότε χρὴ στρούθων νέφος ἀρθὲν
καὶ σπερμολόγων ἐκ τῶν ἀγρῶν τὸ σπέρμ᾽ αὐτῶν ἀνακάψαι·
580 κἄπειτ᾽ αὐτοῖς ἡ Δημήτηρ πυροὺς πεινῶσι μετρείτω.
ΕΥ. οὐκ ἐθελήσει μὰ Δί᾽, ἀλλ᾽ ὄψει προφάσεις αὐτὴν παρέχουσαν.
ΠΙ. οἱ δ᾽ αὖ κόρακες τῶν ζευγαρίων, οἷσιν τὴν γῆν καταροῦσιν,
καὶ τῶν προβάτων τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκοψάντων ἐπὶ πείρᾳ·
εἶθ᾽ Ἁπόλλων ἰατρός ‹γ᾽› ὢν ἰάσθω· μισθοφορεῖ δέ.
585 ΕΥ. μή, πρίν γ᾽ ἂν ἐγὼ τὼ βοιδαρίω τὠμὼ πρώτιστ᾽ ἀποδῶμαι.
ΠΙ. ἢν δ᾽ ἡγῶνται σὲ θεόν, σὲ βίον, σὲ δὲ Γῆν, σὲ Κρόνον, σὲ Ποσειδῶ,
ἀγάθ᾽ αὐτοῖσιν πάντα παρέσται. ΧΟ. λέγε δή μοι τῶν ἀγαθῶν ἕν.
ΠΙ. πρῶτα μὲν αὐτῶν τὰς οἰνάνθας οἱ πάρνοπες οὐ κατέδονται,
ἀλλὰ γλαυκῶν λόχος εἷς αὐτοὺς καὶ κερχνῄδων ἐπιτρίψει.
590 εἶθ᾽ οἱ κνῖπες καὶ ψῆνες ἀεὶ τὰς συκᾶς οὐ κατέδονται,
ἀλλ᾽ ἀναλέξει πάντας καθαρῶς αὐτοὺς ἀγέλη μία κιχλῶν.

***
ΧΟΡ. Θλιβερό
το μαντάτο που μας φέρνεις, άνθρωπέ μου·
540 δάκρυα χύνω·
μεγαλεία απ᾽ των προγόνων τον καιρό
πάνε, σβήσανε πια τώρα,
των πατέρων η αναντρία τα ᾽χει γκρεμίσει.
Μα σωτήρα μου σε στέλνει
ένας θεός και κάποια σύμπτωση καλή.
Πάρε εμάς και τα μικρά μας
και κυβέρνα μας εσύ.

ΚΟΡ. Μια και βρίσκεσ᾽ εδώ, ορμήνεψέ μας και πες
τί χρωστούμε να κάμουμε τώρα·
η ζωή δεν αξίζει, αν δεν πάρουμ᾽ εμείς
την παλιά μας και πάλι εξουσία.

550 ΠΙΣ. Πάει καλά· πρώτη ορμήνια που δίνω είν᾽ αυτή:
τα πουλιά να ᾽χουν όλα μια πόλη·
δεύτερο, όλος ο αέρας τριγύρω, κι αυτός
που είν᾽ ανάμεσα ο χώρος, με τείχος
από τούβλα ψημένα χοντρά να ζωστεί,
όπως είναι η τρανή Βαβυλώνα.
ΕΥΕ. Κεβριόνη κι εσύ Πορφυρίωνα, ποπό,
φοβερό που θα γίνει το κάστρο!
ΠΙΣ. Και το τείχος αυτό σα στηθεί, την αρχή
ν᾽ απαιτήσετε πίσω απ᾽ το Δία·
κι αν αυτός αρνηθεί και το ναι δε σας πει,
στη στιγμή το κεφάλι αν δε σκύψει,
να κηρύξετε πόλεμο τότε ιερό
κι απαγόρευση αμέσως να γίνει
απ᾽ τη χώρα σας μέσα οι θεοί να περνούν
με φωτιά ερωτική στο κορμί τους·
να μη γίνεται αυτό που γινότανε πριν,
που κατέβαιναν, κάποιαν Αλκμήνη,
κάποια Αλόπη ή Σεμέλη να βρουν και μ᾽ αυτή
να πλαγιάσουνε· κι αν εφορμούνε
560 προς τη γη, να τους κόβετ᾽ εσείς την ορμή
με μια βούλα στο μέρος που πρέπει.
Και προτείνω να στείλετε έν᾽ άλλο πουλί
στους ανθρώπους για κήρυκα· τώρα
βασιλιάδες του κόσμου είναι πια τα πουλιά
να τους πει, και σ᾽ αυτά πρέπει πρώτα
να προσφέρνουν θυσίες και στερνά στους θεούς·
και να πει να μοιράσουν με τάξη
τα πουλιά στους θεούς· ναι, σε κάθε θεό
το πουλί που ταιριάζει με δαύτον·
η Αφροδίτη θυσία πριν δεχτεί, προσφορά
στην πουλάδα να γίνει από σπόρους·
στο θεό Ποσειδώνα αν θυσιάζουν αρνί,
ν᾽ αφιερώνουν στην πάπια σιτάρι·
ο φαγάς ο Ηρακλής προσφορά σα δεχτεί,
να δεχτεί λουκουμάδες ο γλάρος·
κι όταν κριάρι στο Δία θα προσφέρνει κανείς,
είναι κι ένα πουλί, αφεντοπούλι,
που το λένε βαρβάκι· βαρβάτος σ᾽ αυτό
να προσφέρνεται κούνουπας πρώτα.
570 ΕΥΕ. Πώς μ᾽ αρέσει του κούνουπα αυτή η προσφορά!
Τώρα βρόντα όσο θέλεις, κυρ Δία.
ΚΟΡ. Αλλά οι άνθρωποι πώς θα πιστέψουν, καλέ,
πως θεοί ᾽μαστε κι όχι κοράκια,
να πετούμε αφού βλέπουν μ᾽ αυτά τα φτερά;
ΠΙΣ. Κουταμάρες. Κι ο Ερμής, μά το Δία,
δεν πετά και φτερούγες δεν έχει; θεός
είν᾽ ωστόσο· μα κι άλλοι ένα πλήθος.
Άκου· η Νίκη φορεί δυο φτερούγες χρυσές
και πετά· το ίδιο κι ο Έρωτας κάνει·
για την Ίριδα ο Όμηρος έλεγε πως
είναι σαν περιστέρα που τρέμει.
ΕΥΕ. Αλλά ο Δίας με βροντές φτερωτό κεραυνό
καταπάνω μας λες δε θα ρίξει;
ΚΟΡ. Αλλ᾽ αν οι άνθρωποι ωστόσο στο νόημα δεν μπουν,
μόνο κρίνουν πως είμαστε νούλες,
κι ότι του Όλυμπου οι κάτοικοι, αυτοί ᾽ναι θεοί;
ΠΙΣ. Να σκωθούν τότε σύννεφο πρέπει
σπορολόγοι σπουργίτες, κι αμέσως να παν
στα χωράφια, να φάνε τους σπόρους·
580 κι αν μπορεί τότε η Δήμητρα, ας πάει, και σ᾽ αυτούς
που πεινούν ας μοιράσει σιτάρι.
ΕΥΕ. Ούτε καν θα θελήσει, καλέ· θα τη δεις
να τους βρίσκει ένα πλήθος προφάσεις.
ΠΙΣ. Στα ζευγάρια τους πάλι που οργώνουν τη γη
και στα πρόβατα πάνω οι κοράκοι
να ριχτούνε να βγάλουν τα μάτια τους· μια
δοκιμή, για να δουν τί μπορείτε·
και ο Απόλλωνας, που είναι γιατρός και μισθό
κιόλας παίρνει, αν μπορεί, ας τα γιατρέψει.
ΕΥΕ. Μη βιαστείτε σ᾽ αυτό· περιμένετε πριν,
να πουλήσω τα δυο μου βοδάκια.
ΠΙΣ. Μα αν εσένα πιστέψουν θεό και ζωή,
και σε πουν Κρόνο, Γη, Ποσειδώνα,
όλα τότε σ᾽ αυτούς θα δοθούν τ᾽ αγαθά.
ΚΟΡ. Λέγε μου έν᾽ απ᾽ αυτά τ᾽ αγαθά τους.
ΠΙΣ. Νά το πρώτο αγαθό: δε θα τρώνε όπως πριν
τους βλαστούς των κλημάτων οι ακρίδες·
ένας λόχος θα ορμά κουκουβάγιες, μαζί
και πετρίτες, και λιώμα οι ακρίδες.
590 Άλλο: δε θα χαλούν όπως πριν, δε θα τρων
τις συκιές τα μυγάκια κι οι σκνίπες·
θα χιμά ένα μπουλούκι από τσίχλες, κι ευθύς
ξεπαστρεύεται κάθε ζουζούνι.

Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας: ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ - ΒΕΡΕΝΙΚΗ

ΒΕΡΕΝΙΚΗ

(αστερισμός)

 

Στον αστερισμό του Λέοντα*, στην ουρά του, ο Ερατοσθένης (276-194 π.Χ.) αναφέρει την ύπαρξη σκοτεινών αστέρων που λέει ότι ονομάζονται Πλόκαμος Βερενίκης Ευεργέτιδος. Άγνωστο παραμένει ποια Βερενίκη εννοείται, ίσως η σύζυγος του Πτολεμαίου Γ' του Ευεργέτη (284-222 π.Χ), η Βερενίκη Β'. Όποια και να είναι, δεν συμπεριλαμβάνεται στα μυθολογικά λεξικά, καθόσον η ιστορία της κινείται μεταξύ μύθου και ιστορίας, πόσο μάλλον που ό,τι καταστερίζεται είναι ένας πλόκαμος των μαλλιών της.

 

Η Βερενίκη αυτή ήταν κόρη του βασιλιά της Κυρήνης Μάγα και της Απάμης, κόρης του βασιλιά της Συρίας Αντίοχου Α' Σωτήρος. Ο αρραβώνας της με τον Πτολεμαίο Γ' (250 π.Χ.) εξυπηρετούσε πολιτικές σκοπιμότητες, ωστόσο η Βερενίκη παντρεύτηκε τον επόμενο χρόνο, λίγο μετά το θάνατο του πατέρα της και με τη συναίνεση της μητέρας της, τον Μακεδόνα Δημήτριο τον Καλό, γιο του Δημητρίου του Πολιορκητή και ετεροθαλή αδερφό του Μακεδόνα βασιλιά Αντίγονου Β' Γονατά. Λίγο μετά την άφιξή του στην Κυρήνη, η Βερενίκη δολοφόνησε τον άνδρα της στη κρεβατοκάμαρα της μητέρας της Απάμας, με την οποία είχε συνάψει ερωτικές σχέσεις και η οποία επιβίωσε.
 

Άκληρη από τον Δημήτριο η Βερενίκη παντρεύτηκε τελικά τον γαμπρό που εξαρχής ήταν προορισμένος για εκείνη, δηλαδή τον Πτολεμαίο Γ', και απέκτησε μαζί του αρκετά παιδιά: την Αρσινόη Γ', τον Πτολεμαίο Δ' Φιλοπάτορα, διάδοχο του πατέρα του, έναν γιο του οποίου το όνομα μας είναι άγνωστο, τον Αλέξανδρο, τον Μάγα και τη Βερενίκη. Συμβασίλεψε με τον σύζυγό της την περίοδο 246-222 π.Χ. και έμειναν γνωστοί ως «Θεοί Ευεργέτες».

 

Λίγο μετά το γάμο τους, ο Πτολεμαίος άφησε τη γυναίκα του -στο νυφικό κρεβάτι λέει ο Καλλίμαχος- και έφυγε από την Αίγυπτο για να υποστηρίξει την αδερφή του, Βερενίκη κι αυτή, στον τρίτο συριακό πόλεμο. Και εδώ αρχίζει ο θρύλος. Ακολουθώντας παλιές συνήθειες**, η Βερενίκη υποσχέθηκε να αφιερώσει μια μπούκλα από τα πλούσια και όμορφα μαλλιά της στον ναό της θεάς Αρσινόης Αφροδίτης στο Ζεφύριο (ακρωτήριο στην Κάτω Αίγυπτο), αν ο άνδρας της επέστρεφε σώος και αβλαβής από τον πόλεμο. Όταν εκείνος επέστρεψε, η Βερενίκη εκπλήρωσε το τάμα της, όμως την επομένη ο πλόκαμος χάθηκε. Και ο Κόνων από τη Σάμο, μαθηματικός, αστρονόμος και αστρολόγος στην αυλή του φαραώ, εξαργυρώνοντας πολιτικά για λογαριασμό της βασιλικής οικογένειας το «συμβάν» είπε πως η μπούκλα χάθηκε μυστηριωδώς και εμφανίστηκε ως αστερισμός στον ουρανό. Ο αστερισμός ονομάστηκε Κόμη ή Πλόκαμος της Βερενίκης (Στρ.1.1.6). Και ο Καλλίμαχος (310-240 π.Χ.) έγραψε ένα, χαμένο σήμερα, ποίημα για τον βόστρυχο αυτό, περιγραφή του οποίου διασώζει ο Κάτουλος (87-47 π.Χ.) που μιμούνταν τον Καλλίμαχο. Θα πρέπει, βέβαια, να σημειώσουμε ότι ο Άρατος (305-240 π.Χ.), και αυτός μαθηματικός, αστρονόμος και ποιητής, περιγράφει τα αστέρια στην ουρά του Λέοντος, όμως δεν δίνει κανένα όνομα. Ο Ερατοσθένης εντάσσει τον πλόκαμο στον αστερισμό του Λέοντα. Βάσιμα εικάζουμε ότι η ιστορία για την Κόμη της Βερενίκης είναι ένα πολιτικό μύθευμα.

---------------------------

*Αστερισμός του Λέοντα

 

Οὗτος ἐστι μὲν τῶν ἐπιφανῶν ἄστρων· δοκεῖ δ' ὑπὸ Διὸς τιμηθῆναι τοῦτο τὸ ζῴδιον διὰ τὸ τῶν τετραπόδων ἡγεῖσθαι. τινὲς δέ φασιν ὅτι Ἡρακλέους πρῶτος ἆθλος ἦν εἰς τὸ μνημονευθῆναι· φιλοδοξῶν γὰρ μόνον τοῦτον οὐχ ὅπλοις ἀνεῖλεν, ἀλλὰ συμπλακεὶς ἀπέπνιξεν· λέγει δὲ περὶ αὐτοῦ Πείσανδρος ὁ Ῥόδιος· ὅθεν καὶ τὴν δορὰν αὐτοῦ ἔχειν, ὡς ἔνδοξον ἔργον πεποιηκώς. οὗτός ἐστιν ὁ ἐν τῇ Νεμέᾳ ὑπ' αὐτοῦ φονευθείς.

῎Εχει δὲ ἀστέρας ἐπὶ τῆς κεφαλῆς γ, ἐπὶ τοῦ στήθους <α, ὑπὸ τὸ στῆθος> β, ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ ποδὸς λαμπρὸν α, ἐπὶ μέσης <τῆς κοιλίας> α, ὑπὸ τὴν κοιλίαν α, ἐπὶ τοῦ ἰσχίου α, ἐπὶ τοῦ ὀπισθίου γόνατος α, ἐπὶ ποδὸς ἄκρου λαμπρὸν α, ἐπὶ τοῦ τραχήλου β, ἐπὶ τῆς ῥάχεως γ, ἐπὶ μέσης τῆς κέρκου α, ἐπ' ἄκρας λαμπρὸν α, [ἐπὶ τῆς κοιλίας α]· <τοὺς πάντας ιθ>. ὁρῶνται δὲ καὶ ὑπὲρ αὐτὸν ἐν τριγώνῳ κατὰ τὴν κέρκον ἀμαυροὶ ἑπτά, οἳ καλοῦνται Πλόκαμος Βερενίκης Εὐεργέτιδος.

Ερατοσθένης, Καταστερισμοί, 1,12

 

**Περί τριχών

 

Μερικές ενδεικτικές αναφορές αποκοπής και προσφοράς τριχών σε τελετουργικά νεκρικά, γάμου, ενηλικίωσης, ευχών και προσευχών για σωτηρία από κάθε μορφή κινδύνου (ναυάγιο, χρέη…):

 

· Ο Πηλέας είχε υποσχέθηκε τα μαλλιά του Αχιλλέα στον Σπερχειό, αν ο γιος του γυρνούσε σώος από τον πόλεμο:

Κι είπε [ο Αχιλλέας] με πόνον της καρδιάς κοιτώντας τα πελάγη:

«Άλλα σου ευχήθη, ω Σπερχειέ, το στόμα του πατρός μου,

όταν εκεί θα εγύριζα στην γην την πατρικήν μου,

να δώσει εσέ την κόμην μου και αγίαν εκατόμβην

(Ιλιάδα, Ψ, 143-146)

 

· Όταν ετοιμάστηκε η κηδεία του Πατρόκλου, οι σύντροφοί του έκοψαν τα μαλλιά τους «και τον εσκέπασαν» (Ψ 134-135) -τα μαλλιά, σε αντίθεση με όσους τα προσφέρουν, έμεναν για πάντα με τον νεκρό.

 

· Ο Θάνατος έκοψε τα μαλλιά της Άλκηστης, αφιερώνοντάς τα στους θεούς του Κάτω Κόσμου (Ευρ., Άλκ. 73-5).

 

· Ο Θησέας, όταν πήγε στους Δελφούς, πρόσφερε τα μαλλιά του στον θεό. Αντί όμως να τα κόψει τελείως, ξύρισε μόνο το μπροστινό μέρος του κεφαλιού του, όπως οι Άβαντες, λαός πολεμικός που μνημονεύεται στην Ιλιάδα. Η ανώδυνη προσφορά μέρους του σώματος ήταν δηλωτική της ολικής προσφοράς του εαυτού στον θεό.

 

· Στην Τροιζήνα οι μελλόνυμφες έκλαιγαν τον Ιππόλυτο κι έκοβαν τα μαλλιά τους για να του τα προσφέρουν (Ευρ., Ιππόλ. 1424-6· Παυσ. 2.32.1), προφανώς επειδή ο γάμος συνιστούσε μια διαβατήρια τελετή, επειδή οι κοπέλες βίωναν την εμπειρία του γάμου σαν εμπειρία θανάτου -αποχωρισμός από τους οικείους και αποχαιρετισμός μιας ηλικίας και ενός τρόπου ζωής που τελείωνε αμετάκλητα.

 

· Φτωχοί και ταλαιπωρημένοι ναυτικοί αφιέρωναν στους Μεγάλους Θεούς της Σαμοθράκης στο νησί λίγες τρίχες από τα μαλλιά τους σαν θυσία:

· Γλαύκῳ καὶ Νηρῆι καὶ Ἰνοῖ καὶ Μελικέρτῃ καὶ βυθίῳ Κρονίδῃ καὶ Σαμόθρᾳξι θεοῖς σωθεὶς ἐκ πελάγους Λουκίλλιος ὧδε κέκαρμαι τὰς τρίχας ἐκ κεφαλῆς· ἄλλο γὰρ οὐδὲν ἔχω.

Στον Γλαύκο και τον Νηρέα, στην Ινώ και τον Μελικέρτη, στον γιο του Κρόνου των βυθών και στους θεούς της Σαμοθράκης, εγώ ο Λουκύλλιος, αφού σώθηκα από το πέλαγος, έκοψα με αυτόν τον τρόπο τις τρίχες από το κεφάλι μου, γιατί δεν έχω τίποτε άλλο. (AG 6.164)

Πόση ανάγκη έχουμε τις εμμονές μας;

Στη ρίζα των προβλημάτων πολλών σχέσεών μας βρίσκεται η συνεξάρτηση, που χαρακτηρίζεται από μια επώδυνη εξάρτηση από άλλους ανθρώπους, ενώ αυτή η αποδοχή είναι αναγκαία για την αυτοεκτίμησή μας.

Οι εξαρτήσεις από ανθρώπους, ουσίες, δραστηριότητες, ιδέες ή προσδοκίες είναι μια διέξοδος, ένας τρόπος για να γεμίσουμε τα κενά που νιώθουμε ότι έχουμε.

Το βασικό χαρακτηριστικό στην εξάρτηση είναι ότι νιώθουμε ότι έχουμε όλο και μεγαλύτερη ανάγκη του συγκεκριμένου στοιχείου της εξάρτησης ώστε να νιώσουμε κορεσμό και να καλυφθεί το κενό που νιώθουμε ότι υπάρχει.

Η εμμονή μας για κάποιον άνθρωπο που μας ενδιαφέρει ή νιώθουμε ερωτευμένοι χαρακτηρίζεται από μια τάση να περνάμε αρκετό χρόνο για να σκεφτούμε μια πιθανή σχέση με το συγκεκριμένο άτομο ή γενικότερα να σκεφτόμαστε το άτομο αυτό.

Η εμμονή χαρακτηρίζεται από μια έντονη ενασχόληση με το άτομο που μας ενδιαφέρει, η οποία συνοδεύεται από εξάρτηση, άγχος και βαθιά εδραιωμένους φόβους.

Σε επίπεδο φαντασίας το άτομο προχωρά σε εικασίες και πιθανά σενάρια σχετικά το πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα πράγματα με το συγκεκριμένο άτομο.

Αυτό μπορεί να λειτουργεί καθησυχαστικά για το μέλλον, αλλά δημιουργεί πόνο στο παρόν, καθώς αυτές οι σκέψεις παραμένουν σε ένα φαντασιακό επίπεδο.

Αν το σκεφτούμε λίγο περισσότερο θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε κάποιες εμμονές χωρίς τις οποίες θα νιώθαμε ότι η ζωή μας είναι τελείως άδεια.

Πρόκειται για σκέψεις στις οποίες εμείς έχουμε επενδύσει και τις έχουμε κάνει σημαντικές, όμως, πριν νιώσουμε απελπισία, ας σκεφτούμε ότι και άλλοι άνθρωποι βιώνουν τέτοιου είδους θέματα.

Και μπορεί κατευθείαν να σκεφτόμαστε ότι δεν μας νοιάζει τι κάνουν οι άλλοι, ωστόσο, σε περιπτώσεις που έχουμε θέματα και επικεντρωνόμαστε πολύ στον εαυτό μας, ας μπορέσουμε να βγούμε από αυτό κοιτάζοντας και γύρω μας.

Δεν είμαστε μόνο εμείς πάνω σε αυτή τη γη και αυτά που βιώνουμε δεν είναι τα μόνα σημαντικά ζητήματα.

Στην πραγματικότητα ακόμα και οι σκέψεις γύρω από τον εαυτό μας και τα προβλήματά μας μπορεί να αποτελέσουν μια εμμονή για εμάς.

Η διαρκής ενασχόληση με όσα μας απασχολούν μας δημιουργεί μια εμμονή ακόμη, σε αυτές που ήδη μπορεί να έχουμε.

Οι εμμονές μπορεί να μας δημιουργούν άγχος, απογοήτευση, θλίψη και στεναχώρια, απαισιοδοξία και άλλα αρνητικά συναισθήματα και σκέψεις.

Ωστόσο, θα πρέπει να βρούμε και σε τι μας εξυπηρετούν αυτές οι εμμονές. Πόσο σημαντικές τις θεωρούμε για τη ζωή μας; Θα μπορούσαμε να ζήσουμε χωρίς αυτές;

Οι συναισθηματικές εμμονές μπορεί να προκαλέσουν έντονο συναισθηματικό πόνο, ενώ μπορεί να οδηγήσουν σε σχέσεις εξάρτησης.

Οι συναισθηματικές εμμονές είναι ένας τρόπος να απασχολήσουμε το μυαλό μας, να μην βλέπουμε άμεσα αυτά που μας αγγίζουν πιο πολύ και δεν αντέχουμε να έρθουμε αντιμέτωποι.

Μέσα από τη συναισθηματική εμμονή μειώνουμε την ενασχόληση με τον εαυτό μας και τον πείθουμε ότι δεν είναι μόνος, έχουμε και το αντικείμενο της εμμονής.

Αν πρόκειται για μια συναισθηματική εμμονή είναι σαν να ζούμε μαζί με το πρόσωπο που αποτελεί το αντικείμενο της εμμονής μας και διαιωνίζουμε μια ήδη υπάρχουσα εξάρτηση ή ωθούμαστε στη διαμόρφωση μιας νέας εξάρτησης.

Με τις εμμονές συσσωρεύουμε συναισθήματα και σκέψεις, χωρίς να υπάρχει διέξοδος ή τρόπος εκτόνωσης.

Είναι ένας συναισθηματικός πόνος, που μας κάνει να υποφέρουμε, χωρίς να ξέρουμε πώς να απαλλαγούμε...

Πρώτα όμως θα πρέπει να σκεφτούμε αν και πόσο μπορούμε να φανταστούμε τη ζωή μας χωρίς αυτές τις εμμονές.

Αν πάρουμε την απόφαση ότι θέλουμε να απαλλαγούμε από τις εμμονές που κυριεύουν τη σκέψη και τη ζωή μας θα πρέπει πρώτα να πάρουμε την ευθύνη για αυτή την κατάσταση, αλλά και την ευθύνη για τη ζωή μας.

Είναι προτιμότερο να βιώσουμε τη μοναξιά και να νιώσουμε λύπη για τα προβλήματά μας, παρά να βρισκόμαστε σε μια αδιέξοδη κατάσταση, που εναποθέτουμε την ενέργειά μας και τα συναισθήματά μας σε μη υπαρκτά πράγματα και μη υπαρκτά στη ζωή μας πρόσωπα.

Ας αποσπάσουμε την προσοχή μας σε άλλα πράγματα ή δραστηριότητες και κάθε φορά που σκεφτόμαστε ότι δεν πρόκειται ποτέ να γίνει αυτό, ας πείσουμε, επιτέλους, τον εαυτό μας ότι από εμάς εξαρτάται...

Από εμάς εξαρτάται πόσο εξαρτημένοι και με εμμονές θέλουμε να ζήσουμε την υπόλοιπη ζωή μας...

Ο πόνος ως έλξη στο ερωτικό πάθος

Ξέρεις τι είναι προδοσία; Η ανάγκη φυγής που κυριεύει κάθε σώμα καθηλωμένο στην ίδια κουραστική στάση όπως είναι η στάση της πίστης, η στάση της αγάπης μπροστά σ’ ένα παράθυρο αμετακίνητο με μόνη θέα νύχτα μέρα καρφωτή στα μάτια την ανυπόφορη αντηλιά του εαυτού της.

Εάν τα βιώματά δυο ανθρώπων χάραξαν με δραματικό τρόπο τα ίχνη τους στον ψυχισμό τους και δεν έχουν αντιμετωπίσει τα συναισθήματά τους, στο βλέμμα του άλλου παρατηρούν το όμοιο που τούς ελκύει, το οποίο το ακολουθούν εκστασιασμένοι, ενώ μέσα τους πυροδοτούνται συναισθήματα που τους διαπερνά η ένταση τους. Εκείνο που σιγοκαίει στην ψυχή τους ενός μοιάζει με τις πύρινες φλόγες του άλλου, που γλύφουν ανατριχιαστικά την ύπαρξη τους. Και ενώ η ένωση τους απειλεί να τους κατακάψει, προσκαλούνε ο ένας τα συναισθήματά του άλλου να αγκαλιαστούν μεταξύ τους, μήπως από την ένωση προκύψει μια σύνθεση που, αν και απανθρακωμένη, μπορεί να τους επιστρέψει τον εαυτό τους, εξαγνισμένο από συναισθήματα που καταβάλλουν την ύπαρξή τους.

Στην πραγματικότητα εκείνο που τους καλεί, είναι το τραύμα του που μοιάζει τόσο με το δικό τους και η οικειότητα τους συνεπαίρνει και ενώ το ονομάζουν πάθος, εκείνο είναι μια νοσηρή εξάρτηση που μεταμφιέζεται για να βρει το χώρο της στο λειμώνα της ψυχής τους και να τραφεί από τα πρόσωπα που τη συντηρούν. Η εξάρτηση τους κρατά έγκλειστους της παραπλανώντας τους, αδειάζοντάς τους από ζωή.

Πιστεύουν πως εκείνος, που πονά το ίδιο, θα σεβαστεί τις δικές τους πληγές και θα τις φροντίσει, ώστε να απαλλαγούν από τη φθορά που σιγά – σιγά ακρωτηριάζει τη διάθεση τους για ζωή. Φαντάζονται πως περνώντας μέσα από μια καρδιά που δονείται στους ίδιους παλμούς οδύνης με τους δικούς τους, θα ανακουφιστούν τα τραύματα τους. Η ομοιότητα τους καθησυχάζει παραπλανητικά, γιατί νομίζουν πως εκείνος που στο βλέμμα του βλέπουν τον εαυτό τους θα επικοινωνήσει με την οδύνη τους, θα σκύψει στις πληγές τους και εκείνες στο θωπευτικό του βλέμμα θα βρουν την ίαση τους.

Το παιδί μέσα τους που πονά, αμφιβάλλει, ανησυχεί και δεν εμπιστεύεται πως έχει τις δεξιότητες να χαράξει την πορεία του στη ζωή, ενώνεται ασφυκτικά με τον άνθρωπο που η ματιά του θα δεχτεί την προσκόλληση του, που τα χνάρια του είναι όμοια με τα δικά του∙ τα ακολουθεί ακόμα κι αν κάποιες φορές πατά πάνω τους, απορροφάται από αυτά και χάνει τα δικά του ίχνη.

Αποζητούν την ένωση μαζί του, γιατί η καρδιά τους σκιρτά στην ομοιότητα που βλέπουν στο βλέμμα εκείνο που η αναλαμπή του τούς προσκαλεί γοητεύοντάς τους. Εθισμένοι στον πόνο αδυνατούν να παρατηρήσουν τις ατέλειες του άλλου. Τα ρήγματα του που γίνονται χαράδρες και τους κατακρημνίζουν, προκαλούν έλξη πάνω τους και δεν τους αντιστέκονται. Γοητεύονται από το χείμαρρο που ξεχειλίζει με άναρχο τρόπο και τους γοητεύει παρασέρνοντας τους σε κάτι που το παραφράζουν ως γοητεία, ενώ στην πραγματικότητα είναι οι ασκοί του Αιόλου που έχουν ανοίξει παρασέρνοντας τους στο γνώριμο και ανατριχιαστικά οικείο. Σαν να ασκεί όλη αυτή η συνήθεια μια μεθυστική γοητεία, όπου τους αποπλανάει και ναρκωμένοι του παραδίνονται, ακόμα κι αν καραδοκεί ο όλεθρος να τους συντρίψει, μέσα στη δίνη μιας επανάληψης.

Ένα ακάνθινο στεφάνι γίνεται η θυσία τους, όπου της παραχωρούν όλο τους τον εαυτό, στην προσπάθεια τους να προσφερθούν σαν λύτρωση, για να απελευθερωθούν από τη σκλαβιά τους, αλλά εκείνη τους βυθίζει όλο και περισσότερο στα έγκατα της και αδύναμοι να βρουν την έξοδο, την επιλέγουν στις αδέξιες τους αναζητήσεις, όπου το λάθος γυρεύει εσφαλμένα το λάθος για να γιατρευτεί.

Είναι τόσο δύσκολο να αποδεχτούν την αντάμωση με έναν άνθρωπο που η διαφορετικότητά του θα αποτελέσει το ξάνοιγμα στην ελευθερία τους. Η αποδοχή μιας υγιούς σχέσης, όπου θα αισθάνονται ο εαυτός τους και όχι ένα ξέφτι που προσπαθούν να γίνουν κεντίδι στο βλέμμα του άλλου, για να πάρουν σχήμα και να μορφοποιήσουν τον εαυτό τους, μοιάζει με όνειρο τόσο μακρινό και επομένως απροσπέλαστο. Ο εγκλωβισμός τους, ο οποίος έχει γίνει πλέον εθισμός για εκείνους και ψυχικό δέρμα όπου κουλουριάζονται παλινδρομώντας, πισωγυρίζοντας στα στρωσίδια τους αδύναμοι να μεγαλώσουν, τούς στερεί τη δυνατότητα να αποδεχτούν την ελευθερία που θα μπορούσε να τούς λυτρώσει.

Η μακροχρόνια παραμονή σε εικόνες, που τους προσδιόρισαν, τούς κράτησαν αιχμάλωτο σε στρώματα πάγου και έπλασαν μια εικόνα που τούς συνοδεύει πλέον, όπου ράθυμα την πελεκάνε, σύμφωνα με το σχήμα που φαντασιώνονται πως έχει, επηρεασμένοι από τα μηνύματα όπου τους έχουν στείλει.

Πώς να στραφούν λοιπόν σε κάτι διαφορετικό από εκείνο που πιστεύουνε για τον εαυτό τους, πως να το αναγνωρίσουν και να το εκτιμήσουν, όταν η ματιά τους είναι συνηθισμένη στα μουντά χρώματα της απουσίας, της εγκατάλειψης, της προδοσίας; Παραμένουν στη σκιά της ζωής τους, βαδίζουν σε γνώριμα εδάφη, σε ακτίνες περιορισμένες, γιατί μια σιδερόφραχτη πύλη τους περιορίζει να κινούνται σε αυτό που η φυλάκιση τους ορίζει. Πώς να αναζητήσουν μια σχέση που ένας ούριος άνεμος υποβοηθά την ελευθερία και την αλλαγή, όταν η καθήλωση τούς κρατά αιχμάλωτούς της;

Η ώριμη σχέση υποστηρίζεται από ανθρώπους που εκτιμούν τον εαυτό τους, που σέβονται τις επιθυμία τους και την στρέφουν εκεί που υπάρχει παρουσία, αποδοχή, κατανόηση, επιθυμία για ανταπόκριση. Δυο άνθρωποι όμως οι οποίοι κουβαλούν τα τραύματα τους δε μπορούν να υποστηρίξουν μια ώριμη πλεύση. Συναντούν ανθρώπους, λοιπόν, όπου αυτό που τους ενώνει μαζί τους είναι και αυτό που τους χωρίζει από την αρχή. Τα τραύματα και των δυο τους και η φθοροποιός δράση τους στον ψυχισμό τους έχουν αλλοιώσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους τόσο, ώστε επειδή δεν μπορούν να διαχειριστούν την ένωση ώριμα, η σχέση μετατρέπεται σε ένα ανταγωνισμό δυο παιδιών που συναγωνίζονται το ίδιο παιγνίδι θέλοντας το ο καθένας για τον εαυτό του.

Ζητούν μια θέση στην καρδιά του άλλου πεισματικά με θράσος και θυμό προσδοκώντας πως έτσι θα διεκδικήσουν μια θέση στη ζωή, πως θα τους δοθεί ένας ρόλος, τον οποίο είχαν στερηθεί από παιδιά. Στρέφονται ο ένας στον άλλον με απαίτηση, με προσδοκία, προκειμένου να τους παραχωρηθούν τα πάντα, ώστε να κερδίσουνε την μάχη με τη ζωή, αυτήν που στερηθήκαν μεγαλώνοντας και φαντασιώνονται πως ο έρωτας θα γίνει το κατώφλι που θα τους βοηθήσει μαγικά να δρασκελίσουν την παιδική τους ηλικία και να κατακτήσουν επιτέλους την πολυπόθητη χαρά.

Κρύβουν τη θλίψη που νιώθουμε, νομίζοντας πως δε θα διαφανεί και ενώ εκείνη μεσουρανεί, τη μεταμφιέζουν σε ένα συναίσθημα με αποκριάτικη φορεσιά, για να ξεγελαστούν, ενώ η μάσκα που φορούν καθορίζει τις αντιδράσεις τους στη σχέση, οι οποίες γίνονται απρόβλεπτες και παρορμητικά εξακοντίζουν τα βέλη τους απροειδοποίητα κάθε φορά που αισθάνονται πως το αποτέλεσμα δε δικαιώνει τις προσδοκίες τους, να εξαφανίσουν με μαγικό τρόπο το βαρύ συναίσθημα που νιώθουν.

Απαιτούν ο ένας από τον άλλον να γίνει ένα καλούπι για να διαμορφώσουν τον εαυτό τους, αυτόν που στερηθήκαν όταν κοίταξαν στο βλέμμα σημαντικών ανθρώπων στη ζωή τους και κουλουριάστηκαν στην απουσία της αντανάκλασης. Ελπίζουν πως θα μπορέσουν να διαμορφώσουν μια σταθερή εικόνα για τον εαυτό τους, για να πάψει να είναι πλέον τόσο εύθραυστη η παράσταση που έχουν για τον εαυτό τους, ευάλωτη και ευεπίφορη στα μηνύματα που δέχεται από τους άλλους. Επιζητούν από τη σχέση να γίνει το μέσο, ώστε να πάψουν να μεταμορφώνονται σε μαριονέτες που τα νήματα των άλλων τούς κάνουν να κινούνται σύμφωνα με τις διαθέσεις τους, και να μην τους παραχωρούν πλέον την άδεια να παριστάνουν τον γλύπτη, σμιλεύοντας την μορφή τους σύμφωνα με τη δική τους διάθεση.

Γυρεύουν ένα νήμα σταθερό να τους συγκρατήσει, ώστε να πλέξουν τον εαυτό τους, για να πάψουν να αιωρούνται σε ανώφελους προσδιορισμούς, σε αδιέξοδους μονόδρομους. Αποζητούν ένα χάδι τρυφερότητας για τα τραύματά τους, ώστε να πάψει να επικρέμεται συνεχώς πάνω τους μια οργή που προσδοκά μια τιμωρία, επειδή η εικόνα τους δε συμφωνεί με αυτό το ιδανικό μοντέλο που έχουν πλάσει στη φαντασία τους. Απαιτούν δεν αγαπούν, ζητούν επίμονα να τους προσφερθεί μια αγάπη που δεν την γνώρισαν, κοιτάνε ο ένας τον άλλον χωρίς να βλέπουν στην αγάπη, αλλά στην ανάγκη τους προσδοκώντας από εκείνον και όχι επιθυμώντας τον.

Εκείνο που αναζητούν είναι η γιατρειά τους, λησμονούν όμως πως ο δρόμος που θα τους οδηγήσει στον εαυτό τους, ώστε να ξεφύγουν από τις λάθος πορείες που τους οδήγησε η εσφαλμένη αντίληψη για τον εαυτό μας, είναι η δική τους προσπάθεια να σκύψουν στα πονεμένα κομμάτια του εαυτού τους και να τα αρμολογήσουν, ώστε από τη σύνθεση να προκύψει ένας υγιής ώριμος εαυτός που θα αναζητήσει τον άνθρωπο ο οποίος χαρακτηρίζεται από ωριμότητα, από συνέπεια, από ευθύνη.

Εκείνο που τους κάνει να καταφεύγουν σε εκείνον που η ένωση μαζί του δονεί επώδυνα συναισθήματα, είναι ότι δεν εμπιστεύονται τον εαυτό τους πως μπορούν να βρουν την έξοδο στις πληγωμένες τους αναζητήσεις και αποζητούν από εκείνον, που η ομοιότητα του τούς υπόσχεται μια ψεύτικη ασφάλεια, να γίνει ο οδηγός τους. Δυσκολεύονται να ανατρέξουν στην πηγή του εαυτού τους, να αντλήσουν ικανοποίηση από εικόνες που τους ξεδίψασαν στο πέρασμα του χρόνου και έθρεψαν την αυτοεκτίμησή τους.

Επιμένουν σε ανθρώπους που είναι βυθισμένοι στις δικές τους δυσκολίες, γιατί αρνούνται να απευθυνθούν στις παραστάσεις που έχουν από ανθρώπους που τους αγάπησαν βαθιά ή εκτίμησαν ολάκερο το είναι τους. Η μειωμένη εμπιστοσύνη τούς κάνει να παραβλέπουν τις επιτυχίες τους, γιατί η ικανοποίηση που άντλησαν από εκείνες δεν αφήνουν να φτάσει στην ψυχή τους. Επιτρέπουν σε αρνητικά μηνύματα να τους επηρεάζουν και κάποιες φορές να τους προσδιορίζουν, γιατί δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη να αφουγκραστούν τα θετικά μηνύματα και να επιτρέψουν στις δονήσεις τους να τους διαπεράσουν ψυχικά. Εξαρτιόνται από την επιβεβαίωση ανθρώπων που δεν μπορούν να δουν πέρα από τις δικές τους δυσκολίες και αποζητούν από εκείνους μιαν αγάπη που αδυνατούν να τους την προσφέρουν.

Η εικόνα που σχημάτισαν για την αγάπη από παιδιά έχει μέσα της διλήμματα, ερωτηματικά, απουσία, ελλιπή ανταπόκριση που δονούν στον ψυχισμό τους αμφιβολίες για την ικανότητά τους να αγαπούν και για αυτό δυσκολεύονται να αποχωρήσουν από σχέσεις, όπου η οδύνη πρωτοστατεί. Οι ανασφάλειες τους τούς δυσκολεύουν να συγκρουστούν με το μοντέλο, στερημένο από αγάπη που έχει διαμορφωθεί στη σκέψη τους, και να αρχίσουν από σιγά – σιγά να σμιλεύουν ένα νέο, εμποτισμένο με αγάπη από τους ανθρώπους που η απλοχωριά της καρδιάς τους τούς επιτρέπει να τους αγαπήσουν.

Η υγιής σχέση, εκείνη που ξεδιψά τη ζωή μας, είναι μια σχέση που η αναπαράστασή της ομορφαίνει την ζωή μας. Όταν νιώθουμε πλέρια το νόημα της ζωής να περιτυλίγει την ύπαρξη μας, τότε ανταμώνουμε ανθρώπους όπου η ομοιότητα με εκείνους μας συμπληρώνει αρμονικά και η ένωση μαζί τους πλουτίζει την ψυχή μας.

Για να επιτευχθεί όμως αυτό, χρειάζεται να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας και να γιατρέψουμε τις πληγές μας, ώστε θεραπευμένοι να καταφύγουμε στον άνθρωπο μας ξεδιπλώνοντας στην καρδιά του το αίτημά μας που θα είναι μια επιθυμία αγάπης. Δεν θα έχουμε ανάγκη τον ίδιο να επουλώσει τα τραύματά μας, αλλά η ώριμη αγάπη, η υπεύθυνη δέσμευση θα γεμίσει την ύπαρξή μας από χαρά και ζωή.

«Ανοιχτοί λογαριασμοί»… όταν το παρελθόν παρεμποδίζει το παρόν

Τον όρο «ανοιχτοί λογαριασμοί» ή «μισοτελειωμένες υποθέσεις» τον δημιούργησαν οι Perls, Hefferline και Goodman (1951) από την «αρχή της συμπληρωματικότητας» της ψυχολογίας Gestalt. Σύμφωνα με αυτή, όταν αντιλαμβανόμαστε ένα σχήμα που δεν έχει ολοκληρωθεί, ο νους προσπαθεί να το τελειοποιήσει και να το δει ολοκληρωμένο.

Σε αντιστοιχία με αυτό, οι ανολοκλήρωτες εμπειρίες και τα συναισθήματα επιμένουν στη μνήμη μας ζητώντας την ολοκλήρωσή τους. Οι ανολοκλήρωτες εμπειρίες αφορούν στις ανάγκες που δεν έχουν ικανοποιηθεί καθώς και σε συναισθήματα που δεν έχουν εκφραστεί και τα οποία συνδέονται με αναμνήσεις του παρελθόντος. Οι μισοτελειωμένες υποθέσεις είναι, με άλλα λόγια, η παρεμπόδιση ενός συναισθήματος που βιώθηκε μια ή περισσότερες φορές στη διάρκεια μιας σχέσης. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να είναι γεγονότα της παιδικής ηλικίας, μη ικανοποιητικές γονικές σχέσεις, απώλειες, τραύματα ή ακόμη και η μη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ατόμου.

Ο τερματισμός μιας σχέσης λόγω αιφνιδιαστικού θανάτου, διαζυγίου ή χωρισμού προκαλεί συχνά ανοιχτούς λογαριασμούς. Στις περιπτώσεις αυτές, τα άτομα ή δεν πενθούν, ή αποφεύγουν να τελειώσουν τη σχέση και να την αποχαιρετίσουν. Αγνοούν τα δυσάρεστα συναισθήματα τα οποία τότε κρύβονται από κάτω. Αυτό καταλήγει σε άλυτα συναισθήματα και ανεκπλήρωτες ανάγκες. Ο ανοιχτός λογαριασμός στερεί, τελικά, από τα απαραίτητα κίνητρα για να ασχοληθεί κανείς με άλλες δραστηριότητες, θολώνοντας την παρούσα εμπειρία και εμποδίζοντας την επένδυση ενέργειας σε τωρινά γεγονότα.

Ο θυμός και η δυσαρέσκεια είναι τα πιο συχνά και ουσιαστικά συναισθήματα που δεν εκφράζονται. Οι συνέπειες των ανοιχτών λογαριασμών, καθώς και τα συναισθήματα που δεν έχουν εκφραστεί, συχνά μπλοκάρονται στο σώμα και έχουν ως αποτέλεσμα κάποιο σωματικό σύμπτωμα. Το άτομο, που δεν έχει καλύψει την ανάγκη του, προσπαθεί ξανά και ξανά να την καλύψει. Αυτός ο καταναγκασμός της επανάληψης δείχνει ότι μια μισοτελειωμένη υπόθεση του παρελθόντος, παραμένει ανοιχτή και ανολοκλήρωτη στο παρόν. Οι καταναγκαστικές επαναλήψεις είναι οι έντονες προσπάθειες του ατόμου να λύσει σημαντικά προβλήματα της ζωής του.

Ως εκ τούτου, ο οργανισμός προσπαθεί ξανά με την ίδια παγιωμένη στάση, με το ίδιο μοτίβο συμπεριφοράς. Δυστυχώς, καθεμιά από αυτές τις προσπάθειες αποτυγχάνει και το άτομο ολοκληρώνει επανειλημμένα ένα διαστρεβλωμένο κύκλο, γι’ αυτό και παραμένει ανικανοποίητο. Υπάρχει, δηλαδή, μια «θλιβερή κυκλικότητα» που προκαλεί συναισθήματα ματαίωσης και πόνου. Έτσι, ενώ το παρελθόν είναι παρελθόν, με τους ανοιχτούς λογαριασμούς κουβαλάμε ένα μεγάλο μέρος του στο τώρα…

Το να ξυπνάμε κάθε πρωί είναι ένα δώρο

Η θετική σκέψη είναι σημαντική για την ευδαιμονία μας. Το να σκεφτόμαστε τη θετική πλευρά των πραγμάτων μας βοηθάει στο να είμαστε περισσότερο αισιόδοξοι για τη ζωή.

Απέναντι από την θετική σκέψη βρίσκεται η αρνητική, η απαισιοδοξία που νιώθουμε κάθε φορά που κάτι μας πηγαίνει στραβά.

Είναι η μιζέρια, η γκρίνια ότι τίποτα δεν μας πηγαίνει σωστά και η αίσθηση ανημπόριας - αβοηθησίας. Κανένας δεν μπορεί να μας βοηθήσει…

Στο μυαλό μας κυριαρχεί μία άρνηση για το οτιδήποτε, μία απελπισία.

Βρισκόμαστε λοιπόν σε μία συνεχή διαμάχη, μία συνεχή πάλη με τον εαυτό μας.

Από τη μία οι θετικές και καλές σκέψεις και από την άλλη οι αρνητικές και κακές σκέψεις.

Σαφώς και δεν μπορούν να είναι όλα ρόδινα στη ζωή μας αλλά για να σκεφτούμε πως θα ήταν η ζωή μας και η καθημερινή μας ρουτίνα αν δεν υπήρχε η αγάπη, η στοργή, το χαμόγελο και η αισιοδοξία…; Σαφώς όλα θα ήταν μαύρα και απαισιόδοξα !

Ας μιλήσουμε λοιπόν για τη θετική ψυχολογία και για κάποιες αυτονόητες αλλά τόσο σημαντικές έννοιες που χωρίς αυτές δεν νοείται η ευτυχία.

1. Η ύπαρξή μας ως άτομα θεωρείται από τους περισσότερους αυτονόητη… Είναι το πιο πολύτιμο αγαθό. Το να ζούμε, να αναπνέουμε, να ξυπνάμε κάθε πρωί είναι ένα δώρο. Ας μην ξεχνάμε ότι δεν θα ζήσουμε αιώνια, πρέπει να αδράξουμε το κάθε λεπτό της μέρας μας και να το αξιοποιούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Το μυστικό είναι να απολαμβάνουμε την κάθε στιγμή …

2. Η ελευθερία της έκφρασης -του λόγου, των συναισθημάτων- είναι επίσης πυλώνας της ευτυχίας, χωρίς αυτήν ζεις όπως θέλουν οι άλλοι.

3. Τέλος, η αγάπη που δεχόμαστε από τους ανθρώπους που αγαπάμε και τους το ανταποδίδουμε είναι ωφέλιμη και ευεργετική για την ευτυχία μας. Με την αγάπη μπορούμε να καταπολεμήσουμε όλες τις κακουχίες της ζωή μας ή ακόμη και κάτι άσχημο να συμβεί μας βοηθάει να το ξεπεράσουμε και να σταθούμε πάλι στα πόδια μας.

Το πόσο αισιόδοξα θα ζήσουμε τη ζωή μας βέβαια εξαρτάται και από εμάς.

Εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τις επιλογές μας, εμείς είμαστε οι εμπνευστές και οι δημιουργοί του έργου μας.

Το μυστικό της ευδαιμονίας μας λοιπόν είναι η θετική σκέψη που πηγάζει από μέσα μας…

Η «τυραννία» του επείγοντος: Πώς μπορούμε να διακρίνουμε τα σημαντικά από τα ασήμαντα

Το να μάθουμε ν’ ακούμε τον εαυτό μας σημαίνει και ότι δεν υποκύπτουμε στη δικτατορία του επείγοντος. Όλοι το ξέρουμε αυτό: από έλλειψη χρόνου, από φόβο μην καθυστερήσουμε, σε κατάσταση στρες, λειτουργούμε με τρόπο απότομο, βιαστικό. Υποκύπτουμε σ’ αυτόν που μας πιέζει περισσότερο, σ’ αυτόν που φωνάζει δυνατότερα, σαν να είμαστε απόντες από τον εαυτό μας.

Έτσι δεν καταφέρνουμε να τον ακούσουμε. Ένας από τους τρόπους να βγούμε από την τυραννία του επείγοντος είναι να μπορούμε να ξεχωρίζουμε το επείγον από το σημαντικό. Πολλά πράγματα είναι επείγοντα, δεν είναι όμως όλα σημαντικά.

Το απλό γεγονός ότι πρέπει να εντοπίσουμε αυτόν τον διαχωρισμό είναι μερικές φορές απελευθερωτικό, ενώ δεν μας εμποδίζει να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που έχουμε να κάνουμε σε περιορισμένο χρόνο. Πόσα στελέχη, που υφίστανται διαρκή πίεση λόγω του επείγοντος, τελικά χάνουν την εμπιστοσύνη στην κρίση τους;

Αντιμέτωποι με τη συνεχή ροή των απαιτήσεων, που η καθεμία είναι πιο επείγουσα από την άλλη, μπορούμε να θέσουμε το εξής απλό ερώτημα: ναι, είναι επείγον, όμως είναι σημαντικό; Αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό στην επαγγελματική πρακτική μας είναι να κάνουμε καλά αυτό που έχουμε να κάνουμε, εκπληρώνοντας την αποστολή την οποία έχουμε αναλάβει.

Στη συνέχεια, μπορούμε να προσπαθήσουμε να ικανοποιήσουμε την επείγουσα απαίτηση κάποιου συνεργάτη ή ανώτερου, δυναμωμένοι με μια καινούρια εσωτερική ελευθερία. Είναι πιθανόν αυτός ο συνεργάτης ή ανώτερος να έχει και ο ίδιος μεγάλο στρες, με αποτέλεσμα να μας πιέζει υπερβολικά ή να μας ζητάει κάτι εκτός των αρμοδιοτήτων μας. Εμείς οφείλουμε να συνεχίσουμε να διακρίνουμε τα σημαντικά ώστε να εκπληρώσουμε σωστά την αποστολή μας.

Μπορούμε, επίσης, να δώσουμε σ’ αυτόν τον διαχωρισμό ανάμεσα στο επείγον και στο σημαντικό μια πιο ευρεία έννοια, όχι μόνο σε επαγγελματικό επίπεδο. Είναι σημαντικό τα παιδιά μας να τα πηγαίνουν καλά, να είναι ευτυχισμένα, είναι σημαντικό ν’ απαλλαγούμε από τα δράματα της ύπαρξης και να μάθουμε να επωφελούμαστε από αυτά. Ακόμα κι αν τρέχουμε πανικόβλητοι στο γραφείο, θα ξέρουμε ότι το σημαντικό είναι αλλού: βιαζόμαστε, χωρίς όμως να υποκύπτουμε στη λογική του επείγοντος.

Από αυτή τη συνείδηση του διαχωρισμού ανάμεσα στο επείγον και στο σημαντικό αποκτούμε την ικανότητα ν’ ακούμε τον εαυτό μας. Υποκύπτει στην «αλήθεια» της παράδοσης όπως άλλοι στην αλήθεια της θρησκείας. Λατρεύει το παρελθόν για να νιώθει αυτοπεποίθηση. Αντιλαμβάνεται μόνο αυτό που γεννιέται μέσα του, εδώ και τώρα, και το οποίο θα μπορούσε να έχει κυρίαρχη αξία.

Αν αυτές τις αλήθειες τις εδραίωσε η επιστήμη, αυτό δεν πρέπει να μας εμποδίζει να κατανοήσουμε πώς κατασκευάστηκαν. Το να μάθουμε ν’ ακούμε τον εαυτό μας σημαίνει ότι ενσωματώνουμε τη γνώση και φροντίζουμε να την αμφισβητούμε. Το να μάθουμε ν’ ακούμε τον εαυτό μας σημαίνει και ότι δεν υποκύπτουμε στη δικτατορία του επείγοντος.

Όλοι το ξέρουμε αυτό: από έλλειψη χρόνου, από φόβο μην καθυστερήσουμε, σε κατάσταση στρες, λειτουργούμε με τρόπο απότομο, βιαστικό. Υποκύπτουμε σ’ αυτόν που μας πιέζει περισσότερο, σ’ αυτόν που φωνάζει δυνατότερα, σαν να είμαστε απόντες από τον εαυτό μας. Έτσι δεν καταφέρνουμε να τον ακούσουμε.

Ένας από τους τρόπους να βγούμε από την τυραννία του επείγοντος είναι να μπορούμε να ξεχωρίζουμε το επείγον από το σημαντικό. Πολλά πράγματα είναι επείγοντα, δεν είναι όμως όλα σημαντικά. Το απλό γεγονός ότι πρέπει να εντοπίσουμε αυτόν τον διαχωρισμό είναι μερικές φορές απελευθερωτικό, ενώ δεν μας εμποδίζει να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που έχουμε να κάνουμε σε περιορισμένο χρόνο.

Πόσα στελέχη, που υφίστανται διαρκή πίεση λόγω του επείγοντος, τελικά χάνουν την εμπιστοσύνη στην κρίση τους; Αντιμέτωποι με τη συνεχή ροή των απαιτήσεων, που η καθεμία είναι πιο επείγουσα από την άλλη, μπορούμε να θέσουμε το εξής απλό ερώτημα: ναι, είναι επείγον, όμως είναι σημαντικό; Αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό στην επαγγελματική πρακτική μας είναι να κάνουμε καλά αυτό που έχουμε να κάνουμε, εκπληρώνοντας την αποστολή την οποία έχουμε αναλάβει.

Στη συνέχεια, μπορούμε να προσπαθήσουμε να ικανοποιήσουμε την επείγουσα απαίτηση κάποιου συνεργάτη ή ανώτερου, δυναμωμένοι με μια καινούρια εσωτερική ελευθερία. Είναι πιθανόν αυτός ο συνεργάτης ή ανώτερος να έχει και ο ίδιος μεγάλο στρες, με αποτέλεσμα να μας πιέζει υπερβολικά ή να μας ζητάει κάτι εκτός των αρμοδιοτήτων μας. Εμείς οφείλουμε να συνεχίσουμε να διακρίνουμε τα σημαντικά ώστε να εκπληρώσουμε σωστά την αποστολή μας.

Μπορούμε, επίσης, να δώσουμε σ’ αυτόν τον διαχωρισμό ανάμεσα στο επείγον και στο σημαντικό μια πιο ευρεία έννοια, όχι μόνο σε επαγγελματικό επίπεδο. Είναι σημαντικό τα παιδιά μας να τα πηγαίνουν καλά, να είναι ευτυχισμένα, είναι σημαντικό ν’ απαλλαγούμε από τα δράματα της ύπαρξης και να μάθουμε να επωφελούμαστε από αυτά.

Ακόμα κι αν τρέχουμε πανικόβλητοι στο γραφείο, θα ξέρουμε ότι το σημαντικό είναι αλλού: βιαζόμαστε, χωρίς όμως να υποκύπτουμε στη λογική του επείγοντος. Από αυτή τη συνείδηση του διαχωρισμού ανάμεσα στο επείγον και στο σημαντικό αποκτούμε την ικανότητα ν’ ακούμε τον εαυτό μας.

Καλύτερα να είσαι μόνος παρά να συμβιβάζεσαι με λιγότερα από όσα αξίζεις

«Κάποια μέρα κάποιος θα σε κοιτάξει με ένα φως στα μάτια του που δεν έχεις ξανά δει. Θα σε κοιτάξει λες και είσαι όλα όσα έψαχνε να βρει σε αυτόν τον κόσμο. Να το περιμένεις.»

Όλοι επιθυμούμε την αγάπη, την οικειότητα και την στοργή. Πρόκειται απλώς για την ανθρώπινη φύση και έτσι μερικές φορές δεν δεχόμαστε το είδος αγάπης που πραγματικά αξίζουμε και συμβιβαζόμαστε. Συμβιβαζόμαστε με λιγότερα από όσα αξίζουμε επειδή πιστεύουμε πως μια στάλα τρυφερότητας είναι καλύτερη από καθόλου.

Η αλήθεια είναι πως όχι. Δεν χρειάζεσαι κάποιον να γεμίσει την καρδιά σου, χρειάζεσαι το σωστό άτομο για να μοιραστείς την αγάπη σου. Υπάρχει διαφορά.

Ναι, κανείς δεν θέλει να είναι μόνος αλλά όταν συμβιβάζεσαι με το λάθος είδος αγάπης καταλήγεις να νιώθεις περισσότερη μοναξιά από όση ένιωθες στην αρχή. Και ακόμα χειρότερα, νιώθεις πως πρόδωσες την ψυχή σου.

Αν επιλέξεις να συμβιβαστείς με λιγότερα από όσα αξίζει η καρδιά σου θα καταλήξεις να νιώθεις πως έδωσες τον εαυτό σου για το τίποτα. Απλώς επειδή προσπαθούσες να γεμίσεις ένα κενό που μόνο η αγάπη προς τον εαυτό σου μπορεί να γεμίσει.

Δεν χρειάζεσαι κάποιον να σε επιβεβαιώσει ή να σε κάνει χαρούμενο/η, χρειάζεσαι να αγαπάς πρώτα τον εαυτό σου και μετά να μάθεις να αναγνωρίζεις ποιος πραγματικά αξίζει την καρδιά σου. Δεν μπορείς να εμπιστευθείς την ευτυχία σου στα χέρια κάποιου άλλου, δεν μπορείς να χαραμίσεις την ενέργεια σου σε κάποιον που δεν προσπαθεί καν να κερδίσει την αγάπη και την στοργή σου.

Το να είσαι μόνος/η είναι πολύ καλύτερο επειδή στο τέλος της ημέρας, ξέρεις πως ξόδεψες την ενέργεια σου φροντίζοντας την ψυχή σου και όχι για κάποιον που δεν σε εκτιμά.

Δεν θα ξέρεις πάντα αν το άτομο που επέλεξες να αγαπάς θα αξίζει. Αν συνειδητοποιήσεις πως δεν αξίζει, ίσως θα είναι δύσκολο να το τελειώσεις επειδή ήδη έχεις δεθεί μαζί του. Η σκέψη του να μείνεις μόνος/η σε τρομάζει αλλά η ειλικρινής αλήθεια είναι πως θα έπρεπε να ήταν πολύ πιο τρομακτικό το να αρνηθείς στον εαυτό σου όλα όσα αξίζεις.

Το να είσαι μόνος/η σου επιτρέπει να βρεις τον πραγματικό σου εαυτό. Όταν εστιάσεις πραγματικά στον εαυτό σου θα αποκτήσεις περισσότερη δύναμη, αυτοπεποίθηση και ανθεκτικότητα. Και τότε θα συνειδητοποιήσεις πως μπορείς να περιμένεις για το άτομο που θα αγαπήσεις. Γι' αυτόν τον άνθρωπο που θα σε εκτιμά και θα θέλει να αναπτυχθεί μαζί σου.

Βαθιά μέσα σου ξέρεις την αξία σου και το ποιες είναι οι ανάγκες σου. Μην σαμποτάρεις την ευτυχία σου επιτρέποντας σε σκάρτους ανθρώπους να έρχονται στην ζωή σου.

Ποτέ μην απολογηθείς για την ικανότητα σου να αγαπάς έντονα και βαθιά και που περιμένεις το ίδιο. Οτιδήποτε λιγότερο δεν θα πρέπει να είναι αποδεκτό.

Η έλλειψη μέτρου μάς σαγηνεύει αλλά επίσης μας καταστρέφει

Εδώ και πενήντα χρόνια ζούμε μια παράξενη περιπέτεια των ηθών: μια χειραφέτηση που απελευθερώνει και ταυτοχρόνως καταπιέζει.

Πολλά ταμπού έχουν ξεπεραστεί, καινούργιες επιταγές και απαιτήσεις έχουν συσσωρευτεί. Αυτές χαρακτηρίζονται από το ότι δεν απαγορεύουν κάτι· εκβιάζουν όμως πολλά και δημιουργούν μια συνεχή τάση μεγιστοποίησης. Πρέπει να απολαμβάνουμε περισσότερο, να αγαπάμε περισσότερο, να κερδίζουμε περισσότερο, να καταναλώνουμε περισσότερο, να στοχαζόμαστε περισσότερο, να παίζουμε περισσότερο, να ζούμε περισσότερο χωρίς νεκρούς χρόνους.

Σε όλα αυτά τα πεδία, η υπερβολή οφείλεται σε μια λογική του κέρδους που είναι γνώρισμα του συστήματος της αγοράς.

Παντού οι θεωρητικοί του παροξυσμού μετράνε, θα έλεγε κανείς, με το “παροξυσμόμετρο”.

Παράξενη αυτή η ατυχία για τη γενιά μας, που παρασύρθηκε από το μυθιστορηματικό στοιχείο της ζωής, που αγάπησε τη δικαιοσύνη για να διαπιστώσει – λίγο αργά – ότι οι επαναστατικές λέξεις – ο πυρετός στο αίμα, η ένταση, η έκσταση – έγιναν διαφημιστικά συνθήματα και ότι ο ηδονισμός εξελίχθηκε στο έσχατο στάδιο του καπιταλισμού.

Αυτό που πρέπει να επινοήσουμε σήμερα είναι ένας ηδονισμός μη αγοραίος, που περικλείεει την έκπληξη, την ισορροπία, τη σκέψη και το μέτρο και που είναι κατ’ αρχήν μια τέχνη της ζωής ανάμεσα σε άλλες και όχι αυτοσκοπός.

Καλούμαστε λοιπόν διαρκώς να μην είμαστε ικανοποιημένοι από όσα αισθανόμαστε και να πρέπει να προχωρούμε πιο πέρα.

Αυτή η έλλειψη μέτρου μάς σαγηνεύει αλλά επίσης μας καταστρέφει, δηλητηριάζει τις μικρότερες χαρές μας, μας παραδίδει σε μια αχόρταγη αναζήτηση. Η αντίσταση σ’ αυτές τις πλάνες πρέπει να γίνει η φρόνηση του σήμερα.

Μια αχαλίνωτη απελευθέρωση αντιφάσκει εξαρχής και στήνει το σκηνικό της ίδιας της της ήττας: χρειάζονται λοιπόν όρια.

Στις εποχές της λογοκρισίας των ηθών πρέπει να υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα στην επιθυμία, στις εποχές της “επιτρεπτικότητας” πρέπει να υπερασπιζόμαστε την αρχή της ευγένειας και της ευπρέπειας.

Εφόσον η κοινωνία έπαψε να μας περιορίζει αλλά επιμένει να μας χειρίζεται, ο καθένας μας πρέπει να τοποθετήσει τους κανόνες του.

Τα καλύτερα όπλα μας είναι η επιείκεια και η αβρότητα: να συγχωρούμε τις αδυναμίες των άλλων και να μην πληγώνουμε εκείνους που αγαπάμε.

Ας τους αφήσουμε να ζουν τη ζωή τους κι ας μας δέχονται κι εκεινοι όπως είμαστε.

Αυτό σημαίνει γλυκύτητα της ζωής, τέχνη της διαβίωσης.

Το Beresheet που συνετρίβη στη Σελήνη άφησε πίσω του χιλιάδες σκληροτράχηλα βραδύπορα: Κι αν πετύχει το «πείραμα»;

Το όνειρο των αστροφυσικών και των αστροβιολόγων ανέκαθεν ήταν να μπορέσουν στο μέλλον κάποιους από τους πλανήτες και τους δορυφόρους (ουράνια σώματα που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από πλανήτες) του Ηλιακού μας Συστήματος, να τους μετατρέψουν σε βιώσιμα περιβάλλοντα για τον Άνθρωπο.

Κακά τα ψέματα μέχρι σήμερα μόνο η Γη έχει τις ιδανικές συνθήκες για την σωστή διαβίωση ενός είδους θηλαστικών που έχει ως βάση της βιολογίας του τον Άνθρακα.

Άρης, Τιτάνας και διάφορα άλλα ουράνια σώματα ναι μεν είναι στο «σωστό» μέγεθος αλλά απέχουν πολύ από το να χαρακτηριστούν ως «φιλικοί» ως προς τα ανθρώπινα όντα.

Όταν οι αστροναύτες επιστρέψουν στη Σελήνη υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να βρουν ζωή εκεί η οποία όμως θα έχει μεταφερθεί από τη Γη εξαιτίας του γεγονότος ότι το ιδιωτικό ρομποτικό ισραηλινό σκάφος Beresheet (Γένεση) που συνετρίβη στο φεγγάρι φέτος τον Απρίλιο, μετέφερ, μεταξύ άλλων, μία αποικία από τα πιο σκληροτράχηλα ζωάκια του πλανήτη μας, τα μικροσκοπικά βραδύπορα. Είναι πολύ πιθανό ότι χιλιάδες τέτοιοι οργανισμοί έχουν ήδη διασκορπιστεί στη Σελήνη.

Πρόκειται επί της ουσίας για ένα πείραμα Γεωμηχανικής (Terraforming) αφού έμβιοι οργανισμοί που επιβιώνουν σε έναν αφιλόξενο πλανήτη μπορούν στο μέλλον (υπό προϋποθέσεις) να μεταλλάξουν τον πλανήτη σε «βιώσιμο» τουλάχιστον για οργανισμούς που έχουν ως βάση τους την βιοχημεία του Άνθρακα.

Η βιοχημεία πάνω στην οποία στηρίζεται ένας οργανισμός έχει μεγάλη σημασία. Πολλοί αστροβιολόγοι θεωρούν ότι αν υπάρχει εξωγήινη ζωή αυτή θα μπορούσε να βασίζεται σε εντελώς διαφορετική βιοχημεία από την δική μας.

Το αμερικανικό Ίδρυμα Arch Mission, που έχει ως στόχο να δημιουργήσει «μπακ-απ» για την απειλούμενη στη Γη ζωή και το οποίο είχε φροντίσει τα βραδύπορα να συμπεριληφθούν στο Beresheet (μαζί με δείγματα ανθρώπινου DNA), ανακοίνωσε ότι πιθανώς αυτά είναι τα μόνα που έχουν επιβιώσει από την καταστροφική πρόσκρουση του σκάφους στην επιφάνεια της Σελήνης. «Το φορτίο μας πιθανώς είναι το μόνο πράγμα που επιβίωσε από εκείνη την αποστολή», δήλωσε ο ιδρυτής του Ιδρύματος, Νόβα Σπάιβακ, στο Wired.

Τα οκτάποδα βραδύπορα (γνωστά και ως «αρκούδες του νερού»), που έχουν μήκος από 0,05 έως 1,2 χιλιοστά, ανακαλύφθηκαν τον 18ο αιώνα και έκτοτε έχουν βρεθεί σχεδόν παντού στη Γη, από τις κορυφές των βουνών και τις ερήμους μέχρι μέσα σε λίμνες της Ανταρκτικής. Έχουν εντυπωσιάσει τους επιστήμονες με την αντοχή τους στις πιο ακραίες συνθήκες θερμοκρασίας (από μείον 200 έως 150 βαθμούς Κελσίου) και πίεσης, ακόμη και στο κενό και στην ακτινοβολία του διαστήματος, όπως έχουν δείξει πειράματα έξω από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Σε μεγάλο βαθμό η ανθεκτικότητα τους οφείλεται στην ικανότητα τους να συρρικνώνονται σαν μία μικρή αδρανής μπαλίτσα, μεταβάλλοντας τον μεταβολισμό τους και αποβάλλοντας σχεδόν όλο το νερό τους. Όταν ενυδατωθούν ξανά, ακόμη και μετά από δέκα χρόνια ύπνωσης, «ανασταίνονται» και αναπαράγονται κανονικά.

Αν, όντως, τα βραδύπορα άντεξαν την πρόσκρουση του Beresheet στη Σελήνη, μπορούν πιθανότατα να επιβιώσουν εκεί για πολλά χρόνια, αρκετά για να τα βρουν ίσως οι μελλοντικοί αστροναύτες. Όμως, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, θα είναι δύσκολο έως αδύνατο να επεκταθούν στο φεγγάρι λόγω της έλλειψης ατμόσφαιρας και υγρού νερού.

Η πιθανότητα επιβίωσης στη Σελήνη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν τη στιγμή της πρόσκρουσης τα βραδύπορα βρίσκονταν σε αδρανή ή όχι κατάσταση. Υπό κανονικές συνθήκες, θα ήταν εύκολο να σκοτωθούν και αυτά. Αν, όμως, βρίσκονται σε κατάσταση αδράνειας και αφυδάτωσης, κάλλιστα μπορεί να επιβίωσαν.

Πάντως, επειδή η Σελήνη θεωρείται ότι δεν έχει ζωή, η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA) δεν πολυσκοτίζεται -αντίθετα με την περίπτωση του Άρη όπου μπορεί να υπάρχει ζωή- αν οι άνθρωποι μεταφέρουν μικροοργανισμούς στο φεγγάρι.

Εάν ωστόσο καταφέρουν τα μικρά αυτά πλασματάκια και επιβιώσουν τότε θα είναι ένα πολύ καλό και επιτυχημένο πείραμα που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην περίπτωση του Άρη, του Τιτάνα, της Ευρώπης κ.α.

Με πάχος μόλις δύο ατόμων θεωρείται ο πιο λεπτός χρυσός στον κόσμο

Επιστήμονες στη Βρετανία δημιούργησαν μια νέα μορφή χρυσού που είναι η πιο λεπτή στον κόσμο, με πάχος μόλις δύο ατόμων. Το νέο υλικό μπορεί μελλοντικά να έχει μια ευρεία γκάμα εφαρμογών στην ιατρική, στις ηλεκτρονικές βιομηχανίες, καθώς και ως καταλύτης για την επιτάχυνση των χημικών αντιδράσεων σε πολλές βιομηχανικές διαδικασίες.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λιντς, με επικεφαλής τον καθηγητή Στέφεν Έβανς, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Advanced Science», πέτυχαν να δημιουργήσουν χρυσό πάχους μόνο 0,47 νανομέτρων (δισεκατομμυριοστών του μέτρου), ένα εκατομμύριο φορές πιο λεπτό από ένα νύχι ανθρώπινου δάχτυλου.

Το υλικό θεωρείται δισδιάστατο (2D), καθώς αποτελείται από μόνο δύο στρώματα ατόμων, το ένα πάνω στο άλλο. Όλα τα άτομά του είναι επιφανείας και ορατά, με άλλα λόγια το νέο υλικό δεν έχει καθόλου άτομα εσωτερικά, που δεν φαίνονται. Επειδή ακριβώς όλα τα άτομα του νέου νανοχρυσού είναι επιφανειακά και άρα συμμετέχουν στη χημική διαδικασία της κατάλυσης, αυτή είναι πολύ πιο αποτελεσματική.

 

Οι δοκιμές έδειξαν ότι το νέο υπέρλεπτο μέταλλο είναι δέκα φορές πιο αποτελεσματικό ως καταλύτης, σε σχέση με τα σήμερα χρησιμοποιούμενα νανοσωματίδια χρυσού, που είναι τρισδιάστατα υλικά (3D), με την πλειονότητα των ατόμων τους κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια.

«Η βιομηχανία θα μπορεί να παίρνει το ίδιο αποτέλεσμα, χρησιμοποιώντας μια μικρότερη ποσότητα χρυσού, κάτι που έχει οικονομικά πλεονεκτήματα, από τη στιγμή που μιλάμε για ένα πολύτιμο μέταλλο», δήλωσε ο Έβανς.

Μεταξύ άλλων, ο νέος νανοχρυσός μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία τεχνητών ενζύμων, που θα αξιοποιηθούν σε ιατρικά διαγνωστικά τεστ-εξπρές, καθώς επίσης να χρησιμοποιηθεί σε συστήματα καθαρισμού του νερού, σε εύκαμπτες ηλεκτρονικές και διαφανείς οθόνες και σε άλλες εφαρμογές.

Το πρώτο δισδιάστατο υλικό, το γραφένιο (από άτομα άνθρακα), είχε δημιουργηθεί στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ το 2004.