Και η απάντηση είναι πως, φυσικά, μπορεί να το επιχειρήσει. Μπορεί να οικοδομήσει έναν ολόκληρο εσωτερικό κόσμο γύρω από το φως, να κατοικήσει σε υψηλές ιδέες, να περιβληθεί με πνευματικά σύμβολα και να πείσει τον εαυτό του πως έχει υπερβεί εκείνο που στην πραγματικότητα δεν τόλμησε ποτέ να αντικρίσει. Μπορεί να μετατρέψει την πνευματικότητα σε ένα εκλεπτυσμένο καταφύγιο του εγώ, εκεί όπου ακόμη και η αναζήτηση της αλήθειας γίνεται το τελευταίο του τέχνασμα για να αποφύγει την αλήθεια.
Μα τότε δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία ουσιαστική μεταμόρφωση. Έχει απλώς αλλάξει το προσωπείο της πλάνης.
Διότι η αληθινή εσωτερική εργασία δεν αρχίζει εκεί όπου αισθανόμαστε ασφαλείς, αλλά εκεί όπου η ασφάλεια των ψευδαισθήσεών μας αρχίζει να καταρρέει. Δεν αρχίζει με την επιβεβαίωση όσων θέλουμε να πιστεύουμε για τον εαυτό μας, αλλά με την ανελέητη ειλικρίνεια απέναντι σε όσα φοβόμαστε να αναγνωρίσουμε.
Το μονοπάτι περνά μέσα από τις φοβίες μας, τις προσκολλήσεις μας, τις ανεκπλήρωτες ανάγκες, τις μάταιες επιθυμίες, τις ηδονές και τις σωματικές απολαύσεις που άλλοτε μας προσφέρουν παρηγοριά και άλλοτε γίνονται αλυσίδες που δεσμεύουν τη συνείδησή μας. Δεν πρόκειται να τις αποκηρύξουμε με μια επιφανειακή άσκηση άρνησης, ούτε να τις καταδικάσουμε στο όνομα κάποιας ανώτερης καθαρότητας. Πρόκειται να τις γνωρίσουμε, να διεισδύσουμε στην αιτία τους και να ανακαλύψουμε ποια αόρατη δύναμη τις κινεί μέσα μας.
Διότι εκείνο που δεν γνωρίζουμε μας κυβερνά, ενώ εκείνο που τολμούμε να αντικρίσουμε μπορεί, μέσα από τη συνειδητή εργασία, να πάψει να αποτελεί δεσμά μας.
Στην ερμητική παράδοση, το πρώτο μεγάλο μυστήριο της μεταμόρφωσης αποτυπώνεται στο Nigredo, το Μάυρο Έργο, στη μαύρη νύχτα της αλχημικής διεργασίας. Είναι η στιγμή κατά την οποία η παλαιά μορφή αρχίζει να αποσυντίθεται, τα ακατέργαστα στοιχεία αποκαλύπτονται και η φαινομενική τάξη επιστρέφει στο αρχέγονο χάος από το οποίο μπορεί να αναδυθεί μια νέα συνείδηση.
Το Nigredo δεν είναι απλώς μια περίοδος θλίψης ούτε μια δοκιμασία που πρέπει να υποστεί κανείς για να αποδείξει την αξία του. Είναι το σύμβολο της αναγκαίας συνάντησης με εκείνο που παραμένει αθέατο. Είναι η κάθοδος στον εσωτερικό τάφο, εκεί όπου οι βεβαιότητες του παλαιού εαυτού χάνουν την εξουσία τους και η ψυχή καλείται να διακρίνει την ουσία από το προσωπείο, το αληθινό από το επιθυμητό, το Είναι από την εικόνα που κατασκεύασε για να αντέξει τον κόσμο.
Η σήψη, η διάλυση και η αποσύνθεση συμβολίζουν εδώ τον θάνατο μιας παλαιάς εσωτερικής τάξης. Για να γεννηθεί κάτι ουσιαστικά νέο, δεν αρκεί να προσθέσουμε καινούργιες γνώσεις στην παλαιά μας συνείδηση. Χρειάζεται να εξετάσουμε εάν εκείνη η ίδια η συνείδηση, με τις πεποιθήσεις, τις προσδοκίες και τις κρυφές της επιδιώξεις, αποτελεί το εμπόδιο που δεν μας επιτρέπει να δούμε.
Δεν μπορείς να μεταμορφώσεις εκείνο που αρνείσαι να γνωρίσεις. Και δεν μπορείς να γνωρίσεις σε βάθος εκείνο που επιτρέπεις να παραμένει προστατευμένο από την ειλικρίνειά σου.
Εδώ ακριβώς αρχίζει η αντίσταση του εγώ.
Το εγώ δεν παραδίδει εύκολα τον θρόνο του. Δεν αντιστέκεται πάντοτε με αλαζονεία ή με φανερή άρνηση. Συχνά εμφανίζεται με τη μορφή της λογικής, της ηθικής υπεροχής, της πνευματικής γνώσης ή ακόμη και της ταπεινοφροσύνης. Θα επινοήσει εξηγήσεις, θα κατασκευάσει δικαιολογίες, θα αναζητήσει δασκάλους που θα του προσφέρουν την επιβεβαίωση που επιθυμεί και θα ερμηνεύσει κάθε εσωτερική αναστάτωση ως ένδειξη ότι πρέπει να επιστρέψει στο γνώριμο καταφύγιό του.
Και το πλέον επικίνδυνο τέχνασμά του είναι να μετατρέψει ακόμη και την αναζήτηση της υπέρβασής του σε ένα νέο πεδίο αυτοθαυμασμού.
Έτσι, πολλές ψυχές εγκαταλείπουν την εργασία πριν ακόμη αγγίξουν τον πυρήνα της. Άλλες επιλέγουν να κατοικήσουν σε μια επίφαση απόλυτου φωτός, σε μια κατάσταση τεχνητής αρμονίας όπου κάθε σκοτεινό στοιχείο εξορίζεται από τη συνείδηση και κάθε αμφιβολία θεωρείται πνευματική αποτυχία. Μα το φως που αρνείται να αναγνωρίσει τη σκιά του κινδυνεύει να γίνει η εκλεπτυσμένη μορφή της ίδιας της τύφλωσης.
Η αληθινή διαύγεια δεν απαιτεί την άρνηση του σκότους. Απαιτεί την ικανότητα να το διακρίνεις χωρίς να γίνεσαι δέσμιός του.
Δεν υπάρχει απόλυτα ασφαλές ταξίδι προς τα βάθη της ψυχής, εάν με τον όρο ασφάλεια εννοούμε την απουσία αμφιβολίας, εσωτερικής αναστάτωσης ή αναθεώρησης όσων θεωρούσαμε δεδομένα. Κάθε ουσιαστική μεταβολή εμπεριέχει το ενδεχόμενο να χάσουμε μια παλαιά βεβαιότητα πριν ακόμη αποκτήσουμε μια βαθύτερη κατανόηση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο πόνος αποτελεί από μόνος του απόδειξη προόδου ή ότι η αυτοκαταστροφή είναι προϋπόθεση της μύησης.
Ο δρόμος απαιτεί διάκριση. Απαιτεί να γνωρίζουμε πότε χρειάζεται να προχωρήσουμε και πότε να σταθούμε, πότε να αποδομήσουμε μια ψευδαίσθηση και πότε να ανασυγκροτήσουμε τις δυνάμεις μας. Η αλχημική εργασία δεν είναι τυφλή βία εναντίον του εαυτού, αλλά συνειδητή διεργασία μεταμόρφωσης.
Ούτε όλες οι ψυχές βρίσκονται στο ίδιο σημείο της πορείας ούτε διαθέτουν την ίδια ετοιμότητα να αντιμετωπίσουν όσα κρύβονται κάτω από την επιφάνεια της συνείδησής τους. Άλλος βρίσκεται ακόμη στο κατώφλι της αυτογνωσίας, άλλος έχει αρχίσει να αναγνωρίζει τις αλυσίδες του και άλλος έχει ήδη εισέλθει στο εργαστήριο όπου οι παλαιές του βεβαιότητες δοκιμάζονται. Δεν είναι ζήτημα ανώτερης ή κατώτερης ανθρώπινης αξίας, αλλά διαφορετικού βαθμού ετοιμότητας, επίγνωσης και δυνατότητας εσωτερικής επεξεργασίας.
Γι' αυτό και η πρώτη εργασία δεν είναι να επιδιώξουμε το μέγιστο βάθος, αλλά να εξαντλήσουμε την ειλικρίνειά μας.
Να εξετάσουμε με ακρίβεια πού βρισκόμαστε μέσα στη ροή της συνείδησης. Να αναγνωρίσουμε τις πραγματικές μας προτεραιότητες, τις δυνάμεις μας και τα όριά μας. Να διακρίνουμε εκείνο που είμαστε από εκείνο που επιθυμούμε να φανούμε. Και έπειτα να αρχίσουμε από τα απλούστερα: από τις μικρές προσκολλήσεις, τις καθημερινές αυταπάτες, τις επαναλαμβανόμενες αντιδράσεις και τις επιθυμίες που, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, καθορίζουν τις επιλογές μας.
Δεν χρειάζεται να γκρεμίσουμε ολόκληρο τον εσωτερικό μας κόσμο μέσα σε μία νύχτα. Χρειάζεται να πάψουμε να τον οικοδομούμε πάνω σε ψεύδη.
Με τον χρόνο, η συνείδηση αποκτά μεγαλύτερη αντοχή απέναντι στην αλήθεια, όχι επειδή συνηθίζει να υποφέρει, αλλά επειδή μαθαίνει να μην αποστρέφει το βλέμμα. Το σώμα, οι αισθήσεις, τα συναισθήματα και ο νους παύουν σταδιακά να αντιμετωπίζονται ως εχθροί που πρέπει να κατακτηθούν και γίνονται πεδία παρατήρησης, κατανόησης και συνειδητής άσκησης.
Η εσωτερική εργασία βαθαίνει όταν δεν αναζητούμε πλέον την άμεση ανακούφιση από κάθε δυσάρεστη αίσθηση, αλλά ούτε και την οδύνη ως αυτοσκοπό. Μαθαίνουμε να παραμένουμε παρόντες, να παρατηρούμε χωρίς να παρασυρόμαστε και να αναγνωρίζουμε χωρίς να ταυτιζόμαστε.
Και τότε, ίσως, αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε το βαθύτερο νόημα της αλχημικής ρήσης Solve et Coagula: διάλυσε και ανασύνθεσε. Διάλυσε ό,τι στηρίζεται στην πλάνη και διατήρησε ό,τι αντέχει στο φως της επίγνωσης. Άφησε την ψευδή μορφή να καταρρεύσει, ώστε η ουσία να μπορέσει να αποκτήσει μια νέα τάξη.
Το Έργο δεν είναι ο τελικός προορισμός. Είναι η πύλη. Και η διάβασή της δεν εξασφαλίζεται από τη σφοδρότητα του πόνου, αλλά από την ποιότητα της συνείδησης με την οποία προσεγγίζουμε το άγνωστο.
Διότι η αληθινή μύηση δεν συνίσταται στο να συγκεντρώσουμε περισσότερες γνώσεις, να υιοθετήσουμε έναν ανώτερο τίτλο ή να αποκτήσουμε την εικόνα εκείνου που έχει υπερβεί τους άλλους. Συνίσταται στο να πάψουμε να εξαπατούμε τον εαυτό μας. Να απογυμνώσουμε σταδιακά τη συνείδηση από τα πέπλα που την εμποδίζουν να δει και να αντέξουμε την ευθύνη της γνώσης που αποκαλύπτεται.
Κάποια στιγμή, ο αναζητητής καλείται να εγκαταλείψει ακόμη και την προσδοκία ότι στο τέλος του δρόμου θα βρει τον εαυτό που φανταζόταν. Διότι μπορεί να ανακαλύψει πως μεγάλο μέρος εκείνου που ονόμαζε εαυτό ήταν μια σύνθεση φόβων, αναγκών, επιθυμιών και δανεισμένων πεποιθήσεων.
Τότε η εργασία γίνεται βαθύτερη.
Δεν αναζητά πλέον ένα λαμπρότερο προσωπείο, αλλά μια καθαρότερη σχέση με το Είναι. Δεν προσπαθεί να διαφύγει από την ανθρώπινη φύση, αλλά να τη γνωρίσει χωρίς την ομίχλη της αυταπάτης. Δεν επιδιώκει να κατοικήσει μόνιμα στο φως, αλλά να αποκτήσει την επίγνωση που του επιτρέπει να διακρίνει το φως από τη σκιά και την αλήθεια από την προβολή της επιθυμίας.
Η ψυχή δεν εξαγνίζεται επειδή υποφέρει. Μεταμορφώνεται όταν παύει να χρησιμοποιεί την άγνοια ως καταφύγιο.
Και ίσως αυτό να είναι το πρώτο πραγματικό μυστήριο της Μεγάλης Εργασίας: να τολμήσεις να εισέλθεις στο σκοτάδι χωρίς να λατρεύεις το σκοτάδι, να αναζητήσεις το φως χωρίς να τυφλώνεσαι από αυτό και να προχωρήσεις χωρίς να απαιτείς από το μονοπάτι να σου υποσχεθεί πως δεν θα πονέσεις.
Γιατί εκεί όπου τελειώνει η ανάγκη του εγώ να προστατεύει την εικόνα του, αρχίζει η δυνατότητα της συνείδησης να αντικρίσει αυτό που πραγματικά υπάρχει.
Και εκεί, μέσα στη σιωπή που ακολουθεί την κατάρρευση των ψευδών βεβαιοτήτων, το Nigredo εκπληρώνει τον συμβολικό του σκοπό: όχι να αφανίσει τον άνθρωπο, αλλά να προετοιμάσει το έδαφος για μια βαθύτερη αναγέννηση.
Visita Interiora Terrae, Rectificando Invenies Occultum Lapidem.
Επισκέψου τα εσωτερικά της Γης, διορθώνοντας, θα ανακαλύψεις τον κρυμμένο λίθο.
Διότι ο λίθος που αναζητά ο αλχημιστής δεν βρίσκεται στην επιφάνεια των πραγμάτων. Κρύβεται κάτω από τα στρώματα της πλάνης, εκεί όπου ο άνθρωπος παύει να αναζητά αυτό που θα ήθελε να είναι και αρχίζει, επιτέλους, να εργάζεται πάνω σε αυτό που είναι.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου