Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα σύγχρονο δοκίμιο με τη μορφή διαλόγου, εμπνευσμένο από την αρχαία Ελληνική παράδοση, τον συμβολισμό της Σελήνης και τη λατρευτική μορφή της ωραίας Ελένης στη Ρόδο. Στην αρχαία τοπική παράδοση της Ρόδου, η ωραία Ελένη δεν εμφανίζεται μόνο ως η ωραιότερη γυναίκα του μύθου (και σίγουρα όχι έγχρωμη), αλλά και ως ιερή μορφή συνδεδεμένη με τη μύηση των νεαρών κοριτσιών, τη γυναικεία ωρίμανση, την καθαρότητα και την εσωτερική παιδεία.
Στη Ρόδο, κοντά στον ναό του Ηλίου, η παράδοση τη θέλει να συνδέεται με το ιερό της Σελήνης και να καθοδηγεί τις νέες μέσα από τελετές που αργότερα θυμήθηκαν ως Ελενοφόρεια. Εκεί η ωραία Ελένη λειτουργεί ως ιέρεια και μυήτρια, όχι απλώς ως πρόσωπο του μύθου, αλλά ως φορέας ενός κύκλου διδασκαλίας που περνά από την παιδικότητα στη συνειδητή γυναικεία ζωή. Η μύηση αυτή περιλάμβανε συμβολικά στοιχεία όπως η απόθεση της παιδικής κούκλας, η προσφορά ρόκας και σφονδυλιού, η φροντίδα του σώματος, η χρήση βοτάνων και η καλλιέργεια της ψυχικής ευταξίας.
Η ωραία Ελένη, ως σεληνιακή μορφή, γίνεται εδώ εικόνα του φωτός που δεν καίει αλλά απαλύνει, δεν επιβάλλεται αλλά καθοδηγεί. Η ομορφιά της δεν νοείται μόνο ως εξωτερικό χάρισμα, αλλά ως ένδειξη μιας βαθύτερης ιερότητας, όπου το κάλλος μετατρέπεται σε γνώση, πρόνοια και μυσταγωγία. Έτσι, ο ακόλουθος διάλογος επιχειρεί να ανασυνθέσει, με ποιητικό και στοχαστικό τρόπο, μια τέτοια τελετουργική και παιδευτική εμπειρία, όπως θα μπορούσε να βιωθεί κάτω από το φως της Σελήνης στη Ρόδο.
Πρόλογος του Διαλόγου.
Ρόδος. Νύχτα πανσελήνου.
Κάτω από τον μεγάλο πλάτανο, κοντά στο ιερό της Σελήνης και στη σκιά του ναού του Ηλίου, η θάλασσα ανασαίνει αργά. Το αργυρό φως απλώνεται πάνω στα μάρμαρα και στα φύλλα των δέντρων. Αρωματικά βότανα καίγονται μέσα σε χάλκινα αγγεία: μύρτος, φασκόμηλο, λεβάντα.
Εκεί, ντυμένη με λευκό πέπλο, στέκεται η Ελένη.
Όχι πλέον ως βασίλισσα της Σπάρτης ούτε ως αιτία πολέμου, αλλά ως ιέρεια του σεληνιακού φωτός και μύστρια των νεαρών γυναικών.
Μπροστά της γονατίζει μια νεαρή κόρη, η Χρυσίδα, κρατώντας παιδική κουτσούνα πλεγμένη από ύφασμα και καλάμι.
Η νύχτα είναι ήσυχη.
Και η μύηση αρχίζει.
Σκηνή Πρώτη. Το Φως της Σελήνης
Χρυσίδα: Κυρά μου… γιατί όλες λένε πως η Σελήνη είναι γυναικείο φως;
Ελένη: Γιατί δεν καίει όπως ο Ήλιος. Αγγίζει απαλά. Μεταμορφώνεται χωρίς να χάνει την ουσία της. Κρύβεται, επιστρέφει, αυξάνει, μειώνεται· κι όμως παραμένει πάντοτε η ίδια. Έτσι είναι και η γυναικεία ψυχή.
Χρυσίδα: Και εσύ; Γιατί σε ονομάζουν κόρη της Σελήνης;
Η Ελένη χαμογελά αχνά.
Ελένη: Επειδή οι άνθρωποι συχνά βλέπουν μόνο το φως και όχι το βάθος του. Η ομορφιά που τους θαμπώνει δεν είναι τίποτε αν δεν οδηγεί σε σοφία. Το κάλλος χωρίς μέτρο γίνεται ύβρις. Το κάλλος με ψυχή γίνεται φως.
Χρυσίδα: Οι γέροντες λένε πως η ομορφιά σου προκάλεσε πόλεμο.
Ελένη: Όχι η ομορφιά. Οι ανθρώπινες επιθυμίες. Το φως δεν ευθύνεται για εκείνον που τυφλώνεται από αυτό.
Η Σελήνη φωτίζει όλους το ίδιο· άλλος όμως βλέπει δρόμο κι άλλος σκιά.
Σκηνή Δεύτερη. Το Δένδρο της Ζωής.
Η Ελένη αγγίζει τον κορμό του πλάτανου.
Το δένδρο απλώνεται πάνω από τις γυναίκες σαν ζωντανός θόλος.
Ελένη: Βλέπεις αυτό το δένδρο;
Χρυσίδα: Ναι, κυρά μου.
Ελένη: Οι ρίζες του κατεβαίνουν βαθιά στη γη, ενώ τα κλαδιά του υψώνονται στον ουρανό. Έτσι πρέπει να γίνει και η γυναίκα. Να έχει ρίζες και ύψος μαζί.
Χρυσίδα: Γι’ αυτό σε ονόμασαν Δενδρίτιδα;
Ελένη: Ίσως. Ή ίσως γιατί κάθε γυναίκα είναι σαν δένδρο. Αν δεν φροντίσει τον εσωτερικό της χυμό, ξεραίνεται ακόμη κι αν ανθίζει εξωτερικά.
Η αληθινή ομορφιά δεν είναι στο πρόσωπο μόνο. Είναι στον τρόπο που στέκεσαι απέναντι στη ζωή.
Χρυσίδα: Και πώς στέκεται σωστά μια γυναίκα;
Ελένη: Με μέτρο. Με καθαρότητα. Με φροντίδα για το σώμα και την ψυχή της. Να γνωρίζει τα βότανα, τους κύκλους της φύσης, τη σιωπή, τον λόγο και τον καιρό που πρέπει να χρησιμοποιεί το καθένα.
Σκηνή Τρίτη. Οι Τρεις Όψεις.
Η θάλασσα αντανακλά το φεγγάρι. Γύρω από τον κύκλο των γυναικών ακούγονται αργοί ψαλμοί.
Ελένη: Η Σελήνη έχει τρεις όψεις. Και η γυναίκα επίσης. Η Νέα Σελήνη είναι η Παρθένα. Η ψυχή που ακόμη αναζητά τον εαυτό της. Η Αυξανόμενη Σελήνη είναι η Μητέρα. Η δύναμη που γεννά, θρέφει και προστατεύει. Η Πανσέληνος είναι η Σοφή. Η γριά γυναίκα που έμαθε τον κύκλο και δεν φοβάται πλέον τον χρόνο.
Χρυσίδα: Άρα κάθε γυναίκα γίνεται και τα τρία;
Ελένη: Όχι μόνο γίνεται. Τα φέρει μέσα της από την αρχή. Ο χρόνος δεν δημιουργεί τις μορφές. Τις αποκαλύπτει.
Χορός Γυναικών:
«Μία η ρίζα, μία η ψυχή, τριπλό το πρόσωπο της Σελάννας.»
Σκηνή Τέταρτη. Η Απόθεση της Παιδικότητας. Τελετή ενηλικίωσης.
Η Ελένη παίρνει από τα χέρια της Χρυσίδας την παιδική κούκλα. Την κρεμά στα κλαδιά του πλάτανου. Οι ιέρειες φέρνουν ρόκα και σφονδύλι.
Χρυσίδα: Γιατί αφήνω πίσω την κούκλα μου;
Ελένη: Γιατί η παιδικότητα πρέπει κάποτε να μεταμορφωθεί σε συνείδηση. Δεν απορρίπτεις το παιδί που ήσουν· το ευχαριστείς και προχωράς.
Χρυσίδα: Και αυτά τα δώρα;
Ελένη: Η ρόκα και το σφονδύλι είναι τα σημάδια της δημιουργίας. Η γυναίκα δεν υφαίνει μόνο νήματα. Υφαίνει οίκους. Υφαίνει μνήμη. Υφαίνει γενεές.
Σκηνή Πέμπτη. Το Μυστικό της Ύπαρξης.
Η νύχτα πλησιάζει προς την αυγή.
Η Ελένη οδηγεί τη Χρυσίδα προς την ανατολή, εκεί όπου το πρώτο αχνό φως αρχίζει να γεννιέται.
Ελένη: Όταν ξυπνάς, να στρέφεις το πρόσωπό σου προς τον ήλιο, όπως τα άνθη στρέφονται στο φως.
Όχι μόνο για τη θερμότητα. Αλλά για να θυμάσαι πως είσαι πλασμένη από το ίδιο φως.
Χρυσίδα: Και πώς θα βρω τον δρόμο μου;
Ελένη: Με την ανάσα σου.
Εισπνοή — δέχεσαι τη ζωή.
Εκπνοή — αφήνεις το περιττό.
Μάθε να ακούς την ψυχή σου όπως ακούς το κύμα τη νύχτα.
Χρυσίδα: Οι άνθρωποι όμως μιλούν ασταμάτητα.
Ελένη: Η σοφία δεν κραυγάζει. Είναι σαν το νερό που αναβλύζει από βαθιά πέτρα. Να αποφεύγεις εκείνους που διχάζουν τους ανθρώπους για δύναμη και εξουσία. Η αληθινή γνώση ενώνει.
Χρυσίδα: Και ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα;
Η Ελένη σηκώνει το βλέμμα προς τη Σελήνη που αργά χάνεται μέσα στο φως της αυγής.
Ελένη: Να θυμάσαι πως ήδη είσαι μέρος του Όλου. Δεν χρειάζεται να επινοήσεις το φως σου.
Μόνο να αφαιρέσεις ό,τι το σκεπάζει. Να αγαπάς. Να δημιουργείς. Να προσφέρεις. Όπως ο ήλιος δεν λιγοστεύει επειδή φωτίζει, έτσι και η ψυχή δεν φτωχαίνει όταν μοιράζεται.
Επίλογος.
Ο ήλιος ανατέλλει πίσω από τα ιερά της Ρόδου.
Η Χρυσίδα στέκεται πλέον όρθια, κρατώντας τη ρόκα στα χέρια της. Δεν είναι πια παιδί.
Ο χορός των γυναικών ψάλλει:
«Ἔνδον σκάπτε. Ἐν τῇ σιγῇ τὸ φῶς γεννᾶται.
Ἐν τῷ μέτρῳ ἡ ψυχὴ ἀνθεῖ.»
Η Ελένη αγγίζει το μέτωπο της νέας κοπέλας.
Ελένη: Πορεύσου τώρα με μέτρο, κάλλος και σοφία. Και θυμήσου: το αληθινό φως δεν βρίσκεται στον ουρανό μόνο.
Κατοικεί και μέσα σου.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου