«Ποια ποινή επιβάλλεται στον άνθρωπο που φυλακίζει τον ίδιο του τον σκλάβο, αν το κρίνει σωστό;»Η ίδια η πράξη της φυλάκισης είναι η τιμωρία του, και αυτό θα το παραδεχτείτε και εσείς οι ίδιοι, αν κρατήσετε γερά την αρχή ότι ο άνθρωπος δεν είναι θηρίο αλλά πολιτισμένο πλάσμα. Γιατί πότε ένα κλήμα κάνει κακό; Όταν ενεργεί ενάντια στη φύση του. Πότε ένας πετεινός κάνει κακό; Υπό τις ίδιες συνθήκες. Το ίδιο ισχύει και για έναν άνθρωπο. Ποια είναι λοιπόν η φύση του; Είναι να δαγκώνει και να κλωτσάει και να ρίχνει στη φυλακή και να αποκεφαλίζει; Όχι, αλλά να κάνει το καλό, να συνεργάζεται με τους άλλους και να προσεύχεται γι’ αυτούς. Επομένως, είτε το θέλετε είτε όχι, ο άνθρωπος κάνει κακό όταν ενεργεί χωρίς ενσυναίσθηση.
“Δεν τα πήγε άσχημα τότε ο Σωκράτης;”
Όχι, αλλά οι δικαστές και οι κατήγοροί του τα πήγαν άσχημα.
“Δεν τα πήγε άσχημα ο Ελβίδιος στη Ρώμη.”
Όχι, αλλά ο δολοφόνος του τα πήγε άσχημα.
«Τι εννοείς;»
Όπως ακριβώς δεν λέτε ότι ο πετεινός που αγωνίζεται τα πήγε άσχημα όταν έχει νικήσει και έχει τραυματιστεί, αλλά όταν έχει ηττηθεί χωρίς να γρατσουνιστεί, και δεν θεωρείτε ένα κυνηγόσκυλο ευτυχισμένο όταν δεν καταπονείται στην καταδίωξη, αλλά όταν τον βλέπετε να ιδρώνει, να αγωνιά, με τα πλευρά του να ξεχειλίζουν από το κυνήγι. Τι λάθος υπάρχει στη δήλωση ότι το κακό κάθε ανθρώπου είναι αυτό που έρχεται σε αντίθεση με τη φύση του; Είναι αυτό λάθος; Δεν είναι αυτό που εύκολα αντιλαμβάνεσθε σε κάθε άλλο τομέα; Γιατί λοιπόν υιοθετείτε διαφορετική γραμμή μόνο όταν πρόκειται για άνθρωπο; Ή μήπως είναι λάθος η άλλη μας δήλωση – ότι η φύση του ανθρώπου είναι πολιτισμένη, στοργική και αξιόπιστη;
«Όχι, ούτε αυτό είναι.»
Πώς γίνεται λοιπόν, επιπλέον, να μην παθαίνει κακό ακόμα κι αν μαστιγωθεί, φυλακιστεί ή αποκεφαλιστεί; Δεν είναι αλήθεια ότι, αν υποφέρει αυτά τα πράγματα με ευγενές πνεύμα, φεύγει κερδισμένος και ωφελείται, ενώ αυτός που υφίσταται κακό είναι ο άνθρωπος που υφίσταται την πιο αξιολύπητη και επαίσχυντη μοίρα, ο άνθρωπος που μετατρέπεται από άνθρωπο σε λύκο ή φίδι ή σφήκα;
ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ, Δ΄ Διατριβή, α΄ «Περὶ ἐλευθερίας»
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου