Magic Squares, Cryptocrosses και η ταινία «Tenet»

Υπάρχει ένα μυστηριώδες σύνολο λέξεων που εμφανίζεται σε γκράφιτι, επιγραφές, φυλαχτά και άλλες μορφές σε όλο τον αρχαίο ρωμαϊκό κόσμο. Κοινώς γνωστό ως τετράγωνο Sator, είναι ένα λατινικό παλίνδρομο - μια φράση που διαβάζεται το ίδιο προς τα εμπρός και προς τα πίσω - διατεταγμένο ως τετράγωνο πέντε γραμμών και στηλών και αποτελείται από πέντε λέξεις που η καθεμία έχει μήκος πέντε γράμματα. Επειδή διαβάζει το ίδιο ανεξάρτητα από το ποια γωνία και σε ποια κατεύθυνση (οριζόντια ή κάθετα) το διαβάζει κανείς, είναι επίσης ένα δισδιάστατο παλίνδρομο. Δεν υπάρχει συναίνεση σχετικά με το ακριβές νόημα και τον σκοπό του, οπότε αυτό θα εξετάσουμε σε λίγο. Δείτε πώς φαίνεται:

Αυτό το αρχαίο αίνιγμα, συνήθως κάτι περισσότερο από μια υποσημείωση στα βιβλία ιστορίας, έχει τεθεί στο λαϊκό προσκήνιο από τον ψυχαγωγικό Τύπο λόγω μιας ταινίας του συγγραφέα-σκηνοθέτη Christopher Nolan, του οποίου το προηγούμενο έργο περιλαμβάνει το Memento, το Inception, το Interstellar και την τριλογία Dark Knight. Οι ταινίες του Nolan χρησιμοποιούν συχνά αντισυμβατικές, μη γραμμικές τεχνικές αφήγησης, συμπεριλαμβανομένων ένθετων ιστοριών (Inception) και ακόμη και αφηγήσεων που προχωρούν προς τα πίσω (Memento), για να εξερευνήσουν τη φευγαλέα φύση της πραγματικότητας. Μπορούμε πιθανώς να περιμένουμε μια άλλη μοναδική οπτική της πραγματικότητας στην επόμενη ταινία του - που ονομάζεται Tenet - η οποία προφανώς περιλαμβάνει κατασκοπεία και ταξίδια στο χρόνο.

Ο τίτλος της ταινίας, όπως ίσως μαντέψατε, αναφέρεται στην κεντρική λέξη του Sator Square παραπάνω. Η τυπογραφία του λογότυπου της ταινίας και οι κατοπτρικές εικόνες της αφίσας της αντικατοπτρίζουν τη φύση ενός παλίνδρομου και στα μέλη του συνεργείου δόθηκαν κύβοι με χαραγμένα τα γράμματα της πλατείας Sator ως δώρα.

Το λογότυπο για την ταινία Tenet

Δεδομένου ότι γράφω για αυτό το παζλ σε ένα ιστολόγιο που σχετίζεται με τη Βίβλο, πιθανότατα έχετε μαντέψει επίσης ότι μπορεί να υπάρχει θρησκευτική σύνδεση. Θα φτάσουμε σε αυτό.

Τι σημαίνουν αυτές οι λέξεις

Θα πρέπει πρώτα να αναφέρω ότι υπάρχουν δύο παραλλαγές αυτής της επιγραφής. Το ένα πηγαίνει SATOR–AREPO–TENET–OPERA–ROTAS, και το άλλο παίρνει την αντίθετη σειρά: ROTAS–OPERA–TENET–AREPO–SATOR. Είτε η σειρά έχει σημασία είτε όχι, οι εκδόσεις που ξεκινούν με ROTAS είναι οι παλαιότερες, επομένως είναι λογικό να το αντιμετωπίζουμε ως την αρχική μορφή (Marcovich, σελ. 32). Ωστόσο, θα συνεχίσω να το αναφέρω ως το Sator Square, καθώς αυτό το όνομα φαίνεται να είναι πιο διαδεδομένο.

Ακολουθεί μια απλοποιημένη περίληψη του τι σημαίνουν οι πέντε λέξεις του τετραγώνου στα λατινικά:

ROTAS = τροχοί, βασανιστήρια (ουσιαστικό: αιτιατική πληθυντικού) ή περιστροφή (ρήμα: 2ο πρόσωπο ενικού)
OPERA = έργα, προσπάθεια ή κόπος (ουσιαστικό: ονομαστική ή αιτιατική)
TENET = κρατάει, κρατάει, διατηρεί (ρήμα: 3ο πρόσωπο ενικού)
AREPO = σημαίνει αβέβαιο
SATOR = σπορέας, δημιουργός, πρόγονος (ουσιαστικό: ονομαστική)

Η δυσκολία με το AREPO, που δεν είναι γνωστή λατινική λέξη, έχει οδηγήσει σε μια μεγάλη ποικιλία ερμηνευτικών προσεγγίσεων. Οι περισσότερες θεωρίες υποθέτουν ότι είναι όνομα. Μια ανταγωνιστική εξήγηση, ότι ήταν μια δανεική λέξη από τη γαλατική που σημαίνει «άροτρο», ανάγεται σε έναν βυζαντινό γραφέα του δέκατου τέταρτου αιώνα, αλλά δεν έχει γλωσσικά στοιχεία που να την υποστηρίζουν (Marcovich, σελ. 29). Λαμβάνοντας το AREPO ως όνομα, η πρόταση σημαίνει κάτι σαν «Ο σπορέας Arepo κρατά τους τροχούς με προσοχή» (Sawyer, σελ. 124) ή «Ο σπορέας Arepo προστατεύει από κόπους και βασανιστήρια» (Mercovich, σελ. 33-34).

Μια παλαιότερη άποψη ορισμένων μελετητών, που δεν ακολουθείται πλέον ευρέως, ήταν ότι το τετράγωνο θα μπορούσε να διαβαστεί βουστροφηδόν (που σημαίνει τις γραμμές ζιγκ-ζαγκ, που διαβάζονται εναλλάξ από αριστερά προς τα δεξιά και από δεξιά προς τα αριστερά), με την κεντρική λέξη TENET να επαναλαμβάνεται. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η προβληματική λέξη AREPO και παράγεται το SATOR OPERA TENET – TENET OPERA SATOR, το οποίο θα μπορούσε εύλογα να ερμηνευτεί ως «ο Δημιουργός διατηρεί τη δημιουργία του». Πολλοί από τους μελετητές που συνήθιζαν να υποστηρίζουν αυτήν την ερμηνεία σκόπευαν να διαβάσουν το SATOR με χριστιανική ή εβραϊκή έννοια, με τον σπορέα είτε να είναι ο Ιησούς είτε ο Ιουδαιοχριστιανικός Θεός. Ο Mercovich παρέχει αρκετούς λόγους για τους οποίους αυτή η ανάγνωση δεν είναι πιθανή — ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι παλαιότερες εκδόσεις ξεκινούν όλες με ROTAS και ότι τα βουστροφηδόνα κείμενα δεν ξεκίνησαν ποτέ από δεξιά προς τα αριστερά (για όλα αυτά, βλ. Mercovich σελ. 30-34). Επίσης, δεν έχει νόημα υπό το φως του πιθανού σκοπού της πλατείας, τον οποίο θα εξετάσουμε παρακάτω.

Πού εμφανίζεται το τετράγωνο

Οι δύο πρώτες γνωστές εμφανίσεις της πλατείας είναι γκράφιτι που βρέθηκαν στην Πομπηία, μια πόλη που θάφτηκε κάτω από ηφαιστειακή τέφρα το 79 μ.Χ., και τουλάχιστον μία από αυτές θα μπορούσε να είναι νωρίτερα από το 62 μ.Χ. (Marcovich, σελ. 31). Εκτός από τα «αμέτρητα» γκράφιτι τοίχου και τις επιγραφές, εμφανίζεται επίσης σε φυλαχτά, όστρακα, όστρακα, παπύρους και περγαμηνές που βρέθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής και της Μικράς Ασίας και χρονολογούνται σε μια περίοδο που εκτείνεται στην αρχαιότητα και τη μεσαιωνική εποχή.

Ο σκοπός της πλατείας

Ο Μίροσλαβ Μάρκοβιτς, ο διάσημος κλασικός λόγιος (τώρα αποθανών), υποστηρίζει πειστικά ότι το τετράγωνο είναι ένα μαγικό γούρι ή φόρμουλα που προορίζεται να προσφέρει κάποιο είδος ευλογίας ή καλής τύχης. Πολλά μαγικά τετράγωνα παρόμοια με αυτό είναι γνωστά από την αρχαιότητα. Το γεγονός ότι τα τρία βασικά φωνήεντα A E O επαναλαμβάνονται το καθένα τέσσερις φορές προφανώς ενισχύει τη μαγική του φύση. Η κεντρική λέξη, TENET (που σημαίνει «διατηρώ»), χρησιμεύει ως η σταυροειδής «σπονδυλική στήλη» του γούρι, διασχίζοντάς το και προς τις δύο κατευθύνσεις για να το προστατεύσει από την κακή επιρροή (Marcovich, σελ. 34).

Η κατανόησή μας είναι ελλιπής, ωστόσο, χωρίς να γνωρίζουμε την ταυτότητα αυτού του Arepo. Όποιος κι αν είναι ο Arepo, αυτός ή αυτή πρέπει να είναι η θεότητα-φύλακας της οποίας την προστασία επικαλείται αυτή η γοητεία (ό.π.). Θα το δούμε σύντομα. αλλά πρώτα, υπάρχει μια άλλη πιθανή χριστιανική ερμηνεία που πρέπει να εξεταστεί.

Το υποτιθέμενο Pater Noster Cryptocross

Η πλατεία Sator έχει μακρά ιστορία ανθρώπων που επινοούν χριστιανικούς αναγραμματισμούς για να εξηγήσουν το πραγματικό της νόημα, αλλά ένας συγκεκριμένα ξεχωρίζει. Στη δεκαετία του 1920, τρεις μελετητές ανακάλυψαν ανεξάρτητα ότι τα γράμματα του τετραγώνου μπορούσαν να αναδιαταχθούν για να σχηματίσουν τις λέξεις PATER NOSTER AO (άλφα ωμέγα) σε σχήμα σταυρού:

Το Pater Noster, φυσικά, στα λατινικά σημαίνει «Πάτερ ημών» και αναφέρεται στην προσευχή του Κυρίου, η οποία ξεκινά με αυτές τις δύο λέξεις στις λατινικές μεταφράσεις της Βίβλου. Αυτή η ανακάλυψη εδραίωσε, στο μυαλό πολλών μελετητών εκείνη την εποχή, την ιδέα ότι η πλατεία ήταν χριστιανικής προέλευσης. Οι προφανείς λατινικές λέξεις, συμπεριλαμβανομένου του ενοχλητικού AREPO, θα μπορούσαν να αγνοηθούν και το Square θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως cryptocross.

Για να εξηγήσουμε τι είναι ο κρυπτοσταυρός, χρειάζεται μια σύντομη περίληψη της πρώιμης χριστιανικής αρχαιολογίας. Σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο σταυρός χρησιμοποιήθηκε ως χριστιανικό σύμβολο (στην τέχνη, επιτύμβιες επιγραφές κ.λπ.) πριν από τον Κωνσταντίνο, παρόλο που χρησιμοποιήθηκε ευρέως από άλλες θρησκείες και πολιτισμούς. Τα σύμβολα που βρίσκονται συχνά σε παλαιοχριστιανικά περιβάλλοντα περιλαμβάνουν την άγκυρα, το περιστέρι, τη βάρκα, το ψάρι, τον Καλό Ποιμένα και το Orante, αλλά ο σταυρός δεν φαίνεται πουθενά. Προκειμένου να επιλυθεί η ασυμφωνία μεταξύ της υπόθεσης ότι οι Χριστιανοί πάντα τιμούσαν τον σταυρό και αυτού που πραγματικά μας λένε τα στοιχεία, ορισμένοι μελετητές έχουν καταφύγει στην εύρεση κρυπτοσταυρών - σταυρών κρυμμένων μέσα σε άλλα σύμβολα και τέχνη για λόγους που δεν εξηγούνται πλήρως. Το πρόβλημα με μια τέτοια προσέγγιση είναι ότι αν προσπαθήσεις αρκετά, μπορείς να βρεις σταυρούς παντού. Τεμνόμενες γραμμές σε μια εικόνα μιας άγκυρας ή ενός δέντρου, οι διασταυρώσεις σε ένα ρολό ψωμί, το γράμμα tau (T) στο όνομα κάποιου και ούτω καθεξής. Έτσι, έχει επίσης προταθεί ότι η πλατεία Sator είναι ένας κρυπτοσταυρός που χρησιμοποιείται από τους Χριστιανούς για τη μυστική του σημασία. (Για όλα αυτά, βλ. Graydon F. Snyder, Ante Pacem: Archaeological Evidence of Church Life before Constantine, 1985, ειδικά σελ. 60 κ.ε. Βλέπε επίσης Moeller, 1973, σελ. 2–3, για παραδείγματα σταυρικού συμβολισμού σε άλλες θρησκείες πριν από τον Χριστιανισμό.)

Δεν υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία που να υποστηρίζουν την ύπαρξη κρυπτοσταυρών και ο ιστορικός της εκκλησίας Graydon F. Snyder καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αποδεικτικοί λόγοι για την ερμηνεία της πλατείας Sator ως αναγραμματισμού για τον Pater Noster παραλείπονται εύκολα. Ακόμα κι αν ο αναγραμματισμός προοριζόταν, θα μπορούσε να ανήκει σε οποιονδήποτε αριθμό ρωμαϊκών λατρειών που χρησιμοποιούσαν συμβολισμό σταυρού και η ανακάλυψη πρώιμων εκδόσεων στην Πομπηία αποκλείει οποιαδήποτε χριστιανική σύνδεση (Snyder, σελ. 63; Charlesworth, App. IV). Εξάλλου, δεν έχουμε καμία φυσική απόδειξη για τον Χριστιανισμό από τον πρώτο αιώνα.

Μερικοί μελετητές έχουν προτείνει ότι ο αναγραμματισμός είχε εβραϊκή προέλευση. Ωστόσο, αυτό φαίνεται απίθανο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει προσευχή στην εβραϊκή παράδοση που να ονομάζεται Pater Noster, και για να είναι σκόπιμος αυτός ο αναγραμματισμός, αυτές οι λέξεις πρέπει να είναι θεμελιώδους σημασίας για τον δημιουργό (Hofmann, σελ. 558.24 κ.ε., παρατίθεται από τον Marcovich, σελ. 37).

Επιπλέον, ο αναγραμματισμός δεν είναι ικανοποιητικός, καθώς αφήνει έξω δύο Α και δύο Ο. Όπως σημειώνει ο Charlesworth, το να ασχοληθείς με τα γράμματα που έχουν απομείνει προτείνοντας «ότι αντιπροσωπεύουν το Άλφα και το Ωμέγα μυρίζει ειδική έκκληση» και το μόνο βιβλίο της Βίβλου που συσχετίζει το άλφα και το ωμέγα με τον Χριστιανισμό, η Αποκάλυψη, γράφτηκε πολύ μετά την ημερομηνία των πρώτων Sator Squares (Charlesworth, App. IV).

Τελικά, ο αναγραμματισμός του Pater Noster είναι σχεδόν σίγουρα μια καθαρή σύμπτωση.

Αν όχι Χριστιανός, τότε τι;

Αν το Sator Square είναι πράγματι ένα μαγικό γούρι και όχι ένα χριστιανικό κρυπτογράφημα ή cryptocross, τότε ποιος είναι ο Arepo; Οι κύριοι υποψήφιοι είναι οι εξής.

Ώρος — Ο Αιγύπτιος θεός Ώρος ήταν ο θεός της μαγείας, με επίθετα που περιλαμβάνουν «αποτροπή του κακού», «προστάτης» και «σωτήρας» (Marcovich, σελ. 39). Ο Ώρος υιοθετήθηκε στην ελληνορωμαϊκή θρησκεία ως προσωποποίηση του ανατέλλοντος ηλίου με το όνομα Αρποκράτης, που σήμαινε «Ώρος το Παιδί». Το όνομα συχνά συντομεύτηκε ως HARPOS ή HARPON στα ελληνικά και υπήρχαν πολλές λατινικές παραλλαγές — όλες άρχιζαν με Α, αφού τα λατινικά δεν είχαν H. Σύμφωνα με τον Marcovich, η μετάβαση από το HARPOS στα ελληνικά στο AREPO στα λατινικά είναι «εύκολη», καθώς ήταν ήδη αρκετά συνηθισμένο να εισάγονται επιπλέον Ε στις λέξεις για να προφέρονται ευκολότερα (ένα φαινόμενο που ονομάζεται ανάπτυχη). Μέχρι στιγμής, αυτός φαίνεται να είναι ο πιο πολλά υποσχόμενος υποψήφιος, ειδικά επειδή ο Αρποκράτης ήταν εξαιρετικά δημοφιλής στην Πομπηία, όπου βρίσκονται τα παλαιότερα τετράγωνα Sator (Marcovich, σελ. 42).

Σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε πριν από σχεδόν 50 χρόνια, ο αιγυπτιολόγος J. Gwyn Griffiths πρότεινε ότι το Arepo ήταν η λατινοποιημένη εκδοχή του αιγυπτιακού ονόματος Hr-Hp, που σημαίνει «πρόσωπο του Apis». Ο Griffiths, ο οποίος πίστευε ότι η πλατεία ήταν χριστιανική, παραδέχτηκε ότι αυτή η εξήγηση δεν απέδιδε «καμία εννοιολογική σημασία» στο όνομα Arepo και δεν εξήγησε ποιος υποτίθεται ότι ήταν αυτός ο Arepo ή γιατί ένα προσωπικό όνομα θα εμφανιζόταν στην πλατεία (Griffiths, σελ. 6-8). Ο ιστορικός Walter O. Moeller, σε ένα βιβλίο που δημοσιεύτηκε λίγο αργότερα, συμφώνησε με την ερμηνεία του Apis, αλλά πίστευε ότι το τετράγωνο ήταν μιθραϊκής προέλευσης (βλ. βιβλιογραφία παρακάτω). Ένας λόγος που ο Moeller συνδέει την πλατεία με τον Μιθραϊσμό είναι ότι η αιγυπτιακή θεότητα Apis αναπαρίστατο ως ταύρος και ένας σκοτωμένος ταύρος παίζει κεντρικό ρόλο στον Μιθραϊκό συμβολισμό. Ωστόσο, λίγοι (αν υπάρχουν) μελετητές έχουν επηρεαστεί από τα επιχειρήματα του Moeller. Ο Μάρκοβιτς αντιτείνει ότι η χρήση ενός θεοφορικού προσωπικού ονόματος αντί του ονόματος της θεότητας δεν έχει νόημα (Marcovich σελ. 46, σημ. 87).

A cypher — Είναι πιθανό το AREPO να είναι μια κωδική λέξη για ένα άλλο όνομα. Ο Μάρκοβιτς παρέχει πολλά άλλα παραδείγματα αρχαίων μαγικών τετραγώνων και συχνά περιέχουν λέξεις που δεν έχουν νόημα ή κωδικοποιούνται και μπορούν να γίνουν κατανοητές μόνο με ιδιαίτερη διορατικότητα στο θρησκευτικό πλαίσιο της πλατείας. Υπάρχει ένα αρχαίο κοπτικό θεραπευτικό τετράγωνο, για παράδειγμα, που αποτελείται από τέσσερις λέξεις τεσσάρων γραμμάτων που προορίζονται να αναπαραστήσουν τα τέσσερα θηρία από την Αποκάλυψη 4:7 και τον Ιεζεκιήλ 1:10. Ωστόσο, στη θέση της λέξης για τον αετό (AETOS), έχει PHONE, που σημαίνει «φωνή». Η σύνδεση είναι ότι ο αετός χρησιμεύει ως η φωνή του Θεού στην Αποκάλυψη 8:13. Χωρίς αυτή τη γνώση, η πλατεία δεν έχει νόημα. Εάν το AREPO είναι επίσης ένα είδος κρυπτογράφησης, μπορεί απλώς να μην έχουμε τις βασικές γνώσεις για να προσδιορίσουμε σε τι αναφέρεται.

Ασυναρτησίες — Μερικοί μελετητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το AREPO είναι απλώς μαγικές ασυναρτησίες όπως το "abracadabra". Ο αείμνηστος Γάλλος ιστορικός Henri Polge κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν «un artifice lexicale», μια επινοημένη λέξη. Ο Marcovich αντιτείνει ότι αν ο εφευρέτης ήταν ελεύθερος να εφεύρει ένα όνομα, το ARENO θα λειτουργούσε καλύτερα, καθώς το αντίστοιχο ONERA λειτουργεί καλύτερα στο πλαίσιο από το OPERA («Ο σπορέας Areno ελέγχει κάθε βάρος ή μαρτύριο»).

Χριστιανική υιοθέτηση της πλατείας Sator

Ακόμα κι αν η προέλευση της πλατείας Sator είναι παγανιστική, όπως είναι πολύ πιθανό, έγινε δημοφιλής ως χριστιανική μαγική φόρμουλα στους επόμενους αιώνες - ειδικά στην Αίγυπτο. Ένα κοπτικό ξόρκι αποκήρυξης από τον δέκατο αιώνα, για παράδειγμα, αναφέρει τόσο το τετράγωνο Sator όσο και το προαναφερθέν τετράγωνο με τα τέσσερα θηρία για να θεραπεύσει ένα συγκεκριμένο κορίτσι. Ένα κοπτικό φυλαχτό του έκτου ή έβδομου αιώνα χρησιμοποιεί τα ίδια δύο μαγικά τετράγωνα καθώς και τα κοπτικά ονόματα των τριών Σοφών για προστασία από δαγκώματα φιδιών. Μπορούν να δοθούν πολλά ακόμη παραδείγματα. Κανένας δεν έχει καμία γνώση της προέλευσης ή του νοήματος της πλατείας Sator. Απλώς το παραθέτουν και διάφορα άλλα ιερά ονόματα και ξόρκια για να παράγουν το επιθυμητό μαγικό αποτέλεσμα. Ομοίως, ένας αρχαίος κώδικας ξορκιών από τον Nag Hammadi που ονομάζεται "The Magical Book of Mary and the Angels" χρησιμοποιεί τη φόρμουλα Sator σε τρία από τα ξόρκια του. Σε ένα από αυτά, οι πέντε λέξεις της φόρμουλας λέγεται ότι είναι τα ονόματα των πέντε καρφιών που χρησιμοποιήθηκαν για τη σταύρωση του Ιησού, κάτι που σίγουρα δείχνει δημιουργική εφεύρεση και όχι εσωτερική γνώση της σημασίας της Πλατείας. (Βλ. Meyer, σελ. 367–368.) Στη μεσαιωνική Ευρώπη, το τετράγωνο Sator μερικές φορές ήταν χαραγμένο σε ένα φυλαχτό και φοριόταν για προστασία από τη μαγεία (Bellingradt and Otto, σελ. 135) ή γράφτηκε σε ύφασμα και τοποθετήθηκε πάνω από τη μήτρα μιας γυναίκας για να βοηθήσει στον τοκετό (Kieckhefer, σελ. 78). Η πλατεία χρησιμοποιήθηκε επίσης ως διακοσμητικό μοτίβο σε πολλές μεσαιωνικές εκκλησίες, όπως το Αβαείο του Αγίου Πέτρου ad Oratorium του όγδοου αιώνα στη Λ' Άκουιλα, ο καθεδρικός ναός της Σιένα του δέκατου τρίτου αιώνα στη Σιένα και το αβαείο Valvisciolo του όγδοου αιώνα στη Λατίνα. Αν και οι περισσότερες επιγραφές της πλατείας βρίσκονται στην Ιταλία, παραδείγματα έχουν βρεθεί σε τοποθεσίες τόσο μακρινές όσο η Βρετανία και η Σουηδία.

Η ευρεία χρήση της πλατείας στις εκκλησίες και η σύμπτωση του αναγραμματισμού του Pater Noster έχουν κρατήσει ζωντανή την ιδέα ότι η πλατεία είναι κατά κάποιο τρόπο χριστιανικό σύμβολο. Αν και δεν έχω ιδιαίτερες γνώσεις για την πλοκή του Tenet, η προσοχή του κοινού που καταλήγει να φέρνει η ταινία σε αυτή την ιστορική περιέργεια είναι πιθανό να ενισχύσει αυτήν την ιδέα, ιδιαίτερα μεταξύ των ανθρώπων με τάση για ιστορικά μυστήρια και θρησκευτικές συνωμοσίες.