Κεφάλαιο Ι
Η Λάμπα που δεν Ταλαντεύεται
Υπάρχει μια φλόγα που καίει μέσα στο βαθύτερο θάλαμο του ανθρώπινου όντος — όχι η λαμπρή, ασταθής φωτιά της συνηθισμένης σκέψης, ούτε η αιφνιδιαστική περιέργεια που πετά από αντικείμενο σε αντικείμενο σαν πεταλούδα που πολιορκεί κάθε φανό που συναντά — αλλά μια ακίνητη, κυρίαρχη, αταλάντευτη ακτινοβολία που δεν χρειάζεται ούτε τον άνεμο της επιθυμίας ούτε το καύσιμο του κόσμου για να συντηρηθεί. Οι αρχαίοι δάσκαλοι μιλούσαν γι’ αυτή τη φλόγα με σιωπηλή ευλάβεια, γιατί δεν ανήκει στον χρόνο και κανένα σκοτάδι δεν την έχει ποτέ πραγματικά περικλείσει. Αποκαλούσαν την πράξη του να στρέφεσαι προς αυτήν, ξανά και ξανά, με όλη τη συγκεντρωμένη δύναμη του εσωτερικού εαυτού, με το όνομα Σαμαντάνα (Samadhana): η αυτο-εγκατάσταση, η συγκέντρωση της καταφατικής ικανότητας πάνω στο αιώνια καθαρό έδαφος όλου του είναι.
Το να το κατανοείς αυτό δεν σημαίνει ακόμα ότι το γνωρίζεις. Αυτή η διάκριση είναι το παν. Το μυαλό που προσεγγίζει το Σαμαντάνα ως έννοια το προσθέτει στη συλλογή των ωραίων ιδεών του όπως ο ταξιδιώτης προσθέτει ξένα νομίσματα σε ένα πορτοφόλι — θαυμάζοντας το βάρος και τη λάμψη τους αλλά χωρίς ποτέ να τα ξοδεύει, χωρίς ποτέ να τους επιτρέπει να αγοράσουν εισιτήριο για τη χώρα που αντιπροσωπεύουν. Το Σαμαντάνα δεν είναι μια ιδέα για να την κρατάς. Είναι μια κατάσταση για να εισέλθεις, όπως εισέρχεται κανείς στη σιωπή: παύοντας, επιτέλους, να παράγεις θόρυβο.
Οι αρχαίοι σοφοί ήταν προσεκτικοί να σημειώσουν τι δεν είναι το Σαμαντάνα. Δεν είναι η απλή παραχώρηση στη σκέψη — ούτε καν η ανυψωμένη ή φιλοσοφική σκέψη. Η περιέργεια, όσο ευγενής κι αν είναι, είναι ακόμα μια κίνηση. Και η κίνηση, όσο χαριτωμένη κι αν είναι, είναι ακόμα ανησυχία. Αυτό που συνταγογραφούσαν οι σοφοί ήταν κάτι εντελώς πιο απαιτητικό και πιο φωτεινό: η συνεχής συγκέντρωση του διανοητικού, όχι πάνω στις μεταβαλλόμενες μορφές του κόσμου, όχι πάνω στις κατοπτρικές επιφάνειες των εννοιών και των δογμάτων, αλλά πάνω στο ίδιο το Μπράχμαν — το Απόλυτο, το Ανώνυμο, το υπόστρωμα κάτω από κάθε όνομα και μορφή που έχει ποτέ ανακύψει ή διαλυθεί στο μεγάλο θέατρο της ύπαρξης.
«Υπάρχει μια σιωπή βαθύτερη από την ησυχία — μια σιωπή που δεν στερείται απλώς ήχου, αλλά προηγείται και περιβάλλει κάθε ήχο που έχει ποτέ υπάρξει. Προς αυτή τη σιωπή στρέφει το Σαμαντάνα τον αναζητητή.»
Ας αφήσει ο αναγνώστης να καθίσει για μια στιγμή με αυτή την εικόνα: το μυαλό ως μια ακίνητη λίμνη τα χαράματα, η επιφάνειά της αδιατάρακτη, αντανακλώντας τέλεια τον ουρανό από πάνω της — εκείνον τον απεριόριστο, φωτεινό, αμετάβλητο ουρανό που είναι το Μπράχμαν. Κάθε ρυτίδα σκέψης, κάθε ριπή προτίμησης, κάθε τρόμος φόβου ή λαχτάρας διαταράσσει την αντανάκλαση. Όχι επειδή ο ουρανός αλλάζει — δεν αλλάζει — αλλά επειδή η ικανότητα του νερού να τον αντανακλά σπάει για μια στιγμή. Το Σαμαντάνα είναι η πρακτική του να γίνεσαι αρκετά ακίνητος ώστε να αντανακλάς αυτό που ήταν πάντα εκεί.
Κεφάλαιο ΙΙ
Η Φλογερή Επιθυμία για την Αυγή
Ωστόσο, προτού μπορέσει κανείς να εξασκήσει την ακινησία, πρέπει να την θέλει — να την θέλει με ένα βάθος λαχτάρας που υπερβαίνει την επιθυμία για οτιδήποτε άλλο. Η δεύτερη μεγάλη στήλη της εσωτερικής ζωής που περιγράφουν οι σοφοί είναι η Μουμουκσούτα (Mumukshuta): ο πόθος για την Ελευθερία. Όχι την ελευθερία των περιστάσεων — όχι την απελευθέρωση από μια δύσκολη κατάσταση ή μια δυσάρεστη σχέση ή το βάρος των συσσωρευμένων συνηθειών — αλλά την Ελευθερία με την πιο ριζική, την πιο απόλυτη της έννοια. Η επιθυμία να απελευθερωθεί κανείς από τον δεσμό της ίδιας του της αίσθησης του εαυτού. Η λαχτάρα να διαλυθεί η μεγάλη ψευδαίσθηση ότι το ξεχωριστό εγώ, η μικρή ιστορία του «εγώ», είναι το αληθινό και τελικό πρόσωπο του είναι του.
Αυτός ο πόθος δεν είναι μια σκέψη. Είναι μια καύση. Όσοι τον έχουν νιώσει έστω και αμυδρά τον γνωρίζουν ως ένα είδος νοσταλγίας — έναν πόνο για έναν τόπο που δεν μπορούν να ονομάσουν ακριβώς, μια αντήχηση με ένα βάθος που έχουν μόνο στιγμιαία αντικρίσει σε σπάνιες στιγμές σιωπής ή ομορφιάς ή χάριτος. Ένα ηλιοβασίλεμα που είδες από ένα βουνό. Ένα απόσπασμα μουσικής που ξαφνικά ανοίγει σε κάτι απέραντο. Μια στιγμή θλίψης τόσο καθαρή που γίνεται, μυστηριωδώς, ένα είδος αγάπης. Σε τέτοιες στιγμές, η λεπτή μεμβράνη του συνηθισμένου εαυτού γίνεται για λίγο διαφανής και κάτι λάμπει από πίσω της — κάτι αρχαίο, τεράστιο και ανέκφραστα οικείο.
Οι δάσκαλοι περιέγραψαν αυτόν τον πόθο ως την επιθυμία να απελευθερωθεί κανείς από όλους τους δεσμούς, από εκείνον του εγωισμού μέχρι εκείνον του σώματος — δεσμούς που έχουν επιβληθεί πάνω στην καθαρή φύση του είναι από τη μεγάλη δύναμη της Άγνοιας, την οποία η ινδική φιλοσοφική παράδοση ονομάζει Αβίντια (Avidya). Η Άγνοια εδώ δεν είναι η απλή απουσία πληροφορίας. Είναι η πρωταρχική και θεμελιώδης λανθασμένη ταύτιση — η τάση της Συνειδητότητας να κοιτάζει τα περιεχόμενα της δικής της εμπειρίας και να συμπεραίνει: αυτό είμαι εγώ. Να κοιτάζει το σώμα και να λέει: εγώ είμαι αυτό. Να κοιτάζει τα συναισθήματα και να λέει: εγώ είμαι αυτά. Να κοιτάζει τη ροή της σκέψης και να λέει: αυτή η ροή είναι όλο μου το είναι, το όριο μου, ο ορισμός μου.
«Η Μουμουκσούτα είναι η φωτιά που προηγείται της αυγής — όχι ακόμα το ίδιο το φως, αλλά η αναμφισβήτητη ζεστή πνοή αυτού που έρχεται.»
Η Μουμουκσούτα είναι η αναγνώριση — μισοαισθητή προτού μισοκατανοηθεί — ότι καμία από αυτές τις ταυτίσεις δεν είναι αληθινή. Ότι κάτω από τη φευγαλέα φύση του σώματος και την αδιάκοπη κίνηση του νου υπάρχει κάτι που δεν κινείται, δεν γερνάει, δεν υποφέρει απώλεια, δεν αρχίζει ούτε τελειώνει. Ο πόθος για την Ελευθερία είναι η ίδια η κραυγή της ψυχής για επανένωση με εκείνο το κάτι. Είναι, στην ουσία του, ο ήχος του Απόλυτου που καλεί τον εαυτό του μέσα από το όργανο μιας ανθρώπινης ζωής.
Κεφάλαιο ΙΙΙ
Η Χάρις που Μεταμορφώνει τον Σπινθήρα
Δεν φτάνει κάθε αναζητητής σε αυτόν τον πόθο στην πληρότητά του. Στους περισσότερους, τρεμοπαίζει παρά φλογίζεται. Υπάρχει — ακόμα και οι σοφοί το παραδέχονταν αυτό — σε μια νωθρή ή μέτρια μορφή σε πολλούς που βαδίζουν τον πνευματικό δρόμο. Αναζητούν, αλλά η αναζήτησή τους είναι διαλείπουσα. Λαχταρούν, αλλά η λαχτάρα τους είναι μπλεγμένη με άλλες λαχτάρες. Επιθυμούν να είναι ελεύθεροι, αλλά όχι ακόμα εντελώς — όχι αν η ελευθερία απαιτεί την παράδοση όλων εκείνων στα οποία παραμένουν, κρυφά, προσκολλημένοι.
Η συμπόνια της παράδοσης βρίσκεται στην αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας. Ακόμα και η χλιαρή φλόγα, ακόμα και ο μισοσχηματισμένος πόθος, δεν χρειάζεται να εγκαταλειφθεί στην απόγνωση. Γιατί υπάρχει μια δύναμη που μπορεί να μεταμορφώσει τον σπινθήρα σε πυρκαγιά — μια δύναμη που η παράδοση ονομάζει Γκουρου-κρίπα (Guru-kripa): η χάρις του Δασκάλου, η χάρις εκείνου που έχει ήδη διασχίσει τον ωκεανό της Άγνοιας και στέκεται στην απέναντι όχθη, με το χέρι απλωμένο, φωτεινός από τη γνώση της άφιξης.
Ο Γκουρού δεν είναι απλώς μια διδακτική ανθρώπινη παρουσία, αν και μια ανθρώπινη παρουσία είναι συχνά η μορφή που παίρνει η χάρις. Στη βαθύτερη διδασκαλία, ο Γκουρού είναι η ίδια η αρχή της σοφίας, η απελευθερωτική νοημοσύνη του σύμπαντος, που εκδηλώνεται όπου μια προετοιμασμένη καρδιά είναι έτοιμη να τη δεχτεί. Η χάρις, σε αυτή την κατανόηση, δεν παραβιάζει την ελευθερία του μαθητή — την φωτίζει. Δεν σέρνει τον αναζητητή πέρα από το κατώφλι — αποκαλύπτει ότι το κατώφλι δεν ήταν ποτέ πραγματικό, ότι η πόρτα που ο αναζητητής φανταζόταν κλειδωμένη μπροστά της ήταν πάντα ανοιχτή, ότι έπρεπε απλώς να πάψει να σπρώχνει εναντίον της και να περάσει μέσα.
Αυτό που κάνει η χάρις του Δασκάλου είναι να φυσά πάνω στον σπινθήρα της Μουμουκσούτα μέχρι να αρχίσει, όσο αργά κι αν είναι, να λάμπει. Και καθώς λάμπει, τα άλλα μεγάλα εργαλεία της εσωτερικής ζωής γίνονται διαθέσιμα — το Βαιράγκια (Vairagya), η πρακτική της απάθειας/αποκοπής, και το Σάμα (Shama), η καλλιέργεια της εσωτερικής γαλήνης — πρακτικές που ενισχύουν και βαθαίνουν τον πόθο μέχρι να γίνει η μοναδική καταναλωτική φωτιά της ύπαρξης του αναζητητή.
Κεφάλαιο ΙV
Η Έρημος και η Βροχή
Εδώ η διδασκαλία φτάνει σε μια από τις πιο φωτεινές — και πιο νηφάλιες — της ενοράσεις, που εκφράζεται μέσα από μια εικόνα σκληρής και διαφανούς ομορφιάς. Σε εκείνον του οποίου η αποκοπή και ο πόθος για την Ελευθερία είναι έντονοι, οι πρακτικές της γαλήνης και της αυτοπειθαρχίας φέρνουν πραγματικό καρπό. Είναι σαν βροχή που πέφτει σε έτοιμο έδαφος, σε χώμα που έχει οργωθεί, ανοιχτεί και προετοιμαστεί. Το νερό εισέρχεται. Ο σπόρος βλασταίνει. Κάτι φυτρώνει.
Αλλά όπου η αποκοπή και ο πόθος παραμένουν νωθροί — όπου ο αναζητητής εκτελεί τις κινήσεις της πνευματικής πρακτικής ενώ παραμένει, στον βαθύτερο θάλαμο της βούλησης, μη δεσμευμένος — τότε η γαλήνη, η πειθαρχία, ο διαλογισμός, όλες οι προσεκτικές αρχιτεκτονικές της εσωτερικής ζωής γίνονται σαν νερό που χύνεται στην έρημο. Η εικόνα είναι συντριπτική στην ακρίβειά της. Όχι νερό που πέφτει δίπλα στην έρημο. Όχι νερό που πέφτει προτού φτάσει στην έρημο. Νερό που πέφτει μέσα στην έρημο — ορατά, αναμφισβήτητα παρόν, και όμως εξαφανίζεται χωρίς αποτέλεσμα, καταπίνεται από την αδιάφορη άμμο, χωρίς να αφήσει πίσω του ίχνος πράσινου.
Αυτό δεν είναι σκληρότητα. Είναι η απλή και αμετάβλητη δομή της πνευματικής πραγματικότητας. Δεν μπορεί κανείς να αγοράσει την απελευθέρωση συσσωρεύοντας πρακτικές όπως συσσωρεύει κανείς περιουσία. Οι πρακτικές δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι μέσα — και τα μέσα χρειάζονται έναν προσανατολισμό, μια κατεύθυνση, μια φλογερή πρόθεση, αν πρόκειται να μεταφέρουν κάτι μπροστά. Το ξύλο της πειθαρχίας δεν ανάβει από μόνο του. Χρειάζεται τον σπινθήρα του γνήσιου πόθου, που φροντίζεται από την πνοή της γνήσιας αποκοπής.
«Όπου ο πόθος είναι αληθινός, ακόμα και η πιο μικρή πρακτική γίνεται πόρτα. Όπου ο πόθος απουσιάζει, ακόμα και η μεγαλύτερη πρακτική γίνεται ζωγραφιά μιας πόρτας — όμορφη, ίσως, αλλά που ανοίγει στο τίποτα.»
Το Βαιράγκια — συχνά μεταφράζεται ως αποκοπή/απάθεια, αν και η λέξη αναπνέει πιο λεπτά από τη μετάφρασή της — δεν σημαίνει την βίαιη απόρριψη του κόσμου. Σημαίνει, πιο ακριβώς, την φυσική χαλάρωση της λαβής του κόσμου πάνω στην καρδιά. Είναι αυτό που συμβαίνει στον ταξιδιώτη που έχει έστω και στιγμιαία αντικρίσει τον προορισμό: τα ενδιάμεσα τοπία χάνουν κάτι από τη δύναμή τους να τον κρατούν. Όχι επειδή είναι άσχημα — μπορεί να είναι φωτεινά με τη δική τους ομορφιά — αλλά επειδή η ομορφιά που συναντάται στον δρόμο δεν είναι η ίδια με την άφιξη. Το πλήρως ανθισμένο Βαιράγκια δεν είναι μια στροφή μακριά. Είναι μια στροφή προς — προς την πηγή όλης της ομορφιάς, το έδαφος από το οποίο κάθε όμορφο πράγμα δανείζεται την ομορφιά του.
Κεφάλαιο V
Η Όχθη Πέρα από την Όχθη
Τι περιμένει τον αναζητητή που επιμένει; Ποια είναι η φύση της ελευθερίας προς την οποία τεντώνεται η Μουμουκσούτα, προς την οποία στρέφει το εσωτερικό βλέμμα το Σαμαντάνα, προς την οποία η χάρις του Γκουρού ήσυχα και αμετάκλητα ωθεί την προετοιμασμένη ψυχή; Εδώ η παράδοση μιλάει πιο προσεκτικά και πιο απρόθυμα, γιατί ο προορισμός υπερβαίνει την ικανότητα της γλώσσας να τον περιέχει. Κάθε λέξη που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απελευθέρωση είναι δανεική από το ίδιο το βασίλειο της δυαδικότητας και του περιορισμού που η απελευθέρωση υπερβαίνει. Το να μιλάς γι’ αυτήν είναι πάντα να δείχνεις — να δείχνεις με το δάχτυλο ένα φεγγάρι που το δάχτυλο μπορεί να υποδείξει αλλά δεν μπορεί να αγγίξει.
Κι όμως οι σοφοί έδειχναν, ξανά και ξανά, γιατί η ίδια η χειρονομία έχει αξία. Γιατί ο αναζητητής, ακούγοντας τη χειρονομία, μπορεί να νιώσει κάτι να αναδεύεται στα βάθη — κάτι που αναγνωρίζει αυτό που δεν έχει ακόμα συναντήσει ορθολογικά. Η αναγνώριση είναι το σημάδι. Η ανεξήγητη αίσθηση οικειότητας μπροστά στο άγνωστο είναι η ίδια η μαρτυρία της ψυχής για τη φύση της.
Αυτό που περιγράφουν οι μεγάλοι δάσκαλοι — κάτω και πέρα από όλες τις προσεκτικές φιλοσοφικές τους επεξεργασίες — είναι μια κατάσταση του είναι στην οποία ο ταξιδιώτης ανακαλύπτει ότι ποτέ δεν ήταν πραγματικά ξεχωριστός από τον προορισμό. Ότι το Μπράχμαν, το Απόλυτο, το αιώνια καθαρό έδαφος προς το οποίο το Σαμαντάνα κατευθύνει το συγκεντρωμένο εσωτερικό βλέμμα, δεν είναι κάτι άλλο από εκείνον που κοιτάζει. Το κύμα, ψάχνοντας τον ωκεανό, ανακαλύπτει ότι ήταν ο ωκεανός όλη την ώρα — ότι η φαινομενική του ξεχωριστότητα ήταν μια μορφή που πήρε ο ωκεανός και ότι ο ωκεανός ποτέ δεν έπαψε να είναι ο εαυτός του παίρνοντας αυτή τη μορφή.
Αυτή η ανακάλυψη δεν είναι μια σκέψη. Δεν είναι μια εμπειρία που ανακύπτει και περνάει, όπως περνούν οι μυστικιστικές εκστάσεις. Είναι, μάλλον, η μόνιμη αναγνώριση αυτού που ήταν πάντα η περίπτωση — μια αναγνώριση τόσο ολική που η ίδια η πράξη της αναγνώρισης και εκείνος που αναγνωρίζει και το αντικείμενο της αναγνώρισης καταρρέουν σε μια ενιαία, αδιαίρετη φωτεινότητα. Αυτό που οι δάσκαλοι ονομάζουν Μόκσα (Moksha). Αυτό που η παράδοση του Ζεν ονομάζει αφύπνιση. Αυτό που ο Μάιστερ Έκχαρτ ονόμασε τη γέννηση του Λόγου μέσα στην ψυχή. Αυτό που ο Ρουμί περιέγραψε ως το καλάμι που κλαίει για το καλαμιώνα από τον οποίο κόπηκε — και που, καταπληκτικά, αναγνωρίζει ότι ποτέ δεν κόπηκε.
«Η απελευθέρωση δεν είναι ένα ταξίδι από εδώ προς εκεί. Είναι η αναγνώριση ότι το “εδώ” ποτέ δεν ήταν αυτό που φαινόταν — ότι κάτω από την φαινομενική εξορία, η πατρίδα ήταν παρούσα, απέραντη και αδιατάρακτη, περιμένοντας απλώς να φανεί.»
Αυτός είναι ο λόγος που το Σαμαντάνα — η συνεχής συγκέντρωση της εσωτερικής ικανότητας πάνω στο αιώνια καθαρό Μπράχμαν — δεν είναι μια στρατηγική για την απόκτηση κάτι νέου. Είναι μια πρακτική του ξε-λησμονήματος. Του να επιστρέφεις, ξανά και ξανά, την προσοχή που έχει περιπλανηθεί στο δάσος της πολλαπλότητας, πίσω στο ξέφωτο στο κέντρο του δάσους — ένα ξέφωτο που ήταν πάντα εκεί, που τα δέντρα της σκέψης, της επιθυμίας και του φόβου το είχαν μόνο προσωρινά κρύψει από τα μάτια. Κάθε επιστροφή είναι μια μικρή απελευθέρωση. Η συνεχής πρακτική της επιστροφής είναι ο δρόμος. Και η στιγμή που η επιστροφή δεν είναι πια απαραίτητη — όταν δεν υπάρχει πουθενά αλλού που το μυαλό επιθυμεί να πάει, τίποτα άλλο που αναζητά να πιάσει, τίποτα που θρηνεί ή προσδοκά, μόνο η απέραντη, φωτεινή, αυταπόδεικτη παρουσία αυτού που είναι — εκείνη η στιγμή είναι η μεγάλη Απελευθέρωση προς την οποία η Μουμουκσούτα έδειχνε όλη την ώρα, με τον ταραχώδη, λαχταριστό, ατελή, όμορφο τρόπο της.
Συμπέρασμα
Η Πρόσκληση Κάτω από τη Διδασκαλία
Αυτές οι διδασκαλίες, που έχουν φτάσει μέσα από αιώνες σαν φως μέσα από στρωματωμένο νερό, μετατοπιζόμενες και μαλακώνοντας σταδιακά αλλά χωρίς ποτέ να χάνουν την ουσιαστική τους λάμψη, δεν είναι τελικά δόγματα για να πιστευτούν. Είναι προσκλήσεις για να γίνουν αποδεκτές. Απευθύνονται σε κάθε ανθρώπινο ον, σε κάθε εποχή, σε κάθε κατάσταση ζωής, την ίδια θεμελιώδη προσφορά: ότι η ελευθερία που πιο βαθιά λαχταράς δεν είναι αδύνατα μακρινή, ότι το έδαφος του είναι που αισθάνεσαι στις πιο σπάνιες, πιο φωτεινές σου στιγμές δεν είναι μια ψευδαίσθηση γεννημένη από ευσεβείς πόθους αλλά το πιο αληθινό γεγονός της ύπαρξής σου, ότι οι πρακτικές του Σαμαντάνα και της Μουμουκσούτα και του Βαιράγκια δεν είναι αυθαίρετες πειθαρχίες που επιβάλλονται από έξω αλλά οι φυσικές κινήσεις μιας ζωής που έχει αρχίσει να θυμάται αυτό που πάντα ήταν.
Ο δρόμος ζητά πολλά. Ζητά ειλικρίνεια για το βάθος του πόθου κάποιου — για την προθυμία να αναγνωρίσει κανείς αν η λαχτάρα καίει πραγματικά ή αν έχει απλώς υιοθετηθεί ως μια ευχάριστη πνευματική ταυτότητα. Ζητά την ταπεινοφροσύνη να δεχτεί τη χάρη, να ανοιχτεί προς την παρουσία του Γκουρού σε όποια μορφή κι αν πάρει — δάσκαλος, κείμενο, σιωπή, φύση, η ξαφνική ανεξήγητη γαλήνη που κατεβαίνει εν μέσω της συνηθισμένης ζωής και αφήνει κανείς για λίγο, αναπάντεχα, ανίκανος να προσποιηθεί ότι ο μικρός εαυτός είναι όλο κι όλο. Και ζητά, πάνω από όλα, υπομονή — την προθυμία να φροντίζει τον σπινθήρα μέσα από τις μακρές εποχές που η φλόγα φαίνεται να απουσιάζει, εμπιστευόμενος τη φωτιά που καίει χωρίς να καταναλώνει, το φως που φωτίζει χωρίς πηγή, τη σιωπή που μιλάει τη μόνη λέξη που αξίζει να ακουστεί.
Για τον αναζητητή που επιμένει — που ποτίζει τον πόθο αντί να τον πνίγει, που εξασκεί την ακινησία αντί να τρέφει την ανησυχία, που ανοίγεται ξανά και ξανά στην πιθανότητα ότι αυτό που βρίσκεται πέρα από το τελευταίο σύνορο του νου δεν είναι κενό αλλά πληρότητα πέρα από κάθε φαντασία — για εκείνον τον αναζητητή, η αρχαία υπόσχεση παραμένει ακέραια. Το αιώνια καθαρό Μπράχμαν δεν υποχωρεί. Δεν ανταμείβει και δεν τιμωρεί, δεν χαρίζει εύνοια στον έξυπνο ούτε το κρατά μακριά από τον ταπεινό. Απλώς είναι — όπως ο ουρανός απλώς είναι, αδιάφορος στο αν βλέπεται ή όχι, αμετάβλητος από σύννεφο ή καθαρότητα το ίδιο — ακτινοβόλο, απέραντο, σιωπηλό, ολοκληρωμένο. Και πιο κοντά, λένε οι δάσκαλοι, από την ανάσα. Πιο κοντά από την επόμενη σκέψη. Πιο κοντά, ακόμα, και από εκείνον που αναζητά.
Έτσι ήταν πάντα. Έτσι θα είναι πάντα.
Η φλόγα περιμένει εκείνον που επιτέλους, ολοκληρωτικά, στρέφεται προς αυτήν.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου