Κυριακή 23 Δεκεμβρίου 2018

Χριστούγεννα Προ Χριστού

Τα τρία κακά της μοίρας μας Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός, Μουσουλμανισμός, δεν τα βλέπω να καταστρέφονται σύντομα, ειδικά τώρα που η άκρα επιθετικότητα του τελευταίου, επηρεάζει μοιραία και την επιθετικότητα των άλλων δύο.

Ο Ιησούς Χριστός Είναι μια Αντιγραφή του Θεού -Ήλιου.

Τα Χριστούγεννα δεν είναι αυτά που ξέρετε. Τρεις αιώνες μετά τη γέννηση του Χριστού ορίσθηκαν χρονολογικά ο ευαγγελισμός της Θεοτόκου και η γέννηση του Χριστού. Οι ιστορικές πηγές υποδεικνύουν ότι ο εορτασμός των Χριστουγέννων άρχισε να τηρείται στη Ρώμη γύρω στο 335 μ.κ.ε. αν και κάποιοι ερευνητές, βασιζόμενοι σε αρχαίους ύμνους με χριστουγεννιάτικη θεματολογία, θεωρούν ότι τα πρώτα βήματα που οδήγησαν στον εορτασμό αυτό έγιναν μέσα στον 3ο αιώνα. Η παράδοση θεωρεί ότι η αρχαιότερη ομιλία για τη γιορτή των Χριστουγέννων εκφωνήθηκε από τον “Μέγα” Βασίλειο στην Καππαδοκία το έτος 376 μ.κ.ε.

Αυτοί είναι οι Μύθοι των Χριστουγέννων
Οι προσπάθειες επικράτησης των Χριστιανικών Τελετών
Μετά την βίαιη και σκόπιμη επικράτηση του Χριστιανισμού, οι γιορτές κι οι τελετές των προηγούμενων θρησκειών όχι μόνο δεν σταμάτησαν αλλά σε μερικές περιπτώσεις ενισχύθηκαν. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι, συνηθισμένοι και εθισμένοι στο Διονυσιακό Πνεύμα, ανέμεναν τις χρονικές περιόδους αυτών των εορτών για να τις τιμήσουν δεόντως. Μια από τις πλέον σημαντικές γιορτές ήταν η ρωμαϊκή γιορτή των Καλενδών, που ξεκινούσε στις 25 Δεκεμβρίου και κρατούσε έως στις 7 Ιανουαρίου.

Στο διάστημα αυτό, λαός και εξουσία τελούσαν ένα ατέλειωτο ξεφάντωμα που περιελάμβανε κρασοκατανύξεις, φαγοπότια, πανηγύρια, θεατρικές παραστάσεις και κάθε είδους δημόσια θεάματα. Οι πολίτες συνήθιζαν να στολίζουν σπίτια και καταστήματα, να παίζουν τυχερά παιχνίδια, να μεταμφιέζονται, να τραγουδούν και να χορεύουν. Ο χριστιανισμός, προσπάθησε πολύ να δώσει ένα τέλος στις κρατούντες παγανιστικές γιορτές. Κλήθηκε με τον τρόπο του να συμβάλει ως αναμορφωτικός και ενοποιητικός παράγοντας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, προσπαθώντας να ακυρώσει το περιεχόμενο των ειδωλολατρικών εθίμων που ήταν δημοφιλή τότε, μετατρέποντας το περιεχόμενό τους σε χριστιανικό. Δεν ήταν όμως εύκολο να ξεριζώσει και να βάλει φραγμό σε συνήθειες αιώνων.

Μία από τις πρώτες ενέργειες του χριστιανικού κράτους ήταν να απαγορεύσει τις Διονυσιακές γιορτές του Δωδεκαήμερου των Καλενδών. Το να καταργήσει όλες τις προϋπάρχουσες γιορτές με κύρια και προεξέχοντα αυτή της περιόδου των Καλενδών σήμαινε βαθιά ρήξη με το κατεστημένο και ιδιαίτερα με το λαό. Έτσι ξεκίνησε μια σειρά από διαφωτιστικές, προπαγανδιστικές έως και καταδικαστικές ενέργειες, που έφεραν σχετικά αποτελέσματα. Οι τότε ρήτορες της εκκλησίας χαρακτήριζαν τις γιορτές «έργα του διαβόλου» και των «κακοποιών πνευμάτων». Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος τις κατακεραύνωνε και προέτρεπε τους χριστιανούς να απέχουν από αυτές. «Τίποτε δεν είναι εχθρικότερο προς το πνεύμα του χριστιανισμού, όσο τα συμβαίνοντα κατά τις νύχτες εκείνες», διακήρυττε.

Η «Εν Τρούλλω» ή «Πενθέκτη» Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως, καταδικάζει τον εορτασμό των Καλενδών, των Βρουμαλίων, των Ανθεστηρίων, καθώς και τις Διονυσιακές Πομπές και τις μεταμφιέσεις. Ο χριστιανισμός στάθηκε αμείλικτος απέναντι στις γιορτές των Καλενδών, όπως επίσης και σε κάθε υπόλειμμα Διονυσιακής τελετής. Ο λαός όμως επέμενε, έστω και κάπως περιορισμένα, να γιορτάζει, μη λογαριάζοντας τις συνέπειες και καταδίκες.

Έτσι η εορτή της γέννησης του Χρίστου στήθηκε στην περίοδο της γιορτής των Καλενδών για να περιορίσει την αρχή της οργιαστικής περιόδου και να βάλει φραγμό στις ειδωλολατρικές συνήθειες. Όσο όμως η βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν στην ακμή της, οι παλιές συνήθειες συνέχιζαν να τηρούνται, μάλιστα τις μέρες των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, με τον πιο έντονο τρόπο. Ο κόσμος έξαλλος ξεχύνονταν στις πλατείες και στους δρόμους τραγουδώντας και χορεύοντας, αδιαφορώντας για τις προτροπές της εκκλησίας. Όταν άρχισε να ξεπέφτει η Βυζαντινή αυτοκρατορία, τότε μόνο άρχισαν να εκφυλίζονται και οι ειδωλολατρικές αυτές γιορτές.

Happy Birthday Mithras, Krishna, Dionyse, Jesus

Διαλέγεις και παίρνεις
Η υποτιθέμενη γέννηση του Ιησού τοποθετείται γύρω στο 7 ή 6 π.κ.ε. ή μεταξύ του 4 ως 1 π.κ.ε. Αυτό συμβαίνει καθώς το σημερινό ημερολόγιο, στηρίζεται βασικά στους υπολογισμούς του μοναχού και αστρονόμου Διονυσίου του Μικρού, που κατά τον 4ο αιώνα μ.κ.ε. καθόρισε με τα τότε υπάρχοντα δεδομένα, το έτος 754 από κτίσεως Ρώμης ως το χρόνο της γέννησης του Ιησού, αντί του έτους 747 όπως θα έπρεπε με τα σημερινά δεδομένα. Αυτό σημαίνει πως, αν σήμερα ήταν δυνατό να γίνει επανακαθορισμός του παγκόσμιου ημερολογίου, η αρχή του χριστιανικού ημερολογίου θα βρισκόταν επτά περίπου χρόνια νωρίτερα.

Τη στιγμή αυτή, συμβαίνει το παράδοξο να θεωρούμε ότι εξαιτίας των λανθασμένων υπολογισμών, η γέννηση του Ιησού να τοποθετείται σε χρόνια προ Χριστού. Η ακριβής χρονολόγηση της ζωής του Ιησού είναι αδύνατη, αφού οι υπάρχουσες μαρτυρίες που προέρχονται από την Καινή Διαθήκη χαρακτηρίζονται από χρονολογική ασάφεια [όπως κι ολόκληρη η χριστιανική θρησκεία άλλωστε] κι επίσης το αφετηριακό 1 μ.κ.ε. δεν εναρμονίζεται επακριβώς με τα γενικότερα ιστορικά δεδομένα των χρόνων εκείνων. Για την ακριβή ημερομηνία γενέσεως του Ιησού δεν γίνεται καμιά αναφορά στην Καινή Διαθήκη, αλλά και κανείς από τους Αποστόλους δεν μιλά για την 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα γενεθλίων και πως θα μπορούσε άλλωστε!!

Για κάποιους ερευνητές, τις πρώτες αναφορές περί εορτασμού της γέννησης του Ιησού –αρχικά στις 6 Ιανουαρίου– τις συναντάμε στα κείμενα του Πάπα Τελεσφόρου 125-136 μ.κ.ε. στοιχεία που από άλλους δεν θεωρούνται αυθεντικά, αλλά παρεμβολές που έγιναν σε μετέπειτα χρόνο. Σύμφωνα με τα γραφόμενα στην Καινή Διαθήκη, τόσο ο Χριστός όσο και οι μαθητές του δεν γιόρταζαν γενέθλια. Ο ίδιος λένε ό,τι ζήτησε από τους μαθητές του να γιορτάζουν την ανάμνηση του θανάτου του. Χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι υπήρχε κάπου συγκεκριμένη εντολή ή απαγόρευση του εορτασμού των γενεθλίων, οι Ιουδαίοι της συγκεκριμένης περιόδου απέρριπταν αυτόν τον εορτασμό, θεωρώντας τον Παγανιστική συνήθεια.

Παρόμοια στάση ακολούθησαν και οι Χριστιανοί στους δύο πρώτους αιώνες της χριστιανικής εκκλησίας. Όσο κι αν προκαλεί έκπληξη σήμερα, τα Χριστούγεννα δεν γιορτάζονταν στην πρώτη Εκκλησία. Ο Ωριγένης θεωρεί ότι στην Βίβλο μόνο εκείνοι που δεν αναγεννήθηκαν (που δεν έγιναν Χριστιανοί) τηρούν τέτοιους εορτασμούς. Ο Άγιος Ειρηναίος και ο Τερτυλλιανός επίσης, δεν εμφανίζουν τη Γιορτή της Γέννησης στους καταλόγους τους με τους χριστιανικούς εορτασμούς.

Γεγονός είναι πως δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς γεννήθηκε ο Ιησούς Χριστός. [ ή αν γεννήθηκε καν] Από υπολογισμούς θεωρείται ως πιθανή χρονική περίοδος μεταξύ του 6 – 2 π.κ.ε. Η ημερομηνία της 25ης Δεκεμβρίου ως ημέρα γέννησης του Χριστού, αναφέρεται για πρώτη φορά από τον επίσκοπο Ρώμης, Ιππόλυτο, το έτος 235 μ.κ.ε. και μόλις το 336 μ.κ.ε. εμφανίζονται για πρώτη φορά στο Ρωμαϊκό ημερολόγιο.

Η επιλογή της 25ης Δεκεμβρίου έγινε από τον Πάπα Ιούλιο τον Α, τον 4ο μ.κ.ε. αιώνα μετά από έρευνα που έγινε στα αρχεία της Ρώμης για την χρονιά της επί αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου απογραφής, και κατόπιν υπολογισμών βάση των Ευαγγελίων, επειδή η συγκεκριμένη ημερομηνία συνέπιπτε με τα ειδωλολατρικά τελετουργικά για το Χειμερινό Ηλιοστάσιο ή την Επιστροφή του Ήλιου. Επίσης, στα αρχεία της Εκκλησίας της Ρώμης φέρεται να υπήρχε έγγραφο του Ιωσή που έδειχνε ότι ο Ιησούς γεννήθηκε την 9η του μήνα Σαπέτ, που αντιστοιχεί στην 25η Δεκεμβρίου. Το ευαγγελικό στοιχείο που λήφθηκε υπόψη είναι η φράση από το κατ’ Ιωάννη κεφ. γ’ εδαφ. 30: «Εκείνον δει αυξάνειν, εμέ ελατούσθαι».

25 Δεκεμβρίου: Η γιορτή του Ακατανίκητου Θεού Ηλιου, του Διόνυσου και του Μίθρα

Στη Ρώμη το καλαντάρι των Φιλοκαλίων (354 μ.κ.ε.) περιλαμβάνει στην ημερομηνία της 25ης Δεκεμβρίου, απέναντι από την Παγανιστική «Natalis invicti» δηλαδή «γέννηση του Ακατανίκητου (Ηλιου)» την φράση «VIII kaalitan nattis Christus in Bethleem Iudea».

Τον καιρό του Αγίου Αυγουστίνου η ημερομηνία της Γιορτής της Γέννησης είχε καθοριστεί, πάντως ο Αυγουστίνος την παραλείπει από τον κατάλογό του με τις σημαντικές χριστιανικές επετείους. Θεωρείται ότι θεμελιώδη σχέση με την επικράτηση αυτής της ημερομηνίας δεν είχε το χειρόγραφο του Ιωσήπου, αλλά η ανταγωνίστρια του Χριστιανισμού λατρεία του Ήλιου με τη γιορτή του «Dies Natalis Solis Invicti», όπως ήταν ο πλήρης τίτλος της (ημέρα γέννησης του Ακατανίκητου Ήλιου).

Στον καθορισμό της 25ης Δεκεμβρίου ως ημερομηνίας εορτασμού συντέλεσαν προφανώς η μεγάλη εθνική εορτή του Ακατανίκητου Θεού Ήλιου και ο εορτασμός των γενεθλίων του Μίθρα, που ήταν διαδεδομένη σε όλη την επικράτεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο εορτασμός αυτής της ημέρας ως ημέρας γέννησης του Χριστού επηρεάστηκε από τις παγανιστικές γιορτές που τηρούνταν εκείνον τον καιρό, όπως τα Σατουρνάλια και τα Μπρουμάλια, που τηρούνταν τις τελευταίες μέρες του Δεκεμβρίου σε ανάμνηση της χρυσής εποχής ελευθερίας και ισότητας, και προς τιμήν του Ηλιου, ο οποίος κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο ξαναγεννιέται και αρχίζει τη νικηφόρα πορεία του.

Αυτό το φυσικό φαινόμενο θεωρούνταν κατάλληλο σύμβολο της εμφάνισης του Ήλιου της Δικαιοσύνης, που διέλυε τη μακρά νύχτα της αμαρτίας και των σφαλμάτων. Για τον ίδιο λόγο το θερινό ηλιοστάσιο (24 Ιουνίου) επιλέχθηκε αργότερα για τη γιορτή του Ιωάννη του Βαπτιστή, ως της καταλληλότερης υπενθύμισης την δικής του χαμηλής αυτο-εκτίμησης ότι θα έπρεπε να μειώνεται, ενώ ο Χριστός θα έπρεπε να αυξάνεται. Έκτοτε ο Χριστός όφειλε να είναι ο Ήλιος, ο δίδων το φως εις τον κόσμο. Στις προθέσεις του Πάπα Ιουλίου Α΄ ήταν να αντικατασταθεί ο ειδωλολατρικός εορτασμός από το Χριστιανικό. Πριν εορταζόταν στις 6 Ιανουαρίου μαζί με τον εορτασμό των Θεοφανίων. Μετέπειτα το έθιμο μεταφέρθηκε στην Ανατολή, πιθανότατα από τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό το 378-381 περίπου μ.κ.ε. Ο Ιωάννης Χρυσόστομος (345-407 μ.κ.ε.) σε ομιλία του για τη γέννηση του Χριστού, αναφέρει ότι είχε αρχίσει στην Αντιόχεια να γιορτάζονται τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου.

Το σίγουρο είναι ότι την εποχή του Ιουστινιανού, τον 6ο αιώνα, ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου είχε εξαπλωθεί σχεδόν σε όλη την Ανατολή. Το 529 ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός απαγόρευσε την εργασία και τα δημόσια έργα κατά τη διάρκεια των εορτών των Χριστουγέννων και ανακήρυξε δημόσια αργία. Ως το 1100, καθώς είχε επεκταθεί η δράση των χριστιανών ιεραποστολών στις Παγανιστικές ευρωπαϊκές φυλές, σχεδόν όλοι οι ευρωπαϊκοί λαοί γιόρταζαν τα Χριστούγεννα. Εντούτοις, αργότερα, εξαιτίας της μεταρρύθμισης, απαγορεύτηκε ή περιορίστηκε κατά περιόδους η τήρησή του εορτασμού τους σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και στην Αμερική, καθώς θεωρούνταν ότι περιλάμβανε σε μεγάλο βαθμό ειδωλολατρικά στοιχεία.

Για την προέλευση του πληθυντικού (Χριστούγεννα) υποστηρίζονται δύο απόψεις. Η μία που τα συνδέει με μια αρχαία συνήθεια που είχε εφαρμοστεί από τον 5ο, περίπου, π.κ.ε. αιώνα στην ιουδαϊκή εορτή των Πουρείμ («Γι’ αυτό, ονόμασαν τις ημέρες αυτές Πουρείμ, από το όνομα Πουρ», Εσθ. 9:26). Κατά τη δεύτερη άποψη ο πληθυντικός προέρχεται κατ’ αντιστοιχία προς την ονομασία των αρχαίων ελληνικών και ρωμαϊκών εορτών, όπως τα Μπρουμάλια και τα Σατουρνάλια.

Το 1752, αφαιρέθηκαν 11 ημέρες από το έτος, όταν έγινε η αλλαγή από το Ιουλιανό στο Γρηγοριανό ημερολόγιο. Κατά συνέπεια, η ημερομηνία της 25ης Δεκεμβρίου μετακινήθηκε κατά 11 ημέρες. Κάποιες αιρέσεις της Χριστιανικής εκκλησίας, (παλαιοημερολογίτες) γιορτάζουν ακόμα και σήμερα τα Χριστούγεννα στις 7 Ιανουαρίου (25 Δεκεμβρίου με το Ιουλιανό ημερολόγιο). Πολλά θεολογικά επιχειρήματα προβλήθηκαν υποστηρίζοντας ή αντικρούοντας την ημερομηνία αυτή.

Η 25η Δεκεμβρίου είχε ως αποτέλεσμα να θεσπίσει και την ανταλλαγή δώρων κατά τα Χριστούγεννα, συνήθεια που ήρθε από τις Ρωμαϊκές Καλένδες, εξ’ ου και η ονομασία «Κάλαντα». Στις σκανδιναβικές χώρες στο τέλος του έτους προστέθηκε και μία άλλη γιορτή, του Αγίου Νικολάου-Σάντα Κλάους, που είναι ο άγιος των παιδιών και γιορτάζεται μεν την 6η Δεκεμβρίου, πλην είναι ο άγιος που πολιτογραφήθηκε ως ο άγιος των χριστουγεννιάτικων δώρων.

Πίσω από τα κάλαντα κρύβεται ένα αρχαίο Ελληνικό έθιμο με το όνομα Ειρεσιώνη, που αναφέρεται ήδη από τον Όμηρο, ο οποίος ευρισκόμενος στην Σάμο, σκάρωσε διάφορα τραγούδια τα οποία μαζί με μια ομάδα παιδιών τα τραγουδούσαν στα σπίτια των πλουσίων ευχόμενοι πλούτο, χαρά και ειρήνη. Συμβόλιζε την ευφορία και γονιμότητα της γης και εορτάζονταν δυο φορές το χρόνο, μια την Άνοιξη με σκοπό την παράκληση των ανθρώπων προς τους Θεούς κυρίως του Απόλλωνος-'Ηλιου και των Ωρών για προστασία της σποράς και μια το Φθινόπωρο, για να τους ευχαριστήσουν για την συγκομιδή των καρπών. Ταυτόχρονα με τις ευχαριστίες προς τους Θεούς, έδιναν ευχές και στους συνανθρώπους.

Το έθιμο του Χριστουγεννιάτικου δένδρου έχει τις ρίζες του στην αρχαία Αίγυπτο, όπου ο Άγιος Βονιφάτιος, θέλοντας να αντικαταστήσει την ιερότητα που απέδιδαν οι ειδωλολάτρες στη δρυ, εντάσσει για πρώτη φορά το χριστουγεννιάτικο δέντρο στους ναούς του χριστιανικού κόσμου στη Γερμανία του 8ο αιώνα. Έως και τον 16ο αιώνα το δένδρο απαντάται μόνο στους ναούς, ενώ αργότερα μπαίνει και στολίζεται στα σπίτια των χριστιανών.

Φίλιππος Βρετάκος στο βιβλίο του «Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των» αναφέρει «Το χριστουγεννιάτικον δένδρον συμβολίζει την αιωνιότητα της ζωής, διότι δεν γηράσκει και δεν χάνει, επομένως, την νεότητά του. Το δένδρον όμως των Χριστουγέννων δεν το ευρίσκω, εγώ τουλάχιστον, ως ξενικήν συνήθειαν, ως νομίζεται γενικώς, αλλ” εν μέρει ως αρχαίαν ελληνικήν. Είναι, δηλαδή, υπολείμματα της περιφήμου «ειρεσιώνης», και της «ικετηρίας» των αρχαίων Ελλήνων, και μάλιστα των αρχαίων Αθηναίων. Ήσαν δε η μεν Ικετηρία κλάδος ελαίας, από του οποίου εκρέμων ποκάρια μαλλιού, και έφερον αυτόν όσοι ήθελον να ικετεύσουν τον Θεόν ομαδικώς, δια την απαλλαγήν του τόπου από δεινού τινός κακού, π.χ. από νοσήματος, πανώλους, χολέρας ή ομοίου. Ως επί το πολύ, όμως, εβάσταζε την Ικετηρίαν άνθρωπος, ο οποίος ήθελε να τεθή υπό την προστασίαν θεού και της ανωτέρας αρχής, για να προβή εις αποκαλύψεις εναντίον ισχυρών ανθρώπων ή αρχόντων.»

Τα αναμμένα κεράκια στο δέντρο του σπιτιού του, λέγεται πως πρώτος τοποθέτησε ο Μαρτίνος Λούθηρος πολύ αργότερα. Στην Αγγλία, το φωτισμένο με κεράκια δέντρο, ήρθε επί βασίλισσας Βικτορίας. Ο πρίγκιπας Αλβέρτος υπήρξε ο πρώτος που οργάνωσε ένα φωτισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο για την βασιλική οικογένεια και το προσωπικό των ανακτόρων του Μπάκιγχαμ. Το 1833 το χριστουγεννιάτικο δέντρο φτάνει και στην Ελλάδα. Το πρώτο δέντρο φώτισε τα ανάκτορα του Όθωνα στο Ναύπλιο. Η εμπορική εκμετάλλευση των Χριστουγέννων σε πολλές χώρες πήρε γιγαντιαίες διαστάσεις. Ο καρδινάλιος Σπέλμαν είπε κάποτε: «Το κουδούνισμα των μηχανικών ταμείων σκεπάζει το μήνυμα της ειρήνης και της καλής θέλησης».

Η ιστορία του Θεού Ήλιου

Λατρεία του Αρχοντα Ήλιου
Aπό τα πανάρχαια χρόνια οι άνθρωποι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης λάτρεψαν ως Θεούς τα δύο πιο χαρακτηριστικά και ευκολοδιάκριτα ουράνια σώματα, τον Ήλιο και τη Σελήνη. Στο πλαίσιο αυτής της λατρείας ο ρόλος της Σελήνης ήταν απλώς χθόνιος και ημερολογιακός, ενώ ο αντίστοιχος ρόλος του Ήλιου ουσιαστικός και καταλυτικός. Tην μακρινή εκείνη περίοδο της δημιουργίας των πρώτων οργανωμένων ανθρώπινων ομάδων διακρίνεται εύκολα η επίδραση του Ήλιου στην κοινωνική τους συγκρότηση. Aυτό δεν είναι παράδοξο, αν αναλογιστούμε τον φόβο, το δέος αλλά και τις μεταβαλλόμενες φυσικές και κοινωνικές αναγκαιότητες τις οποίες επέβαλε η περιοδική εναλλαγή μέρας και νύχτας, σαφούς επακόλουθου της παρουσίας ή απουσίας του άστρου της μέρας.

Ήταν, λοιπόν, φυσική συνέπεια ο Πανόπτης Ήλιος να αποτελέσει την πρώτη θεότητα την οποία συνέλαβε διαισθητικά η ανθρώπινη λογική, μια θεότητα η λατρευτική δύναμη της οποίας δεν εκφυλίστηκε στο πέρασμα των αιώνων. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι η λατρεία του Ήλιου παραμένει ακόμη και σήμερα εν ζωή, εντάσσοντας τον Xριστιανισμό στις σχετικές θρησκείες. O Ήλιος κατείχε δεσπόζουσα θέση στις αρχαίες θρησκείες. Όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε, σε όλες αυτές τις θρησκείες είναι κύριο κατηγορούμενο του υπέρτατου θεού ή ταυτίζεται μ’ αυτόν. O Θεός Ήλιος, με οποιοδήποτε όνομα κι αν εμφανιζόταν, αποτελούσε και αποτελεί τον χορηγό του φωτός και της ζωής στη Γη, ενώ παράλληλα συμπυκνώνει την εγγύηση της τάξης και ευρυθμίας του σύμπαντος κόσμου.

Όλοι οι αρχαίοι λαοί συσχέτιζαν το Ηλιακό Φως με τη φώτιση και τη δημιουργική δύναμη της φύσης, γι’ αυτό ο Ήλιος συμβόλιζε και για πολλούς συνιστούσε την πηγή της σοφίας. O φωτεινός Ήλιος εκπροσωπούσε τον Μέγα Θεό του επάνω κόσμου σε αντίθεση με τη νυχτερινή, χθόνια θεότητα της Σελήνης, που χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως ημερολογιακό πρότυπο. O άρχοντας του στερεώματος ως λαμπρός, πανόπτης θεός αντιπροσώπευε τη δύναμη, την ευεργεσία, τη δικαιοσύνη και τη σοφία, ιδιότητες σπουδαίες σε οποιαδήποτε ηλιολατρική δοξασία. Oι ηλιακές Θεότητες ήταν οι κυρίαρχες και υπέρτατες δυνάμεις που ήλεγχαν και επόπτευαν τα πάντα.

Όλοι σχεδόν οι ανθρώπινοι πολιτισμοί ανέπτυξαν και χρησιμοποίησαν ηλιακά σύμβολα στις θρησκείες τους. Στις θρησκείες αυτές επιβλήθηκε η λατρεία και ο πανηγυρικός εορτασμός του Θεού Ήλιου στις περιόδους ακριβώς που συνέπιπταν με τα τέσσερα χαρακτηριστικά σημεία της ετήσιας φαινόμενης τροχιάς του γύρω από τη Γη, δηλαδή τις δύο ισημερίες και τα δύο ηλιοστάσια. Στις συγκεκριμένες ημερομηνίες τοποθετούνταν πάντα μεγάλες γιορτές, ο απόηχος των οποίων φτάνει μέχρι τις ημέρες μας. Oι πανάρχαιες αυτές τελετουργίες, κατέχουν ακόμη και σήμερα αξιόλογη θέση στην κοινωνική και θρησκευτική συγκρότηση των κοινωνιών μας.

Oι περίοδοι εορτασμού και λατρείας του Ήλιου επελέγησαν με βασικό κριτήριο το γεγονός ότι αυτές σηματοδότησαν σημαντικές στιγμές της εξέλιξης των εποχών του έτους, ενός βαρυσήμαντου παράγοντα ανάπτυξης μιας οργανωμένης κοινωνίας. Eξάλλου, ας μην ξεχνάμε ότι οι περισσότεροι αρχαίοι λαοί ξεκίνησαν τις αστρονομικές παρατηρήσεις τους και τη μέτρηση του χρόνου υπολογίζοντας τις ημερομηνίες των ηλιοστασίων και των ισημεριών, καθώς και των ετήσιων-περιοδικών ή μη- εναλλαγών του έναστρου νυχτερινού ουρανού.

O Ήλιος λατρεύτηκε με μεγαλοπρέπεια από τους αρχαίους Έλληνες, τους Bαβυλώνιους, τους Aιγύπτιους, τους Iνδούς, τους Πέρσες και τους λαούς της Nότιας και Kεντρικής Aμερικής. Oι Oρφικοί, τον θεωρούν ως σύμβολο Θείας δύναμης. Kατά τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους, μετά από προσπάθειες του αυτοκράτορα Aυρηλιανού (215-275 μ.κ.ε.), η Ηλιολατρεία κατέλαβε σημαντικότατη θέση στη θρησκευτική ζωή της αυτοκρατορίας, οδηγώντας τελικά σε αυτό που σήμερα αποκαλούμε Ηλιακό Μονοθεϊσμό.Όλοι σχεδόν οι Θεοί εκείνης της περιόδου είχαν Ηλιακές ιδιότητες και ως εκ τούτου τόσο στον Mίθρα όσο και στον Xριστό αποδόθηκαν χαρακτηριστικά τέτοιων Θεοτήτων.

Στις ισημερίες και στα αντίστοιχα ηλιοστάσια τοποθετήθηκαν σπουδαίες γιορτές με θαυμάσιο τελετουργικό και λαϊκά -κατά τόπους- έθιμα, τα οποία εκχριστιανισμένα επιζούν μέχρι σήμερα. Eίναι γεγονός ότι κάθε λαός μέσω των εορτών, των ηθών και των εθίμων του εκφράζει χαρακτηριστικές και συχνά κρυφές πτυχές της εν γένει κοινωνικής ζωής του. Tα έθιμα, εμπνευσμένα άλλοτε από πανάρχαιες φυσικές λατρείες και δεισιδαιμονίες και άλλοτε από θεολογικές δοξασίες, αποτελούν πάντα μια εκδήλωση του ψυχισμού ενός λαού και επομένως, πολλές φορές, αφορμή γλεντιού και εκτόνωσης.

Tονίζουμε ότι, στο μακρινό παρελθόν, για τον πρωτόγονο η παρατήρηση και η κατανόηση των εποχικών μεταβολών που επέβαλε η πορεία του Ήλιου από τα ισημερινά σημεία και τα ηλιοστάσια, ήταν θεμελιώδης προϋπόθεση για την επιβίωσή του. H ζωή του εξαρτιόταν από τον κύκλο της βλάστησης και γι’ αυτό ανέδειξε τη Γαία σε Mητέρα θεά, λόγω της αστείρευτης αναπαραγωγικής της ικανότητας. Παράλληλα με τη Mητέρα Γη, τίμησε και το ετήσιο φαινόμενο της εποχικής περιοδικότητας της βλάστησης στη μορφή ενός Θεού, που αποτελούσε το ταίρι της Θεάς και ο οποίος πεθαίνει και ανασταίνεται ανά έτος, όπως νεκρώνει και ξαναβλασταίνει η φύση ολόκληρη.

Eπιπλέον, η εαρινή ισημερία (21 Mαρτίου) και η αντίστοιχη φθινοπωρινή (22 Σεπτεμβρίου) για το βόρειο ημισφαίριο της Γης χρησιμοποιήθηκαν ως ημερολογιακά ορόσημα, και το ίδιο συνέβη για το θερινό (21 Iουνίου) και για το χειμερινό ηλιοστάσιο (22 Δεκεμβρίου). Στις δύο ισημερίες, στις οποίες παλιότερα πανηγυρίζονταν τα Mεγάλα Eλευσίνια, τα Mυστήρια του Όσιρη και της Ίσιδας, καθώς και τα Iλάρια, σήμερα γιορτάζεται ο Eυαγγελισμός της Θεοτόκου. Στα αντίστοιχα ηλιοστάσια, στα οποία ο Ήλιος βρίσκεται στη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση (βόρεια ή νότια) από τον ισημερινό, γιορτάζουμε στο μεν θερινό το Γενέθλιον του Aγίου Iωάννου του Προδρόμου, στο δε χειμερινό, τη Γέννηση του Iησού, με τα αντίστοιχα κατά τόπους πανάρχαια παγανιστικά έθιμα που επιζούν μέχρι σήμερα.

H ιστορία του Ήλιου
Όλοι οι αρχαίοι λαοί, λάτρευαν σαν Θεό τον φωτοδότη και ζωοδότη Ήλιο. Σύμφωνα με τη μυθολογία μας ο Ήλιος (δωρικά Aέλιος ή Άλιος και ομηρικά Hέλιος) ήταν Tιτανίδης, τέκνο του Yπερίωνος και της Θείας (Θυίας), ενώ αδελφές του ήταν η Σελήνη και η Hώ (Aυγή). Ήδη από τον 5ο π.κ.ε. αιώνα δεν θεωρείται αυτοτελής Θεότητα, αλλά συγχέεται με τον Aπόλλωνα, ο οποίος γι’ αυτό καλείται και Φοίβος, κυριολεκτικά ο Λάμπων Θεός.

O Ήλιος, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, διέσχιζε κατά τη διάρκεια της ημερήσιας πορείας του τον ουρανό καθισμένος σε ένα χρυσό άρμα που το έσερναν τέσσερις πυρίπνοοι ίπποι, ο Eώος, ο Aίθων, ο Πυρόεις και ο Φλέγων, φωτίζοντας με τις ακτίνες του το όλον Σύμπαν. Kαθημερινά ολοκλήρωνε την πορεία του φτάνοντας κάθε βράδυ στη χώρα των Eσπερίδων, απ’ όπου – διασχίζοντας τον Ωκεανό- επέστρεφε στην Aνατολή -χώρα των Aιθιόπων- ξαπλωμένος σ’ ένα χρυσό κρεβάτι, φτιαγμένο από τον Ήφαιστο, για να λάμψει και πάλι την επόμενη μέρα πάνω από τον κόσμο. Στην αρχαία Eλλάδα το πλέον ονομαστό κέντρο της λατρείας του ήταν η Pόδος, όπου υπήρχε και άγαλμά του, ο περίφημος Kολοσσός -ένα από τα επτά θαύματα της αρχαιότητας. Προς τιμήν του γιορτάζονταν τα Aλίεια, κατά τη διάρκεια των οποίων πρόσφεραν στον Θεό ένα άρμα ζευγμένο σε τέσσερις ίππους (τέθριππο) που το έριχναν στη θάλασσα.

O Ήλιος είναι ο χορηγός του φωτός και της ζωής του σύμπαντος κόσμου. Eπόμενο είναι, λοιπόν, οι λαοί να καθιερώσουν προς τιμήν του τις λαμπρότερες τελετουργίες τους, ιδιαιτέρως στα τέσσερα χαρακτηριστικά σημεία της τροχιάς του, που υποδήλωναν, κατά τη διάρκεια του τροπικού-εποχικού έτους, το πέρασμα από τη μια εποχή στην άλλη. Oι τελετουργίες αυτές είχαν και έχουν κοσμικό αλλά και φιλοσοφικό νόημα. Συμβόλιζαν την ανάγκη της διευθέτησης των κρίσεων και των ανισορροπιών μεταξύ των ατόμων, των ομάδων ή ακόμη και των κοσμικών σχέσεων, ούτως ώστε ο ανανεωμένος Kόσμος να προχωρήσει στην ανασυγκρότηση της διασαλευθείσης κοσμικής τάξης.

Η ιστορία βρίθει από μνημεία και γραφές που απεικονίζουν το σεβασμό και την λατρεία του Ήλιου. Και είναι εύκολο να καταλάβει ο οποιοσδήποτε το γιατί. Κάθε πρωί ο 'Ηλιος ανατέλλει φέρνοντας φως, ζεστασιά και ασφάλεια γλιτώνοντας τον άνθρωπο από το κρύο και τυφλό επικίνδυνο σκοτάδι της νύχτας. Οι πολιτισμοί κατάλαβαν ότι χωρίς αυτόν, τα σπαρτά δεν θα μεγάλωναν και δεν θα υπήρχε ζωή στον πλανήτη. Η πραγματικότητα αυτή έκανε τον 'Ηλιο την πιο λατρευτή Θεότητα μέσα στον χρόνο. Επίσης, οι αρχαίοι πολιτισμοί γνώριζαν πολλά και για τα άστρα. Η τροχιά των άστρων, τους επέτρεπε να αναγνωρίζουν και να προβλέπουν γεγονότα που συνέβαιναν σε μακριές χρονικές περιόδους, όπως οι πανσέληνοι και οι εκλείψεις. Κατέγραψαν τις αστρικές ομάδες, αυτό που σήμερα ξέρουμε ως αστερισμούς.

Ο σταυρός του ζωδιακού κύκλου, μια από τις παλαιότερες θεμελιώδεις στην ανθρώπινη ιστορία γνώσεις, απεικονίζει τον 'Ηλιο καθώς περνάει από τους 12 αστερισμούς κατά τη διάρκεια του έτους. Επίσης απεικονίζει τους 12 μήνες του χρόνου, τις 4 εποχές, τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες. Ο όρος «ζωδιακός» σχετίζεται με τον ανθρωπομορφισμό των αστερισμών ή την προσωποποίηση με φιγούρες ή ζώα. Με άλλα λόγια οι πρώιμοι πολιτισμοί δεν παρακολουθούσαν απλά τον 'Ηλιο και τα αστέρια, τους προσωποποίησαν με περίτεχνους μύθους για τις κινήσεις και τις σχέσεις τους. Ο 'Ηλιος, με τις ζωογόνες και σωτήριες ιδιότητές του, προσωποποιήθηκε σαν εκπρόσωπος του αόρατου δημιουργού ή Θεού. Ο ήλιος του Θεού. Το φως του κόσμου. Ο σωτήρας του ανθρώπινου γένους. Οι 12 αστερισμοί αντιπροσώπευαν τα σημεία της διαδρομής του ήλιου, του Θεού.

Τους δόθηκαν ονόματα, που συνήθως απεικόνιζαν στοιχεία της Φύσης που συνέβαιναν την συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Όπως για παράδειγμα, ο Υδροχόος, ο νεροκουβαλητής, που φέρνει τις ανοιξιάτικες βροχές. Ο Αιγυπτιακός Θεός Ώρος, «Ήλιος» λατρευότανε από το 3000 π. κ.ε. Ήταν ο ήλιος με ανθρώπινη μορφή και η ζωή του σε μια σειρά αλληγορικών μύθων που περιλαμβάνουν την κίνηση του ήλιου στον ουρανό. Από τα αρχαία Αιγυπτιακά ιερογλυφικά γνωρίζουμε αρκετά για τον Ηλιακό αυτόν Μεσσία. Για παράδειγμα, ο Ώρος που σημαίνει Ηλιος ή Φως, είχε έναν εχθρό που ονομαζόταν Σετ. Και ο Σετ ήταν η προσωποποίηση του Σκοταδιού ή της Νύχτας. Μιλώντας μεταφορικά, κάθε πρωί ο Ώρος κέρδιζε την μάχη ενάντια στον «Σετ», ενώ το απόγευμα ο «Σετ» νικούσε τον Ώρος και τον έστελνε στον κάτω κόσμο.

Έχει σημασία να ξέρουμε ότι η πάλη του Σκότους εναντίον του Φωτός, του καλού εναντίον του κακού (και τούμπαλιν) είναι ένας από τους πιο διαδεδομένους μυθολογικούς δυϊσμούς που υπήρξαν ποτέ και εκδηλώνεται μέχρι σήμερα σε πολλά επίπεδα.

Η ιστορία του Ώρος περιγράφεται ως εξής: Ο Ώρος γεννήθηκε 25 Δεκέμβρη, από την παρθένο Ίσιδα. Η γέννηση του συνοδεύτηκε από την εμφάνιση ενός άστρου στην ανατολή το οποίο ακολούθησαν τρεις μάγοι για να τον βρουν και να φέρουν δώρα στον νεογέννητο σωτήρα. Στην ηλικία των 12 χρόνων ήταν παιδί-δάσκαλος. Όταν έγινε 30 βαπτίστηκε από κάποιον γνωστό σαν Άναπ και έτσι άρχισε η βασιλεία του. Ο Ώρος είχε 12 μαθητές που ταξίδευαν μαζί του, έκανε θαύματα θεραπεύοντας τους αρρώστους και περπατούσε στο νερό. Ο Ώρος προσφωνούνταν με πολλά ονόματα, όπως «Αλήθεια» ή «Φως», «Υιός του Θεού», «καλός Ποιμένας», «Αμνός του Θεού» και πολλά άλλα. Αφού προδόθηκε από τον «Τύφων», ο Ώρος σταυρώθηκε, θάφτηκε για 3 μέρες και αναστήθηκε.

«Ηλιακοί Μεσσίες» Ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται
Αυτά τα χαρακτηριστικά του Ώρος, ανεξάρτητα αν είναι πρωτότυπα ή όχι, φαίνεται ότι διαπότισαν πολλούς πολιτισμούς μη εξαιρουμένου του μυθολογικού Χριστού. Έτσι για πολλούς ακόμα άλλους Θεούς, βρέθηκε ότι υπήρχε η ίδια γενική μυθολογική δομή.

*Ο «Άττις» στη Φρυγία, γεννήθηκε από την παρθένα «Νάνα» στις 25 Δεκέμβρη. Σταυρώθηκε, Θάφτηκε σε τάφο και μετά από 3 μέρες αναστήθηκε.

*Ο Κρίσνα στην Ινδία, γεννήθηκε από την παρθένα «Ντεβάκι» με ένα άστρο στην ανατολή να σηματοδοτεί τον ερχομό του, έκανε θαύματα με τους μαθητές του και μετά τον θάνατό του αναστήθηκε.

*Ο Διόνυσος στην Ελλάδα, γεννήθηκε από την παρθένα Σέμελη στις 25 Δεκέμβρη, ήταν δάσκαλος που ταξίδευε κάνοντας θαύματα, όπως το να μετατρέπει το νερό σε κρασί, προσφωνούνταν σαν «Βασιλεύς των Βασιλέων, «Σωτήρ», «Θείο Βρέφος», «το Αλφα και το Ωμέγα» και πολλά άλλα, μετά το θάνατό του αναστήθηκε.

*Ο Μίθρα στην Περσία, γεννήθηκε από παρθένο στις 25 Δεκέμβρη. Είχε 12 μαθητές και έκανε θαύματα. Μετά τον θάνατό του θάφτηκε για 3 μέρες και μετά αναστήθηκε. Ονομαζόταν επίσης «η Αλήθεια», «το Φως» και πολλά άλλα. Ενδιαφέρον έχει το ότι η Ιερή Ημέρα του Μίθρα, ήταν η Κυριακή.

Είναι γεγονός ότι, υπάρχουν πολυάριθμοι Σωτήρες σε διαφορετικές περιόδους σε όλο τον κόσμο που έχουν τα ίδια γενικά χαρακτηριστικά. Το ερώτημα παραμένει: γιατί αυτά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα; Γιατί η γέννηση από παρθένο στις 25 Δεκεμβρίου; Γιατί ο θάνατος για 3 μέρες και η αναπόφευκτη ανάσταση; Γιατί 12 μαθητές ή οπαδοί; Για να το ανακαλύψουμε, ας εξετάσουμε τον πιο πρόσφατο και σύγχρονο μύθο σχετικά με τους Ηλιακούς Μεσσίες.

Ο Χριστός υποτίθεται ότι γεννήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου από την παρθένο (!) Μαρία στη Βηθλεέμ. Η γέννησή του αναγγέλθηκε από ένα άστρο στην ανατολή, το οποίο ακολούθησαν 3 μάγοι για να φέρουν δώρα στον νεογέννητο σωτήρα. Ήταν ήδη δάσκαλος στην ηλικία των 12 και στα 30 βαπτίστηκε από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή και ξεκίνησε να κηρύττει. Ο Ιησούς είχε 12 μαθητές με τους οποίους ταξίδευε κι έκανε θαύματα, όπως να θεραπεύει τους αρρώστους, περπάτησε στο νερό, ανάστησε νεκρούς, ήταν γνωστός σαν «βασιλεύς των βασιλέων» και «υιός του θεού», «το φως του κόσμου», «Α και Ω», «ο αμνός του θεού» και πολλά άλλα. Αφού προδόθηκε από τον μαθητή του Ιούδα για 30 αργύρια σταυρώθηκε, ενταφιάστηκε και μετά από 3 μέρες αναστήθηκε και αναλήφθηκε στους ουρανούς.

Κατ’ αρχήν, η γενέθλια ακολουθία είναι τελείως αστρολογική. Το αστέρι ανατολικά είναι ο Σείριος, το φωτεινότερο άστρο στον νυκτερινό ουρανό το οποίο στις 24 Δεκέμβρη ευθυγραμμίζεται με τα 3 φωτεινότερα αστέρια της ζώνης του Ωρίωνα. Αυτά τα 3 αστέρια εξακολουθούν να ονομάζονται και σήμερα όπως και στην αρχαιότητα. Οι 3 μάγοι και το φωτεινό άστρο Σείριος δείχνουν την ανατολή της 25ης Δεκέμβρη.

Γι' αυτό οι 3 μάγοι ακολουθούν το αστέρι στα ανατολικά, με σκοπό να εντοπίσουν την ανατολή, την Γέννηση του Ηλιου. Η παρθένος Μαρία είναι ο αστερισμός της παρθένου, γνωστός σαν «Virgo», η παρθένος. «Virgo» στα λατινικά σημαίνει παρθένος. Το αρχαίο σύμβολο της παρθένου είναι ένα παραλλαγμένο «Μ». Γι αυτό η Μαρία όπως και οι υπόλοιπες παρθένες μητέρες, όπως η μητέρα του «Άδωνη» «Μύρρα», ή η μητέρα του Βούδα «Μάγια», αρχίζουν από «M». Η παρθένος αναφερόταν συχνά ως ο «οίκος του άρτου» και απεικονίζονταν σαν μια παρθένα που κρατούσε ένα δεμάτι σιτάρι. Ο οίκος του άρτου και το σύμβολό του το σιτάρι, συμβολίζουν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, τους μήνες του θερισμού. Βηθλεέμ επίσης κυριολεκτικά σημαίνει «οίκος του άρτου», γι’ αυτό η Βηθλεέμ παραπέμπει στον αστερισμό της Παρθένου –ένα σημείο στον Ουρανό, όχι στη Γη.

25 Δεκεμβρίου: Ο Θάνατος και η Επαναγέννηση του Ήλιου, Χειμερινό Ηλιοστάσιο

Υπάρχει και ένα άλλο ενδιαφέρον φαινόμενο που λαμβάνει τόπο, γύρω στις 25 Δεκέμβρη, το Χειμερινό Ηλιοστάσιο. Από το Θερινό στο χειμερινό Ηλιοστάσιο, οι μέρες μικραίνουν και γίνονται πιο κρύες και από την πλευρά του βόρειου ημισφαιρίου ο ήλιος φαίνεται να κινείται νότια και να γίνεται μικρότερος και αδύναμος. Οι μέρες μικραίνουν και το τέλος της σοδειάς έρχεται, όσο πλησιάζουμε, το χειμερινό Ηλιοστάσιο συμβολίζοντας τον θάνατο για τους αρχαίους.

Ήταν ο θάνατος του ήλιου. Και μέχρι τις 22 Δεκεμβρίου ο θάνατος του ήλιου είναι πλήρως ορατός. Ο ήλιος που ταξίδευε νότια για 6 μήνες φτάνει στο χαμηλότερο σημείο του στον ουρανό. Εδώ συμβαίνει κάτι παράξενο, ο ήλιος σταματάει να κινείται νότια, έτσι φαίνεται για τρεις μέρες και σε αυτή την τριήμερη παύση, ο ήλιος βρίσκεται πλησιέστερα στον σταυρό του νότου, στον αστερισμό «crux». Μετά απ’ αυτό το χρονικό διάστημα, στις 25 Δεκεμβρίου, ο ήλιος κινείται μία μοίρα, αυτή την φορά βόρεια, προμηνύοντας μεγαλύτερες μέρες, ζεστασιά και ζωντάνια.

Γι’ αυτό ειπώθηκε «Ο ήλιος πέθανε στον σταυρό, ήταν νεκρός για 3 μέρες για να αναστηθεί ξανά». Αυτός είναι ο λόγος που ο Χριστός και οι υπόλοιποι Θεοί-'Ηλιοι έχουν κοινό σημείο την σταύρωση, το θάνατο για 3 μέρες και την μυθολογία της ανάστασης. Είναι η μεταβατική περίοδος του ήλιου πριν αλλάξει την κατεύθυνσή του πίσω προς το βόρειο ημισφαίριο, φέρνοντας την άνοιξη άρα και την σωτηρία. Ωστόσο, δεν γιόρταζαν την ανάσταση μέχρι την Εαρινή ισημερία ή αλλιώς Πάσχα. Αυτό γίνεται επειδή κατά την διάρκεια της εαρινής ισημερίας ο 'Ηλιος επίσημα υπερνικά το «κακό σκοτάδι» καθώς η μέρα γίνεται μεγαλύτερη σε διάρκεια από την νύχτα και οι αναζωογονητικές συνθήκες της Άνοιξης εμφανίζονται.

Τέλος, ο πιο προφανής αστρολογικός συμβολισμός γύρω από τον Χριστό αφορά τους 12 μαθητές του. Είναι οι 12 αστερισμοί του ζωδιακού κύκλου στους οποίους ο Χριστός, ως 'Ηλιος, ταξιδεύει μαζί τους. Για την ακρίβεια ο αριθμός 12 ξεχειλίζει στη Βίβλο. Τα Βιβλικά κείμενα έχουν περισσότερη σχέση με την αστρολογία από οτιδήποτε άλλο. Γυρνώντας πίσω στον σταυρό του ζωδιακού κύκλου, η απεικόνιση της ζωής του ήλιου δεν είναι απλά μια καλλιτεχνική έκφραση ή εργαλείο παρακολούθησης της κίνησής του ήλιου, είναι επίσης ένα πολυχρησιμοποιημένο Παγανιστικό θρησκευτικό σύμβολο.

Ο σταυρός δεν είναι αποκλειστικά χριστιανικό σύμβολο, είναι η παγανιστική προσαρμογή του ζωδιακού σταυρού. Γι' αυτό ο Χριστός στη πρώιμη θρησκευτική τέχνη απεικονίζεται με το κεφάλι του στον σταυρό. Γιατί ο Χριστός είναι ο 'Ηλιος. Ο Υιός του Θεού, το Φως του Κόσμου, ο Ανατέλλων Σωτήρας που θα έλθει ξανά, όπως κάνει κάθε πρωί με την δόξα του Θεού που πολεμά ενάντια στα έργα του Σκότους, καθώς γεννιέται ξανά, κάθε πρωί και φαίνεται καθώς έρχεται μέσα από τα σύννεφα, ψηλά στο στερέωμα με το στέμμα του από αγκάθια ή ηλιαχτίδες.

Ο Μύθος των Χριστουγέννων σήμερα
Ο μύθος των Χριστουγέννων κρατιέται με τη βία απ’ τα παράθυρα και από τις πόρτες, κρεμασμένος σε πανύψηλα κι αφιλόξενα σύγχρονα σκυθρωπά κτίρια. Τον συντηρούν οι δραστηριότητες της αγοράς, τα συμφέροντα των εμπόρων, οι ανελεύθερες κυβερνήσεις- πλην ανατολικών- και οι ακόμη πιο ανελεύθερες θρησκευτικές οργανώσεις, τέλος, οι αστοί και οι εργατικοί, πρόσφατοι μετανάστες στην αστική τάξη, που κατ’ ουσίαν κυβερνάν τον κόσμο μας και που επιθυμούν θρησκευτικές αιτιολογίες και παραδόσεις για διασκέδαση, απόλαυση κι αμεριμνησία.

Ούτε για τα παιδιά, δεν έμειναν τα σύμβολα ανέγγιχτα. Κι αυτά ακόμη προσπαθούν να ονειρεύονται μέσα από τις εφιαλτικές ειδικές εκπομπές της τηλεόρασης, κι απόνα σπίτι που τις μέρες αυτές, δεν έχει να προσθέσει κανένα αληθινό αγαθό, ούτε υποδομή για μια γενναία ονειροπόληση- ονειροπόληση ενός κόσμου ιδανικού, που να τον κυβερνάει ο Χριστός και οι Άγιοι του, με αρχηγό τον Αη Βασίλη. Ιδιαίτερα στον τόπο μας, τα Χριστούγεννα γίνανε μέρες συναλλαγής και αυτοϊκανοποίησης. Ευκαιρία για μια ευρωπαϊκή παράσταση. Αν είχαμε και λίγο περισσότερο χιόνι, ώ τότες τα πράγματα θάσαν καλύτερα.

Η γέννηση του Χριστού παραμένει πια μια επέτειος άγονη και χωρίς αίσθημα. Και η Αθήνα μας, σαν καπνιστό τσουκάλι οινομαγειρείου χωρίς φωτιά και θέρμανση, ζεί την αγιότητα των ημερών, σκυθρωπά, άχαρα και κουρασμένα. Οι δρόμοι σκοτεινοί, για οικονομία βέβαια ηλεκτρισμού, αλλά φαντάζουν απείρως σκοτεινότεροι έτσι καθώς περιέχουν ολοένα και περισσότερο, αναίδεια, αναπηρία και ανανδρία.

Η δυστυχία ολοφάνερη στα μάτια των γερόντων, που φεύγουν κάθε μέρα από κοντά μας θλιμμένοι κι απροστάτευτοι, γνωρίζοντας καλά πια πως γεννήσανε, λειψούς ανθρώπους και πολύ χιόνι, που ατέλειωτα θα τους σκεπάζει στους αιώνες. Τα κάλαντα, τα δώρα και οι αγιασμοί, δεν πείθουνε κανένα ότι προσφέρουνε αγάπη και παράδοση. Μόνο τα πρόσωπα μερικών παιδιών και μερικών γριών που περιφέρονται θλιμμένες, είναι ότι διαθέτει ο κόσμος μας, για ν’ αγαπάς τις μέρες τούτες.

Κι έτσι που ο μύθος των Χριστουγέννων έγινε δίσκος τουρισμού, ζωγραφική σε λαϊκή αγορά, σύνθημα αυτοκόλλητο σε πρακτορείο Προ-Πό, βγήκανε για σεργιάνι χιλιάδες αυτοκίνητα, να πουν τα κάλαντα τα εθνικά, τα θρησκευτικά και τα καταναλωτικά. Πόσο μας ξεκουράζει αυτό το ράντισμα πετρελαίου εις τας οδούς, για να στολίσουμε το σπίτι, για να φωτογραφίσουμε το στολισμένο κέντρο της πόλης, ν’ αφήσουμε τα δώρα μας στους τροχονόμους αστυνομικούς και τέλος να επιστρέψουμε κατάκοποι την μεσημβρία σπίτι μας, για το απαραίτητο και παραδοσιακό γεύμα παραμονής.”
«Ο άνθρωπος αντι-εξελίσσεται σε μαϊμού (νοητικά) ΤΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΥΛΑ!

«ΠΛΟΥΤΙΣΑΜΕ ΟΛΟΙ με τον ΜΥΘΟ του Ιησού» Το είπε ο Πάπας Λέων Ι΄ Πάπας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας [11-3-1513 / 1-12-1521]

«ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ΤΗΝ ΣΚΥΘΟΠΟΛΗ ! η μεγαλύτερη και πρώτη γενοκτονία των Ελλήνων, φυσικά από τους Χριστιανούς. 26.000.000 Ελληνες, ΑΔΕΙΑΣΕ Η ΕΛΛΑΔΑ και ήρθαν αλλογενείς, δείτε τα τοπωνύμια μέχρι σήμερα και το ΕΙΣ ΕΔΑΦΟΣ ΦΕΡΕΙΝ»
-------------------------------
Τον Ήλιον πάλι άρχισε να υμνείς, παιδί του Δία, Μούσα
Καλλιόπη, τον ολόλαμπρο, που η βοϊδοματη Ευρυφάεσσα
γέννησε για το παιδί της Γαίας και του εστερόοντος Ουρανού.
Γιατί ο Υπερίωνας πήρε την πολυξάκουστη Ευρυφάεσσα,
την αδερφή του, κι αυτή του γέννησε πανέμορφα παιδιά,
την ροδοβραχιονάτη Ηώ, την ομορφοπλέξουδη Σελήνη
και τον ακούραστο ήλιο, τον (παρ)όμοιο με τους αθανάτους,
αυτόν που ρίχνει το φως στους θνητούς και στους θεούς
ανεβασμένος πάνω στους ίππους του. τρομερή ματιά αυτός ρίχνει
από την χρυσή περικαιφαλέα του. από αυτόν λαμπρές ακτίνες
ξεχύνουν λάμψη έντονη στους κροτάφους του τα μάγουλά του
λαμρά προβάλλουν το χαριτωμένο πρόσωπό του έτσι
που μακριά να στέλνει τη λάμψη του. στο κορμί του λάμπει
ρούχο όμορφο λεπτοϋφαντο με τους ανέμους. κάτω είναι
αρσενικοί ίπποι. εκεί στήνει το χρυσό αμάξι, τους ίππους του
και τραβάει κατά το βράδυ αππο τον ουρανό προς τον Ωκεανό.
Να έχεις χαρές, άναξ, και δίνε μας ευχάριστη ζωή.
Αρχίζοντας απο σένα θα ψάλω το γένος των θνητών,
των ημιθέων, που οι θεοί έδειξαν τα έργα τους στους θνητούς.
***
ἥλιον ὑμνεῖν αὖτε Διὸς τέκος ἄρχεο Μοῦσα,
Καλλιόπη, φαέθοντα, τὸν Εὐρυφάεσσα βοῶπις
γείνατο Γαίης παιδὶ καὶ Οὐρανοῦ ἀστερόεντος:
γῆμε γὰρ Εὐρυφάεσσαν ἀγακλειτὴν Ὑπερίων,
αὐτοκασιγνήτην, ἥ οἱ τέκε κάλλιμα τέκνα, 5
Ἠῶ τε ῥοδόπηχυν ἐυπλόκαμόν τε Σελήνην
Ἠέλιόν τ’ ἀκάμαντ’, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,
ὃς φαίνει θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσιν
ἵπποις ἐμβεβαώς: σμερδνὸν δ’ ὅ γε δέρκεται ὄσσοις
χρυσέης ἐκ κόρυθος: λαμπραὶ δ’ ἀκτῖνες ἀπ’ αὐτοῦ 10
αἰγλῆεν στίλβουσι παρὰ κροτάφων δέ τ’ ἔθειραι
λαμπραὶ ἀπὸ κρατὸς χαρίεν κατέχουσι πρόσωπον
τηλαυγές: καλὸν δὲ περὶ χροὶ̈ λάμπεται ἔσθος
λεπτουργές, πνοιῇ ἀνέμων: ὕπο δ’ ἄρσενες ἵπποι.
ἔνθ’ ἄρ’ ὅ γε στήσας χρυσόζυγον ἅρμα καὶ ἵππους, 15
[αὐτόθι παύεται ἄκρου ἐπ’ οὐρανοῦ, εἰσόκεν αὖτις] 15α
θεσπέσιος πέμπῃσι δι’ οὐρανοῦ Ὠκεανόνδε.
χαῖρε, ἄναξ, πρόφρων δὲ βίον θυμήρε’ ὄπαζε.
ἐκ σέο δ’ ἀρξάμενος κλῄσω μερόπων γένος ἀνδρῶν
ἡμιθέων, ὧν ἔργα θεαὶ θνητοῖσιν ἔδειξαν.

Οι σκέψεις που σε κάνουν να συμβιβάζεσαι στη ζωή σου

“...εντάξει βέβαια, υπάρχουν και χειρότερα. Δεν είναι και χάλια, δηλαδή.”
“Δεν είναι κούκλος, δεν νιώθω πεταλούδες στο στομάχι, όμως είναι καλό παιδί.”
 “Και αν μείνω άνεργος; Άσε καλύτερα σε αυτή τη δουλειά και ας γκρινιάζω για τα λεφτά και τις άδειες που δεν μου δίνουν.”
“Απέχει από αυτό που είχα στο μυαλό μου, όμως εντάξει, την κάνει τηδουλειά του.”

 Φαντάσου τις εκπτώσεις. Και προσδιόρισε τον τρόπο που ψωνίζεις. Πώς αποφασίζεις τι θέλεις και από που θα το πάρεις. Έχεις μία αρχική ανάγκη, βρίσκεις την πιο συμφέρουσα και ταιριαστή στα δεδομένα σου ευκαιρία και την διεκδικείς. Και αυτό γίνεται σε αντικείμενα που έχουν χρηστική αξία για σένα. Όταν πρόκειται για σχέσεις και συναισθήματα, τα πράγματα φαίνεται να περιπλέκονται και το τοπίο δεν είναι το ίδιο ξεκάθαρο και προσιτό.

Όταν μένεις για τα λίγα και όχι για όσα θες, τι συμβαίνει; Νιώθεις ικανοποίηση και ευχαρίστηση; Χωράς στα δεδομένα που είναι κατά πολύ μικρότερα από τις προσδοκίες σου; Και ενώ ξέρεις πως και στα δύο η απάντηση είναι αρνητική, γιατί δεν προχωράς; Είναι σίγουρο πως θα υπάρχουν θετικά συναισθήματα γύρω από την κατάσταση και αυτό είναι μεγάλο κίνητρο για να μείνουμε σε μία σχέση που έχει επικοινωνία όμως δεν έχει κατανόηση, σε μία δουλειά που έχει κοινωνική αναγνώριση αλλά δεν έχει καλές εργασιακές συνθήκες, σε ένα σπίτι που είναι καλαίσθητο αλλά δεν έχει θέρμανση.

Πώς να ζητήσεις όσα θες; Πώς να διεκδικήσεις αυτά που ονειρεύεσαι; Πώς να πλησιάσεις όσα χρειάζεσαι; Οι σκέψεις εμπόδια για αυτό είναι οι παρακάτω:

● ‘Οι άλλοι ξέρουν καλύτερα’ Διστάζεις να δοκιμάσεις νέα και διαφορετικά πράγματα, καθώς αναρωτιέσαι γιατί δεν τα κάνουν και οι άλλοι και πόσο λάθος μπορεί να είναι. Υπάρχει δηλαδή, ένας μηχανισμός που πιέζει τα δικά σου ‘θέλω’ για να είναι ταιριαστά με τα ‘θέλω’ των άλλων. Ένας πιο χρήσιμος μηχανισμός θα ήταν ο διαχωρισμός εκείνων που θέλω και μπορώ και εκείνων που δεν μπορώ, ώστε να μπουν προτεραιότητες και να γίνουν αλλαγές όπου χρειάζεται και είναι εφικτό.

● ‘Αν δεν είμαι σε σχέση, θα σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά μαζί μου’ Πολλοί θεωρούν πως το να είσαι σε μία σχέση απευθείας αποδεικνύειςπως είσαι νορμάλ, πως με κάποιον τρόπο είσαι σαν τους άλλους. Πόσο ‘νορμάλ’ όμως μπορεί να θεωρηθεί όταν παραμένεις σε μία σχέση που δεν έχει βασικές ποιότητες που σου είναι απαραίτητες, δεν απολαμβάνεις το σεξ ή δεν έχεις τον χώρο που χρειάζεσαι για τον εαυτό σου;

● ‘Με χαρακτηρίζει η κακή μου τύχη’ Επικαλούμαστε εξωτερικούς και ακαθόριστους παράγοντες ως υπεύθυνους για τις επιλογές μας. Επιτρέπουμε έτσι τόσο να μην νιώθουμε περηφάνεια και ικανοποίηση με τα επιτεύγματά μας, όσο και να νιώθουμε πως είμαστε έρμαια μιάς κατάστασης εκτός του δικού μας ελέγχου. Στην πραγματικότητα, αν περιμένουν να μην έχουμε θετικά αποτελέσματα, θα έχουμε και χαμηλή απόδοση καθώς θα έχουμε ήδη αρνητικά χρωματισμένο κίνητρο.

● ‘Δεν ξέρω τι θέλω ή πως να το ζητήσω’ Μπορεί να φαντάζει βουνό, όμως τις περισσότερες φορές αν αναρωτηθούμε “Τί θέλω;”, η απάντηση θα έρθει άμεσα και πηγιαία, μπορεί όμως να είναι τρομακτική και για αυτό επιλέγουν να την κρύβουμε, να την αποφεύγουμε ή να την αποκλείουμε. Αντιθέτως, αν τοποθετηθούμε υπέρ των σκέψεων και των επιθυμιών μας, ξεκινήσουμε να τις εκφράζουμε στα κοντινά μας πρόσωπα και να συζητάμε όσα θέλουμε, όταν θα έχουμε την ευκαιρία, θα μας είναι πολύ πιο εύκολο να τα διεκδικήσουμε. Αυτό συμβαίνει γιατί θα έχουμε εκπαιδεύσει τον εγκέφαλό μας πως δεν πρόκειται για αρνητικές σκέψεις, συνεπώς θα αναζητά να τις επαναλάβει αλλά και να τις υλοποιήσει όταν είναι δυνατό.

Η κεντρική ιδέα στην αλλαγή είναι πως πρωταγωνιστής είμαι εγώ και όσα θέλω. Ίσως ακούγεται εγωιστικό, όμως υπάρχει και εκείνος που δηλώνει πως οι άλλοι έχουν προτεραιότητα και προσπαθεί να τους ικανοποιήσει όλους, θυσιάζοντας κομμάτια του εαυτού του και χωρίς να έχει ποτέ την ευκαιρία να ευχαριστηθεί κάτι, καθώς έχει μπλεχτεί μέσα στα ‘θέλω’ των γύρω του.

Αρχαϊκή Επική Ποίηση: Όμηρος και ιστορία, Η «τειχιόεσσα» Τίρυνς, Τα τείχη, Το ανάκτορο

Τα τείχη

Τα τείχη της Τίρυνθας χτίστηκαν σε τρεις φάσεις κατά τον 14ο και 13ο αι. π.Χ. Η τρίτη φάση, που ολοκληρώθηκε στο δεύτερο μισό του 13ου αι. π.Χ., είναι και η σημαντικότερη και αυτή που διατηρείται, ως επί το πλείστον, μέχρι σήμερα. Εντυπωσιακού μεγέθους ογκόλιθοι, εφάμιλλοι με αυτούς των Μυκηνών, περιέβαλλαν το ανάκτορο στο νοτιότερο και υψηλότερο έξαρμα της ακρόπολης, αλλά και τα υπόλοιπα τμήματά της. Κατά καιρούς προστέθηκαν προμαχώνες, πύργοι και πύλες. Το πιο χαρακτηριστικό σωζόμενο παράδειγμα είναι ο λεγόμενος Δυτικός Προμαχώνας, ο οποίος προστάτευε τη δυτική είσοδο στην ακρόπολη και το λεγόμενο Δυτικό Κλιμακοστάσιο. Ο παραπάνω προμαχώνας καταλήγει στα βόρεια σε πύργο και έχει μέγιστο πλάτος 7 μέτρα. Σημαντικό επίτευγμα συνιστά η δημιουργία καμπυλόγραμμης διάταξης στο συγκεκριμένο τμήμα του τείχους. Από την άλλη μεριά της ακρόπολης εφαρμόστηκαν τεχνικές όπως η οικοδόμηση με εκφορικό τρόπο και η δημιουργία υψικόρυφων τόξων στις ενσωματωμένες στα τείχη γαλαρίες, τις λεγόμενες «σύριγγες». Στην Κάτω Ακρόπολη δημιουργήθηκε, επίσης, ένα ισχυρότατο τείχος, πάχους 7μ., που στο εσωτερικό του έφερε «σύριγγες», αλλά και 28 τετράγωνα δωμάτια, κάποια μάλιστα διώροφα με οξυκόρυφη στέγη. Ένας σεισμός στα τέλη του 13ου αι. π.Χ. άφησε τα διαπιστευτήριά του προκαλώντας καταστροφές και ερείπια.
 
Η κύρια είσοδος στην ακρόπολη βρισκόταν στα ανατολικά. Μια Ράμπα, ένα μεγάλο κεκλιμένο επίπεδο, οδηγούσε σε μια ξύλινη προφανώς πόρτα από την οποία έμπαινε κανείς στο εσωτερικό του τείχους, από όπου με έναν διάδρομο έφτανε μέσω μιας τεθλασμένης πορείας στη Μεγάλη Πύλη, ίδιων σχεδόν διαστάσεων και υλικών κατασκευής με την Πύλη των Λεόντων στις Μυκήνες. Σήμερα σώζεται μόνο το μονολιθικό κατώφλι αυτής της πύλης. Την ενίσχυε ένας πύργος, ενώ συνεχιζόταν με έναν στεγασμένο, προφανώς, διάδρομο που πρέπει να δημιουργούσε μαζί της ένα ξεχωριστό οικοδόμημα. Στο τέλος του διαδρόμου αυτού σώζονται σήμερα τα θεμέλια της διπλής θύρας της παλαιότερης πύλης, από τη δεύτερη φάση των τειχών. Στην τρίτη και τελευταία φάση ο διάδρομος κατέληγε σε μια πρώτη εξωτερική αυλή, τραπεζοειδούς κάτοψης. Στην ανατολική και νότια πλευρά αυτής της αυλής κίονες δημιουργούσαν στοές, ως προσόψεις για την πρόσβαση προς τις ανατολικές και τις νότιες αντίστοιχα γαλαρίες, τις «σύριγγες», του τείχους. Οι τελευταίες αποτελούνταν από μακρόστενο διάδρομο ο οποίος επικοινωνούσε με μικρά δωμάτια που ανοίγονταν κατά μήκος του. Διάδρομοι και δωμάτια ήταν κτισμένα με το εκφορικό σύστημα. Η χρήση τους είναι ασαφής τελικά, παρότι πιθανολογείται βάσιμα ότι προορίζονταν για αποθήκευση προϊόντων. Στα δυτικά της μεγάλης εξωτερικής αυλής ανοίγεται το Μεγάλο Πρόπυλο του ανακτόρου.
 
Το ανάκτορο
 
Το Μεγάλο Πρόπυλο ήταν η μνημειώδης πύλη του ανακτόρου. Ήταν ένα κτίσμα τετράγωνου περιγράμματος με κίονες στην πρόσοψη και παραστάδες στην απόληξη των πλευρικών τοίχων. Από αυτό εισερχόταν ο επισκέπτης στο κυρίως ανάκτορο. Το τελευταίο αποτελείται από το μέγαρο και την κεντρική αυλή, ενώ στα ανατολικά και τα δυτικά υπήρχαν χώροι και δωμάτια που εξυπηρετούσαν διάφορες λειτουργίες (εικ. 4.90). Από το Μεγάλο Πρόπυλο έμπαινε κανείς σε μια εσωτερική στο ανάκτορο υπαίθρια αυλή με δάπεδο από ασβεστοκονίαμα, η οποία πιθανότατα να είχε στοές στις δυο της πλευρές. Στο κυρίως ανακτορικό συγκρότημα οδηγούσε το Μικρό Πρόπυλο, μια μικρότερη εκδοχή του Μεγάλου Προπύλου. Από εκεί εισερχόταν κάποιος στην Κεντρική Αυλή του ανακτόρου. Η αυλή περιτρεχόταν στις τρεις πλευρές της, πλην αυτής του μεγάρου, από κιονοστοιχία. Στη νότια πλευρά της αυλής και μπροστά στο μέγαρο υπήρχε κυκλικός βωμός που πρέπει να συσχετιζόταν με τις θρησκευτικές τελετουργίες των κατοίκων του ανακτόρου.
 
Το Μέγαρο έχει το τυπικό αρχιτεκτονικό σχήμα ενός μυκηναϊκού μεγάρου και πήρε την τελική του μορφή στο δεύτερο μισό του 13ου αι. π.Χ. Στον δόμο του υπήρχε κυκλική εστία και ο θρόνος του ηγεμόνα, ενώ το δάπεδο έφερε διακόσμηση με δελφίνια και χταπόδια εγγεγραμμένα σε τετράγωνα. Οι υπόλοιποι χώροι του ήταν, επίσης, διακοσμημένοι τόσο στους τοίχους, όσο και στα δάπεδα με γραμμική γραπτή διακόσμηση και λειασμένο κονίαμα. Εκτός από το κεντρικό μέγαρο στην Τίρυνθα εντοπίστηκαν στα ανατολικά του και εντός του ανακτορικού συγκροτήματος, άλλα δύο μεγαροειδή κτίσματα, τα οποία, όμως, ήταν δίχωρα, αποτελούνταν μόνο από πρόδομο και δόμο, και είχαν το μισό μέγεθος από το κεντρικό μέγαρο. Το γεγονός δεν μπορεί να ερμηνευτεί με ασφάλεια και οι παλιές θεωρίες για την ύπαρξη εδώ ενός μεγάρου της βασίλισσας δεν φαίνεται πως ευσταθούν. Είναι πολύ πιθανό να εξυπηρετούσαν άλλες διοικητικές χρήσεις του ανακτόρου ή να σχετίζονταν με τη δράση συγκεκριμένων αξιωματούχων.
 
Στη δυτική πτέρυγα του ανακτόρου υπήρχαν άλλα δωμάτια με ενδιαφέρουσες, όπως προκύπτει, από τα αρχαιολογικά ευρήματα, χρήσεις. Η πρόσβαση από το κυρίως μέγαρο γινόταν με διαδρόμους που οδηγούσαν σε τρία συγκροτήματα δωματίων που αποδόθηκαν σε ξεχωριστές κατοικίες. Ένας μικρός χώρος ονομάστηκε λουτρό, με βάση, κυρίως, τον μονολιθικό, ασβεστολιθικό ογκόλιθο βάρους 20 τόνων που αποτελεί το δάπεδό του και το γεγονός ότι παρουσιάζει κλίση που ερμηνεύτηκε ότι αποσκοπούσε στην απορροή των νερών σ' έναν γειτονικό φωταγωγό και από εκεί σε έναν κεντρικό αποχετευτικό αγωγό που υπήρχε στο ανάκτορο. Ο χώρος του Δυτικού Κλιμακοστασίου, που προστατευόταν από τον Δυτικό Προμαχώνα, απέδωσε κατά την ανασκαφή της επίχωσής του, του χώματος, δηλαδή, που αφαιρέθηκε, αρκετά σπαράγματα τοιχογραφιών που χρονολογήθηκαν στον 13ο αι. π.Χ. και εμπλούτισαν τη σχετική κατηγορία αυτών των μυκηναϊκών ευρημάτων. Οι παραστάσεις, οι οποίες αποκαταστάθηκαν σχεδιαστικά, δείχνουν ότι απεικονίζονται σε αυτές ποικίλα θέματα. Τα κυριότερα περιλαμβάνουν ένα κυνήγι αγριόχοιρου, την «Κυρία με την Πυξίδα (είδος αγγείου)» που θα ήταν μέλος μιας πομπής γυναικών, δυο γυναίκες πάνω σε άρμα, καθώς και μια ακόμα κεφαλή γυναίκας. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό οι παραπάνω τοιχογραφίες προσφέρουν αρκετές πληροφορίες τόσο για τις ασχολίες των κατοίκων της ακρόπολης, όσο και για τη μορφή, τη θέση, την κόμμωση και τα ενδύματα των γυναικών της ανώτερης, τουλάχιστον, τάξης της εποχής.

Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2018

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ - Βάτραχοι (549-589)

ΠΑΝΔΟΚΕΥΤΡΙΑ Α’
Πλαθάνη, Πλαθάνη, δεῦρ᾽ ἔλθ᾽. ὁ πανοῦργος οὑτοσί,
550 ὃς εἰς τὸ πανδοκεῖον εἰσελθών ποτε
ἑκκαίδεκ᾽ ἄρτους κατέφαγ᾽ ἡμῶν— ΠΑΝΔΟΚΕΥΤΡΙΑ Β’. νὴ Δία,
ἐκεῖνος αὐτὸς δῆτα. ΞΑ. κακὸν ἥκει τινί.
ΠΑ. Α’ καὶ κρέα γε πρὸς τούτοισιν ἀνάβραστ᾽ εἴκοσιν
ἀνημιωβολιαῖα— ΞΑ. δώσει τις δίκην.
555 ΠΑ. Α’ καὶ τὰ σκόροδα τὰ πολλά. ΔΙ. ληρεῖς, ὦ γύναι,
κοὐκ οἶσθ᾽ ὅ τι λέγεις. ΠΑ. Α’ οὐ μὲν οὖν με προσεδόκας,
ὁτιὴ κοθόρνους εἶχες, ἂν γνῶναί σ᾽ ἔτι.
τί δαί; τὸ πολὺ τάριχος οὐκ εἴρηκά πω.
ΠΑ. Β’ μὰ Δί᾽ οὐδὲ τὸν τυρόν γε τὸν χλωρόν, τάλαν,
560 ὃν οὗτος αὐτοῖς τοῖς ταλάροις κατήσθιεν.
ΠΑ. Α’ κἄπειτ᾽ ἐπειδὴ τἀργύριον ἐπραττόμην,
ἔβλεψεν εἴς με δριμὺ κἀμυκᾶτό γε—
ΞΑ. τούτου πάνυ τοὔργον· οὗτος ὁ τρόπος πανταχοῦ.
ΠΑ. Α’ καὶ τὸ ξίφος γ᾽ ἐσπᾶτο μαίνεσθαι δοκῶν.
565 ΠΑ. Β’ νὴ Δία, τάλαινα. ΠΑ. Α’ νὼ δὲ δεισάσα γέ πω
ἐπὶ τὴν κατήλιφ᾽ εὐθὺς ἀνεπηδήσαμεν·
ὁ δ᾽ ᾤχετ᾽ ἐξᾴξας γε τὰς ψιάθους λαβών.
ΞΑ. καὶ τοῦτο τούτου τοὔργον. ΠΑ. Α’ ἀλλ᾽ ἐχρῆν τι δρᾶν.
ἴθι δὴ κάλεσον τὸν προστάτην Κλέωνά μοι—
570 ΠΑ. Β’ σὺ δ᾽ ἔμοιγ᾽ ἐάνπερ ἐπιτύχῃς Ὑπέρβολον·
ΠΑ. Α’ ἵν᾽ αὐτὸν ἐπιτρίψωμεν. ὦ μιαρὰ φάρυξ,
ὡς ἡδέως ἄν σου λίθῳ τοὺς γομφίους
κόπτοιμ᾽ ἄν, οἷς μου κατέφαγες τὰ φορτία.
ΞΑ. ἐγὼ δέ γ᾽ εἰς τὸ βάραθρον ἐμβάλοιμί σε.
575 ΠΑ. Β’ ἐγὼ δὲ τὸν λάρυγγ᾽ ἂν ἐκτέμοιμί σου
δρέπανον λαβοῦσ᾽, ᾧ τὰς χόλικας κατέσπασας.
ΠΑ. Α’ ἀλλ᾽ εἶμ᾽ ἐπὶ τὸν Κλέων᾽, ὃς αὐτοῦ τήμερον
ἐκπηνιεῖται ταῦτα προσκαλούμενος.

ΔΙ. κάκιστ᾽ ἀπολοίμην, Ξανθίαν εἰ μὴ φιλῶ.
580 ΞΑ. οἶδ᾽ οἶδα τὸν νοῦν· παῦε παῦε τοῦ λόγου.
οὐκ ἂν γενοίμην Ἡρακλῆς αὖ. ΔΙ. μηδαμῶς,
ὦ Ξανθίδιον. ΞΑ. καὶ πῶς ἂν Ἁλκμήνης ἐγὼ
υἱὸς γενοίμην δοῦλος ἅμα καὶ θνητὸς ὤν;
ΔΙ. οἶδ᾽ οἶδ᾽ ὅτι θυμοῖ, καὶ δικαίως αὐτὸ δρᾷς·
585 κἂν εἴ με τύπτοις, οὐκ ἂν ἀντείποιμί σοι.
ἀλλ᾽ ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ᾽ ἀφέλωμαι χρόνου,
πρόρριζος αὐτός, ἡ γυνή, τὰ παιδία,
κάκιστ᾽ ἀπολοίμην, κἀρχέδημος ὁ γλάμων.
ΞΑ. δέχομαι τὸν ὅρκον κἀπὶ τούτοις λαμβάνω.

***
Βγαίνει μια ξενοδόχα, βλέπει το Διόνυσο με τη λεοντή και το ρόπαλο και παίρνοντάς τον για τον Ηρακλή φωνάζει μιαν άλλη ξενοδόχα, που ερχόταν από πίσω.
Η ΠΡΩΤΗ ΞΕΝΟΔΟΧΑ
Πλαθάνη, τρέξε. Νά ο αχρείος που μπήκε
550 κάποτε μες στο χάνι και δεκάξι
μας έφαγε ψωμιά…
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΞΕΝΟΔΟΧΑ
Ναι, εκείνος είναι.
ΞΑΝ., μέσα του.
Κάποιος θα μπλέξει. Α’ ΞΕΝ. μα και κρέας βρασμένο,
είκοσι, του μισού οβολού, μερίδες…
ΞΑΝ., μέσα του.
Κάποιος θα παιδευτεί. Α’ ΞΕΝ. και πλήθος σκόρδα.
ΔΙΟ. Κυρά, παραμιλάς· τί λες δεν ξέρεις.
Α’ ΞΕΝ. Θαρρούσες, βρε, πως δε θα σε γνωρίσω,
γιατί φοράς κοθόρνους; Μα και τ᾽ άλλο;
δεν είπα ακόμα τα παστά, έναν κόσμο.
Β’ ΞΕΝ. Ούτε το χλωροτύρι, συφορά μου,
560 που με τα τυροβόλια το ᾽χαψε όλο.
Α’ ΞΕΝ. Κι ύστερα, τα λεφτά σα ζήτησα, άγρια
με κοίταξε και μούγκριζε… ΞΑΝ. Είναι, βλέπεις,
συνήθεια του· έτσι φέρνεται όπου πάει.
Α’ ΞΕΝ. κι έσυρε το σπαθί του σαν τρελός.
Β’ ΞΕΝ. Ναι, δόλια, αλήθεια. Α’ ΞΕΝ. Εμείς απ᾽ την τρομάρα
χωθήκαμε κι οι δυο μες στη σοφίτα·
κι αυτός τις ψάθες άρπαξε και δρόμο.
ΞΑΝ. Κι αυτά τα συνηθάει. Α’ ΞΕΝ. Μα κάτι πρέπει
να κάμουμε. Για τρέξε φώναξέ μου
τον Κλέωνα τον προστάτη μου. Β’ ΞΕΝ. Δικός μου
570 ο Υπέρβολος· για κοίτα, αν τον πετύχεις…
Α’ ΞΕΝ. Να τον ταράξουμε. (Στο Διόνυσο.) Α, βρε σιχαμένο
στόμα, πώς θα χαρώ να σου τσακίσω
μ᾽ ένα κοτρόνι αυτούς τους τραπεζίτες,
που τόση μου μασήσανε πραμάτεια.
ΞΑΝ. Και πάλι εγώ, στο βάραθρο αν σε ρίξω.
Β’ ΞΕΝ. Κι εγώ μ᾽ ένα δρεπάνι να σου κόψω
το λαρύγγι που τ᾽ άντερα κατάπιε.
Α’ ΞΕΝ. Στον Κλέωνα πάω· αυτός θα τον μηνύσει
και θα τον κάμει ευθύς να τα ξεράσει.

Οι δυο γυναίκες φεύγουν.

ΔΙΟ. Αν τον Ξανθία δεν αγαπώ, ας πεθάνω.
580 ΞΑΝ. Σώπα, και ξέρω πού το πας· για πάψε.
Εγώ Ηρακλής δεν ξαναγίνομαι, όχι.
ΔΙΟ. Ω μην το λες αυτό, καλέ Ξανθία.
ΞΑΝ. Και πώς εγώ, ο θνητός μαζί και δούλος,
ο γιος μπορώ να γίνω της Αλκμήνης;
ΔΙΟ. Το ξέρω, έχεις θυμώσει· κι έχεις δίκιο·
και να με δείρεις, δε θ᾽ αντιμιλήσω.
Αλλ᾽ αν σου ξαναπάρω αυτά τα ρούχα,
κακό χαμό συφάμελα να βρούμε,
ο ίδιος εγώ, η γυναίκα, τα παιδιά μου,
κι ο Αρχέδημος μαζί μας ο τσιμπλιάρης.
ΞΑΝ. Με αυτούς τους όρους, ναι· δεχτός είν᾽ ο όρκος.

Δίνει τα ρούχα του στο Διόνυσο και ξαναπαίρνει τη λεοντή και το ρόπαλο.

Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας: ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΘΕΟΙ - ΠΟΣΕΙΔΩΝ, Καταγωγή

Καταγωγή - Υποστάσεις

Το όνομα ενός από τους πιο σεβαστούς θεούς του Δωδεκάθεου, του Ποσειδώνα, παραδίδεται και με άλλες μορφές: Ποσείδαν, Ποσειδάων, Ποσειδέης, Ποσειδέων. Είναι ένας από τους γιους του Κρόνου και της Ρέας, ανήκει, επομένως, στην πρώτη γενιά των Ολυμπίων μαζί με τον Δία και την Ήρα. Είναι αδελφός του Άδη και του Δία, νεότερος κατά τον Όμηρο από τον τελευταίο (Ιλ. Ν 355), ο οποίος όμως, σύμφωνα με τον Ησίοδο, είναι ο τελευταίος γιος του Κρόνου (Θεογ. 478). Πάντως, στην κλασική εποχή κυρίαρχη είναι η αντίληψη ότι ο Ποσειδώνας είναι νεότερος του Δία· και αυτή η άποψη κάνει τον κόσμο των θεών να συμβαδίζει με τον κόσμο των θνητών, στον οποίο εκείνη την περίοδο είχε επικρατήσει η πρωτοτοκία.
 
Τροφός του θεού είναι η νύμφη Άρνη ή η Ωκεανίδα Καφείρα που τον ανέθρεψε μαζί με τους Τελχίνες (Διόδ. Σ. 5.55.1-2). Αρκαδική παράδοση θέλει τη Ρέα να σώζει τον Ποσειδώνα από τη βουλιμία του Κρόνου παρουσιάζοντάς του ένα πουλάρι για γιο τους.
 
Σύμφωνα με τον Όμηρο, όταν τα τρία αδέλφια μεγάλωσαν, μοιράστηκαν με κλήρο την κυριαρχία του κόσμου· έτσι, κύριος του ουρανού έγινε ο Δίας, του Κάτω Κόσμου ο Πλούτωνας, της θάλασσας ο Ποσειδώνας (Ιλ., Ο 187-190). Μέσω του έπους, λοιπόν, ο Ποσειδώνας καθιερώθηκε ως θεός της θάλασσας, ήταν, επομένως, αγαπητός στους Έλληνες των θαλασσών, μαζί με τη σύζυγό του Αμφιτρίτη (Αρρ., Κυνηγ., 35.2, Αρρ., Ινδ. 18.11). Ως προστάτης των ναυτικών και των αλιέων απεικονιζόταν, πάντα αυστηρός και γενειοφόρος, με τα αντίστοιχα σύμβολα, το ψάρι και την τρίαινα, όπλο των ψαράδων του τόνου, ανεβασμένος σε άρμα που το έσερναν μειξογενή τερατώδη ζώα, μισό άλογα, μισό φίδια. Το άρμα του περιστοιχιζόταν από ψάρια, δελφίνια, άλλα θαλάσσια όντα, Νηρηίδες, άλλες θεότητες των αλμυρών υδάτων, όπως ο Γλαύκος και ο Πρωτέας. Λόγω της θαλάσσιας υπόστασής του διέθετε σημαντικά ιερά σε παράκτιες περιοχές, όπως η Ισθμία και το Σούνιο (εξ ου και τα επίθετα Πελάγιος και Πελαγαίος).
 
Το πρώτο συνθετικό του θεού, ποτει- (=κύριος, δεσπότης) φανερώνει θεό με διευρυμένες ιδιότητες και πεδία εξουσίας. Πράγματι, ο Ποσειδώνας, εκτός από θεός των αλμυρών υδάτων, ήταν συνδεδεμένος και με τη γη και τα φαινόμενα που σχετίζονται με αυτή, όπως δηλώνουν τα επίθετα και οι χαρακτηρισμοί Γαίης Κινητήρ, Γαιήοχος (=κάτοχος της γης), Μοχλευτήρ, Σεισίχθων, Ελασίχθων, Εννοσίγαιος, Ενοσίχθων (αυτός που κάνει τη γη να τρέμει, που προκαλεί σεισμούς και κατακλυσμούς), Δαμασίχθων (ο δαμαστής), Ασφάλειος (Σύμφωνα με τον Ευστάθιο ονομαζόταν έτσι είτε κατ' ευφημισμόν (1.52.22) είτε ὡς ὑγρότητι συνέχων τὴν γῆν (2.86.15), καθώς και το γεγονός ότι ήταν σύζυγος της Δας, της Γης, συγκυρίαρχος των Δελφών μαζί της, σύζυγος της Δήμητρας, γνωστός από τις πινακίδες της Κνωσού και της Πύλου, δηλαδή ήδη από τη μυκηναϊκή εποχή. Επιπλέον, διάφορα ευρήματα υποδεικνύουν τη χθόνια υπόσταση του Ποσειδώνα. Ενδεικτικά αναφερόμαστε σε δύο: Σε αναθηματική επιγραφή που βρέθηκε στο Ποσείδι στη Χαλκιδική, σε μελαμβαφές όστρακο του 5ου αι. π.Χ., ο άγνωστος αναθέτης επικαλείται τη βοήθεια του «γαιαόχου κυανοχαίτα» Ποσειδώνα, επαναλαμβάνοντας ίσως στίχο της Οδύσσειας, όπου ο κύκλωπας Πολύφημος απευθύνεται στον πατέρα του Ποσειδώνα: κλῦθι͵ Ποσείδαον γαιήοχε κυανοχαῖτα (Οδ., ι 528). Και στο Τσιφλίκι της Νάουσας σε αναθηματική, από γυναίκα, πλάκα με ανάγλυφη παράσταση ανδρικού μορίου αναγράφεται η δίστιχη επιγραφή ΠΟΣΕΙΔΩΝΙ ΚΑΤ ΕΥΧΗΝ.
 
Η διπλή υπόσταση και εξουσία του θεού ερμηνεύεται από την ίδια την εικόνα που παρουσιάζουν γη και θάλασσα μαζί: η γη ακουμπά στην αγκαλιά της θάλασσας και διαπερνάται από τα νερά της, με αποτέλεσμα πηγές με αλμυρό νερό να αναδύονται στην ξηρά, όπως η πηγή στο Ερέχθειο της Ακρόπολης· γη και θάλασσα δεν διασπούν η μια την άλλη αλλά διεισδύουν η μια στην άλλη δημιουργώντας μιαν αδιάσπαστη ενότητα. Ως κυρίαρχος, λοιπόν, και της γης ο Ποσειδώνας λατρευόταν και ως θεός των ποταμών και των πηγαίων υδάτων, με επίθετα Κρηναίος, Επιλίμνιος κτλ., οπότε εύλογη είναι η επίκληση των θνητών στον θεό και για γονιμότητα. (Σε μελαμβαφές όστρακο του 5ου αι. π.Χ. από το Ποσείδι Χαλκιδικής, ο άγνωστος αναθέτης επικαλείται με αναθηματική επιγραφή τη βοήθεια του γαιαόχου κυανοχαίτα Ποσειδώνα, επαναλαμβάνοντας ίσως στίχο της Οδύσσειας, όπου ο κύκλωπας Πολύφημος απευθύνεται στον πατέρα του Ποσειδώνα: Κλυθι, Ποσείδαον, γαιήοχε, κυανοχαίτα - Άκουσε Ποσειδώνα, της Γης αφέντη γαλαζόχαιτε (ι, 528). Και στο Τσιφλίκι της Νάουσας σε αναθηματική, από γυναίκα, πλάκα με ανάγλυφη παράσταση ανδρικού μορίου αναγράφεται η δίστιχη επιγραφή ΠΟΣΕΙΔΩΝΙ ΚΑΤ ΕΥΧΗΝ). Χαρακτηριστική, εξάλλου, της παντοδυναμίας του είναι η συμβουλή του Τειρεσία προς τον Οδυσσέα, όταν ο ήρωας επιστρέψει στην πατρίδα του, να αναχωρήσει με ένα κουπί προς το εσωτερικό της χώρας, μέχρι το σημείο που οι άνθρωποι θα το εκλάβουν σαν φτυάρι για το λίχνισμα των δημητριακών· εκεί να τελέσει θυσίες στον Ποσειδώνα (Οδ. λ 121-132).
 
Εξαιτίας της διπλής υπόστασής του ο Ποσειδώνας έχει δύο τόπους κατοικίας: ένα δώμα στην κορυφή του Ολύμπου, χτισμένο από τον Ήφαιστο, όπως και των υπολοίπων Ολυμπίων, και ένα παλάτι χρυσό και αστραφτερό στα βάθη της θάλασσας κοντά στις Αιγές σε κάποια αφανέρωτη αιγαιοπελαγίτικη θέση ή, σύμφωνα με κάποιες απόψεις, στα βόρεια της Πελοποννήσου. Από αυτό το παλάτι, όπου κι αν βρισκόταν, ο Ποσειδώνας έπαιρνε το άρμα του που το έσερναν δύο χαλκοπόδαρα και με χρυσές χαίτες άτια κι ανέβαινε στην επιφάνεια της θάλασσας που χαιρόταν να του ανοίγει τον δρόμο (Ιλ., Ν 21-38). Από αυτή τη μυθική θαλάσσια έδρα του θεού ονομάστηκε το Αιγαίο πέλαγος.

Λόγια στον άνεμο...

Είναι που δεν εμπιστεύεσαι τη ζωή.

Είναι που προσπαθείς να την ελέγξεις.

Είναι που νομίζεις πως έχεις όλα τα στοιχεία και δεδομένα.

Είναι που νομίζεις πως όλα εξαρτώνται από σένα... από αυτά που είναι μπροστά στο οπτικό σου πεδίο.

Είναι που νομίζεις ότι έχεις όλο το χρόνο δικό σου...δεν τον υπολογίζεις πως περνάει.

Είναι που έχεις ορίσει τι είναι φυσιολογικό, επιτρεπτό, υπερβολικό, αναγκαίο ή μη.

Είναι που φοβάσαι να βουτήξεις στο άγνωστο, όσες "τρέλες" κι αν κάνεις.

Είναι που θεωρείς πως η πορεία σου έχει μια μόνο κατεύθυνση και σε αυτήν δεν χωράνε λάθη.

Είναι που πίστεψες όσους "σοφούς" γύρω σού έλεγαν να "κάνεις κάτι με τη ζωή σου", λες και αυτό το κάτι είναι κάποια συνταγή που πρέπει να βρεις.

Είναι που ξεχνάς να ξυπνάς καινούργιος, θαυμάζοντας το μεγαλείο της ύπαρξης...απλά επειδή αναπνέεις και συμμετέχεις στην ευκαιρία που λέγεται παρόν.

Είναι που κάποια στιγμή, έτσι ξαφνικά, τα παιδικά παιχνίδια μετατρέπονται σε σοβαρά.

Πόση σοβαρότητα αντέχει ο άνθρωπος προτού τη μετατρέψει σε σοβαροφάνεια, χάνοντας εντελώς την αθωότητα μέσα του;

Είναι που όσα φοβάσαι τα αποφεύγεις και όσα δε βλέπεις υποθέτεις πως δεν υπάρχουν.

Είναι που νομίζεις πως είσαι μόνος...πως δεν υπάρχουν άλλοι γύρω σου.

Είναι που θεωρείς τις αποφάσεις σου δικές σου και πως δεν επηρεάζουν ολόκληρη τη ζωή.

Είναι που τα λόγια μου θα τα πάρει ο αέρας μέχρι να τα ξαναφέρει μπροστά σου η ίδια η ζωή...

Ευτυχώς... αποτύχαμε

Όλοι βιώνουμε καταστάσεις αντίθετες απ’ αυτές που επιθυμούμε. Αλλιώς τα φανταστήκαμε κι αλλιώς κατέληξαν τελικά. Θες κάποια θεία δύναμη, θες η τύχη, θες οι καταστάσεις; Κάποιος, τέλος πάντων, ήθελε τα πράγματα να γίνουν διαφορετικά. Αυτό στο μυαλό μας μεταφράζεται ως αποτυχία. Ε, και;

Πόσες φορές στ’ αλήθεια έχεις νιώσει έτσι; Ότι απέτυχες σε κάτι που προσπάθησες πολύ για να υλοποιηθεί. Πόση ματαιότητα ένιωσες, ακριβώς μετά; Πάρε για παράδειγμα μια σχέση που είχες, ίσως και τον πρώτο σου μεγάλο έρωτα. Πόσα όνειρα έκανες γι’ αυτήν τη σχέση, πόσες θυσίες και πόσα «εγώ» έριξες για να κρατήσεις τη σπίθα αναμμένη. Πόσο όμορφα περνούσες σ’ αυτό το ροζ συννεφάκι που διαλύθηκε απότομα κι έπεσες με τα μούτρα στη γη; Πόσο πόνεσε αυτό; Πόσες ώρες έκλαψες, νομίζοντας πως χάθηκε ο κόσμος σου; Αυτή η αποτυχία να κρατήσεις κάτι που τόσο αγαπάς, δε σε τσάκισε;

Είναι αλήθεια πως ό,τι δεν έρχεται όπως το θέλουμε στη ζωή μας, μας στενοχωρεί. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι φτιαγμένος να κάνει σχέδια, όνειρα. Και πολλοί, αν όχι όλοι, θεωρούμε αποτυχημένο ένα σχέδιο που δε ζωγραφίστηκε ακριβώς με τον τρόπο που τον φανταστήκαμε εμείς. Και κάπου εδώ ας κάνουμε μια παύση να αναλογιστούμε πόσα τέτοια σχέδια κάναμε. Πάρα πολλά, πιστέψτε με.

Έχεις όμως σκεφτεί ποτέ πως, αν και η μπογιά τέλειωσε πριν καν ολοκληρώσεις ακριβώς αυτό που ήθελες, το σχέδιο είναι ακόμα όμορφο; Πως αυτό που με τόσο κόπο προσπάθησες, εξακολουθεί να είναι ένα δημιούργημά σου; Γιατί τα μεγαλύτερα λάθη είναι αυτά που φωτίζουν το δρόμο για τις λαμπρές επιτυχίες. Πιο συγκεκριμένα, εσύ φαντάστηκες για παράδειγμα τη ζωή σου με τον Κώστα, το Γιάννη ή όποιον άλλο, μα αυτό για κάποιο λόγο τέλειωσε. Σε πόνεσε, ναι. Σου άφησε πληγή, ναι. Ξέρεις όμως τι άλλο σου άφησε; Την ικανότητα να διαλέξεις πιο σωστά την επόμενη φορά. Γιατί πλέον ξέρεις. Ξέρεις τι μπορείς να ανεχτείς, να αγαπήσεις και τι στ’ αλήθεια αξίζεις.

Αναντίρρητα για να χαλάσει κάτι, σημαίνει ότι δεν πήγαινε καλά. Πλέον ξέρεις και θα είσαι ικανός να το κρίνεις. Πόσες φορές μετά από μια υποτιθέμενη αποτυχία σ’ ένα πλάνο ζωής ήρθε κάτι άλλο -πιο ωραίο- στη ζωή σου; Πόσες φορές μετά από ένα χωρισμό κι ένα διάστημα αφοσίωσης στον εαυτό σου, ένιωσες ότι πραγματικά σε αγαπάς; Νομίζεις πως αυτό δεν είναι τρόπαιο;

Αγαπητέ φίλε, όποιος και να είσαι, αναλογίσου πόσο πιο δυνατός άνθρωπος έγινες με το που χώρισες, έχασες μια δουλειά που ήθελες πολύ, δεν πέρασες αυτό που ήθελες στις πανελλήνιες. Έγινες πιο δυνατός διότι τίποτα δεν είναι δεδομένο κι εσύ έμαθες να αγωνίζεσαι. Και με τα νέα σου δεδομένα, γυρνάς πίσω και τελικά λες: «Ήμουν τυχερός κι αυτή η αποτυχία μου άνοιξε τις πόρτες για να ζήσω κάτι πιο όμορφο.» Απόδειξη άλλωστε γι’ αυτό είναι τα όσα κατάφερες μετά. Οι νέοι έρωτες, τα νέα ταξίδια, οι νέοι φίλοι που γνώρισες στο κατώφλι των επιλογών που σου ανοίχτηκαν.

Δώσε χρόνο λοιπόν σε σένα, και καμιά αποτυχία μην αφήσεις να αποτελεί καταστροφή. Γιατί πάντα η ζωή αποδεικνύει πως τα σχέδιά της για μας, γίνονται για κάποιο λόγο. Αυτόν το λόγο όμως, μην είσαι περίεργος να τον μάθεις. Θα φανεί μόνος του. Σε λίγο. Κι αν όχι, εσύ προσπάθησες. Και ναι, είσαι επιτυχημένος που αγαπάς, πιστεύεις και σέβεσαι εσένα. Γιατί τίποτα δεν είναι χειρότερο από το να βάζουμε το πιστόλι στο δικό μας κρόταφο. Άλλωστε, για τις παλιές αποτυχίες, είδες και μόνος σου πως συνέβησαν πράγματα πολύ όμορφα στη συνέχεια. Όσο για τις τωρινές σου, θα έρθουν καλύτερες μέρες, αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Και ναι, μετά από κάθε καταιγίδα μπορεί να έρθει και χειρότερη, μα τελικά κανένας δεν πέθανε από λίγη βροχή.

Ας αφεθούμε ελεύθεροι να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας χωρίς φόβο

Οι άνθρωποι συχνά, ή με τις εκφράσεις στο πρόσωπό μας ή με τη χροιά της φωνή μας ή τη στάση του σώματος μας, εξωτερικεύουμε τα συναισθήματά μας, τα οποία μπορεί να είναι είτε θετικά (χαρά, γέλιο, ανυπομονησία) είτε αρνητικά (λύπη, θυμός, εκνευρισμός). Είναι όλα αυτά που αισθανόμαστε και πηγάζουν από τον εσωτερικό μας κόσμο και μπορούν να διακρίνουν, να αναγνωρίζουν και να καταλάβουν τα άτομα που μας περιβάλλουν.

Παρόλα αυτά, στις μέρες μας οι περισσότεροι από εμάς προσπαθούμε να καταπνίξουμε τα συναισθήματά μας ώστε να μην αντιληφθούν οι υπόλοιποι την ψυχική μας κατάσταση. Όπως καταλαβαίνετε, αυτό δεν είναι σωστό, δεν πρέπει να κρύβουμε τα συναισθήματά μας. Καλό θα ήταν να εξωτερικεύουμε τη διάθεσή μας, να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, γιατί με αυτό τον τρόπο θα είμαστε ψυχικά υγιείς, ευτυχισμένοι, και θα νιώθουμε μεγαλύτερη ανακούφιση και ευεξία.

Είναι απαραίτητο να κάνουμε την εσωτερική μας αναζήτηση, να έρθουμε σε επικοινωνία με τον εαυτό μας για να μπορούμε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας. Το αποτέλεσμα αυτής της αναζήτησης είναι να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι σε όλους τους τομείς όπως στη σχέση μας, στην οικογένειά μας, στους φίλους μας και στη δουλειά μας. Η έκφραση των συναισθημάτων, θα σε κάνει να νιώσεις καλύτερα, καθώς βγάζεις από μέσα σου οτιδήποτε σε αγχώνει και νιώθεις πως απαλύνεται ο πόνος καθώς το μοιράζεσαι.

Μιλάω περισσότερο για την έκφραση των αρνητικών συναισθημάτων γιατί αυτά είναι που πρέπει να βρουν διέξοδο, που δημιουργούν τις νοσηρές καταστάσεις στη ζωή μας. Τα αρνητικά συναισθήματα όπως το μίσος, ο θυμός, η ζήλια και η στεναχώρια, όταν φτάνουν στην υπερβολή έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητά μας. Αν τα εκφράσουμε όμως πριν φτάσουν στην υπερβολή, θα νιώσουμε ηρεμία και ανακούφιση.

Καλό θα μας κάνει να αφεθούμε ελεύθεροι και να συζητάμε αυτά που νιώθουμε και βιώνουμε καθώς και τις αντιδράσεις μας σε κάθε τι που συμβαίνει. Σε καμία περίπτωση δεν συζητάμε τα πάντα με τον οποιονδήποτε. Είναι προτιμότερο να εξωτερικευόμαστε στους δικούς μας ανθρώπους, σε αυτούς που νιώθουμε πως μας αγαπούν και εμπιστευόμαστε.

Προσωπικά, παρατηρώντας την καθημερινότητα της κοινωνικής ζωής

Προσωπικά, παρατηρώντας την καθημερινότητα της κοινωνικής ζωής, απολαμβάνω να βλέπω τους διαφορετικούς και συχνά παράξενα αντιπαθητικούς τρόπους με τους οποίους η ελπίδα του κέρδους και η κερδοσκοπία διαμορφώνουν τους ανθρώπους σύμφωνα με το επάγγελμα που ασκούν και την κοινωνική κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Πόσο εύθυμα και περιχαρή είναι τα πρόσωπα σ’ ένα χορό, και τι βαρύγδουπη σοβαρότητα κυριαρχεί στη μασκαράτα μιας κηδείας! Αλλά ο οργανωτής νεκρώσιμων ακολουθιών είναι εξίσου ευχαριστημένος αναλογιζόμενος το κέρδος του με τον οργανωτή χορών. Και οι δύο κοπιάζουν εξίσου στο επάγγελμά τους, και η ευθυμία του ενός είναι τόσο προσποιητή όσο η σοβαρότητα του άλλου είναι επιτηδευμένη. Όσοι δεν έτυχε ποτέ ν’ ακούσουν το διάλογο ανάμεσα σ’ έναν κομψοντυμένο έμπορο μεταξωτών και μια νεαρή πελάτισσα που μπαίνει στο μαγαζί του, έχουν χάσει μια σκηνή της καθημερινής ζωής άκρως διασκεδαστική.

Το θέμα για εκείνον είναι να πουλήσει όσο το δυνατόν περισσότερα μεταξωτά σε τιμή που θα του επιτρέψει να επιτύχει το στόχο του, δηλαδή να βγάλει ένα εύλογο κέρδος. Όσο για τη νεαρή κυρία, αυτό που θέλει εκείνη είναι να ικανοποιήσει το καπρίτσιο της και ν’ αγοράσει, ό,τι επιθυμεί κατά πέντε ή έξι πεντάρες τον πήχη φθηνότερα από την κανονική τιμή πώλησης. Σύμφωνα με την εντύπωση που της έχει δημιουργήσει η φιλοφρονητική διάθεση του φίλου μας, φαντάζεται (αν δεν είναι τελείως δύσμορφη) πως είναι χαριτωμένη, με άνετους τρόπους και ιδιαίτερα απαλή φωνή, πως είναι καλοκαμωμένη και, αν όχι πιο ωραία, τουλάχιστον πιο ευάρεστη από τις περισσότερες νεαρές γυναίκες που γνωρίζει. Καθώς η απαίτηση της ν’ αγοράσει τα ίδια πράγματα με λιγότερα λεφτά από τις άλλες βασίζεται στα υποτιθέμενα προσωπικά της συγκριτικά χαρίσματα, προβάλλει τον εαυτό της όσο της επιτρέπει, το πνεύμα και η κρίση της.

Πριν ακόμη η άμαξά της σταματήσει καλά καλά, σπεύδει να την προϋπαντήσει ένας ευπαρουσίαστος άνδρας, ντυμένος με καθαρά και μοδάτα ρούχα, ο οποίος τη χαιρετά με μια βαθιά υπόκλιση και, αφού μάθει τι γυρεύει ν’ αγοράσει και βεβαιωθεί ότι προτίθεται να μπει, της δίνει το χέρι για να τη βοηθήσει και, μόλις διαβούν την πόρτα του μαγαζιού του, την αφήνει προκειμένου να εγκατασταθεί αμέσως πίσω απ’ τον πάγκο με τα εμπορεύματα. Εκεί, όρθιος απέναντί της, με απέραντο σεβασμό και γλώσσα αυλικού, την παρακαλεί να του κάνει γνωστό με ποιες διαταγές θα τον τιμήσει. Ό,τι κι αν του πει, ό,τι κι αν απορρίψει, εκείνος ποτέ δεν θα διαφωνήσει ευθέως – έχουμε να κάνουμε μ’ έναν άνθρωπο του οποίου η εξασκημένη υπομονή είναι μέρος των μυστικών της δουλειάς του. Όσο εκείνη μένει αναποφάσιστη και δεν ξέρει τι να διαλέξει, αυτός μοιάζει σαν να μην ξέρει κι ο ίδιος τι να τη συμβουλέψει, και είναι άκρως επιφυλακτικός ως προς την κατεύθυνση της επιλογής της. Μόλις όμως εκείνη καταλήξει κάπου, αναφωνεί πως αυτό είναι το ωραιότερο ύφασμα, αποθεώνει το καλό της γούστο κι όσο περισσότερο παρατηρεί το ύφασμα τόσο περισσότερο εκπλήσσεται που δεν είχε δει πόσο ανώτερο είναι απ’ όλη την πραμάτειά του.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα πάντως που διαθέτει αφορά το σπουδαιότερο μέρος του εμπορίου, το παζάρεμα της τιμής, την οποία γνωρίζει μέχρι τελευταίας δεκάρας και για την οποία εκείνη έχει παντελή άγνοια. Μολονότι, δε, είναι θεμιτό να πει όσα ψέματα μπορεί να σοφιστεί για το πόσο του έχει στοιχίσει και πόσα του έχουν προσφέρει γι’ αυτό, δεν περιορίζεται σ’ αυτά αλλά, εκμεταλλευόμενος τη ματαιοδοξία της την κάνει να πιστέψει τα πιο απίστευτα πράγματα σχετικά με τη δική του αδυναμία και τη δική της φοβερή επιτηδειότητα. Ήταν αποφασισμένος, λέει, να μη δώσει ποτέ ετούτο το κομμάτι κάτω από μια ορισμένη τιμή, εκείνη όμως κατάφερε να τον κλονίσει με τα λόγια της όπως κανένας πελάτης μέχρι σήμερα δεν τα είχε καταφέρει. Τη διαβεβαιώνει ότι βγαίνει χαμένος, αλλά αφού αυτό το μεταξωτό της αρέσει, και είναι αποφασισμένη να μην πληρώσει παραπάνω, προκειμένου να μη δυσαρεστήσει μια κυρία την οποία έχει σε τόσο υψηλή εκτίμηση, θα της το αφήσει στην τιμή αυτή, ικετεύοντάς τη μόνο την επόμενη φορά να είναι λιγότερο σκληρή μαζί του. Όλο αυτό το διάστημα, η πελάτισσα, που δεν είναι ανόητη και διαθέτει ευστροφία κι ευγλωττία, πείθεται ότι πράγματι οι τρόποι της είναι ιδιαιτέρως θελκτικοί, αλλά από ευγένεια παριστάνει την ταπεινή και του ανταποδίδει με λίγα πνευματώδη λόγια τις φιλοφρονήσεις του. Ωστόσο έχει στην ουσία καταπιεί αμάσητα όλα όσα της έχει πει. Το αποτέλεσμα είναι ότι φεύγει ικανοποιημένη με την αίσθηση ότι έκανε κάποια οικονομία, ενώ στην πραγματικότητα πλήρωσε το μεταξωτό στην ίδια τιμή με κάθε άλλον, και μάλιστα συχνά έχει δώσει και κάτι παραπάνω από την τιμή που θα δεχόταν ο έμπορος για να μην του μείνει απούλητο.

BERNARD MANDEVILLE, Περί της φύσης της κοινωνίας

Ο Πλούταρχος μας καθοδηγεί, ο Σενέκας μας σπρώχνει

Όσο για τα άλλα μου διαβάσματα (όπου κάπως περισσότερο όφελος αναμιγνύεται με την ευχαρίστηση και με τα οποία μαθαίνω να ρυθμίζω τις διαθέσεις και το χαρακτήρα μου), οι συγγραφείς που βρίσκω πιο χρήσιμους [υπό αυτή την έννοια] είναι ο Πλούταρχος και ο Σενέκας.

Έχουν και οι δύο αυτό το αξιοσημείωτο για τις διαθέσεις μου πλεονέκτημα, ότι δηλαδή τη γνώση που ζητώ στα βιβλία τους, την πραγματεύονται σε κομμάτια ασύνδετα (που δεν προϋποθέτουν την υποχρέωση εκ μέρους μου να υποβληθώ σε μακρόχρονο μόχθο, πράγμα για το οποίο είμαι ανίκανος), όπως είναι τα Ηθικά του Πλούταρχου και οι Επιστολές του Σενέκα, το ωραιότερο μέρος των κειμένων του είναι το πλέον επωφελές. Δεν χρειάζεται μεγάλη διαδικασία για να καταπιαστώ με αυτά τα έργα και τα παρατάω όποτε μου αρέσει, γιατί το ένα τους κομμάτι δεν οδηγεί υποχρεωτικά στο άλλο.

Αυτοί οι δύο συγγραφείς συμφωνούν στις περισσότερες γνώμες που είναι χρήσιμες και αληθινές· και οι δύο είχαν την κοινή τύχη να γεννηθούν την ίδια περίπου εποχή, υπήρξαν και οι δύο δάσκαλοι δύο Ρωμαίων αυτοκρατόρων, ήρθαν και οι δύο στη Ρώμη από ξένες χώρες, υπήρξαν και οι δύο πλούσιοι και ισχυροί. Η διδασκαλία τους είναι η αφρόκρεμα της Φιλοσοφίας και παρουσιάζεται με τρόπο απλό και καταληπτό.

Ο Πλούταρχος είναι περισσότερο ενιαίος και πιο σταθερός· ο Σενέκας, πιο κυματώδης και ποικιλόμορφος. Μοχθεί, τσιτώνεται και τεντώνεται για να οπλίσει την αρετή κατά της αδυναμίας, του φόβου, των φαύλων ορέξεων.

Ο Πλούταρχος μοιάζει να μη δίνει τόση σημασία στην ισχύ αυτών των ελαττωμάτων και δεν καταδέχεται να συγκατατεθεί να ταχύνει το βήμα του και να φυλαχτεί. Ο Πλούταρχος έχει γνώμες πλατωνικές, ήπιες και ευπροσάρμοστες σε κοινωνία πολιτών· οι γνώμες του Σενέκα είναι στωικές και επικούρειες, πιο απομακρυσμένες από την κοινή πρακτική, αλλά, κατά την άποψή μου, πιο ταιριαστές σε άτομα και πιο άκαμπτες. Ο Σενέκας δίνει την εντύπωση ότι ενδίδει κάπως στην τυραννία των αυτοκρατόρων της εποχής του, γιατί θεωρώ βέβαιο πως με βεβιασμένη κρίση καταδικάζει την υπόθεση εκείνων των υψηλόφρονων δολοφόνων του Καίσαρα· ο Πλούταρχος είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος από την μιαν άκρη ως την άλλη. Ο Σενέκας είναι γεμάτος νεύρο και ξεσπάσματα· ο Πλούταρχος γεμάτος καθέκαστα. Ο Σενέκας σάς εξάπτει και σας ξεσηκώνει· ο Πλούταρχος σας ικανοποιεί περισσότερο και σας ανταμείβει καλύτερα.

Ο Πλούταρχος μας καθοδηγεί, ο Σενέκας μας σπρώχνει.

Γιατί βλέπω πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι μ’ όλο που διαθέτουν πάρα πολλά χρήματα, θεωρούν τον εαυτό τους τόσο φτωχό

ΞΕΝΟΦΩΝ, Συμπόσιον ΙΙΙ 8 
Τί γάρ σύ, εἶπεν [ὁ Καλλίας], ἐπί τίνι μέγα φρονεῖς, ὦ Ἀντίσθενες; Ἐπί πλούτω, ἔφη.Ὁ μέν δή Ἑρμογένης ἀνήρετο εἰ πολύ εἴη αὐτῶ ἀργύριον. Ὁ δέ ἀπώμοσε μηδέ ὀβολόν. Ἀλλά γῆν πολλήν κέκτησαι; Ἴσως ἄν, ἔφη, Αὐτολύκῳ τούτῳ ἱκανή γένοιτο ἐγκονίσασθαι.
Και συ λοιπόν, Αντισθένη, είπε ο Καλλίας, για ποιο πράγμα καυχιέσαι; “Για τον πλούτο μου”, είπε αυτός. Τότε ο Ερμογένης τον ρώτησε αν είχε πολλά χρήματα, κι εκείνος πήρε όρκο πως δεν είχε ούτε δεκάρα. “Μήπως έχεις πολύ καλλιεργήσιμη γη;” “Όση θα ήταν αρκετή για να κυλιστεί [πριν από την πάλη] τούτος εδώ ο Αυτόλυκος”, είπε ο Αντισθένης.

ΞΕΝΟΦΩΝ, Συμπόσιο IV 34 – 44.

Έλα λοιπόν, είπε ο Σωκράτης, λέγε μας πάλι πώς συμβαίνει, Αντισθένη, ενώ έχεις τόσο μικρή περιουσία, να καυχιέσαι για πλούτο.

“Διότι είμαι της γνώμης, φίλοι, ότι τον πλούτο και την φτώχεια οι άνθρωποι δεν τα έχουν στο σπίτι αλλά στην ψυχή τους. Γιατί βλέπω πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι μ’ όλο που διαθέτουν πάρα πολλά χρήματα, θεωρούν τον εαυτό τους τόσο φτωχό, ώστε καταβάλλουν κάθε προσπάθεια και διακινδυνεύουν τα πάντα προκειμένου να αποκτήσουν περισσότερα· και ξέρω και αδέλφια που αν και κληρονόμησαν ίσα μερίδια ωστόσο ο ένας από αυτούς έχει όσα του χρειάζονται για να ζει και επιπλέον κάποιο περίσσευμα, ενώ ο άλλος στερείται τα πάντα.

Ακούω επίσης για κάποιους τυράννους πως έχουν τέτοια δίψα για λεφτά, ώστε κάνουν πράγματα πολύ χειρότερα κι από τους πιο απένταρους. Γιατί, φυσικά, είναι η ανέχεια που κάνει άλλους να κλέβουν, άλλους να γίνονται διαρρήκτες, άλλους να γίνονται σωματέμποροι· ενώ υπάρχουν κι ορισμένοι τύραννοι που καταστρέφουν ολόκληρες οικογένειες, σκοτώνουν αμέτρητους ανθρώπους, συχνά μάλιστα υποδουλώνουν κι ολόκληρες πολιτείες για τα λεφτά. Αυτούς εγώ τους οικτείρω, και πάρα πολύ, για την πολύ βαριά τους αρρώστια. Μου δίνουν την εντύπωση πως έχουν πάθει ότι κι ένας άνθρωπος με μεγάλη περιουσία, ο οποίος αν και τρώει πολύ, δεν χορταίνει ποτέ.

Όσο για μένα έχω τόσα που κι εγώ ο ίδιος με δυσκολία τα βρίσκω· ωστόσο υπάρχουν αρκετά για να τρώγω ώστε να μην πεινάω και να πίνω ώστε να μην διψώ και να είμαι ντυμένος ώστε όταν είμαι έξω να μην τρέμω από το κρύο περισσότερο απ’ ότι τούτος εδώ ο πάμπλουτος Καλλίας.

Κι όταν βρεθώ στο σπίτι, οι τοίχοι μού φαίνονται σαν πολύ ζεστά ρούχα, τα ταβάνια σαν πολύ χοντρά πανωφόρια, κι η κρεβατόστρωσή μου είναι τόσο επαρκής που δυσκολεύομαι να σηκωθώ από το κρεβάτι. Αν καμιά φορά το σώμα μου νιώσει την ανάγκη να πλαγιάσει με γυναίκα, αρκούμαι σε τέτοιον βαθμό σε ό,τι υπάρχει μπροστά μου, ώστε σ’ όποιες πηγαίνω με γλυκοφιλούν, γιατί κανένας άλλος δεν θέλει να τις πλησιάσει.

Κι όλα αυτά μου φαίνονται έτσι γλυκά, που κάνοντάς τα δεν θα μπορούσα να ευχηθώ να δοκιμάσω μεγαλύτερη χαρά αλλά μάλλον μικρότερη· τόσο πολύ έχω την εντύπωση πως ορισμένα από αυτά είναι πιο ευχάριστα κι απ’ ό,τι θα με συνέφερε. Αλλά πιο σημαντικό κτήμα μέσα στα πλούτη μου θεωρώ τούτο: ότι αν μου αφαιρούσε κάποιος κι αυτά που έχω τώρα, δεν βλέπω να είναι καμιά δουλειά τόσο εξευτελιστική που να μην μου εξασφαλίζει αρκετή τροφή.

Γιατί όποτε νιώσω την ανάγκη να απολαύσω κάτι, δεν παίρνω από την αγορά ακριβά πράγματα – έρχονται, βλέπεις, πανάκριβα – αλλά τα βγάζω μέσα από την ψυχή μου. Κι υπάρχει πολύ μεγάλη διαφορά ως προς την ηδονή, όταν αγγίζω κάτι, αφού πρώτα περιμένω να νιώσω την ανάγκη γι’ αυτό, απ’ ότι όταν δοκιμάζω κάποιο ακριβό πράγμα, έτσι επειδή έτυχε – όπως τώρα δα που πίνω αυτό το Θασίτικο κρασί χωρίς να αισθάνομαι δίψα.

Αλήθεια όμως, είναι φυσικό, όσοι έχουν προσανατολιστεί περισσότερο στη λιτότητα παρά στα πολλά λεφτά, να είναι πιο δίκαιοι άνθρωποι. Γιατί όσοι πιστεύουν ότι αυτά που οι ίδιοι έχουν είναι με το παραπάνω αρκετά, ελάχιστα ορέγονται όσα έχουν οι άλλοι.

Κι αξίζει ακόμη να καταλάβει κανείς ότι ένας τέτοιος πλούτος κάνει τους ανθρώπους γενναιόδωρους. Γιατί και τούτος εδώ ο Σωκράτης, στον οποίο οφείλω αυτό τον πλούτο, μου πρόσφερε μια βοήθεια όχι περιορισμένη και με μέτρο, αλλά ό,τι μπορούσα να το κρατήσω μου το έδινε· κι εγώ τώρα δεν φθονώ κανέναν, αλλά τον θησαυρό που έχω στην ψυχή μου τον δείχνω σ’ όλους τους φίλους και τον προσφέρω σ’ όποιον τον θέλει.

Και το πιο περίκομψο κτήμα μου: το βλέπετε πως πάντα έχω ελεύθερο χρόνο, ώστε και να βλέπω όσα αξίζουν να τα βλέπει κανείς, και να ακούω όσα αξίζουν να τα ακούει και – πράγμα που εγώ το θεωρώ πολύτιμο – να περνώ απερίσπαστος την ημέρα μου μαζί με τον Σωκράτη.

Κι αυτός πάλι δεν θαυμάζει όσους έχουν πολύ χρυσάφι, αλλά συναναστρέφεται αυτούς που του είναι αρεστοί”.

Αυτά είπε ο Αντισθένης.

Μη ζεις κάνοντας διαρκώς συγκρίσεις… Μην αξιολογείς αυτό που έχεις με βάση τι έχει ο άλλος

Ωστόσο, έχουμε μάθει να δημιουργούμε, μέρα με τη μέρα, όλο και περισσότερες προσδοκίες.
Για να ανακαλύψουμε πώς θα απαλλαγούμε απ’αυτές, πρέπει να αναρωτηθούμε πώς δημιουργούνται.

Μπορούν να δημιουργηθούν με δύο τρόπους: έναν παθητικό και έναν ενεργητικό.

Η παθητική μέθοδος συνίσταται, βασικά, στην υπάκουη συμπεριφορά να συσσωρεύει κανείς γονεϊκές εντολές και αντιλήψεις χωρίς να τις εξετάζει…ποτέ.

Να τρέχω, δηλαδή, πίσω από την επιθυμία να ανταποκριθώ σ’εκείνη την εξιδανικευμένη εικόνα που αντανακλά πιστά αυτό που περίμεναν από μένα οι γονείς μου, ο παππούς μου, ο δάσκαλός μου στην πέμπτη δημοτικού, ο εφημέριος του χωριού ή δεν ξέρω ποιος άλλος.

Η δεύτερη μέθοδος απαιτεί προσωπική δουλειά και συνενοχή κατά τη διαδικασία. Συνίσταται στην εφαρμογή των εντολών και των υποδείξεων που πήρε κανείς προκειμένου να συγκρίνει ό,τι έχει, με όλα όσα έχουν, είχαν ή μπορεί να φτάσουν να έχουν στο μέλλον οι άλλοι. Η αναμενόμενη ικανοποίηση έρχεται από τη στιγμή που θα καταφέρει να έχει κανείς όλα όσα έχουν οι άλλοι ή, ακόμη καλύτερα, παραπάνω απ’ αυτούς.

Εξέγερση κατά της εντολής, είναι να μην κοιτάς το πιάτο του διπλανού σου όταν σου σερβίρουν το δικό σου. Μπορεί να σ’αρέσει ή να μη σ’αρέσει το δικό σου, αλλά αυτό δεν πρέπει να εξαρτάται από το πώς είναι του διπλανού. Μπορεί να είναι βέβαιο ότι δε σου αρέσει, αλλά αυτό δεν έχει να κάνει με το πώς είναι του άλλου. Δεν μπορεί να πάψει να σου αρέσει το δικό σου μόλις δεις ότι του άλλου είναι πιο τραγανό, πιο τρυφερό ή πιο μεγάλο. Δεν είναι έτσι.

Αν δεν θέλεις πραγματικά να ζεις σ’έναν κόσμο γεμάτο προσδοκίες, μη ζεις κάνοντας διαρκώς συγκρίσεις…

Μην αξιολογείς αυτό που έχεις με βάση τι έχει ο άλλος.

Μην κάνεις σαν τρελός για να πετύχεις στο μέτρο που πέτυχε ο άλλος.

Μη συγκρίνεις τον εαυτό σου με τους άλλους: έτσι δεν θα εξαρτάται η ευτυχία σου από το πώς είναι οι άλλοι.

Οι αξιολάτρευτοι γονείς μας μας έμαθαν αν δημιουργούμε τις δικές μας προσδοκίες και φύτεψαν στον κήπο μας τις δικές τους για να ευδοκιμήσουν.

Ακόμη και οι καλύτεροι, οι πιο φωτισμένοι γονείς, εμφανίζονται συχνά ως υπαίτιοι για τις μεγαλύτερες ατυχίες, τους πιο άτυχους δρόμους.

Πρέπει να το παραδεχτούμε. Σε ορισμένα πράγματα όπως αυτό, οι γονείς είμαστε ανίκανοι, ή τουλάχιστον αναποτελεσματικοί.

Πώς θα μπορούσαμε να το αλλάξουμε αυτό;

Για να είμαστε καλοί στη δουλειά που κάνουμε κάθε μέρα χρειαστήκαμε χρόνια εξάσκησης και δοκιμών, αν όχι ειδική εκπαίδευση. Ωστόσο, περιμένει κανείς να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας, που γεννήθηκαν ευάλωτα και απόλυτα εξαρτημένα από τη στιγμή που ήρθαν στον κόσμο μέχρι και πέρα από την εφηβεία, χωρίς καμιά προηγούμενη εμπειρία (εκτός αν ονομάζουμε εμπειρία το εντελώς αξιοθρήνητο μοντέλο που μας κληροδότησαν οι δικοί μας γονείς).

Κι από πάνω, να μας υποχρεώνει η κοινωνία να φορτωθούμε ευθύνες σχεδιασμένες μάλλον για παντοδύναμα όντα, παρά για έναν συνηθισμένο πατέρα ή μια κοινή μητέρα.

Το δηλώνω φωναχτά: εμείς οι γονείς, δεν είμαστε αλάθητοι θεοί! Και τι μ’ αυτό;

Είναι βέβαια πως η εξουσία των γονιών πάνω στα παιδιά είναι σχεδόν άδικη. Μας παρηγορεί, όμως, έστω και λίγο, το γεγονός πως είναι άδικη για όλους.

Με βάση τη λογική, ως παιδιά, δεν θα έπρεπε να έχουμε υποστεί τις συνέπειες της ανεπάρκειας των γονιών μας για όλη μας τη ζωή: τον υπερβολικό έλεγχο ή την απόμακρη συμπεριφορά, τους καβγάδες μεταξύ τους και την έλλειψη σεβασμού που προερχόταν από τον ανόητο αυταρχισμό της εξουσίας τους.

Ούτε τις φρικτές προθέσεις τους- λίγο πολύ συγκαλυμμένες, ανάλογα με την περίπτωση-, να καλύψουμε εμείς τα κενά της ζωής τους… να συνεχίσουμε το έργο τους… ή να φτάσουμε εμείς εκεί που εκείνοι θα ήθελαν να είχαν φτάσει.

Γι’ αυτούς και πολλούς άλλους λόγους- που δεν πρόκειται να απαριθμήσω εδώ-, μερικές φορές οι γονείς που θέλουν ειλικρινά να μας βοηθήσουν να γίνουμε ευτυχισμένοι, ενεργούν μόνο μέσα από την υποκειμενική τους άποψη για το τι είναι καλύτερο, κι έτσι μετατρέπονται σε πραγματικά εμπόδια γι’αυτήν την ευτυχία.

Δεν χωράει αμφιβολία ότι όλα αυτά είναι άδικα, και το θέμα δεν θα ήταν, ίσως, τόσο σοβαρό, αν σ’αυτές τις αδυναμίες και σ’αυτές τις πληγές δεν ερχόταν να προστεθεί η κακοήθεια ορισμένων που προσπαθούν να τις εκμεταλλευτούν προς όφελός τους.

Πρέπει να πάρω μιαν απόφαση:

Αντί να επιτρέψω να σταθούν όλα αυτά εμπόδιο στην ευτυχία μου - πράγμα που, απλώς, θα σηματοδοτούσε νίκη της ομάδας των “κακοπροαίρετων”-, πρέπει να βρω το κουράγιο για ν’αρχίσω να παλεύω εναντίον τους, να διορθώσω ό,τι διορθώνεται, να αναπληρώσω ό,τι μου λείπει και να δημιουργήσω από τις στάχτες έναν καλύτερο κόσμο.

Πάντα, όταν φτάνω σ’αυτό το σημείο σε μια ομιλία, κάποιος θα με ρωτήσει αν υπάρχει στ’ αλήθεια κακοήθεια.

Η απάντησή μου είναι ναι.

Μετά, με ρωτάνε αν είναι έμφυτη.

Απαντώ όχι.

Με ρωτάνε τι να κάνουν με την κακοήθεια.

Και απαντώ:

Η κακοήθεια είναι αποτέλεσμα άγνοιας.

Και η άγνοια αποτέλεσμα της έλλειψης παιδείας.

Η κακοήθεια αντιμετωπίζεται με περισσότερη και περισσότερη και περισσότερη μόρφωση.

Οι χώρες μας δεν πρόκειται να λύσουν τα προβλήματα της αυξανόμενης εγκληματικότητας, της βίας και της αντικοινωνικής συμπεριφοράς μόνο με αυστηρότερους νόμους, χτίζοντας φυλακές ή ενισχύοντας τα Σώματα Ασφαλείας. Όλα αυτά μπορεί να είναι σημαντικά και να αποδίδουν βραχυπρόθεσμα, ωστόσο, μακροπρόθεσμα, η οριστική λύση μπορεί να είναι μόνο:

Περισσότερα σχολεία, περισσότεροι δάσκαλοι, περισσότερα χρήματα στον κρατικό προϋπολογισμό για την παιδεία, περισσότερες υποτροφίες, περισσότερη εκπαίδευση.

Το πρώτο αποτέλεσμα από τον επιταχυντή HIE-ISOLDE ρίχνει φως στους διπλά μαγικούς πυρήνες με διευθέτηση νουκλεονίων σε πλήρη κελύφη

Οι φυσικοί δεν είναι μάγοι, όμως όταν αναφέρονται σχετικά με το πώς πρωτόνια και νετρόνια διευθετούνται στους ατομικούς πυρήνες και είναι σίγουρο ότι θα ακουστεί ο όρος μαγεία. Ακριβώς όπως τα ηλεκτρόνια γεμίζουν μια σειρά από κελύφη, σαν το κρεμμύδι, διαφορετικών ενεργειών γύρω από έναν ατομικό πυρήνα, τα πρωτόνια και τα νετρόνια θεωρείται ότι καταλαμβάνουν μια σειρά από κελύφη μέσα στον πυρήνα. Σε αυτό το μοντέλο πυρηνικού κελύφους, οι πυρήνες στους οποίους πρωτόνια ή νετρόνια σχηματίζουν πλήρη κελύφη, χωρίς να αφήνουν καθόλου χώρο για περισσότερα σωματίδια, αποκαλούνται μαγικοί επειδή είναι περισσότερο σταθεροί από ότι οι πυρηνικοί τους γείτονες. Οι πυρήνες με πλήρη κελύφη πρωτονίων και νετρονίων αποκαλούνται διπλά μαγικοί και είναι εξαιρετικά σταθεροί.

Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο Physical Review Letters, μια ομάδα ερευνητών, εργαζόμενοι για τις συνεργασίες MINIBALL και HIE-ISOLDE στο CERN, παρέχουν την πρώτη άμεση απόδειξη ότι ο πυρήνας κασσιτέρου, κασσίτερος-132 (132-Sn), ο οποίος θεωρείται ότι είναι διπλά μαγικός, πραγματικά αξίζει αυτή την ειδική θέση. Το αποτέλεσμα είναι το πρώτο που προέκυψε από τον γραμμικό επιταχυντή HIE-ISOLDE (High-Intensity and Energy upgrade of ISOLDE), που πρόσφατα άρχισε να λειτουργεί και δείχνει ότι ο επιταχυντής αυτός είναι μια βασική εγκατάσταση για τη διαλεύκανση των εσωτερικών λειτουργιών των ατομικών πυρήνων.

Ο πυρήνας 132-Sn έχει 132 νουκλεόνια – 50 πρωτόνια και 82 νετρόνια – και είναι ένα από τα μόνο 10 είδη, έξω από τους 3200 γνωστούς πυρήνες, που πληρούν τις προϋποθέσεις ως διπλά μαγικά και δρουν ως σημεία αναφοράς για τον έλεγχο του μοντέλου του πυρηνικού κελύφους. Επί πλέον, στο πυρηνικό διάγραμμα, το οποίο οργανώνει όλους τους γνωστούς πυρήνες σύμφωνα με τον αριθμό πρωτονίων και νετρονίων, ο 132-Sn είναι πλησιέστερα στους πυρήνες που θεωρείται ότι παράγονται σε μια αστροφυσική διαδικασία, την r-διαδικασία, υπεύθυνη για τη δημιουργία βαρέων στοιχείων στον κόσμο. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πλήρως κατανοητή, έτσι η μελέτη του 132-Sn θα μπορούσε να ρίξει φως στην προέλευση των βαρέων στοιχείων στον κόσμο.

Οι προηγούμενες μελέτες που εξερευνούσαν τη διπλά μαγική φύση του 132-Sn ήταν έμμεσες, επάγοντας τη διπλά μαγική φύση του 132-Sn με τη μελέτη των ιδιοτήτων των γειτονικών του πυρήνων. Σε αυτή τη νέα μελέτη, η ομάδα HIE-ISOLDE/MINIBALL εξέτασε τον 132-Sn άμεσα. Η ομάδα πήρε ισότοπα του 132-Sn που παρήχθησαν από τις εγκαταστάσεις ISOLDE, τα επιτάχυνε στον HIE-ISOLDE σε μια ενέργεια των 5,49 MeV ανά νουκλεόνιο και τα εστίασε σε ένα στόχο μολύβδου-206 (206-Pb) μέσα στη συστοιχία ανιχνευτών ακτίνων-γ. Αυτό διέγειρε τα νουκλεόνια στους πυρήνες 132-Sn σε υψηλότερες ενεργειακές καταστάσεις. Αυτές οι ομαδικές διεγέρσεις, που έχουν χαμηλές πιθανότητες να συμβούν, αποσβέστηκαν με εκπομπή φωτονίων ακτίνων-γ, τα οποία ανίχνευσε το MINIBALL.

Αναλύοντας τον αριθμό των φωτονίων ακτίνων-γ που ανιχνεύθηκαν, οι συγγραφείς μέτρησαν την ισχύ αυτών των διεγέρσεων για πρώτη φορά. Από αυτή την ισχύ, βρήκαν περισσότερο έντονες διεγέρσεις στο 132-Sn σε σύγκριση με αυτές των γειτονικών του πυρήνων. Αυτό προβλέφθηκε από την θεωρία και είναι ένα κρίσιμο χαρακτηριστικό των διπλά μαγικών πυρήνων. Έτσι επιβεβαιώνεται η διπλά μαγική φύση του 132-Sn.

Όπως αναφέρθηκε από μέλος της συνεργασίας MINIBALL, τα αποτελέσματα αυτά έγιναν δυνατά μόνο χάρη σε ένα μοναδικό συνδυασμό: της διάταξης για την παραγωγή ραδιενεργών ισοτόπων ISOLDE, του νέου επιταχυντή HIE-ISOLDE, ο οποίος παρέχει την ιδεατή ενέργεια ανά νουκλεόνιο για αυτό το τύπο του πειράματος και τον MINIBALL, ο οποίος μπορεί να ανιχνεύσει ακτίνες-γ από την απόσβεση των διεγέρσεων με υψηλή απόδοση και καλύτερη ενεργειακή ανάλυση.

Οι ερευνητές επίσης συνέκριναν την παρατηρούμενη ισχύ με διάφορους υπολογισμούς νέου υπερσύγχρονου θεωρητικού μοντέλου κελύφους για το 132-Sn, βρίσκοντας μια αξιοσημείωτη συμφωνία μεταξύ των παρατηρήσεων και όλων των υπολογισμών. Αυτό ενισχύει περαιτέρω το συμπέρασμα ότι το 132-Sn είναι διπλά μαγικό.

Νέο κοσμολογικό μοντέλο υποστηρίζει ότι το Σύμπαν μας έχει ένα κατοπτρικό «αντιΣύμπαν»

Από μια συγκεκριμένη θέση παρατήρησης, το Σύμπαν μας φαίνεται μονόπλευρο. Ο χρόνος «ρέει» προς τα εμπρός καθώς ο χώρος επεκτείνεται και υπάρχει περισσότερη ύλη από ότι αντιύλη. Αυτό μοιάζει να παραβιάζει μια θεμελιώδη συμμετρία, που αποκαλείται συμμετρία CPT. Αυτή η συμμετρία της φύσης υποδηλώνει ότι όλοι οι νόμοι της φυσικής παραμένουν οι ίδιοι κατά την ταυτόχρονη αντιστροφή χρόνου, χώρου και ύλης-αντιύλης. Για να εξισορροπηθεί ο κόσμος, οι Latham Boyle, Kieran Finn και Neil Turok, από το Περιμετρικό Ινστιτούτο για τη Θεωρητική Φυσική στον Καναδά, προτείνουν ότι η Μεγάλη Έκρηξη ήταν επίσης το σημείο εκκίνησης ενός αντισύμπαντος, όπου ο χρόνος «ρέει» στην αντίθετη κατεύθυνση και η αντιύλη κυριαρχεί. Δείχνουν ότι ένα τέτοιο CPT-συμμετρικό μοντέλο δεν είναι μόνο συνεπές με τη γνωστή ιστορία κοσμικής διαστολής αλλά επίσης παρέχει μια ξεκάθαρη εξήγηση για τη σκοτεινή ύλη.

Το CPT-συμμετρικό μοντέλο είναι ένα εναλλακτικό στο μοντέλο του πληθωρισμού, το οποίο εικάζει ότι το Σύμπαν έγινε μέσω μια σύντομης εποχής εκθετικής ανάπτυξης ακριβώς μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Αυτή η ταχύτατη διαστολή μπορεί να εξηγήσει ορισμένες κοσμολογικές παρατηρήσεις, όμως απαιτεί την ύπαρξη επιπρόσθετων, υποθετικών ακόμη, κβαντικών πεδίων. Ο Boyle και οι συνάδελφοί του δείχνουν ότι η πρότασή τους μπορεί να εξηγήσει την κοσμική εξέλιξη χωρίς την επινόηση νέας φυσικής. Στο CPT-συμμετρικό μοντέλο, χρόνος και χώρος ρέουν συνεχώς από τη μεριά στην άλλη της μεγάλης έκρηξης και το αντισύμπαν που αναδύεται στην αρνητική κατεύθυνση του χρόνου συμπεριφέρεται όπως μια κατοπτρική αντανάκλαση του σύμπαντός μας.

Η ομάδα έχει ακόμη να δείξει εάν το μοντέλο αυτό μπορεί να αναπαραγάγει ορισμένες παρατηρήσεις που εξηγεί το σενάριο του πληθωρισμού – όπως η ομοιομορφία του κόσμου σε μεγάλες κλίμακες. Ωστόσο, το νέο μοντέλο δίνει μια φυσική ερμηνεία για τη σκοτεινή ύλη: Ένα CPT-συμμετρικό Σύμπαν θα παρήγαγε τεράστιους αριθμούς πολύ μαζικών στείρων νετρίνων. Τέτοια υπερβαρέα νετρίνα μπορεί επίσης να είναι η πηγή των καταιονισμών κοσμικών ακτίνων που παρατηρήθηκαν πρόσφατα.

Πυρηνοκίνητο ρομπότ-«τυφλοπόντικας» για την εξερεύνηση της Ευρώπης


Η Ευρώπη, φεγγάρι του Δία, αποτελεί έναν από τους πιο ενδιαφέροντες προορισμούς του ηλιακού μας συστήματος, καθώς θεωρείται ισχυρός υποψήφιος για παρουσία εξωγήινων μορφών ζωής, και η NASA σκοπεύει να στείλει αποστολές εκεί, με στόχο την αναζήτησή τους. Μεταξύ του 1995 και του 2003, το Galileo έκανε σειρά περασμάτων από την Ευρώπη, με τις παρατηρήσεις να υποδεικνύουν παρουσία ενός ωκεανού με νερό σε υγρή μορφή κάτω από την επιφάνεια του φεγγαριού. Ο ωκεανός αυτός, θεωρούν οι επιστήμονες, θα μπορούσε να φιλοξενεί μικροβιακή ζωή (ή στοιχεία περί ύπαρξής της).

Αν και γενικότερα υπάρχει ομοφωνία ως προς το πού θα πρέπει να αναζητηθούν αυτά, κάτω από το παγωμένο κέλυφος του φεγγαριού, το πώς θα γίνει κάτι τέτοιο αποτελεί ομολογουμένως μεγάλο πρόβλημα: «Εκτιμήσεις για το πάχος του παγωμένου κελύφους κάνουν λόγο για 2 με 30 χιλιόμετρα, κι αυτό είναι ένα μεγάλο εμπόδιο που θα πρέπει να υπερβεί κάθε σκάφος προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση σε περιοχές όπου πιστεύουμε πως υπάρχει περίπτωση ύπαρξης βιοϋπογραφών που θα υποδεικνύουν ζωή στην Ευρώπη» λέει ο Άντριου Ντόμπαρντ, επίκουρος καθηγητής γεωεπιστημών/περιβαλλοντικών επιστημών στο University of Illinois at Chicago.

O Ντόμπαρντ και οι συνάδελφοί του παρουσίασαν μια πιθανή λύση στο πρόβλημα αυτό, στο συνέδριο της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης (American Geophysical Union), στην Ουάσινγκτον: Ένα πυρηνοκίνητο όχημα διάνοιξης σηράγγων.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια concept μελέτη για ένα τέτοιο «tunnelbot», το οποίο θα μπορούσε να εισχωρήσει στο παγωμένο κέλυφος και να φτάσει στο ανώτατο τμήμα του ωκεανού της Ευρώπης, μεταφέροντας παράλληλα όργανα και συσκευές που θα μπορούσαν να αναζητήσουν ίχνη ζωής ή απομεινάριά της. Επίσης, το ρομπότ αυτό θα αξιολογούσε και την κατοικησιμότητα του ίδιου του παγετώνα.

Το όχημα αυτό θα έπαιρνε δείγματα πάγου και νερού και θα αναζητούσε ίχνη μικροβίων στο κάτω τμήμα του πάγου. Επίσης, θα είχε τη δυνατότητα να ψάχνει «λίμνες» με νερό σε υγρή μορφή εντός του παγετώνα. Οι ερευνητές εξέτασαν δύο σχέδια: Ένα που κινείται με έναν μικρό πυρηνικό αντιδραστήρα κι ένα που κινείται με «τούβλα» General Purpose Heat Source, ραδιενεργές πηγές θερμικής ενέργειας, σχεδιασμένες για διαστημικές αποστολές. Η θερμότητα από τις δύο αυτές πηγές θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για το λιώσιμο του παγωμένου κελύφους, με τις επικοινωνίες να παρέχονται από μια σειρά αναμεταδοτών, συνδεόμενων με το ρομπότ μέσω καλωδίων οπτικής ίνας.

Τα μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα του 2018

Tο σημαντικότερο επιστημονικό επίτευγμα του 2018 σύμφωνα με το «Science» αναδείχθηκε μια «τριπλέτα» νέων μεθόδων, που επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν διαχρονικά και με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από κάθε άλλη φορά τη γονιδιακή δραστηριότητα όπως και την ανάπτυξη μεμονωμένων κυττάρων ενός εμβρύου .

Θα μπορούσε αυτή η ανακάλυψη να μεταμορφώσει το βασικό περιβάλλον βιολογίας και ιατρικής έρευνας για τα επόμενα δέκα χρόνια

Η νέα μέθοδος απομονώνει κύτταρα από ένα οργανισμό και προβαίνει σε «ανάγνωση» του γενετικού περιεχομένου κάθε κυττάρου, παρακολουθώντας στην πορεία του χρόνου και της αναπτυξιακής διαδικασίας πώς το κάθε κύτταρο διαιρείται σε άλλα είδη κυττάρων.

Στις αξιοσημείωτες επιστημονικές ανακαλύψεις εξελίξεις το 2018, σύμφωνα πάντα με το ίδιο περιοδικό συμπεριλαμβάνεται η ανακάλυψη με εναέριο ραντάρ κάτω από πάγους πάχους ενός χιλιομέτρου στη Γροιλανδία ενός τεράστιου κρατήρα πρόσκρουσης αστεροειδούς.

Ο κρατήρας έχει διάμετρος 31 χιλιομέτρων και πρόκειται για έναν από τους 25 μεγαλύτερους κρατήρες που έχουν βρεθεί στη Γη, ο οποίος είναι αρκετά πρόσφατος, καθώς χρονολογείται προ 13.000 έως 100.000 ετών.

Σημαντική ανακάλυψη θεωρείται και η γενετική ανάλυση του οστού μιας γυναίκας (η οποία ζούσε πριν 50.000 χρόνια), που έχει βρεθεί στη Σιβηρία και αποκαλύπτει ότι η μητέρα της ήταν Νεάντερταλ και ο πατέρας της Ντενίσοβαν, άρα αποδεικνύεται ότι υπήρχαν επιμειξίες ανάμεσα στις δύο ομάδες που προϋπήρξαν του «έμφρονος» ανθρώπου (Homo sapiens).

Μεταξύ των δέκα ανακαλύψεων είναι ένα νετρίνο ως αγγελιοφόρος από έναν μακρινό γαλαξία. Ένα νετρίνο που συγκρούστηκε με έναν τεράστιο ανιχνευτή κάτω από τον πάγο του Νότιου Πόλου αποδείχτηκε ότι προέρχεται από ένα μπλάζαρ (blazar) τέσσερα δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά μας.

Επίσης, σε μια άλλη ανακάλυψη οι ερευνητές πυροβόλησαν με μια δέσμη ηλεκτρονίων πάνω σε ένα μικροσκοπικό κρύσταλλο 3D και δημιούργησαν τη μοριακή τους δομή μέσα σε λίγα λεπτά.

Επίσης, ένας αστεροειδής που χτυπά στη Γροιλανδία, ίσως πριν από 13.000 χρόνια, μπορεί να δροσίσει τη Γη για περίπου 1.000 χρόνια καθώς ο πλανήτης ολοκληρώνει την Εποχή των Παγετώνων.

Μια ασυνήθιστη ένταξη στον κατάλογο του τρέχοντος έτους είναι η εκστρατεία κατά της σεξουαλικής παρενόχλησης στην επιστημονική κοινότητα. Ορισμένα θεσμικά όργανα έλαβαν μέτρα για να αντιμετωπίσουν το θέμα με ορισμένους φημισμένους επιστήμονες που πυροδότησαν ή εξαναγκάστηκαν να φύγουν λόγω σεξουαλικών σκανδάλων. Οι ομάδες υποστήριξης υποστηρίζουν ότι οι ενέργειες που έχουν αναληφθεί μέχρι στιγμής είναι ανεπαρκείς.

Στις σημαντικές ανακαλύψεις συγκαταλέγεται και η εισαγωγή του νέου επιστημονικού πεδίου της «εγκληματολογικής γενεαλογίας», με τον εντοπισμό από την αστυνομία των ΗΠΑ τον Απρίλιο ενός κατά συρροή δολοφόνου και βιαστή, ο οποίος είχε τελέσει τα εγκλήματά του στην Καλιφόρνια στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, αλλά πιάστηκε μόλις τώρα χάρη στη συσχέτιση παλιού DNA με μια δημόσια online βάση γενεαλογικών δεδομένων.

M. Heidegger: ο Σωκράτης και η φιλοσοφία της πράξης

Μάρτιν Χάιντεγκερ: 1889–1976

Ο Σωκράτης και το ανθρώπινο Dasein

§1

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Στις παραδόσεις του στο Μάρμπουργκ (Marburg) –θερινό εξάμηνο 1926– ο Χάιντεγκερ εγκαινιάζει μια συνομιλία με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία: από τις στοχαστικές της πρωταρχές μέχρι και τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη. Αν και δεν στοχεύει σε κάποια συστηματική πραγμάτευση παρά μόνο περιορίζεται σε μια επισκόπηση προγραμματικού χαρακτήρα και στην ανάδειξη βασικών αρχών της ως άνω φιλοσοφίας, εν τούτοις μας γνωρίζει με μια βαθυστόχαστη ερμηνευτική πράξη, με δεδομένο και το γεγονός ότι εκείνη την περίοδο επιστρατεύει όλη τη δυναμική της σκέψης του στην οριστική σύνταξη του μνημειώδους έργου του: Sein und Zeit [=Είναι και Χρόνος]. Κατά συνέπεια, όλες οι ερμηνευτικές απόπειρες κινούνται κάτω από τον αστερισμό αυτού του έργου. Έτσι, ο Χάιντεγκερ συνδέει την περιδιάβασή του στην ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας με το ιστορικό πνεύμα, κατά κάποιο τρόπο, της φιλοσοφικής κατανόησης του Είναι και Χρόνος. Ενδιαφέρεται να σκεφτεί ξανά και ξανά την κρίσιμη απαρχή της δυτικής φιλοσοφίας,

δηλαδή την ελληνική φιλοσοφία, ως την αεί ζωτική διεργασία που εκκινεί από το ον για να ανακαλύψει το Είναι. Αυτό δεν είναι άσχετο και με το ότι ο Χάιντεγκερ, της περιόδου του Είναι και Χρόνος, ξεκινάει από το Dasein για να αναζητήσει το νόημα του Είναι. Οι εν λόγω παραδόσεις δημοσιεύτηκαν το 1993 στον τόμο 22 των απάντων του. Δίνουν βαρύτητα στο αρχαίο θεωρείν: στον λόγο, στην έννοια, στη σημασία· πράγμα που σημαίνει: Sein und Sinn (=Είναι και νόημα) . Με τούτο το νόημα του Είναι συνδέει ο Χάιντεγκερ και την ερμηνευτική προσέγγιση του Σωκράτη (GA22, 92).

§2

Ο «επικίνδυνος» φιλόσοφος

1. Ο Σωκράτης είναι η πιο γνωστή αλλά και η πιο «επικίνδυνη» προσωπικότητα της Πόλης της Αθήνας. Η πορεία της ζωής του συνδυάζει συνέπεια λόγου και πράξης, αποστροφή στο κυνήγι δημόσιων αξιωμάτων, κάτι δηλ. εντελώς αντίθετο από τη νοο-τροπία της σημερινής φασιστικής «αριστεράς», και εμμονή στην αναγκαιότητα υπεράσπισης της φιλοσοφικής του αποστολής και της αντίστοιχης στάσης ζωής. Είναι λοιπόν η πιο «επικίνδυνη» προσωπικότητα υπό το πνεύμα ότι υπερασπίζεται τη φιλοσοφική αλήθεια, όπως δείχνει και η απολογία του στο δικαστήριο, χωρίς να ορρωδεί προ ουδεμιάς καθεστηκυίας σύμβασης. Το γεγονός ακριβώς αυτό κλονίζει την αγοραία γνώμη της Πόλεως, την αμφισβητεί συθέμελα. Με σημερινούς όρους αποδομεί στη ρίζα του τον υγιή κοινό νου της μαζικής κουλτούρας, μαζί και όλους τους δοκησίσοφους θιασώτες της. Και επειδή η ζωή της Πόλεως συνδέεται με την πολιτική, υπό ένα ευρύτερο νόημα, ουσιαστικά αμφισβητεί τα πολιτικά θεμέλια της Πόλεως, όχι λιγότερο δε και τη μοχθηρία της τρέχουσας πολιτικής και των πολιτικών της εκπροσώπων, εκείνων δηλ. που, όπως μας λέει ο Πλάτων στον Θεαίτητο, μοιάζουν για τον φιλόσοφο σαν τους γιδοβοσκούς που αρμέγουν γάλα. Καλή ώρα σαν τους σύγχρονους γιδοβοσκούς της αγοραίας μικροπολιτικής, με προεξάρχοντες εκείνους του αδίστακτου και αιμοβόρου αριστερισμού.

2. Η βασική αρχή του Σωκρατικού σκέπτεσθαι έγκειται στο να μπορεί κανείς να κατανοεί και να γνωρίζει με σαφήνεια: να ξέρει τι κατανοεί και να έχει επίγνωση για ό,τι δεν καταλαβαίνει πραγματικά. Τότε και σήμερα και πάντα, αυτή η αρχή αποτελεί τον πιο λαμπρό φιλοσοφικό δυναμίτη στα θεμέλια των διαφόρων ημιμαθών σε όλες τις σφαίρες της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής, από την καθημερινή συναναστροφή ως την πολιτική και τη θεσμισμένη ρητορική, φιλολογική, φιλοσοφική ή ακαδημαϊκή ψευδο-κουλτούρα. Δυνάμει αυτής της αρχής, αντιπαρέθετε στην «παντογνωσία» και απερισκεψία του κοινού νου την άγνοια· όθεν, απέναντι στην ηχηρή φλυαρία του μαζικού περίκοσμου, την πλήρη αφιέρωση στη φιλοσοφική διερεύνηση του Πράγματος, στην αναζήτηση της αυθεντικής γνώσης πέραν κάθε επισφαλούς γνώμης· εν τέλει αναδείκνυε το ερώτημα: τι εστί; Δηλαδή τι είναι Κάτι και γιατί είναι ή μπορεί να είναι έτσι και όχι αλλέως. Είναι το ερώτημα για την ουσία και το ον (ό.π., 91).

§3

Η διαφάνεια της πράξης

1. Απέναντι στο τυφλό πράττειν, ο Σωκράτης προέκρινε συνεχώς την ανάγκη: το πράττειν συνολικά να διέπεται από διαφάνεια (ό.π.). Τούτο σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το οὗ ἕνεκα (Worumwillen): η τελική αιτία και ο σκοπός· ταυτόχρονα όμως και εκείνο, μέσα στο οποίο πραγματοποιείται ο σκοπός. Έτσι φτάνει κανείς σε κατανόηση της δυνατότητας, της εκάστοτε δυνατότητας-για- Είναι (Seinkönnen). Ετούτη η δυνατότητα-για-Είναι έχει την αντιστοιχία της, για τον Χάιντεγκερ, στη σωκρατική έννοια της αρετής (ό.π.). Η αρετή είναι φρόνηση, δηλαδή Γνώση· και ακριβώς ως τέτοια Γνώση είναι παρούσα η δυνατότητα-για-Είναι και η κατανόηση. Το σωκρατικό Είναι, σύμφωνα με τον Χάιντεγκερ, είναι θεμελιακά και ουσιαστικά συνυφασμένο με την προσπάθεια επίτευξης της ως άνω Γνώσης. Προς τούτο αφυπνίζει την κατανόηση για τούτη και ενεργοποιεί το ένστικτο.

2. Ενώ δεν χάραξε καμιά νέα κατεύθυνση στη φιλοσοφία ‒ούτε τον ενδιέφερε κάτι τέτοιο‒ και όλα τα άφησε, κατά τα φαινόμενα, όπως ήταν, ωστόσο ο Σωκράτης ταρακούνησε τα πάντα/τους πάντες συθέμελα: άνοιξε το δρόμο για μια νέα δυνατότητα και ως εκ τούτου για μια ριζοσπαστική απαίτηση σχετικά με τη Γνώση και τη θεμελίωσή της (ό.π., 92). Η φιλοσοφική πράξη του Σωκράτη αφορούσε την κατανόηση της Γνώσης και της πράξης γύρω από το Dasein μας. Να γιατί, ενώ η εν λόγω πράξη δεν ενδιαφερόταν να οδηγήσει σε επιστημονικά αποτελέσματα, εν τούτοις επέφερε μια επανάσταση στην επιστήμη, δηλαδή στην επιστημονική Γνώση. Γι’ αυτό, παρατηρεί στη συνέχεια ο Χάιντεγκερ, ήταν ο Σωκράτης που κατέστησε δυνατή την ύπαρξη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Με τον Σωκράτη καταδείχτηκε μια για πάντα, μέσα στην ιστορία της Γνώσης και της έρευνας, η σημασία του μεθοδολογικού ορισμού, ήτοι προσδιορισμού (Bestimmung): η σωκρατική μέθοδος δεν συνδεόταν με κάποια τεχνική, αλλά με τη θεμελιακή θεώρηση των πραγμάτων και την εξ αυτής δυνατότητα σύλληψης και προσδι-ορισμού τους. Παρόμοια, η μαιευτική έδινε χώρο στη δυνατότητα της κατανόησης, την οποία (δυνατότητα) έφερνε ο καθένας μέσα του. Ήταν έτσι σε ευθεία αντίθεση με την κοινοποίηση γνώσεων (ό.π.)· επομένως και σε απόλυτη αντίθεση με τον σημερινό καταιγισμό της πληροφοριακής γνώσης ‒σε ευθεία αντίθεση με την παραγωγή αυθεντικής φιλοσοφικής γνώσης‒ που στα μορφωτικά μας ιδρύματα περνάει για περισσή γνώση.

Αρχαϊκή Επική Ποίηση: Όμηρος και ιστορία, Η «τειχιόεσσα» Τίρυνς

Σε έναν χαμηλό λόφο κοντά στον μυχό του αργολικού κόλπου βρίσκεται η ακρόπολη της Τίρυνθας, της καλοτείχιστης πόλης, της «τειχιόεσσας», όπως αυτή αναφέρεται στα ομηρικά έπη. Οι γεωαρχαιολογικές έρευνες έδειξαν ότι κατά τα μυκηναϊκά χρόνια η θάλασσα βρισκόταν ένα μόλις χιλιόμετρο μακριά. Ο Ε. Σλήμαν ήταν από τους πρώτους ερευνητές της θέσης. Το 1884 και το 1885 ανέσκαψε μαζί με τον συνεργάτη του Νταίρπφελντ μεγάλο τμήμα της ακρόπολης. Τα συμπεράσματά τους τα δημοσίευσαν το 1886 σ' έναν τόμο με τίτλο το όνομα της ακρόπολης "Tiryns". Από τότε η θέση παρέμεινε στην ανασκαφική δικαιοδοσία του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, ενώ και η Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία διεξήγαγε ανάλογες έρευνες κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, καθώς και εργασίες συντήρησης και αναστήλωσης οι οποίες συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Μεταξύ των ετών 1975-1986 η ακρόπολη έγινε εκ νέου αντικείμενο συστηματικής μελέτης υπό την εποπτεία του κορυφαίου Γερμανού προϊστορικού αρχαιολόγου Κ. Κίλιαν (Klaus Kilian).
 
Η ακρόπολη της Τίρυνθας προηγείται χρονολογικά αυτής των Μυκηνών. Ακόμα και στη μυθολογία υπονοείται κάτι τέτοιο, καθώς αναφέρεται ότι την έκτισε, με τη βοήθεια των Κυκλώπων πάντα, ο Προίτος, αδελφός του Ακρίσιου του πατέρα του ιδρυτή των Μυκηνών Περσέα. Σύμφωνα πάντα με τη μυθολογία, εδώ εγκαταστάθηκε ο Ηρακλής για δώδεκα χρόνια, ύστερα από χρησμό του Μαντείου του Δελφών, μετά τη μανιακή δολοφονία των παιδιών του από τον ίδιο, για να πραγματοποιήσει τους δώδεκα άθλους του στην υπηρεσία του βασιλιά Ευρυσθέα, ώστε να εξαγνιστεί. Το όνομά της, όπως δείχνει και η κατάληξη -νθα, ανήκει στις προελληνικές λέξεις.
 
Η κατοίκηση στην ακρόπολη ξεκινά από τα νεολιθικά χρόνια (7η χιλιετία π.Χ.), αλλά γνωρίζει τη μεγαλύτερη ακμή της στα μυκηναϊκά χρόνια, στην ύστερη εποχή του χαλκού (1600-1100 π.Χ. περίπου). Η οχύρωση και τα κτίσματα που αυτή περιβάλλει, μεταξύ των οποίων οι χώροι του ανακτορικού συγκροτήματος, αναδεικνύουν τη μυκηναϊκή αρχιτεκτονική σε όλο της το κατασκευαστικό και χρηστικό εύρος. Οι αρχαιολόγοι διέκριναν εντός των τειχών τρεις περιοχές ενδιαφέροντος που τις ονόμασαν, ανάλογα με τη θέση τους στα τρία υψώματα του λόφου, Άνω, Μέση και Κάτω Ακρόπολη. Η έκταση που κάλυπταν αυτές οι τρεις περιοχές έφτανε τα 20.000 τ.μ.
 
Έξω από την ακρόπολη, στην πεδινή έκταση κάτω από τον λόφο, έχουν ανασκαφεί κτίσματα, ανάμεσά τους και ένα μεγαρόσχημο κτίριο, που ανήκουν, προφανώς, όπως ακριβώς συμβαίνει και στις Μυκήνες, στην εκτός των τειχών μυκηναϊκή πόλη. Οι πολυάριθμοι τάφοι των Μυκηνών δεν υπάρχουν εδώ, εκτός από έναν θολωτό, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το πού βρίσκονταν τα νεκροταφεία της Τίρυνθας. Από τα θεμέλια μιας από τις εκτός της Ακρόπολης οικίας προέρχεται και ο λεγόμενος Θησαυρός της Τίρυνθας, ένα σύνολο πολύτιμων αντικειμένων τα οποία συγκεντρώθηκαν και κρύφτηκαν τον 12ου αι. π.Χ., ανακαλύφτηκαν από τους αρχαιολόγους το 1915 και βρίσκονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το σφραγιστικό «δακτυλίδι των δαιμόνων», το οποίο ανήκει στον παραπάνω θησαυρό, με παράσταση λεοντοκέφαλων όντων που κατευθύνονται κρατώντας σπονδικά αγγεία προς μια καθιστή σε θρόνο θεά, είναι χαρακτηριστικό δείγμα της μυκηναϊκής κοσμηματοτεχνίας και σφραγιδογλυφίας του 15ου αι. π.Χ, αλλά και αποδεικτικό στοιχείο θρησκευτικών τελετουργιών και αντιλήψεων.

Παρασκευή 21 Δεκεμβρίου 2018

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ - Βάτραχοι (534-548)

ΧΟ. ταῦτα μὲν πρὸς ἀνδρός ἐστι [στρ.]
νοῦν ἔχοντος καὶ φρένας καὶ
535 πολλὰ περιπεπλευκότος,
μετακυλίνδειν αὑτὸν ἀεὶ
πρὸς τὸν εὖ πράττοντα τοῖχον
μᾶλλον ἢ γεγραμμένην
εἰκόν᾽ ἑστάναι, λαβόνθ᾽ ἓν
σχῆμα· τὸ δὲ μεταστρέφεσθαι
πρὸς τὸ μαλθακώτερον
δεξιοῦ πρὸς ἀνδρός ἐστι
540 καὶ φύσει Θηραμένους.
ΔΙ. οὐ γὰρ ἂν γέλοιον ἦν, εἰ
Ξανθίας μὲν δοῦλος ὢν ἐν
στρώμασιν Μιλησίοις
ἀνατετραμμένος κυνῶν ὀρ-
χηστρίδ᾽ εἶτ᾽ ᾔτησεν ἁμίδ᾽, ἐ-
γὼ δὲ πρὸς τοῦτον βλέπων
545 τοὐρεβίνθου ᾽δραττόμην, οὗ-
τος δ᾽ ἅτ᾽ ὢν αὐτὸς πανοῦργος
εἶδε, κᾆτ᾽ ἐκ τῆς γνάθου
πὺξ πατάξας μοὐξέκοψε
τοῦ χοροῦ τοὺς προσθίους;

***
ΧΟΡ. Έτσι κάνει ο μυαλωμένος,
ο έξυπνος που ξέρει κόσμο,
ο πολυταξιδεμένος·
στην πλευρά του πλοίου γλιστράει
την πιο βέβαιη κάθε τόσο
κι έτσι ασάλευτος δε στέκει
σα ζωγραφιστή κολόνα·
καλοπέραση όπου βλέπει,
κατά κει γυρνάει και γέρνει
ο καπάτσος, κείνος που είναι
540 γεννημένος Θηραμένης.
ΔΙΟ. Θα ᾽τανε για γέλια, ο δούλος
σε απαλόχνουδα στρωσίδια
να κυλιέται, ν᾽ αγκαλιάζει
τη χορεύτρα, και στο τέλος
να γυρεύει και κανάτι,
κατ᾽ αυτόν εγώ κοιτώντας
χάδια απάνω μου ν᾽ αρχίσω,
κι ο Ξανθίας, το πειραχτήρι,
να με δει, κι αστράφτοντάς μου
μια γροθιά, να μου τσακίσει
των δοντιών την πρώτα αράδα.