Σάββατο 7 Δεκεμβρίου 2019

Η Απόλυτη Σχιζοφρένεια

Αγανακτισμένοι Σχιζοφρενείς.
 
Αν το μοναδικό πράγμα που µάθαιναν οι άνθρωποι ήταν να µην φοβούνται, δεν θα χρειαζόταν τίποτα άλλο για να αλλάξει προς το καλύτερο ο κόσµος µας. Μα, όχι, δεν συμβαίνει αυτό· γιατί ο φόβος στον ανθρωπάκο είναι καθολικός και μάλιστα μετατρέπεται σε τρόμο, απλώς αν μετακινήσεις μία, μονάχα μία μικρούλα συνήθεια του. Έτσι μετατρέπεται σε μαινόμενο «αγανακτισμένο» και διαμαρτύρεται. Αγανακτισμένε Ανθρωπάκο της πλατείας, ναι ΕΣΥ που διαμαρτύρεσαι και φωνάζεις για τα μνημόνια, για τα μεσοπρόθεσμα, για το ΔΝΤ για τις αυξήσεις στα γάλατα, στα κρέατα, για την απαγόρευση του καπνίσματος. Ναι, ΕΣΥ που τρέχεις στα διάφορα γραφεία, πολιτικά και συνδικαλιστικά εκλιπαρώντας να έχεις απολαβές και δικαιώματα περισσότερα και εις βάρος, των υπολοίπων συνανθρώπων σου. ΕΣΥ που σπας και καταστρέφεις ξένη ιδιοκτησία επιβεβαιώνοντας ότι η ανθρωπότητα μετεξελίσσεται ταχέως, ΕΣΥ που μουντζώνεις, ουρλιάζεις, χτυπιέσαι εν μέσω σουβλακίου, πίτσας και κόκα κόλας. Ναι, ΕΣΥ… Έχεις ξεχάσει, πολύ βολικά, κάτι βασικό.
 
Η επανάσταση ξεκινάει από ΜΕΣΑ.
 
Από εσένα και τις δικές σου συνήθειες, πράξεις, σκέψεις, λέξεις, συναισθήματα.
 
Αλλά ΕΣΥ τι κάνεις; Έτσι πιστός, δουλικός, υποτακτικός, που άφησες να σε κάνουν, λίγα πράγματα μπορείς πια να κάνεις. Χοροπηδάς γύρω-γύρω σαν μαριονέτα και ψάχνεις εχθρούς έξω από σένα, όταν ο εχθρός είναι μέσα στο κάστρο στρογγυλοκαθισμένος στον καναπέ σου. Τον έχεις ήδη αποδεχτεί και τον χειροκροτάς κι από πάνω. Δεν μπορείς να απαλλαγείς από δαύτον αν πρώτα δεν τον εντοπίσεις, δεν καταλάβεις ποιος είναι ο εισβολέας που κάνει την ζημιά, ποιός είναι ο εχθρός …αν δεν είναι ο ανεμόμυλος!!! Ψάξε απ’ έξω και δεν θα τον βρεις ποτέ.
 
Ο Εχθρός σου είναι το ‘ΕΓΩ’ σου και είναι μέσα σου.
 
Το ‘ΕΓΩ’ σου είναι ο hacker της ζωής σου.
 
Εξω από σένα, στο περιβάλλον γύρω σου, βλέπεις μονάχα τις απόρροιες του.
 
Η σύγχρονη σκέψη (η αποκαλούμενη ψυχολογία και κάθε υποκλάδος της) χαμένη μέσα σ’ έναν κυκεώνα μπουρδολογίας προτείνει µια ατελείωτη λίστα αιτίων που προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές των ανθρώπων. Στα αίτια αυτά περιλαµβάνονται, µεταξύ άλλων, οι γενετικοί παράγοντες, το οικογενειακό περιβάλλον, τα τραύµατα της παιδικής ηλικίας, οι δύσκολες συνθήκες ζωής, ακόµα και ο καιρός. Για καθεµία από αυτές τις ερµηνείες υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις και ειδικές περιπτώσεις και υποπεριπτώσεις … για να κόβουν οι «επιστήμονες» επισκέψεις κι ευρώπουλα. Όµως, το σηµαντικότερο είναι ότι καµία από αυτές τις ερµηνείες δεν µπορεί να βοηθήσει πραγµατικά τους ανθρώπους να βελτιώσουν την καθηµερινή τους παγ(ι)ωµένη συναισθηµατική κατάσταση ή να πραγµατοποιήσουν μόνιµες αλλαγές στην συµπεριφορά τους.
 
Βασικό συμπτώματα των σχιζοφρενών είναι οι ψευδαισθήσεις, βλέπουν κι ακούνε πράγματα που δεν είναι αληθινά. Ακούν φωνές που σχολιάζουν, προειδοποιούν ή τους δίνουν εντολές για το τι πρέπει να κάνουν, συνομιλούν με αυτές τις φωνές και δίνουν στους άλλους την εντύπωση ότι μιλούν μόνοι τους. Όπως οι πιστοί των εκκλησιών που γονατιστοί μιλούν ασυνάρτητα μόνοι τους. Αλλο σύμπτωμα είναι οι παραληρητικές ιδέες που είναι επίμονες, λανθασμένες πεποιθήσεις και δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα. Πιστεύουν σε παραληρηματικές ιδέες ότι υπάρχει κάποιος θεός που θέλει το καλό τους, ότι οι πολιτικοί τους παρέχουν ασφάλεια αν είναι υπάκουοι, ότι οι δικαστές είναι δίκαιοι, ότι οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές και ηλεκτρονικές εταιρίες υπάρχουν για να τους εξυπηρετούν, ότι όταν πεθάνουν τους περιμένουν τραπέζια με πιλάφια και παρθένες ή αγγελάκια για όργια -ανάλογα με την θεϊκή εταιρία. Είναι απλώς τραγελαφικοί.
 
Η ιστορία και η πρακτική έχει δείξει πως τον μικρό ή μεγάλο τύραννο σου, τον ανταγωνιστή σου, τον αντίπαλο σου, τον εχθρό σου, πρέπει να τον αποτελειώνεις με την πρώτη ευκαιρία, οριστικά κι αμετάκλητα. Όποιος κι αν είναι, κοντινός ή μακρινός, δυνατός ή αδύναμος. Ο Εχθρός είναι πάντα, εχθρός. Υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα στην ανθρώπινη ιστορία μεγάλων ανθρώπων αλλά και λαών που έκαναν το λάθος να αφήσουν -δήθεν μεγαλόπρεπα κι αλτρουιστικά- ελεύθερους και να μην αποτελειώσουν, να μην συντρίψουν τους εχθρούς τους όταν είχαν την ευκαιρία και μετά να τους ξανά-βρουν μπροστά τους. Το πλήρωσαν με γενοκτονίες και πολύ αίμα, αυτοκρατορίες, κράτη, έθνη, επιχειρήσεις κι απλοί άνθρωποι.
 
Είναι σχιζοφρένεια οι άνθρωποι να θέλουν ν’ αλλάξουν τα πάντα μέσα σε μια νύχτα, ν’ αλλάξουν τον κόσμο κατά προτίμηση και κατά προτεραιότητα γιατί ο εαυτός τους φυσικά είναι τέλειος, (κάτι μικρο διορθώσεις χρειάζεται που δεν τις λες κι αλλαγές). Αλλά, έλα τώρα, τον Εαυτό μου, εδώ μιλάμε να αλλάξουμε, τον κόσμο και ειδικότερα, το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα. Λες και το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα φύτρωσε κι ο ίδιος δεν έχει καμία συμμετοχή κι ευθύνη γι’ αυτήν την διαφθορά!
 
Μιλάνε λες και το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα, από μόνο του πήγε κι εγκαταστάθηκε εκεί, λες και δεν το επέλεξαν, με την ψήφο τους, αυτοί οι ίδιοι που κατόπιν διαμαρτύρονται. Μιλάνε λες και ο εχθρός είναι κάτι έξω και μακριά από αυτούς. Λες και τον έφερε κάποιος άλλος στο σπίτι τους και πρέπει να τον διώξουν. Βιάζονται δε πάρα πολύ κι απογοητεύονται που δεν συμβαίνει αυτό, άμεσα, Τώρα. Αλλά ουδέποτε ΕΣΥ που διαμαρτύρεσαι και ουρλιάζεις, δεν επέλεξες να ζεις στο Τώρα, δεν ξέρεις τι είναι το ΤΩΡΑ.
 
Διάλεξες να ζεις είτε στο παρελθόν, αναμασώντας σαν μηρυκαστικό είτε επιτυχίες κι ανδραγαθήματα άλλων, είτε φαντασιοκοπώντας το λαμπρό μέλλον που σε περιμένει, όταν θα έρθουν να σε σώσουν οι Ελ, οι Ε, οι Ολύμπιοι, οι Πλειάδειοι, οι Ανδρομέδιοι, οι Λυτρωτές, ο Κύριος και Σωτήρας σου, ο Xenou, o lam, τα ζούδια, οι Θεοί-παράσιτα και το κακό συναπάντημα. Τώρα, τι να τα κάνουν ένα μάτσο κοιλαράδες οι Θεοί με τα αστραφτερά διαστημόπλοια που  περιμένεις να σε ανεβάσουν στην 5η διάσταση, δεν περνάει από το άδειο κρανίο σου.
 
Κακόμοιρο ανθρωπάκι, πρέπει πρώτα ν’ αλλάξεις Εσύ. Έτσι δουλοπρεπής και προσκυνημένος που κατάντησες, δεν είσαι σε θέση ούτε μια αναπνοή σου, μια σκέψη σου, μια συνήθεια σου, ούτε καν τις σαβούρες που αποκαλείς τροφή δεν μπορείς ν’ αλλάξεις. Όχι τον κόσμο που συμφώνησες να είναι έτσι όπως είναι. Η Απόλυτη σχιζοφρένεια. Κοιμάσαι πάντα με τον ίδιο τρόπο, στο ίδιο σημείο, τρως την ίδια τροφή την ίδια ώρα, έχεις μια ομάδα να υποστηρίζεις, ένα πολιτικό να παρακαλάς, έναν ψυχολόγο να κουτσομπολεύεις, μια εκκλησία να προσκυνάς, κι έναν Θεό να σου βρίσκεται σε δύσκολες ώρες. Όλο αυτό το τρελό συνονθύλευμα που έφτιαξες και συντηρείς το ονομάζεις κοινωνία, πολιτεία, κόσμο και παλεύεις με νύχια και με δόντια, δολοφονώντας όποιον θελήσει να στον πάρει, αμφισβητήσει, διαφοροποιήσει. Από όποια πλευρά κι αν το δει κάποιος παρατηρητής και θελήσει να το σχολιάσει καταλήγει στην απόλυτη σχιζοφρένεια. Καμιά σύνδεση με ίχνος  λογικής. Το μεγαλύτερο έγκλημα σε αυτό το Σύμπαν είναι να πείθεσαι πως είναι Αληθινό κι ΕΣΥ μέρος του! Ενώ είσαι ο Δημιουργός του.
 
Η Αυταπάτη της Ασφάλειας
 
Αν θέλεις να αποδυναμώσεις και να διασπάσεις, να κόψεις στα δύο μια χώρα με πανάρχαιο πολιτισμό και κουλτούρα, ρίξε της μέσα έναν πολιτικό, έναν παπά, έναν δικαστή. Με όμορφα λόγια και παθητική στάση, πετυχαίνει κάποιος να κυριαρχήσει πιο εύκολα και με μεγαλύτερη ισχύ. Τις μέλισσες με το μέλι τις πιάνεις, όχι με το σπαθί… λες να μην το ξέρουν οι επικυρίαρχοι σου. Γι’ αυτό έφτιαξαν την πολιτική και τους πολιτικούς, τις θρησκείες και τους παπάδες, στοιχίζουν λιγότερο από τους πολέμους και είναι πιο καλοί μαρκετίστικα, με τα κουστουμάκια τους, τα άμφια τους, τα γελάκια τους, τα τερτίπια τους… όλοι τους είναι απόλυτα ΙΔΙΟΙ σαν να είναι κλωνοποιημένοι και το μοναδικό προϊόν που σου πουλάνε είναι «ασφάλεια και φόβο θεού» κόλαση και παράδεισο στο ίδιο πακέτο προσφοράς. Είναι φυσικό, σου λένε, να αισθά­νεσαι απολύτως ασφαλής. Οδηγείσαι έτσι, υπάκουος και χωρίς θόρυβο στην χαντζάρα του χασάπη, με μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας.
 
Σκέψου έναν υπεύθυνο κι ευσυνείδητο ιδιοκτήτη σπιτιού που έχει εγκαταστήσει μια πανάκριβη κλειδαριά ασφαλείας για να προστα­τεύσει την γυναίκα του, τα παιδιά του και την ιδιοκτησία του. Είναι πεπεισμένος τώρα ότι έχει κάνει την οικογένειά του ασφαλέστερη απέναντι σε οποιονδήποτε παρείσακτο. Τι θα γίνει όμως με τον εισβολέα ο οποίος θα σπά­σει ένα παράθυρο ή θα σπάσει τον κωδικό της πόρτας του γκαράζ; Θα μπορούσε ο ιδιοκτήτης να εγκαταστήσει ένα πιο ολο­κληρωμένο -και πιο ακριβό- σύστημα ασφαλείας. Σαφώς καλύτερο, αλλά και πάλι δεν είναι απόλυτη εγγύηση. Με ή χωρίς ακριβές κλειδαριές, ο ιδιοκτήτης αυτού του σπιτιού παραμένει ευάλωτος. Γιατί; Γιατί ο ανθρώπινος παράγοντας είναι ο πραγ­ματικά αδύναμος κρίκος της όποιας ασφάλειας. Αυτό η εξουσία το γνωρίζει καλύτερα απ’ όσο μπορείς να φανταστείς.
 
Η «ασφάλεια» είναι η πιό συχνή αυταπάτη, μια αυταπάτη που γίνεται χειρότερη, όταν η αφέλεια και η άγνοια καλούνται να παίξουν κι αυτές το ρόλο τους. Η αυταπάτη της ασφάλειας είναι πολύ ύπουλο πράγμα. Είναι ύπουλο διότι πιστεύεις ό,τι είσαι ασφαλής, αλλά στην πραγματικότητα δεν είσαι κι έτσι αγνοείς την λογική σου, αποδέχεσαι το σύστημα εξουσίας κι όταν αποδεικνύεται τρύπιο, ξαφνιάζεσαι και πέφτεις από τα αγαπημένα σου σύννεφα που αρέσκεσαι να συχνάζεις. Ακριβώς επειδή είναι τρύπιο το εξουσιαστικό σύστημα, το μόνο που κάνει για να μπαλωθεί, είναι περισσότερος έλεγχος και πιο πολύ «ασφάλεια» για την δική σου «ασφάλεια» φυσικά!!!
 
Υπάρχει μια γνωστή αποστροφή που λέει ότι ασφαλές κομπιούτερ είναι μόνο το κλειστό κομπιούτερ, έξυπνο αλ­λά απολύτως λανθασμένο, το ευκολότερο πράγμα στον κόσμο είναι να μπεις σε ένα γραφείο και να πείσεις κάποιον να ανοί­ξει αυτό το κλειστό κομπιούτερ. Ένας εχθρός που χρειάζεται τις πληροφορίες σου μπορεί να τις αποκτήσει, συνήθως με περισσότερους από έναν τρόπους. Είναι ζήτημα χρόνου, υπομονής, χαρακτηροδομής κι επιμονής. Εκεί μπαίνει στο παιχνίδι η τέχνη της εξαπάτησης κι ο ανθρώπινος παράγοντας.
 
Σε τελευταία ανάλυση, οι επιθέσεις της εξουσίας μπορούν να πετύχουν όταν οι άνθρωποι πιστεύουν και δεν γνωρίζουν, όταν είναι ανόητοι ή όταν, πιο συχνά, απλώς αγνοούν τις ενδεδειγμένες πρακτικές Δύναμης. Έχοντας την ίδια νοοτροπία με τον ιδιοκτήτη της προηγούμενης παραγράφου, πολλοί ειδικοί στην «ασφάλεια των προβάτων»  έχουν την αυταπάτη ότι έχουν κάνει την ζωή τους  πρακτικά απρόσβλητη μόνο και μόνο επειδή έχουν αναπτύξει όλα τα ενδεδειγμένα προϊόντα ασφαλείας, θρησκευτικούς ή ηλεκτρονικούς φραγμούς, συστήματα ανίχνευσης εισβολέων, συστήματα αυστηρότερης πιστοποίησης, όπως, π.χ. κωδικούς βασισμένους σε βιομετρικά στοιχεία στις νέες ταυτότητες. Σαχλαμάρες όλα, ο ανθρώπινος παράγοντας πάντοτε τους ξεφεύγει γι αυτό και είναι μόνιμα οι χαμένοι του παιχνιδιού.
 
Οι διάφοροι πολύξεροι προγραμματιστές (παπάδες και πολιτικοί) έχουν κατα­βάλει άπειρες προσπάθειες για να αναπτύξουν ασφαλείς λύσεις που θα ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους χρή­σης των κομπιούτερ, έχουν όμως αφήσει απέξω την πιο σημαντική αδυναμία, τον ανθρώπινο παράγοντα. Παρά την πολυδιαφημισμένη λογική, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει η μεγαλύτερη και η πιο σοβαρή απειλή για την ασφάλεια την δική τους και την εξουσιαστική. Ο μοναδικός αδύναμος κρίκος στην αλυσίδα της εξουσιαστικής προώθησης «ασφάλειας» είναι ο ανθρώπινος παράγοντας.
 
Όποιος πιστεύει ότι τα προϊόντα ασφαλείας (εκκλησίες, πολιτικοί, τράπεζες, τεχνολογία) από μόνα τους προσφέρουν ασφάλεια πέφτει θύμα της αυταπάτης της ασφάλειας. Πρόκειται για βόλεμα σε έναν κόσμο φαντασίας, αργά ή γρήγορα τα όντα αυτά θα δο­κιμάσουν μια σκληρή έκπληξη στον τομέα της ασφά­λειας. Σύμφωνα με τον ειδικό στα ζητήματα ασφαλείας Μπρους Σνάιερ, «Η ασφάλεια δεν είναι προϊόν. Είναι διαδικασία». Επιπλέον, η ασφάλεια δεν είναι πρόβλημα θρησκείας, πολιτικής, οικονομίας, τε­χνολογίας, είναι πρόβλημα Ανθρώπινου παράγοντα. Αυτός είναι που δεν ελέγχεται με κανένα σύστημα. Αλλά φυσικά, όχι, ο ανθρωπάκος της πίστης, το προβατάκι του θεού του, ο ηλίθιος που αγανακτεί και φωνασκεί, αυτός είναι ο ιδιοκτήτης στην πιό πάνω ιστορία και είναι ο υπηρέτης κάθε εξουσιαστικού συστήματος.
 
'Εχει ο υπηρέτης της εξουσίας ενσωματώσει στο μιμίδι περί ελευθερίας την παρανοϊκή ιδέα ότι ο ιδανικός τόπος για να ζει, είναι εκείνος στον οποίο οι τοίχοι του σπιτιού του, οι κλειδαριές και τα κλειδιά δεν είναι απαραίτητα, άλλωστε τα social media – smartphone αυτό υπηρετούν, γι’ αυτό φτιάχτηκαν. Τα ανθρώπινα ζώα υποθέτουν άνοα, ότι οι κυβερνήσεις τους, οι παπάδες τους, οι τραπεζίτες τους ποτέ δεν θα τους εξαπατήσουν κι αυτό γιατί βασίζονται στην πεποίθηση ότι οι πιθανότητες να εξαπατηθούν είναι πολύ μικρές. Δες μονάχα την ταινία-ντοκουμέντο «Το μεγάλο σορτάρισμα» και θα καταλάβεις ότι η εξουσία δεν υποθέτει· αλλά γνωρίζει και δρα αναλόγως. Έτσι ο εισβολέας, καταλαβαίνοντας αυτή την κοινή πεποίθηση, διατυπώνει το αίτημά του με τόσο λογικοφανή τρόπο ώστε δεν προκαλεί καμία υποψία, εκμεταλλευόμενος συνεχώς την αφέλεια του θύματός του.
 
Δεν έχει συναίσθηση της απειλής, ο ανθρωπάκος της πίστης, ειδικά στον δυτικό κόσμο. Στις χριστιανικές χώρες δεν έχουν εκ­παιδευτεί να υποπτεύονται, παρά να «αγαπάνε τον πλησίον» και να έχουν πίστη κι εμπιστοσύνη στο συνάνθρωπο. Σκέψου πόσο δύσκολο είναι για εταιρίες επιφορτισμένες με την ασφάλεια συνοικιών να πείσουν τον ανθρωπάκο της πίστης να κλει­δώνει το σπίτι του και τ’ αυτοκίνητο του. Αυτός ο προφανής κίνδυνος αγνοείται, από όντα που ζουν στα σύννεφα … μέχρι να τους ξυπνήσει η πραγματικότητα και να πέσουν απ’ τα σύννεφα.
 
Έχοντας διαμορφωθεί απ’ την χριστιανική εκπαίδευση, έχεις γίνει ευάλωτος και δεκτικός στην οποιαδήποτε χειραγώγηση. Ναι, σίγουρα η ζωή σου θα ήταν πολύ δύσκολη εάν ήσουν αναγκασμένος να αμύνεσαι, να δυσπιστείς, να παρατηρείς, ότι μπορεί να γίνεις το κοροϊδάκι κάποιου που προσπαθεί να σε εκμεταλλευτεί κι έτσι γίνεσαι το κοροϊδάκι της εξουσίας. Σ’ έναν ΛΟΓΙΚΟ κόσμο είναι αυτονόητο ότι εμπιστευόμαστε, πεπεισμένοι ότι οι άνθρωποι που συναντάμε είναι οπωσδήποτε τίμιοι κι αξιόπιστοι. Όμως δεν ζούμε σε ΛΟΓΙΚΟ κόσμο, μα σε παρανοϊκό και παράλογο, όπου αναζητούμε την ΛΟΓΙΚΗ με τον φανό του Κυνικού Διογένη, άρα πρέπει να επαγρυπνούμε, ώστε να αποκρούσουμε τις εξουσιαστικές δράσεις εξαπάτησης, κεκαλυμμένες με την προβιά της ασφάλειας  …μέχρι ν’αποφασίσει να πετάξει την προβιά της.
 
Μονάχα ο Άνθρωπος που έχει αναλάβει την Ευθύνη να είναι Άνθρωπος, είναι ο αστάθμητος παράγοντας. 
 

Θέλεις να πάρεις μια γεύση από τον Άνθρωπο;
 
Κλείσε το χαζοκούτι που κάθεσαι και κοιτάς τις αηδίες που σου σερβίρουν και καταπίνεις σαβούρα με την σέσουλα. Δεν κάνει ούτε για κάποιον υπανάπτυκτο. Δεν καταλαβαίνω αφού κανείς, όπως λέει, δεν βλέπει αυτές τις τούρκικες αηδίες πως κι αυτές έχουν τόση ακροαματικότητα; Αφού κανείς, όπως λέει, δεν βλέπει τον Χατζηκυριάκου και τα λοιπά λέλουδα τότε πως αυτοί εξακολουθούν να υπάρχουν εδώ και τόσα χρόνια; Αφού όλοι υποτιμούν στα λόγια, τα λεγόμενα πρωινάδικα και τα συναφή σκουπίδια, τις εφημερίδες και τα περιοδικά της μαζικής προπαγάνδας, τότε πως αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν; Αφού είσαι απόγονος του Λεωνίδα και του Καραΐσκάκη -κατά πως λες- πως επιτρέπεις, να είσαι υπόδουλος σε κάτι παρδαλά σαπρόφυτα. Αφού είσαι κατά δήλωση σου Δυνατός σαν Ολύμπιος Θεός, γιατί τρέμεις στην ιδέα του να είσαι Άτομο. Ρητορικές οι ερωτήσεις, οι απαντήσεις είναι προφανείς.
 
Αν ανοίξεις ένα λεξικό θα μάθεις πως είναι άλλο ο ατομικισμός και άλλο το ΑΤΟΜΟ, ούτε καν συνώνυμα δεν είναι. Άλλο η μοναξιά κι άλλο μοναχικότητα. Άλλο να ζεις μέσα στην κοινωνία και άλλο να γίνεσαι ένα με αυτή. Άλλο ν’ απολαμβάνεις μια πολυτέλεια αν την διαθέτεις κι άλλο να την θεωρείς αναγκαία για την ζωή σου. Άλλο το ποιοτικό θέατρο και άλλο να είσαι οπαδός μιας ομάδας. Άλλο να είσαι Πνευματικό Πλάσμα και άλλο πιστός μιας, όποιας, εκκλησιαστικής εταιρίας.
 
Αν σαν άνθρωπος ήσουν Άτομο κι όχι μαζάνθρωπος, πλήθος, πρόβατο, κοπάδι, πιστός, θα ζούσες σε άλλη κοινωνία. Αλλά αυτό θέλει ΛΟΓΙΚΗ, Δύναμη, ψυχή και δράση, ειδικά σε μια κοινωνία που η προβατίλα και το βέλασμα είναι η πλέον κυρίαρχη φυλή. Όταν μάθεις να ξεχωρίζεις τις λέξεις και τους ορισμούς των λέξεων που χρησιμοποιείς τότε ίσως να βγεις από την σχιζοφρένεια που ΜΟΝΟΣ σου ΣΚΟΠΙΜΑ κι από ΕΠΙΛΟΓΗ μπήκες και εξακολουθείς να βρίσκεσαι.
 
Αγνοείς πως τα προβλήματα ΠΟΤΕ δεν μπορούν να τα λύσουν αυτοί που τα δημιουργούν, ειδικά όταν εξακολουθούν να σκέφτονται και να δρουν με τον ίδιο τρόπο. Αυτό είναι ο ορισμός της σχιζοφρένειας, το να κάνεις τα ίδια πράγματα με τον ίδιο τρόπο, με τις ίδιες σκέψεις και περιμένεις διαφορετικό αποτέλεσμα. Το χειρότερο δε είναι, πως η σχιζοφρένεια όταν επαναλαμβάνεται συνεχώς, από μια μεγάλη ομάδα μαζανθρώπων, γίνεται παράδοση, γίνεται αληθινή, πίστη, ήθη, έθιμο… αποκτά υπόσταση. Η συμφωνία σου και η επανάληψη της δίνει στην σχιζοφρένεια ύπαρξη. Μια ελάχιστα μικρή παρατήρηση στο περιβάλλον, ειδικά στο ηλεκτρονικό θα σου δείξει την καθημερινή εφαρμογή αυτού του ορισμού, σε όλα τα επίπεδα του κοινωνικού πεδίου. Μόνο έξω από το κάθε σύστημα, κοινωνικό, πολιτικό, εκκλησιαστικό, συμφεροντολογικό-συνδικαλιστικό βρίσκονται λύσεις. Αλλά το θέμα είναι πως… ΔΕΝ ΘΕΛΕΙΣ ΛΥΣΕΙΣ!!! ΣΟΥ ΑΡΕΣΕΙ, έτσι όπως είναι τα πράγματα, βολεύτηκες… Είναι σαν να λες στο πρόβατο να βγει από το μαντρί μακριά από την επιτήρηση του τσοπάνη, την ασφάλεια του μαντριού και την φύλαξη του τσοπανόσκυλου…  μπα, δεν νομίζω!
 
Τι να κάνεις ή ακόμη καλύτερα, τι να ΜΗΝ ΚΑΝΕΙΣ
 
Αν, λέω τώρα, ΑΝ.. θέλεις να αλλάξεις αυτό το διεφθαρμένο σύστημα που τόσο λες πως σ’ ενοχλεί και διαμαρτύρεσαι, φωνάζεις, διαδηλώνοντας, πως είσαι θύμα -κατά πως λες- να τι να κάνεις ή τι να μην κάνεις. Αν κατά τύχη θέλεις να μάθεις τι να κάνεις, μάθε και κάνε ότι έκαναν άλλοι άνθρωποι πριν από σένα. Ξέρεις αυτοί που δολοφόνησες, αφού πρώτα τους βασάνισες.
 
Έκανε πάντα μπάνιο σε παγωμένο νερό.
Έτρωγε πάντα ελάχιστα και πολύ προσεκτικά.
Κοιμόταν πολύ λίγο και ποτέ σε κρεβάτι μαλακό.
Πιλοτάρισε το πρώτο αεροπλάνο στην Αυστραλία.
Ήταν απόλυτα πιστός σύντροφος στην σύζυγο του.
Άψογα γυμνασμένος.
Απόλυτα πειθαρχημένος.
Είχε έναν Αδυσώπητα Άκαμπτο Σκοπό.
Δεν ένοιωθε φόβο και είχε μεγάλη διαύγεια Πνεύματος.
 
Ποιός ήταν, ξέρεις; Αν δεν ξέρεις ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος, αλλά ξέρεις ποιος είναι αυτός ο χοντρός με αγάπη στα κοκορέτσια, στα κοντοσούβλια, αυτός ντε, που ήταν ο αρχηγός της διαφθοράς που αποκαλούσε κυβέρνηση ή ο άλλος ο «μακαρόνια με κιμά» ο κολλητός της Αναξουναμούν στις δήθεν φιλανθρωπίες … έχεις θέματα να λύσεις.
 
«Πολλές φορές, όταν ξυπνώ από το σώμα στον εαυτό μου και βρίσκομαι έξω από τα άλλα πράγματα αλλά μέσα στον εαυτό μου, βλέποντας τόσο θαυμαστή ομορφιά και πιστεύοντας τότε περισσότερο από κάθε άλλη φορά ότι ανήκω σε μια ανώτερη μοίρα -αφού έχω ενεργοποιήσει μια έξοχη ζωή, έχω καταλήξει να ταυτιστώ με το θείο και βρίσκομαι εγκαταστημένος μέσα σε αυτό, έχοντας φθάσει στην ενεργοποίηση εκείνη με το να εγκατασταθώ πάνω σε καθετί άλλο νοητό- όταν, έπειτα από αυτή την στάση, κατεβαίνω από το Νου στο λογικό, απορώ πώς και κατεβαίνω τώρα και με ποιο τρόπο έφτασε κάποτε η ψυχή μου να βρεθεί μέσα στο σώμα την στιγμή που, και μέσα στο σώμα που βρίσκεται, είναι καθ’ αυτήν έτσι όπως φανερώθηκε»  Ποιός είπε αυτά τα λόγια; Αν δεν τον ξέρεις, αλλά ξέρεις ποιος βάζει τα γκολ και ποιος σκυλάς γαυγίζει σε ποιά πίστα … έχεις θέματα να λύσεις αγαπητέ.
 
Σε ενοχλεί που σε αποκαλώ πρόβατο!!! Μόνο το πρόβατο, που πιστεύει πως είναι αετός, ενοχλείται. Αν δεν είναι ήδη πρόβατο, ψηφοφόρος, πιστός, τι να ενοχληθεί, δεν αφορά αυτόν. Αλλά είναι οι άνθρωποι πρόβατα, όχι μόνο ως ψηφοφόροι αλλά κι ως οπαδοί, πιστοί, φίλαθλοι, τηλεθεατές, χρήστες social media και smartphone κλπ. Πρόβατα, μάζα, πλήθος κι αυτό το συλλογικό ασυνείδητο είναι που καταταλαιπωρεί την ανθρωπότητα. Αυτή η προβατίλα. Βρωμάει η Γη από την δυσωδία των σκέψεων, των λόγων, των συναισθημάτων και των πράξεων τους.
 
Έσπασαν τα καλούπια της δημιουργίας, των Ηρώων, των Πολεμιστών, είναι πλέον δυσεύρετα. Αντίθετα τα καλούπια με τα ετερότροφα σαπρόφυτα, αυτών που έρπουν είναι ατελείωτα. Αναπαράγονται σαν έντομα. Πρέπει η αποχή από τις κάλπες να είναι ο νικητής …μα, πόσα πρόβατα βελάζουν για «ψηφοφορία» κι «ελεύθερη βούληση» και «συμμετοχή στα κοινά»… όλες αυτές τις γελοιότητες που θεωρούν αληθινές. Πλάκα έχει τελικά να μιλάει για «ελεύθερη βούληση» ένα όν που δεν έχει την ελευθερία να βγάλει ένα εισιτήριο, για οπουδήποτε, χωρίς επιστροφή.
 
Όλοι αυτοί που φωνάζουν για Δημοκρατία (κι εννοούν τον μπολσεβικισμό σε διάφορες μορφές) ούτε που ξέρουν τι στο καλό είναι αυτή η Δημοκρατία. Είναι οι ίδιοι που δεν ξέρουν να ξεχωρίζουν τον Παρθενώνα απ’ την Ακρόπολη, που πιστεύουν πως ο Πλούτωνας είναι Θεός κι όχι πλανήτης που πιστεύουν γενικά κι αόριστα οποιαδήποτε αρλούμπα, διάφορα τραγικά, γραφικά κι ανόητα. Που η φιλοσοφία ζωής που έχουν -φυσικά και έχουν φιλοσοφία ζωής, τι νόμισες- περιλαμβάνει αχταρμά λίγο απ’ όλα. Λίγο Ανατολή και λίγο Δύση, λίγο από Νίτσε λίγο από Χριστό, λίγο από Ολύμπιους λίγο από Μάρξ, Ζεν, Πλάτωνα, μεταφυσική κι επιστημονική τεκμηρίωση… όλα με όλα, ούτε καν μια σούπα της προκοπής δεν φτιάχνεται με τόσα υλικά, όχι φιλοσοφία ζωής.
 
Επειδή πιστεύουν πως δημοκρατία, είναι η ελευθεριότητα και η κραιπάλη που έχουν μάθει να αποκαλούν ζωή, εγκλωβίζονται και παραμένουν μέσα στην σπηλιά, σ’ ένα σύστημα φυλακισμένου, απόλυτα απολυταρχικό… και μετά βρίζουν τους Κινέζους, τους Εβραίους, τους άλλους. Μα, οι άλλοι, είναι ήδη μέσα στο σπίτι σου αγανακτισμένε σχιζοφρενή.
 
Ο εξωτερικός κόσμος είναι η υλοποίηση της ψυχολογίας, της χαρακτηροδομής σου, εσύ έδωσες την συγκατάθεση σε κάθε σου πρόβλημα, σε κάθε δυσκολία της ζωής σου. Εσύ είσαι οι δυσκολίες της ζωής σου, εσύ συμβαίνεις στην ζωή σου, δεν σου συμβαίνει αυτή. Δεν έχω καμία διάθεση να σε κατηγορήσω, αλλά να σου δείξω -εντάξει, με καυστικό και κυνικό τρόπο- το Ολοφάνερο.
Κυνικός είναι αυτός που έχει σχέση με τον Αστερισμό του Κυνός κι ως γνωστόν είμαι Κυνική. Για τον Κυνικό Αντισθένη και τους μαθητές του, η Φιλοσοφία είναι καθαρά κοσμική σοφία, χαρακτηριστική είναι η ρήση του ότι «τότε οι πόλεις χάνονται, όταν δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τους κακούς από τους καλούς», ενώ η Αρετή, αν και εξακολουθεί να παραμένει σκοπός του βίου, είναι κάτι το απολύτως πρακτικό που δεν χρειάζεται ούτε πολλά λόγια, ούτε επίπονη εκπαίδευση. Η Αρετή, που είναι κάτι το υπαρκτό, μπορεί να διδαχθεί με πολύ απλό τρόπο στον άνθρωπο, αφού η αρχή για την μάθηση είναι η προσεκτική σπουδή των λέξεων «ἀρχὴ παιδεύσεως ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις» και αν η Αρετή κατακτηθεί, είναι παντελώς αδύνατον να απωλεσθεί. Η «αγάπη προς τον πλησίον» σ’ ένα παρανοϊκό περιβάλλον που απουσιάζει η ΛΟΓΙΚΗ και η ΑΡΕΤΗ είναι ο λόγος που οι πολιτισμοί χάνονται.
 
Πρέπει να αντιμετωπισθούν με την μέγιστη περιφρόνηση όσα αιχμαλωτίζουν τους ανθρώπους στα δεσμά των αναγκών, δηλαδή η πολυτέλεια, τα αξιώματα, η δόξα, οι απολαύσεις, το χρήμα, οι θρησκείες, πολιτικές, τεχνολογίες κ.ά. Η ειρήνη του πνεύματος και η ακμή του σώματος, κατακτώνται μέσω μίας απλής και λιτής διαβιώσεως, της λεγόμενης «εντίμου πενίας». Στον άμετρο και αφιλοσόφητο άνθρωπο, τα αποκτήματα κατά κανόνα γίνονται αδυσώπητοι κι εκνευριστικοί κτήτορες και η λεγομένη «κοινωνική θέση» ή τα αξιώματα γίνονται δυνάστες των κατόχων τους, που εν τέλει καταπίνουν. Ο Κράτης αποκαλεί «ημιονηγούς» τους στρατηγούς, ενώ κατά τον Διογένη ο Κυνικός είναι πιο προνομιούχος από τον θεωρητικώς ισχυρότερο όλων των ανθρώπων, τον τύραννο, επειδή ο τελευταίος έχει πάρα πολλά να χάσει, άρα και πάρα πολλές αιτίες για να φοβηθεί. Ενώ ο τύραννος τρέμει συνεχώς, ο Κυνικός δεν φοβάται απολύτως τίποτε, διότι δεν έχει, δεν θεωρεί, τίποτε δικό του, αλλ’ αντιθέτως, χαλαρωμένος και εσαεί ελεύθερος, κυριαρχεί απολύτως πάνω στον φόβο του ως «το μόνο πράγμα που όντως έχει νόημα να φοβάται κανείς».
 
Η εμπειρία και η μέσω των αισθήσεων αντίληψη, αποτελούν την μοναδική πηγή της Γνώσεως. H μεγαλύτερη από όλες τις ανοησίες είναι το να παίρνει κανείς την ίδια τη ζωή στα σοβαρά, ή, έστω, περισσότερο σοβαρά απ’ όσο η ίδια η φύση της απαιτεί, ως διαδρομή περισσότερο παρά ως άπαν. Ο βίος δεν είναι παρά μία διασκεδαστική περιπέτεια, μία πόρευση μέσα από φιλικά κι εχθρικά δεδομένα και καταστάσεις και ο θάνατος απλώς το υποχρεωτικό πέρασμα εκτός του έμβιου κόσμου σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή, άρα παντελώς αδιάφορος. Οι νεκροί εκ των πραγμάτων δεν υποφέρουν, οι δε ζώντες για να μην υποφέρουν οφείλουν πρωτίστως να κατανικήσουν τον φόβο του Θανάτου. Όπως τονίζει ο Διογένης, η ετοιμότητα του ανθρώπου να πεθάνει ανά πάσα στιγμή είναι εκείνη που τον κάνει πραγματικά ευτυχή κι ελεύθερο. Όταν ο Θάνατος σου γίνεται φίλος και σύμμαχος σου, αυτόματα μεταμορφώνεσαι στον αξιοπρεπή, ελεύθερο κι αδέσμευτο ανθρώπινο παράγοντα που τον τρέμουν εξουσίες και Θεοί.
 
Η τόσο βολική θυματοποίηση των ανθρώπινων ζώων είναι που προκαλεί την αποτυχία τους με την μεμψιμοιρία και την προσκόλλησή στις ίδιες μηχανικές διαδικασίες και στα παλιά νοητικά αυλάκια που μιμούνται «καταπίνοντας την ουρά τους». Είναι αυτοί που επειδή ξέχασαν, λησμόνησαν, συρρικνώθηκαν κι ο κόσμος έγινε το αφεντικό τους. Η γνώση σαφώς και εκπέμπεται αυτόματα, με όλη την Δύναμη από το άτομο που έχει πλήρη και ακέραιη ευθύνη της ύπαρξής του και δεν αγανακτεί εξαρτώμενος από το πλήθος και τις εξωτερικές συνθήκες που το υποδουλώνουν. Ο άνθρωπος πρέπει πλέον να συνειδητοποιήσει το βάθος της ψευδαίσθησης του κόσμου του και να αποταυτιστεί απ’ το κουκλοθέατρο!
 
Υπάρχει Μαγεία κι Ελευθερία σ’ αυτό το Σύμπαν και θα την δεις με το «Βλέπειν» μα, μονάχα αν είσαι πρόθυμος να την ζήσεις, να την ακολουθήσεις. Θα την δεις μόνο αν καταφέρεις να είσαι πειθαρχημένος σαν ήρωας- πολεμιστής. Αυτό είναι που, ικανοί άνθρωποι σου ‘χουν δείξει και πως γίνεται και πως το κάνουν. Αλλά δεν θέλεις να το πιστέψεις γιατί έχεις μάθει να πιστεύεις και όχι να γνωρίζεις. Μπορείς να κάνεις μπάνιο με κρύο νερό, μπορείς να τρως ελάχιστα, να κοιμάσαι ακόμη πιο ελάχιστα και να είσαι συνεπής στα λόγια, στις σκέψεις, στα συναισθήματα σου; Να είσαι συνεπής στον σύντροφο σου; Να έχεις έναν Άκαμπτο Σκοπό;
 
Δεν μπορείς να έχεις την απαίτηση να είσαι Ελεύθερος, αν δεν μπορείς να είσαι Πολεμιστής.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: Ἠθικὰ Νικομάχεια (1177a-1178a)

[VII] Εἰ δ᾽ ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία κατ᾽ ἀρετὴν ἐνέργεια, εὔλογον κατὰ τὴν κρατίστην· αὕτη δ᾽ ἂν εἴη τοῦ ἀρίστου. εἴτε δὴ νοῦς τοῦτο εἴτε ἄλλο τι, ὃ δὴ κατὰ φύσιν δοκεῖ ἄρχειν καὶ ἡγεῖσθαι καὶ ἔννοιαν ἔχειν περὶ καλῶν καὶ θείων, εἴτε θεῖον ὂν καὶ αὐτὸ εἴτε τῶν ἐν ἡμῖν τὸ θειότατον, ἡ τούτου ἐνέργεια κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν εἴη ἂν ἡ τελεία εὐδαιμονία. ὅτι δ᾽ ἐστὶ θεωρητική, εἴρηται. ὁμολογούμενον δὲ τοῦτ᾽ ἂν δόξειεν εἶναι καὶ τοῖς πρότερον καὶ τῷ ἀληθεῖ. κρατίστη τε γὰρ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐνέργεια (καὶ γὰρ ὁ νοῦς τῶν ἐν ἡμῖν, καὶ τῶν γνωστῶν, περὶ ἃ ὁ νοῦς)· ἔτι δὲ συνεχεστάτη· θεωρεῖν [τε] γὰρ δυνάμεθα συνεχῶς μᾶλλον ἢ πράττειν ὁτιοῦν. οἰόμεθά τε δεῖν ἡδονὴν παραμεμῖχθαι τῇ εὐδαιμονίᾳ, ἡδίστη δὲ τῶν κατ᾽ ἀρετὴν ἐνεργειῶν ἡ κατὰ τὴν σοφίαν ὁμολογουμένως ἐστίν· δοκεῖ γοῦν ἡ φιλοσοφία θαυμαστὰς ἡδονὰς ἔχειν καθαρειότητι καὶ τῷ βεβαίῳ, εὔλογον δὲ τοῖς εἰδόσι τῶν ζητούντων ἡδίω τὴν διαγωγὴν εἶναι. ἥ τε λεγομένη αὐτάρκεια περὶ τὴν θεωρητικὴν μάλιστ᾽ ἂν εἴη· τῶν μὲν γὰρ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καὶ σοφὸς καὶ δίκαιος καὶ οἱ λοιποὶ δέονται, τοῖς δὲ τοιούτοις ἱκανῶς κεχορηγημένων ὁ μὲν δίκαιος δεῖται πρὸς οὓς δικαιοπραγήσει καὶ μεθ᾽ ὧν, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ σώφρων καὶ ὁ ἀνδρεῖος καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος, ὁ δὲ σοφὸς καὶ καθ᾽ αὑτὸν ὢν δύναται θεωρεῖν, καὶ ὅσῳ ἂν σοφώτερος ᾖ, μᾶλλον· βέλτιον δ᾽ ἴσως συνεργοὺς ἔχων, ἀλλ᾽ ὅμως

[1177b] αὐταρκέστατος. δόξαι τ᾽ ἂν αὐτὴ μόνη δι᾽ αὑτὴν ἀγαπᾶσθαι· οὐδὲν γὰρ ἀπ᾽ αὐτῆς γίνεται παρὰ τὸ θεωρῆσαι, ἀπὸ δὲ τῶν πρακτικῶν ἢ πλεῖον ἢ ἔλαττον περιποιούμεθα παρὰ τὴν πρᾶξιν. δοκεῖ τε ἡ εὐδαιμονία ἐν τῇ σχολῇ εἶναι· ἀσχολούμεθα γὰρ ἵνα σχολάζωμεν, καὶ πολεμοῦμεν ἵν᾽ εἰρήνην ἄγωμεν. τῶν μὲν οὖν πρακτικῶν ἀρετῶν ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἢ ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἡ ἐνέργεια, αἱ δὲ περὶ ταῦτα πράξεις δοκοῦσιν ἄσχολοι εἶναι, αἱ μὲν πολεμικαὶ καὶ παντελῶς (οὐδεὶς γὰρ αἱρεῖται τὸ πολεμεῖν τοῦ πολεμεῖν ἕνεκα, οὐδὲ παρασκευάζει πόλεμον· δόξαι γὰρ ἂν παντελῶς μιαιφόνος τις εἶναι, εἰ τοὺς φίλους πολεμίους ποιοῖτο, ἵνα μάχαι καὶ φόνοι γίνοιντο)· ἔστι δὲ καὶ ἡ τοῦ πολιτικοῦ ἄσχολος, καὶ παρ᾽ αὐτὸ τὸ πολιτεύεσθαι περιποιουμένη δυναστείας καὶ τιμὰς ἢ τήν γε εὐδαιμονίαν αὑτῷ καὶ τοῖς πολίταις, ἑτέραν οὖσαν τῆς πολιτικῆς, ἣν καὶ ζητοῦμεν δῆλον ὡς ἑτέραν οὖσαν. εἰ δὴ τῶν μὲν κατὰ τὰς ἀρετὰς πράξεων αἱ πολιτικαὶ καὶ πολεμικαὶ κάλλει καὶ μεγέθει προέχουσιν, αὗται δ᾽ ἄσχολοι καὶ τέλους τινὸς ἐφίενται καὶ οὐ δι᾽ αὑτὰς αἱρεταί εἰσιν, ἡ δὲ τοῦ νοῦ ἐνέργεια σπουδῇ τε διαφέρειν δοκεῖ θεωρητικὴ οὖσα, καὶ παρ᾽ αὑτὴν οὐδενὸς ἐφίεσθαι τέλους, καὶ ἔχειν τὴν ἡδονὴν οἰκείαν (αὕτη δὲ συναύξει τὴν ἐνέργειαν), καὶ τὸ αὔταρκες δὴ καὶ σχολαστικὸν καὶ ἄτρυτον ὡς ἀνθρώπῳ, καὶ ὅσα ἄλλα τῷ μακαρίῳ ἀπονέμεται, τὰ κατὰ ταύτην τὴν ἐνέργειαν φαίνεται ὄντα· ἡ τελεία δὴ εὐδαιμονία αὕτη ἂν εἴη ἀνθρώπου, λαβοῦσα μῆκος βίου τέλειον· οὐδὲν γὰρ ἀτελές ἐστι τῶν τῆς εὐδαιμονίας. ὁ δὲ τοιοῦτος ἂν εἴη βίος κρείττων ἢ κατ᾽ ἄνθρωπον· οὐ γὰρ ᾗ ἄνθρωπός ἐστιν οὕτω βιώσεται, ἀλλ᾽ ᾗ θεῖόν τι ἐν αὐτῷ ὑπάρχει· ὅσον δὲ διαφέρει τοῦτο τοῦ συνθέτου, τοσοῦτον καὶ ἡ ἐνέργεια τῆς κατὰ τὴν ἄλλην ἀρετήν. εἰ δὴ θεῖον ὁ νοῦς πρὸς τὸν ἄνθρωπον, καὶ ὁ κατὰ τοῦτον βίος θεῖος πρὸς τὸν ἀνθρώπινον βίον. οὐ χρὴ δὲ κατὰ τοὺς παραινοῦντας ἀνθρώπινα φρονεῖν ἄνθρωπον ὄντα οὐδὲ θνητὰ τὸν θνητόν, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ὅσον ἐνδέχεται ἀθανατίζειν καὶ πάντα ποιεῖν πρὸς τὸ ζῆν κατὰ τὸ κράτιστον τῶν ἐν αὑτῷ· εἰ γὰρ καὶ

[1178a] τῷ ὄγκῳ μικρόν ἐστι, δυνάμει καὶ τιμιότητι πολὺ μᾶλλον πάντων ὑπερέχει. δόξειε δ᾽ ἂν καὶ εἶναι ἕκαστος τοῦτο, εἴπερ τὸ κύριον καὶ ἄμεινον. ἄτοπον οὖν γίνοιτ᾽ ἄν, εἰ μὴ τὸν αὑτοῦ βίον αἱροῖτο ἀλλά τινος ἄλλου. τὸ λεχθέν τε πρότερον ἁρμόσει καὶ νῦν· τὸ γὰρ οἰκεῖον ἑκάστῳ τῇ φύσει κράτιστον καὶ ἥδιστόν ἐστιν ἑκάστῳ· καὶ τῷ ἀνθρώπῳ δὴ ὁ κατὰ τὸν νοῦν βίος, εἴπερ τοῦτο μάλιστα ἄνθρωπος. οὗτος ἄρα καὶ εὐδαιμονέστατος.

***
[7] Αν, τώρα, η ευδαιμονία είναι ενέργεια κατά τους κανόνες της αρετής, είναι λογικό η αρετή αυτή να είναι η ανώτερη από όλες τις άλλες· αυτή, τότε, δεν μπορεί παρά να είναι η αρετή αυτού που είναι το καλύτερο μέσα μας. Είτε λοιπόν αυτό είναι ο νους είτε είναι κατιτί άλλο, που κατά την κοινή παραδοχή έχει εκ φύσεως την αρχή και την ηγεμονία, αλλά και την ικανότητα να σκέφτεται πράγματα ωραία και θεϊκά (είτε όντας το ίδιο κάτι το θεϊκό είτε όντας το πιο θεϊκό μέσα μας στοιχείο), αυτού του στοιχείου η ενέργεια κατά τους κανόνες της δικής του αρετής πρέπει να είναι η τέλεια ευδαιμονία. Ότι η ενέργεια αυτή έχει να κάνει με τις νοητικές και πνευματικές ενασχολήσεις, το έχουμε ήδη πει. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε συμφωνία και με όσα έχουμε ήδη πει παραπάνω και με την αλήθεια. Πρώτον, γιατί η ενέργεια αυτή είναι ανώτερη από όλες τις άλλες (όχι μόνο γιατί ο νους είναι το ανώτερο από όλα τα πράγματα που υπάρχουν μέσα μας, αλλά και γιατί τα πράγματα με τα οποία ασχολείται ο νους είναι τα πιο σημαντικά από αυτά που μπορούμε να γνωρίσουμε). Δεύτερον, γιατί είναι η πιο συνεχής από όλες τις ενέργειές μας (μπορούμε, πράγματι, να επιδιδόμαστε στις νοητικές και πνευματικές ενασχολήσεις πιο συνεχώς από ό,τι σε οποιαδήποτε πράξη). Δεχόμαστε, επίσης, ότι η ευδαιμονία πρέπει να είναι ανάμεικτη με την ευχαρίστηση και την απόλαυση — και η πιο ευχάριστη από όλες τις ενέργειες που γίνονται με τους κανόνες της αρετής είναι κατά κοινή παραδοχή η φιλοσοφική· εν πάση περιπτώσει η ενασχόληση με τη φιλοσοφία θεωρείται ότι χαρίζει απολαύσεις θαυμαστές για την καθαρότητα, τη σταθερότητα και τη διάρκειά τους, και είναι λογικό η ζωή, γενικά, να είναι πιο ευχάριστη γι᾽ αυτούς που κατέχουν ήδη τη γνώση παρά γι᾽ αυτούς που την επιδιώκουν. Η λεγόμενη, επίσης, «αυτάρκεια» πρέπει να σχετίζεται κατά κύριο λόγο με τη νοητική και πνευματική ενέργεια· γιατί τα απαραίτητα για τη ζωή τα χρειάζονται και ο φιλόσοφος και ο δίκαιος και όλοι οι άλλοι, όταν όμως είναι πια εφοδιασμένοι σε ικανοποιητικό βαθμό με τα πράγματα αυτά, τότε ο δίκαιος άνθρωπος χρειάζεται αυτούς προς τους οποίους και με τους οποίους θα κάνει τα έργα της δικαιοσύνης, το ίδιο και ο σώφρων και ο ανδρείος και όλοι οι άλλοι, ενώ ο φιλόσοφος, ακόμη και όταν είναι μόνος του, μπορεί να επιδίδεται σε νοητικές και πνευματικές ενασχολήσεις· όσο μάλιστα πιο σοφός είναι, τόσο περισσότερο· αυτό θα το κάνει, ίσως, καλύτερα, αν έχει συνεργούς, στην πραγματικότητα όμως είναι

[1177b] αυταρκέστατος. Η ενέργεια αυτή θα μπορούσε, επίσης, να θεωρηθεί ότι είναι η μόνη που την επιθυμεί κανείς γι᾽ αυτό που είναι η ίδια, δεδομένου ότι τίποτε άλλο δεν προκύπτει από αυτήν πέρα από την ίδια τη φιλοσοφική θεώρηση, ενώ από τις πρακτικές ενέργειες προσποριζόμαστε και κάποιο άλλο μεγαλύτερο ή μικρότερο κέρδος — πέρα από την ίδια την πράξη. Κατά την κοινή, επίσης, αντίληψη η ευδαιμονία προϋποθέτει ελεύθερο χρόνο. Εργαζόμαστε, πράγματι, για να έχουμε ύστερα ελεύθερο χρόνο, και πολεμούμε, για να μπορούμε στη συνέχεια να ζούμε σε ειρήνη. Των πρακτικών λοιπόν αρετών η ενέργεια ασκείται ή στο πλαίσιο της πολιτικής ζωής ή στο πλαίσιο των πολεμικών πραγμάτων, και αυτού του είδους οι πράξεις δεν αφήνουν —όπως όλοι το δέχονται— κανένα περιθώριο ελεύθερου χρόνου: οι πολεμικές πράξεις απολύτως κανένα (γιατί κανένας δεν επιλέγει να πολεμάει, ούτε ετοιμάζεται για πόλεμο, απλώς για να πολεμάει· γιατί θα έδινε την εντύπωση ότι είναι ένας ολωσδιόλου αιμοχαρής δολοφόνος, αν έκανε εχθρούς τούς φίλους του, απλώς για να γίνονται μάχες και φόνοι)· και του πολιτικού όμως οι πράξεις δεν αφήνουν, επίσης, κανένα περιθώριο ελεύθερου χρόνου, γιατί, πέρα από την ίδια την απασχόληση με τις υποθέσεις της πόλης, ο πολιτικός επιδιώκει να κερδίσει δύναμη και τιμές, ή να εξασφαλίσει την ευδαιμονία τη δική του και των συμπολιτών του, που είναι κάτι διαφορετικό από την πολιτική πράξη, και που ολοφάνερα την επιδιώκουμε ακριβώς ως κάτι διαφορετικό από την πολιτική πράξη.

Αν λοιπόν από όλες τις πράξεις που γίνονται κατά τους κανόνες της αρετής οι πολιτικές και οι πολεμικές ξεχωρίζουν και υπερέχουν ως προς την ομορφιά και το μέγεθος· αν οι πράξεις αυτές δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για ελεύθερο χρόνο· αν επιδιώκουν κάποιον τελικό σκοπό και δεν είναι επιθυμητές καθεαυτές· αν, αντίθετα, η ενέργεια του νου, έχοντας για αντικείμενό της τη φιλοσοφική θεώρηση, ξεχωρίζει, κατά την κοινή παραδοχή, με τη σπουδαιότητα και τη σοβαρότητά της· αν αυτή δεν επιδιώκει κανέναν άλλο σκοπό πέρα από αυτό που είναι η ίδια· αν έχει μέσα της τη δική της ηδονή (κάτι που συντελεί στην αύξηση της ενέργειας)· αν η αυτάρκεια, η ηρεμία του ελεύθερου χρόνου και η (μέσα στα ανθρώπινα όρια) ακαταπονησία, και μαζί όλες οι ιδιότητες που αποδίδονται στον εξαιρετικά ευτυχισμένο άνθρωπο, ανήκουν ολοφάνερα σ᾽ αυτή την ενέργεια, ε τότε αυτή θα είναι η τέλεια ευδαιμονία του ανθρώπου, αν τύχει να έχει μια τέλεια διάρκεια ζωής (γιατί κανένα από τα στοιχεία της ευδαιμονίας δεν είναι ατελές).

Μια τέτοια όμως ζωή θα ήταν πολύ ανώτερη από τη ζωή που προσιδιάζει σ᾽ έναν άνθρωπο· γιατί ο άνθρωπος που ζει με αυτόν τον τρόπο, δεν ζει, στην πραγματικότητα, ως άνθρωπος, αλλά ωσάν να υπάρχει μέσα του κάποιο θεϊκό στοιχείο· και όσο το θεϊκό αυτό στοιχείο είναι ανώτερο από τη σύνθετη φύση μας, άλλο τόσο και η ενέργεια του είναι ανώτερη από τις ενέργειες των άλλων αρετών. Αν λοιπόν ο νους είναι, σε σύγκριση με τη φύση του ανθρώπου, κάτι το θεϊκό, θεϊκή θα είναι και η σύμφωνη με αυτόν ζωή σε σύγκριση με τη συνηθισμένη ανθρώπινη ζωή. Και ούτε πρέπει να υπακούμε σ᾽ εκείνους που μας συμβουλεύουν, ως άνθρωποι που είμαστε, να σκεφτόμαστε ανθρώπινα πράγματα και ως θνητοί θνητά· ίσα ίσα, στον βαθμό που αυτό είναι δυνατό, να συμπεριφερόμαστε ως αθάνατοι, και να κάνουμε το παν ώστε να συμμορφώνουμε τη ζωή μας προς αυτό που είναι το πιο σημαντικό μέσα μας· γιατί, μολονότι

[1178a] από την πλευρά του όγκου είναι μικρό, είναι κατά πολύ ανώτερο από όλα τα άλλα στη δύναμη και στην αξία. Όλοι, επίσης, θα συμφωνούσαν ότι αυτό είναι και ο αληθινός μας εαυτός, αφού είναι το κυριότερο και το καλύτερο μέρος μας. Θα ήταν λοιπόν παράλογο για έναν άνθρωπο να μην επιλέγει τη ζωή του εαυτού του, αλλά τη ζωή ενός άλλου. Αυτό λοιπόν που είπαμε πρωτύτερα, θα βρει και εδώ εφαρμογή: αυτό που προσιδιάζει στον καθένα είναι εκ φύσεως το πιο σημαντικό και το πιο ευχάριστο γι᾽ αυτόν — άρα και για τον άνθρωπο η σύμφωνη με τον νου ζωή, αφού ο νους είναι περισσότερο από οτιδήποτε άλλο ο άνθρωπος. Αυτή, επομένως, η ζωή είναι και ευδαιμονέστατη.

Παρασκευή 6 Δεκεμβρίου 2019

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - Ἄλκηστις (962-1005)

Αποτέλεσμα εικόνας για ευριπιδησ αλκηστισΧΟ. ἐγὼ καὶ διὰ μούσας [στρ. α]
καὶ μετάρσιος ᾖξα, καὶ
πλείστων ἁψάμενος λόγων
965 κρεῖσσον οὐδὲν Ἀνάγκας
ηὗρον, οὐδέ τι φάρμακον
Θρῄσσαις ἐν σανίσιν, τὰς
Ὀρφεία κατέγραψεν
970 γῆρυς, οὐδ᾽ ὅσα Φοῖβος Ἀσκληπιάδαις ἔδωκε
φάρμακα πολυπόνοις ἀντιτεμὼν βροτοῖσιν.

μόνας δ᾽ οὔτ᾽ ἐπὶ βωμοὺς [ἀντ. α]
ἔστιν οὔτε βρέτας θεᾶς
975 ἐλθεῖν, οὐ σφαγίων κλύει.
μή μοι, πότνια, μείζων
ἔλθοις ἢ τὸ πρὶν ἐν βίῳ.
καὶ γὰρ Ζεὺς ὅ τι νεύσῃ,
σὺν σοὶ τοῦτο τελευτᾷ.
980 καὶ τὸν ἐν Χαλύβοις δαμάζεις σὺ βίᾳ σίδαρον,
οὐδέ τις ἀποτόμου λήματός ἐστιν αἰδώς.

καί σ᾽ ἐν ἀφύκτοισι χερῶν εἷλε θεὰ δεσμοῖς. [στρ. β]
985 τόλμα δ᾽· οὐ γὰρ ἀνάξεις ποτ᾽ ἔνερθεν
κλαίων τοὺς φθιμένους ἄνω.
καὶ θεῶν σκότιοι φθίνουσι
990 παῖδες ἐν θανάτῳ.
φίλα μὲν ὅτ᾽ ἦν μεθ᾽ ἡμῶν,
φίλα δὲ †καὶ θανοῦσ᾽ ἔσται,†
994 γενναιοτάταν δὲ πασᾶν ἐζεύξω κλισίαις ἄκοιτιν.

μηδὲ νεκρῶν ὡς φθιμένων χῶμα νομιζέσθω [ἀντ. β]
τύμβος σᾶς ἀλόχου, θεοῖσι δ᾽ ὁμοίως
τιμάσθω, σέβας ἐμπόρων.
1000 καί τις δοχμίαν κέλευθον
ἐκβαίνων τόδ᾽ ἐρεῖ·
Αὕτα ποτὲ προύθαν᾽ ἀνδρός,
νῦν δ᾽ ἐστὶ μάκαιρα δαίμων·
1005 χαῖρ᾽, ὦ πότνι᾽, εὖ δὲ δοίης. τοῖαί νιν προσεροῦσι φῆμαι.

***
ΧΟΡ. Και με τις Μούσες περπάτησα εγώ
και σε κορφές πήγε ο νους μου,
πλήθος ερεύνησα ιδέες,
δύναμη ανώτερη ωστόσο στον κόσμο δε βρήκα απ᾽ τη Μοίρα·
δεν τη νικάει η μαγεύτρα του Ορφέα φωνή, η χαραγμένη
πάνω σε πλάκες της Θράκης·
βότανα δεν τη νικούν από κείνα
970 που σε γιατρούς, τ᾽ Ασκληπιού τη γενιά,
έδωσε ο Φοίβος,
για ν᾽ απαλύνουν τον πόνο των δόλιων θνητών.

Μοίρα αδυσώπητη! Η μόνη θεά
που δεν μπορείς σε βωμό της
ή σε άγαλμά της να τρέξεις
και να προσπέσεις· θυσίες προσφορών ως τ᾽ αυτιά της δε φτάνουν.
Θεά σεβαστή! Πιο βαριά στη ζωή μου από πρώτα μην πέσεις.
Κάθε του απόφαση ο Δίας
πάντα μαζί σου τη φέρνει ως την άκρη.
980 Και των Χαλύβων το σίδερο εσύ
καταδαμάζεις·
δε μαλακώνει ποτέ η τρομερή σου βουλή.

Έτσι κι εσένα η θεά,
Άδμητε, μες στων χεριών της τ᾽ αξέφευγα σ᾽ έκλεισε αρπάγια·
δεν ανασταίνουν τα δάκρυα νεκρούς, ώστε κάμε
υπομονή.
990 Ως κι αθανάτων παιδιά μαραμένα βουλιάζουν στον Άδη.
Αγαπητή κι όταν ήταν κοντά μας,
αγαπητή ᾽ναι και τώρα που μέσα στη γη πια θα μένει·
Άδμητε, ομόκλινη εσύ μια γυναίκα ειχες πάρει, που τόσο
ευγενικιά δεν ακούστηκε σ᾽ όλη τη γη.

Όχι, για τάφος νεκρού
να μη λογιέται ποτέ της δικής σου γυναίκας το μνήμα·
όπως θεούς προσκυνούν, οι διαβάτες κι εκείνο
να το τιμούν·
1000 λοξοδρομώντας, κοντά θα πηγαίνουνε κι έτσι θα λένε:
«Τούτη η γυναίκα που εδώ ᾽ναι θαμμένη
πρόσφερε για τον καλό της, σε χρόνια παλιά, τη ζωή της
κι είναι θεότητα τώρα· τη χάρη σου εμείς προσκυνούμε,
ω σεβαστή, και καλόβουλη δείξου σ᾽ εμάς.»

Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας: ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ - ΠΕΙΡΗΝΗ

ΠΕΙΡΗΝΗ
(πηγή)
 
Η Πειρήνη ήταν κόρη του θεού-ποταμού Ασωπού και της Μετώπης, κόρης του ποταμού Λάδωνα, αδελφή του Ισμηνού και του Πελάγοντα και δεκαεννέα ή δώδεκα, σύμφωνα με τον Διόδωρο, άλλων κοριτσιών, καθεμία από τις οποίες ονομάζει μια περιοχή· Κόρκυρα, Σαλαμίνα, Αίγινα, Θήβη, Τανάγρα, Θέσπια, Σινώπη κτλ. Όπως και άλλες κόρες του Ασωπού (Σαλαμίνα, Αίγινα κ.ά.) που απάγονται από θεούς, κυρίως τον Δία και τον Ποσειδώνα και αποκτούν σπουδαία παιδιά, έτσι και η Πειρήνη ενώθηκε με τον Ποσειδώνα και απέκτησε δύο παιδιά, τον Λέχητα και τον Κεγχρία, από τους οποίους οι Κορίνθιοι ονόμασαν τα δυο βασικά τους λιμάνια.
 
Όταν στην Κόρινθο η Άρτεμη σκότωσε άθελά της τον Κεγχρία, η Πειρήνη, από τα δάκρυα που έχυσε θρηνώντας τον χαμό του γιου της, μεταμορφώθηκε τελικά σε πηγή κοντά στην οποία υπήρχε ιερός περίβολος του Απόλλωνα με άγαλμά του: Η πηγή διακοσμείται από λευκό μάρμαρο και διαθέτει κλειστούς χώρους σαν σπηλιές, απ' όπου το νερό διοχετεύεται σε υπαίθρια κρήνη. Το νερό αυτό πίνεται ευχάριστα. Και λένε ακόμη πως σ' αυτό εμβαπτίζουν οι Κορίνθιοι τον λεγόμενο «κορινθιακό χαλκό», όταν ακόμα είναι πυρωμένος από τη φωτιά (Παυσ. 2.3.2-3).
 
Στην πηγή αυτή κατάφερε ο Βελλεροφόντης να πιάσει τον Πήγασο, την ώρα που έπινε νερό (Στρ. 8.6.21. Παυσ. 2.4.1 και 5.1. Πίνδ., Ολ. ΧΙΙΙ, 62 κ.ε.). Την πηγή αυτή χάρισε ο Ασωπός στον Σίσυφο ως αντάλλαγμα για να του αποκαλύψει τον τόπο διαμονής της κόρης του Αίγινας ύστερα από την απαγωγή της από τον Δία (Παυσ. 2.5.1). Τριγύρω από το ιερό νερό κάθονταν οι άνθρωποι και συζητούσαν*.
-------------------------------
*Γύρω από της Πειρήνης το νερό
 
Άκουσα κάποιον πόλεγε, χωρίς εγώ
να δείξω πως προσέχω, σαν πλησίασα
προς τα πεζούλια που οι γερόντοι κάθουνται,
τριγύρω στης Πειρήνης το ιερό νερό,
πως τα παιδιά με τη μάννα τους
θα διώξει από τη χώρα τούτη ο Kρέοντας,
του τόπου ο αφέντης. Aλλ' αν είναι αληθινό,
δεν ξέρω, κι είθε να μη γένει αυτό ποτέ.
(Ευρ., Μήδεια 67-74)

Το σύνδρομο της Κασσάνδρας

Κασσάνδρα ήταν η κόρη του βασιλιά της Τροίας Πριάμου και της Εκάβης. Ο Απόλλωνας ως αντάλλαγμα για τον έρωτά της την προίκισε με το χάρισμα της μαντικής. Η Κασσάνδρα όμως αρνήθηκε να του δοθεί και τότε ο θεός την εκδικήθηκε στερώντας της την πειθώ. Οι προφητείες της αφορούσαν κυρίως μελλοντικές συμφορές, αλλά κανείς ποτέ δεν την πίστευε. Όλες οι προφητείες της όμως, στο τέλος αποδεικνύονταν αληθινές.

Το σύνδρομο της Κασσάνδρας έγινε γνωστό το 1949 όταν ο γάλλος φιλόσοφος Gaston Bachelard εφάρμοσε τον όρο ‘Cassandra Complex’ για να αναφερθεί σε μια πεποίθηση ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι γνωστά εκ των προτέρων.

Το σύνδρομο της Κασσάνδρας αναφέρεται στα άτομα που βιώνουν σωματική και ψυχική φθορά λόγω των προσωπικών τους αντιλήψεων. Συγκεκριμένα, τα άτομα αυτά νιώθουν ότι πρέπει να εκπληρώσουν μια σημαντική αποστολή και για αυτόν τον λόγο πραγματοποιούν συνεχείς προειδοποιήσεις (μοιάζουν με προφητείες) για τις συνέπειες μιας συμπεριφοράς. Έτσι λοιπόν, επικαλούνται συχνά πυκνά την ηθική ή τους κοινωνικό – πολιτισμικούς κανόνες.

Το σύνδρομο εφαρμόζεται από μερικούς ψυχολόγους σε άτομα που αντιμετωπίζουν σωματική και συναισθηματική ταλαιπωρία ως αποτέλεσμα δυσάρεστων προσωπικών αντιλήψεων και που δεν πιστεύουν, όταν προσπαθούν να μοιραστούν την αιτία του πόνου τους με άλλους.

Τα συμπτώματα του συνδρόμου γίνονται ορατά, στην περίπτωση που το άτομο βιώνει έντονη αρνητική συναισθηματική φόρτιση για την κατάσταση κάποιου τρίτου προσώπου. Βιώνει δηλαδή τόσο θλίψη όσο εκείνος που πραγματικά βιώνει μια δύσκολη περίσταση (π.χ. διαζύγιο). Τέλος, νοηματοδοτεί τις ταλαιπωρίες και τις δυστυχίες ως αποτέλεσμα είτε της ανθρώπινης ανυπακοής (π.χ. προς τους ηθικούς κανόνες) είτε της ανθρώπινης άγνοιας. Ο πάσχων στις καταστάσεις όξυνσης συμπτωμάτων γίνεται ιδιαίτερα ευάλωτος στα εξωτερικά προβλήματα ακόμα και όταν αυτά δεν συνδέονται άμεσα με εκείνον.

Σήμερα, υπάρχουν άνθρωποι που προβλέπουν δυσάρεστες εξελίξεις στο μέλλον μιας επαγγελματικής σταδιοδρομίας ή στο μέλλον μιας σχέσης, όχι επειδή είναι απαισιόδοξοι, αλλά επειδή έχουν πιο ανεπτυγμένη αίσθηση της πραγματικότητας. Μπορούν να συνδυάσουν πληροφορίες, ώστε να βγάλουν ένα ασφαλές συμπέρασμα για την έκβαση μιας κατάστασης. Είναι πιθανό οι άνθρωποι αυτοί να χρησιμοποιούν μεγαλύτερο μέρος του εγκεφάλου ή της μνήμης τους.

Δεν είναι ένα μακρινό σενάριο επιστημονικής φαντασίας, ούτε έχει σχέση με κληρονομικό χάρισμα και παραφυσικά φαινόμενα. Πραγματικά υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να προβλέψουν το μέλλον, απλώς στηριζόμενοι σε προϋπάρχουσα εμπειρία και σωστή χρήση όλων των πληροφοριών που είναι αποθηκευμένες στη μνήμη τους, ακόμα και αυτών που αρχικά φαίνονται άχρηστες.

Το μαντείο των Δελφών δεν ήταν άλλωστε, τίποτε άλλο από ένα πολύ ενημερωμένο κέντρο πληροφοριών της εποχής, όπου οι πιστοί έδιναν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και η Πυθία και οι «βοηθοί» της τις επεξεργάζονταν κατάλληλα κι έβγαζαν ένα έξυπνο συμπέρασμα, το οποίο ήταν πάντα διφορούμενο, μπορούσε δηλαδή να ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους. Αναλόγως τι ήθελε να ακούσει ο καθένας.

Το ίδιο συμβαίνει και με τις σύγχρονες Κασσάνδρες που υπάρχουν γύρω μας. Ο καθένας ακούει αυτό που θέλει και απορρίπτει ό,τι είναι δυσάρεστο και ασύμφορο.

Πραγματική δύναμη όμως, κατέχει εκείνος που διαθέτει τις πιο πολλές πληροφορίες, μπορεί να προβλέψει τις κινήσεις των άλλων και να αποτρέψει δυσάρεστες για εκείνον εξελίξεις.

Είναι άξιοι ζήλιας πραγματικά και διαθέτουν μία υπερδύναμη όσοι έχουν το χάρισμα της καλής μνήμης, αυτοί που δεν ξεχνούν τίποτα, όσα χρόνια κι αν περάσουν. Υπάρχουν άνθρωποι που κάποτε διάβασαν ή άκουσαν κάτι και το ανακαλούν τη στιγμή που το απαιτεί η περίσταση. Αυτή η ισχυρή μνήμη τους βοηθά να βρουν λύση σε δύσκολες καταστάσεις. Τέτοια άτομα δεν υπάρχει περίπτωση να μην πετύχουν το στόχο τους με ό,τι κι αν καταπιαστούν.

Ακόμη και στην προσωπική ζωή βοηθά πολύ η ικανότητα της συνδυαστικής σκέψης. Σε προφυλάσσει από επαναλαμβανόμενα λάθη και σου δίνει το προβάδισμα σε μία νέα σχέση. Ο συνδυασμός της δε με την εμπειρία κάνει θαύματα. Κερδίζεις σίγουρα πολύτιμο χρόνο, όταν σύντομα καταλαβαίνεις με τι είδους άνθρωπο έχεις να κάνεις. Οι συμπεριφορές του σε διάφορες περιστάσεις σου προσφέρουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, για να αποφασίσεις αν αυτός είναι ο άνθρωπός σου ή όχι.

Σίγουρα πολλοί τους θεωρούν υπερβολικούς και ίσως κυνικούς αυτούς τους ανθρώπους. Πώς μπορείς να κρίνεις κάποιον τόσο γρήγορα, αν δεν του δώσεις λίγο χρόνο; Αν ο χρόνος που περνάς με κάποιον μετριέται ποιοτικά και όχι ποσοτικά, κι αν διαθέτεις έστω και τη στοιχειώδη κοινή λογική και συνδυαστική σκέψη, δε χρειάζεσαι πάνω από έξι μήνες, για να καταλάβεις με ποιον έχεις να κάνεις. Από εκεί και πέρα συνεχίζεις με δική σου ευθύνη και είτε δέχεσαι τον άλλον όπως είναι και δεν τον πολυσκοτίζεις ή του λες «χάρηκα για τη γνωριμία» και παίρνεις το δρόμο σου.

Στην εποχή της υπερέκθεσης σε κάθε είδους πληροφορία, πραγματικά δυνατός είναι αυτός που διαθέτει ισχυρή μνήμη, ώστε να συγκρατεί το μεγαλύτερο ποσοστό από τις πληροφορίες που προσλαμβάνει καθημερινά. Πρόκειται για πολυμέτωπο βομβαρδισμό και αν δε διαθέτεις ασπίδα προστασίας και δημιουργικής επεξεργασίας τους, τότε είναι πολύ πιθανό να πέσεις σε πολλές παγίδες.

Μην πυροβολείτε, λοιπόν, τις Κασσάνδρες. Η ύπαρξή τους έχει ένα και μοναδικό σκοπό, να μας κάνουν να τις ακούσουμε και να τις πιστέψουμε κάποια στιγμή. Γιατί δυστυχώς, όσο δυσάρεστα κι αν είναι αυτά που προβλέπουν, το ένστικτό τους είναι αλάνθαστο και βγαίνουν πάντα αληθινές.

Η καρδιακή συνοχή δημιουργεί μια πιο συνεκτική κοινωνία

Αποτέλεσμα εικόνας για ερεβοκτονοσ επιλογεσΣτην ορολογία της κοινωνικής επιστήμης, η κοινωνική συνοχή θεωρείται ως η σταθερή, αρμονική ευθυγράμμιση των σχέσεων που επιτρέπει τη ροή ενέργειας και την επικοινωνία. Η κοινωνική συνοχή μπορεί να διευρύνεται σε επίπεδο οικογένειας, ομάδας ή οργανισμού, όπου υπάρχει ανάμεσα στα άτομα ένα δίκτυο επικοινωνίας. Η κοινωνική συνοχή προϋποθέτει ότι μια ομάδα ανθρώπων συντονίζονται και ευθυγραμμίζονται συναισθηματικά μεταξύ τους, καθώς και ότι η ενέργεια της ομάδας ρυθμίζεται από στοργή και όχι από απειλή ή βία του ενός προς τον άλλο.

Για παράδειγμα, σε μια συνεκτική ομάδα, υπάρχει η ελευθερία να έχει το κάθε μέλος τον δικό του ρόλο και να αναπτυχθεί διατηρώντας ταυτόχρονα τη συνοχή και τον συντονισμό με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του συνόλου της ομάδας. Πολλοί ερευνητές στις μέρες μας ενδιαφέρονται να κατανοήσουν την ενεργειακή κοινωνική δυναμική. Ο κοινωνιολόγος Raymond Bradley σε συνεργασία με τον νευροεπιστήμονα Karl Pribram ανάπτυξαν μια γενική θεωρία κοινωνικής επικοινωνίας προκειμένου να ερμηνεύσουν τα μοντέλα κοινωνικής οργάνωσης που είναι συνηθέστερα στις περισσότερες ομάδες.

Οι Bradley και Pribram ανακάλυψαν ότι οι πιο λειτουργικές ομάδες έχουν έναν παγκόσμιο οργανισμό και ένα συνεκτικό δίκτυο ενεργειακών συναισθηματικών σχέσεων που διασυνδέει εικονικά όλα τα μέλη. Ανακάλυψαν ότι η θετική ενέργεια είναι προαπαιτούμενο για τη μεταβολή ενός συστήματος σε πιο συνεκτική κατάσταση – και το κλειδί για τη δημιουργία σταθερών, συνεκτικών ομάδων βρίσκεται στην ενίσχυση των θετικών συναισθημάτων και την απαλοιφή των αρνητικών συναισθηματικών εντάσεων, των διαπροσωπικών συγκρούσεων και άλλων στρεσογόνων παραγόντων εντός της ομάδας και μεταξύ των μελών της.

Ολοένα και περισσότερα στοιχεία αποδεικνύουν ότι ανάμεσα στα άτομα μιας ομάδας μπορεί να δημιουργηθεί ένα ενεργειακό πεδίο, μέσω του οποίου επικοινωνούν όλα τα μέλη. Με άλλα λόγια, υπάρχει κυριολεκτικά ένα ομαδικό «πεδίο» που συνδέει όλα τα μέλη μεταξύ τους. Καθώς περισσότερα άτομα μέσα στην ομάδα (αθλητική ομάδα, εργασιακός χώρος, σχολική τάξη, κοινωνική ομάδα κ.λπ.) αυξάνουν την καρδιακή τους συνοχή, αυξάνεται η κοινωνική συνοχή της ομάδας και αυτή μπορεί να επιτύχει τους στόχους της πιο αρμονικά και αποτελεσματικά.

Στη δημοσιευμένη εργασία τους με τίτλο Social Baseline Theory: The role of social proximity in emotion and economy of action (Θεωρία της Κοινωνικής Βάσης Αναφοράς: Ο ρόλος της κοινωνικής εγγύτητας στο συναίσθημα και την οικονομία της δράσης), οι δόκτορες Lane Beckles και James A. Coan του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια κατέγραψαν τα οφέλη της διάδρασης μεταξύ συναισθηματικά συνδεδεμένων ανθρώπων. Ένα συγκεκριμένο κομμάτι της εργασίας τους, που πραγματεύεται την ενεργειακή επίδραση κάποιου στις αντιλήψεις των άλλων, είναι εξαιρετικά συναρπαστικό. Γράφουν λοιπόν:

«Ο νους τροποποιεί την αισθητηριακή αντίληψη με τρόπους που προκαταβάλλουν τη λήψη αποφάσεων προκειμένου να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ενέργεια. Για παράδειγμα, το να φοράς ένα βαρύ σακίδιο στην πλάτη κάνει τις αποστάσεις να φαίνονται μεγαλύτερες και τις ανηφόρες να φαίνονται πιο απότομες. Σε πρόσφατη έρευνα των Schnall, Harber, Stefanucci και Proffitt, οι κλίσεις της διαδρομής φάνηκαν λιγότερο απότομες όταν ο συμμετέχων στεκόταν δίπλα σ’ έναν φίλο του. Επιπλέον, αυτό το αποτέλεσμα επηρεαζόταν από τη διάρκεια της φιλίας· όσο πιο μακρόχρονη η φιλία τόσο λιγότερο απότομη η ανηφόρα».

Στην ουσία, αυτό που περιγράφουν είναι ότι η αντίληψή μας όταν ανηφορίζουμε έναν λόφο είναι διαφορετική όταν βρισκόμαστε σε συναισθηματικό συντονισμό με κάποιον άλλο. Ανακάλυψα ότι αυτό ισχύει και στη δική μου ζωή. Τα περισσότερα Σαββατοκύριακα κάνω πεζοπορίες με μια ομάδα φίλων στα βουνά. Οι ανηφόρες φαίνονται πολύ μεγαλύτερες και η πεζοπορία πολύ δυσκολότερη όταν είμαι μόνος μου. Αποκομίζω λοιπόν ότι η ζωή γίνεται ευκολότερη –και μπορούμε να επιτύχουμε καλύτερα και τους στόχους μας– όταν αναπτύσσουμε εγκάρδιες σχέσεις με τους άλλους.

Η ζωή είναι ένας πόλεμος, με τον εαυτό μας να είναι ο πιο συχνός εχθρός

Η ζωή μπορεί να παρομοιαστεί σαν ένας πόλεμος. Ένας πόλεμος με πολλές μάχες, μικρές και μεγάλες με καταστάσεις κι ανθρώπους. Από κάποιες μάχες βγαίνουμε νικητές κι από άλλες χαμένοι και χρειάζεται ανασυγκρότηση για να προχωρήσουμε.

Οι εχθροί πολλοί, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Ξετρυπώνουν από παντού, σε ανύποπτο χρόνο για να μας ρίξουν κάτω, χρησιμοποιώντας τα όπλα τους. Ψέμα, υποκρισία, προδοσία, κοροϊδία κι ό,τι άλλο βρεθεί στο διάβα τους για να τη βγάλουν καθαροί ή για να πάρουν τη θέση μας. Κάποιοι στ’ αλήθεια καταφέρνουν να μας ξαφνιάσουν και κάποιοι είναι τόσο προβλέψιμοι όσο κι η γκρίνια της μάνας μας όταν αφήνουμε τα ρούχα στο πάτωμα.

Υπάρχει, όμως, ένας εχθρός που πρέπει να αντιμετωπίζουμε απ’ την αρχή της ζωής μας μέχρι και την τελευταία μας ανάσα. Ένας εχθρός, πιο δυνατός απ’ όλους τους άλλους, πιο απρόβλεπτος, πιο κοντά σε μας από οποιονδήποτε άλλο. Αυτός καθορίζει το μέλλον μας, αυτός μας οδηγεί στην επιτυχία ή στην καταστροφή. Όλοι οι άλλοι είναι ασήμαντοι μπροστά του.

Κι αν αυτόν τον εχθρό τον κατανοήσουμε και καταφέρουμε να τον φιλέψουμε, τότε γινόμαστε αήττητοι κι ευτυχείς. Με αυτόν τον εχθρό παλεύουμε, όταν μένουμε μόνοι, όταν δε μιλάμε πολύ χαμένοι στις σκέψεις μας. Αυτός ο αιώνιος εχθρός είναι ο εαυτός μας.

Τις μεγαλύτερες μάχες τις δίνουμε μαζί του. Κάποτε νικά και κάποτε τον νικάμε. Κάποτε μας ξαφνιάζει με τις σούπερ δυνάμεις του και κάποτε μας απογοητεύει. Γι’ αυτό τα βάζουμε μαζί του. Για κάθε λάθος επιλογή, για κάθε αδυναμία που μοιάζει να είναι σωστή, για κάθε τεμπελιά κι οπισθοχώρηση, για όλες τις φορές που εμπιστεύτηκε τους λάθους ανθρώπους.

Για να βγούμε νικητές της ζωής και να μπορούμε να τα βάλουμε με άλλους, πρώτα πρέπει να μάθουμε να ελέγχουμε τις πράξεις μας και το μυαλό μας. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει απεριόριστες ικανότητες και μόνο δαμάζοντάς τον, γινόμαστε παντοδύναμοι ψυχικά. Αν καταφέρουμε να νικήσουμε τον «κακό» μας εαυτό, τότε μπορούμε να καταφέρουμε τα πάντα.

Όταν δίνουμε μάχες με τον εαυτό μας, λοιπόν, παλεύουμε για να ξεπεράσουμε τις αδυναμίες μας. Έναν έρωτα που μας πλήγωσε, ένα φίλο που μας πρόδωσε, ένα συνάδελφο που μας πούλησε, αλλά πάνω απ’ όλα τον εαυτό μας που καταρρακώθηκε εξαιτίας κάποιων άλλων.

Οι συζητήσεις που κάνουμε με τον εαυτό μας είναι οι πιο εποικοδομητικές. Λογομαχούμε μαζί του συνεχώς για πολλούς λόγους. Για να τηρήσει τη δίαιτα, να μη στείλει εκείνο το μήνυμα στον πρώην, να μην ανάψει το τσιγαριλίκι, να μην είναι τόσο μαλάκας με τους ανθρώπους γύρω του.

Οι μάχες με τον εαυτό μας δεν τελειώνουν ποτέ. Είναι αιματηρές και δίνονται στα σκοτάδια, στις πιο μοναχικές μας στιγμές, ακόμη κι ανάμεσα σε άλλους. Αν σταματήσουμε να πολεμάμε, σημαίνει ότι απλώς παραδοθήκαμε στην πιο κακή εκδοχή του είναι μας.

Αφεθήκαμε στην ευκολία των πραγμάτων που είναι καταστροφική και δυστυχής. Σημαίνει ότι χάσαμε τη μάχη με το μεγαλύτερό μας αντίπαλο, αυτόν που τελικά καθορίζει το μέλλον και τη ζωή μας.

Όταν μας βλέπετε χαμένους, λοιπόν, στις σκέψεις μας, όταν δε μιλάμε πολύ, μη μας ενοχλείτε και μη μας παρεξηγείτε. Εκείνη τη στιγμή μπορεί να δίνουμε μέσα μας, μία απ’ τις πιο σημαντικές μάχες τις ζωές μας. Και πρέπει να βγούμε νικητές.

ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ: Όρισε τώρα τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά για τον εαυτό σου

Όρισε τώρα τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά για τον εαυτό σου, που θα διατηρήσεις όταν είσαι μόνος αλλά και μαζί με άλλους ανθρώπους.

Και ως επί το πλείστον να τηρείς σιωπή ή να λες τα απολύτως αναγκαία και με λίγα λόγια. Σπανίως, μάλιστα, όταν απαιτείται να μιλήσεις, μίλα, αλλά όχι για κάτι τυχαίο, όχι για μονομαχίες ή ιπποδρομίες ή αθλητές ή φαγητά ή ποτά, θέματα που συζητούνται παντού, και κυρίως όχι για ανθρώπους ψέγοντας, επαινώντας ή συγκρίνοντας. Αν το μπορείς, οδήγησε με τα λόγια σου τα λόγια των συντρόφων σου ώστε να είναι πιο αρμόζοντα, αλλά, αν τύχει να βρεθείς μόνος ανάμεσα σε ξένους, να σωπάσεις.

Να μη γελάς πολύ ούτε για πολλά θέματα ούτε ασυγκράτητα.

Να μην ορκίζεσαι, καθόλου αν είναι δυνατόν, διαφορετικά όσο μπορείς.

Απόφευγε τα συμπόσια με ανθρώπους αδαείς. Κι αν κάποτε έρθει ο καιρός που θα χρειαστεί να το κάνεις, να εντείνεις την προσοχή σου μην τυχόν γίνεις κι εσύ αδαής. Γιατί να γνωρίζεις ότι, αν ο φίλος σου είναι βρομερός, κατ’ ανάγκη θα μολύνει και αυτόν τον οποίο συναναστρέφεται, ακόμα κι αν τύχει να είναι καθαρός.

Όσα αφορούν το σώμα να τα λαμβάνεις όσο χρειάζεται, όπως τροφές, ποτά, ενδύματα, σπίτι, υπηρέτες. Ό,τι αφορά τη δόξα ή την πολυτέλεια, να το ξεχάσεις τελείως…

Αν σου πουν ότι κάποιος σε κακολογεί, μην απολογηθείς για όσα λέει αλλά απάντησε ότι «αγνοούσε και τα άλλα μου ελαττώματα, γιατί αλλιώς δεν θα έλεγε μόνο αυτά».

Δεν είναι αναγκαίο να πολυπηγαίνεις στα θέατρα. Και, αν κάποτε είναι καιρός να το κάνεις, να δείξεις ότι υποστηρίζεις μόνο τον εαυτό σου και κανέναν άλλο, δηλαδή ότι θέλεις το αποτέλεσμα να είναι αυτό που πραγματικά είναι και να νικά μόνο ο νικητής. Κι έτσι δεν θα απογοητευτείς. Να απέχεις τελείως από το να φωνάζεις και να γελάς δυνατά εναντίον κάποιου ή να συγκινείσαι υπερβολικά. Και όταν φύγεις, να μη μιλάς πολύ για όσα έγιναν, παρά μόνο για όσα συμβάλλουν στη βελτίωσή σου- γιατί διαφορετικά ο κόσμος θα σκεφτεί ότι εντυπωσιάστηκες από το θέαμα.

Στις διαλέξεις που κάποιοι δίνουν να μην πηγαίνεις τυχαία και εύκολα και, όταν το κάνεις, να τηρείς σεμνότητα και ηρεμία και να μην ενοχλείς.

Όταν πρόκειται να συναντήσεις κάποιον, ειδικά κάποιον που θεωρείται σπουδαίος, αναρωτήσου τι θα έκανε ο Σωκράτης ή ο ‘Ζήνων στη συγκεκριμένη περίπτωση κι έτσι δεν θα δυσκολευτείς να διαχειριστείς την κατάσταση κατά τον αρμόζοντα τρόπο. Όταν επισκέπτεσαι κάποιον πολύ ισχυρό, να φαντάζεσαι ότι δεν θα τον βρεις μέσα στο σπίτι, ότι θα σε κλείσουν απ’ έξω, ότι θα σε αγνοήσει. Και αν παρ’ όλα αυτά πρέπει να πας, όταν βρεθείς εκεί, να αποδεχτείς όσα συμβαίνουν, να μην πεις ποτέ στον εαυτό σου ότι «δεν άξιζε τον κόπο». Γιατί αυτό δείχνει άνθρωπο ανόητο και με στρεβλή αντίληψη για τα εξωτερικά πράγματα.

Στις συνομιλίες απόφευγε να αναφέρεις υπερβολικά δικά σου κατορθώματα ή περιπέτειες. Μπορεί να σου είναι ευχάριστο να θυμάσαι τις περιπέτειες σου, αλλά για τους άλλους δεν είναι τόσο ευχάριστο να ακούν τι σου συνέβη.

Απόφευγε να προξενείς γέλιο, γιατί αυτή η συνήθεια είναι επικίνδυνη και εύκολα μπορείς να ολισθήσεις στη χυδαιότητα και να μειωθεί ο σεβασμός που έχουν οι άλλοι για το πρόσωπό σου. Επίσης, είναι επισφαλής και η αισχρολογία. Όταν λοιπόν συμβεί κάτι τέτοιο, αν έχεις την ευκαιρία, να επιπλήξεις εκείνον που επιδόθηκε σε αισχρολογία, διαφορετικά να δείξεις σιωπώντας και κοκκινίζοντας και με έκφραση σκυθρωπή ότι σε δυσαρέστησε ο λόγος του.

ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ, Ο ΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Όμως τα σύννεφα καθαρίζουν όταν μπαίνεις μέσα τους

Μας ενθουσιάζει να τα έχουμε όλα υπό έλεγχο. Να γνωρίζουμε την έκβαση κάθε κατάστασης, τη λύση σε κάθε πρόβλημα και να ξέρουμε τι γράφει ο δρόμος της ζωής.

Η αλήθεια είναι ότι δεν είμαστε φτιαγμένοι για να υπομένουμε την αβεβαιότητα· τη θεωρούμε απειλή και, σαν ζώα που είμαστε, έχουμε προγραμματιστεί για τον αγώνα για επιβίωση και μεταβίβαση των γονιδίων μας.

Αλλά η ζωή είναι αβέβαιη. Το μέλλον είναι ένας ορίζοντας άγνωστος στον οποίο δεν ξέρουμε αν θα υπάρχει ήλιος ή μαύρα σύννεφα βαριά. Ακόμα κι όταν έχουμε ξεκάθαρα τα πράγματα και τα νήματα της ζωής μας καλά δεμένα, μπορεί να συμβούν χίλια πράγματα που θα την ανατρέψουν και θα μας αναγκάσουν να ξεκινήσουμε από την αρχή.

Εκεί που βεβαίως έχουμε τον έλεγχο είναι στον τρόπο που θέλουμε να αντιμετωπίσουμε ό,τι μας έρχεται, τόσο το καλό όσο και το άσχημο.

Για τα υπόλοιπα δε θα έπρεπε να αγωνιούμε, γιατί δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε. Ανησυχώ σημαίνει νοιάζομαι για πράγματα πριν αυτά συμβούν, και το μόνο που καταφέρνει το να ανησυχούμε είναι να δημιουργεί μέσα μας ένα άγχος που φρενάρει την ενέργεια και περιορίζει την ευτυχία.

Επιπλέον, έχει αποδειχτεί ότι τα περισσότερα από τα πράγματα που φοβόμαστε ποτέ δεν συμβαίνουν στην πραγματικότητα.

Για την αποδοχή της αβεβαιότητας ήξερε πολλά η Μπέριλ Μάρκχαμ, μια Αγγλίδα γεννημένη στην Κένυα στις αρχές του 20ού αιώνα, η οποία ποτέ δεν θέλησε να μπει στο καλούπι που της υποδείκνυε η κοινωνία. Τόσο πολύ αγάπησε την περιπέτεια, τόσο πολύ αγκάλιασε την αβεβαιότητα, ώστε υπήρξε η δεύτερη γυναίκα η οποία διέσχισε τον Ατλαντικό με ανεμόπτερο, κάπου το 1936.

Στα απομνημονεύματά της η Μάρκχαμ μιλάει για το πώς αντιμετώπισε τη ζωή χωρίς να αφεθεί να παρασυρθεί από τους φόβους της:

Έμαθα πως, αν πρέπει ν’ αφήσεις ένα μέρος που έζησες κι αγάπησες κι όπου είναι θαμμένες όλες οι μέρες σου του χθες, πρέπει να το εγκαταλείψεις με κάθε τρόπο, αλλά να μη γίνει σιγά σιγά. Άφησέ το όσο πιο γρήγορα μπορείς. Μην ξαναγυρίσεις ποτέ κι ούτε ποτέ να σκεφτείς ότι μια ώρα που θυμάσαι θα είναι μια καλύτερη ώρα, γιατί είναι νεκρή. Τα περασμένα χρόνια φαίνονται ασφαλή, νικημένα, ενώ το μέλλον έρχεται μέσα σ’ ένα σύννεφο, τρομακτικό από μακριά. Όμως τα σύννεφα καθαρίζουν όταν μπαίνεις μέσα τους.

Αυτό το έμαθα, αλλά, όπως όλος ο κόσμος, το έμαθα αργά.

Η ζωή, τελικά, είναι μια περιπέτεια. Δεν είναι πιο διασκεδαστικό να την ανακαλύπτεις καθώς σου παρουσιάζεται; Έτσι, λοιπόν, μπες μες τα σύννεφα.

Ζήσε, ανακάλυψε, ξαφνιάσου, γέλα και κλάψε.

Κάν’ τα όλα με ένταση, και θα δεις που στο τέλος των ημερών σου θ’ ανακαλύψεις ότι όλα, ακόμα και τα άσχημα, άξιζαν τον κόπο.

ΝΙΚΟΛΟ ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ: Η ζωή και ο θάνατος Ρωμαίων αυτοκρατόρων: το μίσος δημιουργείται τόσο με τις καλές όσο και με τις κακές πράξεις

Αν εξετάσουμε τη ζωή και τον θάνατο μερικών Ρωμαίων αυτοκρατόρων, θα φαινόταν ίσως σε πολλούς ότι υπάρχουν παραδείγματα αντίθετα με αυτή την άποψή μου, καθώς μπορεί να βρεθούν μερικοί που έζησαν πάντα παραδειγματικά και επέδειξαν μεγάλη αρετή ψυχής και παρ’ όλα αυτά έχασαν την εξουσία ή δολοφονήθηκαν από τους δικούς τους που συνωμότησαν εναντίον τους. Θέλω λοιπόν να απαντήσω σ’ αυτές τις αντιρρήσεις. Θα μιλήσω για τις αρετές μερικών αυτοκρατόρων και θα αποδείξω πως οι αιτίες της καταστροφής τους δεν ήταν διαφορετικές από αυτές τις οποίες περιγράφω εδώ. Θα εξετάσω ιδιαίτερα εκείνα τα έργα τους που είναι αξιόλογα σε όποιον μελετά την ιστορία της εποχής. Μου αρκεί να επιλέξω όλους εκείνους τους αυτοκράτορες που διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλο στην εξουσία, από το φιλόσοφο Μάρκο Αυρήλιο έως τον Μαξιμίνο. Ήταν ο Μάρκος Αυρήλιος, γιος του ο Κόμμοδος, ο Περτίναξ, ο Ιουλιανός , ο Σεβήρος, ο Αντωνίνος Καρακάλλας, ο γιος του Μακρίνος, ο Ηλιογάβαλος, ο Αλέξανδρος και ο Μαξιμίνος. Το πρώτο που οφείλουμε να σημειώσουμε είναι πως ενώ στις άλλες ηγεμονίες πρέπει να αγωνιστείς μόνο εναντίον της φιλοδοξίας των ισχυρών και της αναίδειας του λαού, οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες είχαν και ένα τρίτο πρόβλημα: έπρεπε να ανεχτούν την αγριότητα και την απληστία των στρατιωτών. Ήταν τόσο δύσκολο, ώστε αποτέλεσε την αιτία καταστροφής πολλών, επειδή δεν μπορούσαν να ικανοποιήσουν και τους στρατιώτες και τον λαό: ο λαό επιθυμούσε την ησυχία και γι’ αυτό αγαπούσε τους μετριοπαθείς ηγεμόνες – οι στρατιώτες αγαπούσαν τον ηγεμόνα με στρατιωτική ψυχή, που ήταν αλαζόνας, άγριος και άρπαγας. Ήθελαν να φορολογεί πολύ τον λαό, για να έχουν διπλάσιο μισθό και να ικανοποιούν την απληστία και την σκληρότητά τους. Αυτά τα πράγματα οδήγησαν στην καταστροφή εκείνους τους ηγεμόνες που, είτε από τη φύση τους είτε λόγω της συμπεριφοράς τους, δεν έχαιραν μεγάλης εκτίμησης ώστε να μπορούν να ελέγχουν τον πληθυσμό και τους στρατιώτες. Οι περισσότεροι από αυτούς, κυρίως εκείνοι που είχαν γίνει πρόσφατα ηγεμόνες, αφού αναγνώριζαν τη δυσκολία αυτών των δυο διαφορετικών διαθέσεων, στρέφονταν στην ικανοποίηση του στρατού, εκτιμώντας άνευ σημασίας το γεγονός ότι αδικούσαν τον λαό.

Αυτή η απόφαση ήταν αναπόφευκτη: οι ηγεμόνες δεν μπορούν να αποφύγουν το μίσος κάποιας κοινωνικής ομάδας, οπότε οφείλουν κυρίως να μην είναι μισητοί απ’ όλες κι αν δεν μπορούν να το επιτύχουν, οφείλουν δευτερευόντως να φροντίσουν με κάθε τρόπο να αποφύγουν το μίσος εκείνων των ομάδων που είναι πιο ισχυρές. Οπότε, αυτοί οι αυτοκράτορες, που ως νέοι ηγεμόνες είχαν ανάγκη από ιδιαίτερη δημοτικότητα, στηρίζονταν περισσότερο στον στρατό παρά στον λαό. Κι αυτό μπορεί να είχε καλά ή κακά αποτελέσματα, ανάλογα με το πόσο ο ηγεμόνας ήξερε να διατηρεί το κύρος του απέναντί τους. Από τους παραπάνω λόγους προκύπτει ότι ο Μάρκος Αυρήλιος, ο Περίναξ και ο Αλέξανδρος, όλοι μετριοπαθείς και φίλοι της δικαιοσύνης, εχθροί της σκληρότητας, ανθρωπιστές και ήπιοι, είχαν όλοι, εκτός από τον Μάρκο Αυρήλιο, κακό τέλος. Μόνο ο Μάρκος έζησε και πέθανε με πολυάριθμες τιμές, γιατί ανέβηκε στην εξουσία κληρονομικώ δικαίω και επομένως δεν ήταν αναγκασμένος να κερδίσει τη συναίνεση ούτε του στρατού ούτε του λαού. Έτσι, όσο ζούσε είχε πάντα τον λαό και στον στρατό υπό τον έλεγχο και ποτέ δεν τον μίσησαν ούτε τον περιφρόνησαν. Ο Περτίναξ όμως έγινε αυτοκράτορας ενάντια στη θέληση των στρατιωτών. Είχαν συνηθίσει να ζουν ασύδοτα επί Κόμμουδου και δεν μπορούσαν να ανεχτούν την τίμια ζωή στην οποία ήθελε να τους επαναφέρει εκείνος. Έτσι, τον μίσησαν και στο μίσος προστέθηκε η περιφρόνηση, επειδή ήταν γέρος. Κατά συνέπεια, οδηγήθηκε στην καταστροφή ήδη από την αρχή της εξουσίας του.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε πως το μίσος δημιουργείται τόσο με τις καλές όσο και με τις κακές πράξεις. Οπότε, όπως είπα πιο πάνω, ένας ηγεμόνας που θέλει να διατηρήσει την εξουσία συχνά αναγκάζεται να είναι καλός. Όταν αυτό το σύνολο ( ο λαός, ο στρατός ή οι ισχυροί) που κρίνεις ότι το έχεις ανάγκη προκειμένου να διατηρηθείς στην εξουσία είναι διεφθαρμένο, σε συμφέρει να ακολουθείς τις επιθυμίες του και να το ικανοποιείς. Στην προκειμένη περίπτωση, οι καλές πράξεις δε σε ωφελούν. Ας έρθουμε όμως στον Αλέξανδρο. Ήταν πολύ καλός και στα δεκατέσσερα χρόνια που κράτησε την αυτοκρατορία. Παρ’όλα αυτά, τον θεωρούσαν μαλθακό και άνδρα που άφηνε να τον επηρεάζει η μητέρα του. Και για τον λόγο αυτό έγινε αντικείμενο περιφρόνησης, ο στρατός συνωμότησε εναντίον του και τον σκότωσε.

Αν μιλήσουμε τώρα για τις ιδιότητες του Κόμμοδου, του Σεπτίμιου Σεβήρου, του Αντωνίνου Καρακάλλα και του Μαξιμίνου, θα δείτε πως ήταν σκληρότατοι και υπερβολικά άρπαγες. Για να ικανοποιήσουν τους στρατιώτες, εφάρμοσαν κάθε δυνατή αδικία στον λαό. Και όλοι, εκτός από τον Σεβήρο, είχα θλιβερό τέλος. Ο Σεβήρος ήταν τόσο ικανός, ώστε κατάφερε να κρατήσει τους στρατιώτες με το μέρος του, ακόμα κι όταν ο λαός καταπιεζόταν πολύ από αυτόν. Έτσι μπόρεσε να κυβερνήσει πάντα με ασφάλεια, επειδή αυτές του οι ικανότητες τον έκαναν τόσο θαυμαστό στα μάτια του στρατού και του λαού, ώστε παρέμεναν κατά κάποιον τρόπο οι μεν σαστισμένοι και οι δε ικανοποιημένοι και γεμάτοι σεβασμό απέναντί του.

Και επειδή τα έργα του ήταν μεγάλα και αξιοθαύμαστα για έναν νέο ηγεμόνα, θέλω να αποδείξω εν συντομία πόσο καλά ήξερε να χρησιμοποιεί το προσωπείο της αλεπούς και του λιονταριού, τις φύσεις των οποίων όπως είπα πιο πάνω είναι αναγκασμένος ένας ηγεμόνας να μιμείται. Ο Σεβήρος, γνωρίζοντας τη νωθρότητα του αυτοκράτορα Ιουλιανού, έπεισε τον στρατό του, του οποίου ήταν στρατηγός στη Σλαβονία, πως όφειλε να πάει στη Ρώμη για να εκδικηθεί τον θάνατο του Περτίνακα, ο οποίος είχε δολοφονηθεί από πραιτοριανούς. Με αυτό το πρόσχημα, χωρίς να δείξει πως αποσκοπούσε να καταλάβει την εξουσία, ξεκίνησε με τον στρατό προς τη Ρώμη και βρέθηκε στην Ιταλία προτού μαθευτεί η αναχώρησή του. Μόλις έφτασε στη Ρώμη, η Σύγκλητος, έντρομη, τον ανακήρυξε αυτοκράτορα και σκότωσε τον Ιουλιανό. Έπειτα από αυτή την αρχή, ο Σεβήρος αν ήθελε να γίνει κύριος όλου του κράτους, έπρεπε να ξεπεράσει δύο εμπόδια: ένα στην Ασία, όπου ο Πεσκέννιος Νίγρος, αρχηγός των ασιατικών στρατευμάτων, είχε ανακηρυχτεί αυτοκράτορας και το άλλο στη Δύση, όπου βρισκόταν ο Σεπτίμιος Αλβίνος, ο οποίος απέβλεπε στο να γίνει αυτοκράτορας. Και επειδή έκρινε επικίνδυνο να δείξει πως είναι εχθρός και των δύο, αποφάσισε να επιτεθεί στον Νίγρο και να εξαπατήσει τον Αλβίνο. Στον τελευταίο έγραψε πως είχε ανακηρυχθεί αυτοκράτορας από τη Σύγκλητο και ότι ήθελε να μοιραστεί την εξουσία μαζί του. Του έστειλε τον τίτλο του Καίσαρα και με απόφαση της Συγκλήτου τον έκανε συναυτοκράτορα. Ο Αλβίνος τα θεώρησε όλα αυτά αληθινά. Όταν όμως νίκησε και σκότωσε τον Νίγρο και ηρέμησε την κατάσταση στην Ασία, ο Σεβήρος γύρισε στη Ρώμη και διαμαρτυρήθηκε στη Σύγκλητο πως ο Αλβίνος, μην αναγνωρίζοντας τα ευεργετήματα που είχε δεχτεί από τον ίδιο, προσπάθησε να τον δολοφονήσει με δόλο. Οπότε, ήταν αναγκασμένος να πάει και να τιμωρήσει την αχαριστία του.

Έτσι, πήγε και τον βρήκε στη Γαλλία και του αφαίρεσε την εξουσία και τη ζωή.

ΝΙΚΟΛΟ ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ, Ο ΗΓΕΜΟΝΑΣ

Δημιουργήθηκε συνθετικός ιστός που μιμείται τα νεύρα και ελέγχεται με φως

Ο συνθετικός νευρικός ιστός θα μπορούσε να «γεφυρώσει» το κατεστραμμένο τμήμα των πραγματικών νεύρων

Επιστήμονες στη Βρετανία δημιούργησαν για πρώτη φορά μαλακούς συνθετικούς ιστούς που περιέχουν γονίδια και πρωτεΐνες, ενεργοποιούνται μέσω του φωτός και μιμούνται τα νεύρα. Η δημιουργία συνθετικών νεύρων, έστω και σε απλή μορφή, αποτελεί ένα ορόσημο για το συνεχώς αναπτυσσόμενο πεδίο της βιοηλεκτρονικής.

Τέτοιοι ιστοί μελλοντικά μπορεί να συμπληρώσουν ή και να αντικαταστήσουν ζωντανούς νευρικούς ιστούς, σε περιπτώσεις π.χ. όπου λόγω τραυματισμού έχουν καταστραφεί τα νεύρα της σπονδυλικής στήλης. Ο συνθετικός νευρικός ιστός θα μπορούσε να «γεφυρώσει» το κατεστραμμένο τμήμα των πραγματικών νεύρων.

Προς το παρόν πάντως τα συνθετικά κύτταρα επικοινωνούν μόνο μεταξύ τους. Αυτό ακριβώς θα είναι το επόμενο βήμα για τους ερευνητές: να δημιουργήσουν τις κατάλληλες διεπαφές (interfaces) ανάμεσα στους ζωντανούς και στους συνθετικούς νευρικούς ιστούς, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για βιονικά εμφυτεύματα, που θα έχουν κλινικές εφαρμογές στις νευροεπιστήμες, στη νευρολογία, στη φαρμακολογία κ.α.

Έτσι, αυτοί οι ιστοί στο μέλλον μπορεί να εξελιχθούν σε βιοσυσκευές, που θα εισάγονται στο σώμα και θα επικοινωνούν με τους φυσικούς ιστούς του σώματος, κάτι που θα επέτρεπε διάφορες ιατρικές και φαρμακευτικές εφαρμογές.

Οι συνθετικοί ιστοί περιέχουν εκατοντάδες συνθετικά κύτταρα που μπορούν να ελεγχθούν με φως, επιτρέποντας στα κύτταρα να παράγουν πρωτεϊνες κατά παραγγελία και, επιπλέον, επικοινωνουν μεταξύ τους όπως οι κανονικοί νευρώνες. Κάθε συνθετικό κύτταρο περιέχει DNA ευαίσθητο στο φως, πράγμα που σημαίνει ότι η δημιουργία (έκφραση) πρωτεϊνών από το κύτταρο είναι ελεγχόμενη, δηλαδή μπορεί να ενεργοποιηθεί ή να απενεργοποιηθεί κατά βούληση.

Οι ερευνητές του Εργαστηρίου Ερευνών Χημείας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με επικεφαλής τον Μάικλ Μπουθ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Science Advances", χρησιμοποίησαν την τεχνική της τρισδιάστατης εκτύπωσης για να παράγουν τα μικροσκοπικά συνθετικά κύτταρα, που έχουν τη μορφή σταγόνας. Κάθε σταγόνα έχει όγκο 50 έως 100 τρισεκατομμυριοστά του λίτρου.

Η εξωτερική πορώδης μεμβράνη των συνθετικών κυττάρων αποτελείται από λιπίδια, ενώ το εσωτερικό τους περιλαμβάνει DNA (γονίδια), πρωτεΐνες και άλλα βιολογικά μόρια μέσα σε ένα υγρό. Κάθε κύτταρο είναι σε θέση να παράγει πάνω από δέκα πρωτεΐνες, όταν «χειραγωγηθεί» με φως. Όταν το φως σταματά, σταματά και η βιολογική δραστηριότητα.

Πάνω από 1.000 τέτοια συνθετικά κύτταρα μπορούν να συνδυασθούν για να δημιουργήσουν έναν μαλακό συνθετικό ιστό μήκους έως μισού χιλιοστού. Μια από τις παραγόμενες πρωτεΐνες (η alpha-HL) επιτρέπει στο ηλεκτρικό ρεύμα να περνά μέσα από τον συνθετικό ιστό, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των πραγματικών νευρώνων.

Μέχρι σήμερα οι συνθετικοί βιολόγοι δεν είχαν δημιουργήσει συστήματα, τα οποία να περιέχουν πολλαπλά κύτταρα που να επικοινωνούν μεταξύ τους, ούτε οι πρωτεΐνες στο εσωτερικό αυτών των κυττάρων ήταν δυνατό να ελέγχονται μέσω του φωτός. Όπως έδειξαν όμως τα νέα πειράματα, είναι πλέον δυνατό να μεταφέρονται μικρά πρωτεϊνικά μόρια ανάμεσα σε γειτονικά συνθετικά κύτταρα.

Έτσι, ο νέος και ευαίσθητος στο φως συνθετικός συνθετικός ιστός όχι μόνο αποτελεί ένα μέσο για να ελέγχεται η παραγωγή και η μεταφορά πρωτεϊνών, αλλά επίσης θα μπορούσε -με την κατάλληλη βελτίωση στο μέλλον- να μιμηθεί πολύ καλά την μετάδοση ηλεκτρικών σημάτων, όπως συμβαίνει μεταξύ των βιολογικών νευρικών κυττάρων (νευρώνων).

Για να γίνει όμως αυτό, προηγουμένως ο συνθετικός ιστός θα πρέπει να γίνει πιο πολύπλοκος και να μπορεί να παράγει περισσότερες πρωτεΐνες.

Όπως είπε ο Μπουθ, απώτερος στόχος είναι να βρεθεί «ένας τρόπος να ελεγχθεί ο ζωντανός ιστός. Τέτοιοι συνθετικοί ιστοί μπορεί να εξελιχθούν σε ένα βιοϋλικό, που θα μπορούσε να επισκευάσει βλάβες στο νευρικό σύστημα».

Μαλακοί βιολογικοί ιστοί μπορούν να δημιουργήσουν πιεζοηλεκτρισμό

Πιέστε έναν κρύσταλλο χαλαζία και θα δημιουργηθεί μια ηλεκτρική διαφορά δυναμικού. Αυτή η ηλεκτρομηχανική σύζευξη, γνωστή ως πιεζοηλεκτρισμός, αξιοποιείται σε πολλές εφαρμογές, από ωρολόγια χαλαζία και αναπτήρες τσιγάρων μέχρι ενισχυτές για κιθάρες. Το φαινόμενο εμφανίζεται σε κρυστάλλους και κεραμικά, αλλά επίσης και σε βιολογικά στερεά όπως τα οστά. Τώρα, ο Kenji Ikushima και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο Γεωργίας και Τεχνολογίας του Τόκιο έχουν τεκμηριώσει την πρώτη περίπτωση πιεζοηλεκτρισμού σε ενυδατωμένους ιστούς – ένα εύρημα που θα μπορούσε να έχει βιοϊατρικές εφαρμογές.

Ο πιεζοηλεκτρισμός απαιτεί τακτοποίηση των ηλεκτρικών διπόλων σε ένα υλικό, πράγμα το οποίο είναι ευκολότερο σε κρυστάλλους παρά σε υλικά χωρίς τάξη. Σε βιολογικά στερεά, όπως τα οστά, μπορεί να προκύψει από την ευθυγράμμιση μακρών πολικών πρωτεϊνών γνωστών ως κολλαγόνα. Ωστόσο, μέχρι τώρα, ήταν ασαφές αν κολλαγόνα σε ιστούς που είναι υγροί και μαλακοί θα μπορούσαν επίσης να παραγάγουν αυτό το φαινόμενο. Για να ελέγξει αυτή την δυνατότητα, η ομάδα στόχευσε κομμάτια από αχίλλειους τένοντες, τοιχώματα αορτής και καρδιακές βαλβίδες με διαμορφωμένα κύματα υπερήχων, τα οποία παρήγαγαν μηχανικές πιέσεις στα δείγματα. Σε ένα πιεζοηλεκτρικό υλικό, αυτή η πίεση θα προκαλέσει μια ηλεκτρική χρονικά μεταβαλλόμενη πόλωση, η οποία ακτινοβολεί ένα ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που μπορεί να εντοπιστεί από μια πολύ μικρή κεραία. Η ομάδα ανίχνευσε τέτοιο σήμα, αποκαλύπτοντας πιεζοηλεκτρισμό σε αυτούς τους μαλακούς ιστούς.

Η ομάδα μετέφρασε τις μετρήσεις της σε τομογραφικές εικόνες που δείχνουν την κατανομή του κολλαγόνου στους ιστούς. Οι εικόνες αυτές, λένε οι ερευνητές, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καινοτόμα διαγνωστικά εργαλεία. Σε επερχόμενη εργασία, τα μέλη της ομάδας σχεδιάζουν να διερευνήσουν αυτή την δυνατότητα μελετώντας αν η διάταξή τους μπορεί να αποκαλύψει είτε την αποδόμηση των μορίων του κολλαγόνου ή τις αλλαγές στην κατανομή τους που αναμένονται να συμβούν στην οστεοπόρωση ή την ίνωση – ασθένειες που επηρεάζουν την δομική συνοχή οστών και οργάνων, αντίστοιχα.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: Ἠθικὰ Νικομάχεια (1176a-1177a)

[VI] Εἰρημένων δὲ τῶν περὶ τὰς ἀρετάς τε καὶ φιλίας καὶ ἡδονάς, λοιπὸν περὶ εὐδαιμονίας τύπῳ διελθεῖν, ἐπειδὴ τέλος αὐτὴν τίθεμεν τῶν ἀνθρωπίνων. ἀναλαβοῦσι δὴ τὰ προειρημένα συντομώτερος ἂν εἴη ὁ λόγος. εἴπομεν δὴ ὅτι οὐκ ἔστιν ἕξις· καὶ γὰρ τῷ καθεύδοντι διὰ βίου ὑπάρχοι ἄν, φυτῶν ζῶντι βίον, καὶ τῷ δυστυχοῦντι τὰ μέγιστα. εἰ δὴ ταῦτα

[1176b] μὴ ἀρέσκει, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἐνέργειάν τινα θετέον, καθάπερ ἐν τοῖς πρότερον εἴρηται, τῶν δ᾽ ἐνεργειῶν αἳ μέν εἰσιν ἀναγκαῖαι καὶ δι᾽ ἕτερα αἱρεταὶ αἳ δὲ καθ᾽ αὑτάς, δῆλον ὅτι τὴν εὐδαιμονίαν τῶν καθ᾽ αὑτὰς αἱρετῶν τινὰ θετέον καὶ οὐ τῶν δι᾽ ἄλλο· οὐδενὸς γὰρ ἐνδεὴς ἡ εὐδαιμονία ἀλλ᾽ αὐτάρκης. καθ᾽ αὑτὰς δ᾽ εἰσὶν αἱρεταὶ ἀφ᾽ ὧν μηδὲν ἐπιζητεῖται παρὰ τὴν ἐνέργειαν. τοιαῦται δ᾽ εἶναι δοκοῦσιν αἱ κατ᾽ ἀρετὴν πράξεις· τὰ γὰρ καλὰ καὶ σπουδαῖα πράττειν τῶν δι᾽ αὑτὰ αἱρετῶν. καὶ τῶν παιδιῶν δὲ αἱ ἡδεῖαι· οὐ γὰρ δι᾽ ἕτερα αὐτὰς αἱροῦνται· βλάπτονται γὰρ ἀπ᾽ αὐτῶν μᾶλλον ἢ ὠφελοῦνται, ἀμελοῦντες τῶν σωμάτων καὶ τῆς κτήσεως. καταφεύγουσι δ᾽ ἐπὶ τὰς τοιαύτας διαγωγὰς τῶν εὐδαιμονιζομένων οἱ πολλοί, διὸ παρὰ τοῖς τυράννοις εὐδοκιμοῦσιν οἱ ἐν ταῖς τοιαύταις διαγωγαῖς εὐτράπελοι· ὧν γὰρ ἐφίενται, ἐν τούτοις παρέχουσι σφᾶς αὐτοὺς ἡδεῖς, δέονται δὲ τοιούτων. δοκεῖ μὲν οὖν εὐδαιμονικὰ ταῦτα εἶναι διὰ τὸ τοὺς ἐν δυναστείαις ἐν τούτοις ἀποσχολάζειν, οὐδὲν δ᾽ ἴσως σημεῖον οἱ τοιοῦτοί εἰσιν· οὐ γὰρ ἐν τῷ δυναστεύειν ἡ ἀρετὴ οὐδ᾽ ὁ νοῦς, ἀφ᾽ ὧν αἱ σπουδαῖαι ἐνέργειαι· οὐδ᾽ εἰ ἄγευστοι οὗτοι ὄντες ἡδονῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἐλευθερίου ἐπὶ τὰς σωματικὰς καταφεύγουσιν, διὰ τοῦτο ταύτας οἰητέον αἱρετωτέρας εἶναι· καὶ γὰρ οἱ παῖδες τὰ παρ᾽ αὑτοῖς τιμώμενα κράτιστα οἴονται εἶναι. εὔλογον δή, ὥσπερ παισὶ καὶ ἀνδράσιν ἕτερα φαίνεται τίμια, οὕτω καὶ φαύλοις καὶ ἐπιεικέσιν. καθάπερ οὖν πολλάκις εἴρηται, καὶ τίμια καὶ ἡδέα ἐστὶ τὰ τῷ σπουδαίῳ τοιαῦτα ὄντα· ἑκάστῳ δ᾽ ἡ κατὰ τὴν οἰκείαν ἕξιν αἱρετωτάτη ἐνέργεια, καὶ τῷ σπουδαίῳ δὴ ἡ κατὰ τὴν ἀρετήν. οὐκ ἐν παιδιᾷ ἄρα ἡ εὐδαιμονία· καὶ γὰρ ἄτοπον τὸ τέλος εἶναι παιδιάν, καὶ πραγματεύεσθαι καὶ κακοπαθεῖν τὸν βίον ἅπαντα τοῦ παίζειν χάριν. ἅπαντα γὰρ ὡς εἰπεῖν ἑτέρου ἕνεκα αἱρούμεθα πλὴν τῆς εὐδαιμονίας· τέλος γὰρ αὕτη. σπουδάζειν δὲ καὶ πονεῖν παιδιᾶς χάριν ἠλίθιον φαίνεται καὶ λίαν παιδικόν. παίζειν δ᾽ ὅπως σπουδάζῃ, κατ᾽ Ἀνάχαρσιν, ὀρθῶς ἔχειν δοκεῖ· ἀναπαύσει γὰρ ἔοικεν ἡ παιδιά, ἀδυνατοῦντες δὲ συνεχῶς πονεῖν ἀναπαύσεως δέονται. οὐ δὴ τέλος

[1177a] ἡ ἀνάπαυσις· γίνεται γὰρ ἕνεκα τῆς ἐνεργείας. δοκεῖ δ᾽ ὁ εὐδαίμων βίος κατ᾽ ἀρετὴν εἶναι· οὗτος δὲ μετὰ σπουδῆς, ἀλλ᾽ οὐκ ἐν παιδιᾷ. βελτίω τε λέγομεν τὰ σπουδαῖα τῶν γελοίων καὶ μετὰ παιδιᾶς, καὶ τοῦ βελτίονος ἀεὶ καὶ μορίου καὶ ἀνθρώπου σπουδαιοτέραν τὴν ἐνέργειαν· ἡ δὲ τοῦ βελτίονος κρείττων καὶ εὐδαιμονικωτέρα ἤδη. ἀπολαύσειέ τ᾽ ἂν τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ὁ τυχὼν καὶ ἀνδράποδον οὐχ ἧττον τοῦ ἀρίστου· εὐδαιμονίας δ᾽ οὐδεὶς ἀνδραπόδῳ μεταδίδωσιν, εἰ μὴ καὶ βίου. οὐ γὰρ ἐν ταῖς τοιαύταις διαγωγαῖς ἡ εὐδαιμονία, ἀλλ᾽ ἐν ταῖς κατ᾽ ἀρετὴν ἐνεργείαις, καθάπερ καὶ πρότερον εἴρηται.

***
[6] Τώρα που έχουμε πια μιλήσει για τις αρετές και για τις διάφορες μορφές φιλίας και ηδονής, αυτό που μας μένει είναι να πραγματευθούμε —σε γενικές γραμμές— το θέμα της ευδαιμονίας, μια και την ευδαιμονία τη θεωρούμε τελικό σκοπό όλων των ανθρώπινων πραγμάτων. Και, φυσικά, η έκθεσή μας θα γίνει συντομότερη, αν ανακεφαλαιώσουμε αυτά που έχουμε ήδη πει παλιότερα. Είπαμε λοιπόν ότι η ευδαιμονία δεν είναι έξη, γιατί, αν ήταν έξη, θα μπορούσε να υπάρχει και στον άνθρωπο που κοιμάται σε όλη του ζωή, ζώντας τη ζωή ενός φυτού· θα μπορούσε επίσης να υπάρχει και στον πολύ δυστυχισμένο άνθρωπο. Αν λοιπόν αυτού του είδους τα συμπεράσματα

[1176b] δεν γίνονται αποδεκτά, αλλά πρέπει μάλλον να ορίσουμε την ευδαιμονία, όπως το είπαμε και παραπάνω, ως ένα είδος ενέργειας, και αν άλλες από τις ενέργειες γίνονται υποχρεωτικά και επιλέγονται για χάρη κάποιων άλλων πραγμάτων, ενώ κάποιες άλλες επιλέγονται καθεαυτές, είναι φανερό ότι την ευδαιμονία πρέπει κανείς να την εντάξει σ᾽ αυτές που επιλέγονται καθεαυτές και όχι σ᾽ αυτές που επιλέγονται για χάρη κάποιου άλλου πράγματος· γιατί η ευδαιμονία δεν έχει ανάγκη από τίποτε άλλο: είναι αυτάρκης. Καθεαυτές επιλέγονται οι ενέργειες από τις οποίες δεν ζητάει κανείς τίποτε άλλο πέρα από την ίδια την ενέργεια. Τέτοιες θεωρούνται πως είναι οι σύμφωνες με την αρετή πράξεις· γιατί το να κάνει κανείς ωραίες και ενάρετες/σοβαρές πράξεις είναι από τα πράγματα που είναι άξια να επιλέγονται καθεαυτά. Τέτοιες θεωρούνται πως είναι και οι ψυχαγωγικές ασχολίες, που οι άνθρωποι τις επιλέγουν για ευχαρίστηση, αφού δεν τις επιλέγουν για χάρη κάποιων άλλων πραγμάτων — η αλήθεια είναι ότι πιο πολύ βλάπτονται από αυτές παρά ωφελούνται, δεδομένου ότι παραμελούν την υγεία τους και την περιουσία τους. Και όμως πολλοί από τους ανθρώπους που θεωρούνται ευδαίμονες προστρέχουν σ᾽ αυτού του είδους τις ευχάριστες διασκεδάσεις· αυτός είναι και ο λόγος που οι χωρατατζήδες, τα άτομα που έχουν ευστροφία σ᾽ αυτού του είδους τις διασκεδάσεις, έχουν μεγάλη υπόληψη στις αυλές των τυράννων· γιατί οι άνθρωποι αυτοί προσφέρουν ευχάριστο τον εαυτό τους σ᾽ αυτά ακριβώς που οι τύραννοι επιθυμούν, και έτσι οι τύραννοι χρειάζονται να έχουν δίπλα τους τέτοιους ανθρώπους. Έτσι όμως δημιουργείται η εντύπωση ότι οι διασκεδάσεις αυτές αποτελούν συστατικά στοιχεία της ευδαιμονίας, αφού οι άνθρωποι της δύναμης και της εξουσίας ξοδεύουν σ᾽ αυτές τον ελεύθερο χρόνο τους — μόνο που αυτού του είδους οι άνθρωποι δεν αποτελούν, μάλλον, κανενός είδους απόδειξη· γιατί η αρετή και ο νους, τα δύο πράγματα στα οποία έχουν την αρχή τους οι σημαντικές και αξιόλογες ενέργειες, δεν εδρεύουν σ᾽ αυτούς που ασκούν την εξουσία· αν οι άνθρωποι αυτοί, μη έχοντας ποτέ γευθεί την αληθινή ηδονή, αυτήν που ταιριάζει στους ελεύθερους ανθρώπους, καταφεύγουν στις σωματικές ηδονές, δεν είναι αυτός λόγος οι ηδονές αυτές να θεωρηθούν πιο άξιες για επιλογή και προτίμηση — εδώ και τα παιδιά τα πράγματα που έχουν στον χώρο τους κάποια αξία, νομίζουν πως είναι τα καλύτερα! Όπως λοιπόν είναι άλλα τα πράγματα που έχουν αξία για τα παιδιά και άλλα αυτά που έχουν αξία για τους ώριμους άντρες, είναι λογικό άλλα πράγματα να έχουν αξία για τους κατώτερης ποιότητας ανθρώπους και άλλα για τους σημαντικούς και αξιόλογους ανθρώπους. Όπως λοιπόν το έχουμε ήδη πει πολλές φορές, πολύτιμα και ευχάριστα πράγματα είναι αυτά που είναι τέτοια για τον σημαντικό και αξιόλογο άνθρωπο· για το κάθε επιμέρους, πάντως, άτομο η κατεξοχήν επιθυμητή ενέργεια είναι αυτή που προσιδιάζει στη δική του έξη, και για τον σημαντικό, άρα, και αξιόλογο άνθρωπο η κατεξοχήν επιθυμητή ενέργεια είναι η σύμφωνη με την αρετή. Η ευδαιμονία λοιπόν δεν βρίσκεται στις ψυχαγωγικές ασχολίες και στις διασκεδάσεις· θα ήταν, πράγματι, αδιανόητο η ψυχαγωγία και η διασκέδαση να είναι ο τελικός στόχος του ανθρώπου, και ακόμη ο άνθρωπος να μπαίνει σε κόπους και να κακοπαθαίνει μια ολόκληρη ζωή για χάρη της διασκέδασής του. Γιατί —για να το πούμε έτσι— τα πάντα τα προτιμούμε και τα επιλέγουμε για χάρη κάποιου άλλου πράγματος, εκτός από την ευδαιμονία· γιατί αυτή είναι τελικός στόχος. Να αγωνίζεται όμως κανείς και να υποβάλλεται σε κόπους για χάρη της διασκέδασης είναι ανοησία, κάτι το εντελώς παιδαριώδες. Αντίθετα, θεωρείται σωστό «να διασκεδάζει κανείς για να μπορεί ύστερα να επιδίδεται με σοβαρότητα στα έργα του», όπως το είπε ο Ανάχαρσης· γιατί η διασκέδαση είναι ένα είδος ανάπαυσης, και καθώς οι άνθρωποι δεν μπορούν να υποβάλλονται ασταμάτητα σε κόπους, έχουν ανάγκη από ανάπαυση. Η ανάπαυση

[1177a] λοιπόν δεν είναι τέλος, αφού γίνεται για χάρη της ενέργειας.

Κατά την κοινή αντίληψη ευδαίμων βίος είναι ο σύμφωνος με την αρετή βίος, αυτός όμως είναι ο βίος που συνοδεύεται από κόπο και σοβαρές ενασχολήσεις και όχι ο βίος των διασκεδάσεων. Λέμε, επίσης, ότι τα σοβαρά πράγματα είναι καλύτερα από τα πράγματα που προκαλούν γέλιο και σχετίζονται με τη διασκέδαση· λέμε επίσης ότι η ενέργεια του καλύτερου μέρους της ψυχής του ανθρώπου ή η ενέργεια του καλύτερου ανθρώπου είναι πάντοτε πιο σημαντική και πιο σοβαρή — και η ενέργεια του καλύτερου είναι ανώτερη και έχει ήδη μεγαλύτερη σχέση με την ευδαιμονία. Τις σωματικές, επίσης, ηδονές μπορεί να τις απολαύσει και το πρώτο τυχαίο πρόσωπο —ακόμη και ένας δούλος— όχι λιγότερο από τον καλύτερο και τον πιο αξιόλογο άνθρωπο· μέρος όμως από την ευδαιμονία του κανείς δεν μπορεί να μεταδώσει σ᾽ έναν δούλο, εκτός και αν του δώσει τη δυνατότητα μιας αυτόνομης ζωής. Γιατί η ευδαιμονία δεν βρίσκεται σ᾽ αυτού του είδους τις ψυχαγωγικές ενασχολήσεις και στις διασκεδάσεις, αλλά στις σύμφωνες με την αρετή ενέργειες — όπως το έχουμε ήδη πει πιο πάνω.

Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2019

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - Ἄλκηστις (935-961)

935 ΑΔ. φίλοι, γυναικὸς δαίμον᾽ εὐτυχέστερον
τοὐμοῦ νομίζω, καίπερ οὐ δοκοῦνθ᾽ ὅμως·
τῆς μὲν γὰρ οὐδὲν ἄλγος ἅψεταί ποτε,
πολλῶν δὲ μόχθων εὐκλεὴς ἐπαύσατο.
ἐγὼ δ᾽, ὃν οὐ χρῆν ζῆν, παρεὶς τὸ μόρσιμον
940 λυπρὸν διάξω βίοτον· ἄρτι μανθάνω.
πῶς γὰρ δόμων τῶνδ᾽ εἰσόδους ἀνέξομαι;
τίν᾽ ἂν προσειπών, τοῦ δὲ προσρηθεὶς ὕπο,
τερπνῆς τύχοιμ᾽ ἂν ἐξόδου; ποῖ τρέψομαι;
ἡ μὲν γὰρ ἔνδον ἐξελᾷ μ᾽ ἐρημία,
945 γυναικὸς εὐνὰς εὖτ᾽ ἂν εἰσίδω κενὰς
θρόνους τ᾽ ἐν οἷσιν ἷζε, καὶ κατὰ στέγας
αὐχμηρὸν οὖδας, τέκνα δ᾽ ἀμφὶ γούνασι
πίπτοντα κλαίῃ μητέρ᾽, οἳ δὲ δεσπότιν
στένωσιν οἵαν ἐκ δόμων ἀπώλεσαν.
950 τὰ μὲν κατ᾽ οἴκους τοιάδ᾽· ἔξωθεν δέ με
γάμοι τ᾽ ἐλῶσι Θεσσαλῶν καὶ ξύλλογοι
γυναικοπληθεῖς· οὐ γὰρ ἐξανέξομαι
λεύσσων δάμαρτος τῆς ἐμῆς ὁμήλικας.
ἐρεῖ δέ μ᾽ ὅστις ἐχθρὸς ὢν κυρεῖ τάδε·
955 Ἰδοῦ τὸν αἰσχρῶς ζῶνθ᾽, ὃς οὐκ ἔτλη θανεῖν,
ἀλλ᾽ ἣν ἔγημεν ἀντιδοὺς ἀψυχίᾳ
πέφευγεν Ἅιδην· εἶτ᾽ ἀνὴρ εἶναι δοκεῖ;
στυγεῖ δὲ τοὺς τεκόντας, αὐτὸς οὐ θέλων
θανεῖν. τοιάνδε πρὸς κακοῖσι κληδόνα
960 ἕξω. τί μοι ζῆν δῆτα κέρδιον, φίλοι,
κακῶς κλύοντι καὶ κακῶς πεπραγότι;

***
ΑΔΜ. Φίλοι μου, η τύχη της γυναίκας μου είναι
καλύτερη, νομίζω, απ᾽ τη δική μου,
κι ας φαίνεται το αντίθετο· κανείς πια
δε θα την γγίξει πόνος, κι από χίλια
βάσανα έχει γλιτώσει, δοξασμένη.
Εγώ, που να πεθάνω ηταν γραμμένο,
ξεπέρασα τη μοίρα, και θα ζήσω
940 πικρή ζωή· τώρα το νιώθω. Αλήθεια,
με τί καρδιά να μπω μέσα στο σπίτι;
Ποιός θα μου πει, σε ποιόν θα πω ένα χαίρε,
που ευχάριστα να μπαίνω; Πού θα πάω;
Το σπίτι κι η ερημιά του θα με διώχνουν,
όταν άδεια θα βλέπω τα θρονιά
που καθόταν, το στρώμα που κοιμόταν,
το πάτωμα ασυγύριστο, να κλαίνε
τη μάνα τα παιδιά πεσμένα εμπρός μου,
και την καλή κυρά τους οι υπηρέτες.
950 Αυτά στο σπίτι· απέξω, θα με διώχνουν
οι γάμοι και οι χαρές των Θεσσαλών
κι οι συντροφιές που θα ᾽ναι και γυναίκες·
γιατί η καρδιά μου δε θα το βαστάει
τις συνομήλικές της ν᾽ αντικρίζω.
Κι αν με μισεί κανείς, αυτά θα λέει:
«Νά τος αυτός που ζει μες στην ντροπή,
που δεν είχε το θάρρος να πεθάνει,
που ξέφυγε τον Άδη, την καλή του
για αντάλλαγμα, ο δειλός, προσφέρνοντάς του.
Άντρας λογιέται αυτός; Κι ενώ είχε ο ίδιος
λιγοψυχήσει, μισεί τους γονιούς του.»
Κοντά στη συμφορά, και τέτοια λόγια!
960 Τί μ᾽ ωφελεί η ζωή, καλοί μου φίλοι,
μες στην καταλαλιά και μες στον πόνο;
Αποτραβιέται παράμερα και σκεπάζει το πρόσωπό του με το ιμάτιό του.

Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας: ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ - ΠΕΙΡΑΤΕΣ

ΠΕΙΡΑΤΕΣ
(δελφίνια)
 
Η ιστορία του Διόνυσου περιλαμβάνει πορείες και ταξίδια, για να διαδώσει τη λατρεία του, και τιμωρίες μέσα σε παραλογισμό για όσους την αρνούνταν Προιτίδες, Μελάμποδας, Λυκούργος, γυναίκες της Θήβας…
 
Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο (3.38), όταν ο Διόνυσος θέλησε να πάει στη Νάξο από την Ικαρία, για να μυήσει τους κατοίκους στη λατρεία του, μίσθωσε Τυρρηνούς πειρατές για να τον μεταφέρουν στο νησί. Εκείνοι δέχθηκαν, με απώτερο και κρυφό σκοπό να τον πουλήσουν σκλάβο στην Ασία. Όταν το κατάλαβε ο Διόνυσος, μετέβαλε τα κουπιά τους σε φίδια, γέμισε το πλοίο με κισσό, το ακινητοποίησε μέσα σε γιρλάντες και έκανε να αντηχήσουν αόρατοι αυλοί. Οι πειρατές τρελάθηκαν και έπεσαν στη θάλασσα, όπου μεταμορφώθηκαν σε δελφίνια. Μετανοημένοι για το ατόπημά τους παραστέκουν τους ναυτικούς στα ταξίδια και τα ναυάγιά τους -ευεργετούμε τους ανθρώπους, γιατί και εμείς από άνθρωποι γίναμε ψάρια (Λουκ., Ενάλιοι Διάλογοι 8).
 
Ο Οβίδιος τοποθετεί το επεισόδιο στη Χίο, ενώ στον ομηρικό ύμνο στον Διόνυσο ο τόπος μένει άδηλος. Το επεισόδιο εδώ περιγράφεται διαφορετικά και με τρόπο που θυμίζει τον Διόνυσο στις Βάκχες του Ευριπίδη, κυρίως στο σημείο όπου προσπαθούν να τον αιχμαλωτίσουν αλλά αυτός λύνεται ή στο σημείο όπου ο Πενθέας και η Αγαύη τον βλέπουν σαν ζώο, ταύρο ή λιοντάρι. Ο Διόνυσος βρίσκεται σε μιαν ακρογιαλιά, όμορφος έφηβος με μαύρα μάτια και ωραία μαλλιά, γυμνασμένο σώμα και ωραία ρούχα. Τυρρηνοί πειρατές τον πήραν για γιο βασιλιά και προσπάθησαν να τον αιχμαλωτίσουν, μα τα δεσμά έπεφταν. Χωρίς καμιά προσπάθεια, ήρεμος και χαμογελαστός, ο Διόνυσος παρέμενε ελεύθερος. Ο μόνος που υποψιάστηκε τη θεϊκή ταυτότητα του νέου ήταν ο τιμονιέρης που παρακινούσε τους άλλους να φύγουν, όμως ο καπετάνιος περιφρόνησε τα λόγια του και του ζήτησε να ανοιχτούν στη θάλασσα. Τότε άρχισαν τα θαύματα: κρασί έτρεχε στο πλοίο και διάχυτη ήταν η οσμή αμβροσίας που ανέβαινε στον ουρανό· στην κορυφή του καταρτιού φύτρωσε κληματαριά γεμάτη με βαριά τσαμπιά σταφύλια και κισσός το περιτύλιξε σαν να ήταν φίδι· στεφάνια στόλισαν τους αρμούς του καραβιού. Οι πειρατές έντρομοι ζητούσαν από τον τιμονιέρη να πιάσει στεριά για να αφήσουν τον θεό, όμως αυτός μεταμορφώθηκε σε λιοντάρι και στη μέση του καραβιού έφτιαξε μιαν αρκούδα. Κι όταν το λιοντάρι όρμησε στους πειρατές, αυτοί πήδησαν στη θάλασσα και έγιναν δελφίνια. Μόνο τον τιμονιέρη έσωσε ο θεός.
 
Ο αστερισμός του Δελφίνος θεωρείται από άλλους ότι είναι το δελφίνι που έσωσε τον Αρίονα και το οποίο τιμήθηκε με καταστερισμό ή το δελφίνι που βρήκε την Αμφιτρίτη και την πήγε στον Ποσειδώνα.