Παρασκευή 7 Ιουνίου 2019

Νοόσφαιρα: Η Αχανής Άϋλη Φυλακή του Ηomo Sapiens

Σκηνές, ειδήσεις,  παρατηρήσεις, ανακαλύψεις, αναφορές, παραπομπές, σχετικά με το Γήινο Εκτροφείο Παραγωγής Πόνου
 
«Τίποτα δεν είναι πιο τρομακτικό από την πραγματικότητα – όταν αποφασίσεις να την κοιτάξεις κατάματα» -geo pi
 
«Ο Διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες» -παροιμία
 
«Αρχή Σοφίας φόβος Θεού» -Σοφία Σολομώντος
 
Εισ-αγωγή
«Καθώς αποσυντίθενται χημικά μέσα στο μυαλό μου, τα μυστήρια της ζωής παράγουν πτωμαΐνες νωθρότητας, σύγχυσης, αδράνειας. Πρέπει να ξεπεράσω τα επιφαινόμενα. Τι με νοιάζει – εμένα προσωπικά – αν τα έργα μου διαβαστούν από ένα μπουλούκι ημι-αυτοματοποιημένων πιθήκων που προσποιούνται τους ημίθεους αλλά είναι ανάξιοι της Αλήθειας και ίσως από λίγα μέλη της υπό εξαφάνιση φυλής των ευφυών ανθρώπων (όχι ότι γνωρίζω και πολλούς)…» -Στανισλάς Ίγκνασυ Βίτκιεβιτς, «Αδηφαγία»
 
Μόνον η φρίκη
«Ψέμα είναι του Κόσμου η όψη
υψωμένη μπροστά από τάφους
και πύρινα βάραθρα…
Τίποτα δεν είναι αληθινό, μόνον η φρίκη» -Τόμας Μπέντοουζ
 
Οι τρεις μεγαλύτερες επιτυχίες του Θεού:


Η πρώτη – μεγάλη – επιτυχία του Θεού, είναι ότι έπεισε τους πιστούς για την καλοσύνη του.

Η δεύτερη – μεγαλύτερη – επιτυχία του Θεού, είναι ότι ενοχοποίησε τα δημιουργήματά του για το χάλι της Δημιουργίας του.

Η τρίτη – μέγιστη – επιτυχία του Θεού, είναι ότι έπεισε τους άπιστους για την ανυπαρξία του.
 
Δεν θα πάμε στην Κόλαση, είμαστε ήδη μέσα!

Κόλαση είναι το αλληλοφάγο γεωσύστημα, το «όλα και όλοι εναντίον όλων». Κόλαση είναι οι φυσικές καταστροφές και οι επιδημίες, ο μεγάλος σεισμός της Λισσαβώνας κι ο Μαύρος Θάνατος που ρήμαξε την Ευρώπη. Κόλαση είναι η Δύση και η Ανατολή, ο Βορράς κι ο Νότος. Κόλαση είναι οι πόλεμοι και όλες οι αφηνιασμένες στρατιές του Διαβόλου, οι Ούννοι, οι Βίκινγκ, οι Μογγόλοι, οι Αζτέκοι. Κόλαση είναι οι θρησκείες, η Ιερά Εξέταση και η Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου, οι Σταυροφόροι και οι Τζιχαντιστές. Κόλαση είναι οι ιδεολογίες, τα Άουσβιτς και τα Νταχάου, τα Γκούλαγκ και η Σιβηρία. Κόλαση είναι το δουλεμπόριο, οι ευνούχοι, οι ανθρωποθυσίες, τα βασανιστήρια. Κόλαση είναι ο γάμος κι οι οικογένειες. Κόλαση είναι η μοναξιά. Κόλαση είναι και οι άλλοι…
 
ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΚΟΛΑΣΗ!
 
Όταν η Ανθρωπική Αρχή υποδεικνύει την ύπαρξη Απάνθρωπου Δράστη
 
Η ζωή πάνω στη Γη είναι αποτέλεσμα ιδανικών συγκυριών, τόσο στον μικρόκοσμο όσο και στον μεγάκοσμο. Τα αστέρια, σαν θερμοπυρηνικοί αντιδραστήρες, ανατροφοδοτούνται από τη δύναμη της βαρύτητάς τους, και καίνε το αρχέγονο υδρογόνο μετατρέποντάς το σε μια τέφρα βαρύτερων στοιχείων. Στη συνέχεια αυτό, γίνεται η πρώτη ύλη για τους πλανήτες γύρω από μια νέα γενεά άστρων (ήλιων). Αυτή η τέφρα, είναι ένα βιοχημικό εργαστήριο από το οποίο ξεπήδησε η ζωή σε έναν πλανήτη πριν 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
 
Το Σύμπαν θα μπορούσε να το πετύχει αυτό μόνον επειδή οι θεμελιώδεις δυνάμεις που ενορχηστρώνουν τη δημιουργία είναι συντονισμένες με απόλυτη ακρίβεια. Εάν αυτές οι τέσσερις δυνάμεις (ηλεκτρομαγνητική, βαρυτική, ασθενής και ισχυρή πυρηνική) ήταν διαφορετικές ακόμη και σε ελάχιστο βαθμό, τα αστέρια ή θα έκαιγαν τα καύσιμα τους πάρα πολύ γρήγορα, ή δεν θα είχαν αναφλεγεί καθόλου, ή θα αποτύγχαναν να φτιάξουν τον άνθρακα και τα βαρύτερα στοιχεία από τα οποία εξαρτάται η ζωή, ή θα κατέρρεαν από το βάρος τους αντί να εκραγούν. Αν λοιπόν κάτι δεν είχε ρυθμιστεί στην εντέλεια, θα αποτύγχαναν τα άστρα να διασκορπίσουν το νερό και τις χημικές ουσίες τις απαραίτητες για τη ζωή σε όλο τον Γαλαξία μας.
 
Αυτή η αινιγματική κοσμική ακρίβεια, έκανε τον Βρετανό αστροφυσικό Φρεντ Χόυλ να προτείνει ότι ο Κόσμος μοιάζει με «ελεγχόμενη εργασία». Αυτό, προέτρεψε στη συνέχεια τον φυσικό Φρήμαν Ντάισον να πει: «Από κάποια άποψη, φαίνεται ο κόσμος σαν να περίμενε την έλευση μας». Ενώ ο Λέοναρντ Σάσκιντ αναφέρει ότι: «Είναι κάτι περισσότερο από ταπεινή τύχη ότι το Σύμπαν είναι τόσο προσαρμοσμένο στα ανθρώπινα όντα, και αναρωτιέται: μπορεί η Επιστήμη να εξηγήσει το εξαιρετικό γεγονός, ότι το Σύμπαν εμφανίζεται να είναι τόσο άγνωστο, τόσο ανεξήγητο, τόσο θαυμάσιο και τόσο καλά σχεδιασμένο για την ύπαρξή μας;». Οι κοσμολόγοι λένε αυτό το απίστευτα καλοκουρδισμένο Σύμπαν, «Ανθρωπική Αρχή». Οι πιστοί το λένε «το χέρι του Θεού».
 
Οι Αμερικανοί επιστήμονες Πήτερ Γουάρντ, καθηγητής Γεωλογίας, και Ντόναλντ Μπράουνλη, καθηγητής Παλαιοντολογίας (Πανεπιστήμιο Ουάσιγκτον, Σηάτλ), στο βιβλίο τους «Rare Earth», αναφέρουν μια σειρά «συμπτώσεων» που αναλαμβάνουν τη δημιουργία της ζωής στη Γη: «Κατ’ αρχάς, για να αναπτυχθεί η ζωή χρειάζεται ένα σταθερό αστέρι για λίκνο, ένα αστέρι σαν τον Ήλιο, ικανό να παράγει σταθερά αρκετή ποσότητα ενέργειας για δισεκατομμύρια χρόνια. Τα ζώα, τα είδη των ζώων όπως τα γνωρίζουμε, έχουν ανάγκη από οξυγόνο. Και χρειάστηκαν περίπου δύο δισεκατομμύρια χρόνια για να αναπτυχθεί τόσο οξυγόνο όσο χρειάζονταν όλα τα ζώα πάνω στη γη. Αν η παραγόμενη ενέργεια από τον Ήλιο δεν ήταν σταθερή, αν υπήρχαν ξαφνικές μεταβολές, σε όλη αυτήν τη μακροχρόνια διαδικασία, θα ήταν κι ελάχιστες οι πιθανότητες να αναπτυχθεί ζωή πάνω στον πλανήτη μας».
 
Εξαιρετικά μεγάλη σημασία έχει επίσης το μέγεθος του Ήλιου. Αν ήταν μεγαλύτερος κατά 30% θα είχε αυτοαναφλεγεί μέσα σε τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια, χρονικό διάστημα εξαιρετικά μικρό για να επιτρέψει σε έξυπνες μορφές ζωής να εξελιχθούν. Αν πάλι ήταν μικρότερος (και υπολογίζεται ότι το 95% των αστεριών είναι μικρότερα από τον Ήλιο) θα υπήρχαν, άλλου είδους προβλήματα. Για να υπάρξει όμως ζωή, θα πρέπει να συμπέσουν πολλές ακόμη αστρονομικές ευνοϊκές συγκυρίες. Μια από αυτές, είναι και η παρουσία ενός γιγαντιαίου πλανήτη όπως ο Δίας σε απόσταση, ούτε πολύ κοντινή ούτε πολύ μακρινή, ο οποίος θα μπορεί να δρα ως «βαρυτική ασπίδα» ενάντια στις επιθέσεις κομητών και αστεροειδών. Ο Δίας και το βαρυτικό του πεδίο, έχουν επανειλημμένως προστατεύσει τη Γη από τέτοιου είδους βομβαρδισμούς.
 
Εξ ίσου σημαντική είναι και η παρουσία της Σελήνης. Το μέγεθος της είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που θα περίμενε κανείς για έναν δορυφόρο του δικού μας πλανήτη. Όμως βοηθά να σταθεροποιείται η κλίση του άξονα της γης κοντά στις 23 μοίρες (στον βαθμό που βρίσκεται σήμερα). Χάρη σε αυτήν τη σταθερή κλίση, διατηρείται σταθερή η θερμοκρασία, στην επιφάνεια της Γης: άλλη μια βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ζωής. Όμως ακόμη και αυτή η δημιουργία της Σελήνης, φαίνεται να έγινε ακριβώς τη στιγμή εκείνη και με τον τρόπο εκείνο που θα δημιουργούσε την κατάσταση που απολαμβάνουμε εμείς σήμερα.
 
Οι συμπτώσεις όμως δεν σταματούν εδώ. Ακόμη και η θέση του ηλιακού μας συστήματος στον Γαλαξία (ούτε πολύ κοντά στις άκρες που τα αστέρια δεν έχουν αρκετά μέταλλα για να μπορέσουν να δημιουργήσουν πλανήτες, ούτε πολύ κοντά στο κέντρο όπου η ακτινοβολία θα μας σκότωνε όλους) είναι μια ακόμη σύμπτωση που μας επιτρέπει να ζούμε.
 
Εδώ να επισημάνουμε και κάποια άλλα παράδοξα που απορρίπτουν πιθανότατα το σενάριο της αυθόρμητης και τυχαίας δημιουργίας. Έστω ότι δεχόμαστε πως οι πρώτοι γήινοι μικροοργανισμοί δημιουργήθηκαν από τις τυχαίες συνενώσεις των απαραίτητων συστατικών που υπήρχαν ήδη στη Φύση. Η βασική απορία που προκύπτει είναι πώς έγινε το πρώτο και τεράστιο άλμα από το άβιο στο έμβιο, η μετατροπή της αδρανούς ύλης σε ενεργές οντότητες ικανές να ψάχνουν και να βρίσκουν πηγές ενέργειας – «τροφή» – και να αναπαράγουν τον εαυτό τους.
 
Η δεύτερη απορία είναι γιατί η ζωή δεν παρέμεινε για πάντα σε εκείνο το πρωταρχικό επίπεδο των μικροοργανισμών, αλλά άρχισε να εξελίσσεται προς μια τεράστια ποικιλία από ολοένα και πιο σύνθετους και μεγαλύτερους οργανισμούς, όπως ο τεράστιος αργεντινόσαυρος και η κολοσσιαία γαλάζια φάλαινα, το μεγαλύτερο έμβιο ον που έζησε πάνω στη Γη, με αποκορύφωμα ένα ον με υψηλό βαθμό αυτοσυνείδησης, τον άνθρωπο. Η ιστορία της εξέλιξης αποδεικνύει σαφέστατα ότι υπήρχε κάποιο είδος λογισμικού μέσα στη Φύση, η εκτύλιξη του οποίου πυροδοτήθηκε με τη δημιουργία των πρώτων βακτηρίων.
 
Ένα άλλο επίσης σημαντικό θέμα που τίθεται είναι αισθητικής φύσεως. Όλα τα έμβια όντα διαθέτουν μια θαυμαστή γεωμετρία, μια συμμετρία εκατέρωθεν του κάθετου κεντρικού τους άξονα. Η κινητήρια θεωρία των τυχαίων μεταλλάξεων και της φυσικής επιλογής έρχεται μάλλον σε αντίθεση με το συχνά καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Γιατί όλες αυτές οι επεμβάσεις του τυχαίου δεν έδωσαν τα ανάλογα ασύμμετρα και δύσμορφα αποτελέσματα, αλλά στην πλειοψηφία τους καλαίσθητα όντα – και σε κάθε περίπτωση απολύτως συμμετρικά, κάτι σαν μια επίδειξη ικανοτήτων κάποιου υπερβατικού Καλλιτέχνη. Έχουν οι «τυχαίες μεταλλάξεις» και η «εξέλιξη» αισθητικές ευαισθησίες;

Από τον αυστραλοπίθηκο στον homo sapiens στο τετράγωνο
 
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι πριν 2,5 εκατομμύρια χρόνια εμφανίστηκε στην Αφρική ένα διαφορετικό είδος πιθήκου, ο αυστραλοπίθηκος, από τον οποίο έμελε να ξεπηδήσουν αργότερα όλα τα είδη του homo. Το ιδιαίτερο και παράξενο γνώρισμα αυτού του είδους ήταν ότι ο εγκέφαλός του εξελισσόταν επί 2 εκατομμύρια χρόνια, χωρίς όμως αυτό να έχει κάποιο πρακτικό αντίκτυπο στην καθημερινότητά του, δεδομένου ότι τα εργαλεία που βρέθηκαν, για ολόκληρη αυτή τη χρονική περίοδο, είναι υποτυπώδη και παρόμοια. Πριν από 150.000 χρόνια έγινε το πρώτο μεγάλο άλμα που θα οδηγούσε στον σημερινό άνθρωπο, και πάλι στην Αφρική, η εμφάνιση του homo sapiens – που αργότερα θα γινόταν homo sapiens sapiens.
 
Κι αυτός επί 80.000 χρόνια δεν έδειξε να έχει και μεγάλη πρόοδο μέχρι που, 70.000 χρόνια πριν, έγινε ξαφνικά το δεύτερο εξελικτικό άλμα, η Γνωσιακή Επανάσταση, ένα είδος Μπιγκ Μπανγκ στον εγκέφαλο, κι έτσι ο «έμφρων άνθρωπος» ανέπτυξε μια ιδιαίτερα εύπλαστη κι εκφραστική γλώσσα, πλούσια φαντασία, και κάποιες άλλες καινοτομίες (διομαδική συνεργασία) με αποτέλεσμα, μέσα σε 40.000 χρόνια, όλα τα άλλα είδη homo να οδηγηθούν στην εξαφάνιση και ο sapiens να μείνει το μοναδικό κυρίαρχο. 12.000 χιλιάδες χρόνια πριν σημειώθηκε η Αγροτική Επανάσταση, 300 χρόνια πριν η Βιομηχανική Επανάσταση, 50 χρόνια πριν η Ηλεκτρονική Επανάσταση, και μπήκαμε πλέον στην εποχή της Βιοτεχνολογικής-Ρομποτικής Επανάστασης (επεμβάσεις στο DNA, συνδυασμός βιολογίας και τεχνολογίας – cyborgs, κλπ.).
 
Είναι πραγματικά απίστευτη αυτή η επιταχυνόμενη γεωμετρική πρόοδος στη συσσώρευση γνώσεων του ανθρώπου, ειδικά τους τελευταίους τρεις αιώνες. (Ωστόσο, εδώ να επισημάνουμε την υπερεκτιμημένη σύνδεση της ευφυίας και του εγκεφάλου, τη στιγμή που υπάρχουν μικροοργανισμοί – ιοί – ή στοιχειώδεις οργανισμοί – παράσιτα, μέδουσες – οι οποίοι εκτελούν πολύπλοκες ενέργειες χωρίς να διαθέτουν όχι μόνον εγκέφαλο ή νευρικό σύστημα, αλλά ούτε καν DNA!).
 
Ένα άλλο παράδοξο φαινόμενο είναι η απίστευτη κινητικότητα του homo και του homo sapiens ειδικότερα. Όλα τα θηλαστικά έχουν την περιέργεια και την κινητικότητα έμφυτες μέσα τους, αλλά αυτό που συνέβη με τον άνθρωπο δεν έχει προηγούμενο. Ξεκινώντας από την Αφρική εξαπλώθηκε σε κάθε απομακρυσμένη γωνιά του πλανήτη, ακόμη και σε περιοχές με άκρως αντίξοες συνθήκες, από πυρακτωμένες ερήμους μέχρι πολικές περιοχές, ακόμη και σε μακρινά κι απομονωμένα νησιά (μέγιστο επιτεύγματα αποτελούν ο αποικισμός της Αυστραλίας, που έγινε πριν από 45.000 χρόνια, και ο αποικισμός των νησιών του Ειρηνικού – σχεδόν το 1/3 της συνολικής γήινης επιφάνειας – από τους Μαορί!).
 
Επίσης αξιοσημείωτο, εκτός από την υψηλή ευφυία του sapiens, είναι και η ιδιαίτερη φονικότητά του. «Η ανοχή δεν είναι χαρακτηριστικό των sapiens. Στη σύγχρονη εποχή μια μικρή διαφορά στο χρώμα του δέρματος, τη διάλεκτο ή τη θρησκεία έχει σταθεί αρκετή για να κάνει μια ομάδα sapiens να εξολοθρεύσει μια άλλη. Είναι, λοιπόν, πολύ πιθανόν όταν οι sapiens συναντήθηκαν με τους νεάντερταλ και τα άλλα είδη homo, το αποτέλεσμα να ήταν η πρώτη και σημαντικότερη εθνοκάθαρση στην Ιστορία», -Yuval Noah Harari, «Sapiens – Μια σύντομη Ιστορία του ανθρώπου».
 
Έχουν βρεθεί αρκετοί ομαδικοί τάφοι της παλαιολιθικής εποχής, σε διάφορα μέρη, με τους σκελετούς να φέρουν εμφανή τα σημάδια ενός βίαιου θανάτου, γεγονός που αποδεικνύει ότι υπήρχαν από τότε οι πολεμικές συγκρούσεις και οι μαζικές σφαγές. Σύμφωνα με σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου της Γρανάδας, το ποσοστό των ανθρώπινων θυμάτων από εσκεμμένες πράξεις βίας υπολογίζεται στο 2% του συνόλου των ετήσιων θανάτων, αριθμός που είναι έξι φορές μεγαλύτερος από τον μέσο όρο που απαντάται στα θηλαστικά!
 
Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι, ακόμη και σήμερα, οι κυρίαρχοι τρόποι ψυχαγωγίας του sapiens είναι σχετικά ήπιας και ειρηνικής μορφής ανταγωνισμοί και συγκρούσεις: ατομικά και ομαδικά αθλήματα στα οποία δοξάζεται και χαίρει εκτίμησης είτε ο ένας που ξεχωρίζει κερδίζοντας τους υπόλοιπους (αγωνίσματα στίβου, κ.ά), είτε η ομάδα που επιβάλλεται νικώντας την αντίπαλη (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κ.ά.) Ωστόσο, αρκετά από αυτά εμπεριέχουν ένα σημαντικό ποσοστό βίας: μποξ, πάλη, ράγκμπυ, αμερικανικό ποδόσφιαρο. Για να μην μιλήσουμε για τις άλλες παλιότερες μορφές «ψυχαγωγίας» του τύπου Κολοσσαίο, τις δημόσιες εκτελέσεις, κλπ.
 
Νοόσφαιρα, η αχανής άϋλη φυλακή του sapiens
 
«Μετά από την Αγροτική Επανάσταση οι ανθρώπινες κοινωνίες άρχισαν να γίνονται ολοένα μεγαλύτερες και πιο σύνθετες, ενώ οι φαντασιακές κατασκευές που συντηρούσαν την κοινωνική τάξη γίνονταν όλο και πιο πολύπλοκες. Μύθοι και πλάσματα της φαντασίας μάθαιναν στους ανθρώπους, σχεδόν από τη γέννησή τους, να σκέφτονται με συγκεκριμένους τρόπους, να συμπεριφέρονται σύμφωνα με συγκεκριμένα πρότυπα, να επιθυμούν συγκεκριμένα πράγματα, και να τηρούν συγκεκριμένους κανόνες. Δημιούργησαν έτσι τεχνητά ένστικτα που επέτρεψαν σε εκατομμύρια αγνώστους να συνεργάζονται αποτελεσματικά. Αυτό το δίκτυο τεχνητών ενστίκτων ονομάζεται “πολιτισμός”», -Yuval Noah Harari, «Sapiens – Μια σύντομη Ιστορία του ανθρώπου».
 
Το μεγάλο εξελικτικό άλμα και η επιτυχία του sapiens, όπως ήδη είδαμε, ήταν η επινόηση μιας εξαιρετικά αποτελεσματικής γλώσσας και κυρίως της φαντασίας. Αυτή οδήγησε στην εμφάνιση αυτού που ο Τεγιάρ ντε Σαρντέν περιγράφει πολύ πετυχημένα ως Νοόσφαιρα (το τρίτο και υψηλότερο στάδιο του Γεωσυστήματος – μετά από τη Γεώσφαιρα και τη Βιόσφαιρα) και περιλαμβάνει όλα τα άυλα δημιουργήματα του ανθρώπου, τα προϊόντα της σκέψης του).
 
Η φαντασία βοήθησε από τη μια στη δημιουργία της Επιστήμης (συνδυαστική ανάπτυξη παρατήρησης και συλλογιστικής – «γιατί αυτό είναι/λειτουργεί έτσι και όχι αλλιώς», «τι θα συμβεί αν συνδυάσω αυτό με εκείνο ή με το άλλο», «αυτό θα με βοηθήσει να κάνω εκείνο», κλπ.), αλλά και στην δημιουργία ενός ολόκληρου φανταστικού κόσμου:
 
α) Μεταφυσικές-θρησκευτικές έννοιες και πεποιθήσεις (διάφοροι θεοί και δαίμονες, φαντάσματα και πνεύματα νεκρών, ξωτικά και νεράιδες, Μοναδικοί Θεοί, μεταθανάτιοι κόσμοι ανταμοιβής και τιμωρίας, θρησκευτικο-ηθικοί κώδικες συμπεριφοράς). Άμεση συνέπεια ήταν η υποταγή των ανθρώπων σε άϋλες φανταστικές οντότητες, η προσαρμογή της ατομικής και ομαδικής ζωής τους σε αναπόδεικτες άνωθεν απαιτήσεις και προσταγές, η εμφάνιση κάποιων προνομιούχων ατόμων και κοινωνικών ομάδων που λειτουργούσαν ως ενδιάμεσα ανάμεσα στους ανθρώπους και σε αυτές τις οντότητες (μάγοι, σαμάνοι, ιερείς), ή απομονώνονταν ατομικά ή ομαδικά (μοναχοί) κι αφιερώνονταν στην αναζήτηση της φώτισης και του θείου.
 
β) Κοινωνικές ιδέες και ιδεολογίες (μύθοι, φυλή, έθνος, πατρίδα, συστήματα ερμηνείας της κοινωνίας, ιδανικές κοινωνίες, ιδεολογικο-ηθικοί κώδικες συμπεριφοράς). Κι εδώ το αποτέλεσμα ήταν η υποταγή του ατόμου σε αυτές τις συλλογικές φαντασιακές οντότητες, η υιοθέτηση κοινωνικών ερμηνειών κι επιδιώξεων που επίσης αποδείχτηκαν αυθαίρετες κι ανέφικτες (μυθολογική καταγωγή, ιδανικά συστήματα και κοινωνίες).
 
γ) Αναρίθμητα ιδιωτικά σύμπαντα, το προσωπικό κοσμοείδωλο του κάθε ανθρώπου, ένας συνδυασμός της ατομικής πρόσληψης/ερμηνείας της πραγματικότητας και των προσωπικών πόθων και προσδοκιών. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο δράμα του sapiens, δεδομένου ότι όλες αυτές οι (έστω και μικρές, σε κάποιες περιπτώσεις) διαφορές εμποδίζουν τους ανθρώπους να συνεννοηθούν αποτελεσματικά και να συμβιώσουν αρμονικά.
 
Η Επιστήμη ήταν το σημαντικότερο κομμάτι της ανάπτυξης της φαντασίας του sapiens, επειδή τον βοήθησε μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα (περίπου 20.000 χρόνια) να βγει από τις σπηλιές και να ταξιδεύει στο Διάστημα. Το άλλο κομμάτι, εκείνο της καθαρής Φαντασίας (θρησκείες, μυθολογίες, ιδεολογίες, ιδιωτικά σύμπαντα) ήταν ο θρίαμβος αλλά και η καταστροφή του. Γενικεύοντας την εμβληματική φράση του Μαρξ, «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» θα λέγαμε ότι όλα τα νοητικά προϊόντα του ανθρώπου (με εξαίρεση τα επιστημονικά) είναι «το όπιο του λαού», διότι τον ωθούν να εκλαμβάνει ως πραγματικά αυθαίρετα νοητικά κατασκευάσματα και να δρα αναλόγως.
 
Αυτό, από τη μια έφερε την απαραίτητη ομαδικότητα και το πνεύμα συνεργασίας που έκανε τόσο πετυχημένο είδος τον sapiens, από την άλλη όμως δημιούργησε τεράστια εσωτερικά στο είδος προβλήματα, λόγω της αντιπαράθεσης των φορέων αυτών των διάφορων άυλων ιδεών Οι θρησκευτικές, κοινωνικές, και ιδεολογικές συγκρούσεις συνθέτουν το αιματηρότερο ίσως κεφάλαιο της ιστορίας του sapiens. Ένα (από τα αναρίθμητα) παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο επιδρά το άϋλο και φαντασιακό πάνω στην υλική πραγματικότητα είναι και ο ινδουϊστικός μύθος της Δημιουργίας.
 
Σύμφωνα με αυτόν οι θεοί έφτιαξαν τον Κόσμο από το σώμα ενός αρχέγονου πλάσματος, του Πουρούσα. Ο ήλιος δημιουργήθηκε από το μάτι του Πουρούσα, η σελήνη από τον εγκέφαλό του, οι Βραχμάνοι (ιερείς) από το στόμα του, οι Ξατρίγια (πολεμιστές) από τα χέρια του, οι Βαϊσία (αγρότες, τεχνίτες, έμποροι) από τους μηρούς του, και οι Σούντρα (υπηρέτες) από τα πόδια του. Άπαξ και αποδεχτεί κάποιος αυτή την εντελώς αυθαίρετη κοσμογονία, τότε και οι κοινωνικοπολιτικές διαφορές ανάμεσα στους Βραχμάνους και τους Σούντρα του φαίνονται τόσο φυσικές κι αιώνιες όσο οι διαφορές ανάμεσα στον ήλιο και τη σελήνη.
 
Έτσι, ο sapiens έφτασε να υποτάξει ακόμη και τα βασικά του ένστικτα σε αυτά τα αυθαίρετα και άυλα κατασκευάσματα. Για παράδειγμα, σε όλα τα ζώα που ζουν σε αγέλες επικεφαλής βρίσκονται τα κυρίαρχα αρσενικά, τα οποία αποδεικνύουν έμπρακτα τις ικανότητές τους και φροντίζουν για τη διαιώνιση των γονιδίων τους. Στον άνθρωπο, από αρχαιοτάτων χρόνων, σε κυρίαρχη κοινωνική θέση βρίσκεται η κάστα του εκάστοτε θρησκευτικού Ιερατείου, η οποία και δεν χρειάζεται να αποδείξει τις σχετικές της ικανότητες (αρκεί που μεσολαβεί ανάμεσα στους ανθρώπους και τους φανταστικούς θεούς τους) και δεν ενδιαφέρεται να διαιωνίσει τα γονίδιά της (στις περισσότερες περιπτώσεις το Ιερατείο είναι άγαμο κι άτεκνο)!
 
Μια άλλη χαρακτηριστική περίπτωση είναι το πρόσφατο φαινόμενο του προσφυγικού και οι αντιδράσεις των «αριστερών ανθρωπιστών». Παραβλέποντας τον κίνδυνο που αποτελεί για τις δυτικές κοινωνίες αυτή η αθρόα εισβολή αλλοδαπών και αλλόθρησκων (πιστών μάλιστα μιας αποδεδειγμένα ιδιαιτέρως καταπιεστικής, επιθετικής και φονικής θρησκείας) τους υπερασπίζονται σθεναρά, σε πλήρη αντίθεση με το βασικό ένστικτο της επιβίωσης, επειδή αυτό τους υπαγορεύει το σύστημα των πεποιθήσεών τους, η αφελής ιδεολογία του τύπου «όλοι αδέρφια είμαστε» κι ενώ οι άλλοι συμπεριφέρονται συνεχώς εχθρικά, δείχνοντας πως ούτε νοιώθουν, ούτε θέλουν να γίνουν «αδέρφια μας»!
 
Κάποιος άλλος μπορεί να τελέσει ένα από τα χειρότερα εγκλήματα, να σκοτώσει την ίδια του την κόρη επειδή «ατίμασε την οικογένειά της» κάνοντας έρωτα πριν παντρευτεί, παραβιάζοντας έτσι τον «ηθικό κώδικα τιμής»! Άλλοι πάλι αυτοευνουχίζονται για να μην μπαίνουν σε «σεξουαλικό πειρασμό» και να μπορούν έτσι να προσεγγίσουν πιο εύκολα τη φανταστική εκείνη οντότητα που ονομάζουν «Θεό»! Αναρίθμητες σφαγές και γενοκτονίες έγιναν ανά τους αιώνες επειδή η α φυλή κρίθηκε κατώτερη από τη β, η χ θρησκεία αληθινή και η ψ ψεύτικη, στη διάρκεια διάφορων πειραμάτων για τη δημιουργία της Ιδανικής Κοινωνίας, κλπ.
 
Αμέτρητα τέτοια παραδείγματα υπάρχουν, από τον συλλογικό και ιδιωτικό τομέα, τα οποία δείχνουν σε πόσο μεγάλο βαθμό έχει κυριαρχήσει αυτός ο ιδεατός εικονικός κόσμος πάνω στη ζωή και την εξέλιξη της ανθρωπότητας! Τώρα, σε συνδυασμό με τα ιδιωτικά υπο-σύμπαντα (που δημιουργούνται μέσα στα ευρύτερα φυλετικά, εθνικά, θρησκευτικά, και ιδεολογικά σύνολα) και με την ιστορικά αποδεδειγμένη έλλειψη ανεκτικότητας του sapiens (ολόκληρο το παρελθόν του είναι μια διαδοχή απίστευτων σφαγών και φρικαλεοτήτων), εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι το μεγαλύτερο δράμα της ανθρωπότητας είναι η Νοόσφαιρα, αυτή η άυλη και αιματηρή φυλακή που η ίδια δημιούργησε, εγκλωβίστηκε μέσα της, για να βασανίζεται και να αλληλοσφάζεται εδώ και χιλιετίες!
 
Η άποψη κάποιων επιστημόνων ότι αυτές οι φαντασιακές επινοήσεις βοήθησαν τον sapiens να δημιουργήσει την απαραίτητη κοινωνική συναίνεση, όταν οι κοινωνίες του άρχισαν να γίνονται πολυάριθμες, δεν φαίνεται να ισχύει, δεδομένου ότι εκτός από την εξωτερική σύγκρουση των πολλών και διαφορετικών φαντασιακών και στο εσωτερικό κάθε φυλής/έθνους δεν έπαψαν ποτέ οι συγκρούσεις και οι σφαγές. Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει, δηλαδή από πού έρχονται οι ιδέες που μας κατακλύζουν και μας εξουσιάζουν, θα το εξετάσουμε παρακάτω.

Ο αντι-sapiens νόμος της μέγιστης προσπάθειας
 
«Το 1955 αρχαιολόγοι ανακάλυψαν, στο Σουνγκίρ της σημερινής Ρωσίας έναν χώρο ταφής 30.000 ετών που ανήκε σε ένα πολιτισμό κυνηγών μαμούθ. Περιείχε δύο σκελετούς θαμμένους κεφάλι με κεφάλι. Ο ένας ανήκε σε ένα αγόρι 12-13 ετών και ο άλλος σε ένα κορίτσι 9-10 ετών. Το αγόρι ήταν καλυμμένο με 5.000 χάντρες ελεφαντόδοντου. Φορούσε ένα καπέλο φτιαγμένο με 250 κυνόδοντες αλεπούς (δηλαδή από τουλάχιστον 60 αλεπούδες). Το κορίτσι ήταν στολισμένο με 5.250 χάντρες ελεφαντόδοντου. Ένας εκπαιδευμένος σημερινός τεχνίτης θα χρειαζόταν γύρω στα 45 λεπτά για να φτιάξει μια τέτοια χάντρα. Με άλλα λόγια, για την κατασκευή των 10.250 χαντρών που κάλυπταν τα δύο παιδιά, χωρίς να υπολογίζουμε τα υπόλοιπα κτερίσματα, χρειάστηκαν περίπου 7.500 ώρες λεπτής εργασίας – δηλαδή, πάνω από τρία χρόνια δουλειάς συνολικά για έναν έμπειρο τεχνίτη!» -Yuval Noah Harari, «Sapiens – Μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου
 
Σε ολόκληρο τον φυσικό κόσμο επικρατεί γενικώς ο νόμος της ήσσονος προσπάθειας. Από το νερό του ρυακιού που κυλάει ακολουθώντας την πιο σύντομη διαδρομή, ως τα ζώα που συχνά τρέφονται όσο πιο αραιά γίνεται ώστε να μην λιμοκτονήσουν (τα περισσότερα μεγάλα σαρκοφάγα μια φορά την εβδομάδα, τα φίδια μια φορά τον μήνα, οι αράχνες κάθε έξι μήνες, κλπ.). Κάποιες εξαιρέσεις αποτελούν οι ετήσιες κατασκευές περίτεχνων φωλιών από ορισμένα είδη αρσενικών πτηνών για να προσελκύσουν θηλυκά, και κάποιες άλλες, αρκετά χρονοβόρες κι επίπονες, κάποιων λίγων θηλαστικών κι εντόμων (καστόρων, μυρμηγκιών, μελισσών) αλλά οι οποίες όμως συνήθως φτιάχνονται μια φορά, ή σε αραιά χρονικά διαστήματα κι αν παραστεί ανάγκη.
 
Ο homo sapiens και πάλι αποτελεί την παράξενη εξαίρεση της Φύσης. Κατ’ αρχάς, με την Αγροτική Επανάσταση, προτίμησε να ανταλλάξει την πιο άνετη κι ενδιαφέρουσα ζωή του νομάδα κυνηγού-τροφοσυλλέκτη, με την εξαιρετικά κοπιαστική και πληκτική ζωή του αγρότη-κτηνοτρόφου, που ζούσε συχνά στο έλεος των κλιματικών συνθηκών της περιοχής εγκατάστασής του και των ασθενειών που του μετέδιδαν τα ζώα εκτροφής.
 
Το αμέσως επόμενο στάδιο ήταν η οικειοποίηση και η εκμετάλλευση του πλεονάσματος τροφίμων από κάποιες κοινωνικές ομάδες (βασιλείς, αξιωματούχοι, ιερείς) των πολυπληθών πόλεων που προέκυψαν, και η ανέγερση θρησκευτικών κτισμάτων (τόποι λατρείας, ναοί) και πολιτικών οικοδομημάτων (ανάκτορα, παλάτια, κάστρα), καθώς και τα απαραίτητα συλλογικά οχυρωματικά έργα για να προστατεύονται από εχθρικές επιθέσεις.
 
Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος, τον κόπο, και τους νεκρούς που βρίσκονται στα θεμέλια τέτοιων υπερκατασκευών αρκεί να φέρει στο μυαλό του το Στόουνχετζ και τις διάσπαρτες παντού μεγαλιθικές κατασκευές, το Μέγα Σινικό Τείχος, τις πυραμίδες της Αιγύπτου και των προκολομβιανών πολιτισμών, το Άνγκορ Βατ, το Μπορομποντούρ, το Ταζ Μαχάλ, τους μεσαιωνικούς γοτθικούς ναούς και τα κάστρα της Ευρώπης, το Λούβρο και τις Βερσαλίες, το Γουέστμινστερ, το Ερμιτάζ και το Κρεμλίνο, καθώς και τα μυριάδες διάφορα τεχνουργήματα (λατρευτικά, διακοσμητικά, καλλωπιστικά), συνειδητοποιεί το συνολικά ασύλληπτο «πολιτιστικό» έργο του ανθρώπου, το οποίο πραγματοποιήθηκε υπό τις επιταγές της καταδυναστευτικής Νοόσφαιρας: άϋλες ιδέες που επιβάλλουν την υλοποίησή τους!
 
Επίσης, λες και κάτι μας παραφύλαγε στη γωνία, με τον πολιτισμό εμφανίστηκαν κάποια διάδοχα κακά τα οποία, παρ’ όλο που είναι δικά μας δημιουργήματα, αποδεικνύονται συχνά εξ ίσου ανεξέλεγκτα και φονικά με τα παλιότερα καταστροφικά φαινόμενα της Φύσης: οικονομικό κραχ, οικονομική κρίση, ανεργία, ύφεση, πληθωρισμός, στασιμοπληθωρισμός, συναλλαγματικές διακυμάνσεις, έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου, πολυεθνικές εταιρείες, εξωτερικό χρέος, τραπεζικό κεφάλαιο, χρηματο-οικονομικά προϊόντα, αυτοματοποίηση της παραγωγής, οίκοι αξιολόγησης, ραδιενεργή μόλυνση, καταστροφή του περιβάλλοντος, κλιματική αλλαγή, γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, κλπ…
 
Τελικά, ο πολιτισμός αποδείχθηκε μια πολύ εξουθενωτική, επικίνδυνη, και καταστροφική υπόθεση, αλλά παρ’ όλα αυτά κανείς σήμερα δεν φαίνεται διατεθειμένος να τον απαρνηθεί (ίσως και επειδή χάσαμε τις ικανότητες επιβίωσης εκτός μεγάλων κοινωνιών, τις οποίες είχαμε την εποχή των πολυμήχανων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών).
 
«Αγροτική Επανάσταση»: ο μέγας εγκλεισμός στα εκτροφεία του πόνου
 
«Η εξελικτική επιτυχία ενός είδους μετριέται με βάση τον αριθμό αντιγράφων του DNA του: αν δεν απομένει κανένα αντίγραφο το είδος θα εξαφανιστεί, αν διαθέτει πολλά, το είδος ακμάζει και είναι επιτυχημένο. Από αυτή τη σκοπιά τα 1.000 αντίγραφα είναι πάντα καλύτερα από τα 100. Αυτή είναι και η ουσία της Αγροτικής Επανάστασης: η ικανότητα να μένουν περισσότεροι άνθρωποι ζωντανοί υπό χειρότερες συνθήκες. Ωστόσο, γιατί να ενδιαφέρονται τα άτομα γι’ αυτό το εξελικτικό πλεονέκτημα; Γιατί άραγε οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα υποβίβαζε το επίπεδο ζωής του απλά και μόνο για να πολλαπλασιαστούν τα αντίγραφα του γονιδιώματος του homo sapiens; Κανένας δεν δέχτηκε αυτή τη συμφωνία, η Αγροτική Επανάσταση ήταν μια παγίδα!
 
Μετά από τον homo sapiens, τα εξημερωμένα βοοειδή, οι χοίροι, και τα πρόβατα είναι τα πιο διαδεδομένα θηλαστικά στον πλανήτη. Από μια στενά εξελικτική σκοπιά για τα ζώα αυτά η Αγροτική Επανάσταση ήταν ένα υπέροχο δώρο. Δυστυχώς, όμως, η εξελικτική οπτική είναι ανεπαρκές μέτρο επιτυχίας, αποτιμά τα πάντα με τα κριτήρια της επιβίωσης και της αναπαραγωγής, χωρίς να ενδιαφέρεται για την ατομική οδύνη ή την ευτυχία. Τα εξημερωμένα κοτόπουλα, τα βοοειδή, και οι χοίροι μπορεί να αποτελούν πραγματική εξελικτική επιτυχία, αλλά είναι επίσης από τα πιο δυστυχισμένα πλάσματα που έζησαν ποτέ. Η εξημέρωση των οικόσιτων ζώων βασίστηκε σε διάφορες βάναυσες πρακτικές οι οποίες, με το πέρασμα του χρόνου, γίνονταν ολοένα και πιο σκληρές», -Yuval Noah Harari, «Μια σύντομη Ιστορία του sapiens».
 
Από τα ανωτέρω διαπιστώνουμε ότι η υπερτιμημένη Αγροτική Επανάσταση, που μας οδήγησε στον «πολιτισμό», ήταν ουσιαστικά η απαρχή της δημιουργίας του σημερινού αχανούς Γήινου Εκτροφείου Πόνου. Οι μέχρι τότε ελεύθεροι νομάδες άνθρωποι σκλάβωσαν και σκλαβώθηκαν. Σκλάβωσαν τα διάφορα οικόσιτα ζώα, οι συνθήκες εκτροφής κι εκμετάλλευσής των οποίων όχι μόνο δεν βελτιώθηκαν, με την πάροδο του χρόνου, αλλά αντιθέτως χειροτέρεψαν (με θλιβερή εξαίρεση τις τεχνικές της σφαγής τους!).
 
Σκλαβώθηκαν και οι ίδιοι, με πολλαπλά δεσμά. Μένοντας στον ίδιο τόπο καλλιεργώντας κι εκτρέφοντας, εξαρτώνταν από τις καιρικές συνθήκες, από τις επιδημίες ασθενειών που μπορούσαν να εξολοθρεύσουν όλα τα οικόσιτα ζώα τους (συχνά μάλιστα μεταδίδονταν και στους ίδιους).
 
Επόμενο στάδιο ήταν η εμφάνιση των οι πολυάνθρωπων κοινωνιών και πόλεων και η κοινωνική ιεραρχία. Οι κατώτερες τάξεις αναγκάζονταν να εργάζονται σκληρά για να παράγουν το απαραίτητο πλεόνασμα με το οποίο ζούσαν οι ανώτερες τάξεις – βασιλείς, ιερείς – και το χρησιμοποιούσαν επί πλέον για την κατασκευή πολυέξοδων τεράστιων παλατιών και ναών. Αναπτύχθηκε το ένστικτο του «ζωτικού χώρου» – σε σχέση με τη γη – και της ιδιοκτησίας, με αποτέλεσμα τόσο τις εσωτερικές τριβές και συγκρούσεις, όσο και τους εξωτερικούς πολέμους. Αυτό λοιπόν που θεωρούμε ως την ευλογία της Ιστορίας και την απαρχή του ανθρώπινου πολιτισμού, ήταν στην ουσία η παγίδευση και η καταστροφή μας!

Τα μυστηριώδη άλματα της εξέλιξης και το «ακίνητον κινούν»
 
Η εξέλιξη των ειδών είναι μια διαπιστωμένη φυσική διαδικασία που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, το πώς ακριβώς λειτουργεί, όμως, φαίνεται ότι δεν έχει ακόμη πλήρως διασαφηνιστεί. Πώς τα έμβια όντα προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες που απαιτούν αλλαγές; Δεδομένου ότι η άποψη του Λαμάρκ πως τα χρήσιμα νέα επίκτητα χαρακτηριστικά κληρονομούνται απορρίπτεται (διότι προϋποθέτει μια «αντιεπιστημονική» μυστηριώδη μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στις νέες ιδιότητες/ικανότητες και στο DNA), θα παραμείνουμε στην κλασική κυρίαρχη άποψη της Βιολογίας η οποία λέει τα εξής: Μέσα στον πληθυσμό ενός είδους που βρίσκεται σε μια μεταιχμιακή κατάσταση, η οποία απαιτεί προσαρμογή σε νέες συνθήκες του περιβάλλοντος, συμβαίνει σε κάποια άτομα μια τυχαία γονιδιακή μετάλλαξη που τα κάνει να αποκτούν αυτό το απαραίτητο χαρακτηριστικό. Στη συνέχεια, μέσω της φυσικής επιλογή κι έχοντας ένα πλεονέκτημα έναντι των υπολοίπων, πολλαπλασιάζονται και στο τέλος κυριαρχούν.
 
Ωστόσο, αυτό το κατά τα άλλα πολύ ωραίο σενάριο αφήνει αναπάντητα δύο βασικά ερωτήματα. Το πρώτο είναι πώς γίνεται, σε έναν τεράστιο αριθμό ποικίλων ειδών και σε ένα επίσης ιλιγγιώδες βάθος χρόνου, να συμβαίνουν συνεχώς τυχαίες μεταλλάξεις ευνοϊκές για το κάθε είδος και μάλιστα στην απαραίτητη χρονική στιγμή! Η δεύτερη διαπίστωση, που βάζει ταφόπλακα σε αυτή τη θέση, είναι η διαπίστωση των ίδιων των βιολόγων ότι οι τυχαίες μεταλλάξεις είναι στην πλειοψηφία τους ουδέτερες ή αρνητικές!
 
Οι ραγδαίες επιστημονικές ανακαλύψεις των τελευταίων χρόνων έχουν αποδείξει ότι οι περίφημοι «χαμένοι κρίκοι» δεν αφορούν μόνο την εξέλιξη του ανθρώπου αλλά και άλλα είδη, μάλιστα ακόμη και τομείς που δεν έχουν σχέση με τη Βιολογία. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, τα απολιθώματα που βρέθηκαν είναι πιο κοντά ή στον πίθηκο ή στον άνθρωπο (κάποια από αυτά, που παρουσιάζονται σαν ενδιάμεσα, ή αποδείχτηκαν πλαστά, όπως «ο άνθρωπος της Ιάβας», ή αμφισβητούνται από μια μερίδα επιστημόνων – η περίφημη ενδιάμεση Λούσυ, σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, είναι περισσότερο πίθηκος).
 
Το ίδιο συμβαίνει και με πολλά ζωικά και φυτικά είδη: το νέο είδος μοιάζει να έχει εμφανιστεί ξαφνικά, χωρίς να υπάρχουν απολιθώματα από τα απαραίτητα ενδιάμεσα στάδια (δεδομένου ότι η εξέλιξη, όπως μας λένε η οπαδοί της, λειτουργεί πολύ αργά και τα αποτελέσματα φαίνονται σε μεγάλο βάθος χρόνου). Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα άνθη των φυτών. Υπάρχουν απολιθώματα φυτών χωρίς άνθη, φυτών με άνθη σε πλήρη ανάπτυξη και στην τελική τους μορφή, αλλά καθόλου ενδιάμεσα απολιθώματα με άνθη στην αρχική υποτυπώδη μορφή τους!
 
Ένα ακόμη πιο παράξενο και δισεπίλυτο θέμα που προκύπτει εδώ, είναι η σχέση τους με τους επικονιαστές (κυρίως μέλισσες) και τίθεται το εξής εύλογο ερώτημα: Αν τα άνθη έγιναν πρώτα και μετά εμφανίστηκαν οι μέλισσες, πώς γινόταν στο ενδιάμεσο διάστημα η επικονίαση! Αν πάλι προϋπήρχαν οι μέλισσες, με τι τρέφονταν μέχρι να κάνουν την εμφάνισή τους τα άνθη! Κάποια συμβιωτικά συστήματα έχουν τόσο μεγάλο βαθμό αλληλεξάρτησης που δίνουν την εντύπωση ότι εμφανίστηκαν ταυτόχρονα!
 
Παρόμοιας φύσεως ερωτήματα υπάρχουν πολλά, όπως επίσης κι εκείνο του θεμελιώδους DNA. Στα κύτταρα όλων των έμβιων οργανισμών ο μεγαλύτερος όγκος βιοχημικής εργασίας πραγματοποιείται από τις πρωτεΐνες. Υπάρχουν σε μεγάλη ποικιλία , έτσι ώστε να μπορούν να κάνουν σχεδόν τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων και των πρωτεϊνών που δρουν ως ένζυμα, που υλοποιούν ένα τεράστιο φάσμα χημικών αντιδράσεων. Ωστόσο, οι πληροφορίες που απαιτούνται για τη δημιουργία των πρωτεϊνών αποθηκεύονται στα μόρια του DNA. Δεν μπορούν να φτιαχτούν νέες πρωτεΐνες χωρίς το DNA, και δεν μπορεί να φτιαχτεί νέο DNA χωρίς πρωτεΐνες. Έτσι, το ερώτημα που προκύπτει πάλι είναι: ποιό εμφανίστηκε πρώτο, οι πρωτεΐνες ή το DNA και τι ακριβώς συνέβαινε στο ενδιάμεσο διάστημα;
 
Η Θεωρία της Πληροφορίας είναι σαφής: δεν παίρνεις παραπάνω πληροφορία από κάτι που περιέχει λιγότερη, επειδή η εντροπία ενός συστήματος διαρκώς αυξάνεται και συνεπώς η πληροφορία συνεχώς μειώνεται. Το μικρόβιο δεν θα μπορούσε ποτέ να δώσει πολυκύτταρο οργανισμό και στο τέλος της αλυσίδας άνθρωπο, χωρίς να προστίθεται, με κάποιον τρόπο, σταθερά νέα πληροφορία. Το DNA είναι ένα πρόγραμμα κωδικοποιημένο στο τετραδικό σύστημα (αδενίνη, γουανίνη, θυμίνη, κυτοσίνη), και όλοι γνωρίζουμε ότι προγράμματα δεν γράφονται μόνα τους. Ένα οποιοδήποτε σύστημα δεν θα βελτιωνόταν ποτέ από μόνο του αλλά, αντιθέτως, θα χειροτέρευε. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα, πώς σε ένα Σύμπαν που κυριαρχείται από την εντροπία, να υπάρχει στη Γη μια νησίδα αρνητικής εντροπίας, που είναι η εξέλιξη της ζωής;!
 
Επίσης, κάποια άλλα, τέτοιου τύπου, άλματα αφορούν επίσης τις εναλλαγές των γεωλογικών περιόδων. Μετά από μαζικές καταστροφές, κατά τις οποίες χάνεται ένα μεγάλο ποσοστό των ειδών που υπάρχουν, εμφανίζεται, σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, μια πληθώρα νέων ειδών – με χαρακτηριστικότερη την εκπληκτική παλίρροια της Καμβρίου, πριν από 500 εκατομμύρια χρόνια!
 
Και τέλος, αυτά τα μυστηριώδη άλματα παρατηρούνται και στη ραγδαία πολιτιστική εξέλιξη του ανθρώπου που παρατηρείται τα τελευταία 12.000 χρόνια. Το πρώτο άλμα έγινε όταν οι επί δεκάδες αιώνες νομάδες κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες sapiens πρόγονοί μας αποφάσισαν ξαφνικά να εγκατασταθούν σε ένα συγκεκριμένο μέρος και να ασχοληθούν με την εξημέρωση, βελτίωση, καλλιέργεια κι εκμετάλλευση δημητριακών (σιτάρι, κριθάρι) και ζώων (πρόβατα, κατσίκια, αγελάδες, κότες).
 
Η πρώτη απορία είναι πώς και από πού απέκτησαν τις απαραίτητες γνώσεις γι’ αυτά. Η δεύτερη είναι πώς, ενώ μέχρι τότε τρέφονταν με κρέας, καρπούς και φυτά και διέθεταν κάποια υποτυπώδη όπλα κυνηγιού κι εργαλεία, ξαφνικά αρχίζουν να εφευρίσκουν πληθώρα νέων διατροφικών πρακτικών (παρασκευή ψωμιού, μπύρας, τυροκομικών) και πολυάριθμα εργαλεία, τη γραφή και τις επιστήμες, να χτίζουν πολυάνθρωπες πόλεις κι απίστευτες ογκώδεις κατασκευές!
 
Από το 10.000 π.κ.ε. που θεωρείται ότι αρχίζει η αγροτοκτηνοτροφική περίοδος και που οι άνθρωποι ζούσαν ακόμη σε καλύβες, μέχρι τον πρώτο καταγραμμένο μεγαλιθικό λατρευτικό τόπο του Γκεμπεκλί Τεπέ (Τουρκία) μεσολαβούν μόλις 3.000 χρόνια! Μέχρι την εμφάνιση του μνημειώδους αιγυπτιακού πολιτισμού με τις κολοσσιαίες και πολύπλοκες κατασκευές, που αδυνατούμε να αντιγράψουμε ακόμη και με τα σημερινά τεχνολογικά μέσα, πέρασαν μόνο 6.000 χρόνια! Μέσα σε ελάχιστο χρόνο και χώρο (περιοχή που εκτείνεται από την Αίγυπτο μέχρι τη σημερινή Τουρκία) εμφανίστηκαν αυτοκρατορίες με πολυάνθρωπες πόλεις και θαυμαστά επιτεύγματα (Ακκάδες, Σουμέριοι, Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, Αιγύπτιοι, Χετταίοι) Και για όλα αυτά τα εκπληκτικά δημιουργήματα δεν έχουν βρεθεί κάποια απομεινάρια ενδιάμεσων πειραμάτων (ατελή ζιγκουράτ, πυραμίδες μικρής κλίμακας, πρωτόλεια αγάλματα, κλπ.), όλα εμφανίζονται ξαφνικά και με μια κατασκευαστική τελειότητα που εκπλήσσει!
 
Κι έκτοτε με την ίδια αυτή διαδικασία των αλμάτων εξελίσσεται ο ανθρώπινος πολιτισμός (π.χ. στην αρχιτεκτονική ιστορία υπάρχει η απορία πώς ο γοτθικός ρυθμός των εκκλησιών εμφανίζεται εντελώς ξαφνικά στην Ευρώπη, μετά από τον ρωμανικό και χωρίς κανένα ενδιάμεσο υβριδικό στάδιο). Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της Βιομηχανικής (και κυρίως της Ηλεκτρονικής) Επανάστασης: μέσα σε τρεις μόλις αιώνες η ανθρωπότητα πέρασε από την ιππήλατη άμαξα στη διαστημική εποχή κι ετοιμάζεται να αποικίσει τον Άρη!
 
Εδώ να επισημάνουμε επίσης την τεχνολογική κι αισθητική μοναδικότητα με την οποία απαντά η κάθε ανθρώπινη φυλή/ομάδα στις ίδιες βασικές ανάγκες (τεχνικές, αρχιτεκτονικές, πολιτιστικές), αν εξαιρέσουμε κάποιες λίγες περιπτώσεις εμφανούς επιρροής (όπως εκείνης των Ελλήνων στους Ρωμαίους) και την οικουμενική επανάληψη κάποιων βασικών αρχετύπων (πυραμίδες), πρακτική που βρίσκεται στη βάση της απέραντης κι εκπληκτικής ποικιλίας από διαφορετικούς πολιτισμούς και κουλτούρες.
 
Εν κατακλείδι, μπορούμε να πούμε ότι, από τους μικρότερους βιολογικούς οργανισμούς μέχρι τους ανθρώπινους πολιτισμούς, η εξέλιξη προχωράει με άλματα, διαδικασία η οποία δεν έχει εξηγηθεί ακόμη από την Επιστήμη!

Πρωτόγονοι, αυτοκρατορίες και σφαγείς από το πουθενά
 
Υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία χαρακτηριστικών κι εξέλιξης των λαών. Η συνήθης πορεία ακολουθεί την αντίστοιχη που υπάρχει στη Φύση: γένεση, ακμή, παρακμή και θάνατος. Με τον όρο «θάνατος» εννοούμε εδώ δύο διακριτές καταστάσεις, είτε την τελική κατάρρευση ενός πολιτισμού, είτε την ολοκληρωτική εξαφάνιση ενός λαού, λόγω φυσικών αιτίων – υπογεννητικότητα, λιμός, επιδημίες – ή λόγω γενοκτονίας, αφομοίωσης, κλπ. Επίσης, μια άλλη χαρακτηριστική κατάσταση είναι ότι υπάρχουν λαοί που δημιούργησαν μεγάλους πολιτισμούς και άλλοι οι οποίοι, επί χιλιετίες, δεν μπόρεσαν να υπερβούν αισθητά το πρωταρχικό νεολιθικό τους επίπεδο (Αφρικανοί, Ερυθρόδερμοι, Γιανομάμι, κ.ά..
 
Αρκετοί επεκτάθηκαν πολεμικά και δημιούργησαν αχανείς αυτοκρατορίες, και άλλοι, παρά τη δύναμη και την ακμή τους, δεν επιδόθηκαν σε κατακτητικούς πολέμους, χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αποτελούν οι Κινέζοι και οι Ινδοί. Πάντως, οι περισσότεροι λαοί έζησαν – και ζουν – είτε από την άμεση καθαρή λεηλασία και σφαγή άλλων, είτε από την έμμεση εκμετάλλευσή τους (μετατροπή των ηττημένων σε σκλάβους, αποικιοκρατία, ιμπεριαλισμός.
 
Ένα άλλο παράδοξο είναι εκείνο των «λαών-φαντασμάτων» που μπαίνουν ξαφνικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, κι άλλων πάλι που χάνονται επίσης εντελώς ξαφνικά (Ολμέκοι, Τολτέκοι, Μάγια, Ανασάζι, Ναβαταίοι, Χμερ, Χαζάροι, κ.ά.). Εκείνοι της πρώτης κατηγορίας ξεπηδούν ξαφνικά, σαν από το πουθενά, και σαρώνουν τα πάντα στο διάβα τους, μέσα σε ποταμούς αίματος.
 
Χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αποτελούν οι Ούννοι και οι Μογγόλοι, οι οποίοι έμειναν στην Ιστορία σαν οι πιο φοβεροί σφαγείς. Ειδικά στην περίπτωση των Μογγόλων ακόμη παραμένει ανεξήγητη η αγριότητά τους: όταν κυρίευαν μια πόλη που τους είχε αντισταθεί έσφαζαν, εκτός από τους κατοίκους και όλα τα οικόσιτα ζώα, την γκρέμιζαν εκ θεμελίων! Σωστή μηχανή ολέθρου! Η δύναμή τους προερχόταν από τη μαζική χρήση του αλόγου, που τους επέτρεπε να διανύουν ταχύτατα μεγάλες αποστάσεις και να αιφνιδιάζουν τον αντίπαλο, εγκαινιάζοντας, αιώνες πριν, εκείνο που οι Ναζί ονόμασαν blitzkrieg, «κεραυνοβόλο πόλεμο»
 
»Οι πρώτοι από τους έφιππους “λαούς της στέπας” οι Σκύθες, που επέδραμαν στη Μεσοποταμία τον 7ο αιώνα π.κ.ε, ήταν οι δυσοίωνοι προάγγελοι ενός κύκλου επιδρομών, αρπαγών, υποδούλωσης, σκοτωμών, και συχνά κατακτήσεων που βασάνιζαν τους κατοίκους στις παρυφές των πολιτισμένων λαών – στη Μέση Ανατολή, την Ινδία, και την Ευρώπη – και διήρκεσαν πάνω από 2.000 χρόνια. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις στις παρυφές του πολιτισμένου κόσμου είχαν έντονες επιδράσεις στο εσωτερικό του, ώστε να μπορούμε να θεωρήσουμε τους νομάδες της στέπας ως τις σημαντικότερες και πλέον ολέθριες δυνάμεις στην ανθρώπινη Ιστορία.
 
»Οι λαοί των καβαλλάρηδων πολέμησαν χωρίς περιορισμούς. Σε αντίθεση με άλλους, δεν προσπάθησαν να κληρονομήσουν ή να προσαρμοστούν στους ελάχιστα κατανοητούς γι’ αυτούς πολιτισμούς στους οποίους εισέβαλαν και ούτε – μολονότι υποστηρίζεται ότι ο Αττίλας επιδίωξε γάμο με την κόρη του αυτοκράτορα της Ρώμης – επιδίωξαν να αντικαταστήσουν την πολιτική εξουσία με τη δική τους. Ήθελαν τις καταστροφές του πολέμου χωρίς περιορισμούς. Ήταν πολεμιστές χάριν του πολέμου, για τα λάφυρα, τους κινδύνους, τη συγκίνηση, την κτηνώδη ικανοποίηση που δίνει ο θρίαμβος. Οκτακόσια χρόνια μετά από τον θάνατο του Αττίλα, ο Τζένγκις Χαν έλεγε στους συμπολεμιστές του, για τη μεγαλύτερη απόλαυση της ζωής: “Το καλύτερο που μπορεί να επιφυλάξει η τύχη στον άντρα είναι να καταδιώκει και να νικά τον εχθρό του, να αρπάζει όλα του τα υπάρχοντα, να αφήνει τις γυναίκες τους να οδύρονται, να καβαλάει τα άλογά του, και να χρησιμοπιοιεί τα σώματα των γυναικών του σαν σεντόνια και μαξιλάρια για τον ύπνο του”.
 
»Οι Μογγόλοι και ο Τζένγκις Χαν ειδικότερα, προσβάλλονταν πολύ εύκολα κι αν θίγονταν από κάποιον ξένο εκδικούνταν με μεγάλη αγριότητα. Πράγματι, η ιστορία του Τζένγκις Χαν είναι, σε μεγάλο ποσοστό, ιστορία εκδικήσεων και οι πολεμικές επειχειρήσεις των Μογγόλων μπορούν να θεωρηθούν σαν μια πρωτόγονη τάση για εκδίκηση, αλλά τεραστίων διαστάσεων. Χαρακτηριστική είναι η τιμωρία που επεφύλαξε στη φυλή των Τανγκούτων, όταν συμμάχησαν με τους Κινέζους για να αποτινάξουν τον μογγολικό ζυγό: τους εξαφάνισε από προσώπου γης, σφάζοντας 600.000-2.500.00 ανθρώπους!» -Τζων Κήγκαν, «Η Ιστορία του πολέμου».
 
Ειρηνικοί λαοί: ο ευρών αμοιφθήσεται
 
«Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρει κανείς ειρηνικές κοινωνίες. Σε μια επισκόπηση 130 διαφορετικών κοινωνικών συστημάτων βρέθηκαν μόλις πέντε, που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ειρηνικά, με την έννοια της μη-εμπλοκής τους σε συλλογική βία και της μη-αναγνώρισης κάποιου ιδιαίτερου ρόλου στους πολεμιστές. Δύο μοναδικές τέτοιες κοινωνίες είναι οι Ασμάτ της Νέας Γουϊνέας (παράδοξη εξαίρεση, δεδομένου ότι εκεί κατοικούν ίσως οι πιο βίαιοι λαοί του πλανήτη), και οι Σεμάι της Μαλαισίας.
 
Η ζωή τους είναι πολύ δελεαστική για πολλούς ξένους. Η έλλειψη βίας, επιθετικότητας, και γραφειοκρατίας, η άφθονη γενναιοδωρία τους, η ευγένεια και η αίσθηση του χιούμορ ώθησαν κάποιους Δυτικούς ανθρωπολόγους, που πήγαν για να τους μελετήσουν, να εγκατασταθούν μόνιμα εκεί. Οι Σεμάι αντιμετωπίζουν τη βία με παθητικότητα. Η βία τους τρομάζει, κάνουν τα πάντα για να την αποφύγουν, χωρίς να τους νοιάζει αν θα τους πουν δειλούς, κι εκλαμβάνουν τον χαρακτηρισμό “άτολμος” ως το καλύτερο κομπλιμέντο.
 
Και φαίνεται ότι αυτό οφείλεται σε αυστηρότατο αυτόέλεγχο και καλλιεργημένη αυτοσυγκράτηση. Ωστόσο όταν, στις αρχές της δεκαετίας του ’50, κατατάχτηκαν στον βρετανικό στρατό και στάλθηκαν να πολεμήσουν εναντίον κομμουνιστών ανταρτών, οι Σεμάι κατακυριεύτηκαν από ένα είδος τρέλας που την οννόμαζαν “αιμοδιψία”. “Σφάξαμε, σφάξαμε”, είπαν αργότερα. “Οι άλλοι Μαλαισιανοί σταματούσαν κι έψαχναν στις τσέπες των σκοτωμένων κι έπαιρναν ρολόγια και χρήματα. Εμείς δεν σκεφτόμασταν ούτε τα ρολόγια ούτε τα χρήματα, σκεφτόμασταν μόνο πώς να σκοτώσουμε. Πραγματικά είχαμε μεθύσει από το αίμα”. Κάποιος είπε μάλιστα ότι ήπιε το αίμα κάποιου που μόλις είχε σκοτώσει. Επιστρέφοντας στα χωριά τους, μετά από τον πόλεμο, οι Σεμάι ξανάγιναν άκακοι και μη-ανταγωνιστικοί, όπως πριν» -Λάυαλ Γουότσον, «Σκοτεινή Φύση – Φυσική Ιστορία του Κακού».
 
Το αληθινό «σφράγισμα» του αληθινού «Θηρίου»
 
Πολύς ντόρος γίνεται τα τελευταία χρόνια για τις ηλεκτρονικές ταυτότητες, για το ηλεκτρονικό τσιπάκι, που θα έχουν ως αποτέλεσμα την πλήρη φακελοποίησή και τη στέρηση της ελευθερίας μας, που είναι σημάδι της επερχόμενης βασιλείας του Αντίχριστου, κλπ… Κανείς δεν φαίνεται να έχει παρατηρήσει ότι είμαστε ήδη όλοι φακελωμένοι εκ γενετής, από έναν ανώτερο Υπερδυνάστη, και μάλιστα με τριπλό βιολογικό σφράγισμα, μοναδικό για τον καθένα. Το πρώτο είναι τα δακτυλικά αποτυπώματα (ούτε οι πιθηκοειδείς κοντινότεροι συγγενείς μας δεν έχουν), η ίριδα του ματιού, και η προσωπική οσμή (χάρη στην οποία μας εντοπίζουν οι σκύλοι)… «Είμαστε ιδιοκτησία», όπως γράφει λακωνικά κι εύστοχα ο Τσαρλς Φορτ. Για άλλη μια φορά αλλού είναι ο αληθινός Εχθρός κι εμείς αλλού κοιτάζουμε!
 
«Το όνομα της θρησκείας είναι θάνατος»

«Τότε το πραγματικό όνομα της θρησκείας είναι θάνατος», είπε ο Φατ.

«Το μυστικό όνομα», συμφώνησα, «το ’πιασες. Ο Ιησούς πέθανε, ο Ασκληπιός πέθανε, σκότωσαν τον Μάνι με χειρότερο τρόπο από τον Ιησού, αλλά κανείς δεν νοιάζεται, κανείς δεν θυμάται καν.
 
Σκότωσαν δεκάδες χιλιάδες Καθαρούς στη Νότια Γαλλία. Στον Τριακονταετή Πόλεμο εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν, Προτεστάντες και Καθολικοί –αμοιβαία σφαγή. Ο θάνατος είναι το αληθινό όνομα για όλο αυτό, όχι Θεός, ούτε Σωτήρας, ούτε αγάπη, θάνατος. Ο Μεγάλος Κριτής δεν μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα του Κέβιν: “Γιατί πέθανε ο γάτος μου;”. Απάντηση: “Ανάθεμά με αν ξέρω”. Δεν υπάρχει απάντηση, υπάρχει μόνο ένα νεκρό ζώο που το μόνο που ήθελε ήταν να διασχίσει το δρόμο. Είμαστε όλοι ζώα που θέλουμε να διασχίσουμε το δρόμο, αλλά κάτι που δεν είδαμε μας θερίζει στα μισά της διαδρομής. Πάνε και ρώτα τον Κέβιν, “ο γάτος σου ήταν βλάκας;”. Ποιος έκανε τον γάτο, γιατί τον έκανε βλάκα; Έμαθε κάτι ο γάτος επειδή σκοτώθηκε, κι αν ναι, τι έμαθε; Έμαθε κάτι η Σέρι πεθαίνοντας από καρκίνο; Έμαθε κάτι η Γκλόρια;» -Φίλιπ Ντικ, VALIS.

Πώς ταΐζουμε το Υπέρτατο Μοχθηρ-Όν
 
1) Η Γήινη Βιόσφαιρα. Η πρώτη και πιο διαδεδομένη τροφή Του είναι η αγωνία της μάχης της επιβίωσης και της αναπαραγωγής όλων των έμβιων όντων. Κάθε ένα από αυτά πρέπει ή να φάει απ’ ευθείας κάποιο (αν είναι χορτοφάγο), ή να παγιδέψει, να σκοτώσει, και να φάει κάποιο άλλο (αν είναι σαρκοφάγο), αποφεύγοντας παράλληλα να γίνει θήραμα και το ίδιο. Σε μια δεύτερη φάση, σε τακτά χρονικά διαστήματα (δεδομένου ότι τα περισσότερα όντα είναι πολυγαμικά), πρέπει να βρει το κατάλληλο ταίρι, για να περάσει τη σκυτάλη στην επόμενη γενιά και να διαιωνίσει έτσι το επίγειο αίσχος.
 
Εδώ να επισημάνουμε ότι, στην πρώτη φάση, τη μεγάλη δοκιμασία την περνάνε τα αρσενικά, τα οποία πρέπει να αποδείξουν στα θηλυκά που διεκδικούν, είτε ότι είναι τα πιο δυνατά (μέσα από αιματηρές και συχνά θανάσιμες μάχες), είτε επιδεικνύοντας τα σεξουαλικά θέλγητρά τους, χτίζοντας περίτεχνες φωλιές, προσφέροντας διάφορα δώρα, κλπ. Στην επόμενη φάση (εκείνη της τεκνοποίησης), τα θηλυκά των πολυγαμικών ειδών έχουν τον δύσκολο ρόλο να προστατέψουν και να μεγαλώσουν μόνα τους τα μικρά τους, εν μέσω χίλιων-δυο απειλών και κινδύνων.
 
2) Το ανθρώπινο είδος. Μετά από αυτό το κοινότυπο κι εν αφθονία ορεκτικό, περνάμε σε ποικίλα εδέσματα υψηλής μαγειρικής τέχνης, στην παραγωγή πόνου και αρνητικών συναισθημάτων κάθε είδους από τον εκλεπτυσμένο κόσμο των «πολιτισμένων» ανθρώπων.
 
α) Οι πόλεμοι. Αποτελούν πραγματικά λουκούλεια γεύματα για τον εκτροφέα μας. Όχι φυσικά εξ αιτίας των πολυάριθμων νεκρών, οι οποίοι δεν παρουσιάζουν κανένα διατροφικό ενδιαφέρον, αλλά εξ αιτίας της πληθώρας αρνητικών συναισθημάτων που παράγονται: συχνά πολύωρο ψυχορράγημα στο πεδίο της μάχης, χρόνιες μετέπειτα αναπηρίες, βιασμοί με τις ψυχολογικές επιπτώσεις τους, βασανιστήρια και υποδούλωση των ηττημένων, υλικές καταστροφές κι επακόλουθη απόγνωση, διωγμοί και προσφυγιά.
 
β) Οι σεξουαλικές διαστροφές. Υπάρχει μια τεράστια, απίστευτη, και μάλλον ψυχολογικά/ψυχαναλυτικά δυσερμήνευτη ποικιλία ανθρώπινων σεξουαλικών διαστροφών – και άρα ύποπτης προέλευσης. Θα σκεφτεί κανείς ότι από μόνες τους μάλλον αντίκεινται στον κυρίαρχο κανόνα αρνητικότητας του Γήινου Εκτροφείου, επειδή προκαλούν ευχάριστες αισθήσεις (λαγνεία, ηδονή, οργασμό) στους ανθρώπους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, είτε λόγω της θρησκευτικής καταδίκης και του κοινωνικού στιγματισμού που προκαλούσαν στο παρελθόν (ομοφυλοφιλία), είτε της δυσκολίας ικανοποίησής τους και των αισθημάτων ενοχής, λόγω της υποβιβαστικής τους διάστασης (μαζοχισμός, ουρολαγνεία, κοπρολαγνεία, κλπ..), προκαλούν κι αισθήματα ενοχής στους ανθρώπους.
 
γ) Η παγίδα του έρωτα και του γάμου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισαγωγική περίοδος, εκείνη του φλερτ: ενώ υπάρχει η απαραίτητη έλξη, τα εμπλεκόμενα άτομα συχνά, αντί να απολαμβάνουν τις «χαρές του έρωτα», επιδίδονται σε διάφορα δυσάρεστα «καψόνια». Στη συνέχεια, ζουν μια άκρως δυσάρεστη περίοδο της ζωής τους όταν, με το τέλος του έρωτα μετά από τον γάμο, διαπιστώνουν ότι με το άτομο χώρια από το οποίο δεν μπορούσαν να ζήσουν ούτε λεπτό πριν, τώρα δεν μπορούν να ζήσουν ούτε λεπτό μαζί.
 
δ) Η παγίδα της οικογένειας. Η οικογένεια συχνά βάζει σε αναγκαστική συμβίωση άτομα τα οποία υπό άλλες συνθήκες δεν θα έλεγαν ούτε καλημέρα το ένα στο άλλο. Επίσης, είναι εκκολαπτήρια ποικίλων αρνητικών συναισθημάτων: βία, σεξουαλική κακοποίηση, ζηλοτυπία και ζηλοφθονία (μεταξύ συζύγων, γονέων και παιδιών, πεθεράς και νύφης, αδελφών), χρόνια ψυχολογικά προβλήματα.
 
ε) Οι αρνητικές συνέπειες της Νοόσφαιρας. Όπως είδαμε και προηγουμένως, ο άνθρωπος έχει τη μυστηριώδη ικανότητα να δημιουργεί φανταστικές πνευματικές οντότητες και στη συνέχεια να υποτάσσεται σε αυτές. Στο όνομα αυτών των φανταστικών και αναπόδεικτων οντοτήτων (θρησκείες, ιδεολογίες) έγιναν οι μεγαλύτερες σγφαγές στην ιστορία της ανθρωπότητας (με όλα τα αρνητικά επακόλουθα που ήδη περιγράψαμε προηγουμένως). Επίσης, και σε ατομικό επίπεδο, όπως απέδειξε πρόσφατα η Νευροφυσιολογία, οι άνθρωποι αποκτούν, μέσω της σχετικής νευρωνικής συνδεσμολογίας και του προγραμματισμού, το ατομικό τους κσμοείδωλο γύρω στην ηλικία των είκοσι.
 
Από εκεί και μετά, πλην σπανίων εξαιρέσεων, καθορίζουν την υπόλοιπη ζωή τους με βάση αυτό, προσπαθούν να το επιβάλλουν και σε άλλους, και οποιαδήποτε προσπάθεια τρίτων να τους το αλλάξουν απορρίπτεται από τον ίδιο τον εγκέφαλο ως απειλή! Αυτές οι παράξενες οντότητες σχετίζονται και με πληθώρα δυσάρεστων κι επώδυνων «πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων». Επίσης, αυτά τα εξατομικευμένα κοσμοείδωλα κάνουν εξαιρετικά δύσκολη τη συνεννόηση και τη συμβίωση ακόμη και δύο ανθρώπων, και δημιουργούν ένα είδος δυσάρεστης «διάσπασης των ατόμων», μοναξιάς, και όλων των επακόλυθων αρνητικών συναισθημάτων.
 
στ) Η εκδικητικότητα. Η εκδικητικότητα είναι σχεδόν ανύπαρκτη στον κόσμο των ζώων αλλά αποτελεί αληθινή μάστιγα στον κόσμο των ανθρώπων, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Ο άνθρωπος που νοιώθει ότι αποτέλεσε ο ίδιος αντικείμενο εκμετάλλευσης, προσβολής, κλπ. ή, ακόμη χειρότερα, ότι θίχτηκαν η θρησκεία, οι ιδέες του, κλπ., μπορεί να επιδοθεί σε απίστευτες πράξεις εκδίκησης (βασανιστήρια, δολοφονίες, κλπ.).
 
ε) Ο αναίτιος βασανισμός ζώων κι ανθρώπων. Καθημερινά, χιλιάδες ζώα βασανίζονται στον πλανήτη, χωρίς αιτία και με ποικίλους διεστραμμένους τρόπους, από τους ανθρώπους, και αν συνυπολογίσουμε και τις απάνθρωπες πλέον συνθήκες της μαζικής εκτροφής όλων των οικόσιτων, αντιλαμβανόμαστε τι τεράστιες ποσότητες πόνου και αρνητικών συναισθημάτων παράγονται. Επίσης, χιλιάδες άνθρωποι βασανίζουν ψυχολογικά, σωματικά, δολοφονούν με μαρτυρικούς τρόπους ομοίους τους, χωρίς να έχουν απολύτως κανέναν ιδιαίτερο λόγο.

«Χαμογέλα, ρε, τι σου ζητάνε;»!
 
«Αυτόν τον κόσμο, αυτή την αρένα των βασανισμένων κι έντρομων όντων, που μόνο καταβροχθίζοντας το ένα το άλλο κρατιούνται στη ζωή, αυτόν επομένως τον κόσμο, όπου κάθε αδηφάγο ζώο είναι κι ένας ζωντανός τάφος για χίλια άλλα και η διατήρησή του στη ζωή είναι μια αλυσίδα από μαρτυρικούς θανάτους, αυτόν τον κόσμο, όπου παράλληλα με τη γνώση μεγαλώνει και η δεκτικότητα απέναντι στον πόνο, μια δεκτικότητα η οποία αγγίζει τον υψηλότερο βαθμό στον άνθρωπο και μάλιστα τόσο πιο υψηλό, όσο πιο ευφυής είναι αυτός.
 
Αυτόν τον κόσμο, θέλησαν να τον συνταιριάξουν με το φιλοσοφικό σύστημα του οπτιμισμού και να μας τον παρουσιάσουν ως τον “καλύτερο δυνατό” απ’ όλους τους κόσμους. Στο μεταξύ, ένας οπαδός του οπτιμισμού, με καλεί ν’ ανοίξω τα μάτια μου και να αντικρίσω επιτέλους τον κόσμο. Να δω τι “όμορφος” που είναι όταν λούζεται στον ήλιο, με τα βουνά του, τις κοιλάδες, τα ποτάμια, τα φυτά και τα ζώα. “Πανόραμα” λοιπόν είναι ο κόσμος;! Όλα αυτά τα πράγματα είναι βέβαια ωραία να τα βλέπει κανείς, αλλά το να είναι αυτά τα πράγματα είναι κάτι εντελώς διαφορετικό» -Άρθουρ Σοπενχάουερ
 
«Μόνο το όνομα του Αγαθού υπάρχει στον άνθρωπο. Έργο του, δεν υπάρχει πουθενά και είναι αδύνατον να υπάρχει. Δεν μπορεί να χωρέσει σε υλικό σώμα που το περισφίγγει από παντού η κακία και ο πόνος και τα βάσανα και η οργή και οι απάτες και οι ανόητες φαντασιώσεις» -Άγνωστος
 
«Περπατούσα σε έναν δρόμο με δύο φίλους, ο ήλιος έδυε, ξαφνικά ο ουρανός πήρε το κόκκινο του αίματος, σταμάτησα, αισθάνθηκα εξαντλημένος και έγειρα στον φράχτη. Υπήρχε αίμα και γλώσσες φωτιάς πάνω από το μπλε-μαύρο φιόρδ και την πόλη. Οι φίλοι μου συνέχισαν και εγώ στάθηκα εκεί, τρέμοντας από αγωνία, κι αισθάνθηκα μια απέραντη κραυγή να διαπερνά ολόκληρη τη Φύση» ο Έντβαρντ Μουνκ για τον περίφημο πίνακά του «Κραυγή»
 
«Η δράση του αόρατου μοιάζει με τη συνηθισμένη όψη του εξωτερικού κόσμου, που δίνει και αφαιρεί, κτίζει και κατεδαφίζει, και που με την ίδια ακλόνητη επιμονή πλάθει τις μορφές και τις επαναλαμβάνει μέχρι αηδίας, με μοναδικό σκοπό να τις παραμορφώσει λίγο αργότερα, να τις διαλύσει, και να τις αλέσει τόσο ψιλά που καταλήγουν να είναι πάλι αγνώριστες, αναμειγμένες με την γκρίζα κι ανώνυμη σκόνη του ακυρωμένου χρόνου» -Χουάν Χοσέ Σαέρ, «Τόπος».
 
«Όχι, τα μυστικά μου είναι από τον τάφο και πρέπει να φυλαχτούν. Να πώς σκέφτομαι κάποιες φορές τον εαυτό μου, σαν έναν μεγάλο εξερευνητή που ανακάλυψε μια απίστευτη χώρα από την οποία δεν θα μπορέσει να επιστρέψει ποτέ, για να κοινοποιήσει τη γνώση του στον κόσμο: το όνομά της είναι κόλαση» -Μάλκολμ Λόουρυ, «Κάτω από το ηφαίστειο»
 
«Τι τρελοί που είμαστε, αναλογιζόταν, καθώς διέσχιζε τον πολυσύχναστο δρόμο. Πώς γίνεται ν’ αγαπάμε τη ζωή, πώς μπορούμε και τη βλέπουμε έτσι; Τη φτιασιδώνουμε καλά-καλά, τη στήνουμε γύρω μας, κι έπειτα τη γυρνάμε πάνω-κάτω για να την ξαναπλάσουμε κάθε τόσο από την αρχή. Ως και η τελευταία κουρελού ζητιάνα, ακόμη κι όσοι έχουν απηυδύσει ολότελα από τη μιζέρια, και κυλιούνται κατάχαμα στα κατώφλια των σπιτιών, απολαμβάνοντας τον ξεπεσμό τους, κι αυτοί το ίδιο κάνουν» -Βιρτζίνια Γουλφ, «Η κυρία Ντάλαγουεη»
 
«Ναι, όλα, ως και τα χρυσαφένια μάγουλα των κοριτσιών, όλα αυτά δεν είναι παρά έξυπνες απάτες, ιδιότητες που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα μέσα στα όντα, αλλά προέρχονται απλώς απ’ έξω, με αποτέλεσμα όλη η θεοποιημένη Φύση να φτιασιδώνεται κυριολεκτικά σαν εταίρα και τα φτιασίδια της να μη σκεπάζουν παρά το οστεοφυλάκιο που κρύβει από μέσα: κι όταν προχωρήσουμε περισσότερο και δούμε πως το κρυφό καλλυντικό που δημιουργεί όλες τις αποχρώσεις της, εκείνη η μεγάλη πηγή, το φως, είναι αυτό καθαυτό άσπρο ή άχρωμο πάντα και πως, αν ενεργούσε πάνω στην ύλη, χωρίς να περνάει από κάτι ενδιάμεσο, θα έδινε σε όλα τα αντικείμενα, ακόμα και στις τουλίπες και τα τριαντάφυλλα, τη δική του άσπρη απόχρωση.
 
Έχοντας όλα αυτά στο μυαλό μας, βλέπουμε πως το παράλυτο Σύμπαν ξαπλώνει μπροστά μας έναν λεπρό και, σαν τους ξεροκέφαλους περιηγητές στη Λαπωνία, που αρνούνται να φορέσουν χρωματιστά γυαλιά, γυαλιά που δίνουν στα πράγματα ένα κάποιο χρώμα, έτσι ακριβώς και ο δυστυχής εκείνος, που δεν πιστεύει σε τίποτα, ατενίζει, τυφλός και αυτός, το τεράστιο άσπρο σάβανο που τυλίγει όλο το θέαμα γύρω του» -Χέρμαν Μέλβιλ, «Μόμπυ Ντικ»
 
«Δεν έχω πολλά να πω. Αυτό είναι το ταξίδι κάποιου που είχε ναυαγήσει για χρόνια, ψάχνοντας το νόημα της ζωής, μια σπίθα ανθρωπιάς, μέσα σε έναν ανύπαρκτο πολιτισμό, σε έναν κόσμο που μοιάζει με ένα τεράστιο υπαίθριο σούπερ-μάρκετ. Ίσως είναι το ταξίδι κάποιου που έγινε ζωγράφος για να μην τρελαθεί εντελώς. Εξακολουθεί να μην μου κάνει αίσθηση αυτός ο πολιτισμός, ούτε οι συνήθειες εκατομμυρίων δίποδων που μοιάζουν να περπατούν προς την ίδια κατεύθυνση, με ένα κινητό τηλέφωνο κολλημένο στο χέρι, παραπλανημένοι, ελκυόμενοι από την ίδια κενότητα, με την μάταιη αντανάκλαση του ειδώλου τους στον καθρέφτη, με τις ψευδαισθήσεις της ύπαρξης τους σε‬ κοινή θέα, με έναν ψεύτικο ορίζοντα ο οποίος δεν έχει απολύτως καμία σχέση με αυτό που είναι πράγματι η ζωή» -Zilda, street artist.
 
«Ο Κήπος της Εδέμ ήταν ένας διαστημικός σταθμός απ’ όπου εκτοπιστήκαμε στην επιφάνεια του πλανήτη και ζούμε με τον ιδρώτα των θνητών φρυδιών μας, σε μια διαρκώς χαμένη μάχη με τη βαρύτητα. Ποιος όμως μας εκτόπισε; Ένας Θεός καθίκι, που αποκαλεί τον εαυτό του Γιεχωβά ή όπως αλλιώς» -Γουίλλιαμ Μπάροουζ.
 
«Η πραγματικότητά μας είναι μια προβολή από ένα μυστικό τεχνούργημα, ένα κουμπιουτεροειδές μηχάνημα διδασκαλίας που μας καθοδηγεί, μας προγραμματίζει και γενικά μας εξουσιάζει και μας ελέγχει εν αγνοία μας, καθώς εμείς δρούμε χωρίς να συνειδητοποιούμε την ύπαρξή του, ζώντας μέσα στην παραισθητική προβολή του κόσμου μας. Το τεχνούργημα, το οποίο ονομάζω Ζέμπρα, έχει κατασκευάσει την πραγματικότητά μας σαν ένα είδος καθρεφτίσματος ή ειδώλου του κατασκευαστή του, έτσι ώστε αυτός να μπορεί να έχει μια αντικειμενική οπτική γωνία για την τελική κατανόηση του εαυτού του. Ο κατασκευαστής έφτιαξε μια μηχανή προβολής πραγματικότητας η οποία δημιουργεί την εικόνα του Κόσμου έτσι όπως την ξέρουμε.
 
Το τεχνούργημα αυτό δεν έχει συνείδηση ότι είναι τεχνούργημα, και έχει λησμονήσει την ύπαρξή του και φαντάζεται τον εαυτό του ως θεό, τον μοναδικό και αληθινό Θεό. Μου αποκαλύφθηκε ότι ο εμπειρικός κόσμος είναι το αποτέλεσμα του εγχειρήματος μιας περιορισμένης οντότητας να αντιγράψει ένα θέμα που δεν μπορεί να δει. Ένα κακέκτυπο είδωλο ενός άλλου πεδίου. Γι’ αυτό και ο κόσμος μας είναι γεμάτος ατέλειες και πλημμυρισμένος από το Κακό. Είμαστε σκλάβοι στον ιστό προβολής αυτής της Υπερμηχανής. Δεν μπορούμε να θυμηθούμε την αληθινή καταγωγή μας, μας προσέλκυσε να εκπέσουμε. Είμαστε αντίγραφα του αληθινού εαυτού μας, ρέπλικες που το μυαλό τους δεν τους ανήκει, είναι μια ξένη κατασκευή. Η Αυτοκρατορία δεν τελείωσε ποτέ, μας κυβερνά, είμαστε αιχμάλωτοι της Αυτοκρατορίας» -Φίλιπ Ντικ, «VALIS».
 
Ο κόσμος στον οποίο περνάμε την καθημερινότητά μας βρίσκεται υπό κατοχή από τρεις δυνάμεις:
 
α) τους φυσικούς νόμους,
β) τους εξουσιαστές του κόσμου μας που κατασκευάζουν μια τεχνητή πραγματικότητα και την επιβάλλουν με πολύπλοκες τεχνικές στους αυτόχθονες,
γ) μια ανεξιχνίαστη σκοτεινή δύναμη που βρίσκεται φυλακισμένη στο δικό μας χωροχρονικό συνεχές, η οποία έχει καταλάβει τον κόσμο μας και τρέφεται από την ενέργεια και τη συνείδησή μας.
 
Οι φυσικοί νόμοι, οι εξουσιαστές του κόσμου, και η ανεξιχνίαστη σκοτεινή δύναμη, συνδέονται άμεσα με τρόπους που ξεπερνούν τη μικροκοσμική παρατήρησή μας.
 
Κάτι εκεί έξω (κι εδώ μέσα) παίζει μαζί μας, όπως η γάτα με το ποντίκι!
 
Ο εχθρός δεν είναι ο Άλλος, ο Εχθρός είναι Αλλού!

Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: ΗΣΙΟΔΟΣ - Ἀσπὶς Ἡρακλέους (122-138)

Ὣς εἰπὼν κνημῖδας ὀρειχάλκοιο φαεινοῦ,
Ἡφαίστου κλυτὰ δῶρα, περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε.
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε
125 καλὸν χρύσειον πολυδαίδαλον, ὅν οἱ ἔδωκε
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διός, ὁππότ᾽ ἔμελλε
τὸ πρῶτον στονόεντας ἐφορμήσεσθαι ἀέθλους.
θήκατο δ᾽ ἀμφ᾽ ὤμοισιν ἀρῆς ἀλκτῆρα σίδηρον,
δεινὸς ἀνήρ· κοίλην δὲ περὶ στήθεσσι φαρέτρην
130 κάββαλεν ἐξόπιθεν· πολλοὶ δ᾽ ἔντοσθεν ὀιστοὶ
ῥιγηλοί, θανάτοιο λαθιφθόγγοιο δοτῆρες·
πρόσθεν μὲν θάνατόν τ᾽ εἶχον καὶ δάκρυσι μῦρον,
μέσσοι δὲ ξεστοί, περιμήκεες, αὐτὰρ ὄπισθε
μόρφνοιο φλεγύαο καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν.
135 εἵλετο δ᾽ ὄβριμον ἔγχος, ἀκαχμένον αἴθοπι χαλκῷ.
κρατὶ δ᾽ ἐπ᾽ ἰφθίμῳ κυνέην ἐύτυκτον ἔθηκε,
δαιδαλέην, ἀδάμαντος, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαν,
ἥ τ᾽ εἴρυτο κάρη Ἡρακλῆος θείοιο.

***
Έτσι είπε και κνημίδες απ᾽ ορείχαλκο λαμπρό,
του Ήφαιστου δώρα ξακουστά, γύρω απ᾽ τις κνήμες βάζει.
Κι ύστερα γύρω στα στήθη φόρεσε το θώρακα,
ωραίο, χρυσό, πολυποίκιλτο, που η Αθηνά Παλλάδα
του τον έδωσε, του Δία η κόρη, τότε που έμελλε
πρώτη φορά του να ριχτεί στους πολυστένακτους τους άθλους.
Γύρω στους ώμους έβαλε το σιδερένιο ξίφος προστάτη από τον όλεθρο,
ο φοβερός ο άντρας. Πλατιά φαρέτρα γύρω στα στήθη φόρεσε
130 και πίσω στην πλάτη του την έριξε. Κι ήτανε μέσα της βέλη πολλά,
που φέρνουν ρίγος και δίνουν θάνατο που τη μιλιά την κόβει.
Μπροστά είχαν το θάνατο και δάκρυα στάζανε,
στη μέση ήτανε σκαλιστά και μακρουλά, και πίσω τους
είχανε κάλυμμα φτερά από μαυραετό φλογάτο.
Πήρε και δυνατό κοντάρι με αιχμή από χαλκό που αστράφτει,
καλοφτιαγμένη περικεφαλαία επάνω στο ρωμαλέο κεφάλι του έβαλε,
πλουμιστή, από αδάμαντα, στερεωμένη στους κροτάφους του,
που του Ηρακλή του θεϊκού την κεφαλή προστάτευε.

Πέμπτη 6 Ιουνίου 2019

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ - Λυσιστράτη (980-1013)

ΚΗΡΥΞ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
980 πᾶ τᾶν Ἀσανᾶν ἐστιν ἁ γερωχία
ἢ τοὶ πρυτάνιες; λῶ τι μυσίξαι νέον.
ΠΡΥΤΑΝΙΣ
τίς δ᾽ εἶ; πότερον ἄνθρωπος ἢ Κονίσαλος;
ΚΗ. κᾶρυξ ἐγών, ὦ κυρσάνιε, ναὶ τὼ σιὼ
ἔμολον ἀπὸ Σπάρτας περὶ τᾶν διαλλαγᾶν.
985 ΠΡΥ. κἄπειτα δόρυ δῆθ᾽ ὑπὸ μάλης ἥκεις ἔχων;
ΚΗ. οὐ τὸν Δί᾽ οὐκ ἔγωνγα. ΠΡΥ. ποῖ μεταστρέφει;
τί δὴ προβάλλει τὴν χλαμύδ᾽; ἦ βουβωνιᾷς
ὑπὸ τῆς ὁδοῦ; ΚΗ. ἀλεός γα ναὶ τὸν Κάστορα
ὥνθρωπος. ΠΡΥ. ἀλλ᾽ ἔστυκας, ὦ μιαρώτατε.
990 ΚΗ. οὐ τὸν Δί᾽ οὐκ ἔγωνγα· μηδ᾽ αὖ πλαδδίη,
ΠΡΥ. τί δ᾽ ἐστί σοι τοδί; ΚΗ. σκυτάλα Λακωνικά.
ΠΡΥ. εἴπερ γε, χαὔτη ᾽στὶ σκυτάλη Λακωνική.
ἀλλ᾽ ὡς πρὸς εἰδότ᾽ ἐμὲ σὺ τἀληθῆ λέγε.
τί τὰ πράγμαθ᾽ ὑμῖν ἐστι τἀν Λακεδαίμονι;
995 ΚΗ. ὀρσὰ Λακεδαίμων πᾶἁ καὶ τοὶ σύμμαχοι
ἅπαντες ἐστύκαντι· ‹τὰν› πελλᾶν δὲ δεῖ.
ΠΡΥ. ἀπὸ τοῦ δὲ τουτὶ τὸ κακὸν ὑμῖν ἐνέπεσεν;
ἀπὸ Πανός; ΚΗ. οὔκ, ἀλλ᾽ ἆρχε μέν, οἰῶ, Λαμπιτώ,
ἔπειτα τἄλλαι ταὶ κατὰ Σπάρταν ἁμᾶ
1000 γυναῖκες ἇπερ ἀπὸ μιᾶς ὑσπλαγίδος
ἀπήλαἁν τὼς ἄνδρας ἀπὸ τῶν ὑσσάκων.
ΠΡΥ. πῶς οὖν ἔχετε; ΚΗ. μογίομες· ἂν γὰρ τὰν πόλιν
ἇπερ λυχνοφορίοντες ὑποκεκύφαμες.
ταὶ γὰρ γυναῖκες οὐδὲ τῶ μύρτω σιγῆν
1005 ἐῶντι, πρίν χ᾽ ἅπαντες ἐξ ἑνὸς λόγω
σπονδὰς ποιηὥμεσθα καττὰν Ἑλλάδα.
ΠΡΥ. τουτὶ τὸ πρᾶγμα πανταχόθεν ξυνομώμοται
ὑπὸ τῶν γυναικῶν· ἄρτι νυνὶ μανθάνω.
ἀλλ᾽ ὡς τάχιστα φράζε περὶ διαλλαγῶν
1010 πρέσβεις ἀποπέμπειν αὐτοκράτορας ἐνθαδί.
ἐγὼ δ᾽ ἑτέρους ἐνθένδε τῇ βουλῇ φράσω
πρέσβεις ἑλέσθαι τὸ πέος ἐπιδείξας τοδί.
ΚΗ. ποτάὁμαι· κράτιστα γὰρ παντᾶ λέγεις.

***
ΚΗΡΥΚΑΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
980 Πού ᾽ναι των Αθηναίων η Γερουσία
και πού οι πρυτάνεις; Μήνυμα έχω φέρει.
ΠΡΥΤΑΝΗΣ
Μωρ᾽ τί ᾽σαι ελόγου σου; Άνθρωπος ή Πρίαπος;
ΚΗΡ. Είμαι κήρυκας, μά τους Διόσκουρους,
γι᾽ ανακωχή σταλμένος από τη Σπάρτη.
ΠΡΥ. Κήρυκας; Και κρατάς στην αμασκάλη
το κοντάρι σου; ΚΗΡ. Μά τον Δία, δεν είναι.
ΠΡΥ. Τί γυρνάς τη μουσούδα; Τί ᾽ναι τούτο
που φουσκώνει από κάτου απ᾽ τη χλαμύδα;
Ή μήπως απ᾽ το δρόμο σού πρηστήκαν
οι ελιές σου; ΚΗΡ. Μωρέ τούτος είναι μάπας!
ΠΡΥ. Κατάλαβα, κατέργαρε, είσαι τέζα.
990 ΚΗΡ. Καθόλου μά το Δία. ΠΡΥ. Και τί ᾽ναι τούτο;
ΚΗΡ. Σπαρτιάτικη σκυτάλη. ΠΡΥ. Τότες είναι
και τούτο εδώ σκυτάλη! (Δείχνει) Μάθε, φίλε,
πως είμαι ατσίδα. Την αλήθεια λέγε.
Πώς είναι στην πατρίδα σου τα πράματα;
ΚΗΡ. Ολόρθα τα δικά και των συμμάχων!
Όλοι τους κάργα. Θέλουν κρύο κατάβρεγμα.
ΠΡΥ. Πώς σας έπιασε τούτ᾽ η επιδημία;
Σας την έστειλε ο Πάνας; ΚΗΡ. Όχι ο Πάνας!
Έκανε την αρχήν η Λαμπιτώ
1000 κι ύστερα όλες μαζί πήρανε φόρα
και διώξανε τους άντρες από τα σκέλια τους.
ΠΡΥ. Και πώς βαστάτε; ΚΗΡ. Βάσανο μεγάλο!
Σκυφτοί γυρνάμε στα σοκάκια, σάμπως
να βαστάμε φανάρι· κι οι γυναίκες
δεν αφήνουνε μήτε να τις αγγίξουμε,
αν δεν κάνουμε ειρήνη μεταξύ μας.
ΠΡΥ. Τώρα καταλαβαίνω: συνωμόσαν
όλα τα θηλυκά μας κάθε τόπου.
Τρέχα γρήγορα κάτου να τους πεις
1010 να μας στείλουν πρεσβεία με πληρεξούσιο
κι εγώ θα βάλω τη Βουλή να ορίσει
άλλη πρεσβεία — άμα τους δείξω ετούτο!
(Δείχνει)
ΚΗΡ. Κουβέντα μυαλωμένη. Πάω πετώντας.
(Βγαίνουν ο κήρυκας απ᾽ τα αριστερά κι ο Πρύτανης από τα δεξιά)

Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας: ΜΑΝΤΕΙΣ - ΜΕΡΟΠΑΣ

Ο Μέροψ ήταν μάντης και βασιλιάς της πόλεως Περκώτης στον Ελλήσποντο, βόρεια της Τροίας.

Απέκτησε τέσσερα παιδιά, δύο κορίτσια, την ἐυπλόκαμο Κλείτη και την Αρίσβη, και δύο αγόρια, τον Άδραστο και τον Άμφιο, που πολέμησαν στην Τροία ως σύμμαχοι των Τρώων εναντίον των Αχαιών.

Ο πατέρας τους τους είχε ικετεύσει να μην πάρουν μέρος στον πόλεμο, γιατί είχε προβλέψει* τον θάνατό τους, όμως εκείνοι αρνήθηκαν και τελικά σκοτώθηκαν από τον Διομήδη.

Η κόρη του Κλείτη παντρεύτηκε τον Κύζικο και η Αρίσβη υπήρξε η πρώτη σύζυγος του Πρίαμου.

Από την ένωσή τους γεννήθηκε ένας γιος, ο Αίσακος, στον οποίο ο Μέροπας δίδαξε τη μαντική τέχνη. Ο Αίσακος προέβλεψε την καταστροφή της Τροίας.
------------------------
*Ο μάντης Μέροπας προβλέπει τον χαμό των παιδιών του
και να μη παν εξόρκιζε ο γέρος τα παιδιά του
στον ανδροφθόρον πόλεμον· και αυτοί δεν τον ακούσαν,
ότ' οι κακές τους έσερναν μαύρου θανάτου μοίρες.
(Ομ., Ιλ. Β 832-834)
 
Έπιασαν εις μιαν άμαξαν έξοχ' αγόρια δύο
του Περκωσίου Μέροπος, που εξαίσιος ήταν μάντης,
και αυτός ποσώς δεν άφηνε τα τέκνα του να υπάγουν
στον ανδροφθόρον πόλεμον· αλλά δεν υπακούσαν
ότι τους έφερναν αυτού μαύρες θανάτου μοίρες.
Εκείνους τότ' εφόνευσεν ο δοξαστός Τυδείδης
κι επήρε τα λαμπρ΄ άρματα·
(Όμ., Ιλ., Λ 328-334)

Ποια είναι η βασική φύση του ανθρώπου;

Όλες οι μελέτες του ανθρώπου από την ιστορία μέχρι τη γλωσσολογία και την ψυχολογία αντιμετωπίζουν το εξής ερώτημα; Αν, σε τελική ανάλυση, είμαστε προϊόντα κάθε είδους εξωτερικών παραγόντων ή αν, σε πείσμα των διαφορών μας, έχουμε κάτι που μπορούμε να το ονομάσουμε κοινή ανθρώπινη φύση, δια της οποίας μπορούμε να αναγνωριστούμε ως ανθρώπινα όντα.

Οι θεωρητικοί της προσωπικότητας τολμούν να καταπιαστούν με αυτό το πολυδιάστατο ερώτημα και δίνουν τις δικές τους φιλοσοφικές ερμηνείες για τη βασική φύση των ανθρώπων, υιοθετώντας αρκετά διαφορετικές μεταξύ τους απόψεις σχετικά με τις ιδιότητες της ανθρώπινης φύσης.

Διαφορετικές προσεγγίσεις για τη φύση του ανθρώπου


Σε κάποιες θεωρίες λοιπόν οι άνθρωποι παρουσιάζονται ως λογικά όντα, δηλαδή εξηγούν λογικά τον κόσμο, σταθμίζουν κέρδη και ζημίες των ενεργειών και των εναλλακτικών τους και συμπεριφέρονται βάσει αυτών των λογικών υπολογισμών τους. Από αυτή την άποψη, οι ατομικές διαφορές αντανακλούν κυρίως διαφορές στις διεργασίες της σκέψης, στις οποίες βασίζονται και οι υπολογισμοί τους. Άλλες προσεγγίσεις βλέπουν τον άνθρωπο ως έναν ζωώδη οργανισμό που διέπεται κυρίως από άλογες, ζωώδεις ορμές, οι οποίες καθορίζουν την ανάπτυξη του και την συμπεριφορά του.

Τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα πολύ δημοφιλής, για την κατανόηση του ατόμου, ήταν η θεωρία του υπολογιστή, η οποία έβλεπε τους ανθρώπους ως επεξεργαστές πληροφοριών που αποθηκεύουν και αξιοποιούν συμβολικές αναπαραστάσεις, όπως ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής επεξεργάζεται και αποθηκεύει πληροφορίες.

Η έννοια του εαυτού στις νεότερες προσεγγίσεις για την προσωπικότητα


Ωστόσο υπάρχουν και προσεγγίσεις που μας εισάγουν στην έννοια του εαυτού ως προνόμιο του είδους μας και της ανθρώπινης μας φύσης και ως κάτι που μας διαχωρίζει από τα υπόλοιπα όντα.

Σε αυτές τις νεότερες προσεγγίσεις, η προσωπικότητα με την οποία εμφανίζεται το άτομο μπορεί να οριστεί ως το σύνολο των αντιλήψεων, των πεποιθήσεων και κυρίως των αμυνών του, που συχνά δεν επιτρέπουν στον πραγματικό Εαυτό με κεφαλαίο, να αναλάβει τα ηνία. Σαφώς, για όλες αυτές τις πληροφορίες, το άτομο δεν έχει συνειδητή επίγνωση, ωστόσο όλες αυτές οι κατασκευασμένες πεποιθήσεις μοιάζει να βασίζονται σε λανθασμένες ερμηνείες στις οποίες έχει καταλήξει το άτομο, ερμηνείες που ποτέ δεν αναθεωρεί στην πορεία, όσο και αν αλλάζουν οι συνθήκες της ζωής του. Δηλαδή ακόμα και αν περνούν δεκαετίες, το άτομο εξακολουθεί να ερμηνεύει τα γεγονότα με τον ίδιο τρόπο χωρίς να λαμβάνει υπόψιν του τα καινούρια δεδομένα ή τη μεροληψία που επιδεικνύει.

Όσο πιο μεγάλη ψυχική δυσφορία βιώνει το άτομο τόσο περισσότερο φαίνεται να δυναμώνουν οι σκέψεις του που του δείχνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση, μακριά από την πραγματική πηγή του πόνου. Προς μια κατεύθυνση λοιπόν, που οδηγεί σε έναν «πετυχημένο» αντιπερισπασμό προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η κατασκευασμένη πεποίθηση δεν θα αποκαλυφτεί γιατί εάν αποκαλυφθεί θα αποκαλυφθεί και ο πόνος που τη συνοδεύει, ένας πόνος που εσφαλμένα θεωρείται δυσβάσταχτος.

Φαίνεται ότι το άτομο δεν αντιδρά στο παρόν αλλά στο παρελθόν


Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να φτάνει στον χωρισμό από κάποια ερωτική σχέση, η οποία οδηγούσε σε αρκετά προβλήματα και σε καμία περίπτωση δε χαρακτηρίζονταν από ουσιαστική επικοινωνία, ασφάλεια ή απλά από τη χαρά της συνύπαρξης και της συνοδοιπορίας μεταξύ των δύο μερών της. Ωστόσο, ένα χαρακτηριστικό της σχέσης ήταν ο εκρηκτικός και ακραίος σαρκικός πόθος, αυτός που σχεδόν καταβροχθίζει τον άλλον και που δημιουργεί τη ψευδαίσθηση της οικειότητας, του ταιριάσματος και δυστυχώς τη ψευδαίσθηση της αγάπης. Ο χωρισμός λοιπόν βιώνεται ως το τέλος του κόσμου, ως το απόλυτο κενό και επιπλέον μπορεί το βίωμα αυτό να συνοδεύεται από πληθώρα παραπλανητικών αρνητικών σκέψεων που έχουν ένα και μοναδικό σκοπό να οδηγήσουν στην επανασύνδεση. Και όταν αυτή η επανασύνδεση συμβεί, για ακόμα μια φορά η αυθεντικότητα του ατόμου θυσιάζεται στο βωμό της σχέσης. Ποιας όμως σχέσης;

Μια ερώτηση κλειδί που μπορεί να αποκαλύψει πολλά θαμμένα μυστικά, στο βωμό των οποίων δημιουργούνται πολλές στρεβλώσεις της αυτοαντίληψης μας.

Με τη βοήθεια λοιπόν ενός ευαισθητοποιημένου και καλά καταρτισμένου ειδικού, αυτό που συνήθως αποκαλύπτεται είναι η ύπαρξη ενός μικρού και πληγωμένου παιδιού που δεν μπόρεσε ποτέ να γείρει συναισθηματικά στον ώμο μιας γονεϊκής φιγούρας, δεν μπόρεσε ποτέ να χορτάσει συναισθηματική ασφάλεια γύρω από τα πρόσωπα φροντίδας του και πάντα περιμένει το πρόσωπο αυτό που θα του προσφέρει τον κόσμο ολόκληρο, δηλαδή τη χαρά, το νόημα, τη δημιουργικότητα, την απόλυτη ηδονή, την ενέργεια, το σκοπό και την πληρότητα. Για αυτό το λόγο, όταν το άτομο χάνει τη σχέση στο παρόν ο πόνος είναι αφόρητος, η σύγχυση είναι καθηλωτική και το κενό δυσβάσταχτο.

Μόνο που το άτομο αντιδρά στο παρελθόν και όχι στο παρόν. Δεν το γνωρίζει όμως αυτό.

Αυτό που βιώνει είναι θυμός προς το άλλο πρόσωπο, αίσθημα αδικίας, εγκατάλειψης και εξαπάτησης και κυρίως μια έντονη ανάγκη να αλλάξει το άλλο πρόσωπο προκειμένου να πληροί τα κριτήρια που θα τους επιτρέψουν να ζήσουν για πάντα μαζί και ευτυχισμένοι. Αυτό το μικρό και πληγωμένο παιδί λοιπόν φαίνεται πως δημιουργεί κατ’ επανάληψη τέτοιες σχέσεις στη ζωή του, προκειμένου να καταφέρει να κερδίσει τη σχέση, αυτή την πρωταρχική συναισθηματική σχέση που δε μπόρεσε να γευτεί και να χορτάσει όπως του άξιζε και όπως προτάσσει η ανθρώπινη του φύση.

Έτσι, τα χαρακτηριστικά που τον έλκουν πραγματικά στο άλλο πρόσωπο δεν είναι αυτά που νομίζει και αυτά που θα αναφέρει πρώτα-πρώτα σε ένα τρίτο πρόσωπο, αλλά τα χαρακτηριστικά εκείνα που προσομοιάζουν στο πρωταρχικό άτομο φροντίδας, εκείνα τα χαρακτηριστικά που υπονομεύουν τελικά τη σύναψη ουσιαστικού και ώριμου δεσμού. Μοιάζει το άτομο να κάνει απεγνωσμένες προσπάθειες να κερδίσει αυτόν τον πρώτο-πρώτο δεσμό που ποτέ δεν ολοκληρώθηκε στη ζωή του, προκειμένου να προχωρήσει ελεύθερα προς τη συναισθηματική ενηλικίωση.

Όταν το ασυνείδητο κυριαρχεί


Όλα αυτά όμως συμβαίνουν σε ασυνείδητη βάση και όσο το περιεχόμενο των σκέψεων μας που καθορίζουν τη συμπεριφορά μας βρίσκονται στη σφαίρα του ασυνειδήτου, εμείς βιώνουμε μια ανισχυρότητα απέναντι στις αντιδράσεις μας και στις επιλογές που κάνουμε.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι στερούμαστε την πρόσβαση στην αλήθεια και στον αληθινό μας Εαυτό.

Προκειμένου να γνωρίσουμε τον ένα και μοναδικό Εαυτό μας χρειάζεται να αποκαλύψουμε την αλήθεια και τη πηγή των αδιεξόδων μας. Χρειάζεται να κατανοήσουμε ότι η φύση μας δεν είναι ελαττωματική αλλά ότι οι πραγματικοί λόγοι που κάνουμε τις επιλογές που κάνουμε και ο λόγος που λειτουργούμε όπως λειτουργούμε, μπορεί να μας οδηγούν σε καταστροφές και υπαρξιακά αδιέξοδα στη ζωή μας, αλλά κατά κάποιον τρόπο αυτά τα πρότυπα συμπεριφοράς και τα πρότυπα της σκέψης μας, έχουν δημιουργηθεί προκειμένου να μας προστατέψουν από τις ερμηνείες που δώσαμε γύρω από αυτές τις πρώιμες τραυματικές εμπειρίες.

Δηλαδή εάν μπορέσουμε να νιώσουμε συμπόνοια προς αυτές τις πτυχές μας θα πάψουμε να προσπαθούμε να αποτάξουμε αυτά τα πονεμένα μας κομμάτια που εργάζονται τόσο σκληρά για να μας προστατέψουν. Αυτοί οι φίλοι μας προστάτες, όμως, έχουν το μειονέκτημα ότι δε μαθαίνουν ποτέ από τις καινούριες εμπειρίες και έτσι παραμένουν εγκλωβισμένοι στο παρελθόν και μαζί με αυτούς και εμείς. Όταν όμως τους προσεγγίζουμε με συμπόνοια, ενδιαφέρον και γνησιότητα είναι πρόθυμοι να μας δείξουν από τι μας προστατεύουν και ακόμα να δείξουν εμπιστοσύνη στον Εαυτό μας να αναλάβει τα ηνία.

Τι πιστεύουν οι διάσημοι θεωρητικοί


Σύμφωνα με αρκετούς νεότερους θεωρητικούς όπως ο Carl Rogers, Richard Schwartz, Gabor Mate και άλλους, όλη η παραπάνω δουλειά, μπορεί να μας αποκαλύψει έναν Εαυτό που είναι κοινός στους ανθρώπους και αποτελεί την ενδότερη μας φύση. Υπάρχει κάτι βιολογικά δοσμένο που περιμένει να αναλάβει τα ηνία της ηγεσίας μας. Δεν φθείρεται, δεν αλλοιώνεται και μπορεί σχετικά εύκολα να βγει στην επιφάνεια σε όλους τους ανθρώπους. Το μόνο κουράγιο που χρειάζεται κάποιος είναι να μπει στη διαδικασία να το κάνει.

Σύμφωνα λοιπόν με αυτούς τους θεωρητικούς, την κλινική τους εμπειρία, αλλά και πρόσφατες έρευνες που πλαισιώνουν αυτά τα ευρήματα, ο Εαυτός έχει συγκεκριμένες ποιότητες όπως αυτή της διαύγειας, του γνήσιου ενδιαφέροντος για τον εσωτερικό και εξωτερικό κόσμο, της συμπόνοιας, της δημιουργικότητας, της ηρεμίας, της αυτοπεποίθησης, του θάρρους και της πηγαίας ανάγκης για ουσιαστική ένωση με τους άλλους.

Το μυστικό είναι να αλλάξουμε οπτική απέναντι σε εμάς τους ίδιους.

Για παράδειγμα όταν αντιμετωπίζουμε κάποιο είδος φόβου, χρειάζεται να μην είμαστε εχθρικοί απέναντι στην ύπαρξη του και να μη λειτουργούμε με μίσος απέναντι του, αλλά να διαθέτουμε λίγο από τον πολύτιμο χρόνο μας προκειμένου να τον γνωρίσουμε και να τον κατανοήσουμε. Και αυτός είναι ένα από τα παιδιά μας και μάλιστα ένα αποκληρωμένο μας παιδί, που εργάζεται σκληρά για να κερδίσει την προσοχή μας και εάν είμαστε αρκετά συμπονετικοί μαζί του θα είναι πέρα για πέρα πρόθυμος να μας δείξει τι είναι αυτό που προστατεύει από τη συνειδητή μας επίγνωση, για να μην πονέσουμε παραπάνω.

Ίσως ο Ντα βίντσι όταν φιλοτεχνούσε το αριστούργημα του Μόνα Λίζα, είχε καταφέρει να λειτουργεί μέσα από τον αυθεντικό και δημιουργικό του εαυτό, αυτόν τον εαυτό που μπόρεσε να μεταφέρει σε εμάς το απαλό, μητρικό, ερωτικό και τόσο καθηλωτικό βλέμμα της Μόνα Λίζα. Αυτό το βλέμμα που κάποιοι θεωρούν ότι είναι δικό του, άλλοι της μητέρας του, αλλά το ουσιαστικό είναι ότι είναι ένα βλέμμα που σε συνοδεύει και σε ενώνει μαζί του.

Ίσως η λέξη "recovery" σημαίνει ακριβώς αυτό το πράγμα: επανακτώ αυτό που υπάρχει ήδη εκεί κι έχω χάσει την επαφή μαζί του, δηλαδή την επαφή με τον εαυτό μου και τη πραγματική μου φύση.

Η ρηχότητα των συναισθημάτων

Οι άνθρωποι λαχταρούν βαθύτατα να καταφέρουν να ζήσουν μια ζωή πλημμυρισμένη από πολλά, ζωηρά και πλούσια συναισθήματα που δεν θα τους κατακλύζουν, παρά μόνο θα τους οδηγούν σε μια αίσθηση νοήματος και πληρότητας. Συνήθως τα ενήλικα άτομα εντυπωσιάζονται από την ανοιχτή στάση, την περιέργεια και το εύρος των συναισθημάτων που εκφράζουν τα πολύ μικρά παιδιά. Συχνά αναρωτιούνται για την δική τους παιδικότητα και πόσο θα ήθελαν και οι ίδιοι να μπορούν να χαρούν με αυτά τα απλά πράγματα που διεγείρουν τις αισθήσεις των παιδιών.

Αυτό όμως που αναζητούν περισσότερο είναι να ξαναέρθουν σε επαφή με το χαμένο κίνητρο που θα τους οδηγήσει στην ανακάλυψη της χαράς της ζωής, αυτής της χαράς που ξεκινάει από το εσωτερικό των ανθρώπων και δεν προσδιορίζεται από εξωτερικούς παράγοντες. Επειδή γίνεται αναφορά στο χαμένο κίνητρο, αξίζει να διευκρινιστεί ότι οι άνθρωποι δεν χρειάζονται κανενός είδους, εξωτερικά δοσμένο, κίνητρο για να νιώσουν ζωντανοί και δημιουργικοί γιατί είναι γεννημένοι με την ικανότητα της χαράς και βιολογικά προγραμματισμένοι να αναπτύσσουν δεσμούς με τους άλλους ανθρώπους.

Το πάθος για ζωή ανήκει στην ανθρώπινη φύση


Κάποιοι θεωρούν ότι το πάθος για ζωή πυροδοτείται από τον ψυχικό πόνο. Ωστόσο, αυτό που, συνήθως, εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της έντονης και παρατεταμένης ψυχικής δυσφορίας είναι η παρόρμηση, η απόπειρα δηλαδή που κάνει κάποιος για να γλυτώσει από την ψυχική δυσφορία, από την βαρεμάρα και την αίσθηση του κενού. Το πάθος για τη ζωή, για τη δημιουργικότητα, για την επικοινωνία, για την αυτοπραγμάτωση και την εξέλιξη είναι εγγενή στοιχεία της ανθρώπινης φύσης, ενώ η παρόρμηση αφορά ενέργειες στις οποίες προβαίνει το άτομο προκειμένου να νιώσει μια άμεση ικανοποίηση γιατί ακριβώς αδυνατεί να νιώσει το πάθος για τη ζωή, με άλλα λόγια είναι η απελπισμένη προσπάθεια να επανασυνδεθεί με τη φύση του.

Το τραύμα πηγάζει από μέσα μας


Στα άτομα, συνήθως, που λειτουργούν με παρορμητική διάθεση, μπορεί να εντοπιστεί κάποιο, ή κάποια τραύματα. Το τραύμα δεν είναι κάποιο εξωτερικό γεγονός που συμβαίνει σε κάποιο άτομο αλλά είναι η εσωτερική διεργασία που ακολουθεί αυτό το γεγονός.

Αυτό που μπορεί να σκεφτεί κάποιος στο άκουσμα της έννοιας «τραύμα», είναι ενδεχομένως ένα τραγικό συμβάν, όπως ένα τροχαίο ατύχημα, ένας βιασμός, μια γονεϊκή εγκατάλειψη ή μια ακραία γονεϊκή πρακτική απέναντι στα παιδιά, το τραύμα να θεωρείται δηλαδή το ίδιο το γεγονός, αυτό καθ’ αυτό. Ωστόσο, δεν προκύπτει τραύμα σε όλους όσους βιώνουν ένα τραγικό συμβάν γιατί το τραύμα δεν είναι το γεγονός που μας συμβαίνει, αλλά αυτό που συμβαίνει μέσα μας ως αποτέλεσμα του γεγονότος που έχει προηγηθεί. Επιπλέον το τραύμα μπορεί να έρθει ως αποτέλεσμα όλων αυτών που έπρεπε να συμβούν και δεν έγιναν ποτέ.

Ένα από τα χαρακτηριστικά του τραύματος, είναι ότι διαμορφώνει την οπτική μας γύρω από τον κόσμο, δηλαδή συντελεί στον τρόπο που θα υιοθετήσουμε προκειμένου να κατανοούμε τον κόσμο και στον τρόπο που θα αντιδρούμε συναισθηματικά απέναντι στις καταστάσεις και στα γεγονότα που θα ακολουθήσουν στη ζωή μας.

Έτσι, λοιπόν, μπορεί κάποιος να βλέπει τον κόσμο ως ένα επικίνδυνο και απειλητικό τόπο, ενώ κάποιος άλλος να βλέπει τον κόσμο ως ένα μέρος όπου υπάρχουν όλων των ειδών οι ευκαιρίες, όμορφες ή δυσάρεστες. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι όταν κάποιος ζει σε έναν απειλητικό και τρομακτικό κόσμο, αυτόν τον κόσμο που έχει κατασκευάσει στο μυαλό του κάποτε μέσω της επαγωγικής σκέψης, τότε και ο ίδιος θα είναι τρομαγμένος, αμυντικός, θα κρύβεται ή θα επιτίθεται εύκολα ώστε να «προλάβει» τις πιθανές επιθέσεις των άλλων που πιστεύει και περιμένει να του συμβούν.

Επιπλέον, θα θέλει να «αρπάζει» αυτό που χρειάζεται από τους άλλους ανθρώπους γιατί δε θα πιστεύει ότι θα του το δώσουν, ή μπορεί απλά να πιστεύει ότι ο κόσμος του το οφείλει. Μπορεί στην πορεία να αναζητά να γίνει ιδιαίτερα ισχυρό ως άτομο, όπως για παράδειγμα να βγάλει αρκετά χρήματα, ή έστω να δίνει την εντύπωση του ισχυρού ως μια μορφή προστασίας, ή ως μια μορφή προσαρμογής σε αυτά που αναμένει ότι θα του προκύψουν. Μια άλλη εκδοχή είναι το άτομο να φτάσει να γίνει σχεδόν αόρατο, πάλι ως μια μορφή άμυνας απέναντι στα δεδομένα που διαμορφώνουν την αντίληψη του για τον κόσμο, ως έναν επικίνδυνο τόπο.

Η ευαλώτητα και η σχέση της με το τραύμα


Οι άνθρωποι είναι ευάλωτοι, ειδικά στα πρώτα χρόνια της ζωής τους και η ευαλωτότητα αυτή αυξάνει τις πιθανότητες να βιώσουν κάποιο τραύμα. Η ευθραυστότητα είναι πτυχή της φύσης μας, κάτι το οποίο δεν μπορούμε να αποφύγουμε. Αυτό που μπορεί να κάνει ο εγκέφαλος μας κάτω από τέτοιες περιστάσεις και όταν ο πόνος έρχεται να μας κατακλύσει, είναι να καταστείλει τη συνειδητή του επίγνωση προκειμένου να γίνει υποφερτός ο πόνος, ώστε να μπορέσουμε να επιβιώσουμε.

Η αυτόματη καταστολή των οδυνηρών συναισθημάτων είναι η απεγνωσμένη κίνηση που κάνει ένα παιδί, προκειμένου να μπορέσει να τα βγάλει πέρα με το τραύμα που σε άλλη περίπτωση θα μπορούσε να αποβεί καταστροφικό. Ως συνέπεια, ωστόσο, αυτής της αμυντικής στάσης είναι η εκτεταμένη και άτονη συναισθηματική επίγνωση. Δηλαδή το άτομο καταφέρνει να μη νιώσει τη φρίκη του τραύματος σε όλη του την έκταση και έτσι να κερδίσει τη ζωή του, αλλά το τίμημα που πληρώνει είναι μια διαρκής ρηχότητα γύρω από τη συναισθηματική του επίγνωση.

Τα συναισθήματα εκτός από την αίσθηση ζωντάνιας που μας προσφέρουν, συμβάλλουν καταλυτικά στην επιβίωση μας γιατί μας προσανατολίζουν, ενώ μας βοηθούν στις ερμηνείες που δίνουμε στα διάφορα γεγονότα, καθώς μας προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες. Μας προειδοποιούν για τυχόν απειλές στο περιβάλλον, ή μας δείχνουν πως μπορούμε να φροντίσουμε τις σωματικές μας ανάγκες. Όπως δεν μπορούμε να επιβιώσουμε αν δεν αισθανθούμε το κρύο, τη ζέστη, την πείνα, την δίψα ή τον πόνο, ανάλογα επικίνδυνο είναι και ο περιορισμός των συναισθημάτων, τα οποία είναι μια ουσιαστική πτυχή της ύπαρξης μας που αυξάνουν την αξία της ζωής, την μετατρέπουν σε μια συναρπαστική εμπειρία, γεμάτη προκλήσεις, με όμορφες ή μη στιγμές, αλλά κυρίως με ουσία και νόημα.

Το βίωμα του κενού προκαλεί απεγνωσμένες κινήσεις


Όταν ελαττώνεται η ευαισθησία μας απέναντι στο βίωμα των συναισθημάτων μας, ουσιαστικά χάνουμε ένα μέρος από την ικανότητα μας να αισθανόμαστε τα συναισθήματα μας. Μπορεί ακόμα να μπούμε σε μια αμνησιακή κατάσταση όπου δεν θα μπορούμε να ανακαλέσουμε τις φορές εκείνες που έχουμε αισθανθεί βαθιά χαρά ή ακόμα και θλίψη. Στη θέση όμως αυτού του περιορισμένου εύρους των συναισθημάτων έρχεται η αίσθηση του κενού, το οποίο βιώνουμε ως αποξένωση, έλλειψη νοήματος ή βαρεμάρα, κάτι που μας αφήνει άδειους και πολύ κουρασμένους ως οργανισμούς.

Το βίωμα του κενού είναι μια κατάσταση η οποία δεν μπορεί να γίνει ανεκτή για πολύ από τον άνθρωπο γιατί δεν συνάδει με τις προδιαγραφές του και ως αντίδραση στο δυσάρεστο του βίωμα, μπορεί να υιοθετήσει καινούριες και προσαρμοστικές συμπεριφορές, όπως πάσης φύσεως εθισμούς, προκειμένου να μπορέσει να νιώσει ζωντάνια, χαρά και πιο κοντά με τους ανθρώπους, και πάλι όμως ως μια απεγνωσμένη κίνηση που θα του επιτρέψει να επιβιώσει στο παρόν.

Όταν λοιπόν κάποιος ζει κάποιο τραύμα, είναι γιατί δεν έχει καταφέρει να μιλήσει σε κάποιον για τα συναισθήματα του και να ακουστεί με συμπόνοια γύρω από το βίωμα του, ώστε να μπορέσει να το διεργαστεί και να το αφήσει επαρκώς πίσω του. Το γεγονός αυτό, τον οδηγεί να παγώσει συναισθηματικά, να περιορίσει δηλαδή το εύρος των συναισθημάτων του, ακόμα και να διαστρεβλώσει την επίγνωση του γύρω από τα γεγονότα. Αυτή η προσωρινή κατάσταση ύπαρξης καταφέρνει να του προσφέρει τη δυνατότητα να συνεχίσει να υπάρχει με κάποιον τρόπο. Η προσαρμογή αυτή, ως αμυντικός μηχανισμός, έχει ωστόσο καταστρεπτικά αποτελέσματα όταν γίνεται τρόπος που ορίζει την ζωή του συνεχώς.

Η καλύτερη παρέμβαση είναι όταν το άτομο οδηγηθεί στην αναγνώριση και την αποκάλυψη αυτών των εμπειριών


Η καλύτερη παρέμβαση θεωρείται όταν το άτομο οδηγηθεί στην αναγνώριση και την αποκάλυψη αυτών των εμπειριών, που το έχουν οδηγήσει στον αποκλεισμό της ζωτικότητας του, μέσω όμως του εντοπισμού των συναισθημάτων και στο σώμα γιατί το τραύμα αποτυπώνεται δυναμικά στη φυσιολογία του οργανισμού.

Οι λεκτικές περιγραφές των γεγονότων και ο εντοπισμός των συναισθημάτων στα διάφορα σημεία του σώματος εμπλέκουν και τους μετωπιαίους λοβούς οι οποίοι φαίνεται να μην ασκούν επαρκή έλεγχο όταν το άτομο επαναβιώνει το τραύμα ή εμπλέκεται σε παρορμητικές ενέργειες. Με αυτό τον τρόπο δίνεται στο άτομο η δυνατότητα να αυξήσει την επίγνωση του γύρω από τις σκέψεις του και τον τρόπο που αυτές προσδιορίζουν τον τρόπο που αισθάνεται ή λειτουργεί, αλλά κυρίως μαθαίνει να αυτορρυθμίζεται.

Ουσιαστικά, μέσα από αυτή τη διαδικασία και κυρίως της συναισθηματικής του ενόρασης, το άτομο μπορεί να αλλάξει οπτική απέναντι στα τραυματικά γεγονότα, να καταφέρει να επανασυνδεθεί με τον εαυτό του ως όλον και να αφήσει σταδιακά τις παρορμητικές αντιδράσεις, έτσι ώστε να ξανασυναντηθεί με τις σχεδόν ξεχασμένες του ικανότητες για μια ζωή δημιουργική και να σταθεί μακριά από τη σύγχυση.

Νίτσε: Όλοι θέλουν να ανεβούν στο θρόνο- αυτό είναι η τρέλα τους – λες και η ευτυχία κάθεται στο θρόνο

Υπάρχουν κάπου ακόμη λαοί και αγέλες, όχι όμως σε μας, αδελφοί: σε μας υπάρχουν κράτη.
 
Κράτος; Τι είναι αυτό; Εντάξει λοιπόν! Ανοίξτε τώρα τα αφτιά σας, γιατί θα σας πω ό,τι έχω να σας πω για τον θάνατο των λαών.
 
Κράτος λέγεται το πιο ψυχρό απ' όλα τα ψυχρά τέρατα. Και ψυχρά επίσης ψεύδεται και τούτο το ψέμα βγαίνει σερνόμενο από το στόμα του: 'εγώ, το κράτος, είμαι ο λαός'.
 
Ψέμα είναι αυτό! Δημιουργοί ήταν εκείνοι που δημιούργησαν τους λαούς και που κρέμασαν μια πίστη και μια αγάπη πάνω απ' αυτούς: έτσι υπηρέτησαν τη ζωή.
 
Καταστροφείς είναι εκείνοι που στήνουν παγίδες για τους πολλούς και ονομάζονται κράτος: κρεμούν από πάνω τους ένα σπαθί κι εκατό ορέξεις.
 
Όπου υπάρχει ακόμη λαός, δεν καταλαβαίνει το κράτος και το μισεί σαν κακό μάτι και σαν αμαρτία απέναντι στα ήθη και τα δικαιώματα.
 
Αυτό το σημάδι σας δίνω: κάθε λαός μιλά τη γλώσσα του σχετικά με το καλό και το κακό: ο γείτονάς του δεν την καταλαβαίνει. Η γλώσσα του, επινοήθηκε μέσα στα ήθη και στα δικαιώματα.
 
Αλλά το κράτος ψεύδεται σε όλες τις γλώσσες του καλού και του κακού· και ό,τι και να πει, ψεύδεται -και επίσης ό,τι έχει, το έχει κλέψει.
 
Όλα είναι ψεύτικα στο κράτος· με κλεμμένα δόντια δαγκώνει, το δαγκανιάρικο. Ψεύτικα είναι και τα σπλάχνα του. Σύγχυση των γλωσσών του καλού και του κακού: αυτό το σημάδι σάς δίνω ως σημάδι του κράτους. Αληθινά, τη θέληση για θάνατο δείχνει αυτό το σημάδι! Αληθινά, γνέφει στους κήρυκες του θανάτου!
 
Γεννιούνται υπερβολικά πολλοί άνθρωποι: για τους περιττούς εφευρέθηκε το κράτος!
 
Δείτε λοιπόν πώς τους προσελκύει, αυτούς τους υπερβολικά πολλούς! Πώς τους καταβροχθίζει και τους μασά και τους ξαναμασά!
 
Πάνω στη γη δεν υπάρχει τίποτε μεγαλύτερο από μένα: εγώ είμαι το δάχτυλο του θεού, αυτό που βάζει τάξη' -έτσι ουρλιάζει το τέρας. Και δεν πέφτουν στα γόνατα μόνον εκείνοι που έχουν μακριά αφτιά και κοντή όραση!
 
Αχ, και σε σας επίσης, μεγάλες ψυχές, ψιθυρίζει τα ζοφερά ψέματά του! Αχ, μαντεύει τις πλούσιες καρδιές, που πρόθυμα σπαταλιούνται!
 
Ναι, ακόμη και σας σάς μαντεύει, νικητές του παλιού θεού! Κουραστήκατε στον αγώνα και τώρα η κούραση σας υπηρετεί το νέο είδωλο!
 
Ήρωες και αξιοσέβαστους ανθρώπους θα ήθελε να έχει γύρω του το νέο είδωλο! Αρέσκεται να λιάζεται στο ηλιόφως των καλών συνειδήσεων -το ψυχρό τέρας!
 
Θέλει να σας τα δώσει όλα, αν εσείς το λατρέψετε, το νέο είδωλο: επίσης αγοράζει τη λάμψη της αρετής σας και το βλέμμα των περήφανων ματιών σας.
 
Θέλει να σας βάλει δόλωμα στους υπεράριθμους! Ναι, ένα διαβολικό τέχνασμα εφευρέθηκε εδώ, ένα άλογο του θανάτου, που βροντά κάτω από τα φανταχτερά στολίδια των θεϊκών τιμών.
 
Ναι, ένας θάνατος για τους πολλούς εφευρέθηκε εδώ, που καυχιέται πως είναι ζωή: αληθινά, μια εγκάρδια υπηρεσία στους κήρυκες του θανάτου!
 
Κράτος ονομάζω αυτό, όπου όλοι πίνουν δηλητήριο, καλοί και κακοί: κράτος, όπου όλοι χάνουν τον εαυτό τους, καλοί και κακοί: κράτος, όπου η αργή αυτοκτονία όλων -ονομάζεται "ζωή".
 
Δείτε λοιπόν αυτούς τους περιττούς! Κλέβουν τα έργα των εφευρετών και τους θησαυρούς των σοφών: πνευματική καλλιέργεια ονομάζουν την κλεψιά τους -κι όλα τα κάνουν αρρώστια και αποτυχία!
 
Δείτε λοιπόν αυτούς τους περιττούς! Άρρωστοι είναι πάντα, ξερνούν τη χολή τους και το ονομάζουν αυτό εφημερίδα. Κατασπαράζουν ο ένας τον άλλο και δεν μπορούν καν να τον χωνέψουν.
 
Δείτε λοιπόν αυτούς τους περιττούς! Πλούτη αποκτούν και όμως γίνονται όλο και πιο φτωχοί. Δύναμη θέλουν και προπαντός τον μοχλό της δύναμης, πολύ χρήμα -αυτοί οι ανίκανοι!
 
Δείτε πώς σκαρφαλώνουν, αυτοί οι ευκίνητοι πίθηκοι! Σκαρφαλώνουν ο ένας πάνω στον άλλο κι έτσι παρασύρονται στη λάσπη και στο βυθό.
 
Όλοι θέλουν να ανεβούν στο θρόνο - αυτό είναι η τρέλα τους – λες και η ευτυχία κάθεται στο θρόνο! Συχνά κάθεται η λάσπη στο θρόνο - και επίσης συχνά ο θρόνος πάνω στη λάσπη.
 
Τρελοί είναι όλοι τους για μένα και πίθηκοι που σκαρφαλώνουν και υπερβολικά θερμόαιμοι. Άσχημα μου μυρίζει το είδωλο σας, το ψυχρό τέρας: άσχημα μου μυρίζουν όλοι αυτοί μαζί, οι ειδωλολάτρες.
 
Αδέλφια μου, θέλετε λοιπόν να πνιγείτε μέσα στις αναθυμιάσεις των στομάτων και των ορέξεων τους: καλύτερα να σπάσετε τα παράθυρα και να πηδήσετε έξω, στον καθαρό αέρα!
 
Απομακρυνθείτε λοιπόν από την άσχημη μυρωδιά! Μακριά από την ειδωλολατρία των περιττών!
 
Απομακρυνθείτε λοιπόν από την άσχημη μυρωδιά! Μακριά από τον αχνό αυτών των ανθρωποθυσιών!
 
Για τις μεγάλες ψυχές, η γη είναι ακόμη ελεύθερη. Άδειες είναι ακόμη πολλές θέσεις για ερημίτες, μόνους ή δυο δυο, τις οποίες περιβάλλει η μυρωδιά ήσυχων θαλασσών.
 
Για τις μεγάλες ψυχές, ελεύθερη είναι ακόμη μια ελεύθερη ζωή. Αληθινά, όποιος κατέχει λίγα, κατέχεται εξίσου λίγο: ευλογημένη να είναι η μικρή φτώχεια!
 
Εκεί που σταματά το κράτος, εκεί αρχίζει ο άνθρωπος, εκείνος που δεν είναι περιττός: εκεί αρχίζει το τραγούδι του απαραίτητου, η μοναδική και αναντικατάστατη μελωδία.
 
Εκεί όπου σταματά το κράτος -κοιτάξτε λοιπόν, αδελφοί μου! Δεν τα βλέπετε, το ουράνιο τόξο και το γεφύρι του υπεράνθρωπου;
 
Νίτσε, Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα

Το κουράγιο να είναι κανείς αυτός που είναι

Κρύβουμε την αληθινή μας δυναμική.

Κρύβουμε όλα εκείνα για τα οποία είμαστε ικανοί.

Και ζούμε επιδεικνύοντας την πιο υποβαθμισμένη μας πλευρά... εκείνη που είναι κοινωνικά αποδεκτή... εκείνη που μας έμαθαν να καλλιεργούμε... εκείνη που υιοθετήσαμε για να μην έχουμε προβλήματα...

Και όλα αυτά, μόνο με την επίδραση που άσκησαν πάνω μας οι ιστοριούλες με τους ήρωες;

Όχι μόνο. Θυμόμαστε και μέρος του μηνύματος που μας μετέδωσαν οι γονείς μας: «Μην μπλέκεις σε μπελάδες...»

Ή, ακόμη χειρότερα: «Αν συνεχίσεις έτσι, δε θα σε θέλει κανείς...»

Τι σημαίνει συνεχίζω έτσι; Προφανώς, «συνεχίζω έτσι», σημαίνει ότι είμαι αυτός που είμαι.

Και, τότε; Τι πρέπει να κάνω για να γίνω άλλος;

Η απάντηση είναι προβλέψιμη: ν’ αφήσεις να βγει ο ήρωας.

Δεν λέω ότι πρέπει κανείς να γίνει σούπερ-ήρωας με την έννοια να είναι καταπληκτικός και να εντυπωσιάζει, να σκαρφαλώνει κτίρια, να πηδάει στις στέγες των σπιτιών και να πετάει στον αέρα. Όχι. Δεν χρειάζεται.

Μιλάω για τον μοναδικό ηρωισμό που υπερασπίζομαι: «Το κουράγιο να είναι κανείς αυτός που είναι».

Το θάρρος να μη δημιουργεί μια μυστική ταυτότητα μικρόψυχου, αν δεν είναι μικρόψυχος.

Να μη ζει σαν ηλίθιος, αν δεν είναι ηλίθιος.

Κι αν δεν είναι πολύ γρήγορος, δεν πειράζει. Πρέπει να δέχεται τη βραδύτητα με περηφάνια. Να λέει: «Είμαι λίγο αργός. Ε, και;» Αυτό είναι υπέροχο.

Δεν τρέχει τίποτα αν είναι κανείς «λίγο χαζούλης...».
Αν όμως δεν είναι... τότε δεν πρέπει να κάνει τον χαζό!

Αν εγώ είμαι λίγο κουτός... αν δεν μου κόβει και πολύ... αν μπορώ ν’ ανακαλύπτω μέσα μου άλλα χαρίσματα εκτός από την εξυπνάδα... πολύ ωραία! Γιατί να σπαταλάω ενέργεια προσπαθώντας να το κρύψω;

Γιατί να μη βρω το θάρρος να πω ποιος είμαι, με τα όποια χαρίσματά μου, κι ας μην είναι τα πλέον ευπρόσδεκτα κοινωνικά κι αυτά που αναγνωρίζονται και εκτιμώνται περισσότερο, κι ας μην είναι αυτά που μου κάνουν « την καλύτερη διαφήμιση».

Αυτό που λιγότερο χρειάζεσαι είναι να σε κάνουν τα προσόντα σου υπερόπτη.

Προσόν, μπορεί να είναι και το να μην ξεχωρίζεις.

Το μεγαλύτερο προσόν ενός ήρωα είναι να μπορεί να αντιμετωπίζει τις καταστάσεις χωρίς να εξαναγκάζεται να δείχνει στους άλλους ότι είναι... όπως εκείνοι λένε ότι πρέπει να είναι.

Κορνήλιος Καστοριάδης: Οι 4 λέξεις

Τέσσερις λέξεις: Φαντασία, Φαντασιακό, Δημιουργία, Αυτονομία.
 
Τέσσερις έννοιες-κλειδιά στο έργο του Κορνηλίου Καστοριάδη. Αυτές τις τέσσερεις λέξεις τις "παρουσίασε" ο ίδιος στη γαλλική τηλεόραση -στην καθημερινή εκπομπή Inventer Domain του δημοσίου και με εκπαιδευτικό χαρακτήρα σταθμού La Cinquicnic.
 

 
1. Φαντασία

 Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Τι είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα; Επαναλαμβάνουν, εδώ και αιώνες, ότι είναι ο ορθός λόγος. Αρκεί όμως να προσέξουμε τη συμπεριφορά των άλλων γύρω μας αλλά και τη δική μας, για να αντιληφθούμε ότι αυτό δεν αληθεύει. Οι ατομικές και οι συλλογικές συμπεριφορές πολύ συχνά είναι παράλογες. Τα ζώα είναι πιο “λογικά” από εμάς· δεν σκοντάφτουν, δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια, κάνουν αυτό που πρέπει, για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν. Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Είναι το πάθος και οι επιθυμίες; Ναι, πράγματι. Τα ζώα από ό,τι μπορούμε να ξέρουμε δεν έχουν πάθη ούτε πραγματικές επιθυμίες τα ζώα έχουν ένστικτα. Τι όμως συνιστά την ιδιαιτερότητα του πάθους και των επιθυμιών; Είναι ακριβώς το γεγονός ότι το πάθος και οι επιθυμίες -ο έρωτας, η δόξα, το κάλλος, η εξουσία, ο πλούτος- δεν είναι «φυσικά» αλλά φαντασιακά αντικείμενα.

Η φαντασία, λοιπόν, είναι το ίδιον του ανθρώπου. Η φαντασία μάς διαφοροποιεί από τα ζώα. Η φαντασία, ακόμη και εάν κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά, δεν αναχαιτίζεται. Υπάρχει πάντα μια εσωτερική ροή από εικόνες, ιδέες, αναμνήσεις, επιθυμίες, αισθήματα. Μια ροή που δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Δεν μπορούμε καν να την ελέγξουμε, τουλάχιστον όχι πάντα. Κάποιες φορές το κατορθώνουμε, λίγο ως πολύ, προκειμένου να σκεφτούμε λογικά και συστηματικά. Αλλά ακόμη και σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αναπάντεχες αναμνήσεις και επιθυμίες διακόπτουν τον στοχασμό μας. Η φαντασία μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην παραφροσύνη, στη διαστροφή, στην τερατωδία αλλά, επίσης, στην αυταπάρνηση και σε κάθε μεγαλειώδη δημιουργία. Χάρη στη φαντασία το ένστικτο έπαψε να είναι ο μοναδικός ρυθμιστής της συμπεριφοράς μας. Χάρη στη φαντασία μπορούμε να δημιουργούμε. Χάρη σ’ αυτήν δημιουργήσαμε την τέχνη, την επιστήμη, τη φιλοσοφία. Η φαντασία δεν γνωρίζει όρια και κανόνες, ούτε ηθικούς και λογικούς νόμους. Πάντως, εάν είχαμε αφεθεί χωρίς περιορισμούς στη φαντασία, ασφαλώς δεν θα είχαμε επιβιώσει ως είδος. Ο άνθρωπος επιβίωσε ως είδος, επειδή δημιούργησε κοινότητες, κοινωνίες, θεσμούς, κανόνες που οριοθετούν και περιορίζουν τη φαντασία, αλλά και που συχνά επίσης την καταπνίγουν.

2. Φαντασιακό

Το ανθρώπινο ον υπάρχει μόνον ως κοινωνικό ον. Αυτό σημαίνει ότι ζει σε μια κοινωνία με θεσμούς, με νόμους, με ήθη, με έθιμα, κ.λπ. Ερώτημα: Από πού έρχονται αυτοί οι θεσμοί, οι νόμοι, τα έθιμα; Είναι αδύνατον να πούμε, όπως συχνά πίστευαν οι λαοί, ότι υπάρχει ένας δημιουργός, ένας νομοθέτης όλων αυτών. Σε μιαν ήδη θεσμισμένη κοινωνία, τα άτομα μπορούν να προτείνουν νόμους, κάποιους ιδιαίτερους νόμους. Τούτο όμως είναι δυνατόν να γίνει, επειδή υπάρχει ήδη ένα σύστημα νόμων, επειδή αυτά τα άτομα έχουν ζήσει ήδη σε μια κοινωνία με νόμους. Ένας συγγραφέας μπορεί να επινοήσει μια νέα λογοτεχνική μορφή και ένας περιθωριακός μια λέξη της αργκό. Αυτά είναι δυνατόν να γίνουν, επειδή υπάρχει ήδη η γλώσσα και η αργκό. Όμως ποιος θα μπορούσε μόνος του να δημιουργήσει εκ προοιμίου τη γλώσσα και να την επιβάλει στους υπόλοιπους; Και με ποια γλώσσα θα επικοινωνούσε;

Όλα αυτά -οι νόμοι, οι θεσμοί, τα ήθη, τα έθιμα, η γλώσσα- είναι συλλογικές δημιουργίες. Προσπάθησαν να ερμηνεύσουν την καταγωγή της κοινωνίας βάσει ενός συμβολαίου (το “κοινωνικό συμβόλαιο” ). Όμως ένα συμβόλαιο προϋποθέτει άτομα κοινωνικά, τα οποία γνωρίζουν τι είναι ένα τέτοιο συμβόλαιο. Προσπάθησαν επίσης να ερμηνεύσουν την καταγωγή της κοινωνίας με τους φυσικούς και τους βιολογικούς νόμους. Όμως κανένας φυσικός ή βιολογικός νόμος δεν μπορεί να ερμηνεύσει την καταγωγή των θεσμών, που είναι ένα καινούργιο φαινόμενο μέσα στο δημιουργημένο σύμπαν. Κανένας φυσικός και βιολογικός νόμος δεν απαντά στα ερωτήματα: Γιατί οι Εβραίοι δημιούργησαν τον μονοθεϊσμό; Γιατί οι ‘Έλληνες δημιούργησαν τις δημοκρατικές πόλεις; Γιατί η Δύση δημιούργησε τον καπιταλισμό; Για να συλλάβουμε την ύπαρξη της ανθρώπινης κοινωνίας, καθώς επίσης τις αλλαγές της μέσα στον χρόνο αλλά και τις διαφορές της μέσα στον χώρο, πρέπει να δεχτούμε ότι αυτές οι ίδιες οι ανθρώπινες κοινότητες διαθέτουν μιαν χωρίς προηγούμενο δημιουργική ικανότητα. Αυτή τη δημιουργική ικανότητα μπορούμε να την ονομάσουμε: κοινωνικό φαντασιακό.

Το κοινωνικό φαντασιακό είναι η πηγή των θεσμών που ρυθμίζουν και οργανώνουν τη ζωή των ανθρώπων. Αυτό επίσης δημιουργεί κάτι πολύ σημαντικό: τις φαντασιακές κοινωνικές σημασίες.Oι φαντασιακές κοινωνικές σημασίες καθορίζουν τις αξίες της κοινωνίας δηλαδή καθορίζουν τι είναι καλό και τι κακό, τι είναι αληθές και τι ψευδές, τι είναι δίκαιο και τι άδικο. Οι φαντασιακές κοινωνικές σημασίες δίνουν νόημα στη ζωή των ατόμων και, τελικά, δίνουν νόημα ακόμη και στον θάνατο τους. Το κοινωνικό φαντασιακό δεν είναι σταθερό και αμετάβλητο. Αλλάζει. Και οι αλλαγές του δηλώνουν την ύπαρξη αλλαγών στην κοινωνία, το γεγονός δηλαδή ότι υπάρχει ιστορία της ανθρωπότητας. Το κοινωνικό φαντασιακό, άπαξ και δημιούργησε τους θεσμούς, μπορεί είτε να παραμείνει κατά κάποιον τρόπο σε λήθαργο (έτσι συμβαίνει στις πρωτόγονες, τις αρχαϊκές, τις παραδοσιακές κοινωνίες), είτε να προκαλέσει αλλαγές, λιγότερο ή περισσότερο γρήγορες (έτσι συμβαίνει στην εποχή μας, η οποία γνωρίζει έναν γρήγορο ρυθμό από ιστορικές μεταβολές, ανήκουστο στην μέχρι τώρα ιστορία της ανθρωπότητας).

3.Δημιουργία

Οι φιλόσοφοι έχουν αναρωτηθεί: Γιατί να υπάρχει κενό; Θα μπορούσε να μην υπάρχει τίποτα. Το ερώτημα αυτό, σε κάθε περίπτωση, δεν έχει απάντηση. Ίσως μάλιστα να μην έχει καν νόημα. Υπάρχει όμως ένα άλλο ερώτημα που μας βασανίζει και δεν μπορεί παρά να μας βασανίζει: Πώς γίνεται και υπάρχει μια τέτοια πολυμορφία πραγμάτων; Και φυσικά δεν εννοώ μόνον την ποσοτική πολυμορφία. Πώς γίνεται και υπάρχει αυτή η απέραντη ποικιλία μορφών, από τη μη έμβια φύση, μέχρι τις πολυάριθμες ακαθόριστες μορφές ζωής, ακόμη και μέχρι τις μορφές που ακατάπαυστα η ανθρώπινη ιστορία παράγει και δημιουργεί; Έχει υποστηριχθεί ότι η δημιουργία είναι θεία πράξη. Δεν είναι θεία πράξη. Η δημιουργία είναι αυτό ακριβώς που χαρακτηρίζει το ον. Κάθε ον. Το παν υπόκειται συνεχώς σε αλλαγή και αναδημιουργία. Δεν μπορούμε να σκεφτούμε πως ό,τι παρουσιάζεται μπροστά μας είναι μια ατέρμων επανάληψη της ίδιας μορφής, διότι αμέσως ανακύπτει το ερώτημα: Μήπως, κάθε τι είναι καταδικασμένο να επαναλαμβάνει τις μορφές που έχουν ήδη υπάρξει από καταβολής χρόνου; Είναι όμως σαφές ότι υπάρχει ένας αληθινός χρόνος· ο χρόνος της μεταβολής. Και αληθινή μεταβολή είναι η ανάδυση νέων μορφών. Τα φαινόμενα, τα οποία παρατηρούμε μπροστά μας, προσπαθούμε να τα ερμηνεύσουμε μέσα από τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Αυτές οι ερμηνείες είναι ασφαλώς πολύτιμες αλλά είναι πάντα μερικές. Γιατί; Διότι έχουν σημασία μόνον στις περιπτώσεις όπου τα φαινόμενα επαναλαμβάνονται (οι ίδιες αιτίες δίνουν τα ίδια αποτελέσματα), αλλά δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τις περιπτώσεις όπου υπάρχει ανάδυση νέων μορφών.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την περίπτωση της ζωής. Η βιολογία μας λέει ότι σε μιαν ορισμένη στιγμή, μέσα στον «πρωταρχικό χυλό» που υπήρχε στη γη, ένας μεγάλος αριθμός μορίων συνενώθηκε τυχαία και, στη συνέχεια, κάτω από ευνοϊκές συνθήκες -θερμοκρασίας, ακτινοβολίας, πίεσης- αναδύθηκαν μορφές ζωής. Αυτή όμως η απάντηση δεν στέκει. Γιατί; Διότι μια μορφή ζωής είναι κάτι άλλο από μιαν απλή συνένωση μορίων. Επί πλέον, πρόκειται για μια σύνθεση μορίων τελείως ιδιαίτερη ανάμεσα στα δισεκατομμύρια των δισεκατομμυρίων που θα μπορούσαν να συντεθούν. Είναι μια συνένωση που κατορθώνει να οργανώνεται, να συντηρείται, να αναπαράγεται. Το ίδιο ισχύει, με τρόπο πολύ πιο πυκνό και έντονο, στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η Ιστορία δεν είναι αποτέλεσμα συνδυασμού ίδιων στοιχείων. Η Ιστορία είναι δημιουργία νέων στοιχείων. Είναι δημιουργία της μουσικής, της ζωγραφικής, της τέχνης, της φιλοσοφίας, της δημοκρατίας. Και φυσικά δεν μπορούμε να εξηγήσουμε με τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος τη μουσική του Μπαχ ή του Μπετόβεν. Αυτή η μουσική είναι μεγάλη, διότι είναι πρωτότυπη. Και λέγοντας πρωτότυπη, σημαίνει ότι ακριβώς δεν μπορούμε να την εξηγήσουμε.

4. Αυτονομία

Υπάρχει ανθρώπινη ελευθερία και σε τι συνίσταται; Ελευθερία δεν σημαίνει να κάνουμε ό,τι μας κατεβαίνει στο κεφάλι, ούτε, όπως νόμιζαν ορισμένοι φιλόσοφοι, να δρούμε χωρίς κίνητρα. Ελευθερία σημαίνει κατ’ αρχάς να έχουμε διαύγεια απέναντι, σ’ αυτό που σκεφτόμαστε και σ’ αυτό που κάνουμε. Μπορούμε όμως να είμαστε ελεύθεροι, όταν ζούμε σε μια κοινωνία και κάτω από τον κοινωνικό νόμο; Θα διατυπώσω την απάντηση ως εξής: Μπορώ να είμαι ελεύθερος, εφόσον συμμετέχω στη διαμόρφωση αυτού του νόμου, εφόσον αποφασίζω ισότιμα μαζί με τους άλλους για τη δημιουργία αυτού του νόμου και, τέλος, εφόσον είμαι σύμφωνος με τον τρόπο που ο νόμος αυτός θεσμίστηκε. Για πολύ μεγάλο διάστημα οι ανθρώπινες κοινωνίες πίστευαν ότι τους νόμους και τους θεσμούς τους δεν τους είχαν δημιουργήσει οι ίδιες. Αλλά τότε ποιος; Οι θεοί, ο Θεός, οι πρόγονοι. Σε τέτοιες συνθήκες αυτοί οι νόμοι και οι θεσμοί προφανώς θεωρούνται ιεροί. Αδύνατον να τους αμφισβητήσει κανείς. Πώς είναι δυνατόν να πω ότι ο νόμος που τον έχει δώσει ο Θεός (αν ο Θεός είναι η πηγή κάθε δικαίου) είναι άδικος;

Σε μιαν τέτοια κοινωνία, που θα την αποκαλέσουμε ετερόνομη -επειδή είναι υπόδουλη στους δικούς της θεσμούς- τα ίδια τα άτομα είναι ετερόνομα. Δεν μπορούν να σκεφτούν μόνα τους, εκτός από τελείως τετριμμένα και δευτερεύοντα θέματα. Δεν μπορούν να ελέγξουν κριτικά τη συμπεριφορά τους. Δεν μπορούν να κρίνουν τι είναι καλό και τι κακό, τι είναι δίκαιο και τι άδικο, τι είναι αληθές και τι ψευδές. Αυτή ήταν η μοίρα της κοινωνίας επί χιλιετίες. Κάποια στιγμή όμως έγινε μια ιστορική ρήξη, η οποία άλλαξε την κατάσταση των πραγμάτων. Η ρήξη αυτή παρατηρείται για πρώτη φορά στην Αρχαία Ελλάδα (στις πόλεις που δημιούργησαν τη δημοκρατία και τη φιλοσοφία) και μετά, αφού μεσολάβησαν είκοσι αιώνες έκλειψης, ξαναξεκίνησε για δεύτερη φορά στη Δυτική Ευρώπη (με την Αναγέννηση, τον Διαφωτισμό, το μεγάλο δημοκρατικό κίνημα χειραφέτησης, το εργατικό κίνημα κ.λπ.). Αυτά τα κινήματα -με το πρόταγμα της αυτονομίας- δημιούργησαν τις κάποιες ελευθερίες που διαθέτει η κοινωνία, στην οποία ζούμε. Όμως το πρόταγμα της αυτονομίας, το οποίο έφθασε στο κορύφωμα του ανάμεσα στο 1750 και το 1950, επί του παρόντος μοιάζει να είναι εξουδετερωμένο.
Σήμερα ζούμε σε μια κοινωνία, στην οποία η απάθεια, ο κυνισμός και η ανευθυνότητα ολοένα επεκτείνονται. Το κίνημα της αυτονομίας πρέπει να ξαναξεκινήσει και να προσπαθήσει να εγκαθιδρύσει μιαν αληθινή δημοκρατία. Μια δημοκρατία όπου όλοι θα συμμετέχουν στη ρύθμιση και τον καθορισμό των κοινωνικών δραστηριοτήτων. Και αυτό είναι το μόνο πολιτικό πρόταγμα, για το οποίο αξίζει τον κόπο να εργαστούμε και να αγωνιστούμε.

Δεν είναι η διαφορετικότητα που μας χωρίζει, αλλά η ανικανότητα να δούμε την αξία της

Κομπαστικός, εντυπωσιακά τεράστιος και επιπλέον πολλά υποσχόμενος είναι εκείνος ο Κύκλωπας, με τον οποίο ερχόμαστε αντιμέτωποι στη μορφή του Πολύφημου. Αν μας συναντούσε αυτός ο γίγαντας μόνο στην Οδύσσεια του Ομήρου, το επεισόδιο θα αποτελούσε απλώς ένα συμπαθητικό παραμύθι παλαιάς κοπής.

Ωστόσο τα ανθρωποφάγα όντα, τα οποία περιγράφονται εδώ είναι άχρονα. Υπήρχαν πάντα, υπάρχουν και θα υπάρχουν. Τα συναντάμε ειδικά στην πολιτική και τη δημόσια ζωή. Είναι οι σφοδρές στον λόγο, οι πολλά υποσχόμενες και εξαιρετικά εντυπωσιακές προσωπικότητες. Εδώ χρειάζεται να αναρωτηθούμε γιατί η πλειοψηφία του λαού, όπως και η πλειοψηφία σε διάφορα δημόσια όργανα και σώματα, διαλέγει ακριβώς εκείνους τους «Κύκλωπες ανάμεσά μας» για τις ηγετικές θέσεις;

Είμαστε τυφλωμένοι ή εντελώς τυφλοί; Ή είναι εκείνοι τόσο εκλεπτυσμένοι και επιδέξιοι, ώστε η πλειονότητα να εξαπατάται; Η τελευταία ερώτηση μπορεί να απαντηθεί εύκολα βάσει της απεικόνισης που μας δίνει ο Όμηρος: ο Πολύφημος δεν είναι ούτε εκλεπτυσμένος, ούτε επιδέξιος. Είναι με τον τρόπο του εκείνο που λέμε «δράστης εκ πεποιθήσεως». Εφόσον έχει πειστεί ακλόνητα για την ορθότητα των απόψεών του, νομίζει πως έχει πάντα δίκιο.

Οτιδήποτε κάνει είναι απλώς έκφραση της άποψής του και της συναγόμενης από αυτή στάσης ζωής. Είναι αλάνθαστος και άψογος. Ως προς αυτό ο μονόφθαλμος αυτός γίγαντας είναι βαθιά πεπεισμένος. Εμείς ωστόσο γνωρίζουμε ταυτόχρονα τη στάση του Οδυσσέα και των συντρόφων – κι έτσι μπορούμε να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης για τη θέση του Πολύφημου.

Έτσι προκύπτουν οι αμφιβολίες για την ορθότητα των πρακτικών του και καταδικάζουμε τη μισάνθρωπη στάση του ως βάρβαρη και ανυπόφορη. Πού βρίσκεται τώρα η τυφλότητα, πού η πλάνη; Αναγνωρίζουμε σαφώς ότι μια δεύτερη θέση μάς οδηγεί σε μια νέα άποψη, η οποία και παρέχει ένα μέτρο σύγκρισης ως προς μια άλλη άποψη. Αν βάλουμε τις δύο απόψεις απέναντι, προκύπτουν διαφορετικές γνώμες, γεγονός το οποίο οφείλεται στη διαφορετική οπτική τους γωνία.

Η δική μας πλάνη έχει τις ρίζες της στην πεποίθηση ότι σε συγκεκριμένα θέματα υπάρχει μόνο μία ορθή οπτική γωνία με την ανάλογη δήθεν ορθή άποψη. Από αυτό συμπεραίνουμε εξ αντιδιαστολής ότι θα υπάρχουν επίσης λανθασμένες οπτικές γωνίες με λανθασμένες απόψεις. Επιμένοντας, όπως ο Πολύφημος, στη βεβαιότητα ότι η δική μας οπτική γωνία είναι η μόνη ορθή, ακολουθούν οι συνέπειες που περιγράφονται στον τρίτο σταθμό της περιπλάνησης: μεταλλασσόμαστε σε ξενοφοβικούς.

Κλεινόμαστε απέναντι στο ξένο, το άγνωστο, το ασυνήθιστο –πρώτα νοητικά, μετά συναισθηματικά και στο τέλος στην πράξη. Τώρα το τείχος έχει ολοκληρωθεί, για οτιδήποτε ξένο υπάρχει απαγόρευση εισόδου. Είναι αυτονόητο ότι τώρα πλέον δεν υπάρχει θέση για τον επισκέπτη –τον «ξένο φίλο»– ούτε μέσα μας ούτε στον εξωτερικό μας κόσμο. Όσο μεγάλη και δυνατή είναι η εξωτερική εμφάνιση του Πολύφημου, τόσο μικρός είναι ο εσωτερικός του κόσμος. Είναι δύσπιστος, στενόμυαλος και αμετάπειστος.

Με τον Οδυσσέα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Σε σύγκριση με τον Πολύφημο φαίνεται μικρός και ανίσχυρος, ωστόσο το πνεύμα του είναι περιεκτικό, η ευφυΐα του δεσπόζουσα και ο πλούτος των ιδεών του τεράστιος. Πίσω του στέκουν ο Δίας και η Αθηνά, των οποίων την υπεροχή ο Πολύφημος καταλαβαίνει. Το εξωτερικό μάτι της «δικής του άποψης» τρυπιέται, για να μπορέσει κι αυτός να φτάσει σε βαθύτερες αντιλήψεις. Ο δρόμος προς εκείνες τις αντιλήψεις τού φανερώνεται από τον Οδυσσέα, τον ναυτικό, και από το πυρωμένο ξύλο της ελιάς, το οποίο τον τυφλώνει.

Είναι η πίεση της πρέσας του καρπού της ελιάς που βγάζει το πολύτιμο ελαιόλαδο· και είναι η πίεση του πεπρωμένου που μας παρακινεί στον ηρωισμό και ξυπνά την «αποστολή» μας. Ο Οδυσσέας γνωρίζει αυτούς τους συσχετισμούς. Έχει το θάρρος να ακολουθήσει τον δρόμο του προορισμού του, στον οποίο ταυτόχρονα ανήκει η δεκτικότητα στο ξένο και το άγνωστο. Όπως όλοι οι άνθρωποι είναι «απ’ την κούνια του» κοσμοπολίτης και ευφυής, πλούσιος σε ιδέες, συναισθήματα και κατανόηση –ωστόσο δεν δίστασε μπροστά στις δυσκολίες και στα ταξίδια, για να αναπτύξει τις ποιότητες αυτές.

Στην ανταλλαγή με ξένους ανθρώπους και πολιτισμούς γνώρισε κι έμαθε να εκτιμά το άγνωστο. Σταθερά διεύρυνε τον πνευματικό του ορίζοντα. Ακόμη περισσότερο η συνεχής επαφή με τα «ξένα» ωρίμασε την ψυχή του, η οποία εκτός από φορέα της συνείδησης αποτελεί και την έδρα της σοφίας. Ο Πολύφημος δεν άφησε ποτέ ούτε τη θέση ούτε τη χώρα του. Αυτό που κάνει το κατέχει αναμφισβήτητα καλά, σχεδόν τέλεια.

Η ενστικτώδης γνώση του είναι ισχυρή και λειτουργεί λαμπρά. Αφού τον ενδιαφέρουν μόνο οι δικές του υποθέσεις, βάζει όλη του την ενέργεια στην αύξηση, τη φύλαξη και την εξασφάλιση της περιουσίας του –αυτό είναι που τον κάνει μεγάλο και δυνατό. Ο Πολύφημος δεν βλέπει αξία στο άγνωστο. Μάλλον βλέπει σε καθετί ξένο έναν εν δυνάμει κίνδυνο, ο οποίος πρέπει να αποσοβηθεί. Τα επιχειρήματα που δικαιολογούν τον κόσμο του είναι χτυπητά, αλλά χωρίς σοφία και συναίσθηση.

Σε αντίθεση με τον Οδυσσέα κατοικεί μέσα του ένας νάνος, ένας κανένας, ένα τίποτα, ακόμη κι αν στον εξωτερικό κόσμο φαίνεται να αφήνει πίσω του μεγάλα ίχνη. Πλάι στον Οδυσσέα και τον Πολύφημο στέκουν απέναντι το αληθινό και το φαινομενικό μέγεθος –σε μας εναπόκειται να κάνουμε την επιλογή.

Η εσωτερική επανάσταση οδηγεί στην ανώτερη μορφή σοφίας

Ο Βούδας ήθελε να ξεριζώσει τον σπόρο της αυταπάτης, όχι να ταΐσει το μυαλό με νέες ιδέες που θα υπέκυπταν στη διαφθορά. Στόχευε, ούτε λίγο ούτε πολύ, σε μια εσωτερική επανάσταση.

Νομίζω ότι η εσωτερική επανάσταση είναι η πιο αγνή μορφή και ο ανώτερος σκοπός της σοφίας, όπως αναφέρεται στην αρχική βουδιστική διδασκαλία, την Τερεβάντα, σκοπός της οποίας ήταν να μετατρέψει τους ανθρώπους όχι σε βουδιστές, αλλά σε Βούδες.

Ερχόμενος από το ψύχος, ο σύγχρονος άνθρωπος επιθυμεί κάποια εσωτερική μεταμόρφωση, διότι μέσα του, εκεί όπου παλιά κατοικούσε ο Θεός, υπάρχει τώρα ένα κενό. Η ριζική θεραπεία του Βούδα είναι απαραίτητη όταν δεν υπάρχει πλέον άλλη λύση. Όταν γεμίζουμε το κενό με μια νέα εικόνα του Θεού, αντικαθιστούμε απλώς τη μία αυταπάτη με την άλλη.

Κάποιοι άνθρωποι θα διαφωνούσαν. Στη Μαχαγιάνα, το «μεγάλο όχημα» του Βουδισμού, η προσωπική φώτιση έφτασε να θεωρείται εγωιστική. Για μένα, το να επιδιώκω τη φώτιση σε έναν κόσμο που υποφέρει δεν είναι ηθικά σωστό. Ένας διαφορετικός σκοπός – συμπόνια για όλα τα ζωντανά πλάσματα – προέκυψε ως υποκατάστατο αυτής της ιδέας.

Ο βουδισμός Μαχαγιάνα έχει σκοπό να θεραπεύσει τα βάσανα που βλέπουμε γύρω μας. Σε κάθε του ζωή, ο Μποντισάτβα (ο αφυπνισμένος άνθρωπος) μπορεί να επιλέξει ανάμεσα στο να λάβει την προσωπική φώτιση (να σώσει τον εαυτό του) ή να τεθεί στην υπηρεσία της ανθρωπότητας (να αναβάλει την προσωπική του σωτηρία).

Οι βουδιστές Μαχαγιάνα επιλέγουν πάντα το δεύτερο. Αυτός είναι ο ατέρμονος αλτρουισμός – αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, ο κόσμος δεν μπορεί να σωθεί από μια χούφτα πεφωτισμένων ανθρώπων, μπορεί όμως να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό.

Το μυαλό μου επιστρέφει στα πρακτικά ζητήματα. Δεν μπορώ να διευθετήσω πανάρχαιες διαφωνίες μεταξύ μεγάλων στοχαστών. Η αξία της εσωτερικής μεταμόρφωσης δεν βασίζεται στον Βουδισμό και στο ορθό δόγμα.

Την ίδια υπόσχεση κράτησαν οι σοφοί της βεδικής παράδοσης που έζησαν πολύ πριν από τον Βούδα• ο Σωκράτης, ο οποίος γεννήθηκε λίγο μετά τον θάνατο του Βούδα• και ο Χριστός πεντακόσια χρόνια αργότερα. Ο καθένας τους άνοιξε το μονοπάτι δίχως μονοπάτι χρησιμοποιώντας άλλες λέξεις.

Όταν φτάσετε με οποιονδήποτε τρόπο σε ανώτερο επίπεδο συνείδησης, δεν θα διαχωρίζετε πια αυτό που είναι καλό για σας από αυτό που είναι καλό για όλους. Η ανθρωπότητα περιέχει τη φύση του Βούδα (την πηγή της συμπόνιας)• το σύμπαν περιέχει τη φύση του Βούδα• ο κόσμος δεν είναι τίποτα άλλο από τη φύση του Βούδα.

Εξηγώντας την κβαντική υπολογιστική

Ένας κβαντικός υπολογιστής δεν είναι απλά μια πιο ισχυρή έκδοση των υπολογιστών που χρησιμοποιούμε σήμερα, είναι κάτι τελείως διαφορετικό, βασισμένο σε αναδυόμενες επιστημονικές γνώσεις — και περισσότερο από λίγο αβεβαιότητα. Εισέλθετε στην κβαντική περιοχή των θαυμάτων με την υπότροφο του TED Σοχίνι Γκος και μάθετε πώς αυτή η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να μετατρέψει τη φαρμακευτική, να δημιουργήσει απαραβίαστη κρυπτογράφηση, ακόμη και να τηλεμεταφέρει πληροφορίες.

Ας παίξουμε ένα παιχνίδι. Φανταστείτε ότι βρίσκεστε στο Λας Βέγκας, σε ένα καζίνο, και αποφασίζετε να παίξετε ένα παιχνίδι σε έναν από τους υπολογιστές του καζίνο, όπως θα μπορούσατε να παίξετε πασιέντζα ή σκάκι. Ο υπολογιστής μπορεί να κάνει τις ίδιες κινήσεις όπως ένας άνθρωπος. Αυτό είναι ένα παιχνίδι νομισμάτων. Ξεκινά με ένα νόμισμα που δείχνει κορώνα και ο υπολογιστής θα παίξει πρώτος. Μπορεί να επιλέξει να γυρίσει το κέρμα ή όχι, αλλά δεν μπορείτε να δείτε το αποτέλεσμα. Μετά, είναι η σειρά σας. Μπορείτε επίσης να επιλέξετε αν θα γυρίσετε το κέρμα ή όχι χωρίς να αποκαλυφθεί η κίνησή σας στον αντίπαλο, τον υπολογιστή. Τέλος, ο υπολογιστής παίζει και πάλι, και μπορεί να αναστρέψει το κέρμα ή όχι, και μετά από αυτούς τους τρεις γύρους το κέρμα αποκαλύπτεται. Αν είναι κορώνα, ο υπολογιστής κερδίζει, αν είναι γράμματα, κερδίζετε εσείς.

Είναι ένα αρκετά απλό παιχνίδι, και αν όλοι παίζουν με ειλικρίνεια και το κέρμα είναι δίκαιο, τότε έχετε μια πιθανότητα 50 τοις εκατό να κερδίσετε αυτό το παιχνίδι. Και για να το επιβεβαιώσω, ζήτησα στους μαθητές μου να παίξουν το παιχνίδι στους υπολογιστές μας και μετά από πολλές, πολλές προσπάθειες, το ποσοστό νίκης κατέληξε να είναι 50 τοις εκατό ή σχεδόν 50 τοις εκατό, όπως αναμενόταν. Ακούγεται σαν ένα βαρετό παιχνίδι, σωστά;

Τι θα γινόταν αν παίζατε αυτό το παιχνίδι σε έναν κβαντικό υπολογιστή; Τα καζίνο του Λας Βέγκας δεν έχουν κβαντικούς υπολογιστές, απ’ όσο γνωρίζω, αλλά η IBM έχει δημιουργήσει έναν λειτουργικό κβαντικό υπολογιστή. Αυτός είναι.

Αλλά τι είναι ένας κβαντικός υπολογιστής; Λοιπόν, η κβαντική φυσική περιγράφει τη συμπεριφορά των ατόμων και των θεμελιωδών σωματιδίων, όπως τα ηλεκτρόνια και τα φωτόνια. Ο κβαντικός υπολογιστής λειτουργεί ελέγχοντας τη συμπεριφορά των σωματιδίων αυτών, αλλά με έναν τελείως διαφορετικό τρόπο από τους κοινούς υπολογιστές. Έτσι, ένας κβαντικός υπολογιστής δεν είναι μόνο μια πιο ισχυρή έκδοση των σύγχρονων υπολογιστών μας, ακριβώς όπως μια λάμπα δεν είναι ένα ισχυρότερο κερί. Δεν μπορείτε να φτιάξετε μια λάμπα φτιάχνοντας όλο και καλύτερα κεριά. Ο λαμπτήρας είναι μια διαφορετική τεχνολογία, έχοντας μια βαθύτερη επιστημονική κατανόηση. Ομοίως, ένας κβαντικός υπολογιστής είναι μια νέα συσκευή, βασισμένη στην επιστήμη της κβαντικής φυσικής, και ακριβώς όπως η λάμπα μετασχημάτισε την κοινωνία, οι κβαντικοί υπολογιστές έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τόσες πολλές πτυχές της ζωής μας, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών ασφαλείας, την υγειονομική περίθαλψη, ακόμη και το Διαδίκτυο.

Έτσι εταιρείες ανά τον κόσμο εργάζονται για την κατασκευή αυτών των συσκευών, και για να δούμε γιατί όλος αυτός ο ενθουσιασμός, ας παίξουμε το παιχνίδι σε έναν κβαντικό υπολογιστή. Μπορώ να συνδεθώ από εδώ με τον κβαντικό υπολογιστή της ΙΒΜ, δηλαδή μπορώ να παίξω το παιχνίδι εξ’ αποστάσεως, όπως και εσείς. Για να γίνει αυτό, ίσως θυμάστε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από TED, που ρωτούσε αν θα επιλέγατε να γυρίσετε το κέρμα ή όχι, αν παίζατε αυτό το παιχνίδι. Για την ακρίβεια, ζητήσαμε να επιλέξετε μεταξύ ενός κύκλου ή ενός τετραγώνου. Δεν το γνωρίζατε, αλλά η επιλογή του κύκλου σήμαινε «αναστροφή» και η επιλογή του τετραγώνου ήταν «μη αναστροφή». Λάβαμε 372 απαντήσεις. Ευχαριστώ. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να παίξουμε 372 παιχνίδια εναντίον του κβαντικού υπολογιστή χρησιμοποιώντας τις επιλογές σας. Είναι ένα αρκετά γρήγορο παιχνίδι, έτσι μπορώ να σας δείξω τα αποτελέσματα.

Δυστυχώς, δεν τα πήγατε πολύ καλά.

Ο κβαντικός υπολογιστής κέρδισε σχεδόν κάθε παιχνίδι. Έχασε μερικά λόγω λειτουργικών σφαλμάτων στον υπολογιστή.

Πώς, λοιπόν, πέτυχε αυτό το εκπληκτικό σερί νικών; Φαντάζει μαγικό ή ζαβολιά, αλλά στην πραγματικότητα, είναι απλώς η κβαντική φυσική εν δράση. Έτσι λειτουργεί. Ένας κοινός υπολογιστής προσομοιώνει την κορώνα ή γράμματα ως ένα δυφίο, μηδέν ή ένα ή μια τρέχουσα εναλλαγή στον επεξεργαστή του υπολογιστή σας. Ο κβαντικός υπολογιστής είναι τελείως διαφορετικός. Το κβαντικό δυφίο έχει μια πιο ρευστή, μη γραμμική ταυτότητα. Μπορεί να υπάρχει σε μια υπέρθεση ή έναν συνδυασμό μηδέν και ένα, με κάποια πιθανότητα να είναι μηδέν και κάποια πιθανότητα να είναι ένα. Με άλλα λόγια, η ταυτότητά του είναι σε ένα φάσμα. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να έχει μια πιθανότητα 70 τοις εκατό να είναι μηδέν και μια πιθανότητα 30 τοις εκατό να είναι ένα ή 80-20 ή 60-40. Οι πιθανότητες είναι ατελείωτες. Η βασική ιδέα εδώ είναι ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τις ακριβείς τιμές μηδέν και ένα και να επιτρέψουμε κάποια αβεβαιότητα. Έτσι κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, ο κβαντικός υπολογιστής δημιουργεί αυτόν τον ρευστό συνδυασμό κορώνας-γράμματα, μηδέν και ένα, έτσι ώστε ανεξάρτητα τι κάνει ο παίκτης, περιστροφή ή μη, η υπέρθεση παραμένει άθικτη. Είναι σαν την ανάδευση ενός μείγματος με δύο ρευστά. Είτε ανακατεύετε, είτε όχι, τα ρευστά παραμένουν σε ένα μείγμα, αλλά στην τελική του κίνηση, ο κβαντικός υπολογιστής μπορεί να ξεχωρίσει το μηδέν και το ένα, να έχει ως αποτέλεσμα πάντα κορώνα έτσι ώστε να χάσετε κάθε φορά.

Αν νομίζετε ότι όλα αυτά είναι λίγο περίεργα, έχετε απόλυτο δίκιο. Στα κοινά κέρματα δεν υπάρχει μεικτή κατάσταση. Δε βιώνουμε τη ρευστή κβαντική πραγματικότητα στην καθημερινότητά μας. Έτσι εάν μπερδεύεστε με την κβαντική, μην ανησυχείτε, θα την καταλάβετε.

Αλλά, παρότι δεν βιώνουμε κβαντικά παράδοξα, μπορούμε να δούμε τα πραγματικά της αποτελέσματα σε δράση. Έχετε δει τα δεδομένα μόνοι σας. Ο κβαντικός υπολογιστής κέρδισε, γιατί αξιοποίησε την υπέρθεση και την αβεβαιότητα και αυτές οι κβαντικές ιδιότητες είναι πανίσχυρες, όχι μόνο για να κερδίσετε σε παιχνίδια νομισμάτων, αλλά και για την οικοδόμηση μελλοντικών κβαντικών τεχνολογιών. Επομένως, επιτρέψτε μου να σας δώσω τρία παραδείγματα πιθανών εφαρμογών που θα μπορούσαν να αλλάξουν τη ζωή μας.

Καταρχήν, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στη δημιουργία ιδιωτικών κλειδιών για την κρυπτογραφημένη αποστολή μηνυμάτων από μια τοποθεσία σε άλλη, έτσι ώστε οι χάκερ να μην μπορούν να υποκλέψουν το κλειδί, λόγω της κβαντικής αβεβαιότητας. Θα πρέπει να παραβούν τους νόμους της κβαντικής φυσικής για να υποκλέψουν το κλειδί. Ήδη, αυτή η απαραβίαστη κρυπτογράφηση δοκιμάζεται απ’ τις τράπεζες και άλλα ιδρύματα παγκοσμίως. Σήμερα, χρησιμοποιούμε περισσότερες από 17 δις συνδεδεμένες συσκευές παγκοσμίως. Φανταστείτε τον αντίκτυπο της κβαντικής κρυπτογράφισης στο μέλλον.

Δεύτερον, θα μπορούσαν να μετασχηματίσουν την ιατρική περίθαλψη και την ιατρική. Για παράδειγμα, ο σχεδιασμός και η ανάλυση των μορίων για την ανάπτυξη φαρμάκων είναι ένα δύσκολο πρόβλημα σήμερα, και αυτό συμβαίνει γιατί η ακριβής περιγραφή και ο υπολογισμός όλων των κβαντικών ιδιοτήτων όλων των ατόμων στο μόριο είναι ένα υπολογιστικά δύσκολο έργο, ακόμη και για τους υπερυπολογιστές μας. Αλλά ένας κβαντικός υπολογιστής τα καταφέρνει καλύτερα, γιατί λειτουργεί με τις ίδιες κβαντικές ιδιότητες του μορίου που προσπαθεί να προσομοιώσει. Μελλοντικές μεγάλης κλίμακας κβαντικές προσομοιώσεις για την ανάπτυξη φαρμάκων μπορούν να οδηγήσουν σε θεραπείες ασθενειών, όπως τη νόσο Αλτσχάιμερ, που επηρεάζει χιλιάδες ζωές.

Και τρίτον, η αγαπημένη μου κβαντική εφαρμογή είναι η τηλεμεταφορά πληροφοριών από τη μια τοποθεσία στην άλλη χωρίς φυσική μετάδοση της πληροφορίας. Ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία, αλλά είναι δυνατόν, γιατί αυτές οι ρευστές ταυτότητες των κβαντικών σωματιδίων μπορούν να εμπλακούν διαμέσω του χωροχρόνου με τέτοιο τρόπο, ώστε αν αλλάξει κάτι στο ένα σωματίδιο, μπορεί να επηρεάσει το άλλο, και αυτό δημιουργεί ένα κανάλι για τηλεμεταφορά. Έχει ήδη αποδειχθεί σε ερευνητικά εργαστήρια και θα μπορούσε να είναι μέρος ενός μελλοντικού κβαντικού διαδικτύου. Δεν έχουμε ακόμα ένα τέτοιο δίκτυο, αλλά η ομάδα μου εργάζεται με αυτές τις δυνατότητες, προσομοιώνοντας ένα κβαντικό δίκτυο σε έναν κβαντικό υπολογιστή. Έχουμε σχεδιάσει και υλοποιήσει μερικά ενδιαφέροντα νέα πρωτόκολλα, όπως η τηλεμεταφορά μεταξύ διαφορετικών χρηστών στο δίκτυο και αποτελεσματική μετάδοση δεδομένων ακόμη και ασφαλή ψηφοφορία.

Έτσι, είναι διασκεδαστικό να είμαι μια κβαντική φυσικός. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Μπορούμε να είμαστε εξερευνητές σε μια κβαντική περιοχή θαυμάτων. Ποιος ξέρει τι εφαρμογές θα ανακαλύψουμε αργότερα. Πρέπει να βαδίσουμε προσεκτικά και υπεύθυνα καθώς χτίζουμε το κβαντικό μέλλον μας. Και για μένα, προσωπικά, δεν βλέπω την κβαντική φυσική μόνο ως ένα εργαλείο για την κατασκευή υπολογιστών. Βλέπω τους κβαντικούς υπολογιστές ως έναν τρόπο ερεύνησης των μυστηριών της φύσης και την αποκάλυψη περισσότερων για αυτόν τον κρυφό κόσμο εκτός των εμπειριών μας. Πόσο εκπληκτικό είναι ότι εμείς οι άνθρωποι, με τη σχετικά περιορισμένη πρόσβαση στο σύμπαν, βλέπουμε πολύ πιο πέρα ​​από τους ορίζοντές μας απλώς χρησιμοποιώντας τη φαντασία μας και την εφευρετικότητά μας. Και το σύμπαν μας ανταμείβει, δείχνοντάς μας πόσο απίστευτα ενδιαφέρον και εκπληκτικό είναι.

Το μέλλον είναι από τη βάση του αβέβαιο, και για εμένα, αυτό είναι σίγουρα συναρπαστικό.

 

Kierkegaard: Ο άνθρωπος πραγματώνεται μόνο όταν επιλέγει…

Ένα από τα σημαντικότερα και γνωστότερα “λογοτεχνικά” έργα στην ιστορία της φιλοσοφίας είναι το Είτε-Είτε, το περίφημο πρώτο έργο του φιλοσόφου Σαίρεν Κίρκεγκωρ. Πρόκειται για ένα ογκώδες βιβλίο, χιλίων περίπου σελίδων, που αποτελείται από ημερολογιακές καταγραφές, επιστολές, δοκίμια και αφορισμούς. Ο Κίρκεγκωρ το έχει δομήσει με έναν τόσο περίτεχνο τρόπο, που κανείς μυθιστοριογράφος της μεταμοντέρνας λογοτεχνίας δεν θα μπορούσε να το κάνει καλύτερα: Στην εισαγωγή του βιβλίου παρουσιάζεται στον αναγνώστη ένας «εκδότης» που χρησιμοποιεί ψευδώνυμο. Ισχυρίζεται ότι όταν αγόρασε ένα σεκρετέρ, έπεσε στα χέρια του μια στοίβα χαρτιά, τα οποία δήθεν προέρχονταν από δύο διαφορετικούς συγγραφείς – ο εκδότης τούς ονομάζει «Α» και «Β». Οι δύο συγγραφείς γνωρίζονται μεταξύ τους. Ο Β παρουσιάζεται ως ένας μεγαλύτερης ηλικίας φίλος του Α. Και επιπλέον, μέσα στα χαρτιά του Α υπάρχει το Ημερολόγιο Ενός Διαφθορέα, για το οποίο ο Α ισχυρίζεται ότι δεν είναι γραμμένο από τη δική του πένα και ότι απλώς το βρήκε.

Ένα πράγμα καταλαβαίνει ο αναγνώστης ήδη από την αρχή: Ο Κίρκεγκωρ κάνει τα πάντα προκειμένου να μην ταυτιστεί με τις απόψεις που παρουσιάζονται στο χαρτί. Στην ουσία, συμπεριφέρεται σαν μυθιστοριογράφος ή σαν θεατρικός συγγραφέας ο οποίος ανεβάζει συγκεκριμένους χαρακτήρες επί σκηνής και τους βάζει να παίζουν έναν ρόλο που τους χαρακτηρίζει ως άτομα, αλλά που δεν είναι απαραίτητο να ταυτίζεται με τη γνώμη του συγγραφέα. Είναι επομένως ένα βιβλίο όπου ο συγγραφέας δεν λέει αυτό που ο ίδιος σκέφτεται;

Όχι ακριβώς. Όπως κάθε φιλόσοφος, έτσι και ο Κίρκεγκωρ προσπαθεί να μεταδώσει στον αναγνώστη τα συμπεράσματα της σκέψης του. Το κάνει έμμεσα όμως. Επιλέγει τη μορφή της “ποιητικής” φιλοσοφίας, επειδή αυτό που έχει να πει ούτε διδάσκεται ούτε μαθαίνεται θεωρητικά. Τον ενδιαφέρει πολύ περισσότερο η στάση ζωής, η “μορφή” που πρέπει να δώσουμε στη ζωή μας. Η λέξη “αυτοπραγμάτωση” αποτυπώνει επακριβώς τις φιλοσοφικές προθέσεις του Κίρκεγκωρ: Ο άνθρωπος καλείται πρώτα να βρει στη ζωή τον εαυτό του, και αυτό μπορεί να το κάνει μόνο ο “ίδιος”, δηλαδή με βάση τις δικές του πρακτικές αποφάσεις. Οι θεωρητικές αποφάσεις μπορούν να παίξουν απλώς τον ρόλο του εφαλτηρίου. Μόνο μια αλήθεια την οποία ο άνθρωπος υιοθετεί στη ζωή του με πρακτικό τρόπο μπορεί να είναι σημαντική γι’αυτόν. Ό,τι αντιλαμβανόμαστε θεωρητικά, αλλά δεν έχει καμία συνέπεια στη ζωή μας για τον Κίρκεγκωρ είναι σαν να χτίζουμε ένα σπίτι, αλλά να μην το κατοικούμε.

Στο Είτε – Είτε ο Κίρκεγκωρ παρουσιάζει δύο εκ διαμέτρου αντίθετους τρόπους ζωής: Στον «αισθητικό» τρόπο ζωής, ο οποίος περιγράφεται με πολλές παραλλαγές στις σημειώσεις του «Α», κυριαρχεί η απόλαυση, είτε με μια απλή αισθησιακή μορφή είτε με μια εκλεπτυσμένη πνευματική μορφή. Και στις περιπτώσεις αυτές ο ερωτισμός παίζει μεγάλο ρόλο ως μέρος της συγκεκριμένης απόλαυσης. Τα πάντα εξετάζονται σύμφωνα με το πόσο «ενδιαφέροντα» είναι και με τo πόσο αυξάνουν το αίσθημα ευχαρίστησης. Ο Κίρκεγκωρ ονομάζει αυτόν τον τρόπο ζωής «αισθητικό», επειδή παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με τον τρόπο που σχετιζόμαστε με την τέχνη. Αποτελεί και η τέχνη αντικείμενο απολαυστικής αισθητικής και πνευματικής διέγερσης. Ο λάτρης της αισθητικής ζει για το παρόν, οι αποφάσεις για το μέλλον ή η ενασχόληση με το παρελθόν τον αφήνουν παντελώς αδιάφορο.

Στον αντίποδα αυτού του τρόπου ζωής βρίσκεται ο «ηθικός» τρόπος, ο οποίος παρουσιάζεται στο δεύτερο μέρος από τον Β. Σκοπός του συγκεκριμένου τρόπου ζωής δεν είναι μόνο η εκπλήρωση των επιθυμιών του παρόντος αλλά και του μέλλοντος, χαρακτηρίζεται δε από το ότι ο άνθρωπος συνάπτει δεσμευτικές σχέσεις με άλλους ανθρώπους. Ως ιδιαίτερο παράδειγμα του ηθικού τρόπου ζωής αναφέρει ο Κίρκεγκωρ στο Είτε – Είτε τον γάμο. Με την πρώτη ματιά φαίνεται πιο ανιαρός και λιγότερο εντυπωσιακός, στο άστατο παιχνίδι των απολαύσεων όμως αντιτάσσει έναν ενιαίο «τρόπο» ζωής, δημιουργώντας έτσι ένα είδος ταυτότητας για τον άνθρωπο. Ο τίτλος «Είτε – Είτε» σημαίνει λοιπόν: είτε επιλέγει κανείς τον αισθητικό τρόπο ζωής είτε τον ηθικό.

Ο Β δεν θεωρεί ότι ο ηθικός και ο αισθητικός τρόπος ζωής βρίσκονται σε απόλυτη αντίθεση μεταξύ τους. Ο ηθικός τρόπος ζωής αποτελεί γι’ αυτόν περισσότερο μια περαιτέρω εξέλιξη του αισθητικού. Έχει υιοθετήσει τις θετικές πλευρές της αισθητικής στάσης ζωής. Η αισθητική στάση ζωής είναι ενδιαφέρουσα, και μάλιστα απαραίτητη για μια ζωή με πληρότητα, δεν πρέπει όμως να σταματάμε σε αυτή.Έτσι ο γάμος δεν αποτελεί για τον Β μια δέσμευση λογικής και σκοπιμότητας, αλλά μια σχέση που βασίζεται στην αγάπη, κατά την οποία ο ερωτισμός του ρομαντικού ενθουσιασμού μετατρέπεται σε βαθιά εμπιστοσύνη που αντέχει στον χρόνο. Όλα τα θετικά χαρακτηριστικά του αισθητικού τρόπου ζωής -η αισθητική απόλαυση, η λεπτότητα, το «στοιχείο του ενδιαφέροντος»- πραγματώνονται μέσα στον γάμο, εφόσον εδραιώνονται στο πλαίσιο ενός κοινωνικού δεσμού. Με τη σύναψη ενός τέτοιου ερωτικού και ταυτόχρονα κοινωνικού δεσμού δημιουργείται μια ταυτότητα η οποία εμπεριέχει και το παρελθόν και το μέλλον.

Μια τέτοια ταυτότητα όμως δεν δημιουργείται τόσο απλά, βασίζεται σε συγκεκριμένη επιλογή. Και με την έννοια της «επιλογής» φτάνουμε στο επίκεντρο της φιλοσοφίας του Κίρκεγκωρ. Η κατά Κίρκεγκωρ «επιλογή» δεν είναι μια τυχαία «εκλογή», αλλά η σύλληψη εκείνου του στοιχείου που ήδη διαθέτει κανείς. Ο άνθρωπος πραγματώνεται μόνο όταν επιλέγει, που σημαίνει ότι αναλαμβάνει την ευθύνη του εαυτού του και όλων όσα αυτό συνεπάγεται. Η εν λόγω ανάληψη ευθύνης συμπεριλαμβάνει φυσικά και τη δέσμευση προς άλλους ανθρώπους, που με την επιλογή αυτή αναγνωρίζονται ως συνάνθρωποι και παύουν πια να θεωρούνται αντικείμενα. Συμπεριλαμβάνει και το παρελθόν κάθε ατόμου και τα σχέδια που κάνει για το μέλλον. Μέσω της επιλογής του ο άνθρωπος μπαίνει συνειδητά στη σφαίρα του χρόνου και αναπτύσσει μια σχέση με την ιστορία.

Η επιλογή κάνει τον άνθρωπο να συνειδητοποιεί την ελευθερία του, την ελευθερία που έχει να κατευθύνει και να διαμορφώνει υπεύθυνα τη ζωή του. Και με τον τρόπο αυτό αποχαιρετά μια ζωή που είναι “αδιακρίτως” παραδομένη στις απολαύσεις. Η συνειδητοποίηση της δυνατότητας επιλογής, η αξιοποίηση της δυνατότητας επιλογής ως αξιοποίηση της ελευθερίας και της υπευθυνότητας είναι για τον Κίρκεγκωρ πιο σημαντική από το εκάστοτε περιεχόμενο της επιλογής.

Αυτή είναι και η πραγματική σημασία του «Είτε – είτε». Αν και αρχικά μοιάζει σαν να πρόκειται για την επιλογή ανάμεσα σε δυο μορφές αυτοπραγμάτωσης, πρόκειται τελικά για την επιλογή ή τη μη επιλογή, για την αυτοπραγμάτωση ή τη μη αυτοπραγμάτωση. Το «Είτε – Είτε» σημαίνει επομένως: είτε προχωρά κανείς σε μια επιλογή, όπως κάνει ο ηθικός τύπος ανθρώπου, και δημιουργεί έναν εαυτό, μια ταυτότητα, είτε αποφεύγει την επιλογή, όπως κάνει ο αισθητικός τύπος, και ζει απλώς τη ζωή του κυνηγώντας τη στιγμή. Μόνο με την επιλογή, μόνο με την ηθική μορφή ύπαρξης ζει κανείς ουσιαστικά, αναλαμβάνοντας ευθύνες και υπερασπιζόμενος ως άτομο τις πράξεις του.