Μοναχός Πατάπιος ο Καυσοκαλυβίτης
Ας δούμε και πως ερμηνεύεται (σ.σ.: επειδή, ως άθεος είμαι πολύ «λίγος» για να συλλάβω αυτό το υψηλό νόημα, δανείζομαι την ερμηνεία από εδώ): «ὅταν πεθάνεις γιά τόν κόσμο καί γιά τά τοῦ κόσμου καί καταφέρεις νά νεκρώσεις τά πάθη σου, πρίν ἀκόμη ἔλθει ἡ ὥρα τοῦ βιολογικοῦ σου θανάτου, δέν θά πεθάνεις ὀντολογικά ὅταν ἔλθει αὐτή ἡ ὥρα, ἀλλά θά ζήσεις αἰώνια· μιά πού ἡ κάθαρση καί ἀπαλλαγή ἀπό τά ψυχοφθόρα πάθη εἶναι βασική προϋπόθεση γιά τή σωτηρία σου».
Σε απλά Ελληνικά: Η παρούσα ζωή δεν έχει κανένα νόημα, εφ’ όσον λειτουργείς σαν φυσιολογικός άνθρωπος κι όχι όπως ένας παράφρων ερημίτης. Στην «μέλλουσα» όμως, ως «ζόμπι» πλέον, θα τού δώσουμε να καταλάβει…
Συμπέρασμα: Η χριστιανική βλακεία είναι, όχι απλώς απύθμενη, αλλά και αήττητη. Κι αυτές τις μπούρδες ο κοσμάκης τις αντιμετωπίζει με σεβάσμιο δέος, φανερώνοντας την πνευματική του γύμνια. Τύφλα να έχει κι ο Παΐσιος. Βοήθειά μας…
«Αν δεν πεθάνεις πριν πεθάνεις, δεν θα πεθάνεις όταν πεθάνεις»: η βαθιά μυστικιστική φράση του Γερμανού ποιητή Άγγελου Σιλέσιου σημαίνει πως ο άνθρωπος πρέπει να νεκρώσει τα εγκόσμια πάθη και το εγωιστικό του «εγώ» εν ζωή, ώστε να κατακτήσει την πνευματική αιωνιότητα.Εσωτερική νέκρωση: Απαλλαγή από τα ψυχικά πάθη και τον εγωισμό πριν τη σωματική φθορά. Υπέρβαση του φόβου: Απελευθέρωση από την αγωνία του φυσικού τέλους. Πνευματική αναγέννηση: Ένωση με το θείο και κατάκτηση της αιώνιας ζωής.
Ας δούμε και πως ερμηνεύεται (σ.σ.: επειδή, ως άθεος είμαι πολύ «λίγος» για να συλλάβω αυτό το υψηλό νόημα, δανείζομαι την ερμηνεία από εδώ): «ὅταν πεθάνεις γιά τόν κόσμο καί γιά τά τοῦ κόσμου καί καταφέρεις νά νεκρώσεις τά πάθη σου, πρίν ἀκόμη ἔλθει ἡ ὥρα τοῦ βιολογικοῦ σου θανάτου, δέν θά πεθάνεις ὀντολογικά ὅταν ἔλθει αὐτή ἡ ὥρα, ἀλλά θά ζήσεις αἰώνια· μιά πού ἡ κάθαρση καί ἀπαλλαγή ἀπό τά ψυχοφθόρα πάθη εἶναι βασική προϋπόθεση γιά τή σωτηρία σου».
Σε απλά Ελληνικά: Η παρούσα ζωή δεν έχει κανένα νόημα, εφ’ όσον λειτουργείς σαν φυσιολογικός άνθρωπος κι όχι όπως ένας παράφρων ερημίτης. Στην «μέλλουσα» όμως, ως «ζόμπι» πλέον, θα τού δώσουμε να καταλάβει…
Συμπέρασμα: Η χριστιανική βλακεία είναι, όχι απλώς απύθμενη, αλλά και αήττητη. Κι αυτές τις μπούρδες ο κοσμάκης τις αντιμετωπίζει με σεβάσμιο δέος, φανερώνοντας την πνευματική του γύμνια. Τύφλα να έχει κι ο Παΐσιος. Βοήθειά μας…
«Αν δεν πεθάνεις πριν πεθάνεις, δεν θα πεθάνεις όταν πεθάνεις»: η βαθιά μυστικιστική φράση του Γερμανού ποιητή Άγγελου Σιλέσιου σημαίνει πως ο άνθρωπος πρέπει να νεκρώσει τα εγκόσμια πάθη και το εγωιστικό του «εγώ» εν ζωή, ώστε να κατακτήσει την πνευματική αιωνιότητα.Εσωτερική νέκρωση: Απαλλαγή από τα ψυχικά πάθη και τον εγωισμό πριν τη σωματική φθορά. Υπέρβαση του φόβου: Απελευθέρωση από την αγωνία του φυσικού τέλους. Πνευματική αναγέννηση: Ένωση με το θείο και κατάκτηση της αιώνιας ζωής.
Το συγκεκριμένο απόφθεγμα του Άγγελου Σιλέσιου στα γερμανικά είναι:
"Stirb, ehe du stirbst, damit du nicht stirbst, wenn du stirbst."
Stirb: Πέθανε. ehe du stirbst: πριν πεθάνεις. damit du nicht stirbst: για να μην πεθάνεις. wenn du stirbst: όταν πεθάνεις.
Aπό το διάσημο έργο του «Χερουβικός Περιπλανώμενος» (Cherubinischer Wandersmann) του 1657.
«Das geistliche Sterben» (77)
Stirb ehe du noch stirbst
damit du nicht darffst sterben
Wann du nu sterben solst:
sonst möchtest du verderben.
Οι στίχοι προτρέπουν στον πνευματικό θάνατο πριν τον σωματικό, προκειμένου να αποφευχθεί η πνευματική απώλεια, χρησιμοποιώντας την κλασική μορφή του Αλεξανδρινού στίχου. Ο ''Cherubinischer Wandersmann'' αποτελεί το κορυφαίο έργο του Silesius και ένα από τα σημαντικότερα κείμενα του γερμανικού Μπαρόκ και του χριστιανικού μυστικισμού.
Γερμανικός Μυστικισμός: Το έργο είναι βαθιά επηρεασμένο από τη θεολογία του Meister Eckhart και του Jakob Böhme. Κεντρική ιδέα είναι η «απογύμνωση» της ψυχής από τα εγκόσμια ώστε να ενωθεί με το Θείο.
Αποφατική Θεολογία: Ο Silesius χρησιμοποιεί την αρνητική (αποφατική) θεολογία. Ο Θεός δεν μπορεί να περιγραφεί με λόγια ή λογικές έννοιες, παρά μόνο μέσα από το βίωμα και το παράδοξο.
Αλεξανδρινός Στίχος: Τα αποφθέγματα είναι γραμμένα σε ιαμβικό εξάμετρο με ομοιοκαταληξία. Πρόκειται για την πιο δημοφιλή ποιητική φόρμα του γερμανικού Μπαρόκ.
Η Δύναμη του Παραδόξου: Η χρήση αντιθέσεων (π.χ. «πρέπει να πεθάνεις πριν πεθάνεις για να ζήσεις») χρησιμεύει στο να σοκάρει τη λογική του αναγνώστη και να τον αναγκάσει να σκεφτεί πέρα από τα προφανή.
Η ιδέα του Silesius «να πεθάνεις πριν πεθάνεις» δεν είναι αποκλειστικά χριστιανική. Αποτελεί έναν παγκόσμιο μυστικιστικό πυρήνα που συναντάται σε πολλές μεγάλες θρησκευτικές και φιλοσοφικές παραδόσεις.
1. Ισλαμικός Μυστικισμός (Σουφισμός)
Η αυθεντική ρήση: Στον Σουφισμό υπάρχει το περίφημο ρητό που αποδίδεται στον Προφήτη Μωάμεθ: «Mutu qabla an tamutu» (Πεθάνετε πριν πεθάνετε). Η έννοια του Fana: Ο σπουδαίος Σούφι ποιητής Τζελαλαντίν Ρούμι αναλύει εκτενώς αυτή την ιδέα. Στον Σουφισμό, ο θάνατος του εγώ ονομάζεται Fana (εκμηδένιση). Μόνο όταν σβήσει η ατομική ταυτότητα, η ψυχή μπορεί να φτάσει στο Baqa, την αιώνια επιβίωση και ένωση μέσα στον Θεό.
2. Βουδισμός (Παράδοση Ζεν)
Ο «Μεγάλος Θάνατος»: Στο Ζεν, η διαδικασία της αφύπνισης (Satori) απαιτεί αυτό που οι δάσκαλοι ονομάζουν Daishi (Μεγάλος Θάνατος). Η ψευδαίσθηση του «Εγώ»: Δεν υπάρχει η έννοια ενός Θεού, αλλά η συνειδητοποίηση ότι το σταθερό, ανεξάρτητο «Εγώ» (Anatta) είναι μια οφθαλμαπάτη. Η «αποκόλληση» από τις επιθυμίες και τις ταυτότητες οδηγεί στη Νιρβάνα, η οποία κυριολεκτικά σημαίνει «σβήσιμο» (όπως σβήνει μια φλόγα).
3. Ινδουισμός (Advaita Vedanta)
Η θυσία του εγώ (Ahamkara): Στη φιλοσοφία της Βεδάντα, το «εγώ» (Ahamkara) θεωρείται το πέπλο της άγνοιας (Maya) που μας χωρίζει από την αλήθεια. Jivanmukta: Ο άνθρωπος που καταφέρνει να «πεθάνει» ως προς την ψευδή του ταυτότητα όσο είναι ακόμα ζωντανός, ονομάζεται Jivanmukta (απελευθερωμένος εν ζωή). Συνειδητοποιεί ότι η ατομική του ψυχή (Atman) είναι ένα και το αυτό με την παγκόσμια συνειδητότητα (Brahman).
Κοινός Παρονομαστής
Όλες αυτές οι παραδόσεις, μαζί με τον Silesius, συμφωνούν σε ένα παράδοξο: ο πραγματικός εχθρός του ανθρώπου δεν είναι ο φυσικός θάνατος, αλλά η προσκόλληση στο εγώ. Ο πνευματικός θάνατος δεν είναι απώλεια, αλλά η μοναδική πύλη για την απόλυτη ελευθερία.
Ο Ρούμι διδάσκει ότι ο πνευματικός θάνατος του εγώ αποτελεί το κλειδί για την ένωση με το Θείο. Μέσα από αποφθέγματα, παρουσιάζει αυτήν τη διαδικασία ως απελευθερωτική μεταμόρφωση και πράξη βαθιάς αγάπης. Στην πράξη, ο «θάνατος του εγώ» στις διάφορες μυστικιστικές παραδόσεις δεν είναι μια ξαφνική στιγμή, αλλά μια συστηματική, καθημερινή εσωτερική εργασία.
Οι βασικές μέθοδοι για να επιτευχθεί αυτός ο πνευματικός θάνατος περιλαμβάνουν:
1. Η Πρακτική της Αποκόλλησης (Vairagya / Gelassenheit)
Συνειδητή αποχή: Η σταδιακή μείωση της εξάρτησης από εξωτερικά πράγματα για την ευτυχία μας (υλικά αγαθά, κοινωνική αναγνώριση, έλεγχος των καταστάσεων). Εσωτερική ελευθερία: Ο Meister Eckhart ονόμαζε αυτή την κατάσταση Gelassenheit (άφημα/γαλήνη). Σημαίνει να ζεις στον κόσμο, αλλά να μην ανήκεις σε αυτόν, αφήνοντας πίσω την ανάγκη του εγώ να κατέχάι και να ορίζει τα πάντα.
2. Ο Διαλογισμός και η Αυτοπαρατήρηση
Η θέση του παρατηρητή: Μέσα από τον διαλογισμό (ή την προσευχή της καρδιάς στον χριστιανικό μυστικισμό), ο άνθρωπος μαθαίνει να παρατηρεί τις σκέψεις και τα συναισθήματά του χωρίς να ταυτίζεται μαζί τους. Κατάρρευση της ταυτότητας: Συνειδητοποιώντας ότι «δεν είμαι οι σκέψεις μου, δεν είμαι τα συναισθήματά μου», το εγώ χάνει τη δύναμή του και αποκαλύπτεται ο βαθύτερος, σιωπηλός εαυτός.
3. Η Ριζική Αποδοχή και η Παράδοση (Islam / Surrender)
Θυσία του θελήματος: Η εγκατάλειψη της εγωιστικής αντίστασης στη ροή της ζωής. Στον χριστιανικό και ισλαμικό μυστικισμό, αυτό εκφράζεται ως η απόλυτη παράδοση στο Θείο Θέλημα («γενηθήτω το θέλημά Σου»). Εκμηδένιση της αντίστασης: Όταν σταματάς να μάχεσαι την πραγματικότητα για να ικανοποιήσεις τις επιθυμίες του εγώ, το ίδιο το εγώ αρχίζει να λιμοκτονεί και να υποχωρεί.
4. Η Πύλη της Αγάπης και της Προσφοράς
Ανιδιοτελής προσφορά (Karma Yoga): Η δράση χωρίς την προσδοκία ανταλλάγματος ή επαίνου σπάει τον μηχανισμό επιβράβευσης του εγώ. Έκσταση της αγάπης: Όπως δίδασκε ο Ρούμι, η βαθιά, καθολική αγάπη για τη δημιουργία στρέφει την προσοχή έξω από το «εγώ» και την κατευθύνει στο «εμείς» και στο Θείο, κάνοντας την ατομικότητα να λιώσει σαν κερί.
Σύνδεση με τη σύγχρονη ψυχολογία (π.χ. Carl Jung)
Ιδιαίτερα η Αναλυτική Ψυχολογία του Carl Jung, μεταφράζει τον μυστικιστικό «θάνατο του εγώ» όχι ως καταστροφή, αλλά ως μια απαραίτητη διαδικασία ωρίμανσης της προσωπικότητας.
1. Η Διαδικασία της Εξατομίκευσης (Individuation)
Η έννοια: Για τον Jung, ο σκοπός της ζωής είναι η Εξατομίκευση, η πορεία δηλαδή προς την ολοκλήρωση του εαυτού. Η μετατόπιση: Αυτό απαιτεί τη μετατόπιση του κέντρου της προσωπικότητας από το Εγώ (το συνειδητό μυαλό, τις μάσκες και τους κοινωνικούς ρόλους) προς τον Εαυτό (το Self), ο οποίος περιλαμβάνει τόσο το συνειδητό όσο και το βαθύ ασυνείδητο.
Ο «Θάνατος»: Το Εγώ πρέπει να «πεθάνει» ως απόλυτος άρχοντας και να γίνει απλός υπηρέτης του Εαυτού.
2. Η Συνάντηση με τη Σκιά (The Shadow)
Η έννοια: Η Σκιά περιλαμβάνει όλα τα απωθημένα, σκοτεινά ή ανεπιθύμητα κομμάτια μας που το Εγώ αρνείται να αποδεχτεί. Η διαδικασία: Ο πνευματικός θάνατος ξεκινά όταν το Εγώ έρχεται αντιμέτωπο με τη Σκιά του. Η ψευδαίσθηση ότι είμαστε «μόνο καλοί ή τέλειοι» γκρεμίζεται. Το αποτέλεσμα: Αυτό το γκρέμισμα της ατο-εικόνας είναι εξαιρετικά επώδυνο και βιώνεται ως ένας ψυχολογικός θάνατος, ο οποίος όμως οδηγεί στην αληθινή ταπεινότητα.
3. Το Νεκρικό Στάδιο της Αλχημείας (Nigredo)
Η έννοια: Ο Jung μελέτησε εκτενώς την Αλχημεία ως ψυχολογική μεταφορά. Το πρώτο στάδιο της αλχημικής διαδικασίας ονομάζεται Nigredo (Μαυρίλα) ή Putrefactio (Αποσύνθεση). Η διαδικασία: Είναι η φάση της κατάθλιψης, του χάους και της διάλυσης των παλιών πεποιθήσεων. Η σύνδεση: Αντιστοιχεί ακριβώς στη «Σκοτεινή Νύχτα της Ψυχής» των μυστικιστών. Χωρίς αυτό το μαύρισμα και τη διάλυση του παλιού Εγώ, δεν μπορεί να παραχθεί ο «χρυσός» της ολοκληρωμένης προσωπικότητας.
4. Υγιές Εγώ εναντίον Διασπασμένου Εγώ
Η προειδοποίηση του Jung: Ο Jung τόνιζε ότι δεν μπορείς να απαρνηθείς κάτι που δεν έχεις. Η ψυχολογική αλήθεια: Πριν επιχειρήσει κανείς να «πεθάνει» πνευματικά, πρέπει να έχει χτίσει ένα ισχυρό, υγιές και λειτουργικό Εγώ στην καθημερινότητα. Αν ένα αδύναμο ή τραυματισμένο Εγώ διαλυθεί πρόωρα, το αποτέλεσμα δεν είναι ο φωτισμός, αλλά η ψύχωση (κατάποση του Εγώ από το ασυνείδητο).
Αυτά τα ολίγα. Περί χριστιανικής βλακείας (!) και άλλες χαζομάρες…
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου