Ένα λάθος μπορεί να είναι μόνο η αρχή

Οι περισσότεροι αισθανόμαστε χάλια όταν κάνουμε λάθη. Οι περισσότεροι έχουμε διδαχτεί από «κούνια» ότι τα λάθη είναι μόνο κακά. Έτσι, προσπαθούμε διακαώς να τα αποφύγουμε, τρέχουμε να τα προλάβουμε, να τα κρύψουμε, να τα ξεφορτώσουμε ή να τα φορτωθούμε.

Και κάπου εκεί, στου δρόμου τα μισά, μπερδεύουμε τελικά το σωστό με το λάθος. Και τι κάνουμε; Κάνουμε αυτό που μας έχουν μάθει: στο σπίτι, στο σχολείο, στη δουλειά, μεγαλώνοντας… Αντί να σαρώνουμε το λάθος, σαρώνουμε τις καρδιές μας!

Μας τιμωρούμε ή τιμωρούμε άλλους για όσα θέλαμε αλλά δε τολμήσαμε, για όσα τολμήσαμε αλλά τελικά δε θέλαμε πραγματικά. Γεμίζουμε ενοχές, θυμούς αξόδευτους κι ένα εσωτερικό κενό που αντί να πληρώνεται, αυτό διευρύνεται, και πάντα στο τέλος καταλήγουμε «να το πληρώνουμε οι ίδιοι» πολύ ακριβά!

Χωρίς παρεξήγηση: σαν ανθρώπινα όντα χρειάζεται να έχουμε συνείδηση. Να έχουμε «αίσθηση του σωστού και του λάθους μέσα μας». Άλλωστε, χωρίς συνείδηση δεν έχουμε καμία διάκριση του τι σημαίνει βλάπτω και τι ωφελώ.

Το θέμα όμως είναι, να μην εξισώνουμε τον εαυτό μας με το λάθος. Γιατί από όλα τα λάθη που μπορεί να γίνουν, αυτό είναι το μεγαλύτερο και βγάζει πάντα σε αδιέξοδο.

Όταν η συνείδησή μου, μου λέει ότι κάνω κάτι λάθος, χρειάζεται να κινητοποιούμαι και όχι να με ακινητοποιώ. Δεν μπορώ να αλλάξω τα λάθη μου, αλλά μπορώ να επιλέξω τον τρόπο που τα προσεγγίζω και ανταποκρίνομαι σε αυτά. Το αντίδοτο στην όποια ασυνείδητη δράση είναι πάντα η συνειδητή δράση. Όλοι κάνουν λάθη, αλλά δεν μαθαίνουν όλοι από αυτά.

Μαθαίνοντας να χρησιμοποιώ τα λάθη μου αντί να με χρησιμοποιούν αυτά, προχωρώ, εξελίσσομαι και μπορώ να γίνω ουσιαστικά καλύτερος!

3 τρόποι για να επαναπροσδιορίσω τα λάθη μου και να τα μετατρέψω από ψυχικά απόβλητα σε χρήσιμο και πολύτιμο συνοδοιπόρο είναι:

1. Να τα αντιμετωπίσω, να τα δω, να τα αναγνωρίσω. Να εκτιμήσω πλήρως ποιο είναι το λάθος και τι συνέβη, εκμηδενίζοντας τις πιθανότητες να τα ξανακάνω.

2. Να προβώ σε μια διορθωτική κίνηση ή περισσότερες: να αντικαταστήσω την παλιά μου συμπεριφορά με μια νέα. Να ζητήσω συγγνώμη έμπρακτα από κάποιον ή να μου κάνω χώρο, συν-χωρώντας με έμπρακτα για τις επιλογές μου.

3. Να βρω το θάρρος να κάνω αλλαγές. Να προσδιορίσω καινούριες δράσεις. Να αλλάξω την κατάσταση, να αλλάξω εμένα, να μάθω από αυτό το λάθος, χρησιμοποιώντας το!

Η επιστήμη ανακαλύπτει τον «διακόπτη» του εγκεφάλου για το θάρρος

Όταν βλέπουμε κίνδυνο, αντιδράμε. Είτε επιλέγουμε να τρέξουμε και να κρυφτούμε, είτε να αντιμετωπίσουμε κατά μέτωπο την απειλή, η «στιγμιαία» απόφασή μας είναι το αποτέλεσμα ενός περίπλοκου εγκεφαλικού μηχανισμού που ενσωματώνει οπτικά δεδομένα και πυροδοτεί την κατάλληλη απάντηση.

Πώς συμβαίνει αυτό; Μια νέα έρευνα εξηγεί:

Στο ζωικό βασίλειο, η όραση είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση. Αυτή η σημαντική αίσθηση ενημερώνει τον εγκέφαλο για τους θηρευτές και για άλλες απειλές και ο εγκέφαλος, με τη σειρά του, παράγει μια κατάλληλη αντίδραση: θάρρος ή φόβο, μάχη ή φυγή.

Αλλά πώς ακριβώς συμβαίνει αυτή η διαδικασία; Πώς τα ζώα – συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων- ενσωματώνουν τις οπτικές πληροφορίες στα κατάλληλα εγκεφαλικά μονοπάτια που ελέγχουν αρχικά τη συναισθηματική μας κατάσταση και έπειτα τη συμπεριφορά και τις πράξεις μας;

Μια νέα έρευνα μας φέρνει πιο κοντά στην απάντηση. Επιστήμονες με κύριο ερευνητή τον Andrew Huberman, καθηγητή νευροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Stanford ανακάλυψαν τα εγκεφαλικά μονοπάτια που εμπλέκονται στην απόφαση της μάχης ή φυγής υπό την παρουσία κινδύνου. Αν και το πείραμα διεξήχθη με εργαστηριακά ποντίκια, τα ευρήματα ισχύουν και για τους ανθρώπους, όπως υποστηρίζεται.

Για την ακρίβεια, τα αποτελέσματα μας βοηθούν μάλιστα να καταλάβουμε και να διαχειριστούμε το μετατραυματικό στρες, τον εθισμό και τις φοβίες. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.

Το εγκεφαλικό μονοπάτι του φόβου
Για να εξετάσουν την απόκριση των ποντικιών σε μια απειλή, οι ερευνητές προσομοίωσαν την προσέγγιση ενός θηρευτή- πουλιού και προσπάθησαν να εντοπίσουν τη δραστηριότητα των νευρώνων των ποντικιών. Παρατήρησαν αυξημένη δραστηριότητα σε νευρώνες που ανήκαν σε μια εγκεφαλική δομή, η οποία αποκαλείται κοιλιακός έσω πυρήνας στο θάλαμο (vMT).

Χρησιμοποιώντας χαρτογράφηση του εγκεφάλου, οι επιστήμονες μπόρεσαν να βρουν τις εισερχόμενες αισθητηριακές πληροφορίες και εκείνες που εξέρχονται από την περιοχή του θαλάμου. Αποκάλυψαν ότι η vMT λαμβάνει πληροφορίες από ένα μεγάλο εύρος περιοχών του εγκεφάλου που επεξεργάζονται εσωτερικές καταστάσεις, όπως φόβο, αλλά στέλνει επιλεκτικά πληροφορίες, σε μόνο δύο κύριες περιοχές: στην αμυγδαλή και στον έσω προμετωπιαίο φλοιό.

Η αμυγδαλή επεξεργάζεται το φόβο, την επιθετικότητα και άλλα συναισθήματα, ενώ ο μέσος προμετωπιαίος φλοιός χρησιμοποιεί την εκτελεστική λειτουργία για να ελέγξει τις συναισθηματικές αντιδράσεις. Η περιοχή εμπλέκεται επίσης στο άγχος. Επιπρόσθετη ανάλυση έριξε περισσότερο φως στην πορεία του εγκεφαλικού μονοπατιού που εμπλέκεται στην απόκριση των ποντικιών στον επικίνδυνο θηρευτή.

Απ’ ότι φαίνεται, ένας νευρώνας ξεκινά από την περιοχή του θαλάμου και συνεχίζει μέχρι την αμυγδαλή. Ένας άλλος κύριος νευρώνας ακολουθεί ένα ανάλογο μονοπάτι μέχρι τον έσω προμετωπιαίο φλοιό.

«Ανοίγοντας» το διακόπτη του θάρρους
Έχοντας παρατηρήσει την πορεία στον εγκέφαλο, οι ερευνητές αναρωτήθηκαν αν οι συγκεκριμένοι νευρώνες παράγουν και συγκεκριμένες αντιδράσεις μάχης ή φυγής. Για να το ανακαλύψουν, ερέθισαν μόνο το σύνολο των νευρώνων που φτάνει μέχρι τον έσω πρoμετωπιαίο φλοιό. Αυτό προκάλεσε μια καταπληκτική αντίδραση: τα ποντίκια έγιναν επιθετικά, έτοιμα να αμυνθούν. Οι ερευνητές σχολίασαν αυτή τη συμπεριφορά ως «αδιαμφισβήτητο θάρρος».

Ένα δεύτερο πείραμα επιβεβαίωσε τα αποτελέσματα: τα ποντίκια, αντί να κρυφτούν, τέντωσαν την ουρά τους και εκτέθηκαν σε απροστάτευτες περιοχές, έτοιμα να παλέψουν. Και καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει παρόμοια δομή με εκείνη των ποντικιών, τα ευρήματα αφορούν και στους ανθρώπους.

Ο Andrew Huberman υποστηρίζει ότι όσοι αντιμετωπίζουν φοβίες, άγχος ή PTSD σύντομα θα ωφεληθούν από αυτά τα ευρήματα, αφού η μείωση/ καταστολή της δραστηριότητας ορισμένων δομών και νευρώνων θα μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του φόβου.

Συγχρονικότητα: Το κλείσιμο του ματιού από το σύμπαν

Ο Καρλ Γιούνγκ επινόησε την έννοια της συγχρονικότητας.

Η συγχρονικότητα είναι η υποσυνείδητη επικοινωνία σας με τον εαυτό σας. Είναι ο Ανώτερος Εαυτός που σας δίνει ένα μήνυμα. Λόγω του εγωισμού δεν παρατηρούμε τα μηνύματα. Μόλις επεκτείνετε το πεδίο όρασης σας, θα τα δείτε. Η συγχρονικότητα μας συνδέει με το άγνωστο και μας βάζει μέσα του.

Πρέπει να συνειδητοποιήσετε πως υπάρχει ένας συνεχής χορός με εσάς και τον Ανώτερο Εαυτό σας. Η συγχρονικότητα συμβαίνει σε όλους.

Έχω ακούσει πως η συγχρονικότητα είναι το κλείσιμο του ματιού από το σύμπαν. Θα έκανα ένα βήμα παραπάνω και θα έλεγα το κλείσιμο του ματιού από τον Ανώτερο Εαυτό. Ο Ανώτερος Εαυτός σας θα σας οδηγήσει ή θα σας κάνει να ξέρετε πως είστε στη σωστή πορεία.

Η συγχρονικότητα θα σας δοθεί με αρκετούς τρόπους. Ο Ανώτερος Εαυτός σας θα χρησιμοποιήσει τα πάντα. Αν δεν πάρετε το μήνυμα θα προσπαθήσει με άλλο τρόπο. Αργά ή γρήγορα είτε θα τα λάβετε η θα λάβετε αυτό που αποκαλώ «χτύπημα στο πρόσωπο». Οι περισσότεροι άνθρωποι το παθαίνουν γύρω στην ηλικία των 40. Το λέμε κρίση μέσης ηλικίας. Στην πραγματικότητα είναι η δημιουργική ενέργεια σας που ανακατευθύνεται.

Η συγχρονικότητα μπορεί να είναι τόσο απλή όπως το να βλέπετε αριθμούς που σημαίνουν κάτι για σας ή τόσο μεγάλη όσο κάποιος να σας δώσει απευθείας μια συμβουλή που νομίζατε ότι δε θα ακούγατε ποτέ από αυτόν. Πρέπει να συνειδητοποιήσετε πως όλα είναι μια συνεχής αλληλεπίδραση με τον Ανώτερο Εαυτό σας. Όπως έξω, έτσι και μέσα, όπως μέσα, έτσι και έξω.

Όλα έξω από εσάς είναι ότι συμβαίνει μέσα σας. Με όλα όσα επικοινωνείτε είναι σημάδια που σχετίζονται με την πορεία σας. Γνωρίστε όλα όσα συμβαίνουν γύρω σας. Μόλις ξεφύγετε από τον εγωισμό και αρχίσετε να χρησιμοποιείτε το υποσυνείδητο, θα γνωρίσετε τους γύρω σας. Ο εγωισμός είναι ένα στιγμιαίο φως συνείδησης. Μια περιορισμένη ακτίνα. Το υποσυνείδητο είναι ο ήλιος ο ίδιος. Αυτή είναι η διαφορά.

Δημιουργήστε γνώση από μέσα σας. Μπορείτε να αναζητήσετε τη σημασία των αριθμών και των σημαδιών στο διαδίκτυο, αλλά ανακαλύψτε τι σημαίνουν για εσάς. Αν δείτε κάτι που σημαίνει κάτι για σας ή ακούσετε κάτι, εστιάστε σε αυτό που σκεφτόσασταν εκείνη τη στιγμή. Δείτε τι σας λένε οι ανησυχίες σας. Είναι μια αντανάκλαση. Τι βλέπετε συνεχώς; Ποια μοτίβα συνέβαιναν πριν; Αυτά συμβαίνουν μέσα σας. Όλα έχουν ένα βαθύ νόημα αν έχετε επίγνωση. Η συγχρονικότητα είναι μόνο η επιφάνεια. Ο άνεμος είναι μια απάντηση στις σκέψεις σας. Υπάρχει ένας λόγος που η αλχημεία και ο αποκρυφισμός χρησιμοποιούν τα στοιχεία για τα σύμβολα τους. Διαβάστε τα σημάδια γύρω σας. Γνωρίστε αυτό που συμβαίνει μπροστά σας αλλά συνειδητοποιήστε πως είναι μια απάντηση ή μια αντίδραση αυτού που συμβαίνει μέσα σας.

Δεν υπάρχει καλύτερος δάσκαλος από τον δικό σας Ανώτερο Εαυτό. Όταν βρίσκεστε με ανθρώπους ή όταν αλληλεπιδράτε με ανθρώπους, δώστε προσοχή γιατί συχνά αυτό επηρεάζεται από τον Ανώτερο Εαυτό σας. Πώς αλληλεπιδρούν μαζί σας τα ζώα; Ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν τα ζώα μαζί σας λέει αν συντονίζεστε με την φυσική συχνότητα με την οποία μπορούν να εναρμονιστούν. Όταν ξεχωρίζετε κάτι, παρατηρήστε το. Προσπαθήστε να θυμηθείτε τι σκεφτόσασταν αυτή τη στιγμή. Σίγουρα μπορείτε να θυμηθείτε λίγες περίεργες συμπτώσεις που σας συνέβησαν και που θα μπορούσαν να συνδεθούν με αλλά πράγματα. Μόλις συνειδητοποιήσετε το νόημα πίσω από την συγχρονικότητα, θα παραμείνει μαζί σας.

Αντικατοπτρίστε την συγχρονικότητα στο εξωτερικό περιβάλλον σας. Χρησιμοποιήστε τη ως καθρέφτη για να ευθυγραμμίσετε τον εαυτό με τον Ανώτερο Εαυτό σας. Δεν μπορώ να τονίσω τη σημασία του να αφήσετε τον εγωισμό σας. Αυτό είναι το κλειδί για να ακούσετε τον Ανώτερο Εαυτό σας. Μην το βλέπετε ως κάτι εξωτερικό που σας συμβαίνει. Είναι εσείς και μόνο εσείς. Όχι κάποιος Θεός που σας φέρνει ευκαιρίες. Δημιουργούμε το πεπρωμένο μας και ξετυλίγεται μπροστά μας. Η συγχρονικότητα σας βοηθά να δουλέψετε για το πεπρωμένο που θέλετε.

Όπως είπε και ο Καρλ Γιούνγκ: «Η συγχρονικότητα είναι μια πραγματικότητα που είναι πάντα παρούσα γι' αυτούς που έχουν μάτια να την δουν».

Ριγμένος σε μια θορυβώδη και πληβεία εποχή

Να ζεις με τρομερή και περήφανη αταραξία· πάντοτε εκείθεν.
– Να έχεις και να μην έχεις τα αισθήματά σου, τα υπέρ και τα κατά σου, κατά βούληση, να αφήνεσαι να τα έχεις και να κάθεσαι πάνω τους όπως πάνω σε άλογα, συχνά όπως σε γαϊδάρους – γιατί πρέπει να ξέρεις να χρησιμοποιείς την ηλιθιότητά τους τόσο καλά όσο και τη φωτιά τους. Να κρατάς τα τριακόσια πρώτα πλάνα σου, αλλά και τα μαύρα γυαλιά σου: γιατί υπάρχουν περιπτώσεις όπου κανένας δεν πρέπει να κοιτά μέσα στα μάτια σου, κι ακόμη λιγότερο στους “λόγους” σου. Και να διαλέγεις για παρέα εκείνο το ευδιάθετο και μπερμπάντικο ελάττωμα, τη φιλοφροσύνη. Και να μένεις κύριος των τεσσάρων αρετών σου, του θάρρους, της διανοητικής διόρασης, της συμπάθειας, της μοναξιάς. Γιατί η μοναξιά είναι σε μας αρετή: είναι μια έξοχη ορμή και κλίση για καθαρότητα, που μαντεύει ότι κάθε επαφή μεταξύ ανθρώπων – “στην κοινωνία” – πρέπει αναπόφευκτα να είναι ακάθαρτη.

Κάθε κοινότητα σε κάνει κάπως, κάπου, κάποτε – “κοινό”.

Ριγμένος σε μια θορυβώδη και πληβεία εποχή…
“Τι σου συνέβη όμως;”
– “Δεν ξέρω”, απάντησε εκείνος διστακτικά· “ίσως πέταξαν οι Άρπυιες πάνω από το τραπέζι μου”.
Συμβαίνει συχνά σήμερα ένας άνθρωπος ήπιος, μετρημένος, επιφυλακτικός, να ξεσπάει ξαφνικά με μανία, να σπάζει τα πιάτα, να αναποδογυρίζει το τραπέζι, να φωνάζει, να λυσσά, να προσβάλλει τους πάντες – και στο τέλος να πηγαίνει στην άκρη, ντροπιασμένος, οργισμένος με τον εαυτό του – που; γιατί;

Για να πεθάνει της πείνας μόνος του;
Για να πνιγεί στις αναμνήσεις του;

– Όποιος έχει τις επιθυμίες μιας ανώτερης εκλεκτικής ψυχής και μόνο σπάνια βρίσκει το τραπέζι του στρωμένο και το φαγητό του έτοιμο, θα αντιμετωπίζει πάντα μεγάλο κίνδυνο: σήμερα όμως ο κίνδυνος αυτός έχει γίνει εξαιρετικός. Ριγμένος σε μια θορυβώδη και πληβεία εποχή, με την οποία δεν θέλει να φάει από το ίδιο πιάτο, μπορεί εύκολα να πεθάνει από πείνα και δίψα ή, αν ενδεχομένως “συμμετάσχει”, να χαθεί από ξαφνική αηδία.

– Έχουμε φάει ήδη όλοι σε τραπέζια στα οποία δεν ανήκαμε· και ακριβώς οι πνευματικότεροι από μας, που είναι και δυσκολότερο να τραφούν, γνωρίζουν εκείνη την επικίνδυνη δυσπεψία, που προέρχεται από μια ξαφνική διόραση κι απογοήτευση για το φαγητό και τους συνδαιτυμόνες μας – την αηδία του απόδειπνου.

ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ, ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΚΟ

Ποιοι είναι οι Θεοί, μιλούν μόνον σε όσους δύνανται να το γνωρίσουν

Είναι άξιο αναζήτησης το γιατί οι παλαιότεροι άφησαν αυτούς τους λόγους και χρησιμοποίησαν μύθους. Πρώτα ας αναζητήσουμε πώς ωφελούμαστε από τους μύθους χωρίς να έχουμε την διάνοια αργή. Το ότι οι μύθοι είναι θεϊκοί μας το λένε αυτοί που τους χρησιμοποίησαν, γιατί και οι θεόληπτοι ποιητές και οι άριστοι φιλόσοφοι και όσοι κατέδειξαν τις ιερές τελετές και οι ίδιοι οι Θεοί στους χρησμούς τους χρησιμοποίησαν μύθους.

Ας αναζητήσουμε γιατί είναι θείοι οι μύθοι της φιλοσοφίας.

Επειδή, λοιπόν, όλα τα όντα χαίρονται με την ομοιότητα και αποστρέφονται την ανομοιότητα, έπρεπε και οι λόγοι για τους Θεούς να είναι όμοιοι με τους Θεούς, ώστε να γίνονται αντάξιοι της ουσίας των Θεών και να προδιαθέτουν ευνοϊκά τους Θεούς έναντι εκείνων που εκφράζουν αυτούς τους λόγους, κάτι που θα γινόταν μόνον μέσω των μύθων. Οι μύθοι μιμούνται τους ίδιους τους Θεούς ως προς το ρητό και το άρρητο, το αφανές και το φανερό, το σαφές και το απόκρυφο χαρακτηριστικό τους, αλλά και ως προς την αγαθότητα των Θεών γιατί, όπως ακριβώς οι Θεοί έπλασαν κοινά για όλους τα αισθητά αγαθά, ενώ έπλασαν τα νοητά μόνον για τους έμφρονες, έτσι και οι μύθοι μιλούν σε όλους για την ύπαρξη των Θεών, ενώ για το ποιοι και τι είδους είναι οι Θεοί, μιλούν μόνον σε όσους δύνανται να το γνωρίσουν.

Οι μύθοι μιμούνται και τις ενέργειες των Θεών. Ταιριάζει, λοιπόν, να ονομάσουμε μύθο και τον Κόσμο, αφού μέσα του φανερώνονται τα σώματα και τα πράγματα, αλλά αποκρύπτονται οι ψυχές και οι νόες. Επιπλέον, αν κάποιος θελήσει να διδάξει προς όλους την περί Θεών αλήθεια, θα προκαλέσει περιφρόνηση στους ανόητους, επειδή αδυνατούν να μάθουν, και ραθυμία στους μορφωμένους, ενώ η απόκρυψη της αλήθειας μέσα στους μύθους δεν αφήνει τους πρώτους να περιφρονήσουν τους μύθους, και αναγκάζει τους δεύτερους να φιλοσοφήσουν.

Γιατί, όμως, μοιχείες και κλοπές και πατρικά δεσμωτήρια και άλλα ατοπήματα αναφέρονται μέσα στους μύθους; μήπως και τούτο είναι άξιο θαυμασμού, αφού μέσω της φαινομενικής ατοπίας η ψυχή ευθύς θεωρεί αυτούς τους λόγους προκαλύμματα και πιστεύει ότι το αληθές είναι απόρρητο;

Από τους μύθους, άλλοι είναι θεολογικοί, άλλοι φυσικοί, άλλοι ψυχικοί, άλλοι υλικοί και άλλοι είναι μικτοί από όλα τούτα τα είδη.

Θεολογικοί είναι όσοι δεν χρησιμοποιούν κανενός είδους σώμα, αλλά εξετάζουν τις ίδιες τις ουσίες των Θεών, όπως είναι ο μύθος των καταπόσεων των παιδιών του Κρόνου. Επειδή ο Θεός είναι νοερός και κάθε νους επιστρέφει στον εαυτό του, ο μύθος υπαινίσσεται την ουσία του Θεού.

Φυσικούς πρέπει να θεωρούμε τους μύθους όταν μιλούν για τις ενέργειες των Θεών στον Κόσμο. Επειδή ακριβώς μερικοί ήδη θεώρησαν χρόνο τον Κρόνο και αποκάλεσαν παιδιά του Όλου τα μέρη του χρόνου, λένε ότι τα παιδιά καταπίνονται από τον πατέρα τους.

Ο ψυχικός τρόπος εξέτασης είναι η επισκόπηση των ενεργειών της ίδιας της, ψυχής, αφού και οι νοήσεις των ψυχών μας - ακόμη και όταν εκπέμπονται προς τους άλλους - παραμένουν μέσα σε αυτές που τις γεννούν.

Ο υλικός τρόπος είναι και ο έσχατος σε αξία και αυτός που περισσότερο χρησιμοποιούν οι Αιγύπτιοι, λόγω απαιδευσιάς, θεωρώντας Θεούς τα ίδια τα σώματα και αποκαλώντας Ίσιδα την γη, Όσιρη το υγρό στοιχείο, Τυφώνα την θερμότητα, ή Κρόνο το ύδωρ, Άδωνη τους καρπούς, Διόνυσο τον οίνο. Είναι χαρακτηριστικό των σωφρονούντων ανθρώπων να λένε ότι όλα αυτά τα πράγματα είναι αφιερωμένα στους Θεούς, όπως ακριβώς και τα βότανα και οι λίθοι και τα ζώα, ενώ είναι χαρακτηριστικό των τρελών να τα αποκαλούν Θεούς, εκτός εάν από συνήθεια τα αποκαλούν έτσι, όπως ακριβώς ονομάζουμε Ήλιο και την ηλιακή σφαίρα και την ακτίνα που εκπορεύεται από την σφαίρα.

Το μικτό είδος μπορούμε να το δούμε σε πολλούς και διάφορους μύθους,
ακόμη και σε εκείνον που λέει ότι η Έρις έριξε χρυσό μήλο στο συμπόσιο των Θεών και ότι οι Θεές φιλονικούσαν για αυτό και από τον Δία παραπέμφθηκαν προς τον Πάρη για να κριθούν. Σε αυτόν φάνηκε όμορφη η Αφροδίτη και σε αυτήν έδωσε το μήλο. Εδώ το συμπόσιο υποδηλώνει τις υπερκόσμιες δυνάμεις των Θεών και για αυτό βρίσκονται όλες μαζί. Το χρυσό μήλο υποδηλώνει τον Κόσμο, ο οποίος έγινε από τα αντίθετα και ταιριάζει να λέμε ότι ρίχτηκε από την Έριδα. Επειδή κάθε Θεός χαρίζει στον Κόσμο κάτι διαφορετικό, φαίνονται να φιλονικούν για το μήλο. Η ψυχή που ζει σύμφωνα με τις αισθήσεις -γιατί αυτή είναι ο Πάρις - δεν βλέπει μέσα στον Κόσμο τις άλλες δυνάμεις, παρά μόνον το κάλλος, και λέει ότι το μήλο είναι τής Αφροδίτης.

Οι θεολογικοί μύθοι είναι κατάλληλοι για τους φιλοσόφους, οι φυσικοί και οι ψυχικοί για τους ποιητές, οι μικτοί για τις τελετές, επειδή κάθε τελετή θέλει να μας συνάψει με τον Κόσμο και με τους Θεούς.

Σαλούστιος -Περί Θεών και Κόσμου

Είναι τα πεπλεγμένα σωματίδια συνδεδεμένα με σκουληκότρυπες;

Η κβαντική διεμπλοκή (γνωστή και ως «στοιχειωμένη δράση από απόσταση«) είναι ένα από τα πιο περίεργα πράγματα που βλέπουμε να συμβαίνουν στις αλληλεπιδράσεις των σωματιδίων σε μια μικροκλίμακα. Αντί να ενεργούν ξεχωριστά, ως ένα μοναχικό σωματίδιο, ορισμένα ζεύγη ενεργούν ως ένα – γνωρίζοντας πάντα το ένα τι κάνει το άλλο (αλλάζοντας με βάση τα χαρακτηριστικά του συνεργάτη του) – παρά το γεγονός ότι βρίσκονται σε τεράστιες αποστάσεις μεταξύ τους.

 

Οι Einstein-Rosen (1935) διατύπωσαν μια νέα μαθηματική λύση του Schwarzschild που να μην περιέχει ιδιομορφία στην οποίο σταματά ο χώρος και ο χρόνος. Αυτή η ιδιομορφία γινόταν μια γέφυρα που συνέδεε το Σύμπαν μας ίσως με ένα παράλληλο σύμπαν, που έγινε γνωστή ως γέφυρα Einstein – Rosen. είναι θεωρητικά περάσματα μέσα στο χωρόχρονο, ανάμεσα σε δύο διαφορετικά σημεία του.

 

Προφανώς, αυτό είναι προβληματικό. Η σχετικότητα λέει ότι τίποτα δεν μπορεί να ταξιδέψει γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός. Ωστόσο, ακριβώς αυτό που κάνουν τα πεπλεγμένα σωματίδια – να περνούν τις πληροφορίες με ταχύτητες πολύ μεγαλύτερες από την ταχύτητα του φωτός – το καθολικό όριο ταχύτητας. Δεν πρέπει να βιαστούμε να κάνουμε προσαρμογές στη Γενική σχετικότητα, όμως, ως υπόθεση τέθηκε σε μπροστά και συνδυάζει την κβαντική διεμπλοκή με μια πολύ αγαπητή (αλλά πολύ θεωρητική) έννοια – τις  γέφυρες Αϊνστάιν-Ρόζεν (κοινώς γνωστές ως σκουληκότρυπες).

 

Σύμφωνα με μια δημοσίευση των Juan Maldacena και Leonard Susskind,  τα πεπλεγμένα σωματίδια μπορούν να συνδεθούν μεταξύ τους με απεριόριστα μικρές σκουληκότρυπες – πύλες που μοιάζουν με σήραγγες που συνδέουν δύο απομακρυσμένες περιοχές του χώρου. Έτσι μπορούν να ανταλλάξουν σήματα σχεδόν στιγμιαία – ακόμα και όταν βρίσκονται σε αντίθετα άκρα του σύμπαντος.

 

Το όλο θέμα επικεντρώνεται σε μια έννοια που ονομάζεται αιώνια μαύρη τρύπα – μια άλλη εξαιρετικά θεωρητική έννοια που προϋποθέτει ότι ένα εντελώς διαφορετικό σύμπαν μπορεί να βρεθεί στην «άλλη πλευρά» μιας μαύρης τρύπας (για να φτάσετε σε αυτήν, πρέπει να βυθιστείτε στον ορίζοντα γεγονότος της μαύρης τρύπας – το σημείο μη επιστροφής – προτού ταξιδέψετε στην ιδιαιτερότητα ή μοναδικότητα της – υποθέτοντας φυσικά ότι θα επιζήσετε στη διαδικασία σπαγγετοποίησης σας – οπότε υποθετικά θα βρεθείτε πίσω σε ένα διαφορετικό σύμπαν από εκείνο που προέρχεστε). Με απλά λόγια, αυτό δείχνει ότι οι μαύρες τρύπες είναι στην πραγματικότητα γέφυρες που συνδέουν ξεχωριστά σύμπαντα. Ή να το θέσουμε με άλλο τρόπο, υπάρχει μια ενιαία μαύρη τρύπα σε δύο σύμπαντα.

 

Υποθέτοντας ότι διαβάζετε ακόμα: σε αυτό το σενάριο – με πεπλεγμένες μαύρες τρύπες – οποιαδήποτε αλλαγή σε μία από αυτές θα επηρέαζε αυτόματα και την άλλη. Εξ ου και η συσχέτιση μεταξύ των δύο φαινομένων. Όπως αναφέρθηκε, αυτές οι ιδέες, οι οποίες δεν είναι καινούργιες, είναι πολύ θεωρητικές (ίσως ακόμη και με λίγη σπέκουλα). Θα παραμείνουν έτσι μέχρι να βρούμε οριστικά στοιχεία για την ύπαρξη των αποκαλούμενων σκουληκότρυπων, αλλά υπάρχει μια μαθηματική πρόβλεψη της γενικής σχετικότητας. Επομένως, θα πρέπει να αναμένεται ότι αυτά τα στοιχεία θα εκδηλωθούν τελικά. Σε κάθε περίπτωση – η υπόθεση διεμπλοκής / σκουληκότρυπας προσφέρει μια εξήγηση για γνωστές περιπτώσεις που τα πεπλεγμένα σωματίδια αποκαλύπτονται αυθόρμητα – οι σκουληκότρυπες που τις συνδέουν καταρρέουν.

 

Παρέχει επίσης πληροφορίες για διάφορες άλλες αντιφατικές έννοιες, που ασχολούνται με την αποσύνδεση της γενικής σχετικότητας και της κβαντομηχανικής. Η μία ασχολείται με μαύρες τρύπες και εικονικά σωματίδια. .

 

Συνήθως, εξουδετερώνουν η μία την άλλη, εξαϋλώνοντας η μία την άλλη, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις, μια μαύρη τρύπα θα καταναλώνει ένα μέλος ενός ζεύγους εικονικών σωματιδίων – προκαλώντας το άλλο να εμφανιστεί – προτού να παρασυρθεί στην άβυσσο του χώρου. Αυτή είναι η περίφημη ακτινοβολία Ηawking. Προκειμένου οι πληροφορίες για τα αντικείμενα που καταναλώνεται η μαύρη τρύπα να παραμείνουν άθικτες, πιστεύουμε ότι όλα αυτά τα σωματίδια πρέπει να εμπλέκονται το ένα με το άλλο, πράγμα που σημαίνει ότι η κατάσταση κάθε μεμονωμένου σωματιδίου εξαρτάται από την κατάσταση των παρομοίως πεπλεγμένων σωματιδίων Ηawking.

 

Αυτό μας παρουσιάζει ένα δύσκολο παράδοξο, που ονομάζεται παράδοξο τείχους προστασίας της μαύρης τρύπας (black hole firewall paradox). Δείχνει ξεκάθαρα ότι κάθε σωματίδιο δεν εμπλέκεται με κανένα, αλλά με πολλαπλά άλλα σωματίδια την ίδια στιγμή – κάτι που οι νόμοι της φυσικής αποστρέφονται. Έτσι, για να αποφευχθεί αυτό – οι φυσικοί ανέπτυξαν μια έννοια που λέει ότι αφού ένα σωματίδιο διασχίσει τον ορίζοντα γεγονότων – προς τη μοναδικότητα ή ιδιομορφία – ο κβαντικός δεσμός σπάει. Στη συνέχεια παράγει μια τεράστια έκρηξη ενέργειας που λειτουργεί σαν τείχος προστασίας.

 

Και εδώ υπεισέρχεται η ιδέα της σκουληκότρυπας / διεμπλοκής. Σύμφωνα με τους Susskind και Maldacena, οι σκουληκότρυπες που συνδέουν τα σωματίδια από το εσωτερικό και το εξωτερικό του ορίζοντα γεγονότων λειτουργούν ως buffer για την εξομάλυνση των προβλημάτων διεμπλοκής – αποφεύγοντας την ανάγκη για ένα τείχος προστασίας. Προχωρώντας λίγο περισσότερο σε αυτό, μπορούμε να πούμε ότι ακόμη και όταν ένα εικονικό σωματίδιο «εμφανίζεται» – προτού προχωρήσει στην σύνδεση του με άλλο – εξακολουθεί να είναι στενά συνδεδεμένο όχι μόνο με το εσωτερικό της μαύρης τρύπας από το οποίο προήλθε, αλλά και έχει μια ευχάριστη σύνδεση με τους συντρόφους του. Κυριολεκτικά αλληλοσυνδέονται με ένα πλήθος μικροσκοπικών σπαγγέτι – σαν χορδές. Μπορούν ακόμη και να παραμείνουν ως έχουν, αφού η διαρροή της ακτινοβολίας  Ηawking αναγκάζει την μαύρη τρύπα να “στεγνώσει”, προτού εξατμιστεί – αφού το σύνολο της μάζας της χαθεί στο διάστημα.

 

Φυσικά – αυτά τα κβαντικά κατασκευάσματα είναι πολύ μικρά για να περάσουν μέσα τους οι άνθρωποι. Αυτό, σε συνδυασμό με ερωτήσεις σχετικά με τη συνολική σταθερότητά τους – σημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος να ενθουσιαστείτε για τη δυνατότητα τηλεμεταφοράς. Ή οτιδήποτε άλλο, για αυτό το θέμα. Ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να έχει μια βαθιά επίδραση στο πώς βλέπουμε τη συνολική δομή του χωροχρόνου. Ένας φυσικός – που εργάζεται ξεχωριστά από τους Susskind και Maldacena – πρότεινε ακόμη ότι ο χωροχρόνος είναι μια εκδήλωση κβαντικής διεμπλοκής. Όλες τους είναι ενδιαφέρουσες ιδέες, πράγματι.

100.000 gamers δοκιμάζουν τη διεμπλοκή, ένα φαινόμενο της κβαντομηχανικής, παίζοντας ένα βιντεοπαιχνίδι

Μία νέα έρευνα (BIG Bell Test) στην οποία συμμετείχαν ως εθελοντές 100.000 gamers έδειξε πως το φαινόμενο της κβαντικής διεμπλοκής ή κβαντικός συσχετισμός – το φαινόμενο που επιτρέπει σε δύο σωματίδια να συμπεριφέρονται παρόμοια και ακαριαία, ανεξάρτητα από το πόσο μακριά βρίσκονται – λειτουργεί στην πράξη. Το συγκεκριμένο φαινόμενο επινοήθηκε από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν, στην προσπάθειά του να καταρρίψει την κβαντομηχανική. Το πείραμα καθοδηγήθηκε από το Ινστιτούτο Φωτονικών Επιστημών ICFO, στη Βαρκελώνη.

 

Αποκαλώντας το «στοιχειωμένη (spooky) δράση από απόσταση» ο Αϊνστάιν  υποστήριζε πως η διάψευσή του θα έδειχνε πως η κβαντική καταλήγει σε λανθασμένα πορίσματα. Όπως είναι φυσικό, αυτή η συμπεριφορά των υποατομικών σωματιδίων (φωτόνια, ηλεκτρόνια κλπ) είναι έξω από τη «σφαίρα» της κλασικής φυσικής, αλλά και της Θεωρίας της Σχετικότητας. 

 

Κρυμμένες μεταβλητές

Ο Αϊνστάιν δεν υποστήριζε πως δεν ισχύει το συγκεκριμένο φαινόμενο, αλλά θεωρούσε ότι κάτι άλλο συνέβαινε στο «παρασκήνιο» το οποίο προκαλεί αυτή τη «στοιχειωμένη δράση». Κάτι που μένει προς ανακάλυψη.

 

Ήδη έχουν υπάρξει αρκετές πειραματικές αποδείξεις για την ισχύ της κβαντικής διεμπλοκής, αλλά είναι δύσκολο για τους επιστήμονες να αποδείξουν ακριβώς τι συμβαίνει – υπήρχε η πιθανότητα κάποιες κρυφές, άγνωστες μεταβλητές να προκαλούν αυτά τα φαινόμενα, όπως πίστευε ο Αϊνστάιν.

 

Τι έγινε στο πείραμα με τους εθελοντές; Οι gamers έπαιζαν στο κινητό τους ή σε άλλες συσκευές παιχνίδια που ήταν σχεδιασμένα ώστε να παράγουν τελείως τυχαίους αριθμούς, μία τυχαιότητα που θα μπορούσε να αποδείξει ότι δεν υπάρχει εμπλοκή (ή συσχετισμός) κάποιας «κρυφής» ομάδας μεταβλητών στο φαινόμενο.

 

Τα αριθμητικά δεδομένα που συγκεντρώθηκαν χρησιμοποιήθηκαν σε μία σειρά κβαντικά τεστ σε 12 διαφορετικά εργαστήρια, κατά τα οποία πραγματοποιούσαν μετρήσεις σε «κβαντικώς συνδεδεμένα» σωματίδια, όπως φωτόνια, σε διάφορες διατάξεις.

 

Θεώρημα Bell

Στο πείραμα που ονομάζεται από τον φυσικό John Bell, παράγονται ζεύγη πεπλεγμένων σωματιδίων, όπως φωτονίων, και αποστέλλονται σε διαφορετικές θέσεις όπου μετριούνται οι ιδιότητες των σωματιδίων όπως είναι τα χρώματα των φωτονίων ή ο χρόνος άφιξης τους.

Εάν τα αποτελέσματα της μέτρησης τείνουν να συμφωνούν, ανεξάρτητα από τις μετρηθείσες ιδιότητες, δείχνει κάτι πολύ περίεργο: είτε η μέτρηση ενός σωματιδίου επηρεάζει άμεσα το άλλο σωματίδιο (παρά το γεγονός ότι είναι μακριά) είτε ακόμα πιο παράξενο, οι ιδιότητες ποτέ δεν υπήρχαν. μάλλον δημιουργήθηκαν από την ίδια τη μέτρηση.

Και τα δύο αυτά πιθανά αποτελέσματα έρχονται σε αντίθεση με τις μακροχρόνιες θεωρίες που ανέπτυξε ο Αϊνστάιν με την ονομασία Τοπικός Ρεαλισμός. Ο τοπικός ρεαλισμός βασίζεται στην κατανόηση ότι το σύμπαν μας είναι ανεξάρτητο από τις παρατηρήσεις μας, στις οποίες καμία επίδραση δεν μπορεί να ταξιδέψει γρηγορότερα από το φως.

 

Παίρνοντας τους συμμετέχοντες στο παιχνίδι να επιλέξουν τυχαία τις μετρήσεις, και παίζοντας ένα βασικό παιχνίδι που έχει περιορισμένες επιλογές, το πείραμα αποφεύγει το λεγόμενο «παραθυράκι ελευθερίας επιλογής» («freedom-of-choice loophole») το οποίο είναι η πιθανότητα τα σωματίδια που θα μετρηθούν να επηρεάσουν την επιλογή μέτρησης. Εάν υπάρχει αυτή η επίδραση, θα ακυρωθεί το πείραμα.

 

Ομοίως, η απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί από μια γεννήτρια τυχαίων αριθμών, καθώς υπάρχει η πιθανότητα αυτά τα φυσικά συστήματα να συντονίζονται με τα πεπλεγμένα σωματίδια.

 

Δοκιμές του θεωρήματος του Bell

Αυτά τα πειράματα είναι γνωστά με την τεχνική ονομασία δοκιμές του θεωρήματος του Bell. Έτσι, για πρώτη φορά, η εν λόγω μελέτη «κλείνει» ένα από τα σημαντικότερα κενά των δοκιμών του θεωρήματος του Bell, σύμφωνα με το οποίο οι χρησιμοποιούμενοι αριθμοί στην πραγματικότητα είναι προβλέψιμοι.

 

Η συγκέντρωση αριθμών που είναι πράγματι τυχαίοι αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα, και αυτή ήταν η αποστολή των εθελοντών στο πλαίσιο της έρευνας.

 

«Οι άνθρωποι είναι απρόβλεπτοι, και ακόμη περισσότερο όταν χρησιμοποιούν τα κινητά τους», σημειώνει ο Andrew White, μέλος της ερευνητικής ομάδας από το πανεπιστήμιο του Queensland στην Αυστραλία. Στην συνέχεια, αυτά τα τυχαίως παραγόμενα ψηφιακά δεδομένα καθόρισαν τον τρόπο με τον οποίο διάφορα «κβαντικώς συνδεδεμένα» άτομα και φωτόνια μετρήθηκαν στα διάφορα πειράματα. Έτσι, διέψευσαν ένα από τα πιο επίμονα κενά στην αρχή του τοπικού ρεαλισμού (local realism) που υποστήριζε ο Αϊνστάιν.

 

Η αρχή του τοπικού ρεαλισμού αφορά την ιδέα ότι φαινόμενα ή παρατηρήσεις σε ένα σημείο δεν μπορούν να επηρεάσουν γεγονότα σε άλλο σημείο. Αντίθετα, η κβαντική φυσική δεν είναι συμβατή με αυτές τις αρχές, όπως δείχνει η κβαντική διεμπλοκή που προβλέπει τη «σύνδεση» σωματιδίων ανεξάρτητα της μεταξύ τους απόστασης.

 

Έτσι, συγκεντρώνοντας τόσο μεγάλο όγκο τυχαίων αριθμών, η δοκιμή έδειξε ότι η κβαντική φυσική μπορεί όντως να εξηγήσει τη λειτουργία του Σύμπαντος – χωρίς την εμπλοκή δήθεν κρυμμένων μεταβλητών.

 

«Κάθε ένα από τα εργαστήρια διεξήγαγε ένα διαφορετικό πείραμα προκειμένου να δοκιμάσει τη θεωρία του τοπικού ρεαλισμού σε διαφορετικά φυσικά συστήματα και να ελέγξει άλλες έννοιες που συνδέονται με τον ρεαλισμό», εξηγεί ο ερευνητής Martin Ringbauer, επίσης από το πανεπιστήμιο του Queensland. 

 

Ανώτερα «επίπεδα τυχαιότητας»

Το συγκεκριμένο πείραμα έρχεται σε συνέχεια ανάλογων δοκιμών του θεωρήματος του Bell, οι οποίες διεξήχθησαν φέτος. Οι επιστήμονες ουσιαστικά πέτυχαν νέα «επίπεδα τυχαιότητας», που μπορούν να αποδείξουν ότι τα κβαντικά φαινόμενα δεν προκύπτουν από κάποιο είδος τάξης ή μοτίβου, που είναι κρυμμένο στο «παρασκήνιο».

 

Οι ερευνητές παραδέχονται ότι τα πειράματά τους αποτελούν μέρος μίας ευρύτερης εικόνας, στο πλαίσιο της οποίας υπάρχουν ακόμη αρκετά που δεν γνωρίζουμε για την κβαντική φυσική. Ωστόσο, η μελέτη αυτή αποτελεί είναι ένα ακόμη βήμα προς την κατανόηση της κβαντικής διεμπλοκής και του τοπικού ρεαλισμού

 

Επίσης, αναδεικνύει πώς με τη χρήση του κινητού μπορεί κάποιος πέραν των άλλων να βοηθά την επιστήμη.

Πανίσχυρο υλικό από νανοΐνες κυτταρίνης

Ερευνητές του Βασιλικού Ινστιτούτου Τεχνολογίας ΚΤΗ στη Σουηδία ανέπτυξαν ένα βιο-υλικό το οποίο φέρεται να είναι δυνατότερο από όλα τα γνωστά βιο-υλικά, είτε φυσικής είτε τεχνητής προέλευσης- περιλαμβανομένου του ξύλου και του ιστού της αράχνης. Δουλεύοντας με νανοΐνες κυτταρίνης (CNF), το βασικό δομικό υλικό του ξύλου και άλλων ειδών φυτών, οι ερευνητές ανέφεραν πως μπόρεσαν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες ως προς τη μεταφορά των θαυμαστών μηχανικών ιδιοτήτων των νανοϊνών σε μεγαλύτερα, ελαφρά υλικά για χρήση σε αεροπλάνα, αυτοκίνητα, έπιπλα και άλλα είδη αντικειμένων.

 

«Οι νανοΐνες κυτταρίνης με βάση τη βιολογία που φτιάξαμε εδώ είναι οκτώ φορές πιο άκαμπτες και έχουν μεγαλύτερη δύναμη από τις φυσικές ίνες ιστού αράχνης, που γενικά θεωρούνται ότι είναι το δυνατότητερο υλικό βιολογικής προέλευσης» λέει ένας εκ των ερευνητών, ο Daniel Söderberg. «Η δύναμή τους υπερβαίνει αυτή των μετάλλων, των κραμάτων, των κεραμικών και των ινών E-glass».

 

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ACS Nano και σε αυτήν περιγράφεται μια νέα μέθοδος η οποία μιμείται την ικανότητα της φύσης να θέτει νανοΐνες κυτταρίνης σε σχεδόν τέλειες διατάξεις μακροκλίμακας. Η πρόοδος που επετεύχθη προκύπτει από την απόκτηση γνώσης πάνω στον τρόπο που η Φυσική διέπει τις δομές των υλικών, όπως το CNF, σε νανοκλίμακα κατά τη διάρκεια της σύνθεσης.

 

Οι γνώσεις αυτές άνοιξαν τον δρόμο για μια νέα διαδικασία, που περιλαμβάνει τον έλεγχο της ροής νανοϊνών που βρίσκονται σε νερό, σε ένα κανάλι πλάτους ενός χιλιοστού που έχει διανοιχτεί σε ανοξείδωτο ατσάλι. Η σύνδεση ροών απιονισμένου νερού και νερού χαμηλού pH βοηθούν στην ευθυγράμμιση των νανοϊνών προς τη σωστή κατεύθυνση και επιτρέπουν στις μοριακές αλληλπειδράσεις να αυτοδιοργανώνονται σε καταστάσεις όπου είναι ενωμένες μεταξύ τους.

 

Κατά τον Söderberg, η μελέτη ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη υλικών που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για μεγαλύτερες δομές, ενώ παράλληλα διατηρείται η δύναμη και η αντοχή των νανοϊνών. Η διαδικασία επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο τη σύνθεσης σε νανοκλίμακα σωλήνων άνθρακα και άλλων ινών σε νανοκλίμακα.

Ανακαλύφθηκε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μαύρη τρύπα στο σύμπαν που καταβροχθίζει ένα άστρο κάθε δύο μέρες

Αστρονόμοι στο Αυστραλιανό Πανεπιστήμιο (ANU) έχουν βρει την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μαύρη τρύπα που είναι γνωστή στο Σύμπαν και την περιγράφουν ως ένα τέρας που καταβροχθίζει μια μάζα ισοδύναμη με τον ήλιο μας κάθε δύο μέρες. Οι αστρονόμοι με τη βοήθεια των τηλεσκοπίων κοίταξαν πίσω στον χρόνο, πάνω από 12 δισεκατομμύρια χρόνια, στις πρώιμες σκοτεινές εποχές του Σύμπαντος, όταν αυτή η υπερβαρέα μαύρη τρύπα εκτιμάται ότι ήταν σε μάζα περίπου 20 δισεκατομμύρια ήλιοι με ένα ρυθμό ανάπτυξης 1% κάθε ένα εκατομμύριο χρόνια.

«Αυτή η μαύρη τρύπα αυξάνεται τόσο γρήγορα που λάμπει χιλιάδες φορές πιο έντονα από έναν ολόκληρο γαλαξία, εξαιτίας των αερίων που απορροφά καθημερινά που προκαλούν τεράστια τριβή και θερμότητα», δήλωσε ο Δρ Wolf από την Ερευνητική Σχολή Αστρονομίας και Αστροφυσικής.

«Εάν είχαμε το τέρας που καθόταν στο κέντρο του Γαλαξία μας, θα εμφανιζόταν 10 φορές φωτεινότερο από μια πανσέληνο. Θα φαινόταν σαν ένα απίστευτα φωτεινό αστέρι που θα έσβηνε με το φως του σχεδόν όλα τα αστέρια στον ουρανό. »

Ο Wolf δήλωσε ότι η ενέργεια που εκπέμπεται από αυτή την πρόσφατα ανακαλυφθείσα υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, επίσης γνωστή ως κβάζαρ, ήταν ως επί το πλείστον υπεριώδες φως αλλά επίσης και ακτίνες Χ.

«Και πάλι, αν αυτό το τέρας ήταν στο κέντρο του Γαλαξία μας, αυτό θα καθιστούσε αδύνατη τη ζωή στη Γη με τις τεράστιες ποσότητες ακτίνων Χ που θα προέρχονταν από αυτόν», είπε.

Το τηλεσκόπιο SkyMapper ανίχνευσε αυτό το φως στις εγγύς υπέρυθρες ακτίνες, καθώς τα φωτεινά κύματα είχαν μετατοπιστεί προς το ερυθρό στα δισεκατομμύρια έτη που χρειάστηκαν για να φτάσουν στη Γη .

«Καθώς το Σύμπαν επεκτείνεται, ο χώρος διαστέλλεται και αυτό τεντώνει τα φωτεινά κύματα και αλλάζει το χρώμα τους», δήλωσε ο Δρ Wolf.

«Αυτές οι μεγάλες και ταχέως αναπτυσσόμενες μαύρες τρύπες είναι εξαιρετικά σπάνιες και τις αναζητούμε με το SkyMapper εδώ και αρκετούς μήνες.» Ο δορυφόρος Gaia της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, ο οποίος μετρά τις μικροσκοπικές κινήσεις των ουράνιων αντικειμένων, μας βοήθησε να βρούμε αυτή την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα «.

Ο Wolf δήλωσε ότι ο δορυφόρος Gaia επιβεβαίωσε ότι το αντικείμενο που βρήκαν ήταν ακίνητο, πράγμα που σημαίνει ότι ήταν πολύ μακριά και ήταν υποψήφιο για να είναι ένα πολύ μεγάλο κβάζαρ.

Η ανακάλυψη της νέας υπερβαρέας μαύρης τρύπας επιβεβαιώθηκε επίσης με τη χρήση του φασματογράφου στο τηλεσκόπιο ANU των 2,3 μέτρων για την αναλυτική διάσπαση των χρωμάτων σε φασματικές γραμμές.

«Δεν γνωρίζουμε πώς αυτό το κβάζαρ αυξήθηκε τόσο πολύ και τόσο γρήγορα στις πρώτες ημέρες του Σύμπαντος», δήλωσε ο Wolf.

«Θα ψάξουμε τώρα για να βρούμε ακόμα ταχύτερα αναπτυσσόμενες μαύρες τρύπες».

Επίσης, δήλωσε ότι αυτά τα είδη μαύρων οπών λάμπουν, και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως φάρες για να δουν και να μελετήσουν το σχηματισμό στοιχείων στους πρώιμους γαλαξίες του Σύμπαντος.

«Οι ταχέως αναπτυσσόμενες μαύρες τρύπες βοηθούν επίσης να καθαρίσουν την γύρω από αυτά ομίχλη από τα ιοντικά αέρια, γεγονός που καθιστά το Σύμπαν πιο διαφανές».

Τέλος δήλωσε ότι τα όργανα στα πολύ μεγάλα επίγεια τηλεσκόπια που κατασκευάζονται για την επόμενη δεκαετία θα είναι σε θέση να μετρήσουν άμεσα την διαστολή του Σύμπαντος χρησιμοποιώντας αυτές τις πολύ φωτεινές μαύρες τρύπες.

Ο Αριστοτέλης και τα κριτήρια της ευτυχίας ως προϋπόθεση της ιδανικής πόλης

Η δομή κάθε πολιτεύματος δεν θα είχε νόημα, αν δε λαμβανόταν υπόψη η επικρατούσα κοινωνική αντίληψη για την ευτυχία, αφού η πολιτική οργάνωση ενός τόπου δεν έχει άλλη επιλογή απ’ το να καθορίζεται σύμφωνα με τα πρότυπα που υιοθετεί η πλειοψηφία του τόπου αυτού. Ένα πολίτευμα που δεν ικανοποιεί τις επιθυμίες των πολλών είναι επίφοβο και μάλλον θα αποδειχθεί βραχύβιο (ανάλογα βέβαια, με τις δυνάμεις που διαθέτει, για να καταστείλει τη λαϊκή δυσαρέσκεια).

 

Με δεδομένο ότι η τρέχουσα αντίληψη της ηθικής διαμορφώνεται και αλλάζει ανάλογα με τις δυνατότητες της παραγωγής ή τις ιστορικές και γεωγραφικές συγκυρίες (και όχι μόνο), αυτό που μένει στην αναζήτηση του άριστου πολιτεύματος είναι να καθοριστεί ποιος ακριβώς είναι ο άριστος βίος, ώστε να δημιουργηθούν και οι αντίστοιχες πολιτειακές συνθήκες: «Ο ερευνητής που προτίθεται να ασχοληθεί με το άριστο πολίτευμα, οφείλει να προσδιορίσει πρώτα ποιος τρόπος ζωής είναι προτιμότερος». (1323a 14 – 16).

 

Με άλλα λόγια, για τον Αριστοτέλη το ζήτημα τίθεται ανάποδα. Πρώτα καθορίζεται το υγιές πρότυπο ζωής που θα κατευθύνει τις επιθυμίες των ανθρώπων και ακολούθως δημιουργούνται οι πολιτειακές δομές που θα το υπηρετήσουν. Μια πόλη με στρεβλά πρότυπα ευτυχίας δεν μπορεί παρά να μεταφέρει τις στρεβλώσεις και στο πολίτευμα: «αν μείνει αδιευκρίνιστος αυτός,» (ενν. ο προτιμότερος τρόπος ζωής) «τότε αναγκαστικά αδιευκρίνιστο είναι και το πολίτευμα, διότι είναι αναμενόμενο να ευημερούν οι άνθρωποι που ζουν στο πλαίσιο μιας άριστα συντεταγμένης και πολιτικά οργανωμένης κοινωνίας, σε σχέση πάντα με αυτά που έχουν στη διάθεσή τους, με εξαίρεση βέβαια τις απρόβλεπτες καταστάσεις. Γι’ αυτό ενδείκνυται αρχικά να συμφωνήσουμε ποιον τρόπο ζωής κρίνουν όλοι γενικά ως τον πλέον κατάλληλο, και στη συνέχεια αν αυτός ο τρόπος ζωής είναι ο ίδιος για όλη τη συμβιωτική κοινότητα και για τον κάθε άνθρωπο χωριστά ή διαφορετικός». (1323a 16 – 21).

 

Και βέβαια, η αναζήτηση του ιδανικού τρόπου ζωής συνδέεται με την κατάκτηση της ηθικής αρετής, που μοιραία λειτουργεί ως προϋπόθεση της ευτυχίας. Η ανδρεία, η σωφροσύνη, η δικαιοσύνη, η ουσιαστική επαφή με τους άλλους ανθρώπους, το αίσθημα της ισότιμης συνύπαρξης, όλα αυτά που πρωτίστως συμβάλλουν στη συναισθηματική ολοκλήρωση των ανθρώπων αποτελούν προτεραιότητες της ηθικής αρετής: «Γιατί κανείς δε θα έλεγε ευτυχισμένο εκείνον που δεν έχει ίχνος ανδρείας, σωφροσύνης, δικαιοσύνης και φρόνησης, αλλά φοβάται τις μύγες γύρω του, και από την άλλη δεν μπορεί να συγκρατήσει καθόλου την επιθυμία του για φαγητό ή ποτό ή για τα πλέον βλαβερά». (1323a 26 – 31).

 

Η παρουσίαση των υλικών επιθυμιών (φαγητού – ποτού) ως πλέον βλαβερές, δεν πρέπει να δημιουργήσει την εντύπωση ότι ο Αριστοτέλης προτάσσει τον ασκητισμό ή τη στέρηση ως αντίβαρο του υλιστικού πειρασμού. Η φράση «δεν μπορεί να συγκρατήσει καθόλου» είναι καθοριστική. Ο άνθρωπος που δεν έχει καμία αυτοσυγκράτηση είναι ο άνθρωπος που δεν έχει κανένα μέτρο, εκλαμβάνοντας την ευτυχία ως κατανάλωση. Η ταύτιση της ευτυχίας με την άμετρη κατανάλωση απολαύσεων είναι η πηγή της ανθρώπινης δυστυχίας, αφού μοιραία μετατρέπει το χρήμα σε σκοπό της ζωής: «Ούτε εκείνον επίσης» (ενν. θα έλεγε κανείς ευτυχισμένο) «που καταστρέφει τα πολυαγαπημένα πρόσωπα για ευτελές ποσό και είναι τέλος στο νου τόσο άμυαλος και ψεύτης όσο ένα παιδί ή ένας τρελός». (1323a 31 – 34).

 

Ο ηθικός αμοραλισμός, που νομιμοποιεί τα πάντα για το προσωπικό όφελος, είναι το δίκιο που μπορεί να έχει ένας άμυαλος ή ένας ψεύτης. Η ισοπέδωση των πάντων είναι η έκφανση της τρέλας που προσπαθεί να σταθεί ιδεολογικά. Οπωσδήποτε, δεν έχει καμία σχέση με την ευτυχία. Το ζήτημα είναι ότι, ενώ δύσκολα θα μπορούσε να φέρει κανείς αντίρρηση σ’ αυτά, είναι εξίσου δύσκολο (αν όχι δυσκολότερο) και να τα εφαρμόσει: «Παρόλο που όλοι θα συμφωνούσαν με αυτά τα λόγια, διαφοροποιούνται ωστόσο στην εκτίμηση της ποσότητας και του βαθμού υπεροχής της κάθε αξίας. Νομίζουν δηλαδή ότι τους αρκεί η αρετή που έχουν, όση έχουν, αν και η επιδίωξή τους για χρήμα, δύναμη, δόξα και τα παρόμοια είναι διαρκής, αχαλίνωτη και απεριόριστη». (1323a 34 – 38).

 

Το δίπολο της ηθικής αρετής (που ταυτίζεται με το μέτρο) και της επιθυμίας για πλούτο (που είναι ακόρεστη) καταφέρνει να συνυπάρχει σ’ ένα παράλογο πάντρεμα με την προϋπόθεση της στρεβλής αυτογνωσίας. Η επισήμανση ότι οι άνθρωποι αρκούνται με την αρετή που έχουν, καταδεικνύει την απαξίωση της αρετής, αφού το δεδομένο της ηθικής επάρκειας λειτουργεί ως δικαιολόγηση όλων των ενεργειών.

 

Από αυτή την άποψη, η ηθική αρετή αντί να χαράζει την πορεία της ανθρώπινης ευτυχίας θέτοντας την προτεραιότητα της αρμονικότητας στη συνύπαρξη αποτελεί το άλλοθι στην προσήλωση της απόκτησης του πλούτου, που δρα απομονωτικά. (Αφού αποκτήσαμε την αρετή, ας αποκτήσουμε και χρήμα). Κι αυτός είναι ο μηχανισμός που επιφέρει την απόλυτη αντιστροφή: «οι άνθρωποι αποκτούν και προστατεύουν όχι τις αρετές με τη βοήθεια των υλικών αγαθών αλλά αντίθετα τα υλικά αγαθά με τη βοήθεια των αρετών». (1323a 40 – 41). Τα υλικά αγαθά από μέσο για τη διασφάλιση της καλής ζωής που θα επιτρέψει στον άνθρωπο να καλλιεργήσει την αρετή, ώστε να κατακτήσει την ευτυχία, γίνονται αυτοσκοπός ματαιώνοντας όλες τις ηθικές αξίες.

 

Βρισκόμαστε μπροστά στη θεοποίηση του εργαλείου, που σε τελική ανάλυση υπόκειται επίσης σε αχρηστία, αφού καλείται να παίξει ένα ρόλο καταδικασμένο εξαρχής. Η συσσώρευση του πλούτου δεν ισοδυναμεί με την αυτόματη απόκτηση της ευτυχίας, αφού η ευτυχία επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την αληθινή επαφή με τους άλλους ανθρώπους. Είναι σαν να προσπαθεί κανείς να εξαγοράσει κάτι που δεν εξαγοράζεται: «τα εξωτερικά αγαθά έχουν όριο, όπως κάθε εργαλείο, και καθετί το χρήσιμο είναι χρήσιμο ως προς κάτι το συγκεκριμένο». (1323b 7 – 8).

 

Με δεδομένο ότι η κατάκτηση του άμετρου πλούτου αποτελεί εμμονή – ο άμετρος πλούτος είναι άχρηστος για τον κάτοχό του – γίνεται σαφές ότι ο άνθρωπος είναι παγιδευμένος μέσα στα δόκανα που ο ίδιος έστησε. Οι εμμονές, ως ψυχικές στρεβλώσεις, απορροφούν όλη τη δράση των κατόχων τους σηματοδοτώντας την ύψιστη υπερβολή. Τελικά, αυτό που απομένει είναι η συγκομιδή απολαύσεων ως αντιστάθμισμα της  αποξένωσης απέναντι στους άλλους.

 

Ο  Marc Roche στο βιβλίο του «Καπιταλισμός εκτός Νόμου» αναφέρεται στον επικεφαλής της εταιρίας Glencore, Ιβάν Γκλέιζενμπεργκ, πρώην χρηματιστή και νυν πολυεκατομμυριούχο: «ο Ιβαν Γκλέιζενμπεργκ δεν ανέχεται να του αντιστέκονται και απεχθάνεται την ήττα. Η ένταση και το πάθος που χαρακτηρίζουν την επαγγελματική του ζωή τον καθιστούν έναν ξεχωριστό επιχειρηματία. Είναι ένας δύσκολος στην επικοινωνία επαγγελματίας, με άσχημους τρόπους και υπαινικτικό χιούμορ. Παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών, το αφεντικό έχει υιοθετήσει στη ζωή του χαμηλούς τόνους. Η βίλα του δεν είναι πολυτελής και δεν τη διακοσμούν έργα γνωστών καλλιτεχνών. Είναι επίσης απίστευτο ότι ο δισεκατομμυριούχος αυτός δεν έχει ούτε γιοτ ούτε ιδιωτικό αεροπλάνο!

 

Δυνατός σαν τον ταύρο καθώς είναι, ο μάνατζερ αυτός δε θέλει να μένει πίσω. Δουλεύει σαν τρελός. “Πρέπει να θυσιάσουμε πολλά πράγματα στην αρχή της καριέρας μας, αν θέλουμε να πετύχουμε” έγραψε στο περιοδικό της παλιάς εμπορικής σχολής του στην Καλιφόρνια είναι η ενσάρκωση της προσήλωσης στην εργασία. Δε φεύγει ποτέ το Σαββατοκύριακο, δουλεύει τα Σάββατα και περνά την Κυριακή του στο τηλέφωνο. Οι πραγματικές διακοπές, εκείνες χωρίς μέιλ και τηλέφωνα, έχουν προ πολλού ξεχαστεί. Συναντηθήκαμε στο «Four Seasons» του Σεμινιάκ, το σικ παραθαλάσσιο θέρετρο του ινδονησιακού νησιού, για ένα βιαστικό πρόγευμα. Η όψη του δεν ήταν καλή, ενώ το χλωμό του πρόσωπο κάνει αντίθεση με τους μαυρισμένους τουρίστες που συνωστίζονται μπροστά στο μπουφέ. Δεν τίθεται θέμα να ξεκουραστεί στην αμμουδιά ή να περάσει το βράδυ του στα μπαρ… Αυτός ο αιώνια ξεριζωμένος περνά τη ζωή του παντού και πουθενά, από πολυτελή ξενοδοχεία σε σάλες business class και από αίθουσες συσκέψεων σε κέντρα αναζωογόνησης».

 

Κι εδώ δε χρειάζεται να γίνει λόγος για τις ατασθαλίες, τη διαπλοκή και το αδίστακτο που συνοδεύουν τα υπέρογκα κέρδη των εταιρειών, όπως είναι η πρόθεση του Roche. Εδώ αρκεί να σταθεί κανείς στον τρόπο ζωής, όπως τουλάχιστον περιγράφεται, για να αναρωτηθεί για το είδος της ευτυχίας που αναζητείται: «Αν και δηλώνει ότι δεν αγχώνεται, το σφίξιμο στο στομάχι συχνά δεν τον αφήνει να κοιμηθεί. Πρέπει να έχεις γερά νεύρα, γιατί το “μαγαζί” επενδύει σε πολλές επικίνδυνες χώρες, όπου οι άλλοι δεν πηγαίνουν καν».

 

Έχοντας υπόψη τα δισεκατομμύρια που υπάρχουν στην άκρη, ως απόλυτο εχέγγυο για την εξασφάλιση όλων των απολαύσεων, γίνεται αντιληπτό ότι τελικά η απόλαυση είναι η ίδια η συσσώρευση του πλούτου: «Αλλά αξίζει τον κόπο. Κατά τη συζήτησή μας μία λέξη επανέρχεται συνεχώς: το χρήμα».

 

Άραγε τι θα έλεγε ο Αριστοτέλης αν συναντούσε ανθρώπους σαν το Γκλέιζενμπεργκ; Το σίγουρο είναι ότι στις πρώτες σελίδες του έβδομου βιβλίου των Πολιτικών του αναφέρει: «ευτυχισμένη ζωή, είτε με την έννοια της χαράς είτε της αρετής είτε και των δύο, έχουν όσοι άνθρωποι κοσμούνται σε μεγαλύτερο βαθμό με υψηλό ήθος και πνεύμα ανώτερο, κατέχουν όμως μέτρια υλική περιουσία, και όχι όσοι κατέχουν περισσότερα υλικά αγαθά από όσα πραγματικά χρειάζονται, υστερούν όμως στα πρώτα». (1323b 1 – 6).

 

Η κοινωνία που έχει τους Γκλέινζενμπεργκς ως πρότυπα είναι η κοινωνία που πλέον στερείται αξιών. Κι αυτή είναι η πιο κραυγαλέα χρεοκοπία. Η μετατροπή της ψύχωσης σε αντικείμενο μίμησης σηματοδοτεί το σύνδρομο που παίρνει ομαδικές διαστάσεις. Με αυτούς τους όρους, δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτε περισσότερο από τη βαρβαρότητα, αφού οι Γκλέινζενμπεργκς είναι αδύνατο να υποχωρήσουν μπροστά σε οτιδήποτε, αν μυριστούν κέρδος. Η αποδοχή της επιτυχίας και της επαγγελματικής καταξίωσης με τέτοια κριτήρια είναι η νεύρωση που γίνεται ιδεολογία. Κι αυτός είναι ο πιο επαίσχυντος αμοραλισμός.

 

Ο κυνισμός και η χυδαιότητα της επιβολής δεν μπορούν παρά να στραφούν και στην ελαστικοποίηση της νομοθεσίας προκειμένου να διευκολυνθούν. Η καταπάτηση των εργασιακών δικαιωμάτων, η διάλυση του περιβάλλοντος, η διαφθορά πολιτικών προσώπων, η φορολόγηση των φτωχών, η διαπλοκή των μέσων, η κοινωνική βία, με δυο λόγια το δίκιο του οικονομικά ισχυρού, που πλέον γίνεται με τρόπο απροκάλυπτο, σηματοδοτούν τη νέα εποχή (ή μήπως είναι έτσι από παλιά;) των εταιρειών που ελέγχουν τον κόσμο (όπως και να ‘χει οι εταιρείες είναι σύγχρονο φαινόμενο).

 

Γι’ αυτό ο Αριστοτέλης τονίζει ότι τα πρότυπα που κυριαρχούν στην κοινωνία θα ρυθμίσουν εν πολλοίς και το πολίτευμα. Γιατί όταν το κυρίαρχο πρότυπο ζωής στηρίζεται στη δυνατότητα της κατανάλωσης δεν μπορεί παρά να κυριαρχήσουν οι Γκλέινζενμπεργκς. Κι όταν κυριαρχεί αυτό το μοντέλο τότε και τα πολιτεύματα, που καθορίζουν την οικονομική οργάνωση, δεν μπορούν παρά να στραφούν σ’ αυτό.

 

Ο άνθρωπος δεν κατάφερε να ιεραρχήσει τις αξίες που θα τον οδηγήσουν στην ευτυχία: «με τις ίδιες αποδείξεις ευδαίμων πόλη είναι η άριστη και η ευημερούσα πόλη. Είναι αδύνατο να ευημερούν οι άνθρωποι που δεν προβαίνουν στις σωστές ενέργειες. Τίποτε καλό δεν μπορεί να κάνει ούτε άνθρωπος ούτε πόλη χωρίς αρετή και φρόνηση. Ανδρεία, δικαιοσύνη και φρόνηση <και σωφροσύνη> ως γνωρίσματα της πόλης έχουν την ίδια σημασία και μορφή που έχουν και οι αρετές για τις οποίες, όποιος άνθρωπος τις διαθέτει χαρακτηρίζεται <ανδρείος και> δίκαιος, φρόνιμος και συνετός». (1323b 29 – 36)

 

Αν, λοιπόν, κανείς αναρωτιέται γιατί η πολιτειακή οργάνωση δεν είναι δίκαιη, ο Αριστοτέλης θα απαντούσε γιατί πριν απ’ όλα οι άνθρωποι που αποτελούν την πόλη δεν είναι δίκαιοι. Με βήματα σταθερά κινούμαστε προς την ανάδειξη της παιδείας σε φλέγον πολιτικό ζήτημα, αφού θα λειτουργήσει ως ύψιστος διαμορφωτικός παράγοντας των πολιτών, που, μοιραία, θα καθορίσει και το χαρακτήρα του πολιτεύματος.

 

 Αριστοτέλης: Πολιτικά

ΑΙΣΧΥΛΟΣ - Ἀγαμέμνων (738-781)

πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν [στρ. γ]
λέγοιμ᾽ ἂν φρόνημα μὲν
740 νηνέμου γαλάνας,
ἀκασκαῖον ‹τ᾽› ἄγαλμα πλούτου,
μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος,
δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος.
παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν
745 δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς,
δύσεδρος καὶ δυσόμιλος
συμένα Πριαμίδαισιν,
πομπᾷ Διὸς ξενίου,
νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.

παλαίφατος δ᾽ ἐν βροτοῖς γέρων λόγος [ἀντ. γ] 750
τέτυκται, μέγαν τελε-
σθέντα φωτὸς ὄλβον
τεκνοῦσθαι μηδ᾽ ἄπαιδα θνῄσκειν,
755 ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει
βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν.
δίχα δ᾽ ἄλλων μονόφρων εἰ-
μί. τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον
μετὰ μὲν πλείονα τίκτει,
760 σφετέρᾳ δ᾽ εἰκότα γέννᾳ.
οἴκων γὰρ εὐθυδίκων
καλλίπαις πότμος ἀεί.

φιλεῖ δὲ τίκτειν Ὕβρις [στρ. δ]
μὲν παλαιὰ νεά-
765 ζουσαν ἐν κακοῖς βροτῶν
Ὕβριν τότ᾽ ἢ τόθ᾽, ὅτε τὸ κύριον μόλῃ
φάος τόκου, δαίμονά τ᾽ ἔταν,
ἄμαχον ἀπόλεμον ἀνίερον,
770 Θράσος, μελαίνα μελάθροισιν Ἄτα,
εἰδομένα τοκεῦσιν.

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν [ἀντ. δ]
δυσκάπνοις δώμασιν,
775 τόν τ᾽ ἐναίσιμον τίει [βίον].
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν
παλιντρόποις ὄμμασι λιποῦσ᾽,
ὅσια προσέβατο δύναμιν οὐ
780 σέβουσα πλούτου παράσημον αἴνῳ·
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.

***
Έτσι και κείνη, θα ᾽λεγα, πως στην αρχή
μέσα στου Ιλίου να φάνταζε την πόλη
740 σα μιαν ιδέα γαλήνης καλοκαιρινής,
σαν αρχοντιάς στολίδι ατίμητο,
σαν απαλό ματιών σαΐτεμα,
κι έρωτος άνθος που καρδιές λιγώνει.
Μ᾽ άλλαξεν όψη και πικρά
τα ξετελέματα έκαμε του γάμου,
έτσι κακόφερτη και κακοσύντυχη
που έπεσε μες στα σπίτια του Πριάμου,
προβοδισμένη από τον ξένο Δία
νυμφόκλαυτη μαύρη Ερινύα.

750 Είν᾽ ένας λόγος που στον κόσμο απ᾽ τα παλιά
χρόνια βαστά: πως σαν παραφουντώσει,
όσο που παίρνει, ενός σπιτιού η καλοτυχιά,
γεννοβολά κι άκλερη δε ξεφτά,
μ᾽ απ᾽ την καλή την τύχη στη γενιά
βαριά κακομοιριά θενα φυτρώσει.
Μα εγώ απ᾽ τους άλλους χωριστά
έχω δική μου γνώμη και για μένα
η ασέβεια μόνο τα πολλά παιδιά γεννά
760 που μοιάζουνε της μάνας που τα ᾽γέννα·
ενώ στα δίκαια σπίτια πάντα μία
καλλίτεκνη βαστάει ευτυχία.

Γιατ᾽ έτσι το ᾽χει, μες σε μια κακιά σειριά
η μια ανομία να γεννά την άλλη
αργά η νωρίς, όταν θα ᾽ρθει
η ώρα της γέννας η γραφτή,
που μαζί της τότε ξεπροβάλλει
ανίκητος κι αδάμαστος ο ανίερος
770 των σπιτιών μαύρος δαίμονας — η Θεοβλάβη,
που απ᾽ τους γονιούς που τη γεννούσανε
το κάθε της μοιασίδι κι έχει πάρει.

Μα η Δίκη λάμπει μες σε μαυροκάπνιστα
φτωχόσπιτα και να τιμήσει ξέρει
μια απλή κ᾽ ενάρετη ζωή·
ενώ απ᾽ τα χρυσοφόρτωτα
παλάτια με λερό το χέρι
παίρνει τα μάτια της και φεύγει και τραβά
σε αγνά κατώφλια, δίχως να ψηφά του πλούτου
780 τη ψευτοφημισμένη δύναμη
και κυβερνά τα τέλη αυτού και τούτου.

Καμιά φορά, η μη αντίδραση, είναι η χειρότερη τιμωρία

Κι είναι κάτι ώρες που θυμώνεις…
Θυμώνεις με ανθρώπους που σε περιτριγυρίζουν, με τη σχέση σου, με φίλους, γνωστούς ή συναδέλφους. Κάπου δεν τα βρήκατε, σε μιά στιγμή λογοφέρατε. Ακούστηκαν κουβέντες βαριές, ασήκωτες, από εκείνες τις λέξεις τις αιχμηρές που ξεσκίζουν καρδιές μεμιάς, με μια χροιά φωνής που ποτέ σου δεν ξανάκουσες, χειμαρρώδη, άγρια, βραχνή, που καταποντίζει τ’ αυτιά και το μυαλό σου.

Σαστίζεις… Μανία, μίσος και εχθρικότητα αναδύονται σε μερικές στιγμές από ανθρώπους που μέχρι και χθες θεωρούσες ολόδικούς σου, ακόμη και συγγενείς, πιο δικούς σου ακόμη κι από γονείς και αδέρφια. Θέλεις ν’ απαντήσεις, και κάτι σε κρατά, ετεροχρονίζεις τις απαντήσεις σου προσπαθώντας να δώσεις τόπο στην οργή.

Μα τα λόγια τους σε καίνε.
Σε τσακίζουν ολόκληρο στη κάθε θύμηση τους.
Λόγια που πονούν, που σε κάνουν ταυτόχρονα να απορείς. Τα “γιατί” διαδέχονται το ένα το άλλο κι εσύ προσπαθείς να τα ξεμπλέξεις, αποδίδοντας έστω ένα ίχνος λογικής αναμεσά τους.

Μάταια… Οι λέξεις έχουν δύναμη ανυπέρβλητη, τιτάνια, ανεξάντλητη. Σοκάρουν, παγώνουν και αδειάζουν. Αδειάζουν συναισθήματα, που με τόσο κόπο και τριβή συντάχθηκαν, μεγάλωσαν και γιγαντώθηκαν, αδειάζουν βλέμματα, που στο αντίκρισμά τους νομίζεις πως έχεις να κάνεις με κάποιον ξένο, κάποιον άλλο, έναν που κάποτε ήταν δικός σου.

Τα λόγια, φίλε μου, να τα προσέχεις.
Πρόσεχε τι λες, αλλά πρόσεχε και τι κάνεις.
Πράξεις εν βρασμώ ψυχής με οδυνηρές συνέπειες προμηνύουν εκδίκηση, από κείνη που δεν περίμενες ποτέ πως θα συμβεί σε σένα, από τον όποιον, και αν αυτός ο “όποιος” είναι αυτός ο “κάποτε” δικός σου, τότε δις χειρότερα.

Πράξεις, που θαρρείς πως κάποιος δαίμονας τους κυρίευσε και τους μοίρασε εντολές, να γίνουν ότι κι εκείνοι απεύχονταν, διοχετεύοντας όλη την ενέργειά τους για να βάλουν με τον χείριστο δυνατό τρόπο και να σε ισοπεδώσουν.

Και κάπου εκεί ξανακάνεις τις ίδιες σκέψεις με πριν, αποσβολωμένος προσπαθείς και πάλι να βρεις και να αναλύσεις τα “γιατί”.

Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου φίλε…
Ποτέ δεν ξέρεις τι κρύβει μέσα της.
Αργά θα μάθεις τι κεραυνούς φύλαγε για σένα.
Στη πρώτη στραβή, σε μια διαφωνία που ποτέ δεν ξέρεις πως θα την αντιληφθεί και θα επεξεργαστεί ο άλλος.

Φαινομενικά εύκολα να λυθεί… Μα είπαμε, ποτέ δεν ξέρεις ποιόν έχεις δίπλα σου.
Γι’ αυτό μην προσπαθήσεις να βγάλεις άκρη, μην μπεις στη διαδικασία να δικαιολογήσεις λέξεις, συμπεριφορές και πράξεις.
Μη ρίξεις γέφυρες, χάνοντας το όποιο δίκιο μπορεί να έχεις.
Τέτοιες συμπεριφορές είναι νοσηρές και δεν χρίζουν περαιτέρω διερεύνησης.
Άσε την για τους ειδικούς, για εκείνους που το σπούδασαν και το διάλεξαν για επάγγελμα.

Και ούτε λόγος φυσικά για ανταπόδοση.
Μη το διανοηθείς!
Πολύ χειρότερα να το κάνεις.

Μόνο ένα πράγμα να θυμάσαι και απέναντί τους να το κάνεις πράξη.
Τίποτα!
Η χειρότερη τιμωρία!
Να μην κάνεις στον άλλον τίποτα…

Η διαφορετικότητα αφορά τον κάθε άνθρωπο!

Διαφορετικότητα. Μία λέξη που την ακούμε διαρκώς, μία λέξη που τη χρησιμοποιούμε όλοι συνεχώς. Συνήθως αναφερόμαστε σε αυτή όταν μιλάμε για διάφορες κοινωνικές ομάδες ανθρώπων, οι οποίοι διαφοροποιούνται σε ένα βασικό στοιχείο που ίσως να ανήκει στην πλειοψηφία (πχ, σεξουαλικός προσανατολισμός, ύπαρξη κάποιας πάθησης ή αναπηρία).

Συνεχώς αναφερόμαστε στην ανοχή και το σεβασμό που πρέπει να υπάρχει στη διαφορετικότητα ενός ανθρώπου, διαρκώς γίνεται νύξη στην προσπάθεια αποδόμησης στερεοτύπων που αφορούν το οτιδήποτε αποκλίνει της πλειοψηφίας.

Και όμως, η διαφορετικότητα κλείνεται και περιγράφει μόνο ορισμένες κοινωνικές ομάδες; Η διαφορετικότητα δεν αφορά  και τον καθένα από εμάς; 

Και φυσικά, αν και δεν αναφέρεται συχνά, η διαφορετικότητα αφορά όλους τους ανθρώπους, όλους εμάς που βρισκόμαστε σε αυτό τον κόσμο. Γιατί όλοι είμαστε διαφορετικοί σε σχέση με άλλους ανθρώπους. Έχουμε διαφορετικά ενδιαφέροντα, διαφορετικές κλίσεις και ταλέντα, διαφορετικά βιώματα και διαφορετικό ψυχισμό. Η διαφορετικά λοιπόν δεν πρέπει να αναφέρεται αποκλειστικά σε ορισμένες ομάδες ανθρώπων αλλά να αγγίζει τον καθέναν από εμάς.  Απλώς χρησιμοποιείται διαρκώς για να τονίζει με επιδεξιότητα πως παρά την κοινωνική αποδοχή που επιτυγχάνεται, οι άνθρωποι αυτοί παραμένουν ουσιαστικά απόβλητοι μέσα σε μία κοινωνία που τους χαρακτηρίζει κακούς ή παράξενους. Χωρίς ποτέ να αναφερθεί ως ένας όρος που αφορά όλους τους ανθρώπους πάνω σε αυτό τον κόσμο.

Ο σεβασμός στο ανθρώπινο πρόσωπο είναι ένα διαρκές μάθημα που πρέπει να διδάσκεται μέσα στην οικογένεια από νωρίς.

Είναι σημαντικό να μη φροντίζουμε μόνο την κάλυψη των υλικών αναγκών των παιδιών, αλλά να τους μιλάμε για το σεβασμό που πρέπει να δείχνουν  σε κάθε παιδί και να τους λέμε πως δεν πρέπει ποτέ και για κανένα σωματικό ή ψυχικό χαρακτηριστικό του παιδιού, να του ασκήσουμε σωματική ή συναισθηματική βία. Οφείλουμε να τους διδάσκουμε τις πανανθρώπινες αξίες που θα ωθήσουν και τα ίδια να δουν πως οι άλλοι δεν είναι εχθροί, δεν είναι παράξενοι ή κακοί, αλλά άνθρωποι διαφορετικοί με ξεχωριστά χαρίσματα και ικανότητες. Η ίδια η εκπαίδευση μπορεί να προσαρμόζεται, να αλλάζει και να εισάγει μέσα της καινοτομίες που θα κάνουν για κάθε άνθρωπο ευκολότερη την πρόσβαση στη γνώση και τη διαδικασία της μάθησης.

Η διαφορετικότητα δεν είναι εχθρός μας. Αντιθέτως, είναι εκείνη που μας δείχνει την ποικιλομορφία και την ομορφιά της ζωής, είναι εκείνη που μας συμπληρώνει και μας αποδεικνύει πως το θαύμα της ζωής μπορεί να βιωθεί με διαφορετικούς τρόπους. Είναι σημαντικό να μάθουμε να βλέπουμε πάνω από τις όποιες διαφορές και να βλέπουμε τους άλλους ως συνοδοιπόρους στον δύσκολο και συνάμα υπέροχο αγώνα της ζωής.

Όλοι είμαστε διαφορετικοί και αυτό είναι που κάνει τη ζωή να έχει νόημα. Ο καθένας από εμάς έχει να δείξει κάτι διαφορετικό και σίγουρα μπορεί με τη μεγάλη ή τη μικρή του δύναμη να συμβάλλει στο να γίνει ο κόσμος αυτός καλύτερος και αρμονικότερος. Το γεγονός ότι έχουμε διαφορετικές ικανότητες, είναι αυτό που μπορεί να μας δώσει το έναυσμα να πλουτίσουμε πνευματικά τον κόσμο και να στηρίζουμε ο ένας τον άλλον.

Η διαφορετικότητα αφορά κάθε άνθρωπο και είναι η απόδειξη πως η ζωή αυτή είναι υπέροχη. Αν κάποιος δεν μπορεί να δει αυτή τη μαγεία, αυτό είναι δικό του πρόβλημα. Όσοι τη δούμε, ας οικοδομήσουμε έναν καλύτερο κόσμο!

Καρλ Σαγκάν: Ψευδοεπιστήμη

Όσο διασκεδαστική και αν φαίνεται μια ψευδοεπιστήμη, όσο σίγουροι και αν είμαστε ότι δε θα φανούμε ποτέ τόσο αφελείς ώστε να παρασυρθούμε από μια τέτοια διδασκαλία, ξέρουμε πολύ καλά ότι ανθίζει γύρω μας.

   

Ο Υπερβατικός Διαλογισμός και η Αούμ Σινρίκυο φαίνεται πως έχουν προσελκύσει έναν μεγάλο αριθμό μορφωμένων ανθρώπων, που μερικοί μάλιστα έχουν και ανώτατα πτυχία φυσικής ή μηχανικής. Δεν είναι διδασκαλίες για ηλίθιους. Κάτι άλλο συμβαίνει.

 

Επιπλέον, κανείς απ’ όσους ενδιαφέρονται για το τι είναι οι θρησκείες και πώς άρχισαν, δεν μπορεί να τις αγνοήσει. Μολονότι τεράστια τείχη μπορεί φαίνεται ότι υψώνονται ανάμεσα στην ντόπια, μονοδιάστατη επιχειρηματολογία της ψευδοεπιστήμης και σε κάτι σαν μια παγκόσμια θρησκεία, οι διαφορές -είναι πολύ λεπτές. Ο κόσμος μας γεννά σχεδόν αξεπέραστα προβλήματα. Μια τεράστια γκάμα από λύσεις προσφέρονται, μερικές με πολύ περιορισμένη κοσμοθεωρία και άλλες με επιβλητικό εκτόπισμα. Στις συνήθεις Δαρβινικές θεωρίες περί φυσικής επιλογής, μερικές ευδοκιμούν για κάποιο διάστημα αλλά εξαφανίζονται το ίδιο γρήγορα. Κάποιες όμως - μερικές φορές, όπως απέδειξε η Ιστορία - οι πιο άθλιες και λιγότερο ελκυστικές από αυτές, μπορεί να έχουν τη δύναμη να αλλάξουν σε βάθος την Ιστορία του κόσμου.

 

Η συνεχής εξάπλωση της κακώς εφαρμοσμένης επιστήμης, της ψευδο-επιστήμης και των προλήψεων (της Νέας Εποχής ή και της Παλιάς) μέχρι την αξιοσέβαστη μυστηριακή θρησκεία που βασίζεται στην αποκάλυψη, είναι ακαθόριστη. Προσπαθώ να μη χρησιμοποιώ τη λέξη “cult” σε αυτό. με τη συνήθη σημασία μιας θρησκείας που ο ομιλών απεχθάνεται, αλλά αντίθετα προσπαθώ να φτάσω στον ακρογωνιαίο λίθο της γνώσης - άραγε ξέρουν πραγματικά αυτά που ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν; Όπως αποδεικνύεται, όλοι έχουν μια σχετική εμπειρία.

 

Σε ορισμένα σημεία αυτού του βιβλίου θα κάνω κριτική στην υπερβολή της θεολογίας, γιατί είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς την ψευδό επιστήμη από την αυστηρή, δογματική θρησκεία όταν φθάνουν στα άκρα. Παρόλα αυτά να αναγνωρίσω εξαρχής την τεράστια ποικιλία και πολυπλοκότητα της θρησκευτικής σκέψης και πρακτικής ανά τους αιώνες, την ανάπτυξη της φιλελεύθερης θρησκείας και της οικουμενικής αδελφότητας τον τελευταίο αιώνα το γεγονός ότι - όπως στην Προτεσταντική Μεταρρύθμιση, την άνοδο του Αναμορφωμένου Ιουδαϊσμού, το Βατικανό II και την επονομαζόμενοι υψηλή κριτική της Βίβλου - η θρησκεία έχει αντιπαλέψει (με κυμαινόμενο βαθμό επιτυχίας) τις ίδιες της τις υπερβολές. Αλλά παράλληλα με αρκετούς επιστήμονες που δείχνουν απρόθυμοι να συζητήσουν ή έστω να αναφέρουν δημόσια την ψευδό επιστήμη, πολλοί συνήγοροι των κυρίαρχων θρησκειών είναι επιφυλακτικοί να αποδεχτούν τους ακραία συντηρητικούς ή φονταμενταλιστές. Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, πιθανώς το πεδίο να είναι δικό τους. Μπορούν να κερδίσουν τη διαμάχη ερήμην.

 

Ένας θρησκευτικός ηγέτης μου έγραψε για τη λαχτάρα του όσον αφορά στην  "πειθαρχημένη ακεραιότητα” στη θρησκεία:

Γίναμε πάρα πολύ συναισθηματικοί... Αφοσίωση και φτηνή ψυχολογία από τη μια, αλαζονεία και δογματική αδιαλλαξία από την άλλη, διαστρεβλώνουν τον αυθεντικό θρησκευτικό βίο. Μερικές φορές πλησιάζω στην απελπισία, αλλά τότε αντιδρώ με πείσμα και ελπίδα... Η ειλικρινής θρησκεία, που είναι πιο κοντά απ’ όσο οι κριτικοί της στις διαστρεβλώσεις και τους παραλογισμούς που διαπράττονται στο όνομά της, έχει ενεργό ενδιαφέρον να ενθαρρύνει τον υγιή σκεπτικισμό για το δικό της συμφέρον... Υπάρχει πιθανότητα η θρησκεία και η επιστήμη να σφυρηλατήσουν μια ισχυρή συμμαχία ενάντια στην ψευδοεπιστήμη και την ψευδοθρησκεία.

Η ψευδό επιστήμη διαφέρει από την εσφαλμένη επιστήμη. Η επιστήμη βρίθει από λάθη αποκλείοντάς τα το ένα μετά το άλλο. Λανθασμένα συμπεράσματα συνάγονται -πάντα, αλλά συνάγονται προσωρινά. Οι υποθέσεις είναι περιορισμένες και έτσι είναι σε θέση να ανασκευαστούν. Μια αλληλουχία από εναλλακτικές  υποθέσεις αντιπαρατίθεται στο πείραμα και την παρατήρηση. Η επιστήμη πηγαίνει  ψηλαφώντας και σκουντουφλώντας προς τη βελτιωμένη αντίληψη. Τα αισθήματα κυριότητας οπωσδήποτε προσβάλλονται όταν ανασκευαστεί-μια επιστημονική υπόθεση, αλλά αυτές οι απορρίψεις θεωρούνται - στην επιστημονική επιχείρηση.

 

Η ψευδό επιστήμη είναι το ακριβώς αντίθετο. Οι υποθέσεις είναι συχνά με ακρίβεια οριοθετημένες έτσι ώστε να παραμένουν ανέπαφες από κάθε πειραματισμό που προσφέρει μια προοπτική απόρριψης και έτσι ακόμα και εξ ορισμού δεν μπορούν να αναιρεθούν. Οι επαγγελματίες είναι επιφυλακτικοί και προσεχτικοί. Η σκεπτικιστική σχολαστικότητα καταπολεμάται. Όταν η ψευδό-επιστημονική υπόθεση αποτυγχάνει να διεγείρει τους επιστήμονες, τότε πιστεύεται ότι γίνονται συνομωσίες για την καταστολή της.

 

Η κινητική ικανότητα σε υγιείς ανθρώπους είναι σχεδόν τέλεια. Σπάνια σκοντάφτουμε και πέφτουμε, εκτός αν είμαστε σε παιδική ή προχωρημένη ηλικία. Μπορούμε να μάθουμε για παράδειγμα να οδηγούμε ποδήλατο ή να κάνουμε σκέιτ ή να παίζουμε κουτσό ή να πηδάμε σκοινάκι ή να οδηγούμε αυτοκίνητο και να διατηρήσουμε αυτή τη δεξιοτεχνία σε όλη μας τη ζωή. Ακόμα και αν περάσει μια δεκαετία χωρίς να την εξασκήσουμε, επανέρχεται αμέσως χωρίς κόπο. Η ακρίβεια και διατήρηση της κινητικής μας ικανότητας, ωστόσο, μας δίνουν μια ψευδαίσθηση αυτοπεποίθησης και στα υπόλοιπα ταλέντα μας. Η αντίληψή μας υπόκειται σε λάθη. Μερικές φορές βλέπουμε κάτι που δεν υπάρχει. Γινόμαστε θύματα οφθαλμαπάτης. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουμε παραισθήσεις. Είμαστε επιρρεπείς σε σφάλματα.

 

Ένα εξαιρετικά διαφωτιστικό βιβλίο με τίτλο: Πως Ξέρουμε Ότι Δεν Είναι 'Ετσι: Η Πιθανότητα Σφάλματος της Ανθρώπινης Λογικής στην Καθημερινή Ζωή, του Τόμας Τζίλοβιτς, παρουσιάζει πώς οι άνθρωποι συστηματικά σφάλουν στην κατανόηση των αριθμών, στην απώθηση δυσάρεστων περιστατικών και πώς επηρεάζονται από την γνώμη των άλλων. Είμαστε καλοί σε ορισμένα πράγματα, αλλά όχι σε όλα. Η σοφία έγκειται στην αντίληψη των ορίων μας.

 

«Ο άνθρωπος είναι ένα επιπόλαιο πλάσμα» μας διδάσκει ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Να λοιπόν πού υπεισέρχεται η σκεπτικιστική αυστηρότητα της επιστήμης.

 

Ίσως η πιο ακριβής διάκριση ανάμεσα στην επιστήμη και την ψευδό-επιστήμη είναι ότι η επιστήμη διαθέτει μια πολύ ικανότερη κατανόηση της ανθρώπινης ατέλειας και πιθανότητας σφάλματος απ’ ότι η ψευδό-επιστήμη. Αν αρνιόμαστε αποφασιστικά να αναγνωρίσουμε σε ποια σημεία είμαστε επιρρεπείς να περιπέσουμε σε λάθος, σε σοβαρό σφάλμα, τότε μπορούμε να περιμένουμε σίγουρα ότι το λάθος - ακόμα και το σοβαρό λάθος - θα είναι σύντροφός μας για πάντα. Αν όμως είμαστε ικανοί για μια μικρή θαρραλέα αυτοκριτική, όσο και αν αυτή μπορεί να επιφέρει θλιβερές αντιδράσεις, οι πιθανότητές μας βελτιώνονται εξαιρετικά.

 

Αν διδάσκουμε μόνο τις ανακαλύψεις και τα προϊόντα της επιστήμης -αδιάφορο από το πόσο χρήσιμες και ενθαρρυντικές μπορεί να είναι - χωρίς να εμβαθύνουμε στις κριτικές της μεθόδους, πώς είναι δυνατόν ο μέσος άνθρωπος να διακρίνει την επιστήμη από την ψευδό-επιστήμη; Τότε και οι δυο παρουσιάζονται ως αστήρικτοι ισχυρισμοί. Στη Ρωσία και την Κίνα ήταν κάποτε εύκολο. Η αυθεντική επιστήμη ήταν αυτή που διδασκόταν. Η διάκριση ανάμεσα στην επιστήμη και την ψευδό-επιστήμη γινόταν από άλλους και όχι από το ίδιο το άτομο. Αλλά όταν προέκυψαν οι βαθιές πολιτικές αλλαγές και η δομή της ελεύθερης σκέψης χαλάρωσε, μια στρατιά από βέβαιους ή χαρισματικούς ισχυρισμούς - ειδικά από αυτούς που μας λένε αυτό που θέλουμε να ακούσουμε-κέρδισε τεράστια απήχηση. Κάθε ιδέα, έστω και απίθανη, απέκτησε εγκυρότητα.

 

Είναι μια  μεγάλη πρόκληση για τους εκλαϊκευτές της επιστήμης να καταστήσουν σαφή την πραγματική διαστρεβλωμένη ιστορία των μεγάλων της ανακαλύψεων, όπως επίσης τις παρεξηγήσεις και περιστασιακές επιμονές αρνήσεις των επαγγελματιών που ασχολούνται με αυτή να αλλάξουν λογική. Είναι ένα θέμα το οποίο αρκετά ίσως τα περισσότερα, επιστημονικά βιβλία για τους μελλοντικούς επιστήμονες, το προσπερνούν βιαστικά .Είναι απείρως ευκολότερο να παρουσιάσεις με ελκυστικό τρόπο το απόσταγμα της ανά τους αιώνες σοφίας της υπομονετικής και συλλογικής εξέτασης της Φύσης, πάρα να εκθέσεις λεπτομερώς τον χαώδη μηχανισμό απόσταξης. Η επιστημονική μέθοδος όσο και αν φαίνεται δύσπεπτη και κατηφής, είναι πολύ πιο σημαντική από τις ίδιες τις ανακαλύψεις της επιστήμης.

Απλές, κατανοητές, ουσιαστικές και εποικοδομητικές κουβέντες στα παιδιά

1. Σε αγαπώ! Χωρίς ''αλλά'', χωρίς τίποτα άλλο. Ένα μεγάλο "σ' αγαπώ", σαν ένα μεγάλο φιλί.

 

2. Σε εμπιστεύομαι. Όχι μόνο στα λόγια, αλλά και έμπρακτα, δίνοντας πρωτοβουλίες και χώρο για δράση...   

 

3. Μπράβο! Για όσα καταφέρνουν: μικρά και μεγάλα.

 

4. Ότι θέλεις εσύ. Για όσα τα αφορούν και με ασφάλεια μπορούν να επιλέξουν.

 

5. Όχι. Σε ότι δεν τα αφορά και δεν μπορούν να επιλέξουν με ασφάλεια. Όχι ''ναι, σε όλα'' – αλλά ούτε και ''όχι σε όλα''.

 

6. Σε ευχαριστώ. Για να τους αναγνωρίσουμε την αξία της προσπάθειας, τις καλές προθέσεις, την καλοσύνη.
 

7. Τι γνώμη έχεις... Για να τους ενισχύσουμε την άποψη, την πρωτοβουλία, την ενεργητικότητα.
 

8. Είμαι περήφανος για εσένα! Για να τους τονώσουμε την αυτοπεποίθηση, την θετική εικόνα του εαυτού τους.

 

9. Περίμενε. Για να αναχαιτίσουμε την παρόρμηση, όταν αυτή οδηγεί στην κακομαθησιά και στην ανυπακοή.

 

10. Θα ήθελες... Για να αναδείξουμε την αξία της συνεργασίας και της διαβούλευσης. Δεν αποφασίζουμε και διατάζουμε: ούτε εμείς τα παιδιά, ούτε τα παιδιά εμάς...

 

Απλές, κατανοητές, ουσιαστικές και εποικοδομητικές κουβέντες. Αν το καλοσκεφτείτε το ίδιο ισχύει και για εμάς, τους ενήλικες. Θέλουμε εξίσου την αναγνώριση, την επιβράβευση, την αποδοχή, την κατανόηση. Κάνουν και σε εμάς καλό οι καλές κουβέντες.

 

Ωστόσο ας ξεκινήσουμε από τα παιδιά...

Τα πέντε συναισθήματα που νιώθει ο σύγχρονος άνθρωπος

Πέντε συναισθήματα έχουν μπει στο μικροσκόπιο της επιστήμης και θεωρείται ότι συγκαταλέγονται στους «βασικούς υπευθύνους» για τη δομή της κοινωνίας μας. Μπορείτε να κατονομάσετε τα έξι βασικά συναισθήματα των ανθρώπων;  Αν κάνετε μια μικρή έρευνα στους φίλους σας, εγγυόμαστε ότι δεν θα διαπιστώσετε ομοφωνία. Οι ψυχολόγοι είναι ωστόσο κατηγορηματικοί: χαρά, λύπη, θυμός, φόβος, έκπληξη, αηδία. Αυτά είναι τα έξι βασικά συναισθήματα που, κυριολεκτικά, φαίνονται προς τα έξω, αυτά που όλοι οι άνθρωποι επιδεικνύουν με κάποιες χαρακτηριστικές εκφράσεις του προσώπου τους. Εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα αποτελούν το αντικείμενο επισταμένων ερευνών εξαιτίας, μεταξύ άλλων, του ρόλου που έχουν διαδραματίσει στην επιβίωση του είδους μας.

 

Το ενδιαφέρον- η καλώς εννοούμενη περιέργεια και η φιλομάθεια-, μας βοηθάει να ευδοκιμούμε και να αντιμετωπίζουμε χωρίς φόβο την πληθώρα των πληροφοριών που μας βομβαρδίζουν στον σύγχρονο κόσμο. Παράλληλα, δεν είναι ακόμη βέβαιο αν η ευγνωμοσύνη είναι έμφυτο συναίσθημα ή αν καλλιεργείται από τον κάθε πολιτισμό. Φαίνεται όμως ότι ενισχύει την κοινωνική αλληλεγγύη και δυναμώνει τη σχέση του ζευγαριού.

Οι καιροί όμως έχουν αλλάξει. Οι πρόγονοί μας είχαν ίσως καθημερινά ανάγκη τον φόβο για να ξεφεύγουν από τα αρπακτικά, τον θυμό για να επιβάλλονται στους εχθρούς και την αηδία για να αποφεύγουν τις αρρώστιες. Σήμερα ο κόσμος είναι πιο εκλεπτυσμένος και άλλα συναισθήματα έρχονται στο προσκήνιο διεκδικώντας μια θέση δίπλα στα 'Εξι Βασικά. Οι υποψήφιοι είναι πολλοί. Η πλεονεξία, η αμηχανία, η πλήξη, η κατάθλιψη, η ζήλια και η αγάπη, για παράδειγμα, μπορούν να «συνοψίσουν» τη σύγχρονη εποχή. Υπάρχουν όμως και κάποια πιο «σκοτεινά» συναισθήματα τα οποία αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία. Σας παρουσιάζουμε πέντε από αυτά.

 

Ανάταση  Αγκαλιάζοντας τον κόσμο

Εν τω μέσω της αναταραχής της οικονομικής κρίσης στις αρχές του περασμένου έτους, η ομιλία της ορκωμοσίας του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ήταν δυνατή και εμπνευσμένη. Κάποιοι οπαδοί του ένιωσαν δάκρυα να ανεβαίνουν στα μάτια τους, ένα «τσίμπημα» στο πίσω μέρος του λαιμού και μια αίσθηση ζεστασιάς στο στήθος, σαν να άνοιγε για να αφήσει την αγάπη και την ελπίδα να ξεχειλίσουν. Αυτό είναι το συναίσθημα που ο Τζόναθαν Χέιντ του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια ονομάζει «ανάταση».

 

Η ανάταση φαίνεται να είναι ένα οικουμενικό συναίσθημα. Αν και ακόμη δεν έχει μελετηθεί στις σύγχρονες προεγγράμματες κοινωνίες (πολιτισμοί που δεν έχουν γραφή), έχει καταγραφεί σε ανθρώπους από την Ιαπωνία, την Ινδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα παλαιστινιακά εδάφη. Αυτό την τοποθετεί στην ίδια βαθμίδα με τα 'Εξι Βασικά. Για να θεωρηθεί όμως βασικό συναίσθημα θα πρέπει να έχει έναν σκοπό. Αν θέλουν να εκπληρώνουν τον ρόλο τους ως βοηθήματα επιβίωσης, τα συναισθήματα θα πρέπει να ενεργοποιούν δραστηριότητες οι οποίες μας βοηθούν να ευδοκιμούμε. Τι εξυπηρετεί λοιπόν η ανάταση; Αρχικά ο κ. Χέιντ νόμιζε ότι μας κάνει ευγενέστερους απέναντι στους άλλους. Τα πρώτα πειράματά του όμως δεν μπόρεσαν να στηρίξουν αυτή τη θεωρία.

Η επόμενη ιδέα του γεννήθηκε από το αίσθημα «πνιγμού» που ανέφεραν συχνά οι εθελοντές όταν περιέγραφαν αυτό το συναίσθημα. Αυτό υποδηλώνει εμπλοκή του πνευμονογαστρικού νεύρου, το οποίο ευθύνεται για τη διέγερση των μυών του λαιμού και του τραχήλου. Η ενεργοποίηση αυτού του νεύρου συνδέεται επίσης με την ορμόνη οξυτοκίνη, η οποία προκαλεί ζεστά, ήρεμα συναισθήματα- ακριβώς σαν αυτά που συνοδεύουν την ανάταση. Μήπως η οξυτοκίνη συνδέεται με την τελευταία; Κάνοντας έναν δεύτερο γύρο πειραμάτων ο κ. Χέιντ και η φοιτήτριά του Τζένιφερ Σίλβερς απέδειξαν ότι το αίσθημα της ανάτασης συνδέεται με την έκκριση της οξυτοκίνης και κάνει τις μητέρες να αγκαλιάζουν περισσότερο τα παιδιά τους και να δείχνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.

 

Η ανάταση εμπλέκεται λοιπόν με τη φυσιολογία και τα κίνητρα. Ωστόσο, αντίθετα από τα έξι βασικά συναισθήματα, δεν έχει μια εμφανή χαρακτηριστική έκφραση του προσώπου, κάτι το οποίο ίσως εξηγεί πώς διέφευγε τόσον καιρό από το «ραντάρ» των ερευνών. Αν προσέξετε τη γενικότερη εικόνα, ίσως μπορέσετε να παρατηρήσετε μιαν αμυδρή απάλυνση των χαρακτηριστικών, λέει ο κ. Χέιντ. Μερικές φορές τα φρύδια σηκώνονται σαν να είναι θλιμμένο το πρόσωπο.

 

Η ανάταση είναι επίσης σχετικά σπάνια. Οι περισσότεροι την αισθάνονται λιγότερο από μία φορά την εβδομάδα, αν και υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις από άτομο σε άτομο. Υπερέχει όμως σε σημασία. «Αν ζητήσετε από ανθρώπους να απαριθμήσουν τις πιο αγαπημένες εμπειρίες όλης της ζωής τους, οι στιγμές ανάτασης θα περιλαμβάνονται μάλλον στην πρώτη πεντάδα» εξηγεί ο κ. Χέιντ. Επίσης, αν μπορούσαμε να κατευθύνουμε την ανάταση προς την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, θα μπορούσαμε να ενισχύσουμε ή να αποκαταστήσουμε τις προσωπικές σχέσεις, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία στον σύγχρονο κόσμο.

 

Ενδιαφέρον  Περιέργεια, αρχή μαθήσεως

Η ανάταση, λένε οι ψυχολόγοι, είναι ορατή στη γενικότερη έκφραση του προσώπου, σε μιαν απάλυνση των χαρακτηριστικών και- ενίοτε- σε ένα σμίξιμο των φρυδιών.

 

Το κεφάλι σας γέρνει στο πλάι, η ομιλία σας γίνεται πιο γρήγορη και οι μύες στο μέτωπο και γύρω από τα μάτια συσπώνται καθώς αφοσιώνεστε στη μελέτη μιας σονάτας για φαγκότο, στην κατανόηση της θερμοδυναμικής του Σύμπαντος ή απλώς στο ξεφύλλισμα της συλλογής γραμματοσήμων σας. Το ενδιαφέρον είναι ίσως πιο δύσκολο να εντοπιστεί από τον φόβο ή τη χαρά, διαθέτει ωστόσο τουλάχιστον ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των βασικών συναισθημάτων: μια δική του έκφραση στο πρόσωπο.

 

Φαίνεται επίσης να έχει και έναν σκοπό. Ο Πολ Σίλβια, ψυχολόγος του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας, πιστεύει ότι κινητοποιεί τους ανθρώπους προς τη μάθηση όχι για χρήματα, όχι για ένα διαγώνισμα, αλλά για αυτή καθαυτή την αύξηση των γνώσεών τους μόνο και μόνο επειδή το επιθυμούν.

 

Αυτό ίσως εξηγεί γιατί το ενδιαφέρον έχει ξεχωρίσει στον σύγχρονο κόσμο. Μπορεί να θεωρηθεί ένα αντιστάθμισμα στον φόβο και στο άγχος που περιβάλλει τις μη οικείες εμπειρίες. Χωρίς το ενδιαφέρον, θα αποφεύγαμε τα καινούργια ή πολύπλοκα πράγματα επειδή μας προκαλούν νευρικότητα. «Αυτό έχει νόημα αν σκεφτούμε με βάση την εξελικτική ιστορία, εφόσον οι άγνωστες καταστάσεις μπορεί συχνά να είναι επικίνδυνες» λέει ο κ. Σίλβια. «Στον σύγχρονο κόσμο όμως κάτι τέτοιο θα ήταν καταστρεπτικό γιατί δεν θα ανθούσαμε πνευματικά».

 

Ένα άλλο ισχυρό επιχείρημα υπέρ του ότι το ενδιαφέρον αξίζει να περάσει στην «ανώτερη» βαθμίδα είναι το γεγονός ότι μπορεί να οδηγήσει σε λάθη. 'Ενα κριτήριο που ορισμένοι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν για να ορίσουν ένα βασικό συναίσθημα είναι ότι θα πρέπει να συνδέεται με παρεκκλίσεις ή παθολογίες. Ο υπερβολικός φόβος, π.χ., προκαλεί πανικό ή χρόνιο άγχος. Κατά τον ίδιο τρόπο το υπερβολικό ενδιαφέρον οδηγεί σε επαναληπτικές και ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές.

 

Πού κατατάσσεται το ενδιαφέρον στη βαθμίδα των συναισθημάτων; Ως εκ φύσεως περίεργα πλάσματα, το νιώθουμε καθημερινά και αφιερώνουμε πολύ χρόνο και εγκεφαλική δραστηριότητα στα πράγματα που μας ενδιαφέρουν. Αυτό από μόνο του μπορεί να το αναγάγει σε ισχυρό συναισθηματικό παράγοντα. Η πραγματική ισχύς του ενδιαφέροντος όμως, σύμφωνα με τον κ. Σίλβια, έγκειται στην ικανότητά του να μας κάνει να συγκεντρωνόμαστε στη φρενήρη ζωή μας χωρίς να αφήνουμε να μας συνθλίβει ο υπερβολικός φόρτος πληροφοριών. Αυτός είναι επίσης ένας λόγος για να προσπαθήσουμε να βρούμε τι είναι αυτό που το προκαλεί.

 

Ευγνωμοσύνη  Χτίζει τις σχέσεις

Η ευγνωμοσύνη έχει να διανύσει ακόμη πολύ δρόμο ώσπου να ικανοποιήσει τα αυστηρότερα κριτήρια των συναισθημάτων. Η έκφραση του προσώπου δεν έχει ακόμη εντοπιστεί, αν και είναι εύκολο να υποθέσουμε τι θα περιλαμβάνει- ένα χαμόγελο και μια κλίση της κεφαλής προς τα κάτω, ίσως. Επιπλέον δεν έχουν γίνει μελέτες σε μη δυτικές κοινωνίες. Αυτό μπορεί να είναι σημαντικό, εφόσον η έκφραση της ευγνωμοσύνης ενδέχεται να έχει πολιτισμικές ρίζες. Οι καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν ευγνωμοσύνη οπωσδήποτε έχουν: οι σερβιτόροι στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν φεύγουν, π.χ., από δίπλα σας ώσπου να τους δώσετε φιλοδώρημα, ενώ στην Ιαπωνία θα τρέξουν πίσω σας καθώς φεύγετε για να σας επιστρέψουν τα παραπανίσια ψιλά που αφήσατε στο τραπέζι.

 

Όπως όλα τα συναισθήματα που αξίζουν την προσοχή μας όμως η ευγνωμοσύνη μάς κινητοποιεί: μας κάνει να θέλουμε να αναγνωρίσουμε και να ανταποδώσουμε την καλοσύνη ή μια ευγενική χειρονομία. Θα μπορούσε λοιπόν απλώς να διασφαλίζει έναν ανταλλακτικό μηχανισμό ανταπόδοσης, αλλά νέες έρευνες υποδηλώνουν ότι μάλλον υπάρχουν πολύ περισσότερα σε αυτήν. Η Σάρα Αλγκο του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας έχει διαπιστώσει ότι η ευγνωμοσύνη κάνει τα ζευγάρια που συμβιώνουν να νιώθουν περισσότερο συνδεδεμένα. Υποστηρίζει ότι οι πραγματικά ευγενικές χειρονομίες μάς κάνουν να εντοπίσουμε τα πρόσωπα που πραγματικά μας «κερδίζουν».

 

Η ευγνωμοσύνη αποτελεί ένα σήμα ότι θα πρέπει να τα γνωρίσουμε καλύτερα καθώς αυτά είναι πιο πιθανό να είναι στο πλευρό μας αν τα χρειαστούμε στο μέλλον. 'Οταν λοιπόν έχετε μια ερωτική σχέση, τα συναισθήματα ευγνωμοσύνης χρησιμεύουν ως μια μικρή υπενθύμιση του πόσο σπουδαίος είναι ο/η σύντροφός σας. Μακροπρόθεσμα, λέει η κυρία Αλγκο, η ευγνωμοσύνη βοηθάει στην προώθηση ενός θετικού κύκλου ανταπόδοσης, προσφέροντας ικανοποίηση στη σχέση.

 

Αν η κυρία Αλγκο έχει δίκιο, η ευγνωμοσύνη έχει σημαντικά οφέλη στον σύγχρονο κόσμο. Οι υψηλής ποιότητας σχέσεις κάνουν καλό στην υγεία μας, τονίζει η συνάδελφός της Μπάρμπαρα Φρέντρικσον, η οποία υποστηρίζει επίσης ότι καλλιεργώντας την ευγνωμοσύνη μπορούμε να αυξήσουμε την κοινωνική αρμονία, να βελτιώσουμε τις επαγγελματικές σχέσεις, ίσως ακόμη και να μειώσουμε την εγκληματικότητα, τη ρύπανση και τη σπατάλη των πόρων.

 

Υπερηφάνεια  Το συναίσθημα με τα δύο πρόσωπα

Το ματαιόδοξο, αλαζονικό συναίσθημα της υπερηφάνειας έχει χαρακτηριστεί το πιο θανάσιμο από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. Παρ΄ όλα αυτά η υπερηφάνεια μπορεί να είναι και ευγενής. 'Ολοι γνωρίζουμε το ευχάριστο συναίσθημα ικανοποίησης, επιτυχίας και αυτεκτίμησης που έρχεται όταν έχουμε κάνει κάτι καλά, είτε αυτό είναι να επιτύχουμε μια προαγωγή είτε να φτιάξουμε κάτι ή να λύσουμε ένα δύσκολο σταυρόλεξο. Για τον λόγο αυτόν η Τζέσικα Τρέισιτου Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας του Καναδά, μια από τις λίγες ψυχολόγους που εστιάζουν τις μελέτες τους στην υπερηφάνεια, κάνει τη διάκριση ανάμεσα σε «υβριστική υπερηφάνεια» και σε «αυθεντική υπερηφάνεια».

 

Η υπερηφάνεια μπορεί να εκδηλωθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους αλλά, όπως λέει η κυρία Τρέισι, δεν μπορούμε να τους ξεχωρίσουμε από την εξωτερική εμφάνισή τους. Και οι δύο τύποι κάνουν τους ανθρώπους να γέρνουν το κεφάλι προς τα πίσω, να απομακρύνουν τα χέρια από το σώμα τους και να προσπαθούν να δείχνουν όσο το δυνατόν πιο μεγαλόσωμοι. 'Οπως είχε παρατηρήσει ο Κάρολος Δαρβίνος στο βιβλίο του «Η έκφραση των συναισθημάτων στον άνθρωπο και στα ζώα», ένα υπερήφανο άτομο δείχνει «φουσκωμένο». Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό υπερήφανο ύφος, αλλά σε αντίθεση με τα βασικά συναισθήματα το πρόσωπο παίζει σε αυτό μικρό ρόλο, με ένα ελαφρό, υφέρπον χαμόγελο.

 

Η υπερηφάνεια διαφέρει επίσης από τα έξι βασικά συναισθήματα στο ότι είναι ένα συναίσθημα «αυτεπίγνωσης». 'Οπως η ντροπή, η ενοχή και η αμηχανία, απαιτεί μιαν αντίληψη του εαυτού μας και την ικανότητα αυτοαξιολόγησης.«Για να νιώσω υπερηφάνεια»εξηγεί η κυρία Τρέισι «πρέπει να σκεφτώ ποια είμαι και ποια θέλω να είμαι και πώς το γεγονός που μόλις συνέβη αντανακλά σ΄ εμένα και στις φιλοδοξίες μου». Παρ΄ όλα αυτά πιστεύει ότι η υπερηφάνεια έχει ισχυρά εχέγγυα για να αναδειχθεί βασικό συναίσθημα. Η έρευνά της υποδεικνύει ότι η σωματική έκφραση της υπερηφάνειας αναγνωρίζεται σε προεγγράμματες, απομονωμένες φυλές. Την έχει μάλιστα εντοπίσει σε ανθρώπους που γεννήθηκαν τυφλοί, κάτι το οποίο υποδηλώνει ότι είναι έμφυτη.

Ποιο είναι το νόημα της υπερηφάνειας και γιατί έχουμε δύο υπερηφάνειες που είναι διαφορετικές αλλά φαίνονται ίδιες; Γενικά, όταν οι άνθρωποι βλέπουν την έκφραση της υπερηφάνειας, τη συνδέουν με την υψηλή κοινωνική θέση. Η υπερηφάνεια λοιπόν μας κινητοποιεί να έχουμε καλές επιδόσεις ώστε να κερδίσουμε σεβασμό. Υπάρχουν δύο ξεχωριστοί τρόποι για να κάνουμε κάτι τέτοιο, γεγονός το οποίο ίσως εξηγεί τις δύο πλευρές της υπερηφάνειας.

 

Η κοινωνική θέση μπορεί να έχει δύο μορφές, λέει ο ανθρωπολόγος Τζο Χένριτς, του ίδιου πανεπιστημίου. Η πρώτη βασίζεται στην κυριαρχία και παρατηρείται κατά γενικό κανόνα στα πρωτεύοντα θηλαστικά εκτός από τον άνθρωπο, όπου τα πιο μεγαλόσωμα και δυνατά άτομα απολαμβάνουν τον σεβασμό επειδή μπορούν να κυριαρχήσουν ή να σκοτώσουν τα άλλα. Τα αντίστοιχα στους ανθρώπους είναι ο «νταής» της παιδικής χαράς και το αυταρχικό αφεντικό. Η δεύτερη μορφή κοινωνικής θέσης είναι το κύρος. Σε αυτή την περίπτωση ο σεβασμός και η ισχύς κερδίζονται μέσω της γνώσης ή της ικανότητας. «Αυτό ταιριάζει με τα δύο είδη υπερηφάνειας» λέει η κυρία Τρέισι. «Το ένα συνδέεται με την επιθετικότητα και την υπερβολική αυτοπεποίθηση, ενώ το άλλο κινητοποιεί την επίτευξη, τη σκληρή δουλειά και την αλτρουιστική συμπεριφορά».

 

Σύγχυση  Καιρός για αλλαγή!

Είναι ένα συναίσθημα που όλοι έχουμε νιώσει, είτε σε μια αίθουσα διαλέξεων είτε σε μια γκαλερί ή περπατώντας σε μιαν άγνωστη πόλη. Η σύγχυση όμως είναι δύσκολο να περιγραφεί. Ο Ντάκερ Κέλτνερτου Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ υποστηρίζει ότι πρόκειται για «το συναίσθημα πως το περιβάλλον δίνει ανεπαρκείς ή αντιφατικές πληροφορίες». Είναι όμως η σύγχυση πράγματι ένα συναίσθημα; Για ορισμένους ψυχολόγους η ιδέα είναι, αν όχι περιθωριακή, σκανδαλώδης. Ο κ. Σίλβια πιστεύει παρ΄ όλα αυτά ότι η σύγχυση μπορεί να θεωρηθεί βασικό συναίσθημα, κατ΄ αρχήν επειδή είναι τόσο εύκολο να την εντοπίσει κανείς. Σμίξιμο των φρυδιών, στένεμα των ματιών, ίσως και ένα δάγκωμα των χειλιών: η σύγχυση είναι άμεσα ορατή. Μια μελέτη μάλιστα διαπίστωσε ότι είναι η δεύτερη αναγνωρίσιμη καθημερινή έκφραση, με πρώτη τη χαρά. 

 

Σε τι χρησιμεύει όμως; Πρόκειται για ένα συναίσθημα που βασίζεται στη γνώση και ανήκει στην ίδια «οικογένεια» με το ενδιαφέρον, διευκρινίζει ο κ. Σίλβια. Θεωρεί ότι είναι το μέσον που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλός μας για να μας πει ότι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τα πράγματα δεν λειτουργεί, ότι το νοητικό μοντέλο που έχουμε φτιάξει για τον κόσμο έχει κάποιο ελάττωμα ή είναι ακατάλληλο. Μερικές φορές αυτό μας κάνει να αποτραβιόμαστε, μπορεί όμως και να μας κινητοποιήσει ώστε να μεταφέρουμε αλλού την προσοχή μας ή να αλλάξουμε τη στρατηγική μάθησής μας, προσθέτει.

Μια σχετική ιδέα είναι ότι μια έκφραση σύγχυσης στο πρόσωπο προειδοποιεί τους άλλους να βοηθήσουν αυτόν που την επιδεικνύει. Αν είναι έτσι, η σύγχυση βοηθάει στην απόκτηση νέων γνώσεων και ενθαρρύνει τις κοινωνικές σχέσεις, κάτι το οποίο την καθιστά τέλειο συναίσθημα για τον 21ο αιώνα.