Η ισορροπία των ορίων στη ζωή μας

Μπορεί κανείς να είναι εξοικειωμένος με τον ψυχολογικό όρο «όρια», αλλά τι σημαίνει αυτό και πώς ισχύουν στην περίπτωσή του καθένα ξεχωριστά;

 

 Μιλώντας με απλά λόγια, τα όρια είναι η γραμμή μεταξύ του σημείου όπου το ‘‘Εγώ’’ σταματάει και το ‘‘Εσύ’’ ξεκινά. Τα υγιή όρια καθορίζουν το ποιοι είμαστε σε σχέση με τους άλλους. Μπορούν επίσης να βοηθήσουν στο να γνωρίζει το άτομο τις δικές του εκτάσεις και τα περιθώρια σε σχέση με τους άλλους. Τα προσωπικά όρια αφορούν το πώς διδάσκουμε τους άλλους το ποιοι είμαστε και πώς θα θέλαμε να μας αντιμετωπίζουν στις σχέσεις. Τα όρια μπορούν να βοηθήσουν κάποιον να πει, «Αυτός είμαι εγώ».

 Τα ισχυρά προσωπικά όρια προστατεύουν. Χωρίς αυτά η ζωή φαντάζει τρομακτική και μπορεί να αισθάνεται κανείς ανήσυχος. Τα όρια βασίζονται στις πεποιθήσεις, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις αποφάσεις, τις επιλογές, τα θέλω, τις ανάγκες και τις διαισθήσεις. Είναι σαφή, σταθερά και μερικές φορές ευέλικτα.

Εν τέλει, όταν δεν προστατεύει κανείς τα όριά του ή καταλήγει να τα υπερπροστατεύει, οι ανάγκες μένουν ανεκπλήρωτες, κάτι το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε άγχος ή καταναγκαστικές συμπεριφορές όπως η υπερφαγία, οι εθισμοί, ή υπερβολική εργασία. Με το να θέσει κανείς υγιή όρια, του επιτρέπει να συνδεθεί με τον εαυτό του, τα συναισθήματά του και τις ανάγκες του. Επιτρέπει στον εαυτό του να αισθανθεί ασφαλής, να χαλαρώσει και να νιώσει ότι μπορεί να φροντίσει τον εαυτό του.

 

Τα χαλαρά όρια οδηγούν σε συναισθηματική εξάντληση.

 Όταν τα όρια είναι χαλαρά, μπορεί κανείς σχετικά εύκολα να πάρει επάνω του τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων. Οι άνθρωποι με χαλαρά όρια συχνά παρουσιάζουν υπερευαισθησία στα σχόλια και τις επικρίσεις των άλλων.

 Οι συνήθεις ενδείξεις των χαλαρών ορίων συμπεριλαμβάνουν την υπερβολική ενασχόληση με τις ζωές των άλλων, την τελειομανία και την προσπάθεια ευχαρίστησης των άλλων, την προσπάθεια να καθορίζουν και να ελέγχουν τους άλλους με τις επικρίσεις και συμβουλές, την παραμονή σε ανθυγιεινές σχέσεις, την υπερβολική εργασιακή απασχόληση ή τις πάρα πολλές δεσμεύσεις και την αποφυγή από την μοναχικότητα. Όταν τα όρια είναι πολύ χαλαρά, μπορεί κανείς να αισθανθεί υπεύθυνος για τα πάντα και τους πάντες, αδύναμος, ότι οι άλλοι του επιβάλλονται καθώς και αγανάκτηση.

 Ασυνείδητα, τα χαλαρά όρια μπορεί να αντιπροσωπεύουν τη προσωπική ανάγκη του ατόμου για φροντίδα. Τελικά, όμως έχουν ως αποτέλεσμα να αποσυνδέουν το άτομο από τον εαυτό του καθώς δεν είναι συνδεδεμένο με το δικό του συναίσθημα και τις ανάγκες του. Η αποσύνδεση μπορεί να οδηγήσει σε ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές, όπως η υπερφαγία και η υπερβολική εργασία.

 

 Τα άκαμπτα όρια οδηγούν στη μοναξιά

 Για μερικούς ανθρώπους, η υπερβολική εγγύτητα προκαλεί άγχος. Η οικειότητα μπορεί να είναι τρομακτική λόγω του φόβου μιας αίσθησης ασφυξίας και την απώλεια της ανεξαρτησίας. Κάποιοι μπορεί επίσης να αποφύγουν τη σχέση με τον εαυτό τους, λόγω μιας σκληρής εσωτερικής κριτικής. Το αίσθημα του κενού και της κατάθλιψης μπορεί να είναι παρόντα, μαζί με μια δυσκολία του να δίνουν και να λαμβάνουν την προσοχή και την φροντίδα.

 Εν τέλει, τα άκαμπτα όρια μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια αισθήματα μοναξιάς. Μπορεί να είναι ένα δίκοπο σπαθί όπου συνυπάρχει η λαχτάρα της σύνδεσης με τον φόβο της εγγύτητας. Τα άκαμπτα όρια αντιπροσωπεύουν μια προστασία από την ευπάθεια, όπου ο πόνος, η απώλεια και η απόρριψη μπορεί να είναι ιδιαίτερα επώδυνα.

 Κάποια σημάδια που δείχνουν ότι τα όρια ενδεχομένως να χρειάζονται προσοχή είναι τα παρακάτω:

• Η αίσθηση της αδυναμίας του να πει κανείς όχι, καθώς και της αίσθησης της ευθύνης για τα  συναισθήματα των άλλων.
• Η ανησυχία για το τι σκέφτονται οι άλλοι σε σημείο παραγκώνισης των σκέψεων, των απόψεων και της διαίσθησης του ίδιου του ατόμου.
• Η σωματική εξάντληση λόγω παραμέλησης των βασικών προσωπικών αναγκών (συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για τροφή, ανάπαυση, κλπ.).
• Η αποφυγή στενών σχέσεων.
• Η πεποίθηση ότι η ευτυχία εξαρτάται από τους άλλους.
• Η ανικανότητα επιλογής αποφάσεων.
• Η φροντίδα τις αναγκών των άλλων όχι των ίδιων.
• Η πεποίθηση ότι η γνώμη των άλλων είναι πιο σημαντική.
• Η δυσκολία διεκδίκησης των επιθυμιών ή των αναγκών.
• Η αμφιβολία της προσωπικής πραγματικής αίσθησης.
• Η υπερβολική ευαισθησία στην κριτική.
• Η υιοθέτηση της διάθεσης και των συναισθημάτων των άλλων γύρω.

Πώς είναι δυνατόν να καθιερωθούν αποτελεσματικά όρια;

 Μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι έχει χαλαρά ή άκαμπτα όρια, αλλά είναι καλύτερο να μην κρίνει κανείς που είναι αυτή τη στιγμή, στην παρούσα φάση. Είναι προτιμότερο να εξερευνάται το θέμα με περιέργεια και ειλικρίνεια. Ακολουθούν μερικές  προτάσεις για να βρει κανείς ένα σημείο από το οποίο μπορεί να ξεκινήσει άμεσα.

 Στην αρχή ενδέχεται να είναι άβολα, καθώς πρόκειται για την εκμάθηση μιας νέας δεξιότητας. Ο καθένας αξίζει να τον αντιμετωπίζουν ως πολύτιμο, κάτι το οποίο επικοινωνούν τα υγιή όρια. Είναι σημαντική η υπενθύμιση ότι πρόκειται για μια μορφή αγάπης προς τον εαυτό χωρίς να χρειάζεται να υπάρχουν συναισθήματα ενοχής για κάτι για το οποίο υπάρχει ανάγκη.

 Η αυτογνωσία μπορεί να είναι ένα σημείο εκκίνησης. Το να γνωρίζει κανείς δηλαδή τις εσώτερες σκέψεις του, τις πεποιθήσεις, τα συναισθήματα, τις επιλογές και τις εμπειρίες του. Χωρίς τη γνώση του αληθινού εαυτού, δεν μπορεί να ξέρει κανείς τα πραγματικά όρια και τις ανάγκες του,  δηλαδή, τα όριά του. Η αυτογνωσία επίσης μπορεί να βοηθήσει στο να καθοριστούν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι ανάγκες όταν τα όρια παραβιάζονται ή απειλούνται.

Η ευελιξία επίσης είναι σημαντική. Τα υγιή όρια δεν σημαίνουν να λέει κανείς αυστηρά όχι στα πάντα. Ούτε σημαίνει ότι πρέπει να κλείνεται στον εαυτό του και να απομονώνεται από τους γύρω του. Τα άτομα μαθαίνουν διαρκώς, μεγαλώνουν και εξελίσσονται ως ανθρώπινα όντα.

 Το να απέχει κανείς από την κριτική είναι εξίσου αποτελεσματικό. Μπορεί κανείς να επιχειρήσει να είναι συμπονετικός απέναντι στους άλλους χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να τους «διορθώσει».

 Η αυτοκριτική κάποιες φορές είναι προτιμότερο να μένει στο περιθώριο. Βέβαια είναι κάτι το οποίο ευκολότερα λέγεται από ότι γίνεται.  Η συμπόνια προς τον εαυτό και η αποδοχή μπορεί να είναι αποτελεσματικές διότι όταν το άτομο αποδέχεται τον εαυτό του, υπάρχει μικρότερη ανάγκη να κρύψει τον αληθινό του εαυτό. Ένας θετικότερος εσωτερικός κόσμος μπορεί να δώσει μια αίσθηση ασφάλειας με την ευαλωτότητα.

 Είναι σημαντικό επίσης να μην αναλαμβάνει κανείς την ευθύνη για τα συναισθήματα των άλλων. Να αποδέχεται την αλήθεια σε αυτό που λένε αλλά τίποτε παραπάνω. Να έχει την ικανότητα και δυνατότητα να επιστρέφει πίσω τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις προσδοκίες οι οποίες δεν προέρχονται από τον ίδιο.

 Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να δίνει κανείς προσοχή στις δραστηριότητες και τους ανθρώπους οι οποίοι τον αποδυναμώνουν και σε εκείνους που τον ενεργοποιούν. Είναι σημαντικό να μπορεί κανείς να προστατεύει τον εαυτό του λέγοντας όχι σε αυτούς που τον εξουθενώνουν και να βρίσκει τρόπους για να μειώσει την παρεμβατικότητα, να καθορίζει όρια, και να μειώνει τα πρότυπα τελειομανίας.

 Τέλος, είναι ωφέλιμο μερικές φορές να κάνει κανείς κάποια παύση, όταν αισθανθεί την ανάγκη να (εδώ μπαίνει ο καταναγκασμός), σταματήσει και να κάνει μια ενδοσκόπηση με τον εαυτό του. Στο τι αισθάνεται. Εάν μπορεί να επιτρέψει αυτό το συναίσθημα να είναι παρόν χωρίς να ενεργεί σε αυτό, προς το παρόν. Στο τι είναι αυτό που χρειάζεται. Μια εσωτερική ενδοσκόπηση πολλές φορές είναι  η πιο εποικοδομητική  λύση.

Aρχαία Αιγυπτιακά μυστήρια

Ο Γάλλος εσωτεριστής Dr. Gerard Encausse, γνωστός ως Papus, στο βιβλίο του «Πραγματεία για τον Αποκρυφισμό » παραθέτει ένα σχέδιο της αρχαίας Αιγυπτιακής Μύησης βασισμένο κυρίως στον Λούκιο Απουλιο.
Παρατίθεται το κείμενο αυτούσιο :

Θα θυμίσουμε σε συντομία ότι ήταν γύρω στην ΧV Δυναστεία της Αιγύπτου, κατά τη διάρκεια της εισβολής των ποιμένων, που τα μεγάλα μυστήρια καθιερώθηκαν από τους σοφούς της Αιγύπτου, για να κρύψουν την ερμητική επιστήμη από τους βέβηλους και να διαφυλάξουν τη μύηση γι' αυτούς που είχαν κριθεί άξιοι.

Όμως, ας σωπάσουμε πάνω σ' αυτό κι ας ξαναγυρίσουμε στις εργασίες εκείνες, που επέτρεπαν στον υπό μύηση να γίνει ένας μύστης κι ύστερα ένας ιππότης, γήινα ονόματα των στρατιωτών της καλής θεάς για τους μυημένους στα μυστήρια της Ίσιδας, των στρατιωτών του Θεού για τους μυημένους στα μυστήρια του Όσιρη ή του Μίθρα.

Στη συνέχεια, ο κάθε ναός της Ίσιδας είχε τις κρύπτες του για μυήσεις ή για τελετουργίες που διεξάγονταν για όλους τους μυημένους.

Μπορούμε να διαιρέσουμε τη μύηση σε τέσσερα μέρη:

1. -Τη βάπτιση.
2. -Το θάνατο και την κόλαση.
3. -Την κάθοδο στην κόλαση.
4. -Τη μεταμόρφωση σε ήλιο.

Αυτές οι φάσεις μύησης, όπως θα δούμε, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτα γι' αυτόν που δεν ξέρει τα μυστήρια του αστρικού επιπέδου, αλλά έχουν, αντίθετα, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, γι' αυτούς πού είχαν εισχωρήσει στις στοές της αναδίπλωσης και της πνευματικής ζωής.



Ο Απούλιος μάς λέει ότι της κάθε μύησης έπρεπε να προηγηθεί μια δοκιμασία και μια περίοδος νηστείας και διαλογισμού.

Ο μελλοντικός μυημένος νοίκιαζε στο παράρτημα του ναού ένα κελί και δεν μπορούσε να βγει απ' αυτό τον εθελοντικό εγκλεισμό του, παρά μόνο αφού αποκτούσε την εμπειρία του πρώτου οράματος του. Ο ιερέας ήταν ανίκανος να προσφέρει μύηση αν το αόρατο δεν είχε σφραγιστεί μ' ένα όραμα, φανερώνοντας ότι ο υποψήφιος για μύηση μπορούσε πραγματικά να συμμετάσχει στα μυστήρια (να γιατί οι δόκιμοι περίμεναν καμιά φορά 10 ή 12 χρόνια την αποκάλυψη του αόρατου επίπεδου).

Ο μεγάλος ιερέας είπε στον Απούλιο:

'Ή θεά θα σε πληροφορήσει η ίδια για το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή. Στο χέρι της υπάρχουν τα κλειδιά της κόλασης κι η σιγουριά της σωτηρίας. Η μύηση είναι σαν ένας εθελοντικός θάνατος, που ακολουθείται από μια πιθανή σωτηρία και μια αναγέννηση. Όσο έντονη κι αν είναι η έκκληση του δόκιμου, πρέπει να περιμένει την επίσημη γνώμη της θεάς".



Αυτό το σύστημα άμεσης επιλογής των στρατιωτών του από το αόρατο, δεν άλλαξε ποτέ με το πέρασμα των αιώνων και στις μέρες μας ακόμη, κάθε μύηση που δεν ελέγχεται από μια αστρική τελετουργία, είναι ματαιοδοξία και υπερηφάνεια.

Κάτω απ' την επίδραση της προσευχής, της νηστείας που περιοριζόταν σε μια ειδική διατροφή, ο Λούκιος βλέπει τη θεά να του εμφανίζεται αναγγέλλοντάς του ότι η στιγμή έχει έρθει. Θα πρέπει να πιστέψουμε ότι υπάρχει κάποια μυστική σχέση ανάμεσα στην εμφάνιση και στο μεγάλο ιερέα, αφού, χωρίς να χρειαστεί ο μελλοντικός μυημένος να μιλήσει, από τη στιγμή που θα παρουσιαστεί το πρωί στη λειτουργία, ο μεγάλος ιερέας τον παίρνει κατά μέρος και του διαβάζει ορισμένα κείμενα γραμμένα με ιερατικούς χαρακτήρες.

Ο δόκιμος μπορεί τότε να γίνει μέλος του αγίου ποιμνίου. Οδηγείται από το μεγάλο ιερέα, περιτριγυρισμένος από τους μυημένους, προς τον χείμαρρο που κυλά μέσα στην κρύπτη του ναού, όπου θα υποβληθεί στην τελετή του βαπτίσματος, δηλαδή στο συμβολικό εξαγνισμό του φυσικού του σώματος με το νερό που θα προηγηθεί του εξαγνισμού του αστρικού του. Γίνεται έτσι ένας νέος άνθρωπος, κι είναι εκείνη την ίδια ημέρα που αρχίζει η πραγματική του ζωή πάνω στη γη. Μέχρι τότε δεν ήταν παρά ένας βέβηλος, ανακατεμένος μέσα στο κοπάδι των βέβηλων. Μετά τον φυσικό εξαγνισμό απ' αυτή τη βάπτιση, ο Λούκιος οδηγήθηκε πάλι στο ναό, όπου γονάτισε μπροστά στη θεά.



Του ανακοινώνουν τις συνθηματικές λέξεις του πρώτου βαθμού μύησης, με την άποψη ότι το σύνθημα αυτό ανοίγει τις πόρτες του αόρατου και του ορατού ναού. Βλέπουμε αργότερα, ανάμεσα στους Γνωστικούς, ν' αποκαλύπτονται αυτά τα μυστήρια μ' εκκλήσεις των μυστικών λειτουργιών μέσα στο αστρικό, στους άρχοντες και στους Αιώνες.

Μετά τη βάπτιση, ο μυημένος έπρεπε, επί δέκα μέρες, να μην τρώει τίποτα που είχε ζωή και να μη χρησιμοποιεί τίποτα το διεγερτικό. Ξαναβρίσκουμε σ' αυτό την αρχαία σοφία που κατέφευγε στη χορτοφαγία κατά περιόδους που δεν ξεπερνούν ποτέ τις σαράντα μέρες, και που επιφύλασσε αυτή την πρακτική στις επικοινωνίες ανάμεσα στο ορατό και στο αόρατο. Όταν περνούσαν οι δέκα μέρες της νηστείας, άρχιζε η δεύτερη φάση των μυστηρίων, η πιο σημαντική απ' όλες, αυτή που αναφέρεται στη γέννηση και στο θάνατο.

Η Περσεφόνη είναι, πραγματικά, η ελληνική προσωποποίηση της Ίσιδας, αποκαλυπτήρια των μυστηρίων του αόρατου επίπεδου κι άλλων πληροφοριών που μας επιτρέπουν να επιβεβαιώσουμε με σχεδόν σιγουριά ότι ο μυημένος, τοποθετημένος μέσα σ' ένα φέρετρο ή μια σαρκοφάγο και παίζοντας το ρόλο της μούμιας, αναδιπλωνόταν με τη χρησιμοποίηση του μαγνητισμού και μεταφερόταν κάτω απ' την καθοδήγηση αόρατων οδηγών στη δεύτερη κατάσταση, όπου ερχόταν σε επικοινωνία με τους νεκρούς και τους θεούς των νεκρών.

Αυτοί που θα ήθελαν να μελετήσουν το βαθμό του Ροδόσταυρου του Ερεντόμ , θα δουν ότι ο 2ος θάλαμος μύησης είναι η αναπαράσταση αστρικών πινάκων. Η είσοδος κι η έξοδος αυτού του θαλάμου, που λέγεται κολάσιμος, είναι σφραγισμένες με ένα σκελετό, πράγμα που υποδεικνύει, γι' αυτούς που ξέρουν να διαβάζουν, ότι πρέπει να περάσουν τις πόρτες του θανάτου πριν εισέλθουν σ' αυτήν αίθουσα κι ότι έπρεπε να ξαναπεράσουν αυτές τις μυστηριώδεις πόρτες πριν ξαναγυρίσουν από την αίθουσα αυτή στο γήινο επίπεδο.

Όταν ο μύστης -γιατί αυτό ήταν το όνομα που έπαιρνε ο δόκιμος μετά απ' αυτή την αστρική την αναδίπλωση- είχε διακρίνει αυτό το μεγάλο μυστήριο των σχέσεων με το αόρατο, παρουσιαζόταν στο λαό μέσ' από μεγάλο ενθουσιασμό και γινόταν ένας ήλιος που ζούσε πάνω στη γη.

Ήταν τότε που άρχιζε το δεύτερο μέρος της διδασκαλίας, στη διάρκεια του οποίου ο μυημένος εκπαιδευόταν σιγά-σιγά στο να προκαλεί με τρόπο δραστήριο κι εθελοντικό την αστρική αναδίπλωση, που είχε προκαλέσει με παθητικό τρόπο κατά το πρώτο μέρος της μύησής του.

Ο Φαραώ υποβαλλόταν, κι αυτός ακόμη, στις δοκιμασίες της μύησης και γινόταν ένας ζωντανός Όσιρης, αφού είχε υποστεί μες στις κρύπτες του ναού και μέσα στους θαλάμους του μυστηρίου την αστρική αναδίπλωση, που τον καθιστούσε συμμέτοχο της διπλής φύσης, ανθρώπινης και θείας.

Αυτό είναι το φάρμακο που προσφέρει την αθανασία, όπως το επινόησε η Ίσις. Και τότε καταλαβαίνουμε την παρατήρηση του Μορέ: "ότι απ' αυτή τη δοκιμασία ο μύστης έβγαινε όμοιος με τον Όσιρη. Κι όπως είναι αλήθεια ότι αυτός ο Θεός ζούσε για πάντα, το ίδιο αληθινό είναι κι ότι η μυημένος θα ζήσει μετά το θάνατο. Και το ίδιο καθώς στην Αίγυπτο, ο νεκρός, καθαγιασμένος από τελετές, φέρνει το όνομα κι αναλαμβάνει το ρόλο του Όσιρη, έτσι κι η μυημένος στα μυστήρια της Ίσιδας παρουσιαζόταν με το κοστούμι και τα εμβλήματα του Σέραπη'" Αποτραβηγμένος στο κελί του αρχίζει να προσεύχεται κι η θεά του ουρανού του εμφανίζεται λέγοντας:

"Θα ζήσεις ευτυχισμένος, θα ζήσεις δοξασμένος κάτω από την προστασία μου κι όταν στο προδιαγεγραμμένο τέλος θα κατέβεις στον άλλο κόσμο κι εκεί επίσης, σ' αυτό το υπόγειο ημισφαίριο θα με δεις ν' αστράφτω μέσα στα σκοτάδια του Αχέροντα, κυβερνώντας το καταφύγιο της Στυγός κι όταν θα κατοικήσεις στα Ηλύσια πεδία, εκεί θα με λατρέψεις σαν μια αγαπημένη σου θεότητα". "Μάθε άλλωστε πως αν αξίζεις την προστασία μας, με την παθιασμένη σου λατρεία, με την ολοκληρωτική σου αφοσίωση, με την απαραβίαστη αγνότητά σου, έχω το δικαίωμα να παρατείνω τη ζωή σου πέρα απ' το όριο που έχει ορίσει το πεπρωμένο''. (Απούλιος)


Ο Πλούταρχος είναι αυτός που μας έδωσε τις πιο βαθύτερες πληροφορίες πάνω στα μυστήρια της Ίσιδας. Αν ο Απούλιος μας αποκαλύπτει όλη την εξωτερική πλευρά των μυστηρίων, τηρώντας τον όρκο του και μη λέγοντας τίποτα για τα εσωτερικά μυστήρια. Ο Πλούταρχος υπήρξε πιο λεπτομερειακός κι επεξηγηματικός κι είναι άπειρη η ευγνωμοσύνη μας για όλ' αυτά που μας αποκάλυψε σχετικά με το θέμα.

Στη διατριβή του για την Ίσιδα και τον Όσιρη, μας λέει :

" Η Ίσις μεταδίδει την ιερή θεωρία της σ' αυτούς που, με την επιμονή τους σε μια συνετή ζωή, συγκροτημένη κι απομακρυσμένη από την ηδονή των αισθήσεων, αποβλέπουν σε μια συμμετοχή με τη θεία φύση· σ' αυτούς που ασκούνται επίμονα μέσα στους ναούς, σ' αυτές τις αυστηρές πρακτικές, σ' αυτές τις σκληρές αποχές, των οποίων το τέλος είναι η γνώση του πρώτου ηγεμόνα Διδασκάλου, που το πνεύμα μπορεί μόνο να κατανοήσει και που η θεά μας καλεί ν' αναζητήσουμε μέσα σ' αυτή την ίδια, όπως και μέσα στο ιερό όπου εκείνος εξάρχει".

Στο βιβλίο του "Μελέτη πάνω στην αθανασία της ψυχής", μας λέει ακόμη:

"Τότε, ο άνθρωπος, από την στιγμή αυτή τέλειος και μυημένος, γίνεται ελεύθερος και κυκλοφορεί χωρίς εμπόδια, δοξάζοντας τα μυστήρια μ' ένα στεφάνι στο κεφάλι. Ζει με τους αγνούς ανθρώπους και τους αγίους, βλέπει πάνω στη γη το πλήθος όλων εκείνων που δεν είναι μυημένοι κι εξαγνισμένοι να βυθίζονται και να συντρίβονται μέσα στο βόρβορο και στα σκότη κι από φόβο για το θάνατο, να παραμένουν δυστυχισμένοι και στα βάσανα επειδή δυσπιστούν την πέρα από δω ευτυχία".

Μυστικά: δαίμονες ή λυτρωτές;

Κάποια μυστικά πρέπει να τα κρατάμε για να τα πούμε τη σωστή στιγμή.

Όλοι έχουμε τουλάχιστον ένα μυστικό, που μπορεί να είναι υγιές ή μη.

Τα μυστικά μπορεί να είναι μεγάλα ή μικρά και μπορούν να φέρουν τους ανθρώπους πιο κοντά ή να τους απομακρύνουν.

Το να ξέρεις πότε να κρατάς ένα μυστικό και πότε να το μοιράζεσαι είναι μια πρόκληση από μόνη της.

Μια άλλη δοκιμασία είναι το να προσδιορίσεις τι είναι μυστικό και τι όχι.

Είναι απαραίτητο να σε έχουν συμβουλεύσει να μην πεις τίποτα ή χρειάζεται το χάρισμα της συναισθηματικής νοημοσύνης για να ξέρεις πότε να κρατήσεις και πότε να αποκαλύψεις ένα μυστικό;

Ο χρόνος (timing) παίζει σημαντικό ρόλο στην αποκάλυψη μυστικών.

Ένας από τους πολλούς λόγους που οι άνθρωποι διαλέγουν να γράψουν απομνημονεύματα είναι το ότι αποτελούν ένα τρόπο να απελευθερωθεί κανείς από ένα οικογενειακό μυστικό που κρατούσε για πολλά χρόνια.

Μερικές φορές οι άνθρωποι χρειάζεται να περιμένουν μέχρι οι σημαντικοί άλλοι της ζωής τους να πεθάνουν για να αποκαλύψουν ένα μυστικό αλλά εντωμεταξύ η διαδικασία της γραφής μπορεί να βοηθήσει στη λύση της δυσκολίας και της έντασης που συνεπάγεται το να το κρατούν.

Σε κάποιες περιπτώσεις το να κρατά κανείς οικογενειακά μυστικά για πολύ καιρό μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, όπως είναι η εξάρτηση.

Στο άρθρο του ‘Η δύναμη των μυστικών’ ο Evan Imber-Black περιγράφει πώς τα οικογενειακά μυστικά μπορούν να μας καθορίσουν. Μπορούν να διχάσουν τα μέλη της οικογένειας και να τα αποξενώσουν μόνιμα. Ενδέχεται να συνεπάγονται επίπονη ασυνεννοησία μέσα στους κόλπους της σπέρνοντας αμφιβολίες ανάμεσα στα μέλη της. Μπορεί ακόμη να τα αποθαρρύνουν από το να μοιραστούν πληροφορίες με ανθρώπους εκτός της οικογένειας, συγκρατώντας τα από το να δημιουργήσουν άλλες στενές σχέσεις. Εχουν τη δύναμη ακόμη να «παγώσουν» και να «κολλήσουν» τη διαδικασία της ανάπτυξης σε συγκεκριμένα στάδια.

Μερικές φορές το άγχος του να μην προδώσουμε συγκεκριμένα μυστικά μπορεί να είναι ανθυγιεινό γι’ αυτό είναι καλή ιδέα να τα μοιραζόμαστε με κάποιον που αγαπάμε, ένα φίλο, ένα θεραπευτή, ή με το ημερολόγιο μας. Οι καλοί συγγραφείς ξέρουν ότι για να είναι το γράψιμο τους ενδιαφέρον, οφείλουν να φανερώνουν μυστικά. Όπως έχει πει ο Γουίλιαμ Φόκνερ, ένα βιβλίο είναι η μυστική ζωή του συγγραφέα.

Η κοινοποίηση των μυστικών μας μπορεί να αποτελέσει μια διαδικασία κάθαρσης και επούλωσης τραυμάτων, από την οποία θα πάρουμε δύναμη.

Ίσως ο άνθρωπος με τον οποίο επιλέξεις να μοιραστείς κάτι, σου πει ‘Ξέρω πώς αισθάνεσαι. Πέρασα κάτι παρόμοιο.’

Το μοίρασμα μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για περαιτέρω διάλογο και να γίνει πηγή ενδυνάμωσης της σχέσης σας. Ποτέ δεν ξέρεις όταν ανοίγεις την πόρτα τι ακριβώς θα σε περιμένει στην απέναντι πλευρά.

Ο ποιητής Jelalluddin Rumi επινόησε τον όρο ‘Ανοιχτό Μυστικό’ (‘Open Secret’) με τον οποίο ισχυρίζεται ότι ο καθένας από μας προσπαθεί να αποκρύψει κάποιου είδους μυστικό που δεν είναι απαραίτητα μεγάλο. Μπορεί κάποιες φορές να αισθάνεσαι ότι βρίσκεσαι σε μια παρόμοια θέση με κάποιον που πηγαίνει σε ένα κατάστημα και πρέπει να απαντήσει στην ερώτηση: ‘Πώς είστε;’ με ένα ‘Μια χαρά’ ακόμη κι αν έχει απολυθεί πρόσφατα ή έχει χάσει κάποιον αγαπημένο. Το σωστό timing για να λέμε τα μυστικά μας είναι πολύ σημαντικό. Ο ποιητής Rumi θεωρεί πως όταν αποφασίσουμε να μοιραστούμε ένα μυστικό μας γινόμαστε διαπερατοί, διαφανείς με συνέπεια πολλές πόρτες να ανοίγουν για μας.

Να επενδύεις μόνο σε εκείνους που αγαπούν την αληθινή πλευρά σου

Στην παιδική μας ηλικία μαθαίνουμε τις πρώτες λέξεις, τους αριθμούς και τα χρώματα. Ένα μάθημα ακόμα πιο σημαντικό νομίζω, θα ήταν να μας γράψουν στο μαυροπίνακα της τάξης μία αλήθεια που με πόνο θα συνειδητοποιήσουμε αργότερα στη ζωή μας.

Στη ζωή υπάρχουν άνθρωποι που θα σε αγαπήσουν χωρίς μέτρο, χωρίς αμφιβολίες, χωρίς αναστολές. Άνθρωποι, που θα αγαπήσουν το «είναι» σου με τα ελαττώματά του και θα αποδεχτούν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία σου.
Μόνο σε αυτούς αξίζει να επενδύσεις γιατί αυτοί, είναι άνθρωποι και όχι απλά άτομα. Και μπορεί να σε τρομάξει η αλήθεια τους όμως έρχεται μια στιγμή που η ζωή απαιτεί να ξεπεράσεις τις όποιες ανασφάλειές σου και να αποφασίσεις την αλλαγή κάνοντας το δικό σου απολογισμό.

Μία αλλαγή που θα την κάνεις μόνος, θα πολεμήσεις, θα πονέσεις, θα ρισκάρεις αλλά καταλαβαίνοντας τί πραγματικά σε κάνει ευτυχισμένο και θα σε ανταμείψει με τη μαγεία της αναγέννησης. Αναγέννηση από τις στάχτες του παρελθόντος γεμάτες αναμνήσεις και σκόρπια πρόσωπα.
Πόσοι άνθρωποι έχουν γύρω τους ανθρώπους που τους αγαπούν αλλά παρόλα αυτά νιώθουν μοναξιά; Μπορεί και εσύ ο ίδιος να το έχεις βιώσει ή να το βιώνεις αυτή τη στιγμή!
Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί;

Μην φοβηθείς το χάος, την αβεβαιότητα, την ασυμμετρία συναισθημάτων που θα νιώσεις. Η ανθρώπινη ψυχή σε καλεί να αφεθείς, όχι γιατί πρέπει αλλά γιατί εσύ και μόνο εσύ το επιθυμείς! Ένας αγώνας δρόμου ανάμεσα στα συναισθήματα, τα όνειρα, τις ελπίδες, τις υποσχέσεις και τη λογική!

Αυτή η αέναη μάχη ανάμεσα στην καρδιά και στο μυαλό! Δεν είναι εύκολο να αφήσεις στο παρελθόν κάτι που αγαπάς, όμως θυμήσου πως δεν είναι απώλεια καθετί που χάνεις!

Γιατί οι ζωές μας είναι κύκλοι με δαντελένιους φιόγκους να μας δένουν με ό,τι η ψυχή μας ποθεί. Πάρε μία βαθιά ανάσα και αφέσου. Αφέσου στο ένστικτο της στιγμής.

Στα μαθήματα που οι άνθρωποι που πέρασαν από δίπλα σου και σου δίδαξαν. Χάρισε ένα ζεστό χαμόγελο στο φιλμ των αναμνήσεων και ψαχούλεψε μέσα σου. Σίγουρα θα βρεις το θάρρος που κρύβεις, κάποιες φορές πολύ βαθιά και τότε ο δικός σου απολογισμός θα ξεκινήσει. Μην φοβηθείς τη νύχτα,το σκοτάδι της απώλειας. Ξέρεις, οι μεγαλύτερες αλλαγές γίνονται ύστερα από βαθιές νύχτες.

Δώσε χώρο, χρόνο και κομμάτια από την ψυχή σου σε αυτούς με τους οποίους μπορείς να εκφραστείς χωρίς να βάζεις τη μάσκα του “δυνατού” γινόμενος ευάλωτος και τρωτός.
Σε αυτούς με τους οποίους μπορείς να είσαι ο αληθινός σου εαυτός. Να είσαι αληθινός. Μόνο τότε θα δεις και την αλήθεια των άλλων και τότε θα επιλέξεις και είμαι σίγουρη πως θα δεις ότι οι πληγές σου μία μία θα εξαφανίζονται, χωρίς να το καταλάβεις. Θα έχεις βρει τον εαυτό σου να αφήνεται σε αυτά που η ψυχή σου ποθεί.

Η σκόνη της αλήθειας κρύβεται στις χαραμάδες της μάσκας που επιλέγεις να φοράς για να προστατευτείς από αυτά που νομίζεις ότι θα σε ισοπεδώσουν στον σκληρό κόσμο που ζούμε.Πως ενδεχομένως σε κάνουν να χάσεις από δίπλα σου ανθρώπους. Πίστεψέ με όμως, . Και οι άνθρωποι που πραγματικά σε αγαπούν, θα μείνουν κοντά σου για αυτή ακριβώς την ευάλωτη μα τόσο αληθινή πλευρά σου!

Όσο περισσότερη προσοχή δίνεις στο παρελθόν, τόσο περισσότερο το ενεργοποιείς

Εξακολουθώ να πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε ένα σκοπό στο τα­ξίδι της ζωής μας διαφορετικά, απλώς περιπλανιόμαστε άσκοπα, και σκοπός σημαίνει μέλλον, σωστά;
Πώς το συμβιβάζουμε αυτό με το να ζούμε στο παρόν;

Όταν κάνεις ένα ταξίδι, είναι βέβαια χρήσιμο να ξέρεις που πας ή τουλάχιστον τη γενική κατεύθυνση προς την οποία κινείσαι, αλλά μην ξεχνάς: το μόνο πράγμα που τελικά είναι αληθινό σε σχέση με το ταξίδι σου είναι το βήμα που κάνεις ετούτη τη στιγμή.
Αυτό είναι το μόνο που υπάρχει.

Το ταξίδι της ζωής σου έχει έναν εξωτερικό και έναν εσώτερο σκοπό.

Ο εξωτερικός σκοπός είναι να φτάσεις στο στόχο ή τον προορισμό σου, να επιτύχεις αυτό που ξεκίνησες να κάνεις, να κα­τορθώσεις αυτό ή εκείνο, πράγμα που, φυσικά, προϋποθέτει μέλλον.
Αν όμως ο προορισμός σου ή τα βήματα που πρόκειται να κάνεις στο μέλλον απασχολούν ένα τόσο μεγάλο μέρος της προσοχής σου ώστε να γίνονται πιο σημαντικά από το βήμα που κάνεις τώρα, τότε χάνεις εντελώς τον εσώτερο σκοπό του ταξιδιού, που δεν έχει κα­μιά σχέση με το πού πας ή το τι κάνεις, αλλά έχει μεγάλη σχέση με το πώς.

Δεν έχει καμιά σχέση με το μέλλον, αλλά μεγάλη σχέση με την ποιότητα της συνειδητότητάς σου ετούτη τη στιγμή.

Ο εξωτερικός σκοπός ανήκει στην οριζόντια διάσταση του χώ­ρου και του χρόνου· ο εσώτερος σκοπός αφορά το βάθεμα της Ύ­παρξής σου στην κατακόρυφη διάσταση του άχρονου Τώρα.
Το ε­ξωτερικό ταξίδι μπορεί να περιέχει ένα εκατομμύριο βήματα, το ε­σώτερο ταξίδι έχει μόνο ένα: το βήμα που κάνεις αυτή τη στιγμή.
Καθώς αποκτάς βαθύτερη επίγνωση αυτού του ενός βήματος, συνει­δητοποιείς ότι ήδη περιέχει μέσα του όλα τα άλλα βήματα, καθώς και τον προορισμό.
Αυτό το ένα βήμα έχει μεταμορφωθεί σε μια έκφραση τελειότητας, σε μια πράξη μεγάλης ομορφιάς και ποιότητας.
Σε έχει πάει μέσα στην Ύπαρξη, και το φως της θα λάμπει μέσα απ' αυτό. Αυτός είναι τόσο ο σκοπός όσο και η πραγμάτωση του εσώτε­ρου ταξιδιού σου, του ταξιδιού μέσα στον εαυτό σου.
Έχει σημασία αν θα πετύχω τον εξωτερικό μου σκοπό, αν θα πετύχω ή θα αποτύχω στον κόσμο;
Θα έχει σημασία για σένα εφόσον δε θα έχεις πραγματοποιήσει τον εσώτερο σκοπό σου.
Στο κάτω-κάτω, ο εξωτερικός σκοπός είναι απλώς ένα παιχνίδι που μπορεί να συνεχίσεις να παίζεις μόνο και μόνο επειδή το απολαμβάνεις. Είναι επίσης δυνατόν να αποτύχεις εντελώς στον εξωτερικό σου σκοπό και ταυτόχρονα να πετύχεις εντελώς τον εσώτερο σκοπό σου - ή και το αντίστροφο, που στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο συνηθισμένο: εξωτερικά πλούτη και εσωτερική φτώχια ή "να έχεις κερδίσει τον κόσμο και να έχεις χάσει την ψυχή σου", όπως το έθεσε ο Ιησούς.
Τελικά, φυσικά, κάθε εξωτερικός σκοπός είναι καταδικασμένος να "αποτύχει" αργά ή γρήγορα, μόνο και μόνο επειδή υπόκειται στο νόμο της παροδικότητας όλων των πραγμάτων.

Όσο πιο γρήγο­ρα αντιληφθείς ότι ο εξωτερικός σου σκοπός δεν μπορεί να σου δώσει διαρκή ικανοποίηση, τόσο το καλύτερο.

Όταν έχεις δει τα ό­ρια του εξωτερικού σου σκοπού, τότε παραιτείσαι από τη μη ρεαλι­στική προσδοκία σου ότι θα πρέπει να σε κάνει ευτυχισμένο, και έ­τσι τον κάνεις υπηρέτη του εσώτερου σκοπού σου.
Το παρελθόν δεν μπορεί να επιβιώσει όταν είσαι παρών στο τώρα!
Ανέφερες ότι το να σκεφτόμαστε ή να μιλάμε για το παρελθόν όταν δεν είναι απαραίτητο, είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους αποφεύγουμε το παρόν.
Όμως, πέρα από το παρελθόν που θυμόμαστε και με το οποίο ίσως ταυτιζόμα­στε, δεν υπάρχει άλλο ένα επίπεδο παρελθόντος μέσα μας, που είναι πολύ πιο βαθιά εδραιωμένο;
Μιλάω για το ασυνεί­δητο παρελθόν που καθορίζει τη ζωή μας, ιδιαίτερα μέσα α­πό τις εμπειρίες της πρώιμης παιδικής ηλικίας, ίσως και από εμπειρίες περασμένων ζωών.
Έπειτα υπάρχει και η πολιτισμική μας εκπαίδευση, που έχει να κάνει με το πού ζούμε, γεωγραφικά, καθώς και με την ιστορική χρονική περίοδο στην οποία ζούμε.
Όλα αυτά καθορίζουν το πώς βλέπουμε τον κόσμο, πώς αντιδρούμε, τι σκεφτόμαστε, τι είδους σχέσεις έχουμε, πώς ζούμε γενικά τη ζωή μας.

Πώς είναι δυνατόν να τα συνειδητοποιήσουμε όλ' αυτά ή να απαλλαγούμε απ’ αυτά; Πόσος καιρός θα χρειαζόταν για κάτι τέτοιο; Κι ακόμα κι αν το καταφέρναμε, τι θα α­πέμενε τελικά;

Τι απομένει όταν τελειώνει η ψευδαίσθηση;

Δεν είναι ανάγκη να ερευνήσεις το ασυνείδητο παρελθόν μέσα σου, παρά μόνο καθώς εκδηλώνεται ετούτη τη στιγμή σαν σκέψη, σαν συναίσθημα, επιθυμία, αντίδραση ή σαν ένα εξωτερικό γεγο­νός που σου συμβαίνει.
Οτιδήποτε χρειάζεται να ξέρεις γύρω από το ασυνείδητο παρελθόν μέσα σου, θα το φέρουν στην επιφάνεια οι προκλήσεις του παρόντος. Αν αρχίσεις να σκαλίζεις το παρελθόν, θα γίνει ένα απύθμενο πηγάδι: υπάρχει πάντα κι άλλο.
Μπορεί να πιστεύεις ότι χρειάζεσαι περισσότερο χρόνο για να καταλάβεις το παρελθόν και να ελευθερωθείς απ' αυτό, με άλλα λό­για, ότι το μέλλον θα σε λυτρώσει τελικά από το παρελθόν. Αυτό εί­ναι πλάνη.
Μόνο το παρόν μπορεί να σε ελευθερώσει από το παρελ­θόν. Ο περισσότερος χρόνος δεν μπορεί να σε ελευθερώσει από το χρόνο.
Προσέγγισε τη δύναμη του Τώρα. Αυτό είναι το κλειδί.
Τι είναι η δύναμη του Τώρα;
Δεν είναι άλλη από τη δύναμη της παρουσίας σου, είναι η συνειδητότητά σου απαλλαγμένη από σκεπτομορφές.
Ασχολήσου λοιπόν με το παρελθόν στο επίπεδο του παρόντος. Όσο περισσότερη προσοχή δίνεις στο παρελθόν, τόσο περισσότερο το ενεργοποιείς, και τόσο περισσότερο είναι πιθανό να κατασκευά­σεις έναν "εαυτό" απ' αυτό.
Μην παρανοήσεις αυτό που σου λέω: η προσοχή είναι ουσιαστικής σημασίας, αλλά όχι για το παρελθόν ως παρελθόν.
Δώσε προσοχή στο παρόν δώσε προσοχή στη συμπεριφορά σου, στις αντιδράσεις, τις διαθέσεις, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τους φόβους και τις επιθυμίες σου, όπως εκδηλώνονται στο παρόν. Εκεί είναι το παρελθόν σε σένα.
Αν μπορείς να είσαι αρκετά παρών ώστε να τα παρατηρείς όλ' αυτά, όχι επικριτικά ή αναλυτικά, αλλά χωρίς κρίσεις, τότε αντιμετωπίζεις με επιτυχία το παρελθόν και το διαλύεις με τη δύναμη της παρουσίας σου.
Δεν μπορείς να βρεις τον εαυτό σου με το να μπαίνεις στο παρελθόν. Βρίσκεις τον εαυτό σου με το να έρθεις στο παρόν.
Το να καταλάβω το παρελθόν δε με βοηθάει να καταλάβω γιατί κάνω ορισμένα πράγματα, γιατί αντιδρώ με ορισμένους τρόπους ή γιατί δημιουργώ ασυνείδητα το δικό μου "δράμα", τα πρότυπά μου στις σχέσεις και τα λοιπά;
Καθώς αποκτάς μεγαλύτερη συνείδηση της παρούσας σου προ­σωπικότητας, μπορεί ξαφνικά να αποκτήσεις κάποια ενόραση σχε­τικά με το γιατί η "εκπαίδευσή" σου λειτουργεί με αυτούς τους συγκεκριμένους τρόπους - για παράδειγμα, γιατί οι σχέσεις σου ακο­λουθούν ορισμένα πρότυπα - και μπορεί να θυμηθείς κάποια γεγο­νότα που συνέβησαν στο παρελθόν ή να τα δεις πιο καθαρά. Αυτό ίσως σε βοηθήσει, αλλά δεν είναι ουσιαστικής σημασίας.
Αυτό που είναι ουσιαστικό είναι η συνειδητή σου παρουσία. Αυ­τή διαλύει το παρελθόν. Αυτή είναι ο μεταμορφωτικός παράγοντας.

Έτσι, μην επιδιώκεις να καταλάβεις το παρελθόν, αλλά γίνε όσο πιο παρών μπορείς. Το παρελθόν δεν μπορεί να επιβιώσει όταν είσαι παρών. Μπορεί να επιβιώσει μόνο όταν είσαι απών.

Τον έρωτα τον ξεχωρίζεις από τα βλέμματα

Συναισθήματα αγάπης ξυπνούν όταν το βλέμμα μας επικεντρώνεται στο πρόσωπο του απέναντι, και όχι στο σώμα, υποστηρίζει νέα αμερικανική μελέτη.
Στο πρόσωπο των αγνώστων εστίαζαν το βλέμμα τους οι εθελοντές όταν τους πυροδοτούσαν συναισθήματα αγάπης, εξηγούν οι αμερικανοί επιστήμονες.

Ο έρωτας με την πρώτη ματιά δεν είναι παραμύθι, υποστηρίζουν αμερικανοί ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου. Σύμφωνα με μελέτη τους, η ματιά που ρίχνουμε στο άτομο το οποίο έχουμε απέναντί μας είναι ικανή να «ξεδιπλώσει» τα πραγματικά μας συναισθήματα.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι όταν το βλέμμα των εθελοντών επικεντρωνόταν στο πρόσωπο αγνώστων, οι ίδιοι ένιωθαν συναισθήματα αγάπης και έβλεπαν τους απέναντί τους ως πιθανούς συντρόφους. Αντίθετα, η περιπλάνηση του βλέμματος στο σώμα των αγνώστων υποδήλωνε σεξουαλική επιθυμία.

Εξετάζοντας αναλυτικά την όλη διαδικασία, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότιη αυτοματοποιημένη απόφαση περί αγάπης ή σεξουαλικής επιθυμίας, λαμβάνεται μέσα σε μόλις μισό δευτερόλεπτο, δίνοντας διαφορετικό «δρομολόγιο» κάθε φορά στο βλέμμα.

Προηγούμενη μελέτη με επικεφαλής τη δρα Κατσιόπο είχε δείξει ότι αγάπη και πόθος ενεργοποιούν διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.

Το «βλέμμα» της καρδιάς
Στο πλαίσιο της μελέτης τους, οι ειδικοί πραγματοποίησαν δύο πειράματα με σκοπό να εξετάσουν τις δύο διαφορετικές συναισθηματικές καταστάσεις – της αγάπης και του πόθου – που εμφανίζονται ιδιαίτερα «μπερδεμένες» μεταξύ τους.

Η αγάπη «γράφεται»
Βάσει των ευρημάτων, φάνηκε ότι δεν υπήρχε σημαντική διαφορά ανάμεσα στον χρόνο που χρειάζονταν οι εθελοντές για να προσδιορίσουν την αγάπη ή τον πόθο. Κάτι τέτοιο, κατά τους επιστήμονες, υποδεικνύει ότι ο εγκέφαλος είναι σε θέση να επεξεργάζεται και τις δύο συναισθηματικές καταστάσεις το ίδιο γρήγορα.

Ωστόσο, αναλύοντας τα μοτίβα της οπτικής τους επικοινωνίας με τη βοήθεια τεχνολογίας ανίχνευσης του βλέμματος, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συναισθηματική κατάσταση των συμμετεχόντων καταγραφόταν στα… μάτια τους.

Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εθελοντές δήλωναν ότι ένιωθαν συναισθήματα αγάπης απέναντι στο άτομο που έβλεπαν κάθε φορά, έτειναν να επικεντρώνονται στο πρόσωπό του. Στις περιπτώσεις του πόθου από την άλλη πλευρά, έτειναν να επικεντρώνουν το βλέμμα τους σε κάποιο σημείο του σώματος του εικονιζόμενου. Το ίδιο φάνηκε να ισχύει και στους άνδρες και στις γυναίκες.

Τα ευρήματα των αμερικανών ερευνητών παρουσιάστηκαν στο επιστημονικό έντυπο «Psychological Science».

Ακόμα και τον πόνο που θα ζήσεις, κάνε τον να αξίζει.

Η ζωή είναι ένας αγώνας δρόμου. Τρέχουμε να προλάβουμε υποχρεώσεις, συναντήσεις, στόχους, όνειρα κι έπειτα όταν τα χρόνια έχουν περάσει προσπαθούμε να τρέξουμε με όση δύναμη μπορεί να υπάρξει σ’ αυτό το σύμπαν προς τα πίσω· να ξαναζήσουμε, να σβήσουμε, να μεταμορφώσουμε, να πλάσουμε τον καιρό διαφορετικά. Οι χαρές, οι λύπες, οι ενθουσιασμοί κι οι απογοητεύσεις θα μοιάζουν με μια χαώδη θολούρα που θα προσπαθούμε μάταια να αγγίξουμε. Το κακό είναι ότι ο πόνος θα είναι αυτός που θα έχει μεγαλύτερη ένταση στις αναπολήσεις και αυτό που θέλω εγώ όταν θα είμαι μεγάλη και γεμάτη εμπειρίες είναι να έχω πονέσει για πράγματα που το άξιζαν.

Υπάρχουν πολλές καταστάσεις που μπορούν να φέρουν δάκρυα στα μάτια και άλλες τόσες αναμνήσεις που να μας κάνουν να βρίζουμε τον ηλίθιο εαυτό μας για τις λάθος επιλογές. Μία κατεστραμμένη φιλία, μια αποτυχημένη σχέση, απραγματοποίητοι έρωτες, όνειρα που έμειναν στο ράφι και βήματα που δεν έγιναν ποτέ. «Γιατί», «Κι αν», «Μα πώς» γεμίζουν το μυαλό και το στομάχι σφίγγεται, γραπώνεται, περιμένοντας μια ανακούφιση που δε θα έρθει. Αυτά απλώς ξεχνιούνται και θάβονται προσωρινά, προσπερνούνται στο επόμενο καφέ, στο επόμενο χαμόγελο. Όμως, θα είναι εκεί κρυμμένα και την επόμενη φορά που θα σκεφτούμε πως βρήκαμε τον δρόμο για την ευτυχία, όταν θα τολμήσουμε να ελπίσουμε και να δοκιμάσουμε, θα γεμίσουν το πέρασμα και θα μείνουμε ανήμποροι, θα σκύψουμε το κεφάλι και θα γυρίσουμε πίσω απ’ όπου ήρθαμε, φυλακισμένοι από τους δικούς μας φόβους σε μία μετριότητα που δε μας ικανοποιεί.

Ο πόνος δεν είναι εύκολος να αντιμετωπιστεί, δεν είναι απλό ούτε καν το να τον κοιτάξουμε στα μάτια. Όταν ο πρώτος σου αληθινός -κι όχι πλατωνικός πια- έρωτας δε βρίσκει αντίκρισμα, όταν το σφίξιμο του στομαχιού στις αναμνήσεις είναι οδυνηρό, πώς μπορείς να ανοιχτείς ξανά σε κάποιον; Πώς μπορείς να αφεθείς και πιθανότατα να πληγωθείς και πάλι; Εγώ τουλάχιστον το απέφευγα για αρκετό καιρό με μια κουτσή δικαιολογία που αργότερα φάνηκε πως κρατούσε πατερίτσες. Πώς να εμπιστευτείς ξανά τις ανθρώπινες σχέσεις, την τύχη σου, τις πιθανότητες; Με τι όπλα να παλέψεις να διώξεις τους φόβους από το πέρασμα;

Το ερώτημα είναι, μας αξίζει πράγματι μια ζωή μέτρια των προσδοκιών μας;

Μία ζωή όπου δεν τολμάμε; Αν δεν παίξουμε, ναι, δε θα χάσουμε, όμως δε θα έχουμε και την ευκαιρία να κερδίσουμε. Ασφαλώς και μπορεί να γίνει το πρώτο, όμως και το να σταθούμε στο «ψηλότερο βάθρο» είναι το ίδιο πιθανό και τόσο πιο επιβραβευτικό. Το ιδανικό είναι να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τους ανθρώπους και τα γεγονότα για τα οποία αξίζει να διακινδυνεύσουμε, ώστε αν τελικά πονέσουμε, να μη νιώσουμε αποτυχημένοι και να βλέπουμε μόνο γκρεμό και ρέμα. Όταν τολμάμε, κάνουμε βήματα μπροστά κι βλέπουμε πως οι φόβοι δεν κλείνουν πια τον δρόμο της προσωπικής ευτυχίας, αλλά στέκονται δίπλα μας φύλακες.

Είναι σημαντικό να ακονίσουμε την κριτική μας άποψη, να ξέρουμε πότε οι φόβοι μάς ελέγχουν και πότε συνεργαζόμαστε σαν ομάδα. Είναι βασικό, να γνωρίζουμε πότε αξίζει να ρισκάρουμε και να ξεπεράσουμε τις αναστολές από το παρελθόν και πότε είναι δίκαιες οι αμφιβολίες μας.

Το θέμα είναι ότι σχεδόν τα πάντα μπορούν να μας πληγώσουν. Το ζήτημα είναι να αναγνωρίζουμε το για τι αξίζει να υποφέρουμε και όταν το βρούμε να στοχεύσουμε στο φεγγάρι και όπου μας πάει. Διαφορετικά, θα μείνουμε στο έδαφος και δε θα νιώσουμε ποτέ πλήρως ικανοποιημένοι. Ακόμα και να προσπαθήσουμε και να αποτύχουμε, θα ξέρουμε πως κάναμε ό,τι περνούσε από το χέρι μας για να πετύχουμε το καλύτερο για εμάς. Και τα γεράματα θα μας βρουν λιγότερο μουρτζούφληδες και απογοητευμένους.

Την ζωή που ονειρεύτηκες, μόνο εσύ μπορείς να την χτίσεις

Τον ουρανό μέσα μας όλοι τον έχουμε κρυμμένο. Εξαρτάται όμως ο καθένας από την οπτική γωνία που τον βλέπει. Άλλοι από εμάς ανοίγουν τις κουρτίνες του παραθύρου τους και τον βλέπουν από ψηλά. Τα μάτια τους ταξιδεύουν ανάμεσα στα σύννεφα. Παίζουν κρυφτό με τον ήλιο. To βράδυ ονειρεύονται τους πλανήτες στον ουρανό. Μετρούν ένα-ένα τ΄ άστρα. Κάνουν ευχές και αναρωτιούνται μήπως ένα πέσει και για την δική τους τύχη.

Άλλοι πάλι είναι αυτοί, που οι ίδιοι είναι ουρανοί, φτιαγμένοι από άστρα. Μαζί τους κουβαλάνε φως, ενέργεια, δύναμη. Γνωρίζουν πως καθετί στον κόσμο μας είναι φτιαγμένο από φως. Τα πάντα είναι φτιαγμένα από το φως του Δημιουργού. Αυτό είναι ο αγγελιοφόρος της ζωής. Άνθρωποι και φύση ένα φως, ηλιαχτίδες ζωής.

Η ζωή μας είναι ένας καθρέφτης που αντανακλά το φως, φτιαγμένη κι αυτή από εικόνες φωτός. Τα όνειρα που κάνουμε είναι ψευδαισθήσεις που δε μας αφήνουν να δούμε την πραγματικότητά μας, δεν μπορούμε πολλές φορές ν’ αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας, γιατί είμαστε μπερδεμένοι, χαμένοι μέσα στα προβλήματα της ζωής. Μπορούμε να γίνουμε, με την επίγνωση αυτή, οι καλύτεροι κριτές του εαυτού μας, χωρίς να γίνουμε επικριτές των άλλων. Αφουγκραζόμαστε τις αλήθειες της ζωής, αλλά μέσω της παρατήρησης εστιάζουμε ο καθένας σ΄ αυτές τις οποίες έχει ανάγκη κάθε φορά στην ζωή του.

Στην κοινωνία που ζούμε υπάρχουν άγραφα στερεότυπα. Για να είμαστε αποδεκτοί βαδίζουμε βάση αυτών και σταδιακά χάνουμε τους εαυτούς μας. Τους προσγειώνουμε ανώμαλα στη γη. Προσποιούμαστε κάτι που δεν είμαστε, διότι φοβόμαστε την απόρριψη, υποκρινόμαστε. Φωλιάζει ο φόβος του να μην είμαστε αρκετά καλοί. Έτσι γινόμαστε άλλοι. Αντίγραφα των πεποιθήσεών μας. Η πίστη στα όνειρά μας ως πληροφορία αποθηκεύεται, γίνεται πεποίθηση και σύμφωνα με αυτήν, όχι μόνο μπορούμε ν΄ αποδράσουμε στο κάθε όνειρό μας, αλλά υπάρχει και η δυνατότητα να το πιστέψουμε τόσο πολύ, ώστε να νικήσουμε τους φόβους μας και να το ζήσουμε.

Κάθε φορά που πηγαίνουμε σύμφωνα με το ρεύμα, επιβραβεύουμε τους εαυτούς μας. Κάθε φορά που ιδέες και σκέψεις αντικρούονται με αυτό, τους τιμωρούμε. Νιώθουμε ανασφαλείς και πως δεν είμαστε αρκετά καλοί για το σύστημα στο οποίο βρισκόμαστε. Χρειάζεται μεγάλη τόλμη να είμαστε ο εαυτός μας, να πετάξουμε στον ουρανό, ανάμεσα στα σύννεφα, να χαμογελάσουμε στον ήλιο, χωρίς φόβο, απολαμβάνοντας τα χρώματα του ουράνιου τόξου ακόμη και μετά από τις μπόρες της ζωής. Ν΄ακολουθούμε τους άγραφους νόμους της καρδιάς και της αγάπης και να προσπαθούμε κάθε φορά να μην βλάπτουμε τους άλλους συνειδητά, γιατί ασυναίσθητα σίγουρα όλοι έχουμε βλάψει κάποιους σε κάποια περίοδο της ζωής μας. Τιμωρούμε τον εαυτό μας κάθε φορά που δεν ακολουθούμε τους κανόνες, σύμφωνα με το σύστημα, δηλαδή τους άλλους. Ανταμείβουμε τους εαυτούς μας όταν είμαστε μέσα σ΄αυτό.

Εθιζόμαστε στις μικρές φυλακές μας. Κλειδώνουμε την απεξάρτηση και την προσωπική μας ελευθερία, γιατί κάθε νέο βήμα που θέλουμε να κάνουμε, πιστεύουμε πως εναντιώνεται στην κοινωνία που ζούμε.

Μαζοποιούμαστε και δεν προσπαθούμε με την πολυπλευρότητα του χαρακτήρα μας να είμαστε εκείνοι που θα προσφέρουμε κάτι διαφορετικό στο σύνολο. Το διαφορετικό δεν είναι κατά ανάγκη και απορριπτέο. Το κόντρα στο ρεύμα μπορεί να είναι και η αρχή της δικής μας προσωπικής επανάστασης και ανάστασης του κοινωνικού συνόλου.

Το χαρακτηριστικό του ουρανού που τον κάνει να ξεχωρίζει από τους άλλους πλανήτες είναι πως γυρίζει γύρω από τον εαυτό του και τον ήλιο σε ελλειπτική τροχιά. Έτσι και εμείς ως άλλοι ουρανοί πρέπει να είμαστε αυτόφωτοι, αλλά και να δεχόμαστε τη βοήθεια και τις συμβουλές του συνανθρώπου. Έτσι μόνο μπορούμε να εξελιχτούμε σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Ας πετάξει ο καθένας στο δικό του ουρανό, ξεδιψώντας στην θάλασσα της γνώσης του. Έτσι θα κολυμπήσει στο δικό του επίγειο ουρανό.

Δώσε χρόνο στον εαυτό σου…

Δώσε χρόνο στον εαυτό σου. Πήγαινε σπίτι σου, ακόμα και αν δεν σε περιμένει κανείς εκεί. Αφήστε πίσω τις σχέσεις που δεν χρειάζεστε, απαλλαγείτε από κακές συνήθειες, από την κατάθλιψη, από τους λάθος ανθρώπους, από ανθρώπους που δεν αγαπάτε πια.

Μην είστε άπληστοι. Μην στερείτε από κάποιον άλλον την ευκαιρία να βρει την ευτυχία και μην στερείτε και από τον εαυτό σας την ευκαιρία να ευτυχίσετε. Ο καθένας ζει την ζωή του διαφορετικά. Οι εμπειρίες είναι δικές σας, άσχετα από το αν έχουν την έγκριση των άλλων ή όχι.

Αν ταιριάζουν οι ρυθμοί σας, τότε έχετε βρει την αδελφή ψυχή σας. Αν δεν ταιριάζουν οι ρυθμοί σας, τότε δείτε αυτές τις σχέσεις ως πολύτιμες εμπειρίες, ευχαριστείστε τους και απομακρυνθείτε. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας.

Μην περιμένετε μέχρι να γίνουν χειρότερα τα πράγματα. Αν δεν αισθάνεστε καλά τώρα, δεν πρόκειται να φτιάξουν τα πράγματα στο μέλλον. Μην περιμένετε μέχρι τα πράγματα να φτάσουν στο απροχώρητο και θα πρέπει να πάρετε μια απόφαση υπό πίεση.

Δώστε χρόνο στον εαυτό σας. Μην μολύνετε τον εαυτό σας με ενοχές. Οι ενοχές μπορούν να καταστρέψουν όχι μόνο την ψυχή σας, αλλά και το μυαλό και το σώμα σας. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας και μην χαλάτε την ζωγραφική της ζωής σας.

Εκτιμήστε την ζωή σας περισσότερο από τους άλλους. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας. Αν κάποιος υποτιμά την ζωή σας, απομακρυνθείτε. Απομακρυνθείτε, γιατί πάνω από όλα είστε υπεύθυνοι μόνο για την ζωή σας. Η ζωή είναι το πολυτιμότερο δώρο, μην το σπαταλάτε. Μην προσφέρετε την αγάπη σας σε εκείνους που δεν μπορούν να την εκτιμήσουν.

Η εξερεύνηση του εαυτού μας είναι δύσκολη διαδικασία. Μόνο εσείς μπορείτε να ορίσετε τα όριά σας και μέχρι ποιο σημείο μπορούν οι άλλοι να σας χρησιμοποιήσουν. Το να θυσιάζετε τον εαυτό σας επί ματαίω, να βοηθάτε ανθρώπους που δεν ζήτησαν την βοήθειά σας, αυτόματα σας κάνει να χάνετε πολλή ενέργεια, που θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε σε για κάποιον που πραγματικά χρειαζόταν την βοήθειά σας.

Οι σχέσεις είναι γόνιμες, όταν υπάρχει ανταλλαγή και συνεργασία. Είναι σαν τον χορό. Αν αρχίσεις να πατάς στα βήματα του άλλου, αν ο χορός σου γίνει επώδυνος, τότε πρέπει να κλείσεις την μουσική και να περιποιηθείς τις πληγές σου. Μετά ξεκινήστε έναν καινούργιο χορό με ομορφιά και χάρη. Ίσως, μαζί με έναν νέο συνεργάτη. Αυτό ισχύει για όλα τα είδη σχέσεων.

Το να βρείτε διέξοδο σε μια δύσκολη κατάσταση είναι καλό, αλλά το να αποφύγετε τελείως την δύσκολη κατάσταση είναι ακόμα καλύτερο. Πάντα ξέρουμε πότε είναι η σωστή στιγμή για να φύγουμε: εμπιστευθείτε τον εαυτό σας, μην προσπαθείτε να τον πείσετε ότι κάνει λάθος. Να είστε ειλικρινείς με τον εαυτό σας και τους γύρω σας.

Όσο και αν θέλετε να πιστεύετε το αντίθετο, δεν υπάρχουν κακοί άνθρωποι.Υπάρχουν άνθρωποι διαφορετικοί από εμάς. Μπορεί να μην γνωρίζουμε, γιατί μπαίνουν στην ζωή μας αυτοί οι άνθρωποι, αλλά το σίγουρο είναι, ότι μπαίνουν. Η μόνη ευθύνη που έχετε είναι απέναντι στον εαυτό σας και σε κανέναν άλλον.

Ό,τι συμβαίνει στην ζωή μας, συμβαίνει με την άδειά μας. Εμείς είμαστε οι μόνοι υπεύθυνοι για το πως είναι η ζωή μας αυτή την στιγμή, ακόμα και αν δεν το συνειδητοποιούμε. Εμείς ζωγραφίσαμε την ζωή μας με γκρι, επιλέξαμε να φοβόμαστε τα πάντα, επιλέξαμε να είμαστε ξένοι στην ίδια μας την ζωή.

Κοιτάξτε γύρω σας. Μήπως ήρθε η ώρα για μια αλλαγή; Μήπως ήρθε η ώρα να αφήσουμε όλα τα άσχημα γύρω μας; Αναμφίβολα είναι δύσκολο να αφήσουμε πίσω μας όλα εκείνα από τα εκείνα έχουμε επιβιώσει, άσχετα από το τι λέει ο καθένας. Η φυγή είναι δύσκολη, αλλά είναι απαραίτητη. Πάρτε τον χρόνο σας, σκεφτείτε το και μην αφήσετε την ευκαιρία να φύγετε να πάει χαμένη.

Σταματήστε να ακούτε τις συμβουλές άλλων και να ζείτε με τις σκέψεις κάποιου άλλου. Κοιτάξτε μέσα σας. Που είναι η άγκυρά σας; Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορείτε να κάνετε την διαφορά. Σταματήστε να ψάχνετε την άγκυρά σας αλλού. Το ίδιο ισχύει και για την ευτυχία: αν δεν μπορείτε να την βρείτε στον εαυτό σας, δεν μπορείτε να την βρείτε ούτε στους άλλους.

Αφήστε πίσω σας τις ενοχλητικές αυταπάτες και τους φόβους. Συνεχίστε να ονειρεύεστε και να προσπαθείτε. Ποτέ μην σταματάτε και μην φοβάστε τα λάθη. Τα λάθη σημαίνουν, ότι έχετε προσπαθήσει για κάτι και αυτό είναι υπέροχο. Μην φοβάστε την αντίδραση των άλλων ανθρώπων. Δεν μπορείτε να την προβλέψετε μέχρι να κάνετε αυτό που θέλετε. Αλλά ακόμα και αν μπορούσατε να την προβλέψετε, γιατί να φοβάστε; Θα έχετε την ευκαιρία να φύγετε και να προχωρήσετε.

Η αλήθεια είναι, ότι όλα έρχονται στην ώρα τους. Ακόμα και τα θαύματα. Οπότε δώστε χρόνο στον εαυτό σας και μην καθυστερείτε. Αν καθυστερήσετε, όλα αλλάζουν. Αδράξτε την μέρα!

Να κάνεις ξεκάθαρες τις κόκκινες γραμμές σου

Όρια! Μια λέξη που προσπαθεί να βρει τη σωστή θέση της από πολύ νωρίς στη ζωή μας, χωρίς πάντα να το πετυχαίνει. Ήδη το παιδί από τη βρεφική και νηπιακή ηλικία προσπαθεί να τα ανακαλύψει κι εμείς ως γονείς το θεωρούμε σημαντικό να τους τα προσδιορίσουμε.

Οι ίδιοι, ωστόσο, ως ενήλικες δεν καταφέρνουμε πάντα να οριοθετήσουμε τις προσωπικές μας σχέσεις με τρόπο που να διασφαλίζει την ισορροπία που έχουμε ανάγκη. Τα φυσικά όρια (αυτά του προσωπικού χώρου) είναι πάντα τα πιο εύκολα να τεθούν, όπως και τα διανοητικά όρια. Οι περισσότεροι νομίζω αντιστεκόμαστε όταν ο άλλος αμφισβητεί τη νοημοσύνη μας και υποτιμά τη δύναμη του λογικού μυαλού μας. Όταν αντιλαμβανόμαστε ότι μας συμπεριφέρονται ως ένα αφελές και εύκολα διαχειρίσιμο άτομο αντιδρούμε με τρόπο επιθετικό πολλές φορές, γιατί εδώ που τα λέμε κανένας δε θέλει να τον περνάνε για ανόητο.

Τα όρια όμως που συχνά τα κάνουμε «λάστιχο» είναι τα συναισθηματικά όρια. Κι αυτό γιατί είναι τα μόνα που παραπαίουν ανάμεσα στις ανάγκες μας και στα πρέπει που τις εγκλωβίζουν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να θεωρούμαστε μερικές φορές συναισθηματικά δεδομένοι από τον άλλον, κυρίως όταν αυτός ο άλλος δεν δε μοιράζεται τα ίδια συναισθήματα με εμάς. Αυτό με τη σειρά του μας δημιουργεί το αίσθημα του ανικανοποίητου και το αίσθημα του συναισθηματικά αδικημένου.

Δεν έχει σημασία αν αυτά τα όρια αδυνατούμε να τα θέσουμε με σαφήνεια από ανασφάλεια ή από αδυναμία χαρακτήρα. Στο δια ταύτα, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο αποκαρδιωτικό. Το πρόβλημα όμως είναι δικό μας και όχι του άλλου. Δεν είναι λογικό να χρεώνουμε στον άλλον μια συμπεριφορά που εμείς την τροφοδοτούμε αναιρώντας τις γραμμές μας. Ο άλλος απλά παίζει με αυτές τις γραμμές γιατί του το επιτρέπουμε να το κάνει.

Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να ξέρουμε τη θέλουμε ή έστω τι δεν θέλουμε κι αυτό να το υπερασπιζόμαστε ως δικαίωμα για να είναι ισορροπημένα τα μέσα μας. Γιατί όλοι αυτό θέλουμε. Να είμαστε μέσα μας καλά. Για να μπορούν και όλα τα υπόλοιπα να είναι ή να γίνονται καλύτερα. Όρια, λοιπόν. Όρια όμως κι όχι τείχη. Γιατί τα τείχη μας κρύβουν τον κόσμο από την άλλη μεριά κι αυτό δεν είναι υγιές. Υγιές είναι να θέτουμε με σαφή τρόπο τις κόκκινες γραμμές μας. Δε θέλει κόπο, θέλει τρόπο!

Προσπάθεια χωρίς προσκόλληση

Η καθημερινότητα της ζωής μας άγεται και διέπεται από συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς, είναι μια δράση που αυτοπεριορίζεται από συναισθήματα και την συνήθεια της επανάληψης. Στο στίβο της ζωής η καθημερινή μας δράση, στην πλειοψηφία των ανθρώπων, περιορίζει το σκοπό στη διεκπεραίωση των καθημερινών καταστάσεων και όχι στην ανάδειξη και την αξιοποίηση των εμπειριών που συνοδεύουν αυτές τις καθημερινές καταστάσεις.

Αντί να δούμε τη δράση μας κάθε μέρα ως ένα σύνολο στιγμών με πολλές και διαφορετικές εμπειρίες για αυτοπραγμάτωση, αντί να δούμε τη δράση της κάθε ημέρας και την ίδια τη ζωή ως ένα σχολείο με εμάς ως μαθητές και τις εμπειρίες ως διδάγματα, περιοριζόμαστε στην αντίληψη αυτών που συμβαίνουν μέσω των αισθήσεων.Περιοριζόμαστε δηλαδή στο «ζην» και όχι στο «ευ ζην».

Ο κόσμος των αισθήσεων, τα αρνητικά συναισθήματα και κυρίως το καθημερινό στρες αλλά και η ψευδαίσθηση των προσδοκιών με τις οποίες φορτώνουμε την καθημερινή μας δράση, υπονομεύουν και μας στερούν τη δυνατότητα να γευτούμε την αληθινή και αυθεντική εμπειρία. Με αυτό τον τρόπο παράγουμε μοτίβα συμπεριφοράς και ξοδεύουμε άσκοπα τη ζωτική μας ενέργεια, σε έναν αέναο κύκλο άσκοπης καθημερινότητας που μας εγκλωβίζει σε μια εικονική πραγματικότητα.

Για να μπορέσουμε να βιώσουμε τη ζωή μας ως μια γιορτή πλούσια σε εμπειρίες, που η κάθε εμπειρία αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για στοχασμό, πρέπει να απεγκλωβιστούμε από το βάρος των άσκοπων προσδοκιών και να γίνουμε παρατηρητές του ίδιου μας του εαυτού στην καθημερινή του δράση.

Παρατηρητές και όχι κριτές με στόχο τη γνώση και όχι την κριτική. Με αυτό τον τρόπο σταδιακά θα απαλλαγούμε από τα μοτίβα συμπεριφοράς που ως ξένα ρούχα έχουμε ντυθεί, θα γνωρίσουμε τη φορεσιά της αληθινής μας ψυχής και με αυτό το ένδυμα θα βαδίσουμε το μονοπάτι της αυτοπραγμάτωσης.

Για το σοφό, η αταραξία είναι το μέσο
Για τον αρχάριο, η δράση είναι το μέσο
Bhagavad Gita

Νετρόνια θα μπορέσουν να ελέγξουν το νόμο βαρύτητας του Νεύτωνα καθώς και τη θεωρία χορδών

Μια πρωτοποριακή τεχνική που χρησιμοποιεί νετρόνια θα μπορούσε να δώσει υπαινιγμούς για την ύπαρξη επιπλέον διαστάσεων, ή ακόμη και της σκοτεινής ύλης, λένε ερευνητές. Η ιδέα τους βασίζεται στον έλεγχο ορισμένων μικροσκοπικών διακυμάνσεων της βαρύτητας που δρα πάνω σε βραδέως κινούμενα νετρόνια μέσα σε μια μικροσκοπική κοιλότητα.

Σε μια δημοσίευση στο περιοδικό Nature Physics σκιαγραφείται ο τρόπος που τα νετρόνια μεταπηδούσαν από τη μια βαρυτική κβαντική κατάσταση στην άλλη.

Αυτά λοιπόν τα κβαντικά άλματα μπορεί να ελέγξουν τη θεωρία βαρύτητας του Νεύτωνα – και τυχόν αποκλίσεις από αυτόν – με μια πρωτοφανή ακρίβεια.

Οι «κβαντικές καταστάσεις» των ατόμων, των φωτονίων, των μορίων αλλά ακόμη και αρκετά μεγάλων αντικειμένων έχουν μελετηθεί εκτενώς στο παρελθόν.

Αυτές οι καταστάσεις λέγονται κβαντικές επειδή χρειάζονται ένα ‘πακέτο’ ενέργειας πολύ συγκεκριμένου μεγέθους – ένα κβάντουμ – για τη δημιουργία των καταστάσεων αυτών.

Ωστόσο, από τις τέσσερις θεμελιώδεις δυνάμεις, η βαρύτητα είναι κατά πολύ η πιο ασθενής, και μόλις το 2002 αποδείχθηκε η κβαντική φύση της βαρύτητας .

Αυτή η έρευνα που έγινε τότε από μια ομάδα φυσικών στο Ινστιτούτο Laue-Langevin (ILL) χρησιμοποίησε αργά νετρόνια που έπεφταν λόγω της βαρύτητας.

Τώρα όμως μια άλλη ομάδα ερευνητών από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης έχουν εξειδικεύσει την τεχνική του ILL προκειμένου να εξετάσουν και να εκμεταλλευτούν τους τρόπους της κβαντικής βαρύτητας.

Πριν από την πτώση

Τα νετρόνια της έρευνας δημιουργήθηκαν σε έναν αντιδραστήρα σχάσης, και η επιβραδύνθηκαν σε απίστευτα χαμηλές ταχύτητες από κάποια υλικά γνωστά ως επιβραδυντές.

Αυτά τα νετρόνια συλλέγονται και εγχέονται στο κβαντικό πείραμα με ταχύτητες της τάξης των πέντε μέτρων ανά δευτερόλεπτο – μόλις το 1% της ταχύτητας των μορίων του αέρα γύρω μας.

Το καλό με αυτά τα νετρόνια σε αυτά τα πειράματα είναι ότι είναι ηλεκτρικά ουδέτερα – στο πλαίσιο δε του πειράματος, είναι απομονωμένα από όλες τις δυνάμεις της φύσης, δεδομένου ότι μπορεί να ενεργεί πάνω τους μόνο η βαρύτητα .

Τα νετρόνια εκτοξεύονται μεταξύ δυο παραλλήλων πλακών, η μία πάνω από την άλλη και που απέχουν μεταξύ τους απόσταση 25 μm, το μισό από το πλάτος μιας τρίχας. Η πάνω πλάκα απορροφά νετρόνια και η κάτω τα ανακλά.

Καθώς αυτά τα νετρόνια περνούν διαμέσου των πλακών διαγράφουν μια καμπύλη, όπως ακριβώς μια μπάλα που εκτοξεύεται οριζόντια στο πεδίο βαρύτητας. Αν αυτά χτυπήσουν στην κάτω επιφάνεια πριν περάσουν πό όλη την διαδρομή τους, τότε ανακλώνται και αν φτάσουν στην πάνω πλάκα απορροφούνται – και έτσι δεν ανιχνεύονται στην άλλη άκρη των πλακών.

Το καινούργιο στο πείραμα της ομάδας ΙLL είναι η εισαγωγή του γνωστού ως πιεζοηλεκτρικού αντηχείου στην κάτω πλάκα: ο σκοπός του είναι η αναπήδηση της κάτω πλάκας σε μια συγκεκριμένη συχνότητα.

Το ILL είναι η πιο γνωστή πυκνή και συνεχής πηγή νετρονίων στον κόσμο.

Οι ερευνητές βρήκαν μια εξάρτηση στον αριθμό των νετρονίων που ανιχνεύονται στο τέλος της διαδρομής των πλακών από τη συχνότητα δόνησης της κάτω πλάκας. Διαπίστωσαν δηλαδή συγκεκριμένες συχνότητες «συντονισμού» στις οποίες τα νετρόνια έτειναν να απορροφηθούν.

Τι σημαίνουν όλα αυτά;

Αυτές οι συχνότητες δόνησης της κάτω πλάκας αντιστοιχούν στις κβαντικές βαρυτικές καταστάσεις των νετρονίων. Οι ερευνητές λοιπόν ήταν σε θέση για πρώτη φορά να εξαναγκάσουν τα νετρόνια να μεταβούν από την μια κβαντική κατάσταση στην άλλη.

Ενώ ο νόμος της νευτώνειας βαρύτητας ξέρουμε ότι ισχύει για κοσμολογικές αποστάσεις, το να ελεγχθεί η ισχύς του σε πολύ μικρές αποστάσεις είναι εξαιρετικά δύσκολο. Και οποιαδήποτε απόκλιση από το νόμο του αντιστρόφου του τετραγώνου θα μπορούσε να κρύβει επιχειρήματα για νέα φυσική.

Οι διαφορές στις συχνότητες – οι οποίες είναι ανάλογες με την ενέργεια – από κάθε μία από αυτές τις μεταβάσεις θα είναι ένας εξαιρετικά ευαίσθητος έλεγχος της βαρύτητας σε μικροσκοπική κλίμακα.

Ενώ είναι εύκολο να μετρηθούν τα αποτελέσματα της βαρύτητας στις μεγαλύτερες πλανητικές ή ακόμα και γαλαξιακές κλίμακες, η ασθενής ισχύς της είχε ως αποτέλεσμα να ήταν δύσκολο να παρατηρηθεί στην μικροκλίμακα μέχρι τώρα.

Και οποιαδήποτε απόκλιση από τη βαρύτητα που η θεωρία του Νεύτωνα προβλέπει θα μπορούσε να είναι μία υπόδειξη, ένας υπαινιγμός, μιας νέας φυσικής.

“Με τη θεωρία μπορεί κανείς να υποθέσει ότι υπάρχει μόνο η καθαρή βαρύτητα του Νεύτωνα, οπότε για μια μετάβαση χρειαζόμαστε μια συγκεκριμένη ενέργεια”, λέει ο Peter Geltenbort μέλος της ομάδας ILL.

“Τώρα μπορούμε να συγκρίνουμε την ενέργεια αυτή με την ενέργεια που έχουμε μετρήσει και αν υπάρχει κάποια απόκλιση τότε αυτή θα ήταν ένα σημάδι ότι η βαρύτητα του Νεύτωνα δεν ισχύει κατά 100% στις μικρές αποστάσεις. Κάθε τέτοια απόκλιση θα μπορούσε να δώσει επιχειρήματα για τη ύπαρξη του σωματιδίου που είναι γνωστό ως axion (αξιόνιο), το οποίο με τη σειρά του θα αποδείκνυε την ύπαρξη και τη φύση της σκοτεινής ύλης.

“Τα πειράματα στην αστροφυσική και την αστρονομία δίνουν στις μεγάλες αποστάσεις πολύ στενά όρια για την ύπαρξη των αξιονίων, όχι όμως για τις μικρές αποστάσεις. Αυτές είναι οι ίδιες θεωρίες που περιγράφουν τα φαινόμενα στις μεγάλες κλίμακες, αλλά με τη μέθοδό μας θα ψάξουμε για τα αξιόνια σε πολύ μικρές κλίμακες”, εξηγεί ο Geltenbort.

Το ίδιο ισχύει και για τα υπερσυμμετρικά σωματίδια, που δέχονται ότι υπάρχουν οι λεγόμενες υπερσυμμετρικές θεωρίες – κλάδοι της θεωρίας των υπερχορδών – και οι οποίες υποδεικνύουν ότι υπάρχουν κι άλλες πρόσθετες διαστάσεις στις μικροσκοπικές κλίμακες. Οι τελευταίες απαιτούν μια πειραματική ακρίβεια που μόλις τώρα έγινε δυνατή από την ομάδα ILL…

"Εμείς δεν πρόκειται ποτέ να έχουμε τόση ευαισθησία όπως στις μεθόδους που ακολουθούν οι φυσικοί στις αστρονομικές κλίμακες, αλλά μπορούμε να είμαστε πολύ πιο ευαίσθητα στην κλίμακα μεταξύ χιλιοστού και λιγότερου από ένα μικρόμετρα," συμπληρώνει ο Geltenbort.

Η εκπληκτική εξαφάνιση των αντινετρίνων

Τα ηλιακά νετρίνα έχουν φέρει σε αμηχανία εδώ και καιρό τους φυσικούς με την παράξενη ικανότητά τους να μην εντοπίζονται , αφού τα δύο τρίτα των σωματιδίων φάντασμα εξαφανίζονται καθ ‘ οδόν από τον Ήλιο προς τη Γη. Τώρα, μια εκλεπτυσμένη εκδοχή ενός παλιού υπολογισμού προκαλεί σάλο με τον υπαινιγμό ότι οι ερευνητές υποτιμούσαν συστηματικά και τον αριθμό των αντι-νετρίνων – που παράγονται σε πειράματα στους πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Μετρήσεις που έγιναν στο Παρατηρητήριο Νετρίνων Sudbury (SNO) στον Καναδά δείχνουν ότι μπήκαν νέα ερωτήματα για τα νετρίνα, τα πιο φευγαλέα σωματίδια του μικρόκοσμου.

Ένας καινούργιος υπολογισμός δείχνει ότι περίπου το 3% των αντινετρίνων έχουν χαθεί από τις πυρηνικές δοκιμές του αντιδραστήρα.

Το έλλειμμα θα μπορούσε να εξηγηθεί αν δεχθούμε ότι τα αντινετρίνα μετατρέπονται σε «άγονα αντινετρίνα», όπως αποκαλούνται αυτά τα οποία δεν είναι δυνατόν να ανιχνευθούν άμεσα, και τα οποία αποτελούν σαφείς αποδείξεις, για φαινόμενα πέρα ​​από το καθιερωμένο μοντέλο της σωματιδιακής φυσικής.

Στη δεκαετία του 1960, ο φυσικός Ray Davis, εργαζόμενος σε μεγάλα βάθη στο ορυχείο χρυσού Homestake στη Νότια Ντακότα, διαπίστωσε ότι η ροή των ηλιακών νετρίνων που κτυπούν τη Γη ήταν το ένα τρίτο αυτής που προβλεπόταν από τους υπολογισμούς των πυρηνικών αντιδράσεων που συμβαίνουν στον ήλιο, από τον θεωρητικό φυσικό John Bahcall. Davis. Ο τελευταίος έλαβε αργότερα και το βραβείο Νόμπελ για τη συμβολή του στην αστροφυσική των νετρίνων.

Το αίνιγμα αυτό των άγονων νετρίνων θεωρήθηκε ότι επιλύθηκε το 2001, όταν στο SNO βρέθηκαν τα χαμένα δύο τρίτα με ένα εναλλακτικό τρόπο ανίχνευσης. Συγχρόνως δέχτηκαν οι φυσικοί ότι τα νετρίνα τελικώς έχουν μάζα, η οποία τους επιτρέπει να ταλαντεύονται ανάμεσα σε τρεις γεύσεις: του ηλεκτρονίου, του μιονίου και του ταυ. Ο Davis είχε εντοπιστεί τότε μόνο τα νετρίνα του ηλεκτρονίου και δεν υπολόγισε τα άλλα δύο είδη.

Τα πειράματα που μετρούν το ρυθμό της παραγωγής των αντινετρίνων από τη διάσπαση του ουρανίου και του πλουτωνίου, είχαν αποτελέσματα που σχεδόν ταίριαζαν με αυτή τη θεωρία. Όμως, ένας αναθεωρημένος υπολογισμός δείχνει ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα. Μια ομάδα γάλλων φυσικών υπό τον Thierry Lasserre έθεσε ως στόχο να ελέγξει τις προβλέψεις του ρυθμού παραγωγής αντινετρίνο από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Στη νέα εκτίμησή τους ο ρυθμός παραγωγής είναι περίπου 3% μεγαλύτερος από ό,τι προηγουμένως είχε προβλεφθεί. Αυτό σημαίνει ότι πολλές γενιές πειραμάτων με νετρίνα και αντινετρίνα έχουν χάσει εν αγνοία τους ένα μικρό κλάσμα των σωματιδίων. "Ήταν έκπληξη για μας”, λέει ο Lasserre.

Το αποτέλεσμα μπορεί να αποδεικνύει ότι τα νετρίνα καθώς και τα αντινετρίνα ταλαντώνονται και προς ένα τέταρτο είδος νετρίνο ή αντινετρίνο, τη λεγόμενη «άγονη» έκδοση, που δεν αλληλεπιδρά με τη συνηθισμένη ύλη, λέει ο Carlo Giunti, ένας φυσικός στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο. Τέλος ας αναφέρουμε πως κι άλλα πειράματα έχουν βρει στο παρελθόν στοιχεία για αυτά τα άγονα νετρίνα, όπως στο Los Alamos και στο Fermilab.

Το κενό μπορεί να μετατραπεί σε υπεραγωγό, αν υπήρχε ένας πανίσχυρος μαγνήτης

Ο Maxim Chernodub του Πανεπιστημίου της Τουρ της Γαλλίας πιστεύει ότι ισχυρά μαγνητικά πεδία θα μπορούσαν να αποσπάσουν φορτισμένα εικονικά σωματίδια από τον κενό χώρο και να τα κάνει να ρέουν ως ένα ρεύμα που δεν συναντά ποτέ καμιά αντίσταση.

Αυτή η φαινομενικά παράδοξη πρόταση είναι μια συνέπεια της αρχής της αβεβαιότητας της κβαντικής θεωρίας, σύμφωνα με την οποία δεν μπορούμε ποτέ να είμαστε βέβαιοι ότι ο κενός χώρος είναι πραγματικά άδειος. Αντίθετα, το κενό σφύζει από “εικονικά” σωματίδια , τα οποία εξαφανίζονται σχεδόν αμέσως μετά την εμφάνισή τους. Θα μπορούσαν να επιζήσουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μόνο αν δεν υπήρχε παραβίαση της αρχής διατήρησης της ενέργειας.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει όταν φορτισμένα σωματίδια, που συμπεριφέρονται σαν μικροσκοπικοί ραβδόμορφοι μαγνήτες, εμφανιστούν από το κενό μέσα σε ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Τα σωματίδια περιστρέφονται με τρόπο ώστε, το δικό τους μαγνητικό πεδίο να ευθυγραμμίζεται με το εξωτερικό πεδίο, έτσι ώστε να μειώνεται η ολική ενέργεια. Εάν όμως το μαγνητικό πεδίο είναι πολύ ισχυρό, τότε τα εικονικά σωματίδια μπορούν να γίνουν πραγματικά.

"Μπορείτε να προσθέσετε πολλά σωματίδια με κανένα σε ενέργεια”, αναφέρει ο Chernodub. Τέτοια σωματίδια έχουν όλα την ίδια κβαντική κατάσταση και μορφή, γνωστή ως συμπύκνωμα στην οποία ρέουν μαζί σαν ένα και μεταφέρουν ρεύμα χωρίς αντίσταση.

Προηγούμενες έρευνες είχαν επικεντρωθεί σε σχετικά βαρέα σωματίδια, που ονομάζονται μποζόνια W, τα οποία ξεπηδούν από το κενό με τον τρόπο αυτό. Όμως ο Chernodub διαμόρφωσε το σενάριο με πιο ελαφρά σωματίδια που ονομάζονται ρ μεσόνια, τα οποία απαιτούν λιγότερο ισχυρά μαγνητικά πεδία για να γίνουν πραγματικά..



Ένα up (u) κουάρκ και ένα αντι-κάτω (d) κουάρκ που αναδύονται από το κενό σχηματίζουν ένα θετικά φορτισμένο ρ μεσόνιο, ενώ ένα κάτω (d) κουάρκ και ;ένα αντι-up κουάρκ που αναδύονται από το κενό σχηματίζουν ένα φορτισμένο αρνητικά ρ μεσόνιο. Αν το μαγνητικό πεδίο (οι γκρι διακεκομμένες γραμμές) είναι αρκετά ισχυρό, τότε τα μεσόνια ρ γίνονται πραγματικά από virtual. Όλα αυτά μοιράζονται την ίδια κβαντική κατάσταση, και αποτελούν ένα συμπύκνωμα ρ μεσονίων. Αυτό σημαίνει ότι ρέουν μαζί ως ένα – παράλληλα με τις γραμμές του μαγνητικού πεδίου – και μεταφέρουν ρεύμα χωρίς αντίσταση

Ο Chernodub υπολογίζει ότι όταν το μαγνητικό πεδίο φτάσει τα 1016 Tesla, τα συμπυκνώματα των ρο μεσονίων θα πρέπει να αναδυθούν από το κενό.

Ο ίδιος παρομοιάζει το συμπύκνωμα που προκύπτει με αυτό που σχηματίζεται στους συνήθεις υπεραγωγούς. Κάτω από μια ορισμένη κρίσιμη θερμοκρασία, τα ηλεκτρόνια σε αυτά τα υλικά δεσμεύονται μεταξύ τους στα λεγόμενα ζεύγη Cooper και μοιράζονται όλα την ίδια κβαντική κατάσταση, κι έτσι ρέουν χωρίς τριβές. Ωστόσο, ο Paul Olesen του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης λέει ότι η ομοιότητα δεν είναι ακριβής, διότι οι συνήθεις υπεραγωγοί απωθούν τα μαγνητικά πεδία.

Στους κανονικούς αγωγούς, τα ηλεκτρόνια – τα οποία μεταφέρουν το ρεύμα – ταξιδεύουν μέσα από ένα πλέγμα θετικών ιόντων. Κανονικά, όταν ένα από αυτά τα ηλεκτρόνια χτυπήσει ένα ιόν στο πλέγμα, χάνει την ενέργεια του ως θερμότητα. Είναι αυτό που λέμε ηλεκτρική αντίσταση. Αλλά σε υπεραγώγιμα υλικά, κάτω από μια ορισμένη κρίσιμη θερμοκρασία, ένα ηλεκτρόνιο όταν χτυπά ένα ιόν αναγκάζει το πλέγμα να δονείται. Η δόνηση αυτή επηρεάζει ένα γειτονικό ηλεκτρόνιο, με αποτέλεσμα να προσελκύεται στο πρώτο ηλεκτρόνιο. Τα δύο δεσμευμένα ηλεκτρόνια αποτελούν το λεγόμενο ζεύγος Cooper, τα οποία μοιράζονται την ίδια κβαντική κατάσταση. Αυτό το φαινόμενο επιτρέπει στα δύο ηλεκτρόνια να κινούνται ως ένα, σε ένα συμπύκνωμα, άγοντας το ρεύμα χωρίς αντίσταση

Θα μπορούσε το κενό του διαστήματος να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία ηλεκτρικής ενέργειας; Ωραία ιδέα, υποστηρίζει ο Dmitri Kharzeev του εργαστηρίου Brookhaven, αλλά αυτό δεν θα συμβεί σύντομα. Το μεγαλύτερο μαγνητικό πεδίο που είναι γνωστό μέχρι σήμερα στο σύμπαν προέρχεται από τα άστρα νετρονίων ή μάγναστρα ( magnetars). Τα πεδία αυτών των άστρων φτάνουν μέχρι και 1011 Tesla.

"Αν το γήινο μαγνητικό πεδίο ήταν 17 τάξεις μεγέθους μεγαλύτερο από ό, τι είναι τώρα, και αν θα μπορούσαμε να παράγουμε ενέργεια με κάποιο τρόπο σε ένα διαστημικό σταθμό, τότε θα είμαστε σε θέση να μεταφέρουμε ρεύμα από το διάστημα προς τη Γη προς την κατεύθυνση του μαγνητικού πεδίου”, συνεχίζει π Kharzeev. “Δεν θα χρειάζονταν να υπήρχαν γραμμές παροχής ρεύματος, και θα μπορούσαμε να μεταφέρουμε ρεύμα μέσω του κενού χώρου."

Μαγνητικά πεδία αυτής της έντασης ίσως υπήρξαν στο πρώιμο σύμπαν. Αν αυτά οδήγησαν στην υπεραγωγιμότητα, τότε τα ρεύματα που παράχθηκαν μπορεί να είχαν κάποια επίδραση στην κοσμική δομή, υποστηρίζει ο Kharzeev. Αλλά, προσθέτει, οι υψηλές θερμοκρασίες την ίδια στιγμή μπορεί να κατέστρεφαν το αποτέλεσμα.

Σήμερα, τέτοια μαγνητικά πεδία μπορούν να εμφανιστούν στον Σχετικιστικό Επιταχυντή Βαρέων Ιόντων RHIC στο Brookhaven ή στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων LHC στη Γενεύη. Οι ερευνητές κάνουν τώρα σχέδια για να ψάξουν τα δεδομένα τους μήπως εντοπίσουν μέσα σε αυτά το φαινόμενο.

Η εργασία του Maxim Chernodub αναμένεται να δημοσιευθεί στο Physical Review Letters.

Γιατί μας γοητεύουν οι θεωρίες συνωμοσίας;

«Υπάρχει μία μυστική ομάδα λίγων ανθρώπων που κινούν τα νήματα της ανθρωπότητας.» 

«Τον ιό HIV τον δημιούργησαν επίτηδες για να μειώσουν τον πληθυσμό της γης. Ή για να πλουτίσουν από τα φάρμακα από έφτιαξαν μετά για την αντιμετώπισή του.» 

«Ο άνθρωπος δεν πήγε ποτέ στη σελήνη.» 

«Και όμως, η γη είναι επίπεδη.» 

«Οι εξωγήινοι όχι μόνο υπάρχουν, αλλά κυκλοφορούν ανάμεσά μας και μας ελέγχουν.» 

«Το νερό, η τροφή και ο αέρας που αναπνέουμε περιέχουν ειδικές χημικές ουσίες που μας κάνουν παθητικούς δέκτες οποιασδήποτε εις βάρος μας ενέργειας.» 

Αυτές είναι μερικές από τις πιο δημοφιλείς θεωρίες συνωμοσίας που έχουν πολλούς οπαδούς παγκοσμίως. Για καμία από αυτές δεν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις. Αν ασχοληθείτε λίγο πιο σοβαρά με αυτές θα διαπιστώσετε πως τα μόνα επιχειρήματα που έχουν να παρουσιάσουν οι υποστηρικτές τους είναι άλλες θεωρίες συνωμοσίες.

Τότε γιατί τόσος κόσμος τις πιστεύει;
Σε γενικές γραμμές αυτό συμβαίνει για τους ίδιους λόγους  που αγαπάμε τα ψέματα περισσότερο από την αλήθεια. Οι θεωρίες συνωμοσίας όμως έχουν ένα επιπλέον πλεονέκτημα. Μας γοητεύουν επειδή είναι φτιαγμένες με την ίδια τεχνική που φτιάχνονται τα μυθιστορήματα και οι ταινίες. Τι είδους τεχνική είναι αυτή;

Η Συνωμοσία κάνει Τέχνη

Το μυθιστόρημα και η ταινία είναι διασκεδαστικά. Μας εντυπωσιάζουν οι τολμηροί, έξυπνοι χαρακτήρες γιατί ταυτιζόμαστε μαζί τους. Μας συγκινούν με τα βάσανα των ηρώων τους γιατί μέσα από τον οίκτο μας γι’ αυτούς λυτρωνόμαστε από τα δικά μας βάσανα. Μας διασκεδάζει η δράση που ταράζει την ήσυχη ή ακίνητη ζωή μας.

Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης έχει γράψει ένα καταπληκτικό βιβλίο, την «Ποιητική» που αφορά την δημιουργία των θεατρικών έργων. Η ανάλυση της τεχνικής της δραματουργίας που κάνει, αποκαλύπτει γιατί μας γοητεύει τόσο η μυθοπλασία. Θα σας αναφέρω τέσσερα μόνο σημεία:

1. Σε αντίθεση με τον ιστορικό, γράφει ο Αριστοτέλης, ο δημιουργός μία τραγωδίας δεν πρέπει να λέει όσα έχουν γίνει, αλλά όσα «υπάρχει πιθανότητα να γίνουν σύμφωνα με την αναγκαιότητα και με λογική συνοχή». (1451a)
2. «Πρέπει να έχει αρχή, μέση και τέλος» (1450b)  Το χάος του κόσμου που μας περιβάλλει μπαίνει σε τάξη.
3. «Να μην υπάρχει τίποτα αδικαιολόγητο στην πλοκή». ( 1455b)
4. «Επειδή η τραγωδία είναι, όχι μόνο μίμηση τελείας πράξεως, αλλά και φοβερών παθημάτων, αυτά πραγματοποιούνται στον ύψιστο βαθμό, το ένα εξαιτίας του άλλου.. διότι τότε επιτυγχάνεται μεγαλύτερος θαυμασμός, παρά αν συμβαίνουν κατά τύχη και αυτόματα.» (1452a)

Τις ίδιες αρχές τις οποίες εντοπίζει ο Αριστοτέλης στην αρχαία τραγωδία θα βρείτε και στα σενάρια των σύγχρονων ταινιών. Τα πάντα έχουν μία εξήγηση και όλες οι ενέργειες εξυπηρετούν έναν σκοπό. Στη διάρκεια της ταινίας αποκαλύπτονται ή υπονοούνται οι αιτίες της συμπεριφοράς του ήρωα.

 

Τίποτα δεν είναι ακατανόητο.
Στην αληθινή ζωή όμως συμβαίνουν πράγματα τα οποία είναι απλές συμπτώσεις. Ή, και αν δεν είναι, η αποκάλυψη των αιτίων απαιτεί επιστημονική έρευνα, άρα κόπο, και δεν είναι καθόλου διασκεδαστικά. Όταν ένα αεροπλάνο απλώς εξαφανίζεται, είναι ενοχλητικό. Θέλουμε να ξέρουμε Πώς έγινε αυτό και, κυρίως, γιατί έγινε!

Μπορεί, μετά από χρόνια, η έρευνα να αποκαλύψει πως απλώς συνέβη να χαλάσει κάποιο όργανο και το αεροπλάνο έτυχε να πέσει σε ένα σημείο όπου η πρόσβαση ήταν εξαιρετικά δύσκολη. «Πώς έτυχε;» ξαναρωτάμε, δυσπιστώντας. Τι το προκάλεσε; Ποιος έφταιξε; Ποιον σκοπό εξυπηρετούσε ένα τέτοιο συμβάν;

Αυτές οι ερωτήσεις μας προκαλούν άγχος και αγωνιούμε να βρούμε την απάντηση. Αυτός είναι ο λόγος που ο Αριστοτέλης έγραφε πως δεν πρέπει στο θέατρο να διηγείσαι μία αληθινή ιστορία, αλλά μία αληθοφανή, η οποία θα εξηγεί τι και πώς.

 

Γιατί όμως έχουμε την ανάγκη να γνωρίζουμε οπωσδήποτε αιτίες και σκοπούς;
Στο ίδιο έργο ο Αριστοτέλης δίνει τον ορισμό της τραγωδίας. Εκεί εξηγεί πως «με τον φόβο και τον οίκτο επέρχεται η κάθαρσις των δικών μας παθημάτων». Σκεφτείτε, πότε νιώθετε οίκτο για τα θύματα του αεροπλάνου που έπεσε; Αν  μάθετε πως έτυχε (κανείς δεν ξέρει πώς και γιατί) να χαλάσει ένα εξάρτημα, ή αν αποκαλυφθεί πως τρομοκράτες είχαν πάρει το αεροπλάνο μαζί με τους επιβάτες και τους κρατούσαν αιχμάλωτους σε μία ζούγκλα; Τι σας τρομάζει περισσότερο;

Όλως περιέργως, οι ιστορίες που πληρούν τις προδιαγραφές του μυθιστορήματος, ενώ μας τρομάζουν και μας στεναχωρούν περισσότερο από μία ψυχρή και τυχαία αλήθεια, ταυτόχρονα μας γοητεύουν. Και μας γοητεύουν επειδή μας προσφέρουν την κάθαρση και τακτοποιούν το χάος της ζωής δίνοντάς του νόημα! Συχνά μας δίνουν κάτι παραπάνω από νόημα. Μας δίνουν αξία!

Αυτό συμβαίνει με θεωρίες όπως η πρώτη που αναφέρεται στην αρχή. Αυτοί οι λίγοι, οι παντοδύναμοι που ελέγχουν όλον τον κόσμο, είναι μικροί μπροστά στην οξυδέρκειά μας. Αν και έχουν όλες τις δυνάμεις στα χέρια τους, εμάς δεν μας ξεγέλασαν. Κι εκείνοι που μας δηλητηριάζουν το μυαλό με αποβλακωτικές ουσίες, την πάτησαν. Γιατί εμάς δεν μας έπιασαν. Γιατί; Ποιος ξέρει; Κανείς δεν αναρωτιέται.
Σημασία έχει πως νιώθουμε πιο έξυπνοι από αυτούς και αποκαλύπτουμε τις σκοτεινές τους διαθέσεις, που τόσο περίτεχνα είχαν κρύψει. Είμαστε επίσης πιο έξυπνοι από την πλειονότητα των συνανθρώπων μας που πιστεύουν ό, τι τους λένε επειδή αποβλακώθηκαν από τις ηλιθιογόνες ουσίες που σε εμάς δεν είχαν αποτέλεσμα. Είμαστε ξεχωριστοί!

Η διαδικασία

Ο εγκέφαλός μας είναι πολύπλοκος και παιχνιδιάρης. Το πιο παιχνιδιάρικο μέρος του είναι το αρχαιότερο: ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή. Είναι το μέρος του εγκεφάλου που υπήρχε πριν αναπτυχθεί ο νεοφλοιός, ο οποίος αναλαμβάνει την ενδελεχή επεξεργασία των δεδομένων και στον οποίο τακτοποιούνται ορθολογικά οι σκέψεις μας. Ο ιππόκαμπος όμως και η αμυγδαλή αντιδρούν αμέσως στα ερεθίσματα, με τον αρχαίο ακατέργαστο  τρόπο. Η διαδικασία εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς ως εξής:
Ας υποθέσουμε πως κάποια στιγμή, ενώ είστε φορτωμένος με ψώνια, γλιστράτε και πέφτετε από τη σκάλα. Στον ιππόκαμπο καταγράφεται το περιστατικό κι έτσι θυμόσαστε πως ήταν απόγευμα, πως σκοπεύατε να ετοιμάσετε ένα συγκεκριμένο γλυκό και φορούσατε το αγαπημένο σας μπλε πουκάμισο. Αυτό όμως που σας κάνει να ανησυχείτε κάθε φορά που ανεβαίνετε μία σκάλα από τότε κι ύστερα, είναι η εντύπωση που σχηματίστηκε στην αμυγδαλή κατά την ώρα του ατυχήματος. Ο ιππόκαμπος γνωρίζει να σας πει ποια είναι η συγκεκριμένη σκάλα και ποια είναι μία άλλη που της μοιάζει. Η αμυγδαλή όμως, όποτε αντικρίζετε μία οποιαδήποτε σκάλα επαναφέρει την αγωνία της στιγμής του ατυχήματος.

Τα συναισθήματα που έχουν φωλιάσει μέσα μας από παλαιότερες εντυπώσεις, είναι η βάση πάνω στην οποία θα ριζώσει μία οποιαδήποτε αφήγηση ανακαλεί αυτές τις εντυπώσεις. Η αντίδραση είναι αυτόματη και εμφανίζεται ακόμα και σε περιπτώσεις που μοιάζουν ελάχιστα με την δική μας εμπειρία. Αυτή η ακούσια και αυτόνομη λειτουργία της αμυγδαλής υποδέχεται ευχάριστα τη γοητεία που ασκούν επάνω μας οι θεωρίες συνωμοσίας.

Για παράδειγμα, οι αρνητικές εμπειρίες που κατά καιρούς βιώνουμε από τον περιορισμό της ελευθερίας μας, έχουν χαράξει στον εγκέφαλό μας τις δυσάρεστες εντυπώσεις. Βαθιά μέσα μας αισθανόμαστε πως «Οι εξουσιαστές είναι μοχθηροί, άπληστοι και ικανοί για όλα». Όταν λοιπόν έγινε η τρομοκρατική επίθεση στους δίδυμους πύργους της Ν. Υόρκης, αρκούσε ένας να πει «η κυβέρνηση το έκανε» για ν’ αγγίξει τις ευαίσθητες χορδές της αμυγδαλής μας. Η πληροφορία ήρθε κι έκατσε επάνω σε κάτι που προϋπήρχε. Μέχρι να φτάσει η πληροφορία στον νεοφλοιό, ο οποίος χρειάζεται λογικά επιχειρήματα για να αποφανθεί, ήδη νιώθουμε βολικά με τη θεωρία. Ύστερα, οι συνωμοσιολόγοι στολίζουν την ιστορία τους με όμορφες λεπτομέρειες και η γοητεία του μυθιστορήματος γεμίζει το μυαλό μας με χρωματιστές μπουρμπουλήθρες.

Οτιδήποτε ταιριάζει με τα στερεότυπά μας είναι ευπρόσδεκτο. Η άποψη πως υπάρχουν κάτι τρελοί που απλώς ηδονίζονται με τη βία, που είναι έτοιμοι να ανατιναχτούν μαζί με όλον τον υπόλοιπο κόσμο, αρκεί αυτός να πάψει να υπάρχει, μας φαίνεται παράλογη. «Δεν μπορεί, κάποια αιτία, κάποιος σκοπός θα υπάρχει», σκεφτόμαστε.

Η αλήθεια είναι πως ζούμε σε έναν χαώδη κόσμο, και προσπαθούμε απεγνωσμένα να βρούμε νόημα και σκοπό. Μερικές φορές, η προσπάθειά μας αυτή είναι σωτήρια. Η ικανότητά μας να συγκρίνουμε διαφορετικές καταστάσεις και να αναζητούμε ένα κοινό σχέδιο πίσω από αυτά, μας βοήθησε να εξελιχθούμε ως είδος. Αλλά αυτό που είναι σήμερα ο σύγχρονος άνθρωπος οφείλεται στη συνεργασία και των δύο τμημάτων του εγκεφάλου μας. Ό, τι αποθηκεύει η συναισθηματική μνήμη, το επεξεργάζεται η λογική και να την η επιστήμη!

Εκείνος που εύκολα ασπάζεται μία θεωρία συνωμοσίας δεν είναι απαραίτητα ηλίθιος. Απλώς, έχει αφήσει τη λογική νοημοσύνη του να ατροφήσει, επειδή δεν της δίνει υλικό να δουλέψει. Εμπιστεύεται τις αποφάνσεις του συναισθηματικού τμήματος του μυαλού του, που αντιδρά πάντοτε πρώτο. Βολεύεται με αυτό και διασκεδάζει ακούγοντας και διαδίδοντας ενδιαφέρουσες ιστορίες γεμάτες ίντριγκα και περιπέτεια.

Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει πως μια παράξενη ιστορία είναι αληθινή, ακόμα και αν δεν υπάρχουν αποδείξεις. Ίσως αύριο υπάρξουν. Πριν όμως την υποστηρίξει και τη διαδώσει, οφείλει να την επεξεργαστεί λογικά, διότι κάποιες από αυτές είναι εξαιρετικά επικίνδυνες. Η συναισθηματική μας μνήμη πρέπει να συνεργάζεται με τη λογική μνήμη. Είναι ο μόνος τρόπος να βεβαιωνόμαστε αν παρακολουθούμε μία ακατανόητη αληθινή ιστορία ή ένα απολύτως κατανοητό και αληθοφανές μυθιστόρημα.

Μια συγκλονιστική συνάντηση στην Ιλιάδα - Αχιλλέας και Πρίαμος

Δύο αξιοσέβαστοι βασιλιάδες στην πιο συγκινητική στιγμή μιας σκληρής πολεμικής περιπέτειας.

Ο ένας είναι ο Αχιλλέας. Νέος, πεισματάρης και υπόδειγμα γενναιότητας. Πατέρας του είναι ο βασιλιάς της Φθίας, Πηλέας και μητέρα του η θεά Θέτις. Το επικό ποίημα «Ιλιάς», έχει ως κεντρικό θέμα την «μῆνιν τοῦ Αχιλλέως» και τα γεγονότα που αυτή προκάλεσε. Στη σκηνή που θα διαβάσετε παρακάτω, η μῆνις υποχωρεί μπροστά στο μεγαλείο του αντιπάλου και αποκαλύπτεται μία άλλη πτυχή της προσωπικότητας του ήρωα. Ο Αχιλλέας ανήκει στον συνασπισμένο στρατό των ελληνικών πόλεων που πολιορκούν την Τροία.

Ο άλλος είναι ο Πρίαμος, ο ηλικιωμένος πια βασιλιάς της Τροίας, της ένδοξης πόλης που τώρα πολιορκούν οι Αχαιοί. Ο γιος του ο Πάρης – Αλέξανδρος ερωτεύτηκε την πανέμορφη Ελένη, τη σύζυγο του βασιλιά της Σπάρτης, και την έφερε μαζί του στην Τροία. Οι Αχαιοί έχουν έρθει να την πάρουν πίσω. Ο άλλος γιος του Πριάμου, ο Έκτωρ, σκότωσε σε μία μάχη τον Πάτροκλο, ο οποίος φορούσε την πανοπλία του Αχιλλέα. Ο Πάτροκλος ήταν παιδικός φίλος του Αχιλλέα, ο οποίος εκδικήθηκε τον θάνατό του σκοτώνοντας τον Έκτορα σε μονομαχία. Ύστερα, θολωμένος από θυμό και θλίψη ατίμασε το σώμα του σκοτωμένου πρίγκιπα σέρνοντάς το στο στρατόπεδο πίσω από το άρμα του. Αυτή η ασέβεια σε νεκρό, και μάλιστα σε πολεμιστή και πρίγκιπα, εξέπληξε όχι μόνο τους Τρώες, αλλά και τους Αχαιούς. Αλλά ποιος μπορούσε να τα βάλει με τον Αχιλλέα; Όλοι έτρεμαν μπροστά στον οξύθυμο και πεισματάρη ημίθεο. Όλοι, εκτός από εκείνον που δεν είχε πια τίποτα να χάσει!

Ο Πρίαμος είχε ήδη ζήσει μια φορά την καταστροφή της πατρίδας του, όταν ήταν ακόμα παιδί, από τον στρατό του Ηρακλή. Εξελίχθηκε σ’ έναν ικανό και δίκαιο βασιλιά, τον οποίο ο λαός του αγαπούσε πολύ. Τώρα στα γεράματά του έμελλε να ζήσει και πάλι τον ίδιο όλεθρο. Αλλά πριν δει την πόλη του να καίγεται είδε τους γιους του να σκοτώνονται ο ένας μετά τον άλλον. Στην περίπτωση του Έκτορα δεν είχε ν’ αντιμετωπίσει μόνο τη θλίψη για τον χαμό του διαδόχου του, αλλά και τον πόνο που του προκαλούσε η ατίμωση του νεκρού του σώματος. Ο Έκτωρ παρέμενε άταφος έξω από τη σκηνή του Αχιλλέα και ο Πρίαμος αποφάσισε να πάει ο ίδιος στον Αχιλλέα και να ζητήσει τον νεκρό του γιο προσφέροντας λύτρα. Ξεκίνησε μία νύχτα και τρύπωσε στο στρατόπεδο των Αχαιών. Με τη βοήθεια του θεού Ερμή, εκείνου που είχε αναλάβει να συνοδεύει τους νεκρούς στον Κάτω Κόσμο, έφτασε στη σκηνή του Αχιλλέα και χωρίς δισταγμό μπήκε στη σκηνή του βασιλιά των Μυρμιδόνων. Η σκηνή που εκτυλίσσεται ανάμεσα στους δύο άνδρες και περιγράφει ο Όμηρος στην Ιλιάδα (Ω 485 – 676) είναι εντυπωσιακή!

Η συνάντηση

Ο ηλικιωμένος και βασανισμένος Πρίαμος γονατίζει μπροστά στον φονιά του παιδιού του, ακουμπά τα γόνατά του και του φιλά τα χέρια. Αυτό ήταν το εθιμοτυπικό της ικεσίας εκείνη την εποχή. Ο Αχιλλέας τα’ χασε! Οι υπόλοιποι που βρίσκονταν εκεί κοιτούσαν ο ένας τον άλλον με έκπληξη. Ο Πρίαμος παραμένει προσηλωμένος στον σκοπό του. Κοιτάζει τον Αχιλλέα και του λέει:

«Θυμήσου τον πατέρα σου, θεϊκέ Αχιλλέα, που είναι συνομήλικός μου, στο ολέθριο κατώφλι των γηρατειών. Ίσως κι εκείνον οι γύρω του να τον θλίβουν και κανείς να μην βρίσκεται κοντά του να τον υπερασπιστεί. Εκείνος όμως, ακούγοντας πως είσαι ζωντανός, να έχει χαρά μες στην καρδιά του. Διότι ελπίζει μια μέρα να δει τον αγαπημένο του γιο να επιστρέφει από την Τροία. Εγώ όμως, απ’ όλους πιο δυστυχής, αφού άριστους γέννησα γιους στην Τροία, ούτε ένας πια δεν μου έχει απομείνει…»

Εξηγεί τον σκοπό της απρόσμενης επίσκεψης και ικετεύει: «Δείξε σεβασμό στους θεούς, Αχιλλέα, και έλεος σε μένα, καθώς θυμάσαι τον πατέρα σου. Σε μένα, τον πιο αξιοθρήνητο των ανθρώπων της γης, που φέρνω στο στόμα μου το χέρι εκείνου που σκότωσε το παιδί μου.»

Κι ενώ εκείνος γονατιστός σπαράζει με λυγμούς θρηνώντας το παιδί του, ο Αχιλλέας απομακρύνει απαλά το χέρι του γέροντα από τα γόνατά του και αφήνεται στον δικό του θρήνο. Και δεν θρηνεί μονάχα τον Πάτροκλο.

Ο Αχιλλέας γνώριζε πως αν πήγαινε στην Τροία να πολεμήσει, δεν θα επέστρεφε ποτέ. Η μητέρα του τον είχε προειδοποιήσει γι’ αυτό και προσπάθησε να τον κρύψει. Ο Αχιλλέας όμως προτιμούσε να πεθάνει νέος, αλλά δοξασμένος παρά να ζήσει άσημος ως τα βαθιά του γεράματα. Έτσι, γνωρίζει καλά πως δεν πρόκειται να ξαναδεί τον πατέρα του και η ιδέα του Πρίαμου να ξεκινήσει τη συζήτηση αναφερόμενος στον Πηλέα βρήκε στόχο! Ο Αχιλλέας κλαίει μαζί με τον εχθρό του, σε μία τρομερή στιγμή που και οι δύο αντικρίζουν την κοινή μοίρα των ανθρώπων. Η φοβερή του οργή που τον οδήγησε να ξεπεράσει κάθε όριο, παγώνει μπροστά στον οίκτο και τον σεβασμό για τον ευγενή γέροντα με άσπρα μαλλιά. Απλώνει το χέρι του και σηκώνει τον Πρίαμο, που μετά βίας στέκεται στα πόδια του:

Ο πάγος σπάει

«Στ’ αλήθεια δύσμοιρε, πόσες συμφορές δεν σε βρήκαν. Πώς βρήκες δύναμη στ’ αλήθεια να έρθεις μόνος και να σταθείς μπροστά στα μάτια εκείνου που τόσους γιους σου έχω σκοτώσει; Σίδερο η καρδιά σου! Έλα όμως, κάτσε εδώ στον θρόνο, ν’ αφήσουμε τους πόνους μας να καταλαγιάσουν κι ας είμαστε πικραμένοι. Τίποτα με τον θρήνο δεν γίνεται!

Διότι έτσι κανόνισαν οι θεοί για τους ταλαίπωρους θνητούς, να ζούνε μες στις πίκρες. Ανέμελοι μόνο εκείνοι ζούνε. Διότι στο κατώφλι του Διός δύο πιθάρια με δώρα υπάρχουν. Ένα γεμάτο βάσανα κι ένα με τα καλά. Σε όποιον δώσει και από τα δύο, άλλοτε του συμβαίνουν πράγματα καλά κι άλλοτε βασανίζεται. Σε όποιον όμως δώσει μονάχα από τις λύπες, καταραμένος ζει πάνω στη γη τη θεϊκή, από θεούς κι ανθρώπους κυνηγημένος.»

Ανακαλώντας τις αναμνήσεις του, ο Αχιλλέας, σε μία νοητική διεργασία που θυμίζει ψυχανάλυση, συνειδητοποιεί πως ο πατέρας του, ο Πηλέας, ήταν από τους πιο τυχερούς ανθρώπους. Από εκείνους που ο Δίας μοίρασε δώρα και από τα δύο πιθάρια. Ήταν βασιλιάς, παντρεύτηκε μία θεά, απέκτησε γιο που έγινε ο μέγιστος ήρωας των Ελλήνων. Τώρα όμως ήρθε η ώρα για τα βάσανα. Δεν πρόκειται να έχει τον γιο του κοντά του, να τον φροντίσει στα γεράματα και η βασιλεία του θα μείνει χωρίς διάδοχο. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και ο Πρίαμος, που έζησε μία δοξασμένη βασιλική ζωή και όλοι τον θαύμαζαν. Έλεγαν πως είναι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου, ώσπου τον βρήκε η δυστυχία, ο πόλεμος, ο χαμός των παιδιών του και σύντομα, η καταστροφή της πόλης του. Δεν μας το λέει ο Αχιλλέας, αλλά καθώς περιγράφει την τύχη των δύο γερόντων, ίσως να μην του διέφυγε η σύμπτωση πως και οι δύο πέρασαν από την ευτυχία στη δυστυχία εξαιτίας μίας απόφασης των παιδιών τους. Ο Πηλέας θα μείνει ολομόναχος επειδή ο Αχιλλέας περιφρόνησε τον θάνατο προτιμώντας τη δόξα, και ο Πρίαμος υφίσταται τις συνέπειες του φλογερού έρωτα του Πάρη για την Ελένη.

Ο Αχιλλέας και ο Πρίαμος, ο κατακτητής και ο κατακτημένος συνάπτουν μία σιωπηλή συμμαχία, που όπως κάθε συμμαχία εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον. Και οι δύο έχουν την ανάγκη να κλείσουν τους λογαριασμούς τους με το παρελθόν, γνωρίζοντας πως δεν έχουν μέλλον.
Οι λογαριασμοί κλείνουν

«Βάστα γερά όμως και μην σπαράζεις στην καρδιά σου, πριν πάθεις άλλο κακό. Διότι σε τίποτα δεν θα σε ωφελήσει η λύπη για τον γιο σου. Δεν πρόκειται να τον αναστήσεις», παρηγορεί ο Αχιλλέας τον νέο του φίλο δίνει εντολή στους υπηρέτες του να πλύνουν το σώμα του Έκτορα και να το φροντίσουν όπως πρέπει. Υπόσχεται ανακωχή έντεκα ημερών, ώστε να κηδευτεί ο νεκρός όπως πρέπει. Ύστερα ολοκληρώνεται η συναλλαγή σύμφωνα με το εθιμοτυπικό της εποχής, δηλαδή με την καταβολή λύτρων. Με τον τρόπο αυτό, ο ικέτης διατηρεί την αξιοπρέπειά του, καθώς εξαγοράζει τον γιο του και δεν του δίνεται ως ελεημοσύνη. Από την άλλη, ο Αχιλλέας μπορεί να πει στον νεκρό Πάτροκλο «μην μου θυμώσεις Πάτροκλε, αν μάθεις εκεί στον Άδη πως ελευθέρωσα τον Έκτορα για χάρη του πατέρα του, γιατί τα λύτρα δεν ήταν ταπεινά. Και από αυτά εγώ σε σένα θα δώσω όσα σου αναλογούν»

Το χάος μπήκε σε τάξη και τώρα πια οι δύο άντρες, που αύριο θα είναι και πάλι εχθροί, απολαμβάνουν την γαλήνη που αναζητούσαν. Ο Αχιλλέας προσκαλεί τον Πρίαμο να δειπνήσουν μαζί. Έτσι, όπως κάποτε δειπνούσε με τον Πάτροκλο. Και καθώς δειπνούν, ο Όμηρος ανοίγει ένα παράθυρο στις γαληνεμένες ψυχές δύο εχθρών, που απολαμβάνουν μία ιερή στιγμή φιλίας.
Φως στο σκοτάδι

«… και ο Πρίαμος θαύμαζε τον Αχιλλέα. Πόσο σπουδαίος και όμορφος, ίδιος θεός! Αλλά και ο Αχιλλέας κοιτούσε με θαυμασμό τον Πρίαμο, που είχε όψη ευγενική και μιλούσε τόσο όμορφα!»

Η Ιλιάδα τελειώνει και πάλι με γεύμα. Αυτή τη φορά το παραθέτει ο Πρίαμος μετά την ολοκλήρωση της κηδείας του Έκτορα. Τι έγινε μετά, όταν ο πόλεμος συνεχίστηκε, το μαθαίνουμε από άλλα κείμενα. Ο Όμηρος άρχισε το ποίημά του με το περίφημο «Τραγούδησε θεά την οργή του Πηλείδη Αχιλλέα, την ολέθρια, που μύρια βάσανα φόρτωσε τους Αχαιούς» και το τελειώνει με τον στίχο «Έτσι φρόντιζαν αυτοί του Έκτορα ταφή, του δαμαστή των αλόγων».

Έτσι τίμησε και ο Όμηρος τον γενναίο Έκτορα. Γύρω από το νεκρό του σώμα δύο γενναίοι άντρες του πολέμου απόλαυσαν για λίγο την ευλογία της ειρήνης. Δύο εχθροί είδαν ο ένας στα μάτια του άλλου τις αρετές πίσω από τις φρικαλεότητες του πολέμου. Είδαν τον άνθρωπο της ειρήνης που είχε χαθεί μέσα στο σκοτάδι του πολέμου. Και τον σεβάστηκαν.

Για την καλή ζωή

Ποιο είναι το σπουδαιότερο πράγμα στη ζωή; Τι αξίζει να επιδιώξουμε πάση θυσία; Μπορεί να είναι απλώς η ευθυμία;

Μήπως είναι η αγάπη, η επιτυχία, ο πλούτος, η οικογένεια, η δόξα; Ο καθένας μπορεί να δώσει μία διαφορετική απάντηση σε αυτή την ερώτηση, γιατί βέβαια, για τον καθένα ίσως το σπουδαιότερο πράγμα να είναι κάτι διαφορετικό. Μήπως όμως υπάρχει κάτι που θα ταίριαζε με βεβαιότητα σε κάθε άνθρωπο;

Έτσι ισχυριζόταν ο φιλόσοφος και επιστήμονας Δημόκριτος, ο οποίος έζησε από το 460 περ. έως το 370 Π.Κ.E.. Θα τον έχετε ίσως ακουστά για την ατομική του θεωρία, που ήταν πρωτοποριακή για την εποχή του. Τα σωματίδια της ύλης, όμως, δεν ήταν το μόνο που απασχολούσε τον Δημόκριτο. Στο ερώτημα που θέσαμε στην αρχή, ο Δημόκριτος απαντά «η ευθυμία», την οποία αξιολογεί ως το ύψιστο καλό.

Πρώτ’ απ’ όλα, όπως όλοι γνωρίζουμε, κανείς δεν μπορεί να εργαστεί, να διασκεδάσει, να επιτύχει οτιδήποτε στη ζωή του, αν έχει καταβληθεί από άγχος. Γνωρίζουμε επίσης ότι το άγχος προκαλείται από την ανησυχία. Αν είσαι υπερβολικά φτωχός, ανησυχείς και αγχώνεσαι προσπαθώντας να βρεις τρόπους να επιβιώσεις. Αλλά ακόμα και αν έχεις όλα τα αγαθά του κόσμου, μπορεί να πέσεις στην παγίδα της απληστίας και να ανησυχείς καθημερινά μήπως τα χάσεις. Οι πολύ διάσημοι άνθρωποι ανησυχούν καθημερινά για τη διατήρηση της δόξας τους και αγχώνονται όταν εμφανιστεί κάποιος ικανότερος από αυτούς, κάποιος που μπορεί να τους πάρει τον «θρόνο». Και στις δύο αυτές περιπτώσεις η ευθυμία απουσιάζει από την ανθρώπινη ψυχή. Τότε, αναρωτιέται κανείς, πώς επιτυγχάνεται αυτή η γαλήνια κατάσταση ισορροπίας;

Οτιδήποτε και αν κάνεις κάντο με μέτρο! Απόλαυσε το φαγητό, τον έρωτα, τον πλούτο, ό, τι μπορείς να αποκτήσεις, αλλά μην ξεχνάς πως η υπερβολή θα ταράξει την εσωτερική σου ισορροπία. Την άποψη αυτή υποστήριζαν και ο Πλάτων και αργότερα ο Αριστοτέλης, σε αντίθεση με κάποιους άλλους φιλοσόφους που προτίμησαν τα άκρα του άκρατου ηδονισμού ή της ασκητικής ζωής χωρίς καμία απόλαυση. Ο Δημόκριτος ισχυρίζεται πως εύθυμη, και άρα ευτυχισμένη, ψυχή είναι μόνο εκείνη που διατηρεί το μέτρο. Αλλά πώς γνωρίζει κανείς πότε έχει ξεπεράσει το μέτρο; «Όταν κάποιος νιώθει μεγάλη ένταση και ανησυχία, σημαίνει πως έχασε το μέτρο και έφτασε στην υπερβολή», λέει ο Δημόκριτος. Αν, λοιπόν, έχετε τόσες πολλές ανεκπλήρωτες επιθυμίες, ώστε να χάνετε τον ύπνο σας ή να βρίσκεστε σε συνεχή εκνευρισμό, περιορίστε τις και προσπαθήστε ν’ απολαμβάνετε περισσότερο εκείνα που ήδη έχετε.

Κάθε φορά που περιορίζετε τις περιττές συγκινήσεις σε καταστάσεις υπερβολικής χαράς ή υπερβολικού πόνου, εκπαιδεύετε τον εαυτό σας προσαρμόζεται στις πραγματικές συνθήκες. Ο πόνος θα έρθει κάποια στιγμή για όλους· αντί να αναρωτιόμαστε «γιατί να συμβεί σε μένα αυτό», καλύτερα να αξιοποιήσουμε όση βοήθεια έχουμε για να τον αντιμετωπίσουμε. Και όταν έρθει η μεγάλη χαρά, ας μην υπερβάλουμε, σαν να πρόκειται να κρατήσει για πάντα. Γιατί όταν οι περιστάσεις αλλάξουν πάλι, δύσκολα θα αντέξουμε την μετάπτωση. Είναι αδύνατον να προσαρμόσουμε την πραγματικότητα στις προσδοκίες μας, μπορούμε όμως να πάρουμε την τύχη στα χέρια μας, λέει ο Δημόκριτος:

«Οι άνθρωποι δημιούργησαν την εικόνα της Τύχης για να δικαιολογήσουν τη δική τους αβουλία. Διότι η τύχη ελάχιστα αντιμάχεται τον συνετό, αλλά η οξυδερκής προνοητικότητα εξομαλύνει τα περισσότερα προβλήματα της ζωής».

Φυσικά, τα προβλήματα που καλείται ο καθένας να αντιμετωπίσει διαφέρουν και οπωσδήποτε ο αγώνας προσαρμογής για κάποιους θα είναι πολύ δυσκολότερος απ’ όσο για άλλους. Το νόημα όμως είναι να επιτύχει ο καθένας, ανάλογα με τις περιστάσεις του, την καλύτερη δυνατή ισορροπία και να μην αφήνει την ευτυχία του έρμαιο στους εξωτερικούς παράγοντες. Γιατί αν το κάνει αυτό, τότε επάνω στα προβλήματα που ήδη έχει προσθέτει άλλο ένα: χάνει την ελευθερία του.

Η επιχειρηματολογία του Δημόκριτου είναι ισχυρή και πειστική. Αυτό που πρωτίστως πρέπει κάποιος να επιδιώκει στη ζωή του είναι η ευθυμία, μία ευχάριστη, σταθερή κατάσταση ψυχής, η οποία του επιτρέπει να εξετάζει με προσοχή τις συνθήκες, να ελέγχει τις αντιδράσεις του όταν αλλάζουν οι περιστάσεις, να χαίρεται και να λυπάται με μέτρο, να είναι ο κύριος του εαυτού του, και άρα, ελεύθερος άνθρωπος που ξέρει ανά πάσα στιγμή τι κάνει και γιατί το κάνει.

Ο ίδιος ο Δημόκριτος πάντως, φαίνεται πως ωφελήθηκε πολύ από αυτή τη μέθοδο. Ο «γελαστός φιλόσοφος», όπως τον αποκαλούσαν οι συμπολίτες του, εξέπληξε τον κόσμο με τις γνώσεις που απέκτησε στα μαθηματικά, στη γεωμετρία, στην αστρονομία, στην ιστορία κι ένα σωρό άλλα κράτησε το μυαλό τους ελεύθερο από τις αγκυλώσεις της θρησκείας και της πολιτικής. Ταξίδεψε σε όλες τις σπουδαίες πόλεις της Μ. Ασίας, επισκέφτηκε φυσικά την Αθήνα, ίδρυσε στην πατρίδα του, τα Άβδηρα της Θράκης, μία σπουδαία σχολή, έγραψε 70 έργα (δυστυχώς διασώθηκαν ελάχιστα μόνο αποσπάσματα) κι έζησε εκατό περίπου χρόνια!