Κυριακή 21 Ιανουαρίου 2018

Μην σταματάς να πλάθεις όνειρα

Η ζωή σου δεν είναι άσπρο – μαύρο, έχει χρώματα. Μην σταματάς να αγωνίζεσαι, να πέφτεις και να σηκώνεσαι, να είσαι ένας πολεμιστής στην πρώτη γραμμή, να μάχεσαι σαν το λιοντάρι.

Μην σταματάς να ζωγραφίζεις στο μυαλό σου ανθρώπους, εικόνες, να βάζεις πινελιές στα όνειρά σου και να χτίζεις το μέλλον σου. Δεν ξέρεις ποιος μπορεί να… αγοράσει τους πίνακές σου.

Τον τελευταίο καιρό εμπνέομαι τις καλύτερες «Ανθρώπινες Στιγμές» σε καφέ όπου συχνάζουν θαμώνες, άνθρωποι που μιλούν δυνατά, χωρίς να σέβονται τους γύρω τους. Ίσως αυτό να είναι μια δική μου επιλογή, για να παίρνω τον παλμό των γεγονότων και του κόσμου.
 
Να θυμάμαι τον συγγραφέα Γκαρσία Μαρκές να λέει: «Μη σταματάς ποτέ να χαμογελάς. Επειδή δεν ξέρεις ποιος θα μπορούσε να ερωτευτεί το χαμόγελό σου».
 
Να συμφωνώ, να συλλογίζομαι, να παίρνω βαθιές ανάσες και να σκέφτομαι πώς θα ήταν η ζωή μου και η δική σου και του καθενός χωρίς ένα χαμόγελο, χωρίς μια καλή κουβέντα και ένα τρυφερό λόγο.
 
Να παλεύω να συναρμολογήσω τις σκέψεις μου, που χάνονται στις πολλές και ποικίλες πληροφορίες που παίρνω και προσπαθώ να τις βάλω σε τάξη και σκέφτομαι πως είναι ίσως καλύτερα να πω «παραιτήσου, άσ’ τα αυτά και προχώρα».
 
Μην σταματάς
Μέσα μου υπάρχει μια μεγάλη δύναμη, που λέει «μην σταματάς ποτέ να χαμογελάς, να λες καλημέρα με την ψυχή σου, να λες μια καλή κουβέντα στους γνωστούς και άγνωστους που συναντάς στον δρόμο σου. Μπορεί να σου ανοίξουν την καρδιά και εσύ τη δική τους».
 
Μην σταματάς να δίνεις το χέρι εκεί που νομίζεις πως το αξίζουν, εκεί που εκτιμούν την αξία της μοναδικότητάς σου και εκτιμούν την παρουσία σου στη ζωή τους.
 
Μην σταματάς να πλάθεις όνειρα για το μέλλον σου, να πιστεύεις σε σένα και στην αξία σου, να έχεις στόχους και οράματα και να πιστεύεις σε αυτά. Δεν ξέρεις ποιον θα συναντήσεις στον δρόμο σου και τι μπορεί να σου προσφέρει και να του προσφέρεις.
 
Μια μικρή ακτίδα φως
Μπορεί να είναι μόνο μια μικρή ακτίδα φωτός σε αυτήν τη… μαύρη κοινωνία του συμφέροντος και της ψευτιάς.
 
Μην σταματάς να πιστεύεις στη φιλία, ακόμη κι αν όλοι οι φίλοι σε πούλησαν σε τιμή ευκαιρίας, γιατί δεν είχαν τίποτα να πάρουν από σένα. Ή δεν είχαν να σου δώσουν, γιατί η ψυχή τους στέγνωσε… στον ήλιο και δεν της έμεινε συναίσθημα.
 
Ίσως να συναντήσεις στον δρόμο σου ανθρώπους μοναδικούς και εκλεκτούς, που μπορείς να εμπιστευτείς και να πιστέψεις. Επειδή όλοι οι άνθρωποι δεν είναι οι ίδιοι. Ακόμη κι αν έσπασες τα μούτρα σου πολλές φορές και συνεχίζεις να τα σπάζεις, από συνήθεια, ακόμη κι αν είπες πως δεν θα εμπιστευτείς ποτέ κανέναν και καμιά.
 
Το σκέφτομαι συχνά. Η ζωή σου δεν είναι άσπρο, μαύρο. Έχει χρώματα, πολλά χρώματα. Μην σταματάς να ζωγραφίζεις στο μυαλό σου ανθρώπους, εικόνες, να βάζεις πινελιές στα όνειρά σου και να χτίζεις το μέλλον σου. Δεν ξέρεις ποιος μπορεί να … αγοράσει τους πίνακές σου. Μην τους πουλήσεις σε τιμή ευκαιρίας, ακόμη κι αν κουρεύτηκε η ζωή σου και έχεις ανάγκη από ρευστό.
 
Μην σταματάς να αγωνίζεσαι, να πέφτεις και να σηκώνεσαι, να είσαι ένας πολεμιστής στην πρώτη γραμμή, να μάχεσαι σαν το λιοντάρι. Επειδή εκείνος που αγωνίζεται, ακόμη κι αν χάσει, θα αισθάνεται την ικανοποίηση του νικητή, ότι έκαμε το καθήκον του μέχρι το τέλος. Καμιά μάχη δεν χάνεται όταν ο στρατιώτης είναι πιστός, πειθαρχημένος, συνεπής προς το καθήκον. Όταν ξέρει βαθιά μέσα του, ακόμη κι αν δεν το εκδηλώνει, πως όποιος αγωνίζεται με την ψυχή του, στο τέλος κερδίζει.
 
Γίνονται θαύματα
Μην σταματάς να πιστεύεις πως γίνονται ακόμη και θαύματα. Τα μεγάλα θαύματα έγιναν από ανθρώπους που πίστευαν σε αυτά. Δοκίμασε και εσύ. Μην μεμψιμοιρείς, μην τα βάζεις με τον εαυτό σου και τους γύρω σου, μην σκορπάς τον πανικό. Δοκίμασε! Οι μεγαλύτεροι εφευρέτες δοκίμασαν δεκάδες φορές. Απέτυχαν τις περισσότερες αλλά η επιμονή τούς έφερε το ποθητό αποτέλεσμα.
 
Η ζωή είναι μια σειρά από μεγάλες αποτυχίες.
 
Μην σταματάς να παίζεις σαν παιδί του Δημοτικού, να ερωτεύεσαι σαν τα γυμνασιόπαιδα. Να κάνεις όνειρα όπως τους φοιτητές, να ελπίζεις.
 
Μην επιτρέπεις στους ανθρώπους να σκοτώνουν τα όνειρά σου, μην τους δίνεις το δικαίωμα να επεμβαίνουν στη ζωή σου, στις επιλογές σου, τις αποφάσεις σου. Κανένας δεν θα σε στηρίξει στο τέλος. Μην προσπαθείς να τους πείσεις, να τους αλλάξεις, να τους ξαναχτίσεις από την αρχή. Όσο και να προσπαθήσεις, να ξέρεις πως τίποτα και κανένας δεν αλλάζει, χωρίς να το θέλει ο ίδιος.
 
Απλώνω στο στέκι μου, κάπου σε ένα καφέ της γειτονιάς, όχι επειδή είμαι αργόσχολος -το αντίθετο- αλλά για να παίρνω τους κραδασμούς του κόσμου, να τους μεταφέρω στο χαρτί, να μαθαίνω για τα όνειρά τους. Μα υπάρχουν ακόμη όνειρα και στόχοι;
 
Βέβαια υπάρχουν και θα υπάρχουν, εφόσον υπάρχουν άνθρωποι με καρδιά που σκέφτονται, αισθάνονται, βλέπουν, ακούνε, οσφραίνονται. Έτσι είναι η ζωή.
 
Απολαμβάνω τον καφέ, που, για να είμαι ειλικρινής, έχει τη γεύση της πικράδας, και σκέφτομαι πως πρέπει να αλλάξω τις συνήθειές μου. Ίσως ακόμη και να κόψω τον καφέ, όπως τόσα άλλα που τρυπούσαν το κεφάλι μου απ’ τα ανώφελα και άνευ ουσίας ζητήματα… Όταν καθαρίσεις τη ζωή σου από τη σαβούρα ανθρώπων, καταστάσεων και πραγμάτων, αφήνεις χώρο για να μπουν νέοι άνθρωποι, με νέες απόψεις και νέο τρόπο σκέψης. Ίσως και να ‘ναι πιο κοντά στον δικό σου.
 
Εσύ τι κάνεις;
Όλοι μού λένε πως κουράστηκαν να ζουν και να ελπίζουν σε τούτο τον τόπο. Μεμψιμοιρούν, σχολιάζουν, κατηγορούν και επικρίνουν. Τι έχουν κάνει οι ίδιοι για να φέρουν την αλλαγή στη δική τους ζωή και στη ζωή των άλλων; Μήπως το παλιό τούς κρατά αλυσοδεμένους, φοβούμενοι να το αλλάξουν; Μια σταθερή συνήθεια, όπως εκείνες που βάλτωσαν το μέλλον τους σε άχαρους ρόλους, άχαρες ζωές, με ανθρώπους που δεν γωνιάζουν, να είναι δίπλα τους και στη ζωή τους.
 
Μην επιτρέπεις ακόμη και στον ίδιο τον εαυτό σου να κλειδώνει τα θέλω σου, τις επιθυμίες σου, την ίδια τη ζωή σου. Βγες έξω με χαμόγελο, γέλασε, ζήσε, ακόμη κι αν σου κούρεψαν τα πάντα! Όπως λέω συχνά επικαλούμενος τον Επίκουρο, «μια φορά υπάρχουμε».

Μη σπαταλάς τη ζωή σου ξοδεύοντας τον Εαυτό σου

Αν αγαπάς τον εαυτό σου τότε χρειάζεται να ξέρεις ποια είναι τα δικαιώματα και ποιες οι υποχρεώσεις σου απέναντί του ώστε να γίνεται πιο πλούσια η ζωή σου καθημερινά.

Το ναι και το όχι στη ζωή μας είναι επιλογή κι όχι υποχρέωση. Χρειάζεται να ξέρεις ποιος είσαι, τι θέλεις και να έχεις το θάρρος να εκφράσεις την αλήθεια σου. Ποτέ μην δέχεσαι να κάνεις κάτι που δεν θέλεις και ποτέ να μην πιέζεις να κάνει κάποιος «κάτι» αν πραγματικά δεν το επιθυμεί. Μην αναλαμβάνεις την ευθύνη κανενός άλλου παρά μόνο του εαυτού σου!

Μην γίνεσαι ο «κάδος απορριμμάτων» για τα ενεργειακά απόβλητα, τους φόβους, την δυστυχία, τις καταστροφικές εικόνες και τις πονεμένες ιστορίες που σε αποπροσανατολίζουν, σε αποκόπτουν από το κέντρο σου και σε απομακρύνουν από την πραγματική σου δύναμη. Όσο αυτοί προσπαθούν να σε εκπαιδεύσουν στη δυστυχία εσύ εκπαίδευσε τον εαυτό σου στη χαρά!

Η υπευθυνότητα είναι το καθήκον της καρδιάς. Ανέλαβε την ευθύνη του εαυτού σου και προχώρα χωρίς να του υψώνεις το δάχτυλο. Χωρίς να κρίνεις και να επικρίνεις συνέχεια τον εαυτό σου. Αγάπησε τα λάθη σου, έτσι κι αλλιώς αυτά είναι οι πιο μεγάλοι σου δάσκαλοι, και προχώρα ¨ασυννέφιαστα¨ στο μονοπάτι της ζωής σου.

Μην αφήνεις εκκρεμότητες με τους ανθρώπους γιατί έτσι αφήνεις εκκρεμότητες με τη Ζωή. Μην κανείς τη ζωή σου ένα κακοκουρντισμένο γραμμόφωνο που επαναλαμβάνει το ίδιο τραγούδι, από τον ίδιο γρατζουνισμένο δίσκο. Κλείσε τις πόρτες στο παρελθόν και άνοιξε καινούριες στο μέλλον.

Μάθε να εργάζεσαι κι όχι να δουλεύεις. Μη γίνεσαι «δούλος» της δουλειάς σου. Μη λες δεν προλαβαίνω! Χάρισε στον εαυτό σου στιγμές ξεκούρασης, χαράς, απόλαυσης και μοιράσματος, καθημερινά και νιώσε ότι αυτές οι στιγμές σου αξίζουν!

Δεν χρειάζεσαι στη ζωή σου τοξικούς ανθρώπους. Μην δίνεις χώρο σε ενεργειακά βαμπιράκια να σου ρουφάνε την ενέργεια παίρνοντας εσύ το ρόλο του αμετανόητου «Σωτήρα» και μην εμπλέκεσαι σε τοξικές καταστάσεις επιτρέποντας να συμβαίνουν στη ζωή σου χαμηλής δόνησης καταστάσεις (γκρίνια, κουτσομπολιό, αντιπαλότητα κ.α).

Μη σπαταλάς τη ζωή σου σπαταλώντας τον Εαυτό σου…
Το σπίτι σου είναι ο καθρέφτης του εσωτερικού σου κόσμου. Κάνε τον χώρο σου ένα πραγματικό καταφύγιο γαλήνης, ομορφιάς και έμπνευσης. Δεν χρειάζονται πολλά χρήματα γι΄αυτό. Διώξε ότι δεν χρειάζεσαι από ρούχα και αντικείμενα. Μην κρατάς πράγματα που σε κρατάνε πίσω σε ένα αρρωστημένο και πονεμένο παρελθόν. Φρόντιζε να κρατάς την ενέργειά του καθαρή. Βάλε γύρω σου χρώματα που σου ανοίγουν την καρδιά και γέμισε το με ευχάριστους ήχους και μουσικές. Οργάνωσε το έτσι που να σε γεμίζει αγάπη!

Μην μένεις σε καταστάσεις που σε «ματώνουν» και δεν σε αφήνουν να ξεδιπλώσεις τα φτερά σου για να απολαύσεις πως είναι να πετάς σε έναν ελεύθερο ουρανό. Κάνε απεξάρτηση από την συνήθεια και το βόλεμα στο γνωστό δοκιμάζοντας πως δονούν την καρδιά σου οι «αχαρτογράφητες» διαδρομές…

Τίποτα δεν μένει το ίδιο. Όλα αλλάζουν συνέχεια. Όλοι αλλάζουν συνέχεια. Ακόμα και εσύ ο ίδιος. Μην επιμένεις να κρατάς υποσχέσεις που δεν έχουν πια λόγω ύπαρξης. Παρατήρησε με ποιο τρόπο ίσως αυτές σε ακινητοποιούν… Νιώσε τι συμβαίνει μέσα σου και επικοινώνησε την αλήθεια σου εκεί που είναι απαραίτητο…

Η Συγχώρεση είναι μια από τις μεγαλύτερες αρετές της καρδιάς. Συγχώρησε όποιον και ότι χρειάζεται να συγχωρέσεις όχι γιατί με αυτόν τον τρόπο γίνεσαι καλός άνθρωπος, όχι γιατί οι άλλοι αξίζουν την συγχώρεση αλλά γιατί Εσύ ο ίδιος δικαιούσαι να αναπνέεις ελεύθερα και να έχεις περισσότερο χώρο μέσα σου ώστε να σε πλημμυρίσει η αγάπη.

Kαλά... εγώ!

Ξέρεις τι γίναμε; Ένα συνονθύλευμα εγωιστικών όντων που τρέφουν το εγώ τους για να πείσουν το τέρας μέσα τους να μην τούς ξεκοιλιάσει. Κρυμμένοι πίσω από τη βιτρίνα του σύγχρονου και κατά τα άλλα προοδευτικού μας κόσμου, μαθαίνουμε να βάζουμε στη σίγαση την ανθρωπιά και την αγάπη για τον διπλανό μας σκεπτόμενοι πως αφού είμαι καλά εγώ αφού κάνω σωστά αυτό που πρέπει εγώ, αφού είμαι υγιής εγώ τι κι αν έχει ο κόσμος γύρω μου το πρόβλημα;

Ξεχάσαμε να στρέφουμε την προσοχή μας στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση και βολευτήκαμε στην εγωιστική μας σφαίρα, όπου κυριαρχεί η άνεση, το συμφέρον και η δική μας ατομική ευημερία. Δεν είναι δύσκολο να δώσουμε αγάπη, αρκεί να την βρούμε πρώτα μέσα μας, αυτό ναι ίσως και να μας πονά κομματάκι.

Ο κόσμος δεν χρειάζεται απαραίτητα χρήματα και υλικά για να στεριώσει, αυτό άλλωστε είναι εμφανές που μας έχει οδηγήσει. Δώσε μία ευχή αληθινή σε κάποιον, πες του ένα καλημέρα ζεστό και ανθρώπινο κι ας είναι και ο φούρναρης της γειτονιάς. Άνθρωπος δεν είναι κι αυτός; Οποιαδήποτε αλλαγή, έχει τους σπόρους της στις ρίζες της ψυχής μας, το μόνο που χρειάζεται είναι να "ρίξουμε" λίγη καλή θέληση και προθυμία για να ποτίσουμε αυτά τα μικρά σποράκια και να γίνουν πλατάνια θεόρατα ψηλά.

Ύψωσε τα τείχη σου σε αυτούς που σε πονάνε και πληγώνουν όχι το εγώ σου, αλλά την ψυχή και την καρδιά σου. Σε αυτούς που μπροστά στην αγάπη σου, φέρονται με μένος και ψυχρότητα. Όσο μένουμε απαθείς και βουτηγμένοι στη θλίψη και την μιζέρια μας, ωθούμε ολοένα και πιο γρήγορα τον κόσμο μας στην μοναξιά και την αρνητικότητα.Αλήθεια άνθρωπε, αυτό ευχόσουνα να γίνεις;

Μήπως ονειρεύεστε;

Ακούτε το ξυπνητήρι, το κλείνετε, σέρνεστε για να σηκωθείτε από το κρεβάτι, ντύνεστε, τρώτε πρωινό, ετοιμάζεστε για την ημέρα. Αλλά συμβαίνει κάτι αναπάντεχο: ξυπνάτε και συνειδητοποιείτε ότι ήταν απλώς ένα όνειρο. Στο όνειρό σας ήσασταν ξύπνιοι και συνεχίζατε τη ζωή σας, ενώ στην πραγματικότητα ήσασταν ακόμα κουλουριασμένοι κάτω από το πάπλωμα και ροχαλίζατε. Αν είχατε μια παρόμοια εμπειρία, ξέρετε τι εννοώ. Συνήθως ονομάζεται «ψεύτικο ξύπνημα» και είναι πολύ πειστικό. 0 Γάλλος φιλόσοφος Ρενέ Ντεκάρτ (1596-1650) είχε ένα παρόμοιο ξύπνημα που τον έβαλε σε σκέψεις. Πώς μπορούσε να είναι βέβαιος ότι δεν ονειρευόταν;

Για τον Ντεκάρτ η φιλοσοφία ήταν ένα από τα πολλά πνευματικά του ενδιαφέροντα. Ήταν εξέχων μαθηματικός, γνωστός σήμερα περισσότερο για τις «καρτεσιανές συντεταγμένες» – λέγεται ότι τις επινόησε καθώς παρακολουθούσε μια μύγα να περπατά στο ταβάνι και αναρωτήθηκε πως θα μπορούσε να περιγράψει τη θέση της σε διάφορα σημεία. Η επιστήμη τον συνάρπαζε, ήταν επίσης αστρονόμος και βιολόγος. Η φιλοσοφική του φήμη έγκειται περισσότερο στα έργα του Στοχασμοί και Λόγος περί της μεθόδου: βιβλία στα οποία διερεύνησε τα όρια του πόσα μπορεί να γνωρίζει.

Όπως οι περισσότεροι φιλόσοφοι, ο Ντεκάρτ δεν ήθελε να πιστεύει σε κάτι δίχως να διερευνά γιατί το πίστευε –  του άρεσε επίσης να θέτει παράξενα ερωτήματα, τα οποία οι άλλοι δεν ξόδευαν χρόνο για να τα θέτουν. Φυσικά, ο Ντεκάρτ καταλάβαινε πως δε θα ήταν δυνατόν να περνάμε τη ζωή μας επερωτώντας διαρκώς τα πάντα. Θα ήταν τρομερά δύσκολο να ζει κανείς αν τον περισσότερο καιρό δεν εμπιστευόταν κάποια πράγματα, όπως αναμφίβολα ανακάλυψε ο Πύρρων. Ωστόσο ο Ντεκάρτ σκέφτηκε πως θα άξιζε να προσπαθήσει μια φορά στη ζωή του να επεξεργαστεί τι θα μπορούσε να γνωρίζει -αν όντως υπάρχει κάτι- στα σίγουρα. Για να το κάνει αυτό, ανέπτυξε μια μέθοδο. Είναι γνωστή ως Μέθοδος της Καρτεσιανής Αμφιβολίας!

Η μέθοδος είναι σαφής: μην αποδέχεστε τίποτα ως αληθές αν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα να μην είναι αληθές.

Παίρνετε μια πεποίθηση, όπως «Τώρα είμαι ξύπνιος και διαβάζω αυτό», την εξετάζετε, και την αποδέχεστε μόνο αν είστε βέβαιοι πως δεν μπορεί να είναι εσφαλμένη ή παραπλανητική. Αν υπάρχει έστω και η παραμικρότερη αμφιβολία, απορρίψτε την. Ο Ντεκάρτ εξέτασε πολλά από αυτά που πίστευε, αμφισβητώντας το κατά πόσο είναι ακριβώς έτσι όπως μοιάζουν να είναι. Ήταν πράγματι ο κόσμος έτσι όπως του φαινόταν; Ήταν σίγουρος πως δεν ονειρεύεται;

Ο Ντεκάρτ ξεκινά την αναζήτηση της βεβαιότητας σκεπτόμενος πρώτα τα τεκμήρια που μας δίνουν οι αισθήσεις: η όραση, η αφή, η οσμή, η γεύση και η ακοή. Μπορούμε να εμπιστευόμαστε τις αισθήσεις; Όχι, συμπέρανε. Οι αισθήσεις ενίοτε μας ξεγελούν. Κάνουμε λάθη. Σκεφτείτε αυτό που βλέπετε. Είναι αξιόπιστη η όρασή σας σε σχέση με τα πάντα; Πρέπει πάντα να πιστεύετε στα μάτια σας;

Ένα ίσιο ραβδί μες στο νερό μοιάζει λυγισμένο αν το κοιτάξετε από πλάγια. Ένας τετράγωνος πύργος από μακρινή απόσταση μπορεί να μοιάζει στρογγυλός. Συχνά όλοι κάνουμε λάθη σε όσα βλέπουμε. Και, όπως επισημαίνει ο Ντεκάρτ, δεν είναι σοφό να εμπιστευόμαστε κάτι που μας έχει ξεγελάσει στο παρελθόν. Έτσι, απορρίπτει τις αισθήσεις ως πιθανή πηγή βεβαιότητας. Δε γίνεται ποτέ να είναι βέβαιος πως oι αισθήσεις του δεν τον ξεγελούν. Τις περισσότερες φορές μάλλον δεν τον ξεγελούν, αλλά η παραμικρή πιθανότητα ότι μπορεί να τον ξεγελούν σημαίνει ότι ο ίδιος δεν μπορεί να βασιστεί απόλυτα σε αυτές. Πού καταλήγει λοιπόν;

Η πεποίθηση «Τώρα είμαι ξύπνιος και διαβάζω αυτό» μοιάζει μάλλον σίγουρη σ’ εσάς.

Είστε σίγουροι ότι δε βλέπετε τώρα ένα όνειρο; Πώς το ξέρετε; Ίσως τσιμπήσατε τον εαυτό σας για να δείτε αν κοιμάστε. Αν δεν το κάνατε, κάντε το. Τι αποδεικνύει; Τίποτα. Θα μπορούσατε να ονειρεύεστε πως τσιμπάτε τον εαυτό σας. Συνεπώς, μπορεί να ονειρεύεστε.

Αυτό δείχνει ότι δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε πλήρως τις αισθήσεις μας. Δεν μπορούμε να είμαστε απολύτως βέβαιοι πως δεν ονειρευόμαστε. Αλλά σίγουρα, λέει ο Ντεκάρτ, ακόμα και στα όνειρα, 2+3= 5. Εδώ ο Ντεκάρτ χρησιμοποιεί ένα νοητικό πείραμα, μια φανταστική ιστορία για να δείξει αυτό που θέλει. Φτάνει την αμφιβολία στα όρια της και καταλήγει σε μια δοκιμασία για κάθε πεποίθηση ακόμα δυσκολότερη από τη δοκιμασία«Μήπως ονειρεύομαι;». Λέει: Φανταστείτε έναν πανίσχυρο και πανέξυπνο δαίμονα αλλά και εχθρικό. Αυτός ο δαίμονας, αν υπήρχε, θα σας έκανε να νομίζετε άτι 2+ 3 =5 κάθε φορά που κάνατε την πρόσθεση, ακόμα κι αν ισούται με 6. Δε θα ξέρατε ότι αυτό σας το κάνει ο δαίμονας. Εσείς απλώς θα προσθέτατε αφελώς τους αριθμούς. Όλα θα έμοιαζαν φυσιολογικά.

Το νοητικό πείραμα με τον κακό δαίμονα είναι ο τρόπος του Ντεκάρτ να φτάσει την αμφιβολία στα όριά της. Αν υπήρχε ένα πράγμα για το οποίο θα μπορούσαμε να είμαστε βέβαιοι ότι ο δαίμονας δε μας ξεγελά αυτό θα ήταν θαυμάσιο. Θα έδινε επίσης μιαν απάντηση στους ανθρώπους που ισχυρίζονται πως δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τίποτα με βεβαιότητα.

Η επόμενη κίνηση του Ντεκάρτ κατέληξε σε μία από τις διασημότερες φράσεις στη φιλοσοφία, αν και πολλοί ξέρουν το παράθεμα δίχως να καταλαβαίνουν τι σημαίνει. Ο Ντεκάρτ κατάλαβε ότι, ακόμα κι αν υπάρχει ο δαίμονας και τον ξεγελά, πρέπει να υπάρχει κάτι σε σχέση με το οποίο ο δαίμονας ξεγελά. Εφόσον έχει έστω και μία σκέψη, αυτός, ο Ντεκάρτ, πρέπει να υπάρχει. Ο δαίμονας δε θα μπορούσε να τον κάνει να πιστεύει ότι υπάρχει, αν δεν υπήρχε. Κι αυτό επειδή κάτι που δεν υπάρχει δεν μπορεί να κάνει σκέψεις. «Σκέφτομαι, άρα υπάρχω» (στα λατινικά, cogito ergo sum): αυτό ήταν το συμπέρασμα του Ντεκάρτ. Σκέφτομαι, επομένως πρέπει να υπάρχω. Δοκιμάστε το. Όσο έχετε μία σκέψη ή μία αίσθηση, αποκλείεται να αμφιβάλλετε ότι υπάρχετε. Το τι είστε είναι άλλο θέμα – μπορεί να αμφιβάλλετε ότι έχετε σώμα, ή το σώμα που βλέπετε και αγγίζετε. Αλλά δε γίνεται να αμφιβάλλετε ότι υπάρχετε ως ένα είδος σκεπτόμενου όντος. Αυτή η σκέψη θα αυτοαναιρούταν. Μόλις αρχίσετε να αμφιβάλλετε για την ύπαρξή σας, η πράξη της αμφιβολίας αποδεικνύει ότι υπάρχετε ως ένα σκεπτόμενο ον.

Ο Ντεκάρτ ήταν πιο βέβαιος για την ύπαρξη του νου του παρά του σώματός του. Μπορούσε να φανταστεί πως δεν έχει σώμα, αλλά δεν μπορούσε να φανταστεί πως δεν έχει νου. Αν φανταζόταν πως δεν έχει νου, θα εξακολουθούσε να σκέφτεται, και έτσι αυτό θα αποδείκνυε πως είχε έναν νου αφού δε θα μπορούσε να κάνει σκέψεις χωρίς νου.

Κρατήστε κριτική στάση απέναντι στις προβλέψεις

Καθημερινά οι ειδικοί μάς βομβαρδίζουν με τις προβλέψεις τους. Σε ποιο βαθμό είναι αξιόπιστες; Μέχρι πρόσφατα κανείς δεν μπήκε στον κόπο να ελέγξει αν λένε την αλήθεια. Κι έπειτα ήρθε ο Φίλιπ Τέτλοκ.

Ο εν λόγω καθηγητής του Μπέρκλεϋ εξέτασε 82.361 προβλέψεις που έγιναν από 284 ειδήμονες σε διάστημα δέκα ετών. Αποτέλεσμα: όσα έλεγαν δεν ήταν πιο ακριβή από τα νούμερα που θα έδινε ένα μηχάνημα που βγάζει τυχαίους αριθμούς. Οι ειδήμονες με τη μεγαλύτερη προβολή από τα ΜΜΕ βγήκαν οι πιο γελασμένοι, κυρίως οι μάντεις κακών και, ανάμεσά τους, οι υπέρμαχοι των σεναρίων του τέλους του κόσμου… Περιμένουμε ακόμα τον “προαναγγελθέντα θάνατο” του Καναδά, της Νιγηρίας, της Κίνας, της Ινδίας, της Ινδονησίας, της Νότιας Αφρικής, του Βελγίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Και η Λιβύη; Περίεργο που κανένας μάντης άξιος του ονόματός του δεν τη σκέφτηκε.)

“Υπάρχουν δύο είδη ανθρώπων που προβλέπουν το μέλλον: αυτοί που δεν ξέρουν τίποτα και αυτοί που αγνοούν ότι δεν ξέρουν τίποτα” έγραφε ο Τζον Κέννεθ Γκάλμπρεϊθ, οικονομολόγος στο Χάρβαρντ. Με αποτέλεσμα να κάνει εχθρούς πολλούς από τους συναδέλφους του. Ο διαχειριστής κεφαλαίων Πίτερ Λιντς το πήγε ακόμα πιο μακριά λέγοντας: “Οι ΗΠΑ αριθμούν 60.000 οικονομολόγους. Πολλοί έχουν προσληφθεί για να προβλέπουν τις οικονομικές κρίσεις και την εξέλιξη των επιτοκίων. Αν οι προβλέψεις τους ήταν σωστές έστω και δύο συνεχόμενες φορές, θα γίνονταν εκατομμυριούχοι. Απ’ όσο ξέρω, οι περισσότεροι είναι ακόμα απλοί υπάλληλοι”. Αυτά πριν από δέκα χρόνια. Σήμερα πρέπει να υπάρχουν τριπλάσιοι οικονομολόγοι πέραν του Ατλαντικού κι όμως η ποιότητα των προβλέψεων παραμένει αξιοθρήνητη.

Γιατί τέτοιο πλήθος προβλέψεων; Είναι απλό. Οι ειδήμονες δεν χάνουν ούτε χρήματα ούτε τη φήμη τους όταν πέφτουν έξω στις προβλέψεις τους. Αντίθετα, αν δουν σωστά, τραβούν την προσοχή, είναι περιζήτητοι ως σύμβουλοι και αποκτούν περισσότερες δυνατότητες για δημοσιεύσεις. Αφού το κόστος αυτής της επιλογής είναι μηδενικό, παρακολουθούμε έναν πληθωρισμό προβλέψεων. Και η αύξηση των προβλέψεων σημαίνει αυξημένη πιθανότητα να βλέπουμε όλο και περισσότερους μάντεις να επαληθεύονται από καθαρή τύχη. Το ιδεώδες θα ήταν να υποχρεώσουμε αυτούς τους μάντεις να συνεισφέρουν σ’ ένα “Ταμείο Προβλέψεων” – ας πούμε, να καταβάλλουν 1.000 ευρώ για κάθε πρόβλεψη. Αν η πρόβλεψη βγει σωστή, ο ειδικός παίρνει πίσω τα χρήματα που κατέβαλε. Αλλιώς, τα χρήματα δίδονται για φιλανθρωπικά έργα.

Τι είναι προβλέψιμο και τι όχι; Δεν κινδυνεύω να πέσω τόσο έξω προβλέποντας ποιο θα είναι το βάρος μου σ’ έναν χρόνο. Όσο πιο πολύπλοκο είναι το σύστημα και ο ορίζοντας μακρινός, τόσο πιο αβέβαιη είναι η θέα του μέλλοντος. Η υπερθέρμανση του κλίματος, η τιμή του πετρελαίου ή μη τιμή του συναλλάγματος είναι σχεδόν αδύνατον να προβλεφθούν. Φυσικά, είναι ακόμα πιο αδύνατον να προβλέψεις τις εφευρέσεις. Αν γνωρίζαμε τις τεχνολογίες που θα μας έκαναν μια μέρα ευτυχισμένους, θα είχαν ήδη εφευρεθεί τη στιγμή που γράφω αυτές τις λέξεις.

Συμπέρασμα: Κρατήστε κριτική στάση απέναντι στις προβλέψεις. Προσωπικά η στάση που ακολουθώ είναι να χαμογελάω μπροστά σε κάθε πρόβλεψη, όσο σκοτεινή κι αν είναι. Πράγμα που μου επιτρέπει να την ελαχιστοποιήσω. Στη συνέχεια θέτω στον εαυτό μου δύο ερωτήσεις. Πρώτον, μέσα από ποιο περιβάλλον προβαίνει σε αυτές τις προβλέψεις ο εξπέρ; Αν είναι υπάλληλος, θα μπορούσε να χάσει τη δουλειά του αν έπεφτε μονίμως έξω; Ή πρόκειται για κάποιον νέο γκουρού της μόδας που κερδίζει από τα βιβλία που πουλάει και τις διαλέξεις που δίνει; Σ’ αυτή την περίπτωση εξαρτάται από την προσοχή των ΜΜΕ. Και οι προβλέψεις του πρέπει να σοκάρουν. Δεύτερον, ποιο είναι το ποσοστό επιτυχίας του εξπέρ ή του γκουρού της μόδας; Πόσες προβλέψεις πραγματοποίησε στη διάρκεια των πέντε τελευταίων ετών; Πόσες απ’ αυτές αποδείχτηκαν σωστές; Πόσες ήταν λανθασμένες; Αγαπητά ΜΜΕ, σας παρακαλώ, μη δημοσιεύετε προβλέψεις χωρίς να επισυνάπτετε έναν λεπτομερή απολογισμό των προφητειών του συγγραφέα τους!

Τέλος, μια πολύ εύστοχη φράση του Τόνυ Μπλαιρ: “Δεν κάνω προβλέψεις. Δεν έκανα ποτέ και δε θα κάνω ποτέ”.

Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν τη ζωή τους όντας σε μια κατάσταση “ύπνου ενώ είναι ξύπνιοι”

Ο Γκουρτζίεφ, επιβλητικός Ελληνοαρμένιος (πολιτογραφημένος Γάλλος) με εντυπωσιακό μουστάκι, που έδρασε από τις αρχές έως τα μέσα του 20ού αιώνα, πίστευε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν τη ζωή τους όντας σε μια κατάσταση “ύπνου ενώ είναι ξύπνιοι”. Ήταν δυνατόν να αφυπνιστούν, δίδασκε ο Γκουρτζίεφ, και να μεταβούν σε μια κατάσταση συνείδησης την οποία βιώνουν συχνά οι διαλογιζόμενοι και οι αθλητές στην κορύφωση της δραστηριότητάς τους, αλλά είναι φοβερά δύσκολο να την περιγράψει κάποιος σε εκείνους που δεν την έχουν βιώσει. Συνεπάγεται σημαντική αύξηση της προσοχής, της ικανότητας κατανόησης, της δεξιότητας, της χειραφέτησης και της χαράς. Λέγεται μερικές φορές ότι διαφέρει από τη φυσιολογική συνείδηση όσο διαφέρει η κατάσταση του ξύπνου από τον ύπνο. Οι ψυχολόγοι αναγνωρίζουν όλο και ευρύτερα μια τέτοια κατάσταση του νου, την οποία αποκαλούν “ψυχολογική ροή”.

Είναι φοβερά δύσκολο και σπανίως καταφέρνει να φτάσει κάποιος σε αυτή την κατάσταση του νου. Το κλειδί, πίστευε ο Γκουρτζίεφ, ήταν η έντονη και παρατεταμένη αυτοσυγκέντρωση. Απαιτούσε αφοσίωση και δέσμευση από τους μαθητές του, στους οποίους ανέθετε κουραστικά καθήκοντα, π.χ. να κόψουν το γρασίδι με ένα μικρό ψαλίδι. Οι μαθητές έπρεπε να πιέζουν ψυχολογικά τον εαυτό τους να συνεχίσει να κόβει γρήγορα το γρασίδι, παρότι η μονοτονία αυτού του καθήκοντος εξωθούσε το Εγώ τους σε ανταρσία. Έτσι θα έφταναν στο επίπεδο αυτοσυγκέντρωσης που είναι αναγκαίο ώστε να ωθήσουν μια κατάσταση παρόμοια με της ψυχολογικής ροής, όπως πίστευε ο Γκουρτζίεφ. Ή, σύμφωνα με την ορολογία του, θα “αφυπνίζονταν πλήρως οι ανθρώπινες δυνατότητές τους”. Μπαίνουμε στον πειρασμό να αναρωτηθούμε μήπως τα αποτελέσματα θα ήταν παρόμοια αν οι μαθητές του Γκουρτζίεφ παρατούσαν το κόψιμο του γρασιδιού με το ψαλίδι και διάβαζαν τον Οδυσσέα έστω και για μερικές ώρες.

Ο Άγγλος συγγραφέας Κόλιν Γουίλσον, που το πρώτο βιβλίο του – The Outsider (Ο ξένος)- τον συνέδεσε με το λογοτεχνικό κίνημα των Οργισμένων Νέων της δεκαετίας του 1950, είχε βιώσει αυτή την κατάσταση. Όπως είχε προβλέψει ο Γκουρτζίεφ, τη δημιούργησε μια περίοδος έντονης αυτοσυγκέντρωσης. Την Πρωτοχρονιά του 1979 ο Γουίλσον οδηγούσε ένα αυτοκίνητο γεμάτο φοιτητές μετά από μια διάλεξη σε κάποια απομακρυσμένη περιοχή του Ντέβον. Χιόνιζε έντονα, και ο δρόμος ήταν εξαιρετικά επικίνδυνος. “Ήταν δύσκολο να δω πού τελείωνε ο δρόμος και πού άρχιζε το χαντάκι” θυμόταν ο Γουίλσον, “έτσι ήμουν υποχρεωμένος να οδηγώ με απόλυτη, υπέρμετρη προσοχή”. Μετά από είκοσι περίπου λεπτά οδήγησης χωρίς προβλήματα, ο Γουίλσον άρχισε να νιώθει ένα εντεινόμενο αίσθημα θερμότητας στο κεφάλι του. Αυτό εξελίχθηκε σε μια κατάσταση την οποία αποκάλεσε “κορύφωση επίγνωσης” και η οποία συνεχίστηκε και μετά το τέλος του ταξιδιού. “Οι δύο ώρες της μεγάλης συγκέντρωσης της προσοχής είχαν κατά κάποιον τρόπο “σταθεροποιήσει” τη συνείδησή μου σε ένα υψηλότερο επίπεδο επίγνωσης” έλεγε ο Γουίλσον. “Είχα επίσης μεγάλη αισιοδοξία, την πεποίθηση ότι τα περισσότερα ανθρώπινα προβλήματα οφείλονται στην ανεπαρκή κατανόηση, στη νωθρότητα, στην έλλειψη προσοχής και είναι εξαιρετικά εύκολο να τα ξεπεράσουμε με αποφασιστικότητα και προσπάθεια”. Μια περίοδος έντονης προσπάθειας και αυτοσυγκέντρωσης είχε ως αποτέλεσμα να δει ο Γουίλσον τον κόσμο με εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Ο ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟΣ ΔΙΑΒΟΛΟΣ

Όταν τα πλέον ηλίθια ψέματα, είναι γραμμένα στη Βίβλο, αποκτούν αυτόματα ένα αδιαπραγμάτευτο φωτοστέφανο.

Ο Τωβίτ και ο ερωτύλος δαίμων Ασμοδαίος. Μία ερωτική ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης που διαβάζει στους ναούς της η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Στην εγκεκριμένη απ’ την ιερά σύνοδο της Ελλάδος Βίβλο[1] και στο βιβλίο του Τωβίτ, ενός Ιουδαίου της διασποράς, διαβάζουμε την εξής παράξενη, αλλά εντελώς "θεόπνευστη" ιστορία:

Ο ΔΑΙΜΟΝΑΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΟΥΣΕ ΤΗΝ ΑΤΥΧΗ ΕΒΡΑΙΑ ΣΑΡΑ.

Ένας Εβραίος ονόματι Ραγουήλ, ζούσε στην πόλη Ραγούς της Μηδίας και είχε μια κόρη που την έλεγαν Σάρα. Την άτυχη αυτή κόρη: "την αγαπούσε ένας δαίμονας που έβλαπτε μόνο εκείνους που (ερωτικά) την πλησίαζαν» Τωβίτ 6.15.

Η δύστυχη κόρη: «είχε παντρευτεί εφτά άνδρες, αλλά ο Ασμοδαίος (όπως λεγόταν) το πονηρό δαιμόνιο, σκότωσε και τους εφτά που πλάγιασαν μαζί της». Οι δικοί της, εξαιρετικά στενοχωρημένοι, στην αρχή χωρίς να γνωρίζουν την ύπαρξη του δαίμονα, κατηγορούσαν την κόρη για το τραγικό τέλος των ανδρών της, λέγοντας: «Δεν καταλαβαίνεις ότι πνίγεις τους άνδρες σου». Τωβίτ 3.7-9. Η κοπέλα πικραμένη, πήρε την απόφαση να πεθάνει. Μέχρι που στην ζωή της εμφανίστηκε ένας ακόμα υποψήφιος γαμπρός, αυτή τη φορά, ο συγγενής της Τωβίας, ο γιος του Τωβίτ.

Ο Τωβίας ήταν Εβραίος απ’ την Γαλιλαία, που είχε έρθει στα μέρη τους, από την μακρινή Νινευή της Ασσυρίας, όπου ζούσε με τον πατέρα του Τωβίτ[2] από τότε που ο Ασσύριος Σεναχηρείμ, τους είχε φέρει αιχμάλωτους από την Σαμάρεια της Παλαιστίνης. Είχε κάνει όλο αυτό το ταξίδι, για να ζητήσει κατ’ εντολή του πατέρα του, κάποιο παλιό χρέος, απ’ τον πατέρα της δαιμονο-παθούς κόρης. Στην διάρκεια όμως του ταξιδιού, βρέθηκε και συνταξίδεψε μαζί του, ένας παράξενος συνοδοιπόρος, ο Αζαρίας, που όμως, χωρίς ο Τωβίας, ο ήρωας μας να το γνωρίζει, επρόκειτο για τον ενσαρκωθέντα... αρχάγγελο Ραφαήλ!

Όταν οι άγγελοι πεζοπορούν, νοιώθουν ακόρεστη πείνα.
Ο αρχάγγελος λοιπόν Ραφαήλ, ως άνθρωπος, με τ’ όνομα Αζαρίας, είχε αποστολή του να βοηθήσει τον νεαρό Τωβία, στην επικείμενη μάχη του με τον ερωτομανή δαίμονα. Έτσι, όταν κάποτε έφτασαν στον ποταμό Τίγρη της Μεσοποταμίας: «κατέβηκε ο Τωβίας στην όχθη να πλένει τα πόδια του, τότε ένα μεγάλο ψάρι πήδηξε και θέλησε να τον καταπιεί.(!) Ο άγγελος (Ραφαήλ ή Αζαρίας) του είπε: πιάσ’ το. Ο νεαρός (Τωβίας) έπιασε το ψάρι και το έβγαλε στην ξηρά. Τότε ο άγγελος του είπε: Άνοιξε το ψάρι και βγάλε του την καρδιά, το συκώτι και την χολή και φύλαξέ τα καλά. Ο Τωβίας έκανε όπως του είπε ο άγγελος, μετά έψησαν το (υπόλοιπο) ψάρι και το έφαγαν». Τωβίτ 6.5.

Μυστήριο παραμένει το πώς, ο ήρωας μας κατάφερε να βγάλει εντελώς μόνος του έξω από το νερό, ένα τόσο μεγάλο ψάρι, που ήταν ικανό να τον καταπιεί! Αλλά, και το πώς κατάφεραν να φάνε μόνοι τους ένα τόσο μεγάλο ψάρι! Βέβαια, αν θυμηθούμε, ότι τρεις άγγελοι έφαγαν ένα ολόκληρο μοσχάρι, όταν επισκέφθηκαν τον Αβραάμ, (Γεν.18.8) συμπεραίνουμε πως όταν οι άγγελοι πεζοπορούν, νοιώθουν ακόρεστη πείνα!

ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΑΝ ΕΝΑΣ ΔΑΙΜΟΝΑΣ ΕΝΟΧΛΗΣΕΙ ΕΝΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Ή ΓΥΝΑΙΚΑ

«Αργότερα καθ’ οδόν, ρώτησε ο Τωβίας τον άγγελο: αδελφέ μου Αζαρία, τι τα θέλουμε (γιατί φυλάξαμε) την καρδιά, το συκώτι και την χολή του ψαριού; Εκείνος του απάντησε: (ακολουθεί βιβλική συνταγή εξορκισμού!). Εάν κάποιον άνθρωπο ή γυναίκα (προσοχή... ο γελοίος διαχωρισμός μεταξύ ανθρώπου και γυναικός δεν είναι δικός μου![3] ) Ο΄: τον ενοχλεί ένας δαίμονας ή πνεύμα πονηρό (ποιά άραγε η διαφορά;) πρέπει κάποιος να κάψει (Ο΄ να καπνίσει, να λιβανίσει) μπροστά του, την καρδιά και το συκώτι (του ψαριού!) και ο δαίμονας δεν θα τον ξαναενοχλήσει ποτέ πιά. Η δε χολή χρειάζεται στους ανθρώπους που έχουν λευκώματα (ιπποκρατικά γλαύκωση) στα μάτια, αν τα αλείψει μ’ αυτήν θα θεραπευτεί». Τωβίτ 6.6-9.

Στην συνέχειά της, η αφήγηση μας δείχνει, πως με τους θεόπνευστους ψαρο-καπνισμούς του αγγέλου Ραφαήλ, η κοπέλα πράγματι απαλλάχθηκε απ’ τον ερωτύλο δαίμονα και έγινε τελικά γυναίκα του Τωβία: «Και ότε ηθέλησαν (οι νεόνυμφοι Σάρα και Τωβίας) να κοιμηθούν, έλαβε ο Τωβίας το ήπαρ και την καρδίαν του ιχθύος εκ του βαλαντίου και έθεσεν αυτά επί του θυμιάματος και η οσμή του ιχθύος εκώλυσεν (εμπόδισε) το δαιμόνιο». Αποτέλεσμα; «Απέδρασεν (το δαιμόνιο) εις τα μέρη της άνω Αιγύπτου (...ξέρουν και που πήγε!) και βαδίσας (...!) ο Ραφαήλ συνεπόδισε αυτό εκεί και επέδεσε αυτό παραχρήμα» Τωβίτ(S) 8.1-3... Προσέξτε... πολύ ορθά ο Ραφαήλ, δεν πέταξε, αλλά βάδισε μέχρι την Αίγυπτο, επειδή ήταν ενσαρκωμένος (στον άνθρωπο Αζαρία) δεν του επιτρεπόταν να πετάξει!

ΤΟ SEX ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΤΙΔΟΤΟ, Ο ΨΑΡΟΚΑΠΝΙΣΜΟΣ.

Εντυπωσιακό, επιτέλους... μια δαιμονολογία με αξιόλογη δράση!

Όπως καταλαβαίνετε, θα διασκεδάσουμε αρκετά γιατί ο συγκεκριμένος βιβλικός συγγραφέας, δεν ενδιαφέρεται καθόλου να διατηρήσει κάποιο μέτρο στις δαιμονολογίες του! Έτσι το δαιμόνιο Ασμοδαίος, αν και ουράνιας καταγωγής,[4] όχι μόνο διαθέτει ακόρεστη ανθρώπινη σεξουαλικότητα,[5] αλλά ξορκίζεται με ψαρο-καπνισμούς λες και πρόκειται για ενοχλητικό έντομο!

Μάλιστα, το εξορκισμένο πνεύμα, ανικανοποίητο σεξουαλικά, δεν επιστρέφει ντροπιασμένο κάπου στο άθλιο ουράνιο κρησφύγετό του... για να τελειώνει γρήγορα και το βιβλικό ηλιθιογράφημα... αλλά ο ανεκδιήγητος βιβλικός αυτός συγγραφέας, μετά τον ψαρο-καπνο-ξορκισμό, προσθέτει με ύφος ειδικού, διάφορες σπιρτόζικες λεπτομέρειες, για την συμπεριφορά του δαίμονα!

Ο γυναικάς δαίμονας Ασμοδαίος.

Ο ερωτοχτυπημένος αυτός δαίμονας, είχε ένα συντριπτικό πλεονέκτημα απέναντι στους άνδρες αντεραστές του... αυτός ερωτευμένος, αέρινος και διεισδυτικός, βρισκόταν μονίμως θρονιασμένος μέσα στο αντικείμενο του πόθου του, μέσα στο σώμα της αγαπημένης Σάρας... σαν το σκουλήκι μεσ’ το μήλο!

Το μόνο που μπορούσε να τον ξετρυπώσει από την τρισευτυχισμένη αυτή κατάσταση, ήταν αυτή η καταραμένη η ανυπόφορη ψαροκαπνίλα! Όταν τον λιβάνισαν με ψαρίλα αυτή λέει πρώτα τον έκανε να... "κολλάει" (ο επιστημονικός όρος είναι… ψαροκαπνιστική δυσκαμψία... πρόκειται για συνηθισμένη αντίδραση δαιμόνων, σε εξαιρετικά δυσάρεστες οσμές!)... Όμως ένας δαίμονας, δεν το βάζει εύκολα κάτω, έτσι παρά το "κόλλημά" του, δίνει μιά... και εκτινάσσεται λέει με ένα δαιμονισμένο άλμα, από την Συρία που βρισκόταν, κάπου στην Άνω Αίγυπτο, δηλαδή τουλάχιστον... 1800 χιλιόμετρα μακριά!

Δυστυχώς όμως, για τον φιλήδονο, σαλταδόρο Ασμοδαίο, τη σκηνή παρακολουθούσε ο ταχύτερος δαιμονοκυνηγός του ουρανού, ο αρχάγγελος Ραφαήλ! Αυτός για να μην προδώσει την κρυφή ιδιότητά του, συγκρατήθηκε και δεν πέταξε, αλλά «βαδίσας» όρμησε ξωπίσω του! Βέβαια σαν άγγελος που ήταν, βάδιζε... κάπως γρήγορα... ας πούμε κάτι σαν... τον υπηρέτη του Μινχάουζεν! Ο λαγοπόδαρος λοιπόν Αζαρίας, οσφραινόμενος σαν λαγωνικό στον αέρα, την ψαροκαπνίλα που άφησε πίσω του ο κακός συνάδελφός του, εντόπισε γρήγορα τον γυναικά Ασμοδαίο, κάπου στην Άνω Αίγυπτο.

Ο αδιόρθωτος χαδιάρης δαίμονας κι εκεί λέει γλυκοκοιτούσε μελαψές Βεδουίνες, που έσκυβαν να βγάλουν νερό από κάποιο πηγάδι σε μια όαση της Άνω Αιγύπτου! Έπεσε λοιπόν πάνω του... και μετά από σύντομη πάλη, μέσα σ’ ένα σύννεφο σκόνης που μόνο άγγελοι μπορούσαν να παρακολουθήσουν, τον "έδεσε" χειροπόδαρα!

«Πάντες οι άγγελοι του θεού αλάλαζαν από χαρά»

Η κερκίδα των ασπροφορεμένων αγγέλων, ξέσπασε σε ζητωκραυγές και χειροκροτήματα, (κατά πως λέει αλλού και η Βίβλος: «πάντες οι άγγελοι του θεού αλάλαζαν από χαρά» (Ιωβ 38.7) ενώ οι μαυροντυμένοι αντίπαλοί τους, ξέσπασαν σε βρισιές και αναθεματισμούς! Κάποιοι μάλιστα απ’ αυτούς έδειξαν τον κακό χαρακτήρα τους κάνοντας και... άσεμνες χειρονομίες!

Δυστυχώς οι διασκεδαστικές αυτές βιβλικές λεπτομέρειες τελειώνουν κάπου εδώ κι έτσι απ’ το θεόπνευστο αυτό βιβλικό κώμιξ, δεν θα μάθουμε ποτέ... αν ο Ραφαήλ άφησε δεμένο στην Αίγυπτο τον Ασμοδαίο, κάτω από κάποια χουρμαδιά, αν τον έκλεισε σε ειδικό ουράνιο δεσμωτήριο (με άσεμνες φωτογραφίες γυναικών στους τοίχους για να παρηγορείται!), ή αν τον μετέφερε ξανά πίσω στην Συρία, για να υποφέρει, βλέποντας ανήμπορος και δεμένος την αγαπημένη του Σάρα, να απολαμβάνει ανενόχλητη πια τις γήινες χαρές του γάμου της, με τον νεαρό Τωβία, που τον νίκησε με ένα απλό θυμιατήρι, γεμάτο από τα ξεραμένα σπλάχνα του δαιμονο-διωκτικού ψαριού!

Ναι, το σατιρίζουμε λίγο παραπάνω, για να αντέξουμε το απελπιστικά χαμηλό επίπεδο της θρησκευτικής παράνοιας και να τονίσουμε καλύτερα το καταγέλαστο του πράγματος, αν και δεν αμφιβάλλω καθόλου πως το κείμενο αυτό και από μόνο του, είναι εξαιρετικά γελοίο!

Ακόμα και σε όσους έκαναν συνήθειά τους, να δέχονται αδιαμαρτύρητα τις θεολογικές ασυναρτησίες, έντονη απορία προκαλούν, απλές ερωτήσεις όπως: που ήταν ο τόσο πετυχημένος δαιμονοκυνηγός, ο αεικίνητος άγγελος Ραφαήλ, όταν οι πρώτοι σεξομανείς δαίμονες: «οι γιοι του θεού είδαν τις θυγατέρες των ανθρώπων, ότι ήσαν ωραίες (σεξουαλικά θελκτικές!) και έλαβαν εξ αυτών για γυναίκες όσες διάλεξαν»; Γέν.6.2.

Γιατί οι εξίσου αθώες εκείνες γυναίκες, απλά θύματα της διεστραμμένης ερωτικής διάθεσης «των υιών του θεού», πλήρωσαν τον αφύσικο έρωτα των αγγέλων, με την ζωή τους στον κατακλυσμό... ενώ στο βιβλίο του Τωβίτ, η Σάρα απαλλάσσεται από κάθε παρόμοια μομφή, αν και για χάρη της ο ερωτευμένος μαζί της δαίμονας Ασμοδαίος, σκότωσε ήδη εφτά αθώα παλικάρια;
    
Αλήθεια, πώς έμαθε τελικά ο Τωβίτ, ο Εβραίος[6] συγγραφέας του ομώνυμου βιβλίου, ότι ο καπνιστός δαίμονας μόλις "ξεκόλλησε", απ’ την Σάρα, κατέφυγε στην Άνω Αίγυπτο; Του αφηγήθηκε όλες αυτές τις λεπτομέρειες το βράδυ γύρω απ’ την φωτιά, ο εκδικητής δαιμόνων, ο άγγελος Ραφαήλ;

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΚΑΤΑΜΑΓΕΜΕΝΟΣ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ 2000 ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΡΑ.

Τελικά, είναι αυτό βιβλίο θεού, ή μήπως έχουμε χαθεί στις ασυναρτησίες κάποιων γελοίων αναγνωσμάτων, αρχαίας θεολογικό-σεξουαλικής ψυχαγωγίας!

Δυστυχώς όμως, η κατάσταση είναι σοβαρή και δεν θα βγάλουμε άκρη μόνο με χαλαρή σάτιρα. Γι’ αυτό με κουράγιο και προσοχή στη λεπτομέρεια, πρέπει να επανέλθουμε στην κριτική αναμόχλευση του θεολογικού αυτού βούρκου.

Δυστυχώς πρέπει να παραδεχθούμε, πως όταν τα πλέον ηλίθια ψέματα, είναι γραμμένα στη Βίβλο, αποκτούν αυτόματα ένα αδιαπραγμάτευτο φωτοστέφανο. Όμως και μόνο η απλή ύπαρξη του βιβλίου του Τωβίτ στην εγκεκριμένη από τον θεό Βίβλο, (παρακαλώ να το διαβάσετε και να γελάσετε ή να κλάψετε με θαρραλέα αποδοχή της άγνοιας που μέχρι χτες ονομάζαμε πίστη) έπρεπε να αναγκάσει τους αξιοπρεπείς ανθρώπους των τελευταίων τουλάχιστον αιώνων, να προσέξουν καλύτερα την Ιουδαιο-χριστιανική Βίβλο. Και επιτέλους, αφού δεν έγινε ούτε τους τελευταίους αιώνες, ας το κάνουμε εμείς σήμερα! Η ΒΙΒΛΟΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ, ΕΝΑΣ ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΥΠΙΚΗΣ ΜΑΓΕΙΑΣ

Δεν είναι λοιπόν φανερό, ότι και μόνο απ’ το βιβλίο του Τωβίτ, προκύπτει ατόφιος ολόκληρος ο κόσμος της τυπικής μαγείας; Δεν αποδέχεται εδώ η ίδια η Βίβλος, την ουσία της χειρότερης δεισιδαιμονίας, παρουσιάζοντας ανθρώπους να δέχονται επίθεση (και μάλιστα σεξουαλική) από τους δαίμονες; Δεν παραδέχεται ως λειτουργικούς, γελοίους μηχανισμούς κατάμαυρης μαγείας και εξορκισμών, με παράξενα υλικά (εδώ καπνιστό γουλιανό!) που λύνουν ανθρώπους και δένουν δαίμονες;

Με την βιβλική αυτή ιστορία δεν νομιμοποιείται ο κάθε οπαδός της Βίβλου να πιστεύει, ότι υπάρχουν δαίμονες που μπορούν με το παραπάνω να ερωτευτούν γυναίκες, αλλά και να σκοτώσουν αθώους αντεραστές από σεξουαλική ζήλια; Αυτές δεν είναι και οι βασικές θέσεις της καθεαυτού μαγείας; Δεν είναι όλα αυτά στο κέντρο της αρχαίας παγκόσμιας δεισιδαιμονο-μαγείας; Δεν αποτελούν όλα αυτά, τα χειρότερα όρια θρησκευτικής πλάνης;

Γελοία καταγωγή πρέπει να έχει και η ιδέα του καπνιστού δαίμονα!
Αλήθεια αναρωτηθήκατε έστω και μια στιγμή, γιατί καπνίζουν τον δαίμονα οι δαιμονολόγοι της Βίβλου; Η απάντηση είναι απλή, διότι στην εποχή τους, ο υποκαπνισμός ήταν πράγματι μια εντυπωσιακή μέθοδος επίτευξης λυτρωτικών και θηρευτικών αποτελεσμάτων: «το κάπνισμα χρησιμοποιείται σε ειδικές κυνηγετικές περιστάσεις, προς εξαναγκασμό εξόδου από τα κοιλώματα δένδρων βράχων ή υπόγειας κρύπτης των θηραμάτων. Το κάπνισμα αυτό προκαλείται δια της καύσεως ξηρών χόρτων και θείου»... Επίσης: «το κάπνισμα ή υποκαπνισμός των φυτών καταπολεμούσε τα παράσιτα. Στην ανθο¬κομία ο υποκαπνισμός ήταν συχνότατος. Καίγοντας δηλητηριώδη σκευάσματα τα βλαβερά παράσιτα έπεφταν νεκρά ασφυκτιώντας» ... Να λοιπόν γιατί «το κάπνισμα με δυσώδεις ουσίες, ήταν συνηθισμένο μαγικό μέσον εκδίωξης δαιμόνων και θεραπείας ασθενειών των καθυστερημένων λαών».[7]

Η απίθανη αυτή ιστορία, με κάθε σοβαρότητα έχει και συνέχεια! Όταν επέστρεψε τελικά στο πατρικό του ο Τωβίας, έτριψε με την χολή του ψαριού τα μάτια, του επί οκταετία τυφλού πατέρα του από «λεύκωμα» (γλαύκωμα) «και ενεφύσησεν εις τους οφθαλμούς αυτού και επέβαλεν το φάρμακο επ’ αυτόν και απέδωκεν (ιατρεύθη)». Τωβίτ(S) 8.1-3. «Και επέχρισε την χολήν επί τους οφθαλμούς αυτού και διέτριψεν αυτούς και ελεπίσθη(σαν) απ’ αυτού τα λευκώματα». Τωβίτ 11.12.

Τότε ο Αζαρίας ο άγγελος, τους κάλεσε ιδιαιτέρως και τους αποκαλύφθηκε: «εγώ είμαι ο Ραφαήλ[8] εις εκ των επτά αγγέλων, που ενώπιον του θεού παρουσιάζονται. Τότε ταράχθηκαν και προσκύνησαν (ο άγγελος συνέχισε δικαιολογούμενος για τον ρόλο του Αζαρία) όλο τον καιρό που ήμουν μαζί σας, δεν έτρωγα τίποτα, ούτε έπινα, αλλά εσείς με βλέπατε (να τρώω και να πίνω!) σαν σε όραμα. Τώρα λοιπόν γράψτε πάντα ταύτα τα συμβάντα και ευχαριστήστε τον θεό, γιατί εγώ, ιδού αναβαίνω προς τον αποστείλαντά με, και ανέβη (ανελήφθη)». Τωβίτ 12.15-20. Μήπως σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά;

Η στιγμή του αποχαιρετισμού πρέπει να ήταν εξαιρετικά συγκινητική!
Ο ήρωάς μας ο Τωβίτ, δακρυσμένος κουνούσε το χέρι του στον ευεργέτη του άγγελο καθώς αυτός... ανέπτυσσε ταχύτητα διαφυγής απ’ την γήινη βαρύτητα. Όμως... τα φίδια της ανησυχίας άρχισαν ήδη να τον ζώνουν. Ξέχασε βλέπετε να ρωτήσει τον καλό αυτόν άγγελο, αν υπάρχει περίπτωση να ξαναεπιστρέψει ο βρωμο-γυναικάς ο Ασμοδαίος! Αναρωτιόταν ήδη, μήπως έπρεπε να κρατήσει λίγο ψαρόνεφρο, για να κάψει στα μούτρα του λιγούρη δαίμονα, έτσι και επανεμφανιστεί γλυκοκοιτώντας ξανά την γυναίκα του, που άλλωστε... ήταν και παλιό του αίσθημα!

Καθώς έβλεπε τον άγγελο να ανεβαίνει στον ουρανό, αισθάνθηκε απελπιστικά μόνος. Τι θα κάνει αν ο Ασμοδαίος εμφανιστεί αργότερα, ορεξάτος και ξαναμμένος, ορεγόμενος τις κόρες του ή αργότερα τις νύφες του; Μαύρες σκέψεις του κατέστρεφαν την ευτυχία, καθώς συνειδητοποιούσε ότι δεν έκανε αρκετές ερωτήσεις για το μέλλον! Τι θα καπνίσει στο θυμιατό του, τώρα που δεν έχει άλλα απ’ τα θαυματουργά σπλάχνα ψαριού; Μήπως πρέπει να πεταχτεί εγκαίρως μέχρι τον ποταμό Τίγρη, να ψαρέψει κανέναν θαυματουργό γουλιανό, για να έχει καλού κακού λίγο ψαρόνεφρο στην άκρη.. αχρείαστο να είναι; Μήπως πρέπει να διδάξει την δαιμονοδιωκτική αυτήν μέθοδο και σε άλλους;

Ερωτήσεις, που δεν σκέφτηκε να υποβάλει εγκαίρως, του κατέστρεφαν την χαρά του αποχωρισμού! Αχ, πόσο ποιοτικότερη θα ήταν η ζωή μας, αν οι άγγελοι δεν ήταν υποχρεωμένοι να επιστρέφουν τόσο γρήγορα στους ουρανούς;

Αλήθεια, μόνο τα σπλάχνα ψαριού ξορκίζουν δαίμονες, ή μήπως κι άλλες δύσοσμες ουσίες, ξορκίζουν (θεραπεύουν) κι άλλες μορφές δαιμονισμένων; Άραγε μόνο ο Ραφαήλ δένει δαίμονες, ή κι άλλοι άγγελοι τα καταφέρνουν εξίσου καλά; Άραγε μόνο ο Ασμοδαίος κυνηγάει γυναίκες ή υπάρχουν κι άλλοι ηδονοβλεψίες δαίμονες; Μήπως θα ήταν σκόπιμο, να καπνίζουμε προληπτικά λίγα σπλάχνα ψαριού, για να αποτρέπουμε τον κάθε σεξουαλικά ξεσηκωμένο "Ασμοδαίο" να πλησιάσει αόρατος καθώς είναι, απαρατήρητος τα κορίτσια μας;!

ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΑΡΟΣΟΥΠΑ ΓΟΥΛΙΑΝΟΥ ΤΙ ΓΝΩΜΗ ΕΧΕΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ;

Μήπως ένα άρωμα... από ψαρόσουπα γουλιανού, είναι αποτελεσματική προστασία για τα κορίτσια μας; Τι συμβαίνει με τ’ αγόρια μας; Μήπως υπάρχουν και γι αυτά ανάλογοι ερωτομανείς δαίμονες; Και τι ψάρι πρέπει να βρούμε γι’ αυτούς; Μήπως υπάρχουν γυναικόσχημοι δαίμονες που ειδικεύονται στους μοναχικούς οδοιπόρους; Στους ασθενείς; Στους ηλικιωμένους; Πόσες απ’ τις υπόλοιπες ταλαιπωρίες της ψυχής και του σώματός μας, οφείλονται άραγε σε δαίμονες... μήπως όλες; Μήπως;

Αν οι παραπάνω ερωτήσεις σας φαίνονται υπερβολικές, τότε δεν έχετε παρά να κάνε κάτι, που δεν κάνατε ποτέ σας... να διαβάσετε επιτέλους τις περιπέτειες του Τωβίτ στην δική σας Βίβλο! Και επιτέλους ρωτήστε κάποιον πνευματικό της εμπιστοσύνης σας: ισχύουν οι δαιμονο-ηλιθιότητες αυτού του βιβλίου, ή μήπως καταργήθηκαν; Αν καταργήθηκαν, τότε γιατί εξακολουθεί αυτό το δαιμονο-μαγικό βιβλίο (του Τωβίτ) να βρίσκεται μέσα στην Βίβλο;

Ποιος αμφιβάλει λοιπόν, ότι τέτοια αναγνώσματα, όπως ο βιβλικός Τωβίτ, αργά αλλά σταθερά, συντηρούσαν για αιώνες το ψιλοβρόχι της δεισιδαιμονίας, αρχικά στα μυαλά των φιλεύσεβων Ιουδαίων και αργότερα, μέσα απ’ τον Ιουδαιο-χριστιανισμό προκάλεσαν την μαύρη δαιμονο-καταιγίδα του μεσαίωνα;

Κάποιοι θα πουν ότι όλα αυτά ανήκουν στην Παλαιά Διαθήκη και δεν τα υιοθέτησε ο Χριστιανισμός. Δεν είναι καθόλου έτσι. Επί του παρόντος, δείτε τι λένε για τις δαιμονολογίες του Τωβίτ δύο απ’ τους μεγαλύτερους πατέρες της εκκλησίας.

Ο ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΨΑΡΟΚΑΠΝΙΣΜΑ

Χωρίς τον παραμικρό υπαινιγμό απόρριψης του Τωβίτ και του δαίμονα Ασμοδαίου, ο Ιωάννης Χρυσόστομος[9] γράφει: «Τωβίτ καλείται το βιβλίο, επειδή την περί αυτού ιστορία (όχι παραμύθι) περιέχει. Στα Εκβάτανα δε υπήρχε η θυγατέρα του Ραγουήλ ονόματι Σάρα. Ταύτην ουκ επέτρεπεν γαμηθήναι ο δαίμων Ασμοδαίος και επτά (παλικάρια) λαβόντες αυτήν απέκτηνε»... Και τελειώνοντας την περίληψη του βιβλίου παραδέχεται: «Το ήπαρ και η καρδιά (του ιχθύος) θυμιώμενα θα διώξουν τον δαίμονα. Η δε χολή θα καθαρίσει τα λευκώματα». Τα ίδια ακριβώς επαναλαμβάνει και ο επονομαζόμενος "Μέγας" Αθανάσιος ο θεολόγος, αυτός που συνέταξε το περιεχόμενο της Κυριακής λειτουργίας και στο «κατά Ελλήνων» βιβλίο του κατέκρινε τις δεισιδαιμονίες... των Ελλήνων![10]

Μάλιστα, ο Ιωάννης Χρυσόστομος, ξεπέρασε κατά πολύ τον οποιονδήποτε βιβλικό Τωβίτ, αφού συνέταξε δικούς του εξορκισμούς δαιμόνων, που μέχρι σήμερα αποτελούν το επίσημο κείμενο εξορκισμών της εκκλησίας! Αναφερόμενος δε στην περίπτωση του Τωβίτ επιβεβαιώνει ότι: «τον Τωβίτ ομματώσας και το φως αυτού χαρισάμενος»! Παραδέχεται λοιπόν άμεσα ως αληθινή, όχι μόνο την ύπαρξη του σεξουαλικού δαίμονα Ασμοδαίου, αλλά και την θεραπεία της οφθαλμικής πάθησης (λεύκωμα) με την επάλειψη εντοσθίων ψαριού!

Αλήθεια πότε έζησε ο Τωβίτ ο συγγραφέας αυτού του παράξενου βιβλίου; Στο ίδιο το βιβλίο διαβάζουμε: «εγώ ο Τωβίτ οδηγήθηκα αιχμάλωτος στην Νινευή την εποχή του Ενεμερσσάρου (Σαλμανάσαρου Ε΄ 762-722 π.Χ.) ο οποίος με διόρισε προμηθευτή του (ότι κι αυτός σχετίζεται με τα τρόφιμα και την βασιλική κουζίνα, δεν πρέπει να θεωρηθεί... παρά καθαρή σύμπτωση). Όταν πέθανε ο Ενεμερσσάρος τον διαδέχθηκε[11] ο Σενναχηρίμ (704-681)». Τωβίτ 1.10-15.

Κατά την εσωτερική μαρτυρία του βιβλίου λοιπόν, ο συγγραφέας έζησε τον έβδομο αιώνα π.Χ. Κατά τους ειδικούς, που συνεκτιμούν το συγγραφικό ύφος, τους εξελληνισμένους όρους και το γενικότερο εκφραστικό ύφος, το βιβλίο είναι ξαναγραμμένο πολύ αργότερα: «Το βιβλίο (του Τωβίτ) εγράφη πρωτοτύπως εβραϊστί ή αραμαϊστί, δια να δείξει πως ο θεός επιτρέπει μεν τις δοκιμασίες των ευσεβών ανθρώπων, δεν εγκαταλείπει όμως αυτούς, αλλά και εν τη παρούση ζωή ανταμείβει την αρετή αυτών... Πότε ακριβώς και υπό τίνος εγράφη, δεν δύναται τις να είπει, ειμή μόνο ότι τούτο εγράφη (το ορθότερο είναι ξαναγράφτηκε) από τις αρχές του Γ΄ μέχρι το τέλος του Β΄ προ Χριστού αιώνος»[12] Άρα η αντιγραφή του τοποθετείται τουλάχιστον από το 300 π.Χ. και εντεύθεν.

ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΑ ΦΟΡΤΙΑ ΦΑΝΕΡΗΣ ΜΑΓΕΙΑΣ

Βέβαια οι ευφυέστατοι διαχειριστές των "ιερών" αυτών κειμένων, για να απαλλαγούν από τα ενοχλητικά φορτία φανερής μαγείας, που ενίοτε περιείχαν, εφηύραν τον όρο «δευτεροκανονικά» (!) και: «μόνο αναγιγνωσκόμενα στους κατηχουμένους».[13] Δεν γνωρίζω αν μ’ αυτό το εφεύρημα, κατάφεραν να αποτρέψουν τις ερωτήσεις, ή ο φόβος και η άγνοια που βασίλευε ανάμεσα στους πιστούς των περασμένων αιώνων, ήταν αρκετά να εξασφαλίσουν την αδιατάρακτη παρουσία τέτοιων κειμένων στον βιβλικό κώδικα! Γνωρίζω μόνο, ότι σήμερα που η υποτυπώδης κριτική σκέψη και οι βασικές ελευθερίες έκφρασης επανεδραιώνονται, θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον έως διασκεδαστικό, αν κάποιος προσπαθούσε να μας εξηγήσει, τι θα πει... δευτεροκανονική θεοπνευστία!

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι, η συμμετοχή του καθαρά δαιμονολογικού βιβλίου Τωβίτ, στον κανόνα[14] της Π. Διαθήκης δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Η ύπαρξη του βιβλίου Τωβίτ στον κανόνα της Βίβλου, μας αποκαλύπτει κάτι σημαντικό.

Υπήρχε μια χονδροειδής δαιμονολογική και μαγο-θεραπευτική πτυχή του Ιουδαϊσμού, που για κάποιους λόγους αφαιρέθηκε ή επικαλύφθηκε προσεκτικά στα υπόλοιπα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Γιατί εκβάλλει δαίμονες ο Ιησούς;

Γνωρίζοντας ότι ο Ιησούς στην Καινή Διαθήκη εκβάλλει ασταμάτητα δαίμονες, ο συσχετισμός της συμπεριφοράς του με το βιβλίο του Τωβίτ είναι αναπόφευκτος! Το απολύτως δαιμονολογικό, κείμενο του «Τωβίτ», θέτει λοιπόν μια σειρά από σημαντικές ερωτήσεις σε όποιον θέλει να εξετάσει την δαιμονοδιωκτική συμπεριφορά του Ιησού.

Η κεντρική μας ερώτηση είναι: Γιατί εκβάλλει δαίμονες ο Ιησούς;
Είναι με κάποιον ιδιαίτερο τρόπο ο συνεχιστής του δαιμονοδιωκτικού πνεύματος του Τωβίτ; Ενώ ο Ιησούς εκβάλλει συνεχώς δαίμονες, γιατί στην υπόλοιπη Παλαιά Διαθήκη, εκτός από την περίπτωση του Τωβίτ και ελάχιστων ακόμα εξαιρέσεων, μια τέτοια δαιμονοδιωκτική πρακτική σχεδόν απουσιάζει από τους παλαιοδιαθηκικούς θεραπευτές; Υπήρξε άραγε, στους προχριστιανικούς χρόνους, μια ξαφνική στροφή της ιουδαϊκής θεολογίας προς την δαιμονοδιωκτική θεραπευτική... ή μήπως όλες αυτές οι δαιμονολογικές περιγραφές αν και ελάχιστες σε ολόκληρη την Π. Διαθήκη, μαρτυρούν μια επιμελώς κρυμμένη πλευρά της βιβλικής δαιμονολογίας;

Μια προσεκτικότερη ματιά στα αρχεία αυτής της βιβλικής θρησκείας, θα μας βοηθήσει να διαμορφώσουμε άποψη, για το ενδεχόμενο μιας άλλης εντελώς διαφορετικής προέλευσης του δαιμονο-θεραπευτικού Χριστιανισμού και να ανακαλύψουμε μια νέα βάση αξιολόγησης των λόγων και των έργων του ανθρώπου, που ενσάρκωσε με τόση επιτυχία τον κεντρικό ήρωα της Καινής Διαθήκης.
---------------------
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

[1] Τα αποσπάσματα είναι από την επονομαζόμενη μετάφραση των τεσσάρων καθηγητών (ή Β. Βέλλα), της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας. Η μετάφραση αυτή είναι εγκεκριμένη απ’ την ιερά σύνοδο της Ελλάδος, με αριθμό πρωτοκόλλου 1492.
[2] Όλως περιέργως και ο Τωβίας ήταν αυλικός (οικονόμος) του Βασιλιά Σαλμανάσαρ!
[3] Η ανεκδιήγητη αυτή έκφραση: «ανθρώπου ή γυναικός», (!) υπάρχει στο πρωτότυπο των Ο΄ και ο παράξενος αυτός διαχωρισμός, αφήνει αστεία υπονοούμενα... για τις γυναίκες! Βέβαια η εξήγηση είναι απλή, στη φτωχή Εβραϊκή γλώσσα, για τον άνδρα και τον άνθρωπο υπάρχει μόνο μια λέξη και ο μεταφραστής... έκανε την ζημιά του!
[4] Οι δαίμονες κατά την Βίβλο, είναι άγγελοι που ξέπεσαν μαζί με τον αρχηγό τους Σατανά από τον ουράνιό τους ρόλο.
[5] Υπενθυμίζουμε εδώ ότι η σεξουαλική δαιμονολογία, ξεκινάει από το πρώτο κιόλας βιβλίο της Βίβλου την Γένεση, όπου: «είδαν οι υιοί του θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι ήταν όμορφες και πήραν για γυναίκες τους όσες από εκείνες τους άρεσαν» (Β.Β.) Γένεσις 6.1.
[6] «Το δε βιβλίο του Τωβίτ είναι Εβραϊκό» Μιχ. Γλύκας «Βίβλος χρονική» 321.4.
[7] Κ. Παλαιολόγος Επιμελ. Εργαστ. φυσικής Πανεπ. Αθηνών. Βλ. Δρανδ. «καπνισμός»
[8] «Ραφαήλ του μεγάλου» Τωβίτ 3.16. Το όνομα Ραφαήλ σημαίνει: «ο θεός πολεμάει»
[9] Ιωάννης Χρυσόστομος Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως: Σύνοψις Παλαιάς και Καινής Διαθήκης «Βιβλίον Τωβίτ» 56.360.55.
[10] Αθανάσιος θεολόγος: Σύνοψις Παλαιάς Διαθήκης. «Βιβλίον Τωβίτ» 28.372.49.
[11] Στην πραγματικότητα μεσολαβεί ο Σαργών Β΄ (722-705 π.Χ.) αλλά τέτοιες ανακρίβειες είναι εντελώς συνηθισμένες στα ιστορικά δεδομένα της Βίβλου.
[12] Π. Μπρατσιώτης, καθηγητής εισαγωγής και ερμηνείας στην Π. Διαθήκη των Ο΄ του πανεπ. Αθηνών. (Δρανδάκης: «Τωβίτ»).
[13] Ο Αθανάσιος ο Θεολόγος (Σύνοψις 28.289.21) είναι ο πρώτος που μετονόμασε σε δευτεροκανονικό τον Τωβίτ, ενώ ο προγενέστερος του Κλήμης Αλεξανδρείας αγνοεί αυτόν τον σκόπιμο τεμαχισμό!
[14] «Τον Τωβίτ, την Σοφία Σολομώντος, καθώς και την Ιουδίθ, αναγνώρισε ως κανονικά βιβλία η εν Καρθαγένη (418μ.Χ.) σύνοδος δια του λβ΄ κανόνος» Πρωτοσύγκελος Ευστάθ. Δ. Σκάρπας. Βλ. επίσης Δρανδάκης «Αγία Γραφή». «Ο παρών κανών (λβ΄) ορίζει ότι εις την Εκκλησία, άλλο τι να μην αναγιγνώσκεται εις όνομα αγίων γραφών, εκτός απ’ τα κανονικά τούτα βιβλία... Αυτές δε είναι οι κανονικές Γραφές: Γένεσις, Έξοδος, Λευιτικόν, Αριθμοί, Δευτερονόμιο, Ιησούς του Ναυή, Κριταί, Βασιλειών (βίβλοι δ΄) Παραλειπομένων (βίβλοι β΄) Ιωβ, Ψαλμοί, Σολομώντος (βίβλοι δ΄) Προφητών (βίβλοι ιβ΄) Ησαΐας, Ιερεμίας, Ιεζεκιήλ, Δανιήλ, Τωβίτ, Ιουδίθ, Εσθήρ, Έσδρα (βίβλοι β΄)». Σύνοδος Καρθαγένης (418μ.Χ.) Κανών ΛΒ΄. Πηδάλιον ορθοδόξου εκκλ. σελ. 480.

ΔΕΣ: Ίνκιουμπι: Οι Νυχτόβιοι Ενεργειακοί Δαίμονες του Σεξ
------------------
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ:

Ο ΤΣΙΦΟΡΟΣ ΣΑΤΙΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΒΙΒΛΙΚΟ ΤΩΒΙΤ 

Τό δαιμόνιο της Σάρρας

Κατάλαβες μωρή τί πά νά μάς κάνουνε; —Κατάλαβα, μπαμπά. —Καί ξέρεις τί πρόκειται νά φτιάξεις; —"Ε, καλά, πρωτάρα είμαι, μπαμπά; Εχω φάει εφτά (γαμπρούς), στον όγδοο θά οτομαχιάσω; —Μπράβο παιδί μου, εσύ θά πάς μπροστά.Ο μικρός ό Τωβίας, ο γιος του Τωβίτ, έβγαλε τό πρώτο χνούδι στ' απάνω τ' αχείλι, χόντρυνε ή φωνή του καί σάμ­πως νά τά παρακοίταζε τά κοριτσόπουλα πού αντάμωνε στό δρόμο του. "Ανθισε καί πάνω στους φράχτες ανθίζανε οι αγριοτριανταφυλλιές, σπυριάσανε οι καρπόσποροι των κλαδιών, λυσσάγανε τά πουλιά στό εαρινό τους ρεσιτάλ, κάπως αλλιώτικα μύριζε ή γής άμα τήν οσμιζότανε κανένας τά πρωινά καί τ' απόβραδα, ολόκληροι οι κάμποι φορέσανε τόν πράσινο μανδύα τους καί τά πρώτα καλοκαιρινά ζουζούνια αρχίσανε κι αυτά νά πετάνε, σαλπίζοντας τό καραμουζάκι τους στό σκοπό τής αναγέννησης.

Όλα πηγαίνανε καλά καί σάμπως μονάχα ό Τωβίτ, ο άγιος άνθρωπος, δέν αισθανότανε γερά τά κότσια του. Κάτι κομαρούλες, κάτι πονάκια, κάτι παράξενα, όλα εκείνα τά πολλά καί τά τίποτα πού είναι παρέα τού γεροντάματου, τόν είχανε ζώσει από κάθε μεριά. Κι επειδή δέν ήθελε νά πάνε χαμένα κείνα τά «αργύρια» πού βρισκόντουσαν «εν Ράγοις τής Μηδίας παρά Ραγουήλ», διότι όσο άγιος καί δί­καιος, ήτανε κι άπό τήν άλλη μεριά καί Σημίτης ο άνθρω­πος, φώναξε τό παλικαράκι του, τόν Τωβία καί τόν κάθησε κάτω στά σοβαρά.

— Αγόρι μου, τού είπε, γέρασα καί θ' ακούσεις καμιά μέρα ξαφνικά τά χαμπάρια μου. Σ' αφήνω λοιπόν τάς καλύτερος τών συμβουλών. Θάψε με κι άν πεθάνει ή μαμά σου θάφτηνε παρέα μου νά μήν πληρώνουμε καί διπλούς τάφους στό Δήμο πού αφορμή γυρεύει νά εισπράττει, νά 'σαι δίκαιος καί καλός σ' όλα σου τά έργα, πάρε γυναίκα καί παπούτσι από τόν τόπο σου, γιατί ή εγχώριος βιομηχανία θέλει κι υποστήριξη, δίνε σε κείνους πού πεινάνε, όποιος δέ δίνει, στό τέλος καταντάει νά του τά πάρουνε μέ τό ζόρι, νά ευλογείς τόν Κύριο, πού μάς έκανε τους ανθρώπους, νά μέ­νεις ταπεινός, άλλα δέκα τάλαντα πού έχω δώσει στον Ραγουήλ, έν Ράγοις τής Μηδίας, νά πάς νά τά πάρεις, διότι όλα καλά, άλλα τό παραδάκι είναι παραδάκι καί νά μη λέμε καί λόγια. Κατάλαβες;

Βεβαίως κατάλαβε τό Τωβιάκι, άπό τήν ίδια ράτσα κρά­ταγε καί αυτό, λεφτά στή μέση, γινότανε νά μήν καταλάβει; Του 'δωσε λοιπόν μιά γραφή ό πατέρας του «Πληρώσατε εις διαταγήν του υιού μου Τωβία τά τάλαντα άτινα ελάβατε παρ' εμού προς φύλαξιν», φώναξε κι έναν άνθρωπο πού ήξερε τό δρόμο γιά τους Ράγους καί άρχισε τίς συμφωνίες. —Θά πάς τό παιδί μέχρι κειπέρα. Πόσα θέλεις; Έτυχε όμως νά μήν είναι άνθρωπος, άλλα ό άγγελος Ραφαήλ, εκείνος πού φώναξε καί τό μυστικό τό 'ξερε μόνο ό ίδιος ό Ραφαήλ. Έκανε λοιπόν τίς συμφωνίες του ο άγγελος.

—Θέλω μιά δραχμή τήν ήμερα.
—Πολλά δέν είναι;
—Τόσα παίρνω γώ.

Τέλος πάντων, μιά δραχμή; Μιά δραχμή. Γεμίσανε λοιπόν τά ταγάρια τους, έκλαψε ή Άννα, ή μανούλα του Τω­βία, αφού οί γυναίκες μέχρί τό Λαύριο νά πάς τό 'χουνε τά­μα νά τό κλαίνε γιά τό καλό καί ξεκινήσανε σιγά - σιγά οί δυό στρατοκόποι, τό παιδί κι ό άγγελος, νά πάνε γιά τό χρήμα. Τό βραδάκι λοιπόν, έτσι πού 'πεφτε ό ήλιος καί χρύσω­νε τά νερά τού ποταμού του Τίγρι, κάτσανε νά ξαποστάσουνε οτήν όχθη νά φάνε καί τίποτα. Καί ξαφνικά μέσα άπό τό ποτάμι, πετιέται μιά ψαρούκλα καί κάνει έτσι ν' αρπάξει τό Τωβιάκι, τό παιδί. Τραβήχτηκε όμως ό Τωβίας καί μέ τή φόρα, έχασε τά νερά του τό ψάρι καί βρέθηκε στην ξηρά. Τό Τωβιάκι καταχάρηκε.

— Νά μέ φάς ήθελες, ε; "Αμ, τώρα έννοια σου καί θά σέ φάω γώ, είπε του ψαριού πού σπαρτάραγε ηλίθια όπως σπαρταράνε τά ψάρια πού πεθαίνουνε δραματικά σάν πρωταγωνιστές τού κινηματογράφου.

Κι έκανε νά τό μαγκώσει άλλα ό άγγελος τόν σταμάτη­σε.

— Μήν τό φάς, τού λέει. Είναι φαρμακωμένο.
—"Ε, κι έτσι θά τό παρατήσουμε κοτζάμ ψάρι, τρεις εκατό πράμα;

Τό συλλογίστηκε βέβαια κι ό άγγελος κι υστέρα θυμήθη­κε. Έβγαλε λοιπόν τήν καρδιά, τό συκώτι καί τή χολή τού ψαριού, τά 'δωσε στον Τωβία καί του 'δωσε μαζί καί μιά συμβουλή.

— Αυτά νά τά φυλάξεις θά μάς χρειαστούνε. Καί το ψάρι άς τό φάμε. Όσο φαρμάκι κι άν έχει κανένας, άμα τού βγάλεις τήν καρδιά, τό συκώτι καί τή χολή, μή φοβάσαι. Δέν μπορεί πιά νά σού κάνει τίποτα.

Ψήσανε λοιπόν τό ψάρι, τό μπουζουριάσανε καί πρωί -πρωί πήρανε τό δρόμο τους. Καί στό δρόμο απάνω τού εξή­γησε ο άγγελος τού μικρού.

— Τό συκώτι καί τήν καρδιά τού ψαριού νά τά 'χεις μέσα στό ταγάρι σου γιά γιατρικό. "Αμα δεις κανέναν καί τον πιάσει τό δαιμόνιο καί κάνει παλαβομάρες, νά τά καπνίσεις καί νά τόν βάλεις ν' ανασάνει τήν τσίκνα. Καί θά δείς πού θα γίνει καλά. Καί μέ τή χολή, άμα τρίψεις τά μάτια κανενός στραβού θά ξαναβρεί τό φώς του.

Τό πίστεψε ό Τωβίας, τά 'κρυψε καλού κακού τά καρδιοσκωτοχόλια καί ξαναπήρανε τό δρόμο τους. "Ε, δρόμο παίρνουνε δρόμο αφήνουνε, κάποτε τήν είδανε κι από μα­κριά τή Ράγη, τό μέρος πού πηγαίνανε. Σταμάτησε λοιπόν ό άγγελος καί συμβούλεψε πάλι τό παιδί.

— Αδερφούλη μου, τού λέει, νά 'μαστε καί φτάσαμε. Το βράδυ, πρώτα ό Θεός, θά τή βολέψουμε στό σπίτι του Ραγουήλ. "Ακου τώρα καί μερικά πράματα νά τά ξέρεις γιά να μήν πιαστούμε καί Κώτσοι. Αυτός ό Ραγουήλ έχει μιά κο­ρούλα, ωραίο πραματάκι, Σάρρα τή λένε. Καί γιά νά πάρεις πίσω τό παραδάκι τού πατέρα σου, πρέπει νά τήν παντρευ­τείς τή Σάρρα, αλλιώς δέ βλέπουμε τσεντέζιμο. Άλλωστε,εδώ πού τά λέμε, καί Θεού θέληση είναι νά τήν πάρεις εσύ αυτήν τήν κοπέλα.

Ωραία κουβέντα, άλλα κάτι είχε ακουστά καί ό Τωβίας καί τό ξεφούρνισε.

— Νά τήν πάρω, βεβαίως, αφού λές ότι είναι καί νόστι­μη, γιατί νά μήν τήν πάρω; Αλλά σάμπως έχω ακουστά κά­τι σουσούμια γιά δαύτην. Λένε, δηλαδή, ότι αυτό τό κοριτσάκι τό γλυκό καί τό αθώο, έχει φάει εφτά άντρες μέχρι σήμερα. Καλή είναι, άξια είναι, αλλά όποιος τήν πάρει καί πάει νά κλειστεί μαζί της σά γαμπρός, τό πρωί, λέει, τόν βρίσκουνε τούμπανο. Καί τώρα δηλαδή τί; Νά τήν πάρω εγώ καί νά τρέχεις τό πρωί γιά στεφάνια νεκρώσιμα; Καθόσον, λένε, έχει τό διάολο μέσα της καί μόλις βρεθεί μόνη της μέ άντρα, κάτι του κάνει καί τόν καθαρίζει.
— Ξέρεις γιατί γίνεται αυτό, έκανε συλλογισμένα ό άγ­γελος. Ας πα νά λένε ότι έχει δαιμόνια καί τέτοια, άλλα εμέ­να δέ μου τό βγάζεις από τό μυαλό ότι ή μικρά δέ θέλει γαμπρό γιά νά μή φανερώσει πού έχει ό γέρος της τό παραδάκι. Σού λέει: «γιατί να πάρω άντρα καί νά μην τά φάω μό­νη μου; Κορόιδο είμαι νά βάλω άλλον νά κουμαντάρει τό βιός μου;». Γι' αυτό αδερφέ μου σέ συμβούλεψα νά κρύψεις κείνα τά συκώτια και τήν καρδιά τού ψαριού. Αμα βρεθείς μόνος μαζί της, βάλ' τους φωτιά, κάνε την ν' ανασάνει τήν τσίκνα τους καί θά τή δεις νά γίνει αρνάκι. Είναι Θεού θέλη­ση πού μας έστειλε τό ψάρι καί είναι μαγικά μαντζούνια αυτά. Καί τή γυναίκα, έτσι καί τήν υποτάξεις μιά φορά καί τήν κάνεις τού χεριού σου, ύστερα δέν ακούει κανένα καί «ούκ επανελεύσεται τό δαιμόνιον είς τόν αιώνα τού αιώνος».

Φτάσανε λοιπόν καμιά φορά, βρήκανε τό σπίτι τού Ραγουήλ, ανταμώσανε άπ' όξω τή Σάρρα, τους έμπασε στό σπίτι, τους καλωσόρισε ό Ραγουήλ, φώναξε καί τή γυναίκα του τήν Εδνα, «ρέ πώς μοιάζει ό νεαρός με τόν Τωβίτ!», μά­θανε καί γιά τήν υγεία τού Τωβίτ καί καταχαρήκανε καί πο­νηρός ό Ραγουήλ κατάλαβε ότι τό παιδί τού δικού του είχε έρθει γιά τό παραδάκι. Δήθεν κιόλας καταλυπηθήκανε πού ό Τωβίτ, ό πατέρας τού Τωβία, είχε χάσει τό φως του, καί ύστερα σφάξανε κι ένα αρνί θυσία, τό φάγανε, ντερλικώσανε όπως γίνεται άμα πάει μουσαφίρης στό συγγενή του, πού χαμογελάει άπ' όξω καί βράζει άπό μέσα του, καί κει απάνω στό κρασί, λέει ό άγγελος.

—Μπάρμπα Ραγουήλ, εμείς εδώ δέν ήρθαμε βέβαια τόσο δρόμο γιά νά σού πούμε τά Κάλαντα. Εμείς, μπάρμπα Ραγουήλ, τό παιδί ό Τωβίας δηλαδή, έχει ακούσει γιά τήν κορούλα σου τή Σάρρα καί έφ' όσον νά πούμε, έ, είσαστε καί σόι επιτέλους, μιά γυναίκα τού πέφτει άπό τή ράτσα του, είπαμε, άμα τό θέτε καί σεις, ή ώρα ή καλή, νά τά μπουρμπουδιάσουμε τά παιδιά, νά παντρευτούνε, νά κά­νουνε καί φαμίλια, τέλος πάντων νά μή χαθεί ή ράτσα.

Κατάλαβε ό Ραγουήλ. Σού λέει: «Τούτοι δω γιά τό χρή­μα ήρθανε καί πάνε νά τό πάρουνε μέ ωραίο τρόπο, μπρά­βο τους!» Εκανε πώς συλλογίζεται λοιπόν κι ύστερα τόν έπιασε τό μελαγχολικό.

—Βρέ παιδάκι μου, νά τού τή δώσω τού παλικαριού, καλό παλικαράκι φαίνεται, δέ λέω, άλλα τά ξέρετε τά δικά μας;
—Ποια δικά σας;
—Τό δαιμόνιο της Σάρρας. Άστε τα ρέ παιδιά γιατί εί­μαι δυστυχισμένος πατέρας. Εφτά φορές τήν έχω παντρέ­ψει κι άντρα τό κορίτσι μου δέ γνώρισε. Καλή, χρυσή, γελα­στή, χαριτωμένη, τά πάντα. Μόλις κλειστεί σέ δωμάτιο μέ άντρα, τήν πιάνει τό δαιμόνιο καί τό πρωί τόνε βγάζουνε νε­κρό. Μάλιστα! Αυτό τό πραματάκι πού βλέπετε, έχει φάει εφτά, σά νά 'τανε σουβλάκια. Γι' αυτό σας λέω. Αστε την νά πάει κατά Καπερναούμ καί άμετε καί σεις στό καλό. Γιά ντουζίνα θά τό πάμε;

Τά 'πε ό Ραγουήλ καί λυπόταν πονηρά, άλλα γελιέται ό άγγελος; «"Αν είναι νά πεθάνει, άς πεθάνει, επέμενε. Μιά φορά, σύμφωνα μέ τό νόμο τού Μωυσή, τό παιδί από δώ πρέ­πει νά πάρει τήν κόρη σου. Αοιπόν γιά νά μή λέμε λόγια, άν­τε νά τους παντρέψουμε νά τελειώνουμε».

Σάμπως κατάλαβε ότι είναι ζόρικοι τούτοι δώ, ό Ρα­γουήλ, σού λέει «αν πώ όχι θά τό χάσω τό παραδάκι, άσε λοιπόν νά τήν πάρει, νά τόν ξεκάνει καί νά γλιτώσουμε». Φώναξε τή γυναίκα του, φέρανε τά βιβλία, τους πάντρεψε σύμφωνα μέ τό νόμο τού Μωυσή, σφράγισε τήν πράξη, κάθησε νά ξαναφάει καί πήρε καί τήν κόρη του ιδιαιτέρως.

—Κατάλαβες μωρή τί πά νά μάς κάνουνε;
—Κατάλαβα, μπαμπά.
—Καί ξέρεις τί πρόκειται νά φτιάξεις;
—"Ε, καλά, πρωτάρα είμαι, μπαμπά; Εχω φάει εφτά, στον όγδοο θά οτομαχιάσω;
—Μπράβο παιδί μου, εσύ θά πάς μπροστά.

Έπιασε κι ή Εδνα ή πεθερά κι ετοίμασε τό νυφικό δωμάτιο, βάλανε τή νύφη μέσα νά ετοιμαστεί, νά ετοιμάσει δη­λαδή νά τό τουμπανιάσει τ' αγόρι, φάγανε ξανά οι άπ' όξω καί τέλος πάντων τόν στείλανε τό γαμπρό νά κοιμηθεί μέ τη νύφη.

Κλείστηκε λοιπόν ό Τωβίας, άλλα τούτος εδώ ήτανε ορ­μηνεμένος από τόν άγγελο, δέν ήτανε κορόιδο σάν τους άλ­λους εφτά. Πονηροί ή Σάρρα καί ό Ραγουήλ ό πατέρας της; Πιό πονηρός τούτος έδώ. Αντε καί νά δούμε ποιος θά τή φέρει τού άλλου.

Άρχισε τό χαμόγελο ή νυφούλα. «Έλα κοντά αγοράκι μου». Ζύγωνε ό Τωβίας. Τι λέτε; Πριν ζυγώσει άνοιξε τό ταγάρι του, έβγαλε από μέσα τήν καρδιά καί τό συκώτι τού ψαριού κι άναψε φωτιά.

—Τί κάνεις εκεί;
—Κάτι άρωματάκια έχω μαζί μου, χαμογέλασε ό γαμ­πρός, νά μας άρωματίσουνε τό δωμάτιο. Έλα δώ ν' ανασά­νεις νά δεις τί ωραία πού μυρίζουνε.

Γυναίκα ήτανε ή Σάρρα, αρώματα άκουσε, τί είχε νά χάσει; Πήγε λοιπόν κοντά καί άρχισε νά όσμίζεται τά ψαροεντόσθια.

— Αυτά μυρίζουνε ψαρίλα.
—"Ετσι είναι στην αρχή. Ανάσανε πέντε - έξι καλές καί θά δεις.

Στην τέταρτη πρέζα, άρχισε νά μαστουρώνει τό κοπελάκι. Άντε μιά ακόμα, μαγεμένα καί θεϊκά τά ψαρονέφρια τήν κάνανε λιάδα. Πάει! Ξεχνάει καί τόν πατέρα της μέ τίς παραγγελίες του, ξεχνάει πώς έπρεπε νά τόν σκοτώσει τό γαμπρό, ξεχνάει καί τά λεφτά καί πέφτει στην αγκαλιά του.

 'Απ' όξω κοιμότανε δήθεν ό άγγελος καί χαιρότανε ό Ραγουήλ. Φώναξε καί τή γυναίκα του. «Έλα ν' ανοίξουμε ένα λάκκο καί νά τόν θάψουμε τό πρωί, χωρίς νά μάς πά­ρουνε καί μυρωδιά, άντε γιατί αυτός τώρα κλωτσάει νά ξεψυχήσει καί κρίμα στό παιδί, άλλα τί νά τού κάνω γώ, φιρί -φιρί τό πήγαινε».

Σκάψανε λοιπόν τή λακκούβα, ξημέρωσε ό θεός τήν ήμερα, φωνάξανε καί μιά «παιδίσκη τους», ένα δουλάκι να πούμε.

—Τρέχα νά δεις τί γίνεται στή νυφική κάμαρα.Μπήκε ή παιδίσκη, είδε τους νιόνυφους νά κοιμούνται άγκαλίτσα. Πάει λαχανιασμένη στον Ραγουήλ καί τού λέει:
—Καλέ αυτοί κοιμούνται ακόμα, αφεντικό
—Πώς κοιμούνται;
—Ντρέπομαι, άλλα ωραία, πολύ ωραία, καί στά δικά μου.

Αμάν, πάει ό Ραγουήλ, ξυπνάει μέ τρόπο τήν κόρη του καί τήν παίρνει κατά μέρος.

— Τί έγινε βρέ αθεόφοβη;

Κατέβασε τά μάτια τό Σαρράκι, πολύ ευχαριστημένο, πολύ ευτυχισμένο καί τού τά 'πε σωστά:

— Δέ γίνεται τίποτα, μπαμπά! Καί ξέρεις γιατί; Γιατί αυ­τόν τόν αγάπησα.

Κακό απρόσμενο, απαίσιο, άλλα τί μπορούσε πιά νά κάνει ό Ραγουήλ. Έδωσε τήν ευλογία του, έδωσε τό παραδάκι, έκανε καί δεκατέσσερις μέρες γλέντι μέ πολλούς καλε­σμένους καί συλλογιζότανε ότι ή αγάπη είναι θέληση τού θεού κι ότι όσο πονηρός κι άν είσαι, δέν μπορείς νά πάς κόντρα μέ τό θεϊκό Νόμο, γιατί τά λεφτά μπορείς νά τά κερ­δίσεις μέ ματσαράγκα, τήν αγάπη όμως ποτέ αφού μάς τήν έδωσε ό Κύριος μέσα στά δώρα του, ενώ τά λεφτά πού τά φτιάσαμε μόνοι μας οι άνθρωποι, μπορεί νά μάς τά πάρει ό,τι ώρα καί μ' όποιο τρόπο τού κάνει κέφι.

Νίκος Τσιφόρος "Βιβλικά χαμόγελα"

Πόση μάζα μπορεί να έχει ένα άστρο νετρονίων; Οι αστροφυσικοί θέτουν ένα νέο όριο για τη μέγιστη τιμή της μάζας του

Από την ανακάλυψή τους τη δεκαετία του 1960, οι επιστήμονες αναζητούν να απαντήσουν ένα σημαντικό ερώτημα: Πόσης μάζας μπορούν να γίνουν στην πραγματικότητα τα άστρα νετρονίων; Εν αντιθέσει με τις μαύρες τρύπες, τα άστρα αυτά δεν μπορούν αυθαίρετα να κερδίζουν μάζα, μετά από ένα ορισμένο όριο δεν υπάρχει φυσική δύναμη στη φύση που μπορεί να αντισταθμίσει την τεράστια βαρυτική τους δύναμη. Για πρώτη φορά, αστροφυσικοί στο Πανεπιστήμιο Goethe στη Φρανκφούρτη έχουν πετύχει να υπολογίσουν ένα αυστηρό άνω όριο για τη μέγιστη μάζα του άστρου νετρονίων.

Με μια ακτίνα περίπου 12 χιλιομέτρων και μάζα που μπορεί να είναι διπλάσια από αυτή του Ήλιου, τα άστρα νετρονίων είναι μεταξύ των πυκνότερων αντικειμένων στο σύμπαν, δημιουργώντας βαρυτικά πεδία συγκρίσιμα με αυτά των μελανών οπών. Μολονότι τα περισσότερα άστρα νετρονίων έχουν μάζα περίπου 1,4 φορές με αυτή του Ήλιου, είναι επίσης γνωστά κα παραδείγματα με μεγαλύτερη μάζα, όπως το πάλσαρ PSR J0348+0432 με 2,01 ηλιακές μάζες. Η πυκνότητα αυτών των άστρων είναι τεράστια, σαν ολόκληρα τα Ιμαλάϊα να συμπιέστηκαν σε ένα ποτήρι μπύρας. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι ένα άστρο νετρονίων με μέγιστη μάζα θα καταρρεύσει σε μια μαύρη τρύπα εάν ακόμη και ένα μόλις νετρόνιο προστεθεί.

Μαζί με τους φοιτητές τους Elias Most και Lukas Weih, ο Καθηγητής Luciano Rezzolla, φυσικός στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών στη Φρανκφούρτη (FIAS) και καθηγητής Θεωρητικής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Goethe στη Φρανκφούρτη, τώρα έχουν λύσει το πρόβλημα που παρέμενε αναπάντητο για 40 χρόνια: Με ακρίβεια η μέγιστη μάζα των μη περιστρεφόμενων άστρων νετρονίων δεν μπορεί να ξεπερνά τις 2,16 ηλιακές μάζες.

Η βάση των αποτελεσμάτων αυτών ήταν η προσέγγιση «καθολικών σχέσεων» που αναπτύχθηκε στην Φρανκφούρτη πριν από λίγα χρόνια (δελτίο τύπου). Η ύπαρξη των «καθολικών σχέσεων» υπονοεί ότι πρακτικά όλα τα άστρα νετρονίων «μοιάζουν», που σημαίνει ότι οι ιδιότητές τους μπορούν να εκφράζονται σε όρους αδιάστατων ποσοτήτων. Οι ερευνητές συνδύασαν αυτές τις «καθολικές σχέσεις» με δεδομένα των σημάτων των βαρυτικών κυμάτων και με τη μεταγενέστερη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (kilonova) που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της παρατήρησης, την περασμένη χρονιά, της συγχώνευσης των δυο άστρων νετρονίων στο πλαίσιο του πειράματος του LIGO. Αυτό απλουστεύει τους υπολογισμούς τρομερά επειδή τα καθιστά ανεξάρτητα από την εξίσωση κατάστασης. Η εξίσωση αυτή είναι ένα θεωρητικό μοντέλο για την περιγραφή πυκνής ύλης μέσα σε ένα άστρο, που παρέχει πληροφορίες για τη σύνθεσή του σε διάφορα βάθη στο εσωτερικό του. Μια τέτοια καθολική σχέση επομένως έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στον προσδιορισμό της νέας μέγιστης μάζας.

Το αποτέλεσμα είναι ένα καλό παράδειγμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ θεωρητικής και πειραματικής έρευνας. «Η ομορφιά της θεωρητικής έρευνας είναι ότι κάνει προβλέψεις. Η θεωρία, ωστόσο, απεγνωσμένα χρειάζεται πειράματα για να περιορίσει ορισμένες από τις αβεβαιότητές της», αναφέρει ο καθηγητής Rezzolla. «Είναι συνεπώς αρκετά αξιοσημείωτο ότι η παρατήρηση της συγχώνευσης ενός ζεύγους άστρων νετρονίων που συνέβη εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, συνδυάστηκε με τις καθολικές σχέσεις που ανακαλύφθηκαν μέσω της θεωρητικής εργασίας και μας επέτρεψαν να λύσουμε έναν γρίφο για τον οποίο έχουν εμφανιστεί τόσες πολλές εικασίες στο παρελθόν».

Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο Astrophysical Journal Letters. Λίγες μόλις ημέρες αργότερα, ομάδες έρευνας από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία επιβεβαίωσαν τα ευρήματα, παρόλο που μέχρι σήμερα έχουν ακολουθήσει διαφορετικές και ανεξάρτητες προσεγγίσεις. Η αστρονομία βαρυτικών κυμάτων αναμένεται να παρατηρήσει περισσότερα τέτοια γεγονότα στο άμεσο μέλλον, τόσο σε σήματα βαρυτικών κυμάτων όσο και σε πιο παραδοσιακές περιοχές συχνότητας. Αυτό θα μειώσει περαιτέρω τις αβεβαιότητες σχετικά με τη μέγιστη μάζα και θα οδηγήσει σε μια καλύτερη κατανόηση της ύλης σε εξαιρετικά ακραίες συνθήκες, κάτι που θα προσομοιωθεί στους σύγχρονους επιταχυντές σωματιδίων.

Δεδομένα από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ρίχνουν φως στη διάδοση της δευτερεύουσας κοσμικής ακτινοβολίας

Κοσμικές εκρήξεις όπως οι υπερκαινοφανείς στέλνουν κοσμικές ακτίνες – γυμνοί ατομικοί πυρήνες – που απομακρύνονται περίπου με την ταχύτητα του φωτός. Όταν ο πυρήνες αυτοί συγκρούονται με το αραιό μεταξύ των άστρων αέριο, παράγουν ένα καταρράκτη σωματιδίων, γνωστών ως δευτερεύουσες κοσμικές ακτίνες. Τώρα, χρησιμοποιώντας το Μαγνητικό Φασματόμετρο Άλφα (AMS) που βρίσκεται στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ο Samuel Ting του MIT και ο συνάδελφοί του, έχουν χαρακτηρίσει με πρωτοφανή ακρίβεια, τρία είδη δευτερευόντων κοσμικών ακτίνων. Βρήκαν ότι τα ενεργειακά φάσματα αυτών των κοσμικών ακτίνων – οι σωματιδιακές ροές ως συνάρτηση της ενέργειας – είναι διακριτά διαφορετικές από αυτές των πρωτευόντων κοσμικών ακτίνων.

Η συνεργασία AMS μέτρησε πάνω από 5 εκατομμύρια πυρήνες λιθίου, βηρυλλίου και βορίου καθώς περνούσαν μέσα από το μαγνητικό πεδίο του AMS, το οποίο είναι 3000 φορές ισχυρότερο από το μαγνητικό πεδίο της Γης. Οι ερευνητές βρήκαν ότι τα τρία είδη ανταποκρίνονταν παρόμοια στο μαγνητικό πεδίο, πράγμα που σημαίνει ότι τα ενεργειακά τους φάσματα είχαν το ίδιο σχήμα. Παρατήρησαν επίσης μια φασματική «σκλήρυνση» των δευτερευουσών κοσμικών ακτίνων – ένα μεγαλύτερο αριθμό σωματιδίων σε υψηλές ενέργειες από ότι θα αναμένονταν από έναν τυπικό νόμο ισχύος.

Τέτοια σκλήρυνση είχε προηγουμένως παρατηρηθεί από τη συνεργασία AMS στις πρωτεύουσες κοσμικές ακτίνες όπως ήλιο, άνθρακας και οξυγόνο. Παραδόξως, ωστόσο, το εύρος αυτής της σκλήρυνσης ήταν μεγαλύτερο για τις δευτερεύουσες κοσμικές ακτίνες από ότι για πρωτεύουσες κοσμικές ακτίνες. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι το φασματικό σχήμα των δευτερευουσών κοσμικών ακτίνων αλλάζει καθώς τα σωματίδια διαδίδονται μέσω του διαστρικού υλικού. Αυτές οι νέες παρατηρήσεις υποδηλώνουν ότι διάφοροι μηχανισμοί – όπως η αλληλεπίδραση των σωματιδίων με τα αργά εξαπλωνόμενα υπολείμματα υπερκαινοφανούς – πρέπει να ληφθούν υπόψη για την ακριβή περιγραφή της διάδοσης των δευτερευόντων κοσμικών ακτίνων στο διάστημα.

Ο Σωκράτης, οι Νόμοι και η Ισχύς του Κράτους

«Όποιος καταλύει τους νόμους είναι φυσικό να θεωρείται διαφθορέας των νέων και των ανόητων ανθρώπων» -Σωκράτης (από το 'Κρίτων' του Πλάτωνα)
 
Στην αρχαία Αθήνα, για την οποιαδήποτε εκτέλεση καταδικασμένου σε θάνατο έπρεπε να είναι παρόν το ιερό πλοίο της πόλης, η Πάραλος. Έτσι, μετά την καταδίκη του Σωκράτη μεσολάβησε ένας μήνας αναμονής της εκτέλεσης, αφού η Πάραλος άργησε λόγω κακοκαιρίας να επιστρέψει στην Αθήνα από τη Δήλο όπου είχε πάει για τις γιορτές του Απόλλωνα. Μόλις μαθεύτηκε ότι το πλοίο φάνηκε στο Σούνιο, ο Κρίτων, ένας φίλος του Σωκράτη, τον επισκέφτηκε μια τελευταία φορά. Προσπάθησε να τον πείσει να δραπετεύσει, τώρα που του έμενε μια τελευταία μέρα ζωής. Ο Κρίτων του είπε ότι μπορούσε να χρηματίσει κάποιους φρουρούς και να τον φυγαδεύσει στη Θεσσαλία, από όπου στη συνέχεια θα μπορούσε να πάει όπου αυτός επιθυμούσε, ή να μείνει εκεί, σε δικούς του φίλους που θα τον υποδέχονταν και θα τον φρόντιζαν μέχρι τις τελευταίες του μέρες.
 
Ο Σωκράτης με μια εξαιρετικά ψύχραιμη επιχειρηματολογία εξηγεί στον φίλο του γιατί είναι αναγκασμένος να αρνηθεί την προσφορά του, και μάλιστα του δίνει τους λόγους για τους οποίους είναι διατεθειμένος να δεχτεί την ποινή που του απέδωσαν οι Αθηναίοι, και πρόθυμα να πιει το κώνειο που θα τον θανατώσει.
 
Ο Σωκράτης εκθειάζει τους νόμους της πόλης, αφού αυτοί είναι που την κάνουν «την πιο μεγάλη και την πιο φημισμένη για τη σοφία της και τη δύναμή της πόλη»[2]σελ.59, την πιο εύνομη. Αυτοί είναι που του επέτρεψαν να ανατραφεί και να μορφωθεί, και να έχει ζήσει τόσο ευτυχισμένη ζωή που «μέχρι τώρα για κανέναν άνθρωπο δεν θα παραδεχόμουν ότι έχει ζήσει καλύτερα από μένα»[3]σελ.131. Τόσο πολύ αγαπάει την πόλη του ο Σωκράτης που «απουσίασε λιγότερο και από τους κουτσούς και από τους τυφλούς και τους άλλους ανάπηρους»[1]σελ.143 είτε για να πάει σαν ταξιδιώτης σε άλλες πόλεις είτε για να παρακολουθήσει αγώνες. Η μοναδική φορά που έφυγε από την Αττική ήταν όταν πήγε να πολεμήσει για χάρη της και να την υπερασπιστεί (είχε συμμετάσχει στις εκστρατείες στην Ποτίδαια, στην Αμφίπολη και στο Δήλιο). Ακόμα και για να παντρευτούν οι γονείς του έπρεπε να πάρουν την έγκριση της πόλης, άρα μέχρι και για την ίδια του τη γέννηση, την πόλη έχει να ευγνωμονεί. Πώς λοιπόν τώρα, που οι ίδιοι αυτοί νόμοι τυχαίνει να στρέφονται εις βάρος του, θα τους αρνηθεί και θα δραπετεύσει; Η δίκη και η καταδίκη του έγιναν όπως οι νόμοι πρόσταζαν, το δικαστήριο είχε νόμιμη συγκρότηση και συνεδρίασε όπως επιβαλλόταν από το νομοθέτη. Δεν υπήρχε παρατυπία ούτε κατάχρηση της νομικής διαδικασίας. Η κατηγορία ήρθε από κάποιους που θεωρούσαν πως ο Σωκράτης δεν σεβόταν τους θεούς της πόλης, πως τους αρνήθηκε και πρότεινε καινούργιους, και πως διέφθειρε τους νέους. Στη συνέχεια, 500 από τους πολίτες αποφάσισαν νόμιμα και ελεύθερα την ενοχή του. Και εξάλλου ο Σωκράτης ποτέ δεν αναγκάστηκε να αποδεχτεί τους νόμους – συμφώνησε ελεύθερα να ζει έννομα – αλλά μπορούσε οποιαδήποτε στιγμή να φύγει από την πόλη αν πίστευε ότι οι νόμοι δεν ήταν δίκαιοι, παίρνοντας μαζί του την οικογένειά του και όποια περιουσία είχε. Αν φύγει, δεν θα τον έχουν αδικήσει οι νόμοι, αλλά οι άνθρωποι (γιατί ο ίδιος φυσικά ήξερε ότι είναι αθώος). Αν δραπετεύσει «με τόσο αισχρό τρόπο αποδίδοντας το άδικο και το κακό»[1]σελ.147 οι νόμοι του Άδη θα τον δεχτούν «με άσχημο τρόπο», επειδή προσπάθησε, όσο μπορούσε, να καταλύσει τους νόμους της πόλης.
 
Η γέννηση, λοιπόν, η ανατροφή και η μόρφωση του Σωκράτη οφείλονται στην πόλη, που με τους νόμους της του έδωσε την ευκαιρία να γίνει ο καλύτερος που μπορούσε να γίνει. Αν τώρα αποφασίσει να τους παραβιάσει, θα ακυρώσει το άρρητο συμβόλαιό του με αυτήν, δείχνοντας πως είναι προδότης και ασυνεπής στις υποχρεώσεις του προς τους Αθηναίους. Θα χάσει την τιμή και την υπόληψή του. Θα σήμαινε, αν ξέφευγε από την τιμωρία, πως κάνει «όσα θα έκανε ο πιο τιποτένιος δούλος»[1]σελ.141, επιχειρώντας να «αποδράσει παρά τις συμφωνίες και τις υποσχέσεις»[1]σελ.141 του ότι θα ζει σύμφωνα με όσα ορίζουν οι νόμοι. Γιατί, και να φυγαδευτεί σε άλλη πόλη, πώς θα ζήσει μεταξύ άλλων ανθρώπων, όταν θα ξέρουν ότι αυτός άλλα λέει και άλλα κάνει; Ποιος θα τον ακούει και θα τον σέβεται, αφού θα ξέρει ότι ο λόγος του δε μετράει και άρα τα λόγια του δεν έχουν σημασία; Θα καταντήσει, για να γίνεται αρεστός, να κολακεύει τους πάντες και να μην ενοχλεί κανέναν, κάτι που όμως δεν προτίθεται να κάνει. Θα πρέπει να σταματήσει να ενοχλεί με τις ερωτήσεις του που μέχρι τώρα ξεμπρόστιαζαν όποιους παρίσταναν τους σοφούς χωρίς πραγματικά να ξέρουν τίποτα, μην γνωρίζοντας καν το μέγεθος της άγνοιάς τους. «Είναι αδύνατο να ζω ήσυχος»[2]σελ.81 είπε στην Απολογία του.
 
 Τόσο πολύ είναι αφοσιωμένος στους νόμους ο Σωκράτης, που πιστεύει ότι παραβιάζοντάς τους θα συμβάλλει στην κατάλυσή τους και του πολιτεύματος, και στην καταστροφή όλης της πόλης. «Ή νομίζεις», λέει, «ότι είναι δυνατό να υπάρχει ακόμα, και να μην έχει ανατραπεί εκείνη η πόλη, στην οποία οι αποφάσεις των δικαστηρίων δεν ισχύουν, αλλά καθίστανται άκυρες και ανατρέπονται από ιδιώτες;»[1]σελ.133. Είτε, λέει, μας στείλει η πόλη στον πόλεμο για να πληγωθούμε ή να σκοτωθούμε είτε μας ρίξει στη φυλακή, αν δεν την πείσουμε για να γίνει αλλιώς, πρέπει να την υπακούσουμε, και δεν θα πράξουμε δίκαια αν αποφύγουμε τη στράτευση, αν υποχωρήσουμε ή αν λιποτακτήσουμε στον πόλεμο ή αν αποφύγουμε τιμωρία του δικαστηρίου. «Είναι ανόσιο να συμπεριφερόμαστε βίαια στη μητέρα και τον πατέρα, αλλά πολύ περισσότερο δεν είναι να φερόμαστε έτσι στην πατρίδα;»[1]σελ.137.
 
Δεν μπορούμε εδώ παρά να διακρίνουμε μια τάση εξιδανίκευσης στα λόγια του Σωκράτη. Είναι δυνατόν να αξίζουν οι νόμοι τόσα πολλά, που να είναι πρόθυμος να θυσιάσει τη ζωή του (και μάλιστα «την καλύτερη δυνατή ζωή») απλά και μόνο επειδή έτσι προτάσσουν αυτοί; Και είναι δυνατόν να μιλούσε κυριολεκτικά όταν έλεγε πως η ακεραιότητα των νόμων και το μέλλον της πόλης ολόκληρης εξαρτάται από τις δικές του πράξεις; Αν αυτή η στάση του Σωκράτη μας φαίνεται ακραία ή και ιδεαλιστική, είναι γιατί στη σύγχρονη εποχή, οι νόμοι δεν είναι οι δικοί μας νόμοι, αλλά νόμοι άλλων. Στην αρχαία Αθήνα, οι νόμοι ορίζονταν από τους πολίτες με ψηφοφορία, όχι πίσω από κλειστές πόρτες. Στη σημερινή κοινωνία υπάρχει αποξένωση από τους νόμους, γι’ αυτό και δεν υπάρχει σεβασμός προς αυτούς, αφού επιβάλλονται, δεν πείθουν. Ο Σωκράτης θα μπορούσε εύκολα να αποφύγει τον θάνατο, είτε δραπετεύοντας εκμεταλλευόμενος τη βοήθεια των φίλων του είτε δεχόμενος, στη δίκη του, την εξορία σαν εναλλακτική τιμωρία από αυτήν του θανάτου. Αυτή του η απόλυτη θέση είναι που μας ξενίζει.
 
Γι’ αυτό και αυτά που λέει ο Σωκράτης, θα μπορούσαν να παρεξηγηθούν σαν ένα δόγμα πλήρους παράδοσης στο κράτος, άκριτης υποταγής σε μια απόφαση δικαστηρίου και ολοκληρωτικού ελέγχου του πολίτη μέσω των νόμων. Πώς αλλιώς να εξηγήσουμε την αποδοχή μιας δικαστικής απόφασης που ο ίδιος ο Σωκράτης ξέρει ότι είναι άδικη, όταν μάλιστα το αντίτιμο είναι ο θάνατός του; Μήπως ο Σωκράτης θέλει να μας πείσει ότι πρέπει να υπακούμε τυφλά σε ό,τι προστάζει το κράτος; Να δοθούμε ολοκληρωτικά σε αυτό; Να δώσουμε μέχρι και τη ζωή μας, αν μας το ζητήσει;
 
Ο Σωκράτης, βέβαια, δεν είναι τόσο αφελής για να προτείνει μια τόσο ολοκληρωτική εκδοχή της σχέσης ατόμου-κράτους. Δεν κηρύττει την άκριτη υποταγή του πολίτη σε αυτό, και δεν μας εκβιάζει με το να προτείνει ότι οφείλουμε την ανάπτυξή μας και τη μόρφωσή μας (ακόμα και την ύπαρξή μας) στους νόμους της χώρας. Κι αυτό γιατί πριν από την παράδοσή του στην ισχύ των νόμων, ο Σωκράτης τους έχει πρώτα αποδεχτεί ελεύθερα. Έχει ήδη δηλώσει ότι θεωρεί τους νόμους της Αθήνας έγκυρους και δίκαιους˙ τους έχει αναγνωρίσει σαν τους καλύτερους από κάθε άλλης πόλης. Δεν έχει βιώσει την σημερινή μας αποξένωση από τους νόμους και την εξουσία. Δεν του επιβάλλονται και δεν τον καταπιέζουν. Έχει συμφωνήσει με αυτούς, και αυτό, λέει, φαίνεται απλά και μόνο με το ότι ζει και διαπρέπει στην πόλη αυτή. Αν δεν συμφωνούσε θα όφειλε να προσπαθήσει να τους αλλάξει και αν δεν κατάφερνε να πείσει την Αθήνα γι’ αυτό, ήταν ελεύθερος να φύγει στην Λακεδαιμόνα ή στην Κρήτη, που τις θεωρούσε εύνομες πόλεις. Οι νόμοι που του επέτρεψαν να γίνει αυτό που είναι, τους οποίους συμφώνησε να τηρεί και που εκμεταλλεύτηκε επί χρόνια στην προσωπική και δημόσια ζωή του, τώρα του ζητάνε ένα αντάλλαγμα. Το αντάλλαγμα δεν είναι ο θάνατός του, το αντάλλαγμα είναι να μην συμβάλλει, στον βαθμό που θα μπορούσε, στην κατάλυσή τους. Και αν το τίμημα είναι ο θάνατος, τότε συμφωνεί να πεθάνει.
 
Η συνείδησή του είναι λοιπόν (ή το «δαιμόνιό» του) που δεν του επιτρέπει να δραπετεύσει από τη φυλακή και να γλιτώσει τον θάνατο, όχι η ισχύς του κράτους. Βάζει τους (δίκαιους) νόμους πάνω απ’ όλα, και απορρίπτει το δικαίωμα παράβασής τους στην περίπτωση που τυχαίνει η απόφασή τους να είναι εναντίον του, πόσο μάλλον όταν σε ολόκληρη τη ζωή του τους επικαλούνταν και τους εκμεταλλευόταν προς όφελός του. Γιατί η ισχύς και η εγκυρότητα των νόμων υφίστανται μόνο όταν είναι σταθεροί, και υποδαυλίζονται, ή και καταλύονται, όταν οι αποφάσεις τους γίνονται δεκτές περιστασιακά μόνο, όταν δηλαδή κάποιος, εφόσον μπορεί και τον συμφέρει, αποφεύγει την τιμωρία τους με τη θέλησή του ή επειδή έχει λεφτά ή επιρροή. Αυτό μας το θυμίζει σχεδόν 20 αιώνες αργότερα και ο Τόμας Μορ, ένας άλλος «άνθρωπος για όλες τις εποχές», όταν, αντιμέτωπος με φυλάκιση και θανατική καταδίκη για την υπεράσπιση του (θεϊκού σ’ αυτήν την περίπτωση) νόμου, τον ρωτάει ένας εμπιστευτικός του αν θα έδινε το πλεονέκτημα του νόμου ακόμα και στον Διάβολο (αναφερόμενος στον κληρικό που τον κυνηγάει με εντολή του Βασιλιά). «Ναι», του απαντάει, «εσύ τι θα έκανες, θα παρέκαμπτες το νόμο για να νικήσεις τον Διάβολο;». «Ναι», του λέει εμφατικά, «θα κατέλυα κάθε νόμο της Αγγλίας για να το καταφέρω!» – «Και όταν θα έχει πέσει και ο τελευταίος νόμος της χώρας και ο Διάβολος γυρίσει εναντίον σου, πού θα κρυφτείς, με όλους τους νόμους κατεστραμμένους˙ πώς θα αμυνθείς εναντίον του Διαβόλου;…Ναι λοιπόν, θα δώσω και στον Διάβολο το πλεονέκτημα του νόμου – για το δικό μου καλό»!
 
Ούτε είναι τόσο αφελής ο Σωκράτης που να πιστεύει ότι το πολίτευμα της Αθήνας της εποχής του ήταν χωρίς ατέλειες. Δεν είναι ιδεαλιστής που εθελοτυφλεί, βλέποντας στην Αθήνα μια τέλεια κοινωνία με τέλειους νόμους είτε στη σύλληψή τους είτε στην εκτέλεσή τους. Πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς, αφού την ίδια στιγμή που λέει όλα αυτά περιμένει την θανάτωσή του ενώ δεν έχει κάνει άδικο; Το τελευταίο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ. οι διώξεις πνευματικών ανθρώπων εντάθηκαν, και ιδιαιτέρως για θέματα θρησκείας. Κάποιοι για να γλιτώσουν έφυγαν από την Αθήνα, ενώ άλλοι όπως ο Αναξαγόρας, ο Διαγόρας και ο Πρωταγόρας διώχτηκαν για τις ιδέες τους. Και στην Απολογία του ο Σωκράτης αναφέρει ένα περιστατικό του παρελθόντος, όταν οι Αθηναίοι ήθελαν να δικάσουν κάποιους στρατηγούς (επειδή δεν μάζεψαν τους ναυαγούς μιας ναυμαχίας) όλους μαζί, ενώ ο νόμος ήθελε δίκη χωριστά του καθενός, με το ειρωνικό σχόλιο: «και όλα αυτά συνέβαιναν την εποχή που υπήρχε δημοκρατία στην πόλη»[2]σελ.67. Πράγμα που σημαίνει ότι όχι μόνο τώρα δεν υπάρχει (καλή) δημοκρατία, αλλά και όταν υπήρχε, η οργή του λαού μπορούσε να οδηγήσει σε εγκλήματα, ακριβώς με το να μην ακολουθήται το γράμμα του νόμου, που είναι και αυτό που εδώ υπερασπίζεται ο Σωκράτης. Ούτε οι νόμοι της εποχής του λοιπόν δεν είναι οι «τέλειοι νόμοι» ούτε εφαρμόζονται πάντα όπως πρέπει. Μα τότε γιατί είναι έτοιμος να χάσει τα πάντα, για κάτι που ο ίδιος βλέπει σαν κάλπικο; Ίσως να φαίνεται ότι ο Σωκράτης αντιφάσκει, αλλά νομίζω πως η επιχειρηματολογία του παραμένει λογική. Κι αυτό γιατί όταν μιλάει για συμφωνία μεταξύ του εαυτού του και των νόμων, εννοεί τους νόμους συνολικά, σαν το μέσο που κρατάει την κοινωνία δεμένη και την κάνει δίκαιη, όχι τον κάθε νόμο χωριστά. Ακόμα κι αν κάποιοι δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε, στο σύνολό τους κάνουν την Αθήνα την πιο εύνομη πόλη. Αν παραβιάσει έναν νόμο θα είναι σαν να επιτίθεται στην εγκυρότητα ολόκληρου το νομικού συστήματος, και θα τους ριψοκινδυνέψει όλους – αφού ο Σωκράτης κατέλυσε τον τάδε νόμο, γιατί κάποιος να μην καταλύσει μετά κάποιον άλλο;
 
Οι νόμοι λοιπόν, μας προστατεύουν μόνο μέσω της συνολικής και συστηματικής τους λειτουργίας, μέσω της απόλυτης ισχύς τους, αλλά και της σταθερότητάς τους. Ο Αριστοτέλης το πήγε ακόμα πιο μακριά (αν και ταυτόχρονα το δικό του σκεπτικό μας φαίνεται πιο ρεαλιστικό), όταν στα Πολιτικά είπε ότι ακόμα και αν μπορούμε να αλλάξουμε έναν νόμο με άλλον, καλύτερο, ίσως θα πρέπει να αποφύγουμε την αλλαγή, αν έτσι θα ριψοκινδυνεύαμε την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτόν. Η συνεχής αλλαγή ενός νόμου, του αποσπάει βαρύτητα και τον σεβασμό των ανθρώπων Η ευκολία στη μεταβολή από τους υπάρχοντες νόμους σε άλλους καινούργιους είναι δυνατό να εξασθενήσει τη δύναμη του νόμου»). Γιατί να υπακούσει κάποιος σε ένα νόμο, αφού έτσι κι αλλιώς σε λίγο καιρό ίσως αλλάξει; Και γιατί αν κάποιος με λεφτά, δύναμη ή διασυνδέσεις μπορεί να αποφύγει το χέρι του νόμου, ακόμα κι αν όντως έχει αδικήσει, να συνεχίζουν οι υπόλοιποι να ακολουθούν τους κανόνες της κοινωνίας και να μην προσπαθούν να εκμεταλλευτούν κάθε δυνατότητα που έχουν να τους παρακάμψουν; Γιατί να μην το κάνουν, αφού τόσοι άλλοι το κάνουν έτσι κι αλλιώς;
 
Ο Σωκράτης λοιπόν μας παρουσιάζει μια ιδανική εικόνα της αντιμετώπισης των υποχρεώσεών μας απέναντι στο νόμο, ο Αριστοτέλης αντιμετωπίζει το πρόβλημα πιο ρεαλιστικά, ο Τόμας Μορ δεν μας κρύβει την ωφελιμιστική διάθεσή του, και ο Καστοριάδης παρουσιάζει την πλήρη καταστροφή της εμπιστοσύνης του λαού απέναντι στο νομοθέτη. Κι εμείς; Εμείς παρακολουθούμε κάθε χρόνο τη σύνταξη ενός καινούργιου φορολογικού νομοσχεδίου και απορούμε αν ο λόγος της νέας συγγραφής ήταν η βελτίωση του νόμου ή η αύξηση της δυσκολίας φοροδιαφυγής, που θεωρείται δεδομένη. Άραγε πόσο καλύτερη είναι η σχέση μας με το νόμο σε σχέση με πέρυσι; Εδώ, θα μας ήταν χρήσιμη η Σωκρατική ειρωνεία. Εμείς όμως, έχουμε γίνει μόνο κυνικοί.
-------------
Πηγές:
[1] Πλάτων – Κρίτων (ή περί του πρακτέου)
[2] Πλάτων – Απολογία Σωκράτους
[3] Ξενοφών – Απολογία Σωκράτους

Σάββατο 20 Ιανουαρίου 2018

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ - Τῶν ἑπτὰ σοφῶν συμπόσιον (Ἠθικὰ 146b-147b)

[146b] [1] Ἦ που προϊὼν ὁ χρόνος, ὦ Νίκαρχε, πολὺ σκότος ἐπάξει τοῖς πράγμασι καὶ πᾶσαν ἀσάφειαν, εἰ νῦν ἐπὶ προσφάτοις οὕτω καὶ νεαροῖς λόγοι ψευδεῖς συντεθέντες ἔχουσι πίστιν. οὔτε γὰρ μόνων,

[146c] ὡς ὑμεῖς ἀκηκόατε, τῶν ἑπτὰ γέγονε τὸ συμπόσιον, ἀλλὰ πλειόνων ἢ δὶς τοσούτων (ἐν οἷς καὶ αὐτὸς ἤμην, συνήθης μὲν ὢν Περιάνδρῳ διὰ τὴν τέχνην, ξένος δὲ Θάλεω· παρ᾽ ἐμοὶ γὰρ κατέλυσεν ὁ ἀνὴρ Περιάνδρου κελεύσαντος), οὔτε τοὺς λόγους ὀρθῶς ἀπεμνημόνευσεν ὅστις ἦν ὑμῖν ὁ διηγούμενος· ἦν δ᾽ ὡς ἔοικεν οὐδεὶς τῶν παραγεγονότων. ἀλλ᾽ ἐπεὶ σχολή τε πάρεστι πολλὴ καὶ τὸ γῆρας οὐκ ἀξιόπιστον ἐγγυήσασθαι τὴν ἀναβολὴν τοῦ λόγου, προθυμουμένοις ὑμῖν ἀπ᾽ ἀρχῆς ἅπαντα διηγήσομαι.

[146d] [2] Παρεσκευάκει μὲν γὰρ οὐκ ἐν τῇ πόλει τὴν ὑποδοχὴν ὁ Περίανδρος, ἀλλ᾽ ἐν τῷ περὶ τὸ Λέχαιον ἑστιατορίῳ παρὰ τὸ τῆς Ἀφροδίτης ἱερόν, ἧς ἦν καὶ ἡ θυσία. μετὰ γὰρ τὸν ἔρωτα τῆς μητρὸς αὐτοῦ προεμένης τὸν βίον ἑκουσίως οὐ τεθυκὼς τῇ Ἀφροδίτῃ, τότε πρῶτον ἔκ τινων ἐνυπνίων τῆς Μελίσσης ὥρμησε τιμᾶν καὶ θεραπεύειν τὴν θεόν.

Τῶν δὲ κεκλημένων ἑκάστῳ συνωρὶς ἱκανῶς κεκοσμημένη προσήχθη· καὶ γὰρ ὥρα θέρους ἦν, καὶ τὴν ὁδὸν ἅπασαν ὑπὸ πλήθους ἁμαξῶν καὶ ἀνθρώπων ἄχρι θαλάττης κονιορτὸς καὶ θόρυβος κατεῖχεν. ὁ μέντοι Θαλῆς τὸ ζεῦγος ἐπὶ ταῖς

[146e] θύραις ἰδὼν καὶ μειδιάσας ἀφῆκεν. ἐβαδίζομεν οὖν ἐκτραπόμενοι διὰ τῶν χωρίων, καθ᾽ ἡσυχίαν, καὶ μεθ᾽ ἡμῶν τρίτος ὁ Ναυκρατίτης Νειλόξενος, ἀνὴρ ἐπιεικὴς καὶ τοῖς περὶ Σόλωνα καὶ Θαλῆν γεγονὼς ἐν Αἰγύπτῳ συνήθης. ἐτύγχανε δὲ πρὸς Βίαντα πάλιν ἀπεσταλμένος· ὧν δὲ χάριν οὐδ᾽ αὐτὸς ᾔδει, πλὴν ὑπενόει πρόβλημα δεύτερον αὐτῷ κομίζειν ἐν βιβλίῳ κατασεσημασμένον· εἴρητο γάρ, εἰ Βίας ἀπαγορεύσειεν, ἐπιδεῖξαι τοῖς σοφωτάτοις Ἑλλήνων τὸ βιβλίον.
«Ἕρμαιον» ὁ Νειλόξενος ἔφη «μοι γέγονεν

[146f] ἐνταῦθα λαβεῖν ἅπαντας ὑμᾶς, καὶ κομίζω τὸ βιβλίον ὡς ὁρᾷς ἐπὶ τὸ δεῖπνον.» ἅμα δ᾽ ἡμῖν ἐπεδείκνυε.
Καὶ ὁ Θαλῆς γελάσας «εἴ τι κακόν,» εἶπεν, «αὖθις εἰς Πριήνην· διαλύσει γὰρ ὁ Βίας, ὡς διέλυσεν αὐτὸς τὸ πρῶτον.»
«Τί δ᾽ ἦν,» ἔφην ἐγώ, «τὸ πρῶτον;»
«Ἱερεῖον,» εἶπεν, «ἔπεμψεν αὐτῷ, κελεύσας τὸ πονηρότατον ἐξελόντα καὶ χρηστότατον ἀποπέμψαι κρέας. ὁ δ᾽ ἡμέτερος εὖ καὶ καλῶς τὴν γλῶτταν ἐξελὼν ἔπεμψεν· ὅθεν εὐδοκιμῶν δῆλός ἐστι καὶ θαυμαζόμενος.»

[147a] «Οὐ διὰ ταῦτ᾽» ἔφη «μόνον» ὁ Νειλόξενος, «ἀλλ᾽ οὐ φεύγει τὸ φίλος εἶναι καὶ λέγεσθαι βασιλέων καθάπερ ὑμεῖς, ἐπεὶ σοῦ γε καὶ τἄλλα θαυμάζει, καὶ τῆς πυραμίδος τὴν μέτρησιν ὑπερφυῶς ἠγάπησεν, ὅτι πάσης ἄνευ πραγματείας καὶ μηδενὸς ὀργάνου δεηθεὶς ἀλλὰ τὴν βακτηρίαν στήσας ἐπὶ τῷ πέρατι τῆς σκιᾶς ἣν ἡ πυραμὶς ἐποίει, γενομένων τῇ ἐπαφῇ τῆς ἀκτῖνος δυεῖν τριγώνων, ἔδειξας ὃν ἡ σκιὰ πρὸς τὴν σκιὰν λόγον εἶχε τὴν πυραμίδα πρὸς τὴν βακτηρίαν ἔχουσαν. ἀλλ᾽, ὅπερ ἔφην, διεβλήθης μισοβασιλεὺς εἶναι,

[147b] καί τινες ὑβριστικαί σου περὶ τυράννων ἀποφάσεις ἀνεφέροντο πρὸς αὐτόν, ὡς ἐρωτηθεὶς ὑπὸ Μολπαγόρου τοῦ Ἴωνος τί παραδοξότατον εἴης ἑωρακώς, ἀποκρίναιο «τύραννον γέροντα,» καὶ πάλιν ἔν τινι πότῳ, περὶ τῶν θηρίων λόγου γενομένου, φαίης κάκιστον εἶναι τῶν μὲν ἀγρίων θηρίων τὸν τύραννον, τῶν δ᾽ ἡμέρων τὸν κόλακα· ταῦτα γάρ, εἰ καὶ πάνυ προσποιοῦνται διαφέρειν οἱ βασιλεῖς τῶν τυράννων, οὐκ εὐμενῶς ἀκούουσιν.»

***
ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Πορεία και άφιξη στον χώρο του συμποσίου
[146b] [1] Είμαι βέβαιος, Νίκαρχε, ότι ο χρόνος θα ρίξει στο πέρασμά του πολύ σκοτάδι πάνω στα γεγονότα και θα τα κάνει εντελώς ασαφή και δυσδιάκριτα, αφού για τόσο πρόσφατα και νωπά πράγματα έχουν διαδοθεί σήμερα τόσο ψευδείς λόγοι που, όμως, γίνονται πιστευτοί. Στο συμπόσιο, π.χ., δεν πήραν μέρος,


[146c] όπως εσείς ακούσατε, μόνο οι εφτά σοφοί, αλλά περισσότεροι και από τον διπλάσιο αυτό αριθμό (ένας από όλους ήμουν κι εγώ, φίλος του Περιάνδρου χάρη στην τέχνη μου, φίλος όμως και του Θαλή, που τον φιλοξένησα στο σπίτι μου κατ᾽ εντολή του Περίανδρου). Ούτε, πάλι, αυτός που σας τα διηγήθηκε —όποιος κι αν ήταν— συγκράτησε σωστά στη μνήμη του όλες τις συζητήσεις που έγιναν — καθώς φαίνεται, δεν ήταν ένας από αυτούς που παραβρέθηκαν στο συμπόσιο. Εν πάση περιπτώσει, μια και έχουμε μεγάλη άνεση χρόνου και τα γηρατειά μου, από την άλλη, δεν αποτελούν αξιόπιστη εγγύηση για να αναβληθεί η διήγηση, λέω να σας τα διηγηθώ όλα από την αρχή, αφού είστε όλοι τόσο πρόθυμοι να τα ακούσετε.

[146d] [2] Τη δεξίωση ο Περίανδρος την είχε ετοιμάσει όχι μέσα στην πόλη, αλλά στο εστιατόριο κοντά στο Λέχαιο, δίπλα στο ιερό της Αφροδίτης, προς τιμήν της οποίας ήταν και η θυσία. Γιατί ύστερα από τον έρωτα της μητέρας του, εξαιτίας του οποίου η ίδια έβαλε θεληματικά τέλος στη ζωή της, ο Περίανδρος άρχισε, τότε μόνο για πρώτη φορά και ύστερα από κάποια όνειρα της Μέλισσας, να τιμάει και να λατρεύει πάλι τη θεά.

Στον καθένα από τους προσκεκλημένους προσφέρθηκε μια όμορφα στολισμένη άμαξα — ήταν, βλέπεις, καλοκαίρι και όλος ο δρόμος ώς τη θάλασσα ήταν γεμάτος από σκόνη και θόρυβο λόγω του μεγάλου αριθμού των αμαξών και των ανθρώπων. Ο Θαλής, όταν είδε μπροστά

[146e] στην πόρτα την άμαξα, χαμογέλασε και την άφησε να φύγει. Αφήσαμε λοιπόν το δρόμο και βαδίζαμε μέσα από τους αγρούς για να έχουμε ησυχία. Τρίτος μαζί μας ήταν ο Νειλόξενος από τη Ναύκρατη, ένας σπουδαίος άνθρωπος, που είχε συνδεθεί φιλικά με τον Σόλωνα, τον Θαλή και τη συντροφιά τους στην Αίγυπτο· έτυχε τότε να είναι πάλι απεσταλμένος στον Βίαντα — για ποιόν λόγο, δεν το ήξερε ούτε ο ίδιος, υπέθετε όμως ότι κόμιζε στον Βίαντα ένα δεύτερο πρόβλημα σφραγισμένο μέσα σε μια επιστολή: του είχε λεχθεί, αν ο Βίαντας παραιτούνταν, να έδειχνε την επιστολή στους πιο σοφούς μεταξύ όλων των Ελλήνων.
«Αναπάντεχο θείο δώρο για μένα», είπε ο Νειλόξενος,

[146f] «να σας βρω όλους μαζί εδώ· νά και η επιστολή που φέρνω, όπως βλέπεις, στο δείπνο» — και μας έδειξε την επιστολή.
Γέλασε ο Θαλής και είπε: «Ό,τι κακό, πάλι στην Πριήνη· εν πάση περιπτώσει, ο Βίαντας θα το λύσει το πρόβλημα, όπως έλυσε και το πρώτο πρόβλημα».
«Και ποιό ήταν το πρώτο;», ρώτησα εγώ.
«Του έστειλε», μου είπε, «ένα σφάγιο, και του παράγγειλε να βγάλει το χειρότερο και —την ίδια στιγμή— το καλύτερο κρέας και να του το στείλει. Και ο δικός μας όμορφα και ωραία έβγαλε τη γλώσσα και του την έστειλε. Είναι φανερό ότι αυτός είναι ο λόγος που έχει το όνομα που έχει και που όλοι τον θαυμάζουν».

[147a] «Όχι, βέβαια, μόνο γι᾽ αυτό», είπε ο Νειλόξενος, «αλλά και γιατί δεν αποφεύγει, όπως κάνετε εσείς, να είναι και να λέγεται φίλος των βασιλιάδων. Εσένα, πάντως, και για όλα τα άλλα σε θαυμάζει και με τη μέτρηση της πυραμίδας ευχαριστήθηκε πάρα πολύ, που χωρίς πολλά πολλά και δίχως να χρειαστείς κανένα όργανο έστησες μόνο το μπαστούνι σου στην άκρη της σκιάς που έριχνε η πυραμίδα, και αφού με την επαφή της ακτίνας του ήλιου σχηματίσθηκαν δύο τρίγωνα, έδειξες ότι όποιον λόγο είχε η μια σκιά προς την άλλη σκιά, τον ίδιο λόγο είχε και η πυραμίδα προς το μπαστούνι. Όπως όμως είπα πριν από λίγο, κατηγορήθηκες ότι μισείς τους βασιλιάδες·

[147b] του μεταδόθηκαν μάλιστα και κάποιες προσβλητικές γνώμες σου για τους τυράννους, όπως επί παραδείγματι ότι, όταν σε ρώτησε ο Ίωνας Μολπαγόρας ποιό ήταν το πιο περίεργο πράγμα που είδες στη ζωή σου, απάντησες «γέρο τύραννο»· και μιαν άλλη φορά, όταν σε κάποιο συμπόσιο γινόταν λόγος για τα ζώα, είπες ότι από τα άγρια ζώα το πιο κακό είναι ο τύραννος, ενώ από τα ήμερα ο κόλακας. Αυτά, βέβαια, οι βασιλιάδες, όσο κι αν προσποιούνται ότι διαφέρουν από τους τυράννους, δεν τα ακούν καθόλου ευχάριστα».