Το Φως που Δεν Χρειάζεται Δεύτερο Λύχνο
Ι. Τι Απομένει
Όταν οι αισθήσεις έχουν ησυχάσει, όταν οι εικόνες έχουν αραιώσει σαν ομίχλη που σηκώνεται από ένα πρωινό χωράφι, και ακόμα και οι έννοιες έχουν χαλαρώσει την λαβή τους, ρωτάει κανείς τι μένει. Η ερώτηση κουβαλάει έναν μικρό φόβο. Περιμένουμε ένα κενό, ένα σκοτεινό δωμάτιο με τα έπιπλα βγαλμένα έξω.
Αλλά κάτσε αρκετά και το δωμάτιο αποδεικνύεται φωτισμένο. Τίποτα δεν δείχνεται, και όμως υπάρχει όραση. Η σιωπή έχει μέσα της μια διαύγεια, όπως ένας χειμωνιάτικος ουρανός κρατάει το φως του αφού το τελευταίο σύννεφο έχει φύγει.
Αυτό δεν είναι το τίποτα. Το τίποτα δεν θα μπορούσε να γνωρίζει τον εαυτό του ως τίποτα. Κάτι είναι εδώ, ήσυχο και αδιαμφισβήτητο, και δεν ζητάει κανένα όνομα.
Θυμάμαι πώς φαίνεται μια λίμνη στο τέλος μιας μακριάς μέρας, όταν ο άνεμος πέφτει και η επιφάνεια σταματάει να τσακώνεται με τον εαυτό της. Δεν υπάρχει ανακοίνωση. Το νερό απλώς γίνεται καθαρό, και οι πέτρες στον βυθό είναι εκεί, όπως ήταν πάντα. Ίσως ο νους είναι λίγο σαν αυτό, λιγότερο ένα πράγμα που πρέπει να καθαριστεί και περισσότερο ένα πράγμα που καταλαγιάζει όταν το αφήνεις ήσυχο.
Αφορισμός
Όταν όλα έχουν πέσει μακριά, το φωτισμένο δωμάτιο παραμένει. Ποτέ δεν χρειάστηκε τα έπιπλα για να είναι φωτεινό.
ΙΙ. Ο Λύχνος και ο Δεύτερος Λύχνος
Ένας λύχνος, για να φανεί στο σκοτάδι, χρειάζεται έναν άλλο λύχνο, ή ένα μάτι, ή κάποιον που στέκεται λίγο πιο πέρα για να τον κοιτάξει. Από αυτό συμπεραίνουμε ότι το να γνωρίζεις απαιτεί πάντα ένα δεύτερο πράγμα.
Κοίταξε αντί γι’ αυτό την αυγή. Ο ήλιος δεν περιμένει να του φέρουν έναν πυρσό. Το πρωινό φως στον τοίχο είναι η ίδια του η μαρτυρία, και κανείς δεν χρειάζεται να την επιβεβαιώσει.
Η επίγνωση είναι έτσι. Δεν στέκεται στην ουρά για να επαληθευτεί. Οι σοφοί του Κασμίρ την ονόμασαν prakasha, την λάμψη. Οι δάσκαλοι του Ντζόγκτσεν έδειξαν το rigpa, μια γνώση χωρίς κάλυμμα. Διαφορετικά βουνά, ο ίδιος καιρός.
Τίποτα από αυτά δεν απαιτεί πίστη. Ένα κερί δεν χρειάζεται πιστοποιητικό, και το φως στα σανίδια του πατώματος το μεσημέρι δεν έχει ποτέ αμφισβητηθεί. Αμφιβάλλουμε μόνο όταν ψάχνουμε για μάρτυρα. Το να ψάχνεις για έναν είναι ήδη το να έχεις γυρίσει την πλάτη σε αυτό που έλαμπε καθαρά.
Αφορισμός
Το φως δεν ζητάει να το δει ένα άλλο φως. Η επίγνωση γνωρίζει τον εαυτό της με το να είναι ο εαυτός της.
ΙΙΙ. Επίγνωση Χωρίς Αντικείμενο
Μας δίδαξαν ότι η συνείδηση είναι πάντα συνείδηση κάποιου πράγματος, ενός δέντρου, ενός φόβου, μιας φωνής που θυμόμαστε. Ο νους, σε αυτή την εικόνα, είναι ένα παράθυρο, και ένα παράθυρο υπάρχει για χάρη αυτού που βρίσκεται πέρα από αυτό.
Κι όμως υπάρχουν ώρες που το παράθυρο είναι απλώς ανοιχτό. Το δέντρο έχει φύγει, ο φόβος έχει φύγει, και τίποτα δεν έχει μπει στη θέση τους. Κανείς δεν είναι λιγότερο ξύπνιος. Αν η συνείδηση ήταν μόνο ποτέ για τα περιεχόμενά της, αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί. Συμβαίνει, και άνθρωποι που έχουν καθίσει μέσα σε αυτό μιλάνε ανά τους αιώνες και τις γλώσσες με την ίδια αβίαστη φωνή.
Ο άνεμος που περνάει από μια άδεια πόρτα δεν χρειάζεται έπιπλα για να είναι άνεμος.
Υπάρχει μια παλιά συνήθεια να επιμένουμε ότι ο νους πρέπει να είναι για κάτι, όπως ένα χέρι πρέπει να κρατάει κάτι για να ονομάζεται χέρι. Κι όμως μια ανοιχτή παλάμη είναι ακόμα παλάμη. Οι σοφοί δεν διαφώνησαν τόσο πολύ πάνω σε αυτό το σημείο όσο κάθισαν μαζί του, σε σπηλιές και αυλές, και ανέφεραν τι βρήκαν. Οι αναφορές συμφωνούν περισσότερο από όσο θα έπρεπε αν καθεμιά ήταν ένα ιδιωτικό όνειρο.
Αφορισμός
Βγάλε το αντικείμενο και η γνώση είναι ακόμα εδώ. Ποτέ δεν ήταν φτιαγμένη από αυτό που γνώριζε.
ΙV. Πριν από το Περιεχόμενο
Η συνηθισμένη ιστορία λέει ότι η συνείδηση αναδύεται από την πολυπλοκότητα, ένας όψιμος καπνός από ύλη που έγινε αρκετά πολυάσχολη. Πρώτα η ύλη, μετά η διάταξη, μετά, κάπως, το φως.
Η παλαιότερη μαρτυρία γυρίζει αυτό ανάποδα. Μια σκέψη είναι μια ριπή που διασχίζει μια λίμνη. Το νερό σηκώνεται, παίρνει ένα σχήμα για μια στιγμή, και καταλαγιάζει. Δεν γίνεται κάτι άλλο από νερό. Αυτό που ονομάζουμε περιεχόμενο μπορεί να είναι μόνο αυτό: μια μορφοποίηση μιας επίγνωσης ήδη πλήρους πριν από το πρώτο κυματισμό.
Τα σύννεφα μαζεύονται και διαλύονται στον ουρανό. Ο ουρανός δεν είναι προϊόν τους.
Δεν λέω ότι η σκέψη είναι μη πραγματική, ή ότι ο κόσμος είναι μια οφθαλμαπάτη. Ο κυματισμός είναι ένας πραγματικός κυματισμός, και το σύννεφο είναι ένα πραγματικό σύννεφο. Η ερώτηση είναι μόνο ποιο ήρθε πρώτο, και ποιο είναι ήσυχα παρόν ακόμα και όταν το άλλο έχει φύγει. Ίσως αυτό είναι υπερβολικά απλό. Ίσως είναι αρκετά απλό.
Αφορισμός
Τα σύννεφα έρχονται και φεύγουν. Ο ουρανός δεν φτιάχτηκε ποτέ από αυτά.
V. Ο Ανοιχτός Ορίζοντας
Αν αυτό είναι έτσι, πολλά αλλάζουν ήσυχα. Ο νους δεν είναι μια μηχανή για την παραγωγή εμπειρίας. Το πρόσωπο που θεωρώ ότι είμαι είναι ένα ακόμα περαστικό σχήμα, που κρατιέται ελαφρά ή σφιχτά. Και η ελευθερία σταματάει να μοιάζει με κάτι που πρέπει να κερδηθεί.
Λιγότερο «εγώ», περισσότερο αυτό που είναι. Ένα πουλί διασχίζει τον ορίζοντα και δεν αφήνει πίσω του κανένα δρόμο. Οι λόφοι δεν θυμούνται τον άνεμο.
Κάποιοι θα θελήσουν να μάθουν τι να κάνουν με αυτό. Η ειλικρινής απάντηση είναι πολύ λίγα. Σήκω το πρωί, πιες το νερό, άκουσε τα σπουργίτια. Αν κάτι μέσα σου έχει χαλαρώσει, άφησέ το να μείνει χαλαρωμένο. Τα υπόλοιπα είναι καιρός, και πάντα ήξερες πώς να στέκεσαι στον καιρό.
Είναι αρκετό να προσέξεις ότι το φως είναι αναμμένο, και ήταν, και δεν εξαρτάται από το ποιος κοιτάζει.
Αφορισμός
Τίποτα δεν χρειάζεται να φταστεί. Το φως ήταν αναμμένο πριν έρθεις, και δεν θα το νοιάξει η αποχώρησή σου.

Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου