Ο έρωτας αρχίζει από τη στιγμή που μια γυναίκα εγγράφεται με μια από τις κουβέντες της, στην ποιητική μας μνήμη

Αλλά το εύθραυστο οικοδόμημα του έρωτα τους θα καταστρεφόταν μια και καλή, γιατί το οικοδόμημα στεκόταν στο ένα και μοναδικό υποστύλωμα της πίστης της και οι έρωτες είναι σαν τις αυτοκρατορίες: μόλις εξαφανίζεται η ιδέα πάνω στην οποία χτίστηκαν, εξαφανίζονται και αυτοί μαζί της.

Ήθελε να γίνει ένα μαζί του. Έτσι τον διαβεβαίωνε πεισματικά, κοιτάζοντας τον μες στα μάτια, ότι δεν ένιωθε ηδονή, παρ’ όλο που το χαλί ήταν μουσκεμένο απ’ τον οργασμό της: «Δεν ζητάω την ηδονή, ζητάω την ευτυχία, κι η ηδονή χωρίς ευτυχία δεν είναι ηδονή».

Μ’ άλλα λόγια, χτυπούσε στο κιγκλίδωμα της ποιητικής του μνήμης. Το κιγκλίδωμα όμως ήταν κλειστό. Δεν υπήρχε θέση γι’ αυτήν στην ποιητική μνήμη του Τόμας. Δεν υπήρχε θέση γι’ αυτήν παρά μόνον πάνω στο χαλί.

Έχω ήδη πει ότι οι μεταφορές είναι επικίνδυνες. Ο έρωτας αρχίζει από μια μεταφορά. Μ’ άλλα λόγια: ο έρωτας αρχίζει από τη στιγμή που μια γυναίκα εγγράφεται με μια από τις κουβέντες της, στην ποιητική μας μνήμη.

Η NASA δημιούργησε μέσω συσκευής οξυγόνο στον Άρη

Η NASA, ανακοίνωσε πως μέσω μιας επαναστατικής συσκευής κατάφερε να δημιουργήσει αρκετό αέρα ώστε να επιβιώσει ένα μικρό σκυλί στον Άρη, χρησιμοποιώντας το διοξείδιο του άνθρακα του Κόκκινου πλανήτη.

Η συσκευή που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία οξυγόνου, γνωστή ως MOXIE (Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization), αποτελεί τμήμα του Mars Perseverance Rover και κατασκευάστηκε από επιστήμονες του MIT.

Πρόκειται για ένα ακόμη σημαντικό βήμα στο πλαίσιο των σχεδιασμών για μια αποστολή αποικισμού στον Άρη που προβλέπει μακροχρόνια εγκατάσταση.

Υπενθυμίζεται πως ήδη η NASA πραγματοποιεί και πειράματα για τη ζωή σε ένα πιθανό σπίτι στον Άρη.

Στόχος του MOXIE ήταν να διαπιστώσει εάν ο αέρας στον Άρη θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να αποκτήσει οξυγόνο.

Η συσκευή πραγματοποιούσε δοκιμές και πειράματα εδώ και δύο χρόνια αναζητώντας την απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της ανθρωπότητας στο διάστημα.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της NASA, η συσκευή κατάφερε να δημιουργήσει 122 γραμμάρια οξυγόνου, με καθαρότητα 98%, μια ποσότητα που αρκεί για την αναπνοή ενός μικρού σκυλιού για 10 ώρες, ξεπερνώντας τις αρχικές προσδοκίες των επιστημόνων.

«Είμαστε περήφανοι που υποστηρίξαμε μια πρωτοποριακή τεχνολογία όπως το MOXIE που θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις τοπικές συνθήκες προσφέροντας χρήσιμα παράγωγα για μελλοντικές αποστολές εξερεύνησης» του διαστήματος, δήλωσε ο Trudy Kortes, ανώτατος αξιωματούχος της NASA.

To ΜΟΧΙΕ μπορεί να δημιουργήσει οξυγόνο μέσα από μια διαδικασία, που παράγει ένα άτομο οξυγόνου από κάθε μόριο διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα του Άρη.

Όταν ο αέρας διέρχεται από τη συσκευή, ελέγχεται για την καθαρότητά του και την ποσότητα του παραγόμενου οξυγόνου. Σημειώνεται πως η ατμόσφαιρα του Άρη αποτελείται κατά 95,97% από διοξείδιο του άνθρακα.

Όπως αναφέρει το USAtoday, η NASA ανακοίνωσε πως στις 7 Αυγούστου η συσκευή ολοκλήρωσε την τελευταία λειτουργία της, αποδεικνύοντας πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία οξυγόνου στον Άρη, ανεξαρτήτως συνθηκών και για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Υπενθυμίζεται πως το Mars Perseverance Rover, του οποίου τμήμα είναι το MOXIE, προσγειώθηκε στον Άρη το 2021. Έκτοτε συλλέγει γεωλογικά δεδομένα με απώτερο στόχο τον εντοπισμός μιας μικροβιακής ζωής στα πετρώματα του κόκκινου πλανήτη.

Το Mars Perseverance Rover έχει ακόμη πολλή δουλειά να κάνει, όμως το MOXIE απέδειξε πως οι μελλοντικοί αστροναύτες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τους πόρους του Άρη για να επιβιώσουν.

Το επόμενο βήμα της NASA είναι να δημιουργήσει το MOXIE 2.0, το οποίο θα ακολουθεί την ίδια διαδικασία με τον τεχνολογικό πρόγονό του για την παραγωγή οξυγόνου, αλλά επιπλέον θα έχει τη δυνατότητα της υγροποίησής και αποθήκευσής του.

Όταν η Ευτυχία παραπάτησε και έπεσε στο πηγάδι

Ταξίδευαν τρεις κοπέλες σε μέρη εξωτικά χαρωπές και γελαστές! Ξαφνικά είδαν στο δρόμο έναν μεγάλο λάκκο. Πλησιάζοντας άκουσαν μια γυναικεία φωνή να κλαίει γοερά. Κοίταξαν μέσα στον λάκκο και είδαν παγιδευμένη την Ευτυχία να κλαίει και να θρηνεί για την ατυχία της να παραπατήσει και να πέσει μέσα στο βαθύ αυτό πηγάδι. Μόλις τις άκουσε η Ευτυχία τους φώναξε δυνατά παρακαλώντας τις να την βοηθήσουν κι εκείνη θα τους έδινε ό,τι ήθελαν για να γίνουν ευτυχισμένες.

Η πρώτη γυναίκα τότε της είπε:

– Ευτυχία, θέλω να με κάνεις όμορφη.

Αμέσως μεταμορφώθηκε σε μια καλλονή και ευτυχισμένη έφυγε.

Η δεύτερη γυναίκα ζήτησε:

– Ευτυχία, θέλω να με κάνεις πλούσια.

Αμέσως εμφανίσθηκε μπροστά της ένα σακούλι γεμάτο χρυσαφικά και διαμάντια. Η γυναίκα το άρπαξε και ευτυχισμένη έφυγε.

Μόνο η τρίτη γυναίκα δεν έλεγε τίποτα και τότε η Ευτυχία της είπε μες απ’ το λάκκο:

– Πες’ μου κι εσύ, τι θέλεις να σου δώσω;

Και τότε η γυναίκα έσκυψε, άπλωσε το χέρι της και είπε:

– Δώσε μου το χέρι σου, και απλώς έβγαλε την Ευτυχία από τον λάκκο.

Μετά συνέχισε το δρόμο της.

Η Ευτυχία χαμογέλασε και την ακολούθησε.

Η ικανότητα να αναστέλλουμε την παρόρμηση αποτελεί δείκτη συναισθηματικής ευφυΐας

Φανταστείτε ότι είστε τεσσάρων χρόνων και σας γίνεται από κάποιον η ακόλουθη πρόταση: αν περιμένετε ώσπου να τελειώσει τη δουλειά του, θα έχετε δύο λιχουδιές σε αντάλλαγμα αν πάλι δεν μπορείτε να περιμένετε μέχρι τότε, μπορείτε να έχετε μόνο μία, αλλά θα την έχετε αμέσως. Πρόκειται για μια πρόκληση που σίγουρα θέτει σε δοκιμασία την ψυχή κάθε τετράχρονου.

Είναι ο μικρόκοσμος της αιώνιας μάχης μεταξύ της παρόρμησης και του ελέγχου της παρόρμησης, του Εκείνο και του Εγώ, της επιθυμίας και του αυτοελέγχου, της ικανοποίησης και της αναμονής. Σε ποια από τις επιλογές θα καταλήξει το παιδί είναι μια δοκιμασία ουσίας. Παρέχει μια ταχύτατη διάγνωση όχι μόνο του χαρακτήρα του, αλλά και της τροχιάς που το παιδί θα χαράξει σε όλη του τη ζωή.

Ίσως να μην υπάρχει πιο ουσιαστική ψυχολογική δεξιότητα από την αντίσταση στις παρορμήσεις. Βρίσκεται στη ρίζα κάθε συγκινησιακού αυτοελέγχου, από τη στιγμή που όλες οι συγκινήσεις, από την ίδια τους τη φύση, οδηγούν στη μια ή στην άλλη παρόρμηση για δράση. Μην ξεχνάτε ότι το νόημα στη ρίζα της λέξης συγκίνηση είναι η κίνηση. Η ικανότητα να αντισταθούμε σ’ αυτή την παρόρμηση για δράση, να κατασιγάσουμε την αρχόμενη κίνηση, πιθανότατα μεταφράζεται, στο επίπεδο της λειτουργίας του εγκεφάλου, σε αναστολή των μεταιχμιακών σημάτων στον κινητικό φλοιό, παρόλο που μια τέτοια ερμηνεία πρέπει για την ώρα να παραμείνει σε υποθετικό επίπεδο.

Εν πάση περιπτώσει, μια σημαντική μελέτη στην οποία η πρόκληση της καραμέλας τέθηκε σε τετράχρονα παιδιά δείχνει πόσο θεμελιώδης είναι η ικανότητα να συγκρατούμε τις συγκινήσεις και έτσι να χαλιναγωγούμε την ανυπομονησία. Η μελέτη, που ξεκίνησε από τον ψυχολόγο Γουόλτερ Μίσελ κατά τη δεκαετία του 1960 σε ένα νηπιαγωγείο στην πανεπιστημιούπολη του Στάνφορντ με γόνους κυρίως καθηγητών του πανεπιστημίου, απόφοιτων και άλλων υπαλλήλων, παρακολούθησε τα τετράχρονα αυτά παιδιά έως την αποφοίτησή τους από το γυμνάσιο.

Ορισμένα τετράχρονα παιδιά ήταν σε θέση να περιμένουν δεκαπέντε ως και είκοσι ατέλειωτα λεπτά ώσπου να γυρίσει ο υπεύθυνος του πειράματος. Θέλοντας να βοηθήσουν τον εαυτό τους σ’ αυτή την προσπάθεια, σκέπαζαν τα μάτια τους, για να μην είναι καρφωμένα αδιάκοπα στον πειρασμό, ή ακουμπούσαν το κεφάλι τους στα χέρια τους, κουβέντιαζαν με τον εαυτό τους, τραγουδούσαν, έπαιξαν παιχνίδια με τα χέρια και τα πόδια τους, μερικά προσπάθησαν μάλιστα να αποκοιμηθούν. Αυτοί οι θαρραλέοι πιτσιρίκοι πήραν δύο καραμέλες για ανταμοιβή. Άλλοι όμως, πιο παρορμητικοί, άρπαξαν τη μία καραμέλα, δευτερόλεπτα σχεδόν από τη στιγμή που ο υπεύθυνος εγκατέλειπε το δωμάτιο, γιατί δήθεν είχε «δουλειά».

Η διαγνωστική σπουδαιότητα αυτής της στιγμιαίας παρόρμησης ή της υπομονετικής αναμονής έγινε εμφανής μετά από δώδεκα με δεκατέσσερα χρόνια, όταν τα ίδια παιδιά μελετήθηκαν στην εφηβεία τους. Η συναισθηματική και κοινωνική διαφοροποίηση εκείνων που είχαν αρπάξει τη μια καραμέλα, συγκριτικά με τα άλλα που είχαν κάνει υπομονή και ανταμείφθηκαν με τις δύο, ήταν εντυπωσιακή.

Αυτοί που είχαν αντισταθεί στον πειρασμό στα τέσσερά τους χρόνια ήταν κοινωνικά πιο ικανοί ως έφηβοι: προσωπικά πιο αποτελεσματικοί, γεμάτοι αυτοπεποίθηση και σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσουν τις απογοητεύσεις της ζωής. Είχαν λιγότερες πιθανότητες να κλονιστούν σωματικά ή ψυχικά, να μουδιάσουν ή να υποχωρήσουν υπό την επήρεια του στρες, να τρομάξουν ή να αποδιοργανωθούν όταν κάτι τους πίεζε. Δέχονταν τις προκλήσεις και τις αντιμετώπιζαν, αντί να καταθέτουν τα όπλα μπροστά στις δυσκολίες. Είχαν αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη, ήταν έμπιστοι και αξιόπιστοι. Έπαιρναν πρωτοβουλίες και εφορμούσαν προς νέους ορίζοντες. Και περισσότερο από μια δεκαετία αργότερα, ήταν ακόμα σε θέση να καθυστερήσουν την ανταμοιβή τους για την επίτευξη του σκοπού τους.

Από την άλλη, το ένα τρίτο περίπου από τα παιδιά που άρπαξαν τη μια καραμέλα έτειναν να έχουν λιγότερες τέτοιες ικανότητες, παρουσιάζοντας μια σχετικά πιο διαταραγμένη ψυχική εικόνα. Στην εφηβεία φαίνονταν να απέχουν από τις κοινωνικές επαφές, να είναι ξεροκέφαλοι και αναποφάσιστοι, να απογοητεύονται εύκολα από τις δυσκολίες, να θεωρούν τον εαυτό τους «κακό» ή «ανάξιο», να υποχωρούν ή να ακινητοποιούνται από το στρες, να είναι δύσπιστοι και οργισμένοι επειδή «δεν παίρνουν όσα πρέπει», να είναι επιρρεπείς στη ζήλια και το φθόνο, να αντιδρούν υπερβολικά και με πολύ κακή διάθεση σε ενοχλητικά ερεθίσματα και να εμπλέκονται σε διαφωνίες και τσακωμούς. Αφού πέρασαν τα χρόνια, οι άνθρωποι αυτοί εξακολουθούσαν να μην μπορούν να ελέγξουν την παρόρμησή τους και να κάνουν υπομονή.

Αυτό που στην αρχή της ζωής εμφανίζεται πολύ διακριτικά εξελίσσεται σε μια ευρεία κλίμακα κοινωνικών και συναισθηματικών ικανοτήτων στην πορεία της. Η ικανότητα να αναστέλλουμε την παρόρμηση βρίσκεται στη ρίζα μιας πληθώρας προσπαθειών: από το να αντισταθούμε σε κάποιες τροφές όταν κάνουμε δίαιτα μέχρι να θέσουμε στόχο να πάρουμε το πτυχίο της Ιατρικής. Μερικά παιδιά, ακόμα και σ’ αυτή την ηλικία των τεσσάρων χρόνων, επιβλήθηκαν στα βασικά: μπόρεσαν να αντιληφθούν το ευεργετικό αποτέλεσμα του ελέγχου της παρόρμησης στη συγκεκριμένη κοινωνική περίσταση, να εμποδίσουν την προσοχή τους να εστιαστεί στον πειρασμό που βρισκόταν μπροστά τους και να ξεχαστούν, ενώ δεν έπαυαν να είναι σταθερά προσηλωμένα στο στόχο τους: τις δύο καραμέλες.

Ακόμα πιο εκπληκτικό ήταν το δεδομένο ότι, όταν τα παιδιά του πρώτου τεστ αξιολογήθηκαν πάλι τη χρονιά που τελείωναν το γυμνάσιο, αυτά που σε ηλικία τεσσάρων χρόνων είχαν δείξει υπομονή ήταν πολύ καλύτεροι μαθητές από τα παιδιά που είχαν ενεργήσει παρορμητικά. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γονιών τους, ήταν καλύτεροι μαθητές, μπορούσαν να περιγράψουν με λόγια τις ιδέες τους, να λειτουργήσουν και να αντιδράσουν σωστά και λογικά, να συγκεντρωθούν, να κάνουν σχέδια και να τα ακολουθήσουν με υπομονή, έδειχναν δε πιο διψασμένοι για μάθηση. Και το πιο εκπληκτικό: είχαν σημαντικά καλύτερους βαθμούς στα τεστ ακαδημαϊκών επιδόσεων (SAT). Το ένα τρίτο των παιδιών που στα τέσσερά τους χρόνια άρπαξαν τη μια καραμέλα είχαν μέσο όρο στα προφορικά 524 και ένα ποσοτικό (ή «μαθηματικό») 528. Το ένα τρίτο των παιδιών που περίμεναν την περισσότερη ώρα είχαν αντίστοιχα μέσους όρους 610 και 652, δηλαδή 210 πόντους διαφορά στη συνολική τους επίδοση

Το πώς τα πηγαίνουν τα παιδιά ηλικίας τεσσάρων ετών σ’ αυτό το τεστ δοκιμασίας της υπομονής είναι δύο φορές πιο σημαντικός δείκτης πρόβλεψης του ποιες θα είναι οι επιδόσεις τους στα τεστ σχολικών επιδόσεων από όσο είναι ο δείκτης νοημοσύνης στην ηλικία των τεσσάρων. Ο ΔΝ είναι ισχυρότερος δείκτης για τα τεστ SAT μόνο αφού τα παιδιά μάθουν να διαβάζουν. Αυτό υποδηλώνει ότι η ικανότητα χαλιναγώγησης της ανυπομονησίας συνεισφέρει ουσιαστικά στο νοητικό δυναμικό, εντελώς ξεχωριστά από τον ίδιο το ΔΝ. (Περιορισμένος της παρόρμησης στην παιδική ηλικία είναι επίσης δείκτης κατοπινής εγκληματικότητας και πάλι περισσότερο από ό,τι ο ΔΝΤ) Όπως θα δούμε στο Πέμπτο Μέρος, ενώ μερικοί ισχυρίζονται ότι ο ΔΝ δεν μπορεί να αλλάξει και ότι γι’ αυτό το λόγο αποτελεί έναν πραγματικό περιορισμό στο δυναμικό ζωής του παιδιού, υπάρχουν άπειρες ενδείξεις ότι συναισθηματικές δεξιότητες, όπως ο έλεγχος των παρορμήσεων και η ακριβής μελέτη μιας κοινωνικής συγκυρίας, μπορούν να διδαχθούν.

Αυτό που περιγράφει ο Γουόλτερ Μίσελ, ο οποίος διεξήγαγε τη μελέτη, με τη μάλλον ατυχή φράση «καθυστέρηση ανταμοιβής επιβεβλημένη εκ των έσω και κατευθυνόμενη προς ένα στόχο» είναι ίσως η πεμπτουσία της συναισθηματικής αυτορρύθμισης: της ικανότητας να αρνούμαστε την παρόρμηση με απώτερο στόχο την εξυπηρέτηση ενός σκοπού, είτε πρόκειται για την ίδρυση μιας επιχείρησης, τη λύση μιας αλγεβρικής εξίσωσης ή την κατάρριψη ενός ρεκόρ. Τα ευρήματά του υπογραμμίζουν το ρόλο της συναισθηματικής νοημοσύνης ως μιας μεταϊκανότητας, προσδιορίζοντας πόσο καλά ή πόσο κακα μπορούν οι άνθρωποι να χρησιμοποιούν τις άλλες νοητικές τους ικανότητες.

Ο Απανθρωπισμός του Homo Nexus

Τι μας ετοιμάζουν οι νέοι κυρίαρχοι του κόσμου.

Υπάρχει ένας νόμος που ονομάζεται Νόμος Ashby-Shannon-Wiener. Έχει ως εξής: “Το σύστημα ελέγχου πρέπει να είναι πιο ποικιλόμορφο, πολύπλοκο και ισχυρό από το ελεγχόμενο σύστημα”. Κοιτάξτε τι συνέβη τα τελευταία 50 χρόνια στην Δύση. Η κοινωνία έχει γίνει πιο πολύπλοκη από την ελίτ. Γιατί η κοινωνία; Όχι επειδή είναι πολύπλοκη από μόνη της. Το παλιό σύστημα πέθανε και το νέο αναδύεται. Κι αυτό το νέο και το παλιό διαπλέκονται και δημιουργούν μια πολύ περίπλοκη κατάσταση. Και την ίδια στιγμή η ελίτ εκφυλίζεται.

Ο Πλάτωνας έχει μια τέτοια εικόνα σε έναν από τους διαλόγους του: “Ο Θεός γυρίζει έναν κύκλο, και σε αυτόν τον κύκλο τρέχουν άνθρωποι, άρματα. Τότε ο Θεός αποφασίζει: “Θα γυρίσω από την άλλη μεριά”. Αρχίζει να περιστρέφεται προς την άλλη κατεύθυνση. Αλλά οι άνθρωποι εξακολουθούν να κινούνται εκεί, και αυτό δημιουργεί μια σύγκρουση.”

Εδώ, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, το κυβερνητικό υποσύστημα της παγκόσμιας κορυφής αποδείχθηκε σαφώς λιγότερο ποικιλόμορφο. Και λιγότερο πολύπλοκο από την παγκόσμια κοινωνία. Και γι’ αυτό η καταστροφή της παιδείας και της επιστήμης δεν έχει τις ρίζες της μόνο στο γεγονός ότι γίνεται ο νέος αποφασιστικός συντελεστής της παραγωγής. Και η παγκόσμια κορυφή, μη μπορώντας να γίνει πιο πολύπλοκη, έχει πάρει το δρόμο της μέγιστης απλοποίησης και της εξάλειψης της ποικιλομορφίας.

Ο τοπολογικός χώρος της ανθρωπότητας γίνεται όλο και περισσότερο ο επικούρειος χώρος των ηδονιστικά εκπαιδευμένων ατόμων.

Και ο μόνος τρόπος γι’ αυτούς τώρα είναι να καβαλήσουν την εξέλιξη ελέγχοντας το ανθρώπινο γονιδίωμα.

Υπήρχε ένας θαυμάσιος ζωολόγος, ο Μπελιάεφ, ο οποίος εξέθρεψε αλεπούδες για κατοικίδια που ήταν πιστές σαν κατοικίδια στους ανθρώπους. Σε μόλις τρεις γενιές! Αλλά δεν λειτουργεί μόνο στις αλεπούδες. Είναι ένα γενικό βιολογικό χαρακτηριστικό. Δεν έχω άμεσες αποδείξεις, αλλά από όλες τις έμμεσες ενδείξεις, και με την Παρατήρηση του Ολοφάνερου, έχω την βεβαιότητα ότι αυτοί οι τύποι θα προσπαθήσουν τώρα να αναπαράγουν αυτό που ονομάζεται “άνθρωπος υπηρεσίας”, δηλαδή να δημιουργήσουν στην πραγματικότητα ένα σύστημα οιονεί κάστας, με μειωμένη ποσότητα κι απόλυτα υποταγμένη… σαν κατοικίδιο.

Να μετατρέψουν την κοινωνική εξέλιξη σε κοινωνιοβιολογική εξέλιξη. Αυτή είναι μια μοναδική ευκαιρία γι’ αυτούς. Οι άνθρωποι έχουν το αρχαιότερο τμήμα του ανθρώπινου εγκεφάλου, τον ερπετοειδή εγκέφαλο. Έλεγχος του χώρου, ιεραρχία, κοινωνικός έλεγχος. Ο μεταιχμιακός εγκέφαλος είναι η ευχαρίστηση της εκμάθησης νέων και όμορφων πραγμάτων. Και ο νεοφλοιός -δεν είναι ξεκάθαρο τι κάνει! Είναι όμως σαφές ότι είναι παρών σε διαφορετικό βαθμό σε διαφορετικούς ανθρώπους.

Αλλά εδώ παρατηρώ πολλούς ανθρώπους, τόσο στην χώρα μας όσο και στο εξωτερικό, που έχουν έναν ερπετοειδή εγκέφαλο σε πλήρη λειτουργία. Και τους αποκαλώ “ανθρώπινα ερπετά” στην Τριλογία “Η Υψηλή Τέχνη της Εξαπάτησης”. Δεν έχουν καμία σχέση με τα ερπετοειδή. Έχει να κάνει με ανθρώπους για τους οποίους το κύριο πράγμα είναι η κυριαρχία -μια θέση στην ιεραρχία, η υποταγή, τα χρήματα, η ύλη, χωρίς καμία ψυχική ή πνευματική αναζήτηση.

Πού τελειώνουν όλ’ αυτά; Πού θα καταλήξουμε, το 2050, το 2070; Εκτός αν υπάρξει μια παγκόσμια καταστροφή. Φυσικά, δεν υπάρχουν επαναλήψεις στην ιστορία, αλλά το φινάλε της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σήμερα παίζεται σε μια επιταχυνόμενη εκδοχή. Αυτή είναι η υποβάθμιση της ελίτ.

Και μερικές φορές με ρωτούν: “Έτσι αναδύονται οι νέες ελίτ;”. Οι νέες ελίτ αναδύονται με αίμα όταν η κρίση φτάνει σε έξαρση. Τότε υπάρχουν νέα αρπακτικά που, για να ανέβουν στην πυραμίδα, πρέπει να ταυτιστούν με την πλειοψηφία της κοινωνίας. Διαφορετικά, δεν θα λειτουργήσει. Σημειώστε, οι δυναστείες των Μεροβιγγείων και των Καρολιδών στο φραγκικό κράτος προέρχονταν από την περιοχή της Αυστρασίας, αυτό είναι το σημερινό Βέλγιο και τα γύρω εδάφη. Αυτή ήταν η φτωχότερη και πιο καθυστερημένη περιοχή του φραγκικού κράτους. Γιατί οι ελίτ προέρχονταν από εκεί; Εκεί το χάσμα μεταξύ των μαζών και των ελίτ ήταν ελάχιστο και οι μάζες υποστήριζαν τους δικούς τους, πρώτα τους μακρυμάλληδες Βασιλείς και στην συνέχεια τους μεγαλοκράτορες. Έτσι, στον σύγχρονο κόσμο, οι τελευταίοι που πέφτουν είναι οι οργανισμοί στους οποίους οι ανώτερες τάξεις είναι στενά συνδεδεμένες με τις μάζες.

Ο Μαρξ και ο Ένγκελς έγραψαν πολύ σωστά ότι κατά την διάρκεια των επαναστάσεων η τάξη που κάνει την επανάσταση πρέπει, για μια σύντομη στιγμή, να εκπροσωπεί τα συμφέροντα της κοινωνίας στο σύνολό της έναντι της παλιάς τάξης. Αυτή είναι η προϋπόθεση για να έρθει η νέα τάξη στην εξουσία. Δεν μπορείτε να το δείτε ακόμα, επειδή όλοι αυτοί οι Ζούκερμπεργκ, οι Μασκ, οι Μπέζος, οι Γκέιτς… δημιουργούνται μεν από τις μυστικές υπηρεσίες, αλλά έχουν πλέον δημιουργήσει την δική τους βάση. Και νομίζω ότι στην συνέχεια θα δούμε σοβαρούς συμβιβασμούς μεταξύ αυτών των ομάδων.

Γιατί μισούν τόσο πολύ τον Τραμπ;

Ο Τραμπ τους έχει χαλάσει τα πάντα. Υπήρχε ένα σχέδιο 16 ετών για να αλλάξει η Αμερική. 8 χρόνια Ομπάμα και 8 χρόνια Κλίντον. Και ξαφνικά μετά τον Ομπάμα έρχεται ο Τραμπ, ο οποίος έχει κάνει τόσα πολλά! Είναι σαφές ότι δεν εκπλήρωσε το πρόγραμμά του. Δεν μπόρεσε να το εκπληρώσει. Δεν δίνω αρνητική σημασία στον όρο που χρησιμοποιώ εδωνά. Είναι ένας αντιδραστικός τύπος. Γιατί θέλει να σώσει μια Αμερική που είναι ήδη νεκρή. Είναι η Αμερική που προδόθηκε από αυτούς τους ίδιους τους baby boomers που ξεσάλωσαν το ’68. Και ο Τραμπ ήθελε να σώσει αυτό που δεν μπορεί να σωθεί.

Ο Τραμπ είναι ο θανάσιμος βρυχηθμός της απερχόμενης τάξης που θα τραβήξει τα δόντια των νέων αφεντικών. Και θα είναι πιο μαλακοί… Θυμηθείτε στην ταινία “Operation Y” τον Fedya, ο οποίος επανεκπαιδεύτηκε από τον Shurik. Εκείνος διατύπωσε την αρχή της εποχής του Μπρέζνιεφ:

“Φοιτητή, αυτή είναι η εποχή που πρέπει να είσαι πιο μαλακός στους ανθρώπους και ευρύτερος στις ερωτήσεις. Για να κάνεις τα νέα τέρατα να “μαλακώσουν” και να “πλατύνουν”, πρέπει να βγάλεις μερικά από τα δόντια τους”

“Το να αντιπαραβάλλεις μια τεχνητή νοημοσύνη με έναν άνθρωπο είναι σαν να αντιπαραβάλλεις ένα αεροπλάνο με έναν πιλότο. Εδώ η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο προς το παρόν. Και η τεχνητή νοημοσύνη θα ελέγχεται πάντα από έναν άνθρωπο. Το άλλο πράγμα είναι ότι η μη ανθρώπινη ΤΝ μπορεί να κρυφτεί πίσω από αυτήν και να πει: “Άρα δεν είμαστε εμείς! Είναι η τεχνητή νοημοσύνη!”

Παρεμπιπτόντως, στο παλιό μυθιστόρημα του Λεμ “Εδέμ” αυτή η παραλλαγή είναι κυλιόμενη. Και στο “Το άθροισμα της τεχνολογίας” το περιέγραψε με φιλοσοφική γλώσσα. Ναι, τα ΤΝ μπορούν να κρυφτούν πίσω από τα ΤΝ. Και κοιτάξτε, όλες αυτές τις τεχνολογικές καινοτομίες, ο λευκός πυρήνας της Δύσης τις πιάνει πρώτος απ’ όλους. Και στο τέλος, θα αποδειχθεί… αυτή ήταν μια άποψη απλοϊκή: οι βάρβαροι κατάπιαν την Ρώμη, ναι, αλλά η ίδια η Ρώμη ήταν βάρβαρη.

Οι βάρβαροι, παρεμπιπτόντως, ήρθαν στην Ρώμη για να ζήσουν όπως στην Ρώμη. Η Ρώμη σάπισε από μέσα προς τα έξω. Αλλά το ίδιο πράγμα συμβαίνει και στην σύγχρονη μεταδυτική Ευρώπη. Κάποτε καθόμασταν με την κόρη μου στην Φλωρεντία, κοντά στα Ουφίτσι, και κοιτούσα τους Ιταλούς… Και κάπως μου ήρθε στο μυαλό ότι οι σημερινοί Ιταλοί έχουν την ίδια σχέση με ό,τι έγινε τον XV-XVI αιώνα, όπως οι Άραβες με τις Πυραμίδες, δηλαδή, καμία. Ή, ας πούμε, όπως ο σημερινός πληθυσμός της Ελλάδας με την Ακρόπολη και τον Περικλή. Και αυτή επίσης -η Ακρόπολη χτίστηκε από άλλους ανθρώπους. Και είμαι σίγουρη ότι οι σημερινοί άνθρωποι δεν μπορούν να κατασκευάσουν ένα τέτοιο έργο.

Η μακροπρόθεσμη τάση της ανάπτυξης (τα τελευταία 100 χρόνια) δείχνει ότι η παραγωγικότητα της εργασίας στο βιομηχανικό καπιταλιστικό σύστημα θα μειωθεί. Η αναδυόμενη παγκόσμια οικονομία -εκτός κι αν συμβεί κάποια παγκόσμια καταστροφή- θα αποτελείται από διάφορα στρώματα. Ο θαυμάσιος οικονομολόγος Yaryomenko, (ένας από τους ανθρώπους που η Ρωσία θα λογοδοτήσει για το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα) είπε ότι η οικονομία του μέλλοντος θα μπορούσε να είναι σοσιαλισμός για τους πλούσιους και καπιταλισμός για τους φτωχούς.

Έτσι, η κορυφή είναι αυτό που σήμερα ονομάζεται εξισμός. Το επόμενο επίπεδο είναι η χρηματοδότηση, οι τράπεζες. Στην συνέχεια είναι η αναπτυγμένη βιομηχανία, η μη αναπτυγμένη βιομηχανία και, τέλος, όλα τα υπόλοιπα. Παρεμπιπτόντως, αυτό το “όλα τα υπόλοιπα” είναι αρκετά μεγάλο. Έτσι, το 63ο έτος στο εξώφυλλο του περιοδικού “Τεχνική για την νεολαία” φιγουράρει μια πλωτή πόλη για 50 χιλιάδες ανθρώπους. Αυτό, παρεμπιπτόντως, λύνει κι ένα άλλο καυτό ζήτημα για την ελίτ -δεν χρειάζεται να πληρώνουν φόρους. Είναι εκτός δικαιοδοσίας.

Ο μετακαπιταλισμός δεν είναι η νέα φεουδαρχία.

Η φεουδαρχία είναι ένας άνθρωπος που έρχεται και λέει: “Στο αρχικό στάδιο, το σώμα σου μου ανήκει, αλλά όχι ως σκλάβος. Και σε μεταγενέστερο στάδιο, η γη σου μου ανήκει”. Δηλαδή, οι εξωτερικοί προς εσάς παράγοντες αλλοτριώνονται. Αυτό το νέο σύστημα, όταν οι πνευματικοί παράγοντες αλλοτριώνονται, εδώ ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον αλλοτριώνεται. Αναγκάζεται να μπει σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο.

Γίνεται Homo Nexus – ο άνθρωπος του δικτύου.

Δηλαδή, πρόκειται για αλλοτρίωση ολόκληρου του ανθρώπου, όχι μόνο του σώματός του…

Αυτό είναι απανθρωπισμός.

Και εδώ ταιριάζουν πολύ καλά ο τρανσουμανισμός και ο περιβαλλοντισμός, θυμηθείτε το περίφημο Ταμείο για την Άγρια Ζωή “WWF”, το οποίο διοικείτο από τον Φίλιππο, τον σύζυγο της Ελισάβετ Β’ και, είναι καταγεγραμμένο, είχε πει αρκετές φορές ότι αν ήταν γραφτό να επιστρέψει στην Γη σε μια άλλη ζωή, θα ήθελε να επιστρέψει ως ιός για να μειώσει τον πληθυσμό του πλανήτη.

Πράγματι, ο πληθυσμός του πλανήτη αυξήθηκε δραματικά (για τα συμφέροντα των ελίτ) στην βιομηχανική εποχή, σύμφωνα με την λογική του καπιταλιστικού συστήματος. Επειδή όμως αναδύεται ένα μετακαπιταλιστικό σύστημα με παραγωγή γνώσης, αυτός ο πληθυσμός, από την δική τους σκοπιά, πρέπει κάπου να πάει και να μειωθεί δραματικά. Ε, κοντά στον νου κι η γνώση!

Αριστοτέλης: «Αθηναίων Πολιτεία». Η νομοθεσία του Σόλωνος

Ενώ δε τοιαύτη ήτο η πολιτική οργάνωσις και οι πολλοί διετέλουν δούλοι των ολίγων έκαμεν επανάστασιν ο δήμος (ο λαός) εναντίον των επιφανών επειδή δε η επανάστασις ήχο ισχυρά και οι αντίπαλοι επί πολύν καιρόν ευρίσκοντο εις διάστασιν προς αλλήλους, εξέλεξαν από κοινού ως συνδιαλλακτήν και άρχοντα τον Σόλωνα και ανέθεσαν εις αυτόν να συντάξη την πολιτικήν οργάνωσιν, συνεπεία της ελεγείας (του ελεγειακού ποιήματος) την οποίαν αυτός είχε κάμει, και η οποία αρχίζει ως εξής:

Γνωρίζω εγώ κ’ εις την ψυχή μου μέσα φωλιάζει
η θλίψη που βλέπω έτσι την παλαιότερη χώρα της Ιωνίας
δυστυχισμένην.[1]

Εις αυτήν (την ελεγείαν) συνηγορεί και υπέρ των δύο αντιπάλων μερίδων και συζητεί τας αξιώσεις των και μετά ταύτα συμβουλεύει ομού και τους δύο να καταπαύσουν την υπάρχουσαν φιλονικίαν.

Ήτο δε ο Σόλων κατά μεν την καταγωγήν και την υπόληψιν μεταξύ των πρώτων, κατά δε την περιουσίαν και την κατάστασιν μεταξύ των της μεσαίως τάξεως, όπως και εκ των άλλων πραγμάτων είναι ομολογούμενον και όπως αυτός ο ίδιος εις τα ακόλουθα ποιήματά του βεβαιώνει, συμβουλεύων τους πλουσίους να μην είναι πλεονέκται:

Σεις δε πρααίνοντας στην ψυχή τον δυνατό πόθο
που απ’ τα πολλά αγαθά τον χορτασμό επιτύχατε,
σε μετριοπάθεια βάλετε την υψηλοφροσύνη σας· τι ούτε εμείς
(αλλοιώς) θα στέρξωμε, ούτε αυτά σε καλό θα σας βγουν,[2] και καθ’ ολοκληρίαν πάντοτε την αιτίαν της στάσεως (ο Σόλων εις την ελεγείαν του) επιρρίπτει εις τους πλουσίους· διό και εις την αρχήν της ελεγείας λέγει ότι φοβείται αυτός «και την φιλαργυρίαν και την υπερηφάνειαν», διότι εξ αιτίας αυτών προέκυψεν η έχθρα.

Κύριος δε γενόμενος των πολιτικών πραγμάτων ο Σόλων και τον λαόν αποκατέστησεν εις ελευθερίαν, και κατά το παρόν και κατά το μέλλον, απαγορεύσας να συνομολογούνται δάνεια με σωματικήν εγγύησιν (και νόμους συνέταξε)[3] και έκαμε κατάργησιν των χρεών και των ιδιωτικών και των δημοσίων, την οποίαν (κατάργησιν) ονομάζουν σε ισάχθειαν, διότι απέσεισαν τα βάρη. Και ως προς τούτο μερικοί προσπαθούν να επικρίνουν συκοφαντικώς αυτόν διότι συνέβη εις τον Σόλωνα ενώ επρόκειτο να εφαρμόση την σεισάχθειαν να προείπη τούτο εις μερικούς των γνωρίμων του· έπειτα, όπως μεν λέγουν οι δημοκρατικοί, (ένεκα της προανακοινώσεως) έγινε καταστρατήγησις του νόμου υπό των φίλων προς όφελός των, όπως δε λέγουν οι θέλοντες να υβρίσουν, από την καταστρατήγησιν και αυτός επορίσθη ωφέλειαν. Διότι ούτοι (οι καταστρατηγήσαντες τον νόμον) δανεισθέντες ηγόρασαν πολλήν έκτασιν γης και μετ’ ολίγον, ότε έγινεν η αποκοπή των χρεών, ευρέθησαν πλούσιοι· ως εκ τούτου λέγουν ότι έγιναν πλούσιοι οι κατόπιν παρουσιαζόμενοι ως ανέκαθεν πλούσιοι. Αλλ’ όμως πιθανώτερον παρ’ όλα ταύτα είναι το λεγόμενον υπό των δημοκρατικών. Διότι δεν είναι εύλογον ως προς μεν τα άλλα (να δειχθή ο Σόλων) τόσον μετριοπαθής και φιλόπατρις, ώστε, ενώ ήτο δυνατόν εις αυτόν εκτοπίζων τους άλλους να γίνη τύραννος της πόλεως, ν’ αποκρούση και τα δύο ταύτα και να προτιμήση το καλόν και την σωτηρίαν της πόλεως μάλλον παρά την ιδικήν του επικράτησιν, ως προς τόσον μικρά δε και ανάξια να κατακηλιδώση τον εαυτόν του. Ότι δε ευρέθη εις τοιαύτην (δικτατωρικήν) εξουσίαν, τούτο μαρτυρούσι και η άθλια πολιτική κατάστασις και τα ποιήματα αυτού του ιδίου του Σόλωνος, ο οποίος εις πολλά μέρη των ποιημάτων αναφέρει τούτο (ότι δηλαδή θα ηδύνατο να γίνη απόλυτος άρχων) και όλοι οι άλλοι το ανομολογούσιν. Αυτή μεν λοιπόν η κατηγορία πρέπει να νομίζωμεν ότι είναι συκοφαντική.

Πολιτικόν δε οργανισμόν εσύστησε και νόμους έκαμεν άλλους· τους δε πολιτικούς θεσμούς του Δράκοντος έπαυσαν να τους μεταχειρίζωνται εκτός των νόμων περί φόνου· χαράξαντες δε τους νόμους επάνω εις τους κύρβεις,[4] έστησαν τούτους εις την βασίλειον στοάν και ωρκίσθησαν να τους τηρούν όλοι. Οι δε εννέα άρχοντες ορκιζόμενοι προ του ιερού λίθου ωμολόγουν ότι, εάν ήθελον παραβή κανένα εκ των νόμων, θα προσέφερον (ως πρόστιμον της παραβάσεως) ένα ανδριάντα χρυσούν.[5] Ώρισε δε (ο Σόλων) να ισχύωσιν οι νόμοι αμετάτρεπτοι δι’ εκατόν έτη και ετακτοποίησε τον πολιτικόν οργανισμόν κατά τον εξής τρόπον. Κατά το τίμημα εχώρισε τον λαόν εις τέσσαρας τάξεις (τέλη)[6] όπως ακριβώς ήτο διηρημένος και πρότερον, ήτοι εις πολίτην πεντακοσιομέδιμνον, εις πολίτην ιππέα, εις πολίτην ζευγίτην και εις πολίτην θήτα.

Και τα μεν αξιώματα έδωκε προνόμιον να τα έχωσιν οι πεντακοσιομέδιμνοι και οι ιππείς και οι ζευγίται, ήτοι τα των εννέα αρχόντων και των ταμιών και των πωλητών[7] (οικονομικών υπαλλήλων) και των ένδεκα[8] και των κωλακρετών[9] δώσας εις κάθε μίαν απ’ αυτάς τας τάξεις τα αξιώματα ταύτα αναλόγως της φορολογίας· εις δε την τάξιν των θητών έδωκε το δικαίωμα να μετέχουν μόνον της γενικής συνελεύσεως του λαού και των δικαστηρίων. Ωρίσθη δε να πληρώνη φόρους πεντακοσιομεδίμνου μεν εκείνος του οποίου η ιδική του περιουσία δίδει εισόδημα πεντακοσίους μεδίμνους[10] (μέτρα χωρητικότητος) καρπών ξηρών και υγρών[11] ομού, ιππέως δε φόρους ο έχων εισόδημα τριακοσίους μεδίμνους, ως δε μερικοί λέγουν, ο έχων τα μέσα να συντηρή ίππον· ούτοι δε ως απόδειξιν προβάλλουν και την ονομασίαν της πολιτικής αυτής τάξεως, ως προκύψασαν εκ του πραγματικού αυτού γεγονότος, και τα αφιερώματα των παλαιών· διότι υπάρχει εις την ακρόπολιν αναθηματική εικών ενός Διφίλου, επί της οποίας είναι γραμμένα τα εξής:

Ο υιός του Διφίλου Ανθεμίων αυτήν εδώ (την εικόνα), εις τους θεούς αφιέρωσεν ανελθών από της τάξεως των θητών εις την τάξιν των ιππέων.[12]

και ευρίσκεται πλησίον της επιγραφής ίππος εις ένδειξιν ότι τούτο (το σημείον) δηλοί την τάξιν των ιππέων. Αλλ’ εντούτοις ευλογώτερον είναι το ότι (η τάξις των ιππέων) εκανονίσθη εκ του εισοδήματος όπως ακριβώς η τάξις των πεντακοσιομεδίμνων· εις την τάξιν δε των ζευγιτών κατετάχθησαν οι εκ της περιουσίας των έχοντες εισόδημα διακοσίων μεδίμνων καρπών εξ αμφοτέρων των ειδών (ξηρών και υγρών). Οι δε άλλοι, η θητική δηλαδή τάξις, δεν είχον συμμετοχήν εις κανέν αξίωμα. Διά τούτο και τώρα ακόμη όταν ερωτώνται οι προσερχόμενοι ως κληρώσιμοι δι’ οποιονδήποτε αξίωμα, εις ποίαν τάξιν (φορολογικήν) ανήκουν, ουδείς εξ αυτών λέγει ποτέ ότι ανήκει εις την τάξιν των θητών.

Τας δε αρχάς[13] ώρισε να εκλέγωνται διά κλήρου από προηγουμένως κριθέντας[14] (ως εκλεξίμους), τους οποίους ήθελεν επί τούτω υποδείξει έκαστη φυλή. Εκάστη δε φυλή διά το αξίωμα των εννέα αρχόντων υπεδείκνυε δέκα και εκ τούτων εγίνετο η κλήρωσις· εκ τούτου ισχύει ακόμη το να κληρώνη εκάστη φυλή δέκα, εκ τούτων δε να γίνηται η εκλογή διά ψηφοφορίας (διά κυάμων). Του ότι δε τα αξιώματα διά του κλήρου ώρισεν (ο Σόλων) να παρέχωνται αναλόγως των τάξεων απόδειξις είναι ο νόμος περί ταμιών, ο ισχύων ακόμη και τώρα· διότι αυτός ο νόμος ορίζει να κληρώνονται οι ταμίαι εκ της τάξεως των πεντακοσιομεδίμνων.[15]

Ο Σόλων μεν λοιπόν τοιούτους νόμους έθεσε περί των εννέα αρχόντων. Διότι εις παλαιοτέραν εποχήν η εν Αρείω Πάγω βουλή ώριζε τους εκλεξίμους διά τα αξιώματα μεταξύ των μελών αυτής και απ’ αυτούς εξέλεγε τους μάλλον ικανούς δι’ έκαστον αξίωμα δι έν έτος ορίζουσα[16] τούτους.

Αι φυλαί δε διετηρήθησαν όπως πρότερον τέσσαρες και φυλοβασιλείς ήσαν τέσσαρες. Εκάστη δε φυλή υποδιηρείτο εις τριττύας μεν τρεις, εις ναυκραρίας[17] δε τέσσαρας. Αρχηγός δε εκάστης ναυκραρίας ήτο είς ναύκραρος ωρισμένος να εποπτεύη τας εισφοράς και τας δαπάνας τας γινομένας, διά τούτο και εις τους νόμους του Σόλωνος, τους μη εν χρήσει πλέον, υπάρχει πολλαχού η διάταξις ότι οι ναύκραροι εισπράττουν και δαπανούν εκ του ναυκραρικού χρήματος.

Ίδρυσε δε και βουλήν εκ τετρακοσίων, εκατόν από κάθε φυλήν.

Εις δε την βουλήν του Αρείου Πάγου αφήκε την εποπτείαν της τηρήσεως των νόμων, καθώς ήτο αυτή και πρότερον επόπτης του πολιτεύματος, έχουσα το μεγαλύτερον και πλέον σημαντικόν μέρος της πολιτικής διαχειρίσεως, και δικαιουμένη να τιμωρή τους σφάλλοντας και επιβάλλουσα πρόστιμον και χρηματικάς ποινάς και καταθέτουσα εις το ταμείον της πόλεως τα εισπραττόμενα πρόστιμα, χωρίς να είναι υπόχρεος να παρέχη αιτιολογίαν των αποφάσεων αυτής. Εις την δικαιοδοσίαν αυτήν ο Σόλων επρόσθεσε την κρίσιν επί των πολιτικών στάσεων. Βλέπων δε την μεν πόλιν να στασιάζη συχνά, μερικούς δε των πολιτών εκ ραθυμίας απέχοντας και πολιτικώς αχρωματίστους, έθεσεν ειδικόν περί αυτών νόμον, κατά τον οποίον όστις, ενώ η πόλις ευρίσκεται εις στάσιν, δεν επεμβαίνει ενόπλως υπέρ μιας των αντιπάλων μερίδων καταδικάζεται εις ατιμίαν και στερείται των πολιτικών του δικαιωμάτων.

Κατ’ αυτόν μεν λοιπόν τον τρόπον εκανονίσθησαν αι περί αξιωμάτων διατάξεις.

Φαίνεται δε ότι το πολίτευμα του Σόλωνος περιείχε τρεις υπερβολικά ευνοϊκάς διατάξεις διά τον λαόν, τας εξής: Πρώτην μεν και μεγίστην το ότι απηγορεύθη η συνομολόγησις δανείων διά σωματικής εγγυήσεως. Δεύτερον το ότι απέκτησε το δικαίωμα έκαστος πολίτης (ο βουλόμενος) να υποβάλη μήνυσιν υπέρ των υφισταμένων αδίκημά τι (εναντίον του αδικούντος). Τρίτην δε (διάταξιν), διά της οποίας, ως λέγεται, ισχυροποιήθη πολύ ο λαός, (την ορίζουσαν) ότι έφεσις εναντίον των αποφάσεων των αρχών εθεσπίσθη να γίνεται ενώπιον του δήμου· διότι γινόμενος κύριος της διά ψηφοφορίας αποφάσεως ο δήμος αποβαίνει (ούτω) κύριος της πολιτείας. Τόσω μάλλον, όσω, επειδή οι νόμοι δεν έχουσι διατυπωθή με απλότητα και με σαφήνειαν (παραδείγματος χάριν όπως ο περί κλήρων και επικλήρων νόμος), προκύπτουσι κατ’ ανάγκην πολλαί αμφισβητήσεις και περί όλων (τούτων) και επί των δημοσίων και των ιδιωτικών υποθέσεων, οριστικώς αποφαίνεται το δικαστήριον[18] του δήμου. — Πιστεύουν μεν λοιπόν μερικοί ότι αυτός (ο Σόλων) επίτηδες έκαμεν ασαφείς τους νόμους, ίνα απομένη κύριος ο δήμος να τους ερμηνεύη. Τούτο όμως δεν είναι εύλογον, αλλ’ (εύλογον φαίνεται) το ότι ούτω συνέταξεν αυτούς, διότι δεν ηδύνατο ως προς όλα να περιλάβη την τελειοτέραν διάταξιν διότι δεν είναι δίκαιον να κρίνωμεν την θέλησιν εκείνου (του Σόλωνος) εκ των γινομένων τώρα, αλλ’ εκ της άλλης πολιτικής οργανώσεως (την οποίαν αυτός συνέταξεν).

Εις μεν τους νόμους λοιπόν αυτούς φαίνεται ότι ώρισεν υπέρ του λαού τας νέας διατάξεις, προ της εφαρμογής δε της νομοθεσίας επιβαλών την αποκοπήν των χρεών και μετά ταύτα ενεργήσας την διακανόνισιν των μέτρων και των βαρών και την αύξησιν του νομίσματος. Διότι επί της εποχής εκείνου (του Σόλωνος) έγιναν και τα μέτρα μεγαλύτερα των Φειδωνείων[19] και η μνα έχουσα βάρος (αξίζουσα) πρότερον εβδομήκοντα δραχμάς[20] συνεπληρώθη εις εκατόν (δραχμάς).

Ο παλαιός δε νομισματικός τύπος ήτο το δίδραχμον. Έκαμε δε και μέτρα βάρους (σταθμά) σχετικά με το νόμισμα με τάλαντον υποδιαιρεθέν εις εξήκοντα μνας και με στατήρα ως υποδιαίρεσιν της μνας και με άλλας ακόμη υποδιαιρέσεις. Κανονίσας δε το πολίτευμα κατά τον τρόπον, ο οποίος ανωτέρω διετυπώθη, ότε προσερχόμενοι εις αυτόν πολλοί τον ηνώχλουν, άλλοι μεν επικρίνοντες, άλλοι δε ζητούντες ερμηνείας και επειδή ήθελε να μη μεταβάλη τίποτε από τα νομοθετηθέντα και να μη γίνη μισητός μένων εις την πόλιν, έκαμε ταξίδι δι’ εμπορικόν άμα και περιηγητικόν σκοπόν εις την Αίγυπτον ειπών ότι δεν θα επανέλθη πριν (παρέλθουν) δέκα έτη. Διότι έκρινεν ότι δεν ήτο δίκαιον παραμένων (εις τας Αθήνας) να εξηγή τους νόμους, αλλ’ ότι έκαστος εχρεώστει να εκτελή όσα είχον αναγραφή εις τους νόμους. Συγχρόνως δε συνέβη εις αυτόν να διατεθούν εχθρικώς εναντίον του πολλοί των επιφανών πολιτών ένεκα της αποκοπής των χρεών και διότι είχε δυσαρεστήσει και τας δύο πολιτικάς μερίδας νομοθετήσας το πολίτευμα παρά τας προσδοκίας αυτών. Ο δήμος πράγματι είχε νομίσει ότι αυτός (ο Σόλων) θα προέβαινεν εις εκ νέου διανομήν όλων των περιουσιών· οι δε προύχοντες απ’ εναντίας ότι θα έφερε πάλιν εις ισχύν την παλαιάν πολιτικήν κατάστασιν ή ολίγον τι διαφορετικήν. Εκείνος όμως εδείχθη αντίθετος και προς τους δύο και ενώ ήτο δυνατόν εις αυτόν προσεταιριζόμενος οποιανδήποτε εκ των δύο μερίδων ήθελε να γίνη τύραννος, επροτίμησε να γίνη εχθρός προς αμφοτέρας, σώσας (τοιουτοτρόπως την πατρίδα και καταρτίσας νομοθεσίαν επί τη βάσει των αρίστων γνωμών).

Ταύτα δε ότι κατ’ αυτόν τον τρόπον συνέβησαν και οι άλλοι όλοι συμφωνούσι και αυτός ο ίδιος εις το ποίημά του αναφέρει κάμνων περί αυτών λόγον εις τους εξής στίχους:

Εις τον δήμον μεν έδωκα τόσον μερίδιον όσον του ήτο αρκετόν,
oύτε αφαιρέσας τίποτε από την τιμήν όσην είχεν ούτε επαυξήσας αυτήν πολύ·
και δι’ εκείνους δε, οι οποίοι είχον δύναμιν και υπερείχον εις πλούτον,
και δι’ αυτούς εσκέφθην να μη έχουν τίποτε περισσότερον του δικαίου,
εστάθηκα δε εις το μέσον προτάξας ισχυράν ασπίδα απέναντι και των δύο,
δεν επέτρεψα δε εις κανένα από τους δύο να επικρατήση αδίκως.[21]

Πάλιν δε ομιλών περί του λαού, πώς δηλαδή πρέπει να φέρεται τις προς αυτόν, (λέγει):

Ο λαός δε κατά τον εξής τρόπον θα είναι δυνατόν να υπακούη τους ηγεμόνας.
μήτε χαλαρόν έχων τον χαλινόν μήτε πολυτεντωμένον,
διότι γεννά η υπερβολή την ύβριν, όταν μεγάλη εξουσία υπάρχη
εις τους ανθρώπους εκείνους, όσοι δεν έχουν άρτιον τον νουν.[22]

Και πάλιν δε κάπου αλλού λέγει διά τους θέλοντας να γίνη διανομή περιουσίας:

Ούτοι δε ήλθαν με σκοπόν αρπαγών, είχαν δε πλουσίαν ελπίδα
κ’ ενόμιζαν ότι καθένας απ’ αυτούς θα εύρη πλούτον πολύν
κ’ εγώ που ωμιλούσα εις αυτούς με πραότητα τους εφάνην σκληρός,
ώστε δυσάρεστα μεν τότε περί εμού εσκέφθησαν, τώρα δε κατ’ εμού οργιζόμενοι
εχθρικόν με ατενίζουν όλοι, ωσάν αίτιον καταστροφής.
Τούτο δεν έπρεπε· διότι όσα μεν είπα με την βοήθειαν των θεών εξετέλεσα,
άλλα δε όχι ματαίως έπραξα· ουδ’ εις εμέ διά τυραννικής εξουσίας
γεννάται ο πόθος να επιβάλω τι διά της βίας· ουδέ την αγαθήν γην
της πατρίδος (αφήκα) να διανεμηθούν εξ ίσου οι ασήμαντοι και οι επιφανείς.[23]

Πάλιν δε και διά την αποκοπήν των χρεών και διά τους όντας δούλους μεν πρότερον, ελευθερωθέντας δε με την εφαρμογήν της σεισαχθείας (γράφει):

Εγώ δε απ’ εκείνα μεν, διά τα οποία συνήθροισα περί εμέ
τον λαόν, ποίον πριν να κατορθώσω απ’ αυτά, έπαυσα ενεργών;
Μάρτυς δε λαμπρά ως προς ταύτα εις την δίκην (κρίσιν) που ο χρόνος θα κάμη
θα μου είναι η μεγίστη μήτηρ των Ολυμπίων θεών,
η μαύρη δηλαδή γη, που αυτής εγώ κάποτε
αφήρεσα τα σύνορα[24] εκείνα, που εις πολλά μέρη ήσαν εμπηγμένα
και η οποία, υπάρχουσα δούλη πριν, τώρα είναι ελευθέρα.
Πολλούς δε εις τας Αθήνας την θεοκτισμένην[25] πατρίδα μας
ελευθέρωσα, αγορασθέντας πριν ως δούλους άλλους άδικα
κι’ άλλους νόμιμα, εκείνους δε που από αδυσώπητην
ανάγκην είχαν φύγει, και που την γλώσσαν την Αττικήν
δεν ωμιλούσαν, περιπλανημένοι εις πολλά μέρη.
κ’ εκείνους που εδώ εις τον τόπον ανάρμοστην δουλείαν
είχαν, φοβισμένοι από την αγριότητα των δεσποτών
τους έκαμα εγώ ελευθέρους. Αυτά μεν με ισχύν
εγώ, συναρμόσας μαζί την βίαν και τον νόμον,
τα εξετέλεσα και τα έφερα εις πέρας, όπως είχα υποσχεθή.
Ομοίως δε νόμους, και διά το κακόν και διά το αγαθόν
αρμονικώς προνοήσας διά καθένα απ’ αυτά,
συνέθεσα. Την μάστιγα δε άλλος κανένας ως εγώ λαβών,
κακομίλητος εάν ήτο και φιλοκερδής άνθρωπος,
δεν θα ημπορούσε να εξουσιάση επί του λαού· διότι, αν εγώ ήθελα
όσα εις τους αντιθέτους[26] ήσαν αρεστά τότε,
ή και απεναντίας αν εδεχόμην όσα οι άλλοι υπαγόρευαν,
αυτή εδώ η πόλις θα είχε στερηθή πολλών ανδρών τώρα.
Και εξ αιτίας όλων τούτων επιδεικνύων σθένος απέναντι όλων
εστράφηκα απέναντι των, όπως ο λύκος απέναντι πολλών σκύλων.[27]

Και πάλιν εξελέγχων ονειδιστικά τας ύστερον (μετά την θέσπισιν των νόμων) μεμψιμοιρίας των δύο μερίδων (λέγει):

Ίσως δε πρέπει τον λαόν τρανώς να επιτιμήσω,
(λέγων) ότι όσα έχει τώρα ποτέ εις τους οφθαλμούς του
δεν θα ‘μπορούσε να τα ίδη και εις τον ύπνον του ακόμη.
Εκείνοι δε που μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι είναι
(το ίδιο) πρέπει να μ’ επαινούν και φίλον να με κάμουν.[28]

Διότι, λέγει (περαιτέρω ο Σόλων), εάν κανείς άλλος ετύχαινε να λάβη αυτήν την εξουσίαν, δεν θ’ άφηνεν από την εξουσίαν του τον λαόν και δεν θα έπαυε πριν αναταράξας αυτόν ήθελεν αφαιρέσει το πάχος από το γάλα.
Εγώ δε τούτων (των αντιπάλων) καθώς εις το μεταίχμιον μένων
έγινα σύνορον μεταξύ των.[29]
---------------------------
Σημειώσεις και παραπομπές

[1] Γινώσκω, και μοι φρενός ένδοθεν άλγεα κείται, πρεσβυτάτην εσορών γαίαν Ιαονίας καινομένην.

[2] Υμείς δ’ ησυχάσαντες ενί φρεσί καρτερόν ήτορ
δι’ πολλών αγαθών εις κόρον ηλάσατε
εν μετρίοισι τίθεσθε μέγαν νόον· ούτε γαρ ημείς
πεισόμεθ’ ούθ’ υμίν άρτια ταύτ’ έσεται.

[3] Η εντός των αγκυλών φράσις εις το κείμενον «και νόμους έθηκε»· φαίνεται ότι έχει μετατοπισθή.

[4] Οι κύρβεις ήσαν από ξύλον τετράγωνοι ή πυραμιδοειδείς πίνακες στρεφόμενοι περί άξονα και έχοντες επί των τριών ή των τεσσάρων πλευρών επιγραφάς. Ο Αρποκρατίων εις την λέξιν κύρβεις γράφει: «τους κύρβεις λίθους ορθούς εστώτας ους από μεν της στάσεως στήλας, από δε της εις ύψος ανατάσεως διά το κεκορυφώσθαι κύρβεις εκάλουν, ώσπερ και κυρβασίαν την από της κεφαλής τιθεμένην».

[5] Την διάταξιν εξηγεί ο Πλούταρχος εις τον βίον Σόλωνος 25, ορίζων ότι ο ανδριάς έπρεπε να είναι ισομέτρητος, δηλαδή του αυτού βάρους με εκείνον, διά τον οποίον ανετίθετο.

[6] Η αρχαία λέξις τέλη, την οποίαν και έχει το κείμενον, περιλαμβάνει διπλήν την έννοιαν — φορολογικής υποχρεώσεως του πολίτου και τάξεως εις την οποίαν ούτος ανήκει.

[7] Οι πωληταί ήσαν 10 άρχοντες, ένας από κάθε φυλήν, είχαν δε εξουσίαν να δίνουν εις μίσθωσιν τα δημόσια κτήματα και να αναθέτουν εις αρμοδίους τα δημόσια επί πληρωμή έργα.

[8] Οι ένδεκα είχον την επιτήρησιν των φυλακών και την φροντίδα των θανατικών εκτελέσεων.

[9] Οι κωλακρέται ήσαν 12 γραμματείς της οικονομικής διαχειρίσεως και ταμίαι πληρωμής μισθών.

[10] Ο μέδιμνος ήτο μέτρον δημητριακών (όπως το κοιλόν)· υποδιηρείτο δε εις 48 χοίνικας.

[11] Η πρόσοδος ξηρών προϊόντων ήτο πολυτιμοτέρα από την πρόσοδον υγρών τοιούτων.

[12] Διφίλου Ανθεμίων τήνδ’ ανέθηχε θεοίς
θητικού αντί τέλους ιππάδ’ αμεοξάμενος.

[13] Η παράγραφος αυτή κρίνεται παρέμβλητος.

[14] Προκρίτους λέγει το κείμενον.

[15] Η τελευταία αυτή φράσις φαίνεται παρέμβλητος μεν, προκύψασα όμως εξ άλλης φράσεως του Αριστοτέλους.

[16] Λείπει από το κείμενον μία λέξις.

[17] Εκ του ναυς + κραίνω. Ο ναύκραρος συνέλεγε τας εισφοράς και επέβλεπε τας δαπάνας διά την κατασκευήν του πλοίου, το οποίον κάθε ναυκραρία υπεχρεούτο να συνεισφέρη. Οι φυλοβασιλείς είχον θρησκευτικήν δικαιοδοσίαν.

[18] Το χωρίον τούτο περίπλοκον εις το κείμενον εξηγείται διαφοροτρόπως υπό των ερμηνευτών, έγινε δε διά τας αμφισβητήσεις περιβόητον.

[19] Εις τον βασιλέα του Άργους Φείδωνα, ο οποίος εβασίλευσε το 895 π Χ. ή κατ’ άλλους ενάμισυ αιώνα αργότερον, απεδίδετο η εκκοπή του νομίσματος και ο καθορισμός των μέτρων και βαρών. (Ηροδ. VI 127).

[20] Η έκφρασις δεν είναι ακριβής. Η μνα έλαβε πράγματι μεγαλυτέραν αξίαν, όχι διότι ηύξησε το ποσόν των δραχμών, αλλά διότι μετά καλυτέρευσιν του μετάλλου ηύξανεν η πραγματική αξία των δραχμών.

[21] δήμω μεν γαρ έδωκα τόσον γέρος όσον απαρκεί
τιμής ούτ’ αφελών, ούτ’ επορεξάμενος
οι δ’ είχον δύναμιν και χρήμασιν ήσαν αγητοί,
και τοις εφρασάμην μηδέν αεικές έχειν.
Έστην δ’ αμφιβαλών κρατερόν σάκος αμφοτέροιοι
νικάν δ’ ουχ είασ’ ουδετέρους αδίκως.

[22] δήμος δ’ αν ώδ’ αν άριστα συν ηγεμόνεσσιν έποιτο
μήτε λίαν ανεθείς, μήτε βιαζόμενος·
τίκτει γαρ κόρος ύβριν, όταν πολύς όλβος έπηται
ανθρώποισιν όσοις μη νόος άρτιος η.

[23] Οι δ’ εφ’ αρπαγαίσιν ήλθον, ελπίδ’ είχον αφνεάν
καδόκουν έκαστος αυτών όλβον ευρήσειν πολύν,
και με κωτίλλοντα λείως τραχύν εκφανείν νόον
χαύνα μεν τότ’ εφράσαντο, νυν δε μοι χολούμεναι
λοξόν οφθαλμοίσ’ ορώσι πάντες ώστε δήιον·
ου χρεών· α μεν γαρ είπα συν θεοίσιν ήνυσα,
άλλα δ’ ου μάτην έερδον, ουδέ μοι τυραννίδος
ανδάνει βία τι ρέζειν, ουδέ πιείρας χθονός
πατρίδος κακοίσιν εσθλοίς ισομοιρίαν έχειν.

[24] Διά να φανερώνουν ότι ένα κτήμα ήτο ενυπόθηκον ενέπηγον στήλας με επιγραφήν του χρέους.

[25] ως κτισθείσαν από την Αθηνάν και τον Ποσειδώνα.

[26] Δηλαδή τους δημοκρατικούς.

[27] Εγώ δε των μεν ούνεκα ξυνήγαγον
δήμον, τι τούτων πριν τυχείν επαυσάμην,
συμμαρτυροίη ταύτ’ αν εν δίκη χρόνου
μήτηρ μεγίστη δαιμόνων Ολυμπίων
άριστα, Γη μέλαινα, της εγώ ποτε
όρους ανείλον πολλαχή πεπηγότας,
πρόσθεν δε δουλεύουσα, νυν ελευθέρα
πολλούς δ’ Αθήνας, πατρίδ’ εις θεόκτιστον,
ανήγαγον πραθέντας, άλλον εκδίκως,
άλλον δικαίως, τους δ’ αναγκαίης υπό
χρειούς φυγόντας, γλώσσαν ουκέτ’ Αττικήν
ιέντας, ως αν πολλαχή πλανωμένους,
τους δ’ ενθάδ’ αυτού δουλίην αεικέα
έχοντας, ήθη δεσποτών τρομευμένους,
ελευθέρους έθηκα· ταύτα μεν κράτει,
ομού βίαν τε και δίκην συναρμόσας,
έρεξα και διήλθον ως υπεσχόμην,
θεσμούς δ’ ομοίως τω κακώ τε καγαθώ
ευθείαν εις έκαστον αρμόσας δίκην,
έγραψα· κέντρον δ’ άλλας ως εγώ λαβών,
κακοφραδής τε και φιλοκτήμων ανήρ,
ουκ αν κατέσχε δήμον· ει γαρ ήθελον
ά τοις εναντίοισιν ήνδανε τότε,
αύθις δ’ ά τοίσιν ούτεροι φρασαίατο,
πολλών αν ανδρών ήδ’ εχηρώθη πόλις·
των ούνεκ’ αλκήν πάντοθεν ποιούμενος
ως εν κυσίν πολλήσιν εστράφην λύκος

[28] Δήμω μένει χρη διαφάδην ονειδίσαι
ά νύν έχουσιν ούποτ’ οφθαλμοίσιν αν
εύδοντες είδον.
Όσοι δε μείζους και βίαν αμείνονες
αινοίεν αν με και φίλον ποιοίατο.

[29] Ουκ αν κατέσχε δήμον ουδ’ επαύσατο
πριν αναταράξας πίαρ εξείλε γάλα.
Εγώ δε τούτων, ώσπερ εν μεταιχμίω
όρος κατέστην.

Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας

ΠΛΑΤΩΝ, ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ

ΠΛ Θεαιτ 172a–174a

Παρέκβαση: οι διαφορές ανάμεσα στους φιλοσόφους και τους ανθρώπους που συχνάζουν και αγορεύουν στα δικαστήρια

[172a] ΣΩ. Οὐκοῦν καὶ περὶ πολιτικῶν, καλὰ μὲν καὶ αἰσχρὰ
καὶ δίκαια καὶ ἄδικα καὶ ὅσια καὶ μή, οἷα ἂν ἑκάστη πόλις
οἰηθεῖσα θῆται νόμιμα αὑτῇ, ταῦτα καὶ εἶναι τῇ ἀληθείᾳ
ἑκάστῃ, καὶ ἐν τούτοις μὲν οὐδὲν σοφώτερον οὔτε ἰδιώτην
ἰδιώτου οὔτε πόλιν πόλεως εἶναι· ἐν δὲ τῷ συμφέροντα
ἑαυτῇ ἢ μὴ συμφέροντα τίθεσθαι, ἐνταῦθ’, εἴπερ που, αὖ
ὁμολογήσει σύμβουλόν τε συμβούλου διαφέρειν καὶ πόλεως
δόξαν ἑτέραν ἑτέρας πρὸς ἀλήθειαν, καὶ οὐκ ἂν πάνυ τολμή-
[172b] σειε φῆσαι, ἃ ἂν θῆται πόλις συμφέροντα οἰηθεῖσα αὑτῇ,
παντὸς μᾶλλον ταῦτα καὶ συνοίσειν· ἀλλ’ ἐκεῖ οὗ λέγω, ἐν
τοῖς δικαίοις καὶ ἀδίκοις καὶ ὁσίοις καὶ ἀνοσίοις, ἐθέλουσιν
ἰσχυρίζεσθαι ὡς οὐκ ἔστι φύσει αὐτῶν οὐδὲν οὐσίαν ἑαυτοῦ
ἔχον, ἀλλὰ τὸ κοινῇ δόξαν τοῦτο γίγνεται ἀληθὲς τότε, ὅταν
δόξῃ καὶ ὅσον ἂν δοκῇ χρόνον. καὶ ὅσοι γε ἂν μὴ παντάπασι
τὸν Πρωταγόρου λόγον λέγωσιν, ὧδέ πως τὴν σοφίαν ἄγουσι.
λόγος δὲ ἡμᾶς, ὦ Θεόδωρε, ἐκ λόγου μείζων ἐξ ἐλάττονος
[172c] καταλαμβάνει.

ΘΕΟ. Οὐκοῦν σχολὴν ἄγομεν, ὦ Σώκρατες;

ΣΩ. Φαινόμεθα. καὶ πολλάκις μέν γε δή, ὦ δαιμόνιε,
καὶ ἄλλοτε κατενόησα, ἀτὰρ καὶ νῦν, ὡς εἰκότως οἱ ἐν ταῖς
φιλοσοφίαις πολὺν χρόνον διατρίψαντες εἰς τὰ δικαστήρια
ἰόντες γελοῖοι φαίνονται ῥήτορες.

ΘΕΟ. Πῶς δὴ οὖν λέγεις;

ΣΩ. Κινδυνεύουσιν οἱ ἐν δικαστηρίοις καὶ τοῖς τοιούτοις
ἐκ νέων κυλινδούμενοι πρὸς τοὺς ἐν φιλοσοφίᾳ καὶ τῇ
[172d] τοιᾷδε διατριβῇ τεθραμμένους ὡς οἰκέται πρὸς ἐλευθέρους
τεθράφθαι.

ΘΕΟ. Πῇ δή;

ΣΩ. Ἧι τοῖς μὲν τοῦτο ὃ σὺ εἶπες ἀεὶ πάρεστι, σχολή,
καὶ τοὺς λόγους ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ σχολῆς ποιοῦνται· ὥσπερ
ἡμεῖς νυνὶ τρίτον ἤδη λόγον ἐκ λόγου μεταλαμβάνομεν,
οὕτω κἀκεῖνοι, ἐὰν αὐτοὺς ὁ ἐπελθὼν τοῦ προκειμένου μᾶλλον
καθάπερ ἡμᾶς ἀρέσῃ· καὶ διὰ μακρῶν ἢ βραχέων μέλει
οὐδὲν λέγειν, ἂν μόνον τύχωσι τοῦ ὄντος· οἱ δὲ ἐν ἀσχολίᾳ
[172e] τε ἀεὶ λέγουσι ―κατεπείγει γὰρ ὕδωρ ῥέον― καὶ οὐκ ἐγχωρεῖ
περὶ οὗ ἂν ἐπιθυμήσωσι τοὺς λόγους ποιεῖσθαι, ἀλλ’ ἀνάγ-
κην ἔχων ὁ ἀντίδικος ἐφέστηκεν καὶ ὑπογραφὴν παρανα-
γιγνωσκομένην ὧν ἐκτὸς οὐ ῥητέον [ἣν ἀντωμοσίαν καλοῦσιν]·
οἱ δὲ λόγοι ἀεὶ περὶ ὁμοδούλου πρὸς δεσπότην καθήμενον,
ἐν χειρί τινα δίκην ἔχοντα, καὶ οἱ ἀγῶνες οὐδέποτε τὴν
ἄλλως ἀλλ’ ἀεὶ τὴν περὶ αὐτοῦ, πολλάκις δὲ καὶ περὶ ψυχῆς
[173a] ὁ δρόμος· ὥστ’ ἐξ ἁπάντων τούτων ἔντονοι καὶ δριμεῖς
γίγνονται, ἐπιστάμενοι τὸν δεσπότην λόγῳ τε θωπεῦσαι καὶ
ἔργῳ ὑπελθεῖν, σμικροὶ δὲ καὶ οὐκ ὀρθοὶ τὰς ψυχάς. τὴν
γὰρ αὔξην καὶ τὸ εὐθύ τε καὶ τὸ ἐλευθέριον ἡ ἐκ νέων δου-
λεία ἀφῄρηται, ἀναγκάζουσα πράττειν σκολιά, μεγάλους
κινδύνους καὶ φόβους ἔτι ἁπαλαῖς ψυχαῖς ἐπιβάλλουσα, οὓς
οὐ δυνάμενοι μετὰ τοῦ δικαίου καὶ ἀληθοῦς ὑποφέρειν, εὐθὺς
ἐπὶ τὸ ψεῦδός τε καὶ τὸ ἀλλήλους ἀνταδικεῖν τρεπόμενοι
[173b] πολλὰ κάμπτονται καὶ συγκλῶνται, ὥσθ’ ὑγιὲς οὐδὲν ἔχοντες
τῆς διανοίας εἰς ἄνδρας ἐκ μειρακίων τελευτῶσι, δεινοί τε
καὶ σοφοὶ γεγονότες, ὡς οἴονται. καὶ οὗτοι μὲν δὴ τοιοῦτοι,
ὦ Θεόδωρε· τοὺς δὲ τοῦ ἡμετέρου χοροῦ πότερον βούλει
διελθόντες ἢ ἐάσαντες πάλιν ἐπὶ τὸν λόγον τρεπώμεθα, ἵνα
μὴ καί, ὃ νυνδὴ ἐλέγομεν, λίαν πολὺ τῇ ἐλευθερίᾳ καὶ
μεταλήψει τῶν λόγων καταχρώμεθα;

ΘΕΟ. Μηδαμῶς, ὦ Σώκρατες, ἀλλὰ διελθόντες. πάνυ
[173c] γὰρ εὖ τοῦτο εἴρηκας, ὅτι οὐχ ἡμεῖς οἱ ἐν τῷ τοιῷδε χορεύ-
οντες τῶν λόγων ὑπηρέται, ἀλλ’ οἱ λόγοι ἡμέτεροι ὥσπερ
οἰκέται, καὶ ἕκαστος αὐτῶν περιμένει ἀποτελεσθῆναι ὅταν
ἡμῖν δοκῇ· οὔτε γὰρ δικαστὴς οὔτε θεατὴς ὥσπερ ποιηταῖς
ἐπιτιμήσων τε καὶ ἄρξων ἐπιστατεῖ παρ’ ἡμῖν.

ΣΩ. Λέγωμεν δή, ὡς ἔοικεν, ἐπεὶ σοί γε δοκεῖ, περὶ τῶν
κορυφαίων· τί γὰρ ἄν τις τούς γε φαύλως διατρίβοντας ἐν
φιλοσοφίᾳ λέγοι; οὗτοι δέ που ἐκ νέων πρῶτον μὲν εἰς
[173d] ἀγορὰν οὐκ ἴσασι τὴν ὁδόν, οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βου-
λευτήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον· νόμους
δὲ καὶ ψηφίσματα λεγόμενα ἢ γεγραμμένα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε
ἀκούουσι· σπουδαὶ δὲ ἑταιριῶν ἐπ’ ἀρχὰς καὶ σύνοδοι καὶ δεῖπνα
καὶ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι, οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται
αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς τις γέγονεν ἐν πόλει, ἤ τί τῳ
κακόν ἐστιν ἐκ προγόνων γεγονὸς ἢ πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναι-
κῶν, μᾶλλον αὐτὸν λέληθεν ἢ οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι
[173e] χόες. καὶ ταῦτα πάντ’ οὐδ’ ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν· οὐδὲ γὰρ
αὐτῶν ἀπέχεται τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα
μόνον ἐν τῇ πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, ἡ δὲ διάνοια,
ταῦτα πάντα ἡγησαμένη σμικρὰ καὶ οὐδέν, ἀτιμάσασα παν-
ταχῇ πέτεται κατὰ Πίνδαρον «τᾶς τε γᾶς ὑπένερθε» καὶ
τὰ ἐπίπεδα γεωμετροῦσα, «οὐρανοῦ θ’ ὕπερ» ἀστρονομοῦσα,
[174a] καὶ πᾶσαν πάντῃ φύσιν ἐρευνωμένη τῶν ὄντων ἑκάστου ὅλου,
εἰς τῶν ἐγγὺς οὐδὲν αὑτὴν συγκαθιεῖσα.

***
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Και στην πολιτική λοιπόν, καλά και άσχημα και δίκαια και άδικα και όσια και ανόσια είναι στ' αλήθεια για κάθε πόλη, όποια θεωρώντας τα σωστά τα βάλει νόμο στον εαυτό της, και σ' αυτά τα πράγματα δεν υπάρχει καθόλου διάκριση σοφίας από άνθρωπο σε άνθρωπο, ούτε από πόλη σε πόλη. Στο να ορίση όμως τι την συμφέρει και τι δεν την συμφέρει, εδώ, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, θα ομολογήση κανείς ότι διαφέρει ο ένας σύμβουλος από τον άλλον και η γνώμη της μιας πόλεως από τη γνώμη της άλλης ως προς την αλήθεια, και δύσκολα θα τολμούσε να ειπή ότι, όσα νομοθετήση μια πόλη νομίζοντας πως την συμφέρουν, αυτά οπωσδήποτε και θα την ωφελήσουν. Αλλά σ' αυτά που είπα πριν, στα δίκαια και στα άδικα, στα όσια και στα ανόσια, χωρίς δισταγμό ισχυρίζονται ότι κανένα απ' αυτά δεν έχει εκ φύσεως δική του ουσία, αλλά ό,τι νομίση η κοινή γνώμη, τούτο γίνεται αλήθεια τότε που θα το νομίση και για όσον καιρό το νομίζει. Και όσοι δεν δέχονται εντελώς το λόγο του Πρωταγόρα, κάποια τέτοια γνώμη έχουν για τη σοφία. Όμως από μικρότερη σε μεγαλύτερη συζήτηση πηγαίνομε, Θεόδωρε.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ: Μήπως δεν έχομε σχόλη, Σωκράτη μου;

ΣΩΚΡΑΤΉΣ: Έχομε. Και άλλοτε πολλές φορές, δαιμόνιε φίλε μου, κατάλαβα, αλλά και τώρα, ότι όσοι κατάγιναν πολύν καιρό με τη φιλοσοφία, είναι φυσικό όταν πάνε στα δικαστήρια να φαίνωνται γελοίοι ρήτορες.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ: Πώς δηλαδή το εννοείς;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Σχεδόν θά 'λεγα, πως όσοι κυλιούνται από νέοι μέσα στα δικαστήρια και τα παρόμοια, απέναντι σ' όσους ανατράφηκαν με φιλοσοφία και παρόμοια σπουδή, έχουν ανατραφή όπως δούλοι απέναντι σε ελεύθερους.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ: Πώς λοιπόν;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Αλήθεια, αυτοί εδώ έχουνε πάντα ό,τι είπες, σχόλη, και συνομιλούνε ειρηνικά και άνετα, όπως ακριβώς εμείς τώρα, για τρίτη φορά αφήνομε τον ένα λόγο και καταπιανόμαστε με άλλον, έτσι κάνουν κι αυτοί, αν ο λόγος που έρχεται τους αρέσει περισσότερο, όπως και σε μας, από τον προηγούμενο. Και δεν τους μέλλει καθόλου αν τα λένε με μάκρος ή σύντομα, αρκεί μονάχα να πετύχουν το αληθινό. Οι άλλοι όμως μιλάνε πάντα δίχως σχόλη ―γιατί τους βιάζει το νερό πού τρέχει― και δεν επιτρέπεται να μιλήσουν για ό,τι θελήσουν, αλλά ο αντίδικος πιεστικά στέκει πάνω απ' το κεφάλι τους και διαβάζει αγωγή, που λέγεται αντωμοσία, έξω απ' την οποία δεν επιτρέπεται να ειπούν τίποτ' άλλο. Και οι λόγοι αφορούν πάντοτε έναν ομόδουλο εμπρός σ' έναν δεσπότη, που καλοκάθεται στην έδρα του κι έχει κάποια δίκη στα χέρια του· και οι δικαστικοί αγώνες ποτέ δεν γίνονται για τίποτ' άλλο, αλλά πάντοτε για κάτι ατομικό, και πολλές φορές για την ίδια τη ζωή τους. Εξ αιτίας όλων αυτών λοιπόν γίνονται τραχείς και δριμείς, και ξέρουν να θωπεύσουν το δεσπότη με λόγια και να τον ευχαριστήσουν με έργα, και είναι μικρόψυχοι και στρεψόδικοι. Γιατί η δουλεία που από νέοι δουλεύουν δεν άφησε την ψυχή τους να μεγαλώση και να γίνη ίσια και ελεύθερη, τους αναγκάζει να πράττουν στραβά, επιβάλλει μεγάλους κινδύνους και φόβους σ' απαλές ακόμα ψυχές, πράγματα που, επειδή δεν μπορούν να τα αντιμετωπίσουν με δικαιοσύνη και αλήθεια, τους κάνουν αμέσως να τρέπωνται προς το ψέμμα και την αδικία, κι έτσι κάμπτονται και στρεβλώνονται, ώστε μη έχοντας τίποτα γερό μέσα στην ψυχή τους καταλήγουν από παιδιά να γίνουν άντρες δεινοί και σοφοί, όπως πιστεύουν. Και αυτοί μεν, καλέ μου Θεόδωρε, τέτοιοι είναι. Τους δικούς μας πάλι τι λες, θέλεις να τους περιγράψωμε ή να τους αφήσωμε και να γυρίσωμε πάλι στη συζήτησή μας για να μη καταχρασθούμε, όπως τώρα δα λέγαμε, πάρα πολύ την ελευθερία και τη μεταλλαγή των λόγων;

ΘΕΟΔΩΡΟΣ: Όχι, Σωκράτη. Να τους περιγράψωμε. Γιατί πολύ καλά το είπες, ότι εμείς που αποτελούμε αυτήν εδώ τη χορεία των φιλοσόφων, δεν είμαστε υπηρέτες των λόγων, αλλά οι λόγοι είναι δικοί μας υπηρέτες, και ο καθένας τους περιμένει να ολοκληρωθή όταν εμείς το νομίσωμε. Γιατί ούτε δικαστής ούτε θεατής επιστατεί εδώ σε μας, όπως στους ποιητές, για να προεξάρχη και να ψέγη.

ΣΩΚΡΑΤΉΣ: Ας μιλήσωμε λοιπόν, αφού το νομίζεις, για τους κορυφαίους· γιατί τι να ειπή κανείς γι' αυτούς που ανάξια καταγίνονται με τη φιλοσοφία; Αυτοί λοιπόν από νέοι κιόλας δεν ξέρανε το δρόμο για την αγορά, ούτε ξέρανε που είναι το δικαστήριο ή το βουλευτήριο ή κάποιο άλλο δημόσιο κατάστημα της πόλεως. Και τους νόμους και τα ψηφίσματα, τα προφορικά ή τα γραπτά, ούτε τα βλέπουν ούτε τα ακούνε. Και η σπουδή που έχουν οι πολιτικές συντροφιές για την εξουσία, και οι συνεδριάσεις, και τα τραπέζια, και τα νυχτερινά χαροκόπια με τις αυλητρίδες, ούτε στον ύπνο τους δεν τους έρχονται. Κι αν κανείς από τους πολίτες έχη καλή ή κακή καταγωγή, ή αν υπάρχη σε κάποιον ψεγάδι που προέρχεται από τους προγόνους του, είτε από τη μεριά του πατέρα είτε της μάνας, αυτό του είναι πιο άγνωστο κι από τα βάθη της θάλασσας, όπως λέει ο λόγος. Και όλ' αυτά ούτε που ξέρει πως δεν τα γνωρίζει· γιατί δεν κρατιέται μακριά απ' αυτά για να έχη καλή φήμη, αλλά στην πραγματικότητα μόνο με το σώμα του βρίσκεται στην πόλη και παρεπιδημεί· ο νους του όμως, που όλ' αυτά τα θεωρεί μικρά και μηδαμινά, τα περιφρονεί, και πετάει, όπως λέει ο Πίνδαρος, παντού «πάνω από τη γη» και με τα επίπεδά της κάνει γεωμετρία, και πετάει «πέρα από τον ουρανό» και κάνει αστρονομία, και ερευνά τη φύση του καθενός από τα όντα και δεν καταπιάνεται με κανένα απ' όσα είναι κοντά του.

O Σχηματισμός των λέξεων στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα

Επιθήματα με χειλικό χαρακτήρα

§ 337. Υπολογίζονται εκτός από το -(δ)απός μόνο λίγα υποκοριστικά σε - ά̄ φιον -ήφιον -ύφιον. Το -ήφιον διατηρήθηκε μόνο στο ξυλήφιον 'ξυλαράκι' (Ιπποκρ., Άλεξις κωμ., Πολύβιος) από το ξύλον. Στην περίπτωση του -άφιον οι παλιότερες μαρτυρίες προσκολλώνται σε θέματα σε ᾱ (ύστερα από ρ), π.χ. χωράφιον 'χωραφάκι' (Θεόφραστος) από το χώρα 'χώρα, αγρός', και μόλις αργότερα σε άλλα θέματα, όπως π.χ. ξυράφιον από το ξυρόν 'ξυράφι'. 

Κατά συνέπεια η σύνδεση με την παρακμάζουσα κατηγορία των παλιών σχηματισμών σε -ᾰφος (κυρίως ονόματα ζώων όπως ἔλαφος 'ελάφι') πρέπει να εγκαταλειφθεί, χωρίς να υπάρχει άλλη δυνατότητα προσκόλλησης του φ. Ακόμη και για το -ύφιον (δενδρύφιον [Θεόφραστος] από το δένδρον 'δέντρο', ζῳΰφιον 'ζωάκι, εικονίτσα' [Σέξτος Εμπ. και Αθήναιος] από το ζῷον 'ζώο, ζωγραφιά') μπορούμε το πολύ να υποπτευθούμε τη συνάφεια με την απόληξη -υφος του κόσσυφος 'τσίχλα',[1] κορυφή κτλ., όχι όμως να την αποδείξουμε.
------------------------------
[1] τσίχλα· μάλλον πρόκειται για τον κότσυφο.

Η Αιώνια Παρουσία

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ, σαν όρος, έχει ένα δυναμικό νόημα που σημαίνει ακριβώς μια γνωστική διαδικασία, το Γνωρίζειν. Το Γνωρίζειν σημαίνει βλέπω άμεσα, έρχομαι σε επαφή, ενώνομαι, δεν σημαίνει την νοητική προσέγγιση μέσω εννοιών, την πεποίθηση, την πίστη. Πρόκειται για μια πιο βαθιά διαδικασία κατανόησης, για μια πραγματική επαφή, για υπαρξιακό βίωμα. Το Γνωρίζειν είναι μια Διαρκής Διαδικασία που όταν «γίνεται» Γνωρίζω, στατική γνώση (υποτίθεται «ολοκληρωμένη»), είναι απολιθωμένη και άχρηστη… γιατί δεν αποκαλύπτει αυτό που συμβαίνει στο παρόν, «μπροστά» μας, αλλά βασίζεται στην μνήμη, στο χρόνο.

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ λοιπόν (με αυτό το νόημα) είναι ένα Συμβαίνειν, ένα Γίγνεσθαι, υποδηλώνει Κίνηση.

Κάποιοι χρησιμοποιούν όρους όπως, Συνείδηση. Ο σωστός όρος είναι Συνειδέναι που δηλώνει μια διαδικασία. Ο όρος Συνείδηση είναι παραπλανητικός γιατί έχει ένα οντικό χαρακτήρα κι ένα οντολογικό νόημα.

Επίσης, ο όρος Αυτοσυνειδησία είναι ένας στατικός όρος που δεν ανταποκρίνεται στην Ρέουσα Πραγματικότητα.

Όλη αυτή η φιλοσοφική γραμματική (πράγματα στοιχειώδη άλλωστε) μας βοηθά να κατανοήσουμε ότι είμαστε ΑΝΤΙΛΗΨΗ (ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΕΣΘΑΙ), με το νόημα της Ροής Γνώσης, του Γνωρίζειν (διαρκώς), Κάτι Ζωντανό, που Εκδηλώνεται Εδώ, Τώρα, μέσα ακριβώς από την εμπειρία της γνώσης.

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ (με το νόημα που είπαμε) είναι λοιπόν η Πηγαία Αυθόρμητη Άμεση Γνωστική Ενέργεια, που μας «πληροφορεί» ότι ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ, Είμαστε μια Διαρκής Διαδικασία Ύπαρξης, ένα Ρεύμα Ύπαρξης πιο σωστά, (ΥΠΑΡΧΕΙΝ), που Ζει στην Στιγμή που Ρέει, που αλλάζει συνεχώς «περιεχόμενο» (περιεχόμενο εμπειρίας). Η «πληροφορία» για την ύπαρξή μας προέρχεται καταρχήν από αυτήν την ίδια την ΑΝΤΙΛΗΨΗ, με δικά της, ίδια, μέσα και μετά, δευτερευόντως, από την σχέση μας με κάτι «άλλο».

Αυτή ακριβώς η ΑΝΤΙΛΗΨΗ (το Υπαρξιακό Συμβαίνειν) είναι η «Ύπαρξή» μας, ο τρόπος να υπάρχουμε στον χώρο της εμπειρίας.

Εφόσον όμως μιλάμε για μια Γνωστική Διαδικασία, μπορεί αυτό (σαν πυρήνας ύπαρξης) να έχει όρια, να περιοριστεί σε ορισμένες δραστηριότητες, ή συμπεριφορές; Ποιο είναι το ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ; Μέχρι που μπορεί να Διευρυνθεί; να Επεκταθεί; Και ποια είναι η Πραγματική Ποιότητά της, ο Χαρακτήρας της; Ο προσωρινός περιορισμός της σε ένα «είδος» αντίληψης; Σε μια καθορισμένη συμπεριφορά; Σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα; όπως η σκέψη, η αίσθηση, ή η σωματική εμπειρία;…

Θέλουμε να πούμε πως η ΑΝΤΙΛΗΨΗ Υφίσταται, Είτε Έτσι Είτε Αλλιώς, κι ας αλλάζει το «περιεχόμενό» της, δεν εξαρτάται από ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο. Υφίσταται σαν Καθαρό Συμβαίνειν (σαν Λειτουργία, αν θέλετε) ανεξαρτήτως περιεχομένου.

Αυτό (αν το κατανοήσουμε) σημαίνει πολλά πράγματα.

Σημαίνει το Ανώλεθρο της Διαδικασίας (μιας Διαδικασίας που Συνεχίζεται σε διάφορα πεδία εμπειρίας, κόσμους).

Σημαίνει ακόμα το Άπειρο Βάθος της Δυνατότητας, να Διευρυνθεί μέχρι το Απεριόριστο.

Σημαίνει ακόμα την πιθανότητα να «παγιδευτεί» η ΑΝΤΙΛΗΨΗ σε μια δραστηριότητα (όπως η σκέψη, η εννοιολογική δραστηριότητα) και να βλέπει από μέσα από εκεί, παραμορφωμένη την Πραγματικότητα.

Σημαίνει ακόμα πως η ΑΝΤΙΛΗΨΗ Μπορεί να Είναι Μια (σαν Καθαρή Αντίληψη, χωρίς «περιεχόμενο») ή από ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ ΒΑΣΗ να έχει πολλές εκδηλώσεις. Να «διαχωρίζεται» τεχνητά από την ΜΙΑ ΒΑΣΗ της και να βιώνει την ατομικότητά της, μέσα στις «περιορισμένες» δραστηριότητές της.

Σημαίνει ακόμα πως η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΑΥΤΗ είναι η ΒΑΣΗ ΚΑΘΕ «ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ», το Έδαφος Όπου Φύεται και Αναπτύσσεται κάθε Περιορισμένη Αντίληψη, όπως η ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΝΟΣ.

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΙΝΑΙ Η ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΦΥΣΗ (το Υπόβαθρο) της ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ που νοιώθουμε όταν «διαφοροποιούμαστε από την ΒΑΣΗ μας, στο μέτρο που διαφοροποιούμαστε και στον χαρακτήρα (στα χαρακτηριστικά) που διαφοροποιούμαστε.

Ουσιαστικά η ΑΝΤΙΛΗΨΗ κι η ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ μας (η Αντίληψη του Καθενός) Είναι το Ίδιο Πράγμα. Με άλλα λόγια, τι είναι η ατομικότητα; Ο «χ» άνθρωπος; Ο «ψ» άνθρωπος; Είναι ΑΝΤΙΛΗΨΗ που Περιορίζεται σε ένα «ιδιαίτερο τρόπο λειτουργείας».

Από εδώ (από αυτά που λέμε) βγαίνουν επίσης πολλά συμπεράσματα που μπορούν να πάνε το «στοχασμό» μας πιο κάτω.

Η ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΕΡΑΝ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ.

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ (η ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ) Είναι και Παραμένει ΠΑΡΟΥΣΙΑ (Ένα Άμεσο Αντιληπτικό Δεδομένο) που Αγκαλιάζει ό,τι εμπεριέχεται στην επίγνωσή μας την δεδομένη στιγμή. Αυτό σημαίνει ότι η Παρουσία Παραμένει Παρουσία ακόμα κι όταν όλα αυτά που αντιλαμβανόμαστε αλλάζουν ή παύουν να υπάρχουν εντελώς, (αισθητήριες δραστηριότητες, συγκινήσεις, σκέψεις, αντιλήψεις μιας ατομικής ύπαρξης…). Το Μόνο που Υφίσταται Πραγματικά, Αιώνιο κι Ανώλεθρο, είναι η ΠΑΡΟΥΣΙΑ.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ Είναι στην Φύση της ΑΓΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ, ανεξάρτητα από το όποιο «περιεχόμενό» της. Οι Διαδικασίες, οι Λειτουργίες, (όπως η σκέψη, αι αισθήσεις, κλπ.) που προκαλούν διαχωρισμούς ανάμεσα σε μας (ή το σώμα μας) και τον κόσμο είναι «τεχνητές αντιλήψεις» της δεδομένης στιγμής… έχουν καθαρά, όχι οντικό, αλλά λειτουργικό χαρακτήρα… δεν πρόκειται για μόνιμες καταστάσεις.

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Συνίσταται στο να Κατανοήσουμε ότι ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΓΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ… όλοι οι διαχωρισμοί, όλες οι διαδικασίες, οι «καταστάσεις» είναι ακριβώς προσωρινές, χωρίς μόνιμο χαρακτήρα. Συνεπώς μπορούν να «ξεπεραστούν». Είναι λάθος να τις εκλαμβάνουμε (τις προσωρινές καταστάσεις) σαν μόνιμες οντικές καταστάσεις. Η Τελειωτική Ελευθερία από όλα, Αποκαλύπτει την ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ.

Τελικά, επειδή πάντα πρέπει να οδηγούμε το «στοχασμό» προς μια κατάληξη, επειδή οι άνθρωποι δεν θέλουν να σκέπτονται (με το υγιές νόημα του όρου), αυτό που πρέπει να Κατανοήσουμε είναι ότι Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΙΝΑΙ ΑΙΩΝΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ κι είμαστε εμείς που «καθορίζουμε» ποιο είναι το «περιεχόμενό» της. Εμείς «κατασκευάζουμε» τον κόσμο στον οποίο «ζούμε». Εμείς καθορίζουμε την «πορεία» μας, την «μοίρα» μας: «Είσαι Ακριβώς Ό,τι Αντιλαμβάνεσαι».

Αν δεν Ανυψωθούμε, πετώντας όλες τις δεσμεύσεις με τους κόσμους των ψευδαισθήσεων, Προς τον Καθαρό Ουρανό της Ελευθερίας, αν δεν ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΘΟΥΜΕ, δεν θα μπορέσουμε ποτέ ΝΑ ΑΝΑΔΥΘΟΥΜΕ ΣΤΟ ΦΩΣ, στην ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (όχι αυτό που νομίζουμε Πραγματικότητα), Όπου ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΚΙ ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΘΕΟΣ.

Όλες οι Παραδόσεις μιλάνε για μια Μυητική Πορεία προς την Ελευθερία, προς την ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΦΥΣΗΣ ΜΑΣ, της ΘΕΪΚΗΣ ΦΥΣΗΣ ΜΑΣ.

Και σαν τον «παππού» μας τον Οδυσσέα, θα πρέπει να «αγνοήσουμε» το τραγούδι των ψευδαισθήσεων που μας καλούν στους φανταστικούς κόσμους τους. Ο Μόνος Οδηγός στο ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ, είναι η Βαθιά Νοσταλγία της Πνευματικής Πατρίδας μας, της Αληθινής Ιθάκης, που είναι το Σπίτι μας, η Φύση μας… η Πλήρης Απελευθέρωση από όλα, όσο όμορφα κι αν φαντάζουν (δεν είναι, απλά φαντάζουν). Οι περιπέτειες στα νησιά της φαντασίας, οι εμπειρίες, όσο κι αν νομίζουμε ότι μας πλουτίζουν σε «γνώση», είναι στην πραγματικότητα σαν το όνειρο της νύχτας που χάνεται στο φως της μέρας. ΠΟΥΘΕΝΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ.

Τούτο το ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ, της διάλυσης των ψευδαισθήσεων, δεν μας Οδηγεί παρά Εδώ που Είμασταν Πάντα. Αλλά αυτό το καταλαβαίνουμε πραγματικά μονάχα όταν ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΝΕΙ το Ταξίδι. Έχουμε Επιστρέψει Εδώ Από Όπου Ξεκινήσαμε. Έχουμε Κλείσει τον ΚΥΚΛΟ της Ύπαρξης, του Γίγνεσθαι. Είμαστε Έξω από το Γίγνεσθαι, Έξω από Τόπο και Χρόνο. ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ.

Για σένα είναι γυναίκα – τρόπαιο. Για μένα είναι γυναίκα με ψυχή

Νομίζεις πως με νίκησες;

Αλήθεια τώρα, πιστεύεις ότι κέρδισες αυτόν τον πόλεμο;
Είσαι τόσο βλάκας που θεωρείς ότι με κατατρόπωσες;
Λάθος κάνεις μεγάλε!
Μπορεί αυτήν την στιγμή, να είναι στο σπίτι σου και το δικό μου να είναι άδειο, μπορεί το σώμα της να γεμίζει τον χώρο σου και όχι τον δικό μου. Όμως, για ρώτησε την αν τολμάς που είναι το μυαλό της!
Θα σου πω κάτι, άλλα μην ξαφνιαστείς, μην τρομάξεις.
Οι γυναίκες φίλε μου, δεν είναι τρόπαια όπως λανθασμένα πιστεύεις, δεν είναι λάφυρα που κατέκτησες με το έτσι θέλω, δεν είναι προιόν που το αγοράζεις.
Οι γυναίκες μαλακά μου, δεν είναι έπιπλα να τα βάζεις σε μια γωνίτσα, για να ακουμπάς πράματα σου πάνω τους και εκείνες να μένουν εκεί, ασάλευτες και ακίνητες.
Τις γυναίκες δεν τις κρατάς με εκβιασμούς και τίτλους ιδιοκτησίας!
Και αυτή που τώρα κρατάς με τέτοια μέσα εκεί, εγώ την ξέρω καλύτερα από εσένα.

Δεν θα αντέξει η αλήτισσα ψυχή της!
Το μυαλό της είναι πλημμυρισμένο με την εικόνα μου.
Η ψυχή της ουρλιάζει το όνομα μου.
Η καρδιά της χτυπά στους δικούς μου ρυθμούς.
Το κορμί της τρέμει στην σκέψη μου.
Τα κύτταρα της έχουν ποτίσει από την μυρωδιά μου.
Αυτή η γυναικά βλάκα μου, που τώρα, σαν περιφερόμενος θίασος, την παρουσιάζεις σε δρόμους και πλατείες, έχοντας την δεμένη χειροπόδαρα, δεν είναι δικιά σου.

Δεν ήταν ποτέ δικιά σου!
Απόλαυσε λοιπόν για λίγο την προσωρινή νίκη σου, όμως μην βιάζεσαι να πανηγυρίσεις. Περίμενε λίγο.
Αργά η γρήγορα θα το καταλάβεις. Θα καταλάβεις ότι καμιά γυναικά δεν κρατιέται με πουστιές μέσα σε χρυσά κλουβιά, καλύπτοντας μονό υλικές ανάγκες της και βάζοντας την σε ένα όμορφο, αλλά, ψεύτικο κάδρο.

Δεν μπορείς να την αγοράσεις, γιατί δεν είναι για πούλημα!
Τι; Τρόμαξες; Κάτσε λίγο, σου έχω κι άλλα!
Εγώ και εσύ χαζέ, έχουμε χίλιες διάφορες και ούτε μια ομοιότητα.
Για εσένα είναι άπλα ένα τρόπαιο, για έμενα είναι η μάχη μου.
Για εσένα είναι άπλα κάτι που θα καλύψει τις χιλιάδες ανασφάλειες σου, για έμενα είναι η ζωή μου.
Για εσένα είναι ακόμη ένα αγαθό που απέκτησες, για μένα είναι τα πάντα.
Για εσένα είναι άπλα μια γεμάτη θέση στο κρεβάτι σου, για έμενα είναι ο λόγος για το αν θα πάω στο δικό μου κρεβάτι.
Για εσένα είναι το βόλεμα στην άδεια ζωούλα σου, για έμενα είναι η ίδια η ζωή.

Εγώ είμαι το μπουφάν της όταν κρυώνει, εσύ είσαι η παγωνιά της.
Εγώ είμαι η ασπίδα της κάθε φορά που φοβάται, εσύ είσαι ο φόβος της.
Εγώ είμαι τα καλοκαιριά της, η παράλια που θα ζεστάνει και θα ξεκουράσει το κορμί της, εσύ είσαι ο βαρύς χειμώνας της.
Εγώ είμαι το αεράκι στο πρόσωπο της, η βόλτα στη θάλασσα, το ποτό της στο μπαρ, η ανοιχτή αγκαλιά της. Εσύ;
Η κουβέρτα της όταν ξεσκεπάζετε τα βράδια, το φαγητό της όταν πεινάει, το χέρι που θα σκουπίσει τα δάκρυα της, το χάδι στα μαλλιά της. Εσύ;
Εγώ ρεζίλη του είδους, είμαι η ορθάνοιχτη πόρτα της μετά από κάθε λάθος που θα κάνει, τα αμέτρητα σ’ αγαπώ της, τα αξημέρωτα βράδια της, ο λόγος για να ιδρώνει το κορμί της, τα πιο όμορφα λόγια της, οι πιο πρόστυχες σκέψεις της, το σώμα του πόθου της.

Εσύ είσαι άπλα ο συμβιβασμός και ο εκβιασμός της μασκαρεμένος με την στολή της ασφάλειας.
Εσύ βολεύεσαι και αναπαύεσαι, εγώ στην θέση σου θα ντρεπόμουνα.
Έτσι την θες, τρομαγμένη και αιχμάλωτη;
Α! Και κάτι τελευταίο.

Κλείδωσε την πόρτα σου καλά, αν αυτό σε ησυχάζει, άλλα να φοβάσαι!
Να φοβάσαι, γιατί το μυαλό της δεν μπορείς, με κανένα κλειδί, σε κανένα κλουβί, με κανένα τίτλο ιδιοκτησίας και με κανένα εκβιασμό, να το κρατήσεις εκεί.
Να φοβάσαι, γιατί η ψυχή της θα λείπει πάντα από το καλά φτιασιδωμένο κάδρο σου, γιατί την αλήθεια για τον λόγο που είναι εκεί μέσα τώρα δεν θα την μάθεις ποτέ σου.
Και μην πιστέψεις ότι σε μισώ ή έχω κόντρα μαζί σου, ότι ζηλεύω την θέση σου και τα όπλα που έχεις.
Άπλα σε λυπάμαι…και εγώ και εκείνη!

Ο εννιάλογος της πραγματικά ερωτευμένης γυναίκας

Απόψε θα αναφερθώ στην γυναίκα που είναι ερωτευμένη ψυχή τε και σώματι, κι όχι στα λόγια μόνο.

Θα σου μιλήσω φίλε μου για εκείνα τα ξεκάθαρα σημάδια της, που ακόμη κι αν δεν το τολμάει να σου δηλώσει τον έρωτα της, αυτές της οι κινήσεις κι οι συμπεριφορές της, είναι μια δήλωση ξεκάθαρη ότι σε έχει ερωτευτεί.

Η γυναίκα που είναι ερωτευμένη λοιπόν, θεωρεί την αγκαλιά σου το ίδιο σημαντική, αν όχι περισσότερο, με το σεξ. Θέλει την αγκαλιά σου.

Θα την δεις να κουρνιάζει, να την ψάχνει σε κάθε ευκαιρία, να την διεκδικεί. Θα την δεις να την λαχταράει, να την ζητάει, να την προκαλεί. Θα παρακολουθείτε τηλεόραση κι αυτή θα χώνεται στην αγκαλιά σου, θα πλαγιάζετε κι αυτή να κολλάει πάνω σου, θα πιάνει το χέρι σου και θα το τυλίγει στο σώμα της. Θα ουρλιάζει η κάθε της κίνηση ένα “αγκάλιασε με”.

Η ερωτευμένη γυναίκα που λες, παθαίνει επιλεκτική αμνησία, ότι υπήρχε πριν από εσένα, μαγικά παύει να υπάρχει, κι υπάρχεις μόνο εσύ για εκείνη. Δεν θυμάται το χθες, δεν αναφέρεται πια σε αυτό, δεν το νοσταλγεί, δεν υπάρχουν οι πρώην της στα social της, δεν υπάρχουν στις επαφές της, δεν υπάρχουν πουθενά στα κάδρα της. Αυτόματα μέσα της γίνεται η σύγκριση, κι εσύ τους έχεις νικήσει όλους κατά κράτος, τους έχεις εξαφανίσει.

Η γυναίκα που σε έχει ερωτευτεί μιλάει στις φίλες της για σένα και φωτίζεται ολόκληρη. Σε περιγράφει και αυτό που περιγράφει δείχνει εξωγήινο, αψεγάδιαστο, ιδανικό, ονειρεμένο.

Θέλει να βγει στον δρόμο και να φωνάξει σε όλους πως είναι δική σου, θέλει να σε δείξει παντού, θέλει να σε φανερώσει.

Μια τέρμα ερωτευμένη γυναίκα, στις πρώτες σας συναντήσεις, είναι αμήχανη, νευρική, σχεδόν αδέξια. Σε κοιτάζει στα μάτια, αλλά δεν μπορεί να σε κοιτάζει για πολύ ώρα, συχνά χαμηλώνει το βλέμμα της, γιατί δεν μπορεί να διαχειριστεί την ένταση αυτών που της προκαλείς. Φτιάχνει συνέχεια τα μαλλιά της, κινείται συνέχεια ή μένει εντελώς ακίνητη, και γέρνει προς το μέρος σου ασυνείδητα. Σε παρακολουθεί με προσοχή και βρίσκει ενδιαφέρον και το πιο άσχετο που θα της πεις.

Η ερωτευμένη γυναίκα από την πρώτη κιόλας στιγμή σε βάζει στα πλάνα της. Σκέφτεται διακοπές μαζί σου, αποδράσεις δικές σας, Σαββατοκύριακα σας.

Δεν μένει ποτέ στο τώρα, δεν της αρκεί το τώρα, δεν σταματάει στο τώρα, σε θέλει σε όλα τα αύριο της. Υπάρχεις στο μέλλον της, στα σχέδια της, στις επιθυμίες της.

Αν δεις γυναίκα να σε περιποιείται, να σε ρωτάει για το πως ήταν η μέρα σου, για το πως νιώθεις, αν είσαι κουρασμένος, αν έχεις φάει, αν κοιμήθηκες αρκετά. Αν την δεις να σε φροντίζει, να σε κακομαθαίνει, να προσπαθεί να προλάβει κάθε σου ανάγκη και να της βγαίνει το ένστικτο της μαμάς από μέσα της. Αν την δεις να είναι στο χώρο σου και να μπαίνει στην κουζίνα, να σου στρώνει το κρεβάτι, να ισιώνει το ριχτάρι στον καναπέ, τότε είναι σίγουρα ερωτευμένη μαζί σου.

Η γυναίκα που σε έχει ερωτευτεί, με το που θα ανοίξει τα μάτια της το πρωί, θα κοιτάξει αν έχει μήνυμα σου. Πριν καν βγει από τα σκεπάσματα, θα σου στείλει την καλημέρα της. Πριν κοιμηθεί, θα σου στείλει μια καληνύχτα, αλλιώς δεν κοιμάται. Θα σε καλεί και θα σου στέλνει σε κάθε ευκαιρία για να σου δείξει ότι σε σκέφτεται, ότι δεν βγαίνεις από το μυαλό της, ότι σε έχει προτεραιότητα.

Η ερωτευμένη γυναίκα φίλε μου, όταν θα είναι μαζί σου θα νιώθει ασφάλεια, θα χαλαρώνει, θα αφήνεται, θα είναι ο εαυτός της, δεν θα σου προσποιείται κάτι άλλο. Θα γίνεται παιδί, θα κάνει βλακείες, θα σε πειράζει, θα τραγουδάει, θα χορεύει, θα παίζει, θα αρχίσει να εκφράζεται.

Θα σου εμπιστευτεί τα μυστικά της, θα σου μιλάει για τις πληγές και τους φόβους της, και για το πως εσύ την κάνεις να σταματάει να φοβάται. Θα σου μιλάει γλυκά, θα έχει νάζι η φωνή της, θα βάζει “μου” στο όνομα σου, στα επίθετα που θα χρησιμοποιεί για εσένα, θα κολλάει κι ένα “μου” στο τέλος τους.

Η γυναίκα που πραγματικά σε έχει ερωτευτεί, θα σου παραδοθεί εντελώς στο κρεβάτι. Θα σου δοθεί ολοκληρωτικά, θα αφήσει κάθε την άμυνα στην άκρη, θα γίνει δική σου. Θα μεγαλώνει τα όρια της, θα πειραματίζεται με εσένα, θα θέλει να σε ικανοποιήσει, κι από αυτό θα παίρνει ικανοποίηση κι η ίδια.

Το σεξ για εκείνη θα είναι έρωτας κι όχι πήδημα, θα είναι προορισμός κι όχι μια ακόμα διαδρομή, θα είναι επιθυμία και λύσσα κι όχι βιολογική ανάγκη, κι όλο αυτό θα το εισπράττεις. Το σεξ μαζί της θα είναι απόλαυση κι όχι συμφωνία, θα είναι αρχή κι όχι τέλος, θα είναι όμορφα πρόστυχο κι όχι φτηνή προστυχιά. Το σεξ θα είναι κάτι άλλο, από όσα γνώριζες μέχρι τώρα, δεν θα είναι σεξ, θα είναι έρωτας και θα στο μάθει εκείνη.

Αν δεις αυτά τα σημάδια λοιπόν αδερφέ, να είσαι βέβαιος πως είναι φουλ ερωτευμένη μαζί σου, μην αμφιβάλεις καθόλου.

Κι αν θες άκουσε με!

 
Αν κι εσύ νιώθεις για εκείνη πράγματα, μην κάνεις την μαλακία και την χάσεις, δεν θα σου τύχει πολλές φορές στην ζωή σου να σε ερωτευτεί πραγματικά μια γυναίκα. Μπορεί πολλές να σε θελήσουνε, μα λίγες θα σε ερωτευτούν πραγματικά.

Άκουσε με που σου λέω, είναι υπέροχες οι στα αλήθεια ερωτευμένες γυναίκες, μα είναι κι ευάλωτες συνάμα, μην παίξεις μαζί τους, μην τις πληγώσεις. Κι αν τα έχεις τα κότσια απόλαυσέ τες, μα να το κάνεις ντόμπρα, αντρίκια κι έντιμα.

Το λίγο γίνεται πολύ όταν ακουμπάει την ψυχή

Οι άνθρωποι χωρίζονται σε δυο κατηγορίες.

Σε εκείνους που δεν μπορείς ποτέ να τους κρατήσεις κακία, που τους συγχωρείς τα πάντα και σε εκείνους που ακόμα κι αν αναπνεύσουν λάθος, τους διαγράφεις οριστικά!
Και πώς να συναγωνιστούν οι μεν τους δε;
Πώς να καλύψουν το κενό;
Είναι αθόρυβοι αυτοί, στέκονται πάντα πλάι σου ακόμα κι από μακριά.
Ζείτε μαζί ακόμα και παγιδευμένοι σε διαφορετικές ζωές.
Ο ένας νιώθει κι ο άλλος αφουγκράζεται.
Ο ένας ζητάει κι ο άλλος τρέχει.
Που ακόμα και στις σιωπές, τίποτα δεν τελειώνει.
Γιατί εκεί που η ψυχή αλητεύει, εκεί που το μυαλό κατακτά, η λογική δεν έχει καμία δουλειά.
Εκεί τα πάντα τα ορίζει η καρδιά.
Και τους ανθρώπους εκεί να τους μετράς. Στην καρδιά.
Στην καρδιά που όταν σε καλεί, τρέχεις.
Στην καρδιά που στα δύσκολα φροντίζει να σου θυμίζει ποιος είναι προτεραιότητα, ποιον θα αναζητήσεις, ποιον θα φωνάξεις να σταθεί μαζί σου.
Σε ποιον στέλνεις το μήνυμα και θα εμφανιστεί χωρίς ερωτήσεις και συζητήσεις. Χωρίς γιατί και επειδή.
Τους ανθρώπους να τους κρατάς στο τέλος.
Ό,τι μένει μέσα σου ζωντανό δεν έχει και τόσο σημασία στην τελική πού είναι, σε ποια ζωή απόκληρο γυρίζει, όσο ένα κομμάτι του είναι μαζί σου.
Δεν ξέρεις πώς τα φέρνει η ζωή.
Το λίγο γίνεται πολύ όταν ακουμπάει την ψυχή.
Γι’ αυτό κλείσε τα μάτια και θα ρθει μόνη της η φιγούρα του ανθρώπου σου.
Κράτησε την, είναι η δική σου πληρότητα.
Και πού ξέρεις, ίσως κάποια στιγμή αγγίξει την πραγματικότητα.
Αν είσαι ο ένας και είμαι η μία, το “μαζί” είναι ο προορισμός τώρα ή κάποια στιγμή.
Μέχρι τότε, θα κλέβουμε στιγμές, όταν πέφτει το βράδυ!

Συνεπιβάτες στα όνειρα, λαθρεπιβάτης στα δικά σου, πλανόδιος στο σκοτάδι..

Περί της τήρησης αποστάσεων

Η απόσταση ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ψυχή κάθε ιδιότητας, ζωή κάθε τελειότητας, ευπρέπεια των πράξεων, γλαφυρότητα του λόγου και γοητεία κάθε καλού γούστου, κολακεύει τη νοημοσύνη και αποξενώνει την εξήγηση.

Είναι η λάμψη αυτών των ίδιων των λάμψεων και είναι κάλλος της μορφής. Οι υπόλοιπες ιδιότητες καλλωπίζουν τη φύση, αλλά η τήρηση απόστασης εξαιρεί αυτές τις ίδιες τις ιδιότητες. Συμβαίνει να είναι η τελειότητα της ίδιας της τελειότητας, μια ομορφιά που υπερβαίνει [όλες τις ομορφιές] με οικουμενική χάρη.

Έγκειται σε κάτι το αέρινο, σε μιαν άφατη ευπρέπεια, τόσο στο λέγειν όσο και στο πράττειν, ακόμα και ως προς το σκέπτεσθαι.

[Αυτό το χαρακτηριστικό] είναι έμφυτο κατά το πλείστον και κατά το υπόλοιπο είναι αποτέλεσμα της παρατήρησης. Ως τώρα, ποτέ δεν υποτάχθηκε σε αυθεντίες, ανώτερο πάντα από πάσα τέχνη.

Ως σφετεριστής του γούστου, ονομάστηκε παγιδευτής- επειδή είναι αδιόρατο, ονομάστηκε ύφος· για την περηφάνεια του, ονομάστηκε μπρίο· για την ευπρέπεια του, απόσταση από τα πράγματα- για την ευκολία του, αταραξία. Όλες αυτές οι απαριθμήσεις ενίσχυσαν την επιθυμία της απόκτησής του και τη δυσκολία να οριστεί το περιεχόμενό του.

Υποτιμάται, όταν συγχέεται με την ευκολία. Αφήνει το εύκολο πολύ πίσω του και προχωρεί ως το παράτολμο. Παρ’ όλο που κάθε τήρηση απόστασης προϋποθέτει απαλλαγή [από δυσκολίες και υποχρεώσεις], στην ουσία προσθέτει τελειότητα.

Οι πράξεις έχουν τη δική τους Ειλείθυια- και οφείλεται στην τήρηση αποστάσεων το γεγονός ότι βλέπουν με επιτυχία το φως του κόσμου, επειδή αυτή η απόσταση τις γεννάει για να λάμψουν.

Δίχως [την απόσταση από τα πράγματα], η καλύτερη υλοποίηση μιας πράξης είναι νεκρή, η καλύτερη τελειότητα ανούσια. Επειδή ούτε εκ του μακρόθεν δεν πρόκειται για παρελκόμενο, ορισμένες φορές δεν είναι άλλο από το ουσιώδες. Δεν εξυπηρετεί μόνο το στολισμό [μιας πράξης], αλλά επιπλέον υπογραμμίζει τη σημασία της.

Γιατί αν είναι η ψυχή του ωραίου, είναι το πνεύμα της φρόνησης. Αν είναι η πνοή της λαμπρότητας, είναι η ζωή της ευψυχίας.

Η τήρηση αποστάσεων συνοδοιπορεί εξίσου στην περίπτωση ενός στρατηγού όταν βαδίζει στο πλευρό της αξιοσύνης του, όπως και στην περίπτωση ενός βασιλιά, βαδίζοντας παράλληλα προς τη φρόνησή του.

Δεν διακρίνεται λιγότερο την ώρα της μάχης από την ανέμελη ατρομησία απ’ ό,τι από τη δεξιότητα και την ανδρεία. Η τήρηση αποστάσεων καθιστά πρωτίστως έναν αρχηγό άρχοντα του εαυτού του- και στη συνέχεια, αφέντη των πάντων.

Δεν φτάνει στο επίπεδο της ισοστάθμισης· έτσι, δεν υπάρχει τρόπος να εκτιμήσει κανείς την αδιατάρακτη απόσταση από τα πράγματα που διατηρούσε εκείνος ο μέγας νικητής βασιλέων, ο καλύτερος ανταγωνιστής του Ηρακλή, ο δον Φερνάντο δε Αβάλος. Αυτό [το πλεονέκτημα] κατακραύγασε η επιδοκιμασία στο θέατρο της Παβίας.

Είναι τόσο περήφανη η τήρηση αποστάσεων όταν πηγαίνει κανείς καβάλα όσο είναι μεγαλοπρεπής όταν κανείς κάθεται στο θρόνο. Ως και επί καθέδρας ακόμα, προσφέρει [συμπλήρωμα] τόλμης στην οξύνοια.

Ηρωική υπήρξε η απαλλαγή εκείνου του Γάλλου Θησέα, [εννοώ] τον Ερρίκο Δ', αφού με τον χρυσό μίτο της απόστασης από τα πράγματα κατάφερε να ξεγλιστρήσει από τέτοιο πολύπλοκο λαβύρινθο.

Η τήρηση αποστάσεων έχει επίσης εφαρμογή στην πολιτική. Και προς επίρρωση αυτού, εκείνος ο πνευματικός μονάρχης της οικουμένης έφτασε να πει: «Υπάρχει άλλος κόσμος προς διακυβέρνηση;»

H μαύρη παιδαγωγική της καταπίεσης, της βίας και πρόκλησης ψυχικής βλάβης στα παιδιά

«Μαύρη παιδαγωγική», ή αλλιώς, «δηλητηριώδης παιδαγωγική», ονομάζεται η παιδαγωγική της καταπίεσης, της βίας και πρόκλησης ψυχικής βλάβης στα παιδιά. Ο αρχικός όρος προέρχεται από τη Γερμανία, όπου η μαύρη παιδαγωγική ασκείται κυρίως σε μεγάλη έκταση από τα τέλη του 18ου αι. και κατά τον 19ο αιώνα. Μια τέτοια συμπεριφορά απέναντι στα παιδιά σχετιζόταν κυρίως με την αντίληψη ότι τα παιδιά έχουν φύση με διαβολικά στοιχεία που πρέπει να χειραγωγηθεί και να εξαλειφθούν.

Η μαύρη παιδαγωγική βασίζεται στη βία και είναι μία μέθοδος διαπαιδαγώγησης, μία στρατηγική, που περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές εφαρμογές.

Μία βασική εφαρμογή της είναι η σωματική κακοποίηση του παιδιού. Η σωματική κακοποίηση, το ξύλο, είναι μία πρακτική που μέχρι και πρόσφατα θεωρείτο αποδεκτή. Γι αυτό και στις σχολικές τάξεις, ως τη δεκαετία του ’80, ήταν απαραίτητη η ύπαρξη του χάρακα-βέργας για τη σωματική τιμωρία των άτακτων ή αδιάβαστων μαθητών. “Το ξύλο που βγήκε από τον παράδεισο” είχε ως στόχο την εξάλειψη αυτού του δαιμονικού στοιχείου της παιδικής ηλικίας. Δυστυχώς, μόνο πρόσφατα από δουλειές ψυχολόγων, έγιναν αντιληπτές οι συνέπειες της σωματικής κακοποίησης των παιδιών στον ψυχισμό τους.

Η βασικότερη όλων είναι η ταπείνωση και το πλήγμα στο ναρκισσισμό του παιδιού που παραμένει ανεξίτηλο τραύμα στη ζωή του.

Μια άλλη εφαρμογή της είναι η ταπείνωση του παιδιού με τρομοκρατία. Ο γονιός εμφανίζεται στα μάτια του παιδιού του ως ένα τέρας που απειλεί τη σωματική και ψυχική ακεραιότητά του. Οι πολύ δυνατές φωνές πλήττουν εξίσου τον ψυχισμό του παιδιού. Ο καθένας μας μπορεί να αντέξει ένα ερέθισμα ως έναν βαθμό έντασης. Από το σημείο αυτό και μετά, επιστρατεύονται πιο πρωτόγονοι μηχανισμοί άμυνας με στόχο την επιβίωση, όπως η αποσύνδεση, η σχάση και η διάσπαση που αδειάζουν την πράξη από το νόημά της. Τότε είναι πιθανή και η είσοδος στην ψύχωση.

Ταπείνωση, ακύρωση του παιδιού από το γονιό, μπορεί να γίνει και με άλλους τρόπους, όπως είναι η προσβολή μπροστά σε τρίτους.

Μία άλλη εφαρμογή μαύρης παιδαγωγικής είναι η χρήση μέσων. Τέτοιο είναι το παράδειγμα του “μπαμπούλα”, του “μεσημερά” και άλλων παρόμοιων φαντασιακών φιγούρων ή σεναρίων, που επιστρατεύονται με στόχο τη συμμόρφωση μέσω του φόβου.

Χαρακτηριστικό δείγμα τέτοιας διαμεσολάβησης είναι τα παραμύθια που επινόησε ο γιατρός Heinrich Hoffmann στα μέσα του 19ου αιώνα για να συμμορφώσει αρχικά τον γιο του.

Τα εικονογραφημένα παραμύθια του κυκλοφόρησαν στη Γερμανία υπό τον τίτλο: “Ο Struwwelpeter (=ο Πέτρος ο μαλλιάς) και άλλες αστείες ιστορίες”. Από τον κεντρικό ήρωα (ή καλύτερα αντι-ήρωα) δόθηκε η έμπνευση για την επινόηση του κινηματογραφικού “Ψαλιδοχέρη” που ενσάρκωσε ο Johnny Depp. Τα παραμύθια αυτά χαρακτηρίζονται από μικρά κείμενα και λίγες εικόνες. Είναι αυτοτελή και συμπυκνωμένα.

Τόσο οι εικόνες, όσο και το κείμενο έχουν ως στόχο τη συμμόρφωση του παιδιού στον λόγο του ενήλικα προκειμένου να γλυτώσει τον καταστροφικό θάνατο.

Όλα αυτά τα παραμύθια έχουν κακό τέλος. Η εικονογράφηση είναι πράγματι τρομακτική, καθώς μπορεί στην τελευταία εικόνα να βλέπουμε το παιδί στάχτη από κεραυνό, ή με κομμένα χέρια ή άλλα μέλη από φιγούρες εξωπραγματικές που εμφανίζονται μετά την αταξία για να επαναφέρουν την τάξη μέσα από την τιμωρία.

Ο στόχος της μαύρης παιδαγωγικής είναι η ενδοβολή του υπερεγώ στο παιδί και η τιθάσευση της ενόρμησης. Το υπερεγώ είναι το σύστημα απαγορεύσεων και κανόνων που διαθέτει ο ενήλικας, το σχολείο, Ωστόσο, αξίζει να σταθούμε και σε άλλη μία πτυχή αυτών των παραμυθιών. Πρόκειται για το ότι το παιδί εμφανίζεται πάντα μόνο του. Τη μητέρα, συνήθως, τη βλέπουμε στην πρώτη εικόνα να φεύγει και να λέει στο παιδί τι πρέπει να κάνει και τι δεν πρέπει. Το προειδοποιεί επίσης για το τι πρόκειται να του συμβεί αν παραβιάσει τον κανόνα.

Αυτό το μοτίβο που επαναλαμβάνεται, της απουσίας του ενήλικα, ίσως να καταδεικνύει και την σημασία που δίνεται στη γρήγορη αυτονόμηση του παιδιού μέσα από την βίαιη ενσωμάτωση του κανόνα, (υπερεγώ).

Η αυτονόμηση του παιδιού είναι σίγουρα ένα ζητούμενο από τον κάθε καλό γονιό. Όμως σε περιπτώσεις όπως αυτή που εξετάζουμε προκαλείται με βια-σύνη και έλλειψη υπομονής από τη μεριά των ενηλίκων.

Είναι άραγε τυχαίο ότι μετά από μία τέτοια παιδαγωγική εμφανίστηκαν δύο φρικαλέοι παγκόσμιοι πόλεμοι που ξεκίνησαν από τη Γερμανία; Το παράδοξο που εμφανίζεται στην ιστορία αυτής της χώρας είναι η πάλη ανάμεσα στο Ιδεώδες του Εγώ, όπως εμφανίζεται από το κίνημα του ρομαντισμού (με τον Γκαίτε, τον Σίλερ κλπ) με το Υπερεγώ, όπως εμφανίζεται μέσα από την υπερβολική αυστηρότητα και τη χρήση της τιμωρίας. Αυτή η αντίφαση είναι τόσο εμφανής από τους άλλους λαούς που οι Κινέζοι ονομάζουν τη Γερμανία (=η χώρα της ηθικής, αλλά ταυτόχρονα και η χώρα της καλοσύνης).

Ωστόσο, η μαύρη παιδαγωγική της τιμωρίας, του αποκλεισμού και της βίας απαντιέται παντού και δεν γνωρίζει σύνορα ή εθνότητες. Δυστυχώς, πολλοί σύγχρονοι γονείς, αλλά και εκπαιδευτικοί, την ασκούν στα παιδιά δημιουργώντας τραυματισμένους ενήλικες.

Συνέπειες μιας τέτοιας αντιμετώπισης είναι ο τραυματισμένος ναρκισσισμός του παιδιού, η διαιώνιση της βίαιης συμπεριφοράς, καθώς το παιδί από θύμα μάλλον θα γίνει θύτης-ή θα συνεχίσει τον ρόλο του θύματος και ως ενήλικας, η εγκατάσταση της οργής και του μίσους είναι επόμενα να εγκατασταθούν στην παιδική και αργότερα στην ενήλικη ψυχή. Η μαύρη παιδαγωγική συνδέεται με όλες τις μορφές ψυχοπαθολογίας και οδηγεί στη δημιουργία δυστυχισμένων ανθρώπων καθώς στρέφεται ενάντια στις αρχές της ζωής.

Οι τραυματισμένοι ενήλικες μπορούν να απαλλαγούν από τα τραύματα του παρελθόντος μόνο εφόσον τα συνειδητοποιήσουν και θελήσουν να σπάσουν το φαύλο κύκλο της βίας μέσα από μία θεραπευτική διαδικασία που επιτρέπει την επεξεργασία και τη νοηματοδότηση. Μόνο τότε η επόμενη γενιά μπορεί να ελευθερωθεί από το κρίμα των προγόνων και να μπει τέλος στην επανάληψη του τραύματος.

Ψυχική ηρεμία: Δάμασέ την

Φρίκες φάγαμε. Άγχος νιώσαμε. Μετά ηρεμήσαμε για λίγο. Μετά φτου και από την αρχή. Είναι δυνατόν άραγε κάποιος να τελειοποιήσει την αρετή της ψυχικής ηρεμίας;

Για να λύσεις το πρόβλημα πρέπει να γίνεις ένα με το πρόβλημα. Είτε το βλέπεις σαν φίλο είτε σαν εχθρό. Όπως καθετί στη ζωή λοιπόν έτσι και τα προβλήματα έχουν αρχή μέση και τέλος. Ας το πιάσουμε λοιπόν από την αρχή. Τι είναι ακριβώς η ψυχική ηρεμία; Συναίσθημα, τρόπος ζωής, μια στιγμή; Αν κάποια στιγμή νιώθουμε ότι την έχουμε, γιατί έπειτα μεταβάλλεται;

Η ψυχική ηρεμία είναι άμεσο συνεπακόλουθο της ψυχικής υγείας. Αν έχεις το πρώτο έχεις και το δεύτερο. Αλυσίδα. Μαθηματικά.

Μιλάς με γρίφους δάσκαλε.

Το να καταφέρουμε να διατηρούμε την ψυχική μας ηρεμία καθημερινά παρά τα όσα συμβαίνουν γύρω μας, κοινωνικό άγχος, κακία, αδικία, λύπη και γενικότερα με την αβεβαιότητα που μας διακατέχει για το αύριο, μοιάζει όχι απλά κατόρθωμα, αλλά χρυσό μετάλλιο στα 400 μέτρα πεταλούδα χωρίς να ξέρουμε κολύμπι. Εκεί που κάθεσαι ήσυχος και αμέριμνος όλο και κάποιο καινούριο βελάκι σε διαπερνάει, ερχόμενο με τη σειρά του να ενισχύσει όλα τα παραπάνω. Όμως, ας αναρωτηθούμε, γιατί το αφήνουμε να συμβαίνει; Διότι, εν μέρει, το άγχος εμείς το δημιουργούμε. Το θρέφουμε μέσα μας σαν ένα μικρό παράσιτο και όταν νιώθουμε να πιεζόμαστε από μία κατάσταση ή συμβάν το απελευθερώνουμε προς τα έξω, δυσκολεύοντας έτσι τον εαυτό μας. Αυτή η κατάσταση όμως δυσχεραίνει συνεχώς τη καθημερινή μας ζωή προκαλώντας τριβές στη ψυχολογία μας.

Και για πες ρε γέρο σοφέ μπορούμε πραγματικά να βγάλουμε από μέσα μας ή έστω να το ελαττώσουμε; Ποια είναι η μυστική συνταγή;

Μυστικές συνταγές υπάρχουν στα παραμύθια και στη φαντασία μας δυστυχώς και μόνο. Για να αποκτήσουμε την ψυχική ισορροπία και ηρεμία που χρειαζόμαστε, αρχικά πρέπει απλά να χαλαρώσουμε λίγο. Κάθε άνθρωπος ηρεμεί με διαφορετικά πράγματα. Μερικοί άνθρωποι ηρεμούν για παράδειγμα με μια απλή βόλτα με το αυτοκίνητο το βράδυ ακούγοντας μουσική. Άλλοι πηγαίνοντας γυμναστήριο. Όλοι έχουμε την ανάγκη πού και πού να ξεφεύγουμε από την πραγματικότητα, από όλους και από όλα. Μια σημαντική παρότρυνση από εμέ προς εσάς είναι να μην πηγαίνουμε ποτέ για ύπνο γεμάτοι έννοιες ή κουρασμένοι ψυχολογικά. Κρίνεται επιτακτικό να καταχωνιάζουμε κάθε θέμα που υπάρχει μέσα στο κεφάλι μας πριν ξαπλώσουμε στο συρτάρι του κομοδίνου ώστε να μην ταλαιπωρούμε τον εαυτό μας με τα ίδια θέματα και στα όνειρά μας. Το οφείλεις στον εαυτό σου αν όχι σε εσένα που κάθε μέρα είναι εκεί για σένα ότι και να γίνει. Και κομοδίνο να μην έχεις πέταξε τα στο πάτωμα δίπλα στα κουβαριασμένα ρούχα σου.

Ένας ακόμα προσιτός σε όλους τρόπος είναι να ξεκινήσετε ένα χόμπι, να βρείτε κάτι που σας γεμίζει για να ασχοληθείτε. Μια συνήθεια που μας γεμίζει χαρά και δημιουργικότητα, συνήθως μας κάνει ακόμα καλύτερους και διώχνει μακριά το άγχος και την πολυπλοκότητα της όλης φάσης. Δοκίμασε κάτι καινούριο ρε παιδί μου τέλος πάντων. Ιδέες και πράγματα υπάρχουν πολλά για να δοκιμάσεις σε αυτόν τον πλανήτη είτε έχεις την οικονομική ευχέρεια είτε όχι. Αφιέρωσε λίγα λεπτά μέσα στην ημέρα και κοίτα τον τοίχο στην τελική άμα βαριέσαι τόσο πολύ. Μπορεί να σου πει κάτι που αύριο να σε κάνει να πάρεις μια βαριοπούλα και να τον σπάσεις. Μεταφορικά μιλάμε πάντα. Μην αρχίσουμε να γκρεμίζουμε τοίχους. Πολεοδομία, πρόστιμα και τα συναφή. Αρκετά έχεις μέσα στο κεφάλι σου ήδη.

Είναι σημαντικό επίσης ότι μας ενοχλεί να βγάζουμε από μέσα μας. Δε νιώθεις άνετα το καλοκαίρι να κοιμάσαι χωρίς ρούχα; Φυσικά και ναι μη κρύβεσαι πίσω από την πατούσα σου. Αν σας ενοχλεί κάτι, μην το κρατάτε μέσα σας, διότι δεν θα βρείτε ποτέ ηρεμία σε ό,τι κι αν κάνετε. Μιλήστε για αυτό, μιλήστε σε κάποιον που εμπιστεύεστε. Στους κοντινούς σας ανθρώπους, στο σκύλο, τη γάτα σας. Ο ψυχολόγος αποτελεί μια καλή ιδέα φυσικά. Μάθετε να εκτιμάτε και να σέβεστε τον εαυτό σας και όταν κάποιος σας προσβάλει μην το αμελείτε, γιατί θα σας γυρίζει μπούμερανγκ και θα σας γεμίσει με ανασφάλειες και ανησυχίες. Μη ξεχνάτε στο τέλος της ημέρας ότι χρειαστείτε είστε δίπλα σας. Ο νοών νοείτω. Όλοι σας δηλαδή. Αποβάλετε από την ημέρα σας ό,τι αρνητικό υπάρχει. Ακόμη και αν δεν μπορείτε να απαλλαγείτε πλήρως από τον ενοχλητικό συνάδελφο στη δουλειά δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Ο εαυτός μας είναι εκεί για εμάς και αναλώνεται σε όποιον το επιτρέπει και μόνο.

Σίγουρα όλα αυτά φαντάζουν ιδανικά όση ώρα κάνουμε παρέα και αύριο θα είναι πάλι μια από τα ίδια. Η Ρώμη δε χτίστηκε σε μια μέρα. Ούτε κανείς ξύπνησε, αποφάσισε πώς θα είναι ήρεμος και έζησε αυτός καλά και εμείς καλύτερα. Άκου το μυαλό σου, μάθε το, έλεγξε το. Είσαι όσο δυνατός αφήνεις τον εαυτό σου να είναι. Μη ξεχνάς μια μέρα άλλωστε πιθανόν να μη θυμάσαι τίποτα από όλα αυτά. Η ζωή είναι ένα ταξίδι. Τα ταξίδια εμείς τα κάνουμε όχι αυτά εμάς. Η πείρα σύμφωνα με τον Αρκά είναι μια χτένα που την αποκτάς όταν είσαι πια φαλακρός. Έχεις καιρό λοιπόν.

Η στάση μας απέναντι στον κίνδυνο

Η στάση μας απέναντι στον κίνδυνο όταν αξιολογούμε τις εναλλακτικές λύσεις είναι διαφορετική. Κάποιοι παίρνουν µεγάλο ρίσκο και κάποιοι μικρό. Η δική µου άποψη είναι ότι πρέπει να παίρνουμε πάντα υπολογισμένο-λογικό ρίσκο. Επειδή, αν δεν πάρουμε ρίσκο στη ζωή, δεν μπορούμε να πάρουμε πρωτοβουλίες, να πειραματιστούμε, να δοκιμάσουμε νέες ιδέες, να καινοτομήσουμε. Αν πάρουμε μεγάλο ρίσκο, µπορεί να έχουμε πολύ δυσάρεστες συνέπειες. Συνεπώς είμαι οπαδός του υπολογισμένου ρίσκου, που πρακτικά θα μπορούσα να το ορίσω µε δύο απλά κριτήρια: πρώτον, το να έχω τις περισσότερες πιθανότητες να βγω κερδισμένος από την επιλογή µου και, δεύτερον, αν τα πράγματα δεν έρθουν όπως τα έχω υπολογίσει µε βάση τις πιθανότητες, να έχω σκεφτεί πώς θα τα αντιμετωπίσω (πιθανά εναλλακτικά σχέδια), ώστε να µην έχω πολύ αρνητικές ή και καταστροφικές συνέπειες. 

Σημαντικό επίσης στοιχείο, όταν αξιολογώ τις εναλλακτικές µου επιλογές και τις πιθανότητες του οφέλους και του κόστους, είναι να λαμβάνω υπόψη µου ως κριτήριο το κατά πόσο µια επιλογή µου, που πιθανόν να µην έχει τα αποτελέσματα που προσδοκώ, αποκλείει ή δεν αποκλείει τις επόμενες επιλογές µου. Για παράδειγμα, αν σπουδάσω γιατρός και δε βρω δουλειά, είναι πολύ δύσκολο να κάνω κάτι άλλο. Αντίθετα, αν σπουδάσω μαθηματικά, μπορώ να έχω περισσότερες επιλογές, κάνοντας κάποιο εξειδικευμένο μεταπτυχιακό ή ακολουθώντας διαφορετικές επαγγελματικές διαδρομές.

Τις επιλογές κάνει και τις λύσεις δίνει το μυαλό µας. Αν το αντικείμενο της επιλογής είναι το αν θα πιείτε τον καφέ σας ζεστό ή κρύο, τότε ξεχάστε όσα προαναφέρθηκαν, καθώς το ζήτημα δεν αξίζει τον κόπο και τον χρόνο να το σκεφτείτε τόσο διεξοδικά. Αν, όμως, ένα πρόβλημα αξίζει τον κόπο να το σκεφτείτε έστω δεκαπέντε λεπτά, τότε αφιερώστε τα πρώτα λίγα λεπτά για να το ορίσετε όσο γίνεται καλύτερα, κατόπιν μερικά λεπτά για να βρείτε όσο περισσότερες και πιο έξυπνες εναλλακτικές λύσεις γίνεται και, στη συνέχεια, λίγα λεπτά για να τις αξιολογήσετε και να επιλέξετε την καλύτερη. Τρίτον, στη ζωή υπάρχουν μερικά προβλήματα ή ζητήματα που δεν μπορούμε να τα προσεγγίσουμε µε τη συγκεκριμένη διαδικασία, επειδή δε διαθέτουμε τις αναγκαίες πληροφορίες ή υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα ή τα προβλήματα είναι ασαφή και αδόμητα.

Η επιδεικτική κατανάλωση είναι πανθομολογούμενο χαρακτηριστικό των νεόπλουτων όλων των χωρών και των ηλικιών

Οι οικονομολόγοι και οι κοινωνιολόγοι έχουν εντοπίσει τρεις τύπους καταναλωτικής δαπάνης που αποσκοπούν στην ενίσχυση του κοινωνικού κύρους. Οι λεπτομέρειες είναι τεχνικές αλλά οι μηχανισμοί γνωστοί. Τα «αγαθά του συρμού» ή «αγαθά του μιμητισμού» είναι τα αγαθά που είναι επιθυμητά επειδή οι άλλοι ήδη τα έχουν. Η επιθυμία για τα εν λόγω αγαθά μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στα αισθήματα ζηλοφθονίας που γεννιούνται στα άτομα, μπορεί όμως να εκφράζει και τη θέλησή τους να εναρμονιστούν με το σύνολο. Και οι δύο αυτές επιθυμίες είναι ιδιαίτερα έντονες στα παιδιά, προκαλώντας τους γονείς να εργάζονται σκληρότερα από ό,τι θα δούλευαν, για να τα ικανοποιήσουν. Τα «αγαθά του σνομπισμού» είναι τα αγαθά που είναι επιθυμητά, επειδή οι άλλοι δεν τα έχουν. Τα αγαθά αυτά καλύπτουν την επιθυμία των ανθρώπων να είναι διαφορετικοί, εκλεκτοί, να ξεχωρίζουν από «το πλήθος». Δεν είναι κατ’ ανάγκην τα πιο ακριβά αγαθά, αλλά είναι ενδεικτικά της ανώτερης καλαισθησίας των κατόχων τους. Στα σύγχρονα παραδείγματα μπορεί να περιλαμβάνονται σκοτεινά αντεργκράουντ συγκροτήματα, καλτ κινηματογραφικές ταινίες και έθνικ εστιατόρια. Οι δύο παραπάνω κατηγορίες αγαθών δεν αποκλείουν φυσικά η μια την άλλη: πολλά αγαθά του σνομπισμού μεταλλάσσονται συν τω χρόνω σε αγαθά του συρμού με αποτέλεσμα να εγκαταλείπονται από τους πραγματικά σνομπ. Η τέχνη και η μόδα είναι δύο χώροι όπου ο αέναος αυτός κύκλος κάνει αισθητή την παρουσία του.

Σχέση αλληλοεπικάλυψης τόσο με τα αγαθά σνομπισμού όσο και με αυτά του συρμού έχουν τα λεγάμενα «αγαθά Veblen», που οφείλουν το όνομά τους στον μεγάλο αμερικανό θεωρητικό της επιδεικτικής κατανάλωσης Thorstein Veblen. Πρόκειται για πανάκριβα αγαθά, ευρέως γνωστά με την ιδιότητά τους αυτή, στην πραγματικότητα δεν αποτελούν παρά διαφήμιση του πλούτου. Στον ιεραρχικό ακόμη κόσμο των επιχειρήσεων, η θέση στην οποία ταξιδεύει ένα άτομο -στην πρώτη θέση, την επιχειρηματική ή την οικονομική- σηματοδοτεί τη βαθμίδα του ατόμου στην εταιρεία. Ένα άλλο βεμπλενικό φαινόμενο είναι το λεγόμενο «φαινόμενο του εντυπωσιασμού». Η απήχηση που έχουν οι επώνυμες φίρμες που προτιμούν οι διασημότητες οφείλεται κατά μεγάλο μέρος (αν όχι εξ ολοκλήρου) στο ότι είναι ευρέως γνωστό ότι κοστίζουν πολλά χρήματα: όσο υψηλότερη η τιμή μιας φίρμας τόσο λιγότεροι αυτοί στους οποίους απευθύνεται. Αν μειωθεί η τιμή της, ενδεχομένως θα μειωθεί και η ζήτηση για αυτή. Η όλη κατάσταση περιγράφεται εύστοχα σε ένα ρωσικό ανέκδοτο: Συναντιούνται δύο νεόπλουτοι. «Πόσο κόστισε η γραβάτα σας;» ρωτά ο ένας. «Χίλια δολάρια» απαντά ο άλλος. «Κρίμα» λέει ο πρώτος, «η δική μου κόστισε δύο χιλιάδες». Η επιδεικτική κατανάλωση είναι πανθομολογούμενο χαρακτηριστικό των νεόπλουτων όλων των χωρών και όλων των ηλικιών.

Η επιτυχία στον ανταγωνισμό για κοινωνική άνοδο σηματοδοτείται συνήθως από περισσότερο αφειδή κατανάλωση, αυτό όμως δεν είναι κατ’ ανάγκην, αλλά ούτε και χρειάζεται να είναι, το κίνητρο για τη δημιουργία ανταγωνισμού. Στις μέρες μας δεν είναι απαραίτητο να επιδεικνύει κανείς τα χρήματά του αγοράζοντας πανάκριβα αγαθά, μιας και ο πλούτος θεωρείται από μόνος του επαρκής ένδειξη της επιτυχίας ενός ατόμου. Σε παλαιότερες εποχές ο βασικός τρόπος που διέθετε κάποιος για να γνωστοποιήσει στους άλλους τον πλούτο του ήταν να ξοδεύει χρήματα, όταν όμως άρχισαν να δημοσιεύονται λίστες κατάταξης των πλουσίων, όπως η Sunday Times Rich List, που περιλαμβάνουν αναλυτικές καταστάσεις των εισοδημάτων και των περιουσιακών τους στοιχείων, ο ανταγωνισμός για τα χρήματα απαγκιστρώθηκε από τον ανταγωνισμό για τα αγαθά. Στα ανώτερα κλιμάκια του επιχειρηματικού κόσμου, τα χρήματα επιζητούνται όχι μόνο ως μέσο για την προαγωγή της κατανάλωσης αλλά και ως ένδειξη ενός κορυφαίου επιτεύγματος. Όπως έχει πει ο Η. L Hunt, στην εποχή του ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο, το χρήμα είναι «απλώς ένας τρόπος για να κρατάει κανείς το σκορ».

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι μερικές μορφές συσχετιστικής κατανάλωσης μπορεί να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα. Μεγάλο μέρος της φιλανθρωπικής δράσης απορρέει από την επιδεικτική κατανάλωση. Η επιθυμία εντυπωσιασμού των άλλων με τον πλούτο, τη δύναμη ή την καλαισθησία έχει κοσμήσει τις πόλεις μας με σημαντικά κτίρια και έχει υπαγορεύσει την ανάθεση στους δημιουργούς τους των περισσότερων έργων τέχνης που βλέπουμε στα μουσεία μας. Στις μέρες μας, η ίδια κινητήρια ώθηση είναι εμφανής στον ανταγωνισμό μεταξύ των αμερικανικών δισεκατομμυριούχων στο επίπεδο των φιλανθρωπικών δωρεών. Ωστόσο, όπως έχει επισημάνει ο φίλος του Keynes τεχνοκριτικός Roger Fry, μόνο σε περιόδους υψηλού πολιτισμικού επιπέδου ο σνομπισμός έχει παραγάγει μα κρίσιμη μάζα αντικειμένων επιθυμητών γι’ αυτό που αντιπροσωπεύουν και μόνο. Οι περισσότερες ευεργεσίες της εποχής μας οφείλουν να δικαιολογούνται επί τη βάσει ωφελιμιστικών σκοπών.