Τετάρτη 20 Ιουνίου 2018

Ο Δαιμονισμένος Άνθρωπος

Ecce Homo, Ecce Mundus: Ο «Δαιμονισμένος» Άνθρωπος

“Όλα όσα πιστεύετε είναι, κατά πάσα πιθανότητα, ψέματα. Το Σύμπαν είναι ένα μυστηριώδες, σκοτεινό, και εντελώς τρομακτικό μέρος” Ρ. Ση – Α. Γουίλσον

Τι Πάει Στραβά στους Σύγχρονους Ανθρώπους
Από αρχαιοτάτων χρόνων, οι φιλόσοφοι μίλησαν για την περίφημη λογική ικανότητα του ανθρώπου, ενθρονίζοντάς τον έτσι στην κορυφή των έμβιων όντων, με τον αυτάρεσκα τιμητικό τίτλο του homo sapiens. Δεδομένου όμως ότι ολόκληρη η Ιστορία της Ανθρωπότητας είναι ουσιαστικά η Ιστορία του Παραλόγου, αυτός ο ισχυρισμός βρήκε και ισάριθμους αντιπάλους, που αντέτειναν ότι αυτή η κατ’ εξοχήν ανθρώπινη ιδιότητα δεν έχει αναδυθεί ακόμη στο είδος μας, ότι ο Άνθρωπος είναι μια μελλοντική δυνατότητα που ίσως επιτευχθεί, ίσως και όχι. Αναρίθμητα είναι τα επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ της δεύτερης εκδοχής, ας δούμε μερικά μόνο από τα πολλά που υπάρχουν, κάνοντας μια ίσως ετερόκλητη αλλά παράλληλα χαρακτηριστική σταχυολόγηση του … homo demens!

Το Τριπλό Βασικό Πρόβλημα
Στις μέρες μας, η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια άκρως κρίσιμη ιστορική καμπή, ή θα στραφεί προς μια ορθολογική διαχείριση των κύριων προβλημάτων της και θα επιβιώσει, ή θα αφανιστεί, περνώντας στη Ιστορία ως το πρώτο (λογικό) είδος που αυτοκαταστράφηκε. Συνοψίζοντας τα επί μέρους σημερινά προβλήματα της ανθρωπότητας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι τα εξής τρία.

Η αλματώδης αύξηση του πληθυσμού: Υπολογίζεται ότι στην εποχή του Χριστού ήμασταν 200 εκατομμύρια, το 1800 φτάσαμε το 1 δισεκατομμύριο, σήμερα είμαστε 6,5 δισεκατομμύρια, και σύντομα θα φτάσουμε τα 10! Και όμως, όχι μόνο δεν ακούγονται επιχειρήματα για προσπάθειες συγκράτησης αυτής της γεωμετρικής πληθυσμιακής έκρηξης, αλλά το αντίθετο: στις χώρες του Τρίτου Κόσμου υπάρχει υπεργεννητικότητα, στις ανεπτυγμένες χώρες οι ειδικοί παραπονιούνται για υπογεννητικότητα, η Κίνα του 1,3 δισεκατομμυρίου αποφάσισε να αφήσει πλέον ελεύθερες τις μέχρι σήμερα ελεγχόμενες γεννήσεις, κλπ., κλπ!

Όλα γίνονται σαν να μην αντιλαμβάνεται κανείς ότι οι δυνατότητες του πλανήτη είναι περιορισμένες, ότι δεν μπορεί να συντηρήσει έναν άπειρο αριθμό ανθρώπινων τρωκτικών, που την ροκανίζουν και την απομυζούν καθημερινά, και μάλιστα με έναν εντελώς ανεξέλεγκτο και ανορθολογικό τρόπο! Πολλές ταινίες Επιστημονικής Φαντασίας περιγράφουν (μάταια!) καταστάσεις οι οποίες θα είναι σύντομα καθημερινή πραγματικότητα.

Η αυτοματοποίηση της παραγωγής
Σήμερα, η αυτοματοποίηση της παραγωγής αγαθών έχει φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα. Υπάρχουν αχανή εργοστάσια που λειτουργούν εξ ολοκλήρου με ρομπότ και με τη συμμετοχή ελάχιστων ανθρώπων. Κι ενώ η τεράστια αύξηση του πληθυσμού απαιτεί συνεχώς νέες θέσεις εργασίας, οι ήδη υπάρχουσες μειώνονται καθημερινά. Ολοένα και περισσότερες μηχανές αντικαθιστούν ολοένα και περισσότερους ανθρώπους, καταδικάζοντάς τους στην ανεργία και στην ανέχεια, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για βίαιες κοινωνικές εκρήξεις.

Το σκεπτικό των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής ότι με την αυτοματοποίηση μειώνεται το κόστος παραγωγής και η ανταγωνιστικότητά τους, έχει τον εξής απλό αντίλογο: ποιος θα μπορεί να αγοράσει αυτά τα (έστω) πάμφθηνα προϊόντα τους, όταν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού θα βρίσκεται σε κατάσταση έσχατης ένδειας, λόγω της αυξανόμενης ανεργίας;

Είναι δυνατόν να αγνοούν τον απλό οικονομικό κανόνα που λέει ότι οι εργαζόμενοι είναι ταυτόχρονα και οι καταναλωτές που στηρίζουν το σύστημα; Είναι δυνατόν να παραμείνουν καταναλωτές άνθρωποι που δεν έχουν εργασία και μέσα επιβίωσης;! Με ποιον μαγικό τρόπο θα γίνει αυτό;!

Η κατασπατάληση των φυσικών πόρων και η περιβαλλοντική καταστροφή
Το τρίτο βασικό πρόβλημα είναι επακόλουθο των προηγούμενων δύο. Το ένα σκέλος έχει σχέση με την κατασπατάληση των φυσικών πόρων που προϋποθέτει το σύστημα της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης αγαθών. Οι φυσικοί πόροι της Γης δεν είναι ανεξάντλητοι, και αυτό που κάνει το πρόβλημα πιο έντονο είναι ότι η ανακύκλωση πρώτων υλών (μέταλλο, χαρτί, γυαλί, πλαστικό) άρχισε να εφαρμόζεται μόλις πρόσφατα, ενώ η χρήση εναλλακτικών φυσικών μορφών παραγωγής ενέργειας (ηλιακή, αιολική, κ.ά.) βρίσκεται ακόμη σε εμβρυακή μορφή.

Το άλλο πρόβλημα είναι η περιβαλλοντική καταστροφή, που οφείλεται στην αλματώδη αύξηση του πληθυσμού και στην ανορθολογικότητα του υπάρχοντος οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου οργάνωσης. Οι εταιρείες καταστρέφουν το περιβάλλον επειδή η προστασία του έχει οικονομικές επιπτώσεις στα κέρδη τους, στις συνόδους κορυφής για το περιβάλλον ακούγεται – εμμέσως πλην σαφώς – το εξωφρενικό επιχείρημα ότι «η σωτηρία του πλανήτη έχει μεγάλο οικονομικό κόστος»!

Παράλληλα, οι ορδές των φτωχών και των ανέργων κάνουν το ίδιο για επιβιώσουν: αποδασώνουν περιοχές, σκοτώνουν προστατευόμενα είδη για να τραφούν, τα αιχμαλωτίζουν και τα πωλούν, ζωντανά ή ταριχευμένα, σε λαθρεμπόρους για μερικά δολάρια! Η διαστροφή και η παράνοια των (προσωρινά) πλούσιων και χορτάτων Δυτικών έφτασε σε πρωτοφανή επίπεδα: αγοράζουν πανάκριβα σπάνια και απειλούμενα είδη, δέχονται να θανατώνονται οι τελευταίοι γορίλες της Αφρικής, για να χρησιμοποιούν τα χέρια τους ως αναμνηστικά σταχτοδοχεία από τις διακοπές τους στη Μαύρη Ήπειρο, κλπ. κλπ.

Όχι ότι και οι Ανατολικοί είναι καλύτεροι: οι Κινέζοι εκτός του ότι τρώνε τα πάντα από την πανίδα του πλανήτη! πληρώνουν χρυσή την σκόνη από κέρατο ρινόκερου, επειδή πιστεύουν ότι μπορεί να τους ξαναδώσει την χαμένη τους στύση!  Ο συνταγματάρχης Κουρτς ψελλίζει απεγνωσμένα, στην Καρδιά του σκότους – Αποκάλυψη Τώρα των Τζόζεφ Κόνραντ-Φράνσις Φορντ Κόπολα: «Η φρίκη! Η φρίκη!»

Η Εποχή του Αναλώσιμου και του Περιττού
Τα ξυραφάκια μιας χρήσεως ξεκίνησαν με μία λάμα και έφτασαν αισίως στις πέντε! Τα δύο-τρία αρχικά είδη γιαουρτιών έφτασαν τις δεκάδες, με ποικιλία πρόσθετων συστατικών, από τροπικά φρούτα μέχρι μαστίχα Χίου! Το γνωστό γάργαρο νερό κυκλοφορεί σε εμφιαλωμένες εκδοχές του με διάφορα αρώματα! Δεκάδες συσκευών απευθύνονται στη μείωση του κόπου και του χρόνου που απαιτούν καθημερινές οικιακές εργασίες!

Αυτό είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό της εποχής μας: η ανάδυση της κυριαρχίας του αναλώσιμου και του περιττού. Οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος καθίσει και σκεφτεί τι θα έπαιρνε, ως είδη πρώτης ανάγκης, από τον εξοπλισμό του σπιτιού του, σε περίπτωση έκτακτης αποχώρησης, θα έμενε έκπληκτος. Τα περισσότερα από τα αντικείμενα και τα προϊόντα που μας περιβάλλουν είναι στην ουσία περιττά, απλά στηρίζουν ένα οικονομικό σύστημα το οποίο βασίζεται στη δημιουργία συνεχώς νέων καταναλωτικών αναγκών, με σκοπό να εμποδίσει την κατάρρευσή του.

Στο ίδιο σκεπτικό βασίζεται και η έννοια του αναλώσιμου: δεν συμφέρει πλέον οικονομικά η επιδιόρθωση κάποιας συσκευής ή άλλων συστατικών του οικιακού εξοπλισμού, των ενδυμάτων, των υποδημάτων, κλπ. συμφέρει η αντικατάστασή τους. Αυτό, αυτομάτως μετατρέπει τα περισσότερα προϊόντα (που παλαιότερα επιδιορθώνονταν ξανά και ξανά, μέχρι να αντικατασταθούν οριστικά) σε είδη μιας χρήσης.

Όσοι έχουν, λοιπόν, μια αντικαταναλωτική προσωπική νοοτροπία και είναι περήφανοι γι’ αυτήν, ας σκεφτούν ότι στην ουσία υπονομεύουν το σύστημα, το οποίο, αν αντιμετώπιζε μια παρόμοια μαζική «απειλή» θα κατέρρεε μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Η (αν)ισορροπία του μεταβιομηχανικού καπιταλισμού είναι παρόμοια με εκείνη του ποδηλάτη, αν σταματήσει να κάνει πηδάλιο σύντομα θα πέσει κάτω!

Η Μάστιγα των Μεσαζόντων και των Εμπόρων
Προσωπικά, πιστεύω ότι μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες της ανθρωπότητας, από αρχαιοτάτων χρόνων, είναι οι κάθε είδους έμποροι και μεσάζοντες, οι οποίοι ζουν από την εκμετάλλευση του προϊόντος της εργασίας των παραγωγικών ανθρώπων. «Δουλειά» του μεσάζοντος είναι να αγοράσει, όσο πιο φθηνά γίνεται, κάποιο προϊόν εργασίας, και στη συνέχεια να το πουλήσει όσο πιο ακριβά μπορεί!

Στην ουσία δηλαδή πρόκειται για κοινωνικά παράσιτα που ζουν από τον κόπο και τον ιδρώτα των άλλων! Και αν το ποσοστό κέρδους τους κυμαινόταν σε λογικά επίπεδα, το κακό θα ήταν μικρό. Τις περισσότερες φορές όμως είναι εξαιρετικά υψηλό, εξακοντίζοντας στα ύψη την τελική τιμή του προϊόντος. Η πιο πρόσφατη μετεξέλιξη αυτού του απερίγραπτου είδους είναι το χρματοοικονομικό κεφάλαιο, το οποίο χρησιμοποιεί τα χρηματιστηριακά παιχνίδια για να αποκομίζει τεράστια κέρδη, επηρεάζοντας αρνητικά τις οικονομίες ολόκληρων κρατών.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η αλματώδης αύξηση της τιμής του πετρελαίου, η οποία δεν οφείλεται τόσο στην έλλειψη ή σε άλλες αιτίες, αλλά κυρίως στα κερδοσκοπικά παιχνίδια του χρηματοοικονομικού κεφαλαίου (όπως δήλωσε και ο ίδιος ο Υπουργός του ΟΠΕΚ). Το πιο εξωφρενικό είναι ότι, ενώ η αλματώδης αύξηση της τιμής αυτής της βασικής πρώτης ύλης κινδυνεύει να τινάξει την παγκόσμια οικονομία στον αέρα, οι αρμόδιες κυβερνήσεις αρνούνται να πάρουν μέτρα προστασίας επειδή, λένε, «αυτό θα ήταν ενάντια στις αρχές της ελεύθερης οικονομίας»!

Με τον ίδιο τρόπο εξηγείται και η μεγάλη πρόσφατη αύξηση της τιμής πολλών βασικών τροφίμων, που έγιναν, από είδη πρώτης ανάγκης, αντικείμενο χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας! Αυτό είναι και το αποκορύφωμα της απληστίας και της παράνοιας της τάξης των αντιπαραγωγικών μεσαζόντων: για να διασφαλίσουν τα ιλιγγιώδη κέρδη τους, προκαλούν τεράστια προβλήματα σε δισεκατομμύρια ανθρώπων! Το βασικό ερώτημα αν οι κολοσσιαίες περιουσίες τους θα τους επιτρέψουν να επιβιώσουν, όταν ολόκληρη η Γη θα έχει μετατραπεί σε άγονη έρημο, δεν φαίνεται να τους απασχολεί καθόλου!

Η πιο αισχρή μορφή αυτού του είδους εκμετάλλευσης είναι εκείνη που ασκούν οι διάφοροι αυτόκλητοι «επίγειοι εκπρόσωποι του Θεού», τα ποικίλα Εκκλησιαστικά Ιερατεία. Με δικαιολογία την μεσολάβησή τους ανάμεσα στους πιστούς και τον Θεό (λες και η επικοινωνία με το Υπέρτατο Ον χρειάζεται μεσολαβητές!), ζουν μια άοκνη, παρασιτική, και συχνά γεμάτη χλιδή ζωή, η οποία στην ουσία βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τα ίδια τα διδάγματα των Ιερών Βιβλίων στα οποία στηρίζουν την εξουσία τους!

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία: Καλοθρεμμένοι, χρυσοποίκιλτοι, και αλαζονικοί ποιμενάρχες, με επαύλεις, με λιμουζίνες, με καταθέσεις σε τράπεζες, με (συχνά) διεστραμμένη σεξουαλική ζωή, κηρύττουν ανερυθρίαστα την ταπεινότητα, την αρετή της πενίας και τη διαφθορά του πλούτου, την αγνότητα, την πνευματικότητα, επισείοντας μεταθανάτιες τιμωρίες σε όσους τους αμφισβητούν, και πουλώντας φρούδες ελπίδες παραδείσιας σωτηρίας σε όσους τους πιστεύουν! Αυτή είναι και η χειρότερη από όλες τις μορφές ανθρώπινης εκμετάλλευσης, εκείνη του φόβου του θανάτου και του επέκεινα.

Διαφορετικότητα Εναντίον Διαφορετικότητας
Από αρχαιοτάτων χρόνων, ο άνθρωπος διακρίνεται από την κυρίαρχη επιθυμία του να ανήκει σε κάποιον χώρο (φυλετικά, θρησκευτικά, ιδεολογικά) και παράλληλα να αντιπαρατίθεται με ανθρώπους που βρίσκονται σε διαφορετικούς αντίστοιχους χώρους. Κι ενώ θεωρεί φυσιολογικό και αυτονόητο αυτό το προσωπικό ανήκειν και είναι περήφανος γι’ αυτό, ταυτόχρονα το αρνείται σε όλους τους συνανθρώπους του, θέλει να τους επιβάλλει την προσωπική του κοσμοθεώρηση, κι αν δεν το καταφέρει να τους εξαφανίσει –αν είναι δυνατόν– από προσώπου γης!

Ενώ δηλαδή υπερασπίζεται λυσσαλέα το ατομικό του δικαίωμα στη διαφορετικότητα, παράλληλα το αρνείται στους υπόλοιπους συνανθρώπους του! Και όταν παρόμοιες λογικές συνδέονται με κάποια συγκεκριμένα συμφέροντα είναι –εν μέρει– κατανοητές. Συχνά όμως έχουν σχέση με αφηρημένα και αναπόδεικτα πράγματα, όπως οι θρησκευτικές πεποιθήσεις. Ενώ δεν υπάρχουν συγκεκριμένες και χειροπιαστές αποδείξεις για την ίδια την ύπαρξη του Θεού, οι άνθρωποι συγκρούονται αιματηρά, εδώ και χιλιετίες, για το ποιος Θεός ποιας θρησκείας είναι ο μοναδικός και αληθινός, για το τι πραγματικά είπε, κλπ.

Και όχι μόνο αυτό: οι αιματηρές αντιπαραθέσεις επεκτείνονται και σε παιδιαρώδη και ανούσια θέματα, όπως οι ποδοσφαιρικές διαφορές. Το μεγάλο ερώτημα είναι λοιπόν το εξής: γιατί οι άνθρωποι ψάχνουν πάντα αυτά που τους χωρίζουν και ποτέ αυτά που τους ενώνουν. Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι κάθε πιθανή απάντηση χάνεται στα ερέβη του ανεξήγητου.

Η Αορατότητα του Αυτονόητου
Τελευταία αρχίζει να γίνεται αποδεκτή η ιδέα ότι το κοσμοείδωλο που έχουμε για την πραγματικότητα δεν είναι σταθερό και αμετάβλητο, διαφέρει από λαό σε λαό, από εποχή σε εποχή, ότι είναι ένας συνδυασμός θρησκευτικών πεποιθήσεων, ηθών και εθίμων, επιστημονικών ανακαλύψεων, κυρίαρχης ιδεολογίας, κλπ. Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε αυτό το εκάστοτε κυρίαρχο κοσμοείδωλο «Συναινετική Πραγματικότητα».

Συχνά οι φορείς νέων ιδεών, ενώ αρχικά πολεμούνται λυσσαλέα από τους εκπροσώπους αυτής της εικονικής πραγματικότητας, στη συνέχεια οι απόψεις τους ενσωματώνονται σταδιακά στο κυρίαρχο κοσμοείδωλο, γίνονται πλέον αναπόσπαστο μέρος του. Έναν πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτή τη Συναινετική Πραγματικότητα παίζουν σήμερα και τα Μ.Μ.Ε. σε σημείο μάλιστα που το μόνο επιχείρημα αληθοφάνειας ή μη ενός γεγονότος είναι η φράση: «Μα το είδα στην τηλεόραση»!

Το κυρίαρχο αυτό κοσμοείδωλο είναι τόσο ισχυρό, σε σημείο που να ωθεί τους συμμετέχοντες να απορρίπτουν ακόμη και στοιχεία προφανή και αδιαμφισβήτητα, απλά και μόνο επειδή δεν συμφωνούν με αυτό! Παρ’ όλο που «συχνά η αλήθεια βρίσκεται σε κοινή θέα» Άλντους Χάξλεϋ, ελάχιστοι άνθρωποι την διακρίνουν και όσοι την βλέπουν και την κοινοποιούν, αντιμετωπίζονται από τους υπόλοιπους σαν τρελοί!

Ας εξετάσουμε ένα παράδειγμα από την πρόσφατη Ιστορία, το περίφημο τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη. Ύστερα από την πρώτη έκπληξη και την κατακραυγή και την γνωστή επίσημη εξήγηση της κυβέρνησης των Η.Π.Α. κάποιοι οξυδερκείς και υποψιασμένοι άνθρωποι άρχισαν να αμφισβητούν την κυβερνητική εκδοχή, προβάλλοντας σωρεία επιχειρημάτων:

1) Πώς συνέβη σεσημασμένοι Ισλαμιστές να κυκλοφορούν ανενόχλητοι επί μήνες στην χώρα, παρακολουθώντας μάλιστα μαθήματα αεροπλοήγησης; Πώς κατάφεραν να περάσουν, παρ’ όλους τους εξονυχιστικούς ελέγχους που υπάρχουν στα αμερικανικά αεροδρόμια, τα όπλα που τους επέτρεψαν να κάνουν την τετραπλή αεροπειρατεία;
2) Γιατί αγνοήθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση η προειδοποίηση των μυστικών υπηρεσιών ότι κάποιο μεγάλο χτύπημα επρόκειτο να γίνει στις αρχές Σεπτεμβρίου;
3) Πώς γίνεται ουρανοξύστες, που κατασκευάστηκαν για να αντέχουν σε ισχυρές προσκρούσεις και σε υψηλές θερμοκρασίες, να καταρρεύσουν, μάλιστα μέσα σε ελάχιστο χρόνο (σε 1.13΄ ο πρώτος και σε 1.25΄ ο δεύτερος), από πτώση αεροπλάνων και πυρκαγιές στους τελευταίους πάνω ορόφους τους;
4) Πώς εξηγείται όχι μια σταδιακή αποκόλληση και πτώση τμημάτων τους αλλά μια απότομη και κάθετη κατάρρευση, που συμβαίνει μόνο στην περίπτωση κατεδαφίσεων με ελεγχόμενη έκρηξη; Η ανάλυση των βίντεο δείχνει μάλιστα ξεκάθαρα και τις λάμψεις από τις πυροδοτήσεις των εκρηκτικών μηχανισμών, λίγο πριν από την κατάρρευση.
5) Πώς κατέρρευσε ένα διπλανό στους πύργους κτήριο, το οποίο δεν χτυπήθηκε από αεροπλάνο και είχε πιάσει απλά φωτιά στους δύο-τρεις πάνω ορόφους του;
6) Γιατί δεν απαντήθηκε το ερώτημα τι έκαναν στα συγκεκριμένα κτήρια κάποια μυστηριώδη συνεργεία «υπαλλήλων πυρασφάλειας», μερικές μέρες πριν από το χτύπημα, σε ώρες και μέρες που οι εργαζόμενοι απουσίαζαν;
7) Και τα πιο οφθαλμοφανή και εξωφρενικά: πώς είναι δυνατόν να έπεσε ένα ολόκληρο Μπόινγκ στο Πεντάγωνο και στην συνέχεια να εξαϋλώθηκε, να μην έμεινε ούτε το παραμικρό ίχνος από αυτό; Πώς είναι δυνατόν, από εκείνη την πύρινη κόλαση, να διασώθηκε το διαβατήριο ενός από τους τρομοκράτες, που φανέρωσε και την ταυτότητα των δραστών; Επί πλέον, αν κάνει κάποιος μια ιστορική αναδρομή, θα δει ότι υπάρχουν παρόμοια περιστατικά προβοκάτσιας στην αμερικανική ιστορία:

Η (αυτο)ανατίναξη ενός αμερικανικού πλοίου στον Παναμά, που έδωσε την δικαιολογία στην κυβέρνηση των Η.Π.Α. για τον πόλεμο εναντίον της Ισπανίας, στα τέλη του 19ου αιώνα. Η αποστολή του υπερωκεανίου Λουζιτάνια (με 2.000 επιβάτες) σε περιοχή όπου δρούσαν γερμανικά υποβρύχια και ο τορπιλισμός του, τους έδωσε την αιτία για τη συμμετοχή τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το εν γνώσει τους ιαπωνικό χτύπημα στο Περλ Χάρμπορ, που τους έδωσε το απαραίτητο πρόσχημα για την είσοδό τους στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο! Άρα, όλα δείχνουν ότι και το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου ενορχηστρώθηκε από κάποια ανώτερα και σκοτεινά κέντρα εξουσίας των Η.Π.Α. με σκοπό το τελικό στάδιο επέκτασης της Αμερικανικής Αυτοκρατορίας σε ολόκληρο τον πλανήτη, με το πρόσχημα της πάταξης της τρομοκρατίας!

Παρ’ όλα αυτά τα πασιφανή και συγκλονιστικά επιχειρήματα, το 99% των ανθρώπων στον πλανήτη πιστεύει ακράδαντα την επίσημη εκδοχή της αμερικανικής κυβέρνησης: ότι το χτύπημα το έκαναν κάποιοι φανατικοί Ισλαμιστές, κρυμμένοι σε δύσβατες ορεινές σπηλιές, υπό την αποκλειστική καθοδήγηση του αρχιτρομοκράτη Οσάμα Μπιν Λάντεν, ο οποίος, μυστηριωδώς, επτά χρόνια διέφευγε την σύλληψη, παρ’ όλη την διαστημική υπερτεχνολογία και το πλανητικό υπερδίκτυο πληροφοριών των Αμερικανών!

Ιδεολογικές Αγκυλώσεις
Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον που δεν διδάσκεται από τα λάθη του. Από καταβολής ανθρώπου έχει δοκιμαστεί μια πληθώρα οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων οργάνωσης που απέτυχαν όλα τους, με εξαίρεση την πρωτόγονη δημοκρατία, που αφορούσε μικρές και με δεσμούς συγγένειας ανθρώπινες ομάδες. Κι ενώ αυτό αποδεικνύει περίτρανα ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι ο τρόπος δόμησης της οικονομίας και της κοινωνίας, αλλά τα δομικά υλικά, δηλαδή οι άνθρωποι, ορισμένοι πιστεύουν ότι αν αλλάξει ριζικά αυτός ο τρόπος οργάνωσης, τότε θα αλλάξουν ηθικά και οι άνθρωποι, θα γίνουν καλύτεροι!

Αυτό πρεσβεύει η ιδεολογική παντοδυναμία του Επίγειου Παραδείσου της μαρξιστικής Αριστεράς, που κυριαρχεί παγκοσμίως τα τελευταία εκατόν πενήντα χρόνια. Και αυτό παρ’ όλο που τα καθεστώτα εκείνα απέτυχαν, τόσο στην σκληρή τους μορφή (κομμουνισμός) όσο και στην ήπια (σοσιαλδημοκρατία), παρ’ όλα τα εκατομμύρια νεκρά ανθρώπινα πειραματόζωα!

Στην πρώτη περίπτωση η βασική αιτία ήταν ότι οι αυταρχικές κομμουνιστικές ελίτ, που βρίσκονταν στην εξουσία, λειτουργούσαν με γνώμονα το δικό τους συμφέρον και όχι εκείνο του κοινωνικού συνόλου (το γνωστό διαχρονικό πρόβλημα κάθε μορφής εξουσίας). Στην δεύτερη περίπτωση, το Κράτος Πρόνοιας, που εφαρμόστηκε για λίγο σε ορισμένες πλούσιες χώρες (Σκανδιναβία, Γερμανία), αποδείχτηκε ότι είχε μεγάλο οικονομικό κόστος, το οποίο δεν ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν οι πλούσιοι κεφαλαιοκράτες.

Το κεφάλαιο έχει την κακή συνήθεια, όταν προσπαθούν να το ελέγξουν και να το φορολογήσουν υπέρ το δέον, να μεταναστεύει προς πιο εύκρατα οικονομικά κλίματα!

Άρα, ουσιαστικά η μόνη πιθανότητα επιτυχίας είναι να γίνει μια προσπάθεια εφαρμογής του σοσιαλισμού ταυτόχρονα σε ολόκληρο τον πλανήτη, πράγμα φύσει αδύνατον! Αυτή η αριστερή ισοπεδωτική εμμονή αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες ιδεολογικές αγκυλώσεις της εποχής μας, η οποία, συν τοις άλλοις, είναι και αντιδιαλεκτική, δεν λαμβάνει υπ’ όψιν της τα διδάγματα της Ιστορίας! Ο καπιταλισμός αποδείχτηκε πολύ πιο διαλεκτικός: προσαρμόζεται συνεχώς, γι’ αυτό και επιβιώνει ακόμη!

Ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο φανταστικό παράδειγμα στη χώρα μας: την εκλογική νίκη και την άνοδο στην κυβέρνηση κάποιου από τα δύο κόμματα της Αριστεράς (Κ.Κ.Ε. ή ΣΥ.ΡΙΖ.Α). Τα πρώτα πράγματα που θα κάνουν θα είναι να κρατικοποιήσουν ένα κομμάτι της οικονομίας, και να αυξήσουν την φορολόγηση των υπόλοιπων ιδιωτικών επιχειρήσεων. Αυτό, σε μια άκρως ανταγωνιστική και φιλελεύθερη παγκόσμια οικονομία, είναι καταστροφικό: οι κρατικές επιχειρήσεις, που λειτουργούν όχι με οικονομικά αλλά με κοινωνικά κριτήρια, σύντομα θα γίνουν ελλειμματικές, και το ιδιωτικό κεφάλαιο θα μεταναστεύσει σε χώρες με πιο ευνοϊκές συνθήκες, όπως το κάνει ήδη, με κατάληξη την πλήρη αποβιομηχάνιση της χώρας.

Το επιχείρημα της ύπαρξης αριστερών κυβερνήσεων στη Λατινική Αμερική δεν είναι συγκρίσιμο, επειδή οι χώρες αυτές έχουν μια ειδοποιό διαφορά: τον φυσικό τους πλούτο (πετρέλαιο, πρώτες ύλες). (Παρένθεση: να υποθέσω ότι με αυτή την αλλαγή της κυβέρνησης θα αλλάξει και η νοοτροπία του ελληνικού λαού, που οι έρευνες τον χαρακτηρίζουν ως τον πιο διεφθαρμένο στην Ευρωπαϊκή Ένωση;)

Επίσης, στο όνομα του «διεθνισμού» και της «εργατικής αλληλεγγύης» άνοιξαν τα σύνορα στους κάθε είδους και κάθε εθνικότητας μετανάστες, εκτινάσσοντας την ανεργία και την εγκληματικότητα στα ύψη. Το δεύτερο πράγμα που έκαναν είναι να προσπαθήσουν να φύγουν από την κηδεμονία της Ε.Ε και των Η.Π.Α, να στραφούν προς την άλλη μεγάλη δύναμη, την Ρωσία.

Αυτό θα δημιουργήσει τις ανάλογες αντιδράσεις: πιθανό πάγωμα της οικονομικής βοήθειας από την Ε.Ε. και πολιτική απομόνωση, δημιουργία διαφόρων μορφών σοβαρότατων προβλημάτων από την Αμερικανική Αυτοκρατορία, ανακίνηση δημιουργίας Μακεδονικού κράτους με τμήμα και της Βορείου Ελλάδος, κοσοβοποίηση της μουσουλμανικής Θράκης, θέμα μειονοτήτων, υποστήριξη της τουρκικής επιθετικότητας και επεκτατικότητας, κλπ. Και αναρωτιέται εύλογα κανείς: τα κόμματα αυτά, οι έμπειροι ηγέτες και οι οπαδοί τους, που προτείνουν παρόμοιες πολιτικές, δεν βλέπουν ότι θα οδηγούσαν ουσιαστικά σε αδιέξοδο, σε μια γενικότερη χειροτέρευση της κατάστασης της χώρας;

Επί πλέον, γιατί η Αριστερά έχει οικειοποιηθεί, εδώ και χρόνια, τους κοινωνικούς αγώνες, σε σημείο που να μην νοείται ότι μπορεί να είναι κάποιος προοδευτικός δίχως να είναι αριστερός; Οι αγώνες για ελευθερία, ισότητα ευκαιριών, και κοινωνική δικαιοσύνη αποτελούν μόνιμο ανθρώπινο αίτημα, υπήρχαν πριν από τον Μαρξ, και θα υπάρχουν όταν ο μαρξισμός θα αποτελεί μακρινό παρελθόν για την ανθρωπότητα. Επί πλέον, πότε θα αντιληφθούμε ότι δεν κάνουν τα συστήματα τους ανθρώπους, αλλά οι άνθρωποι τα συστήματα;

Ακόμη και στον κακό καπιταλισμό, αν ο κάθε άνθρωπος λειτουργούσε σωστά και έντιμα, το σύστημα είναι τέλειο. Δυστυχώς, ιστορικά, αποδείχτηκε ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν με το ζόρι, σε αυτό απέτυχαν τόσο ο Χριστός όσο και ο Μαρξ. Εξ άλλου, οι επαναστάσεις είναι βίαιες εκρήξεις συλλογικού θυμού και απόγνωσης, και ως τέτοιες εμπεριέχουν τα στοιχεία της εκδίκησης, της εξ ίσου παράλογης λύσης στο πρόβλημα μιας παράλογης κοινωνικής πραγματικότητας.

Π.χ. εφ’ όσον το πρόβλημα είναι η ιδιοκτησία και οι κοινωνικές τάξεις, καταργούμε και τα δύο, λέει ο μαρξισμός! – Εγώ θα το πάω ακόμη πιο μακριά, σύντροφοι: προτείνω να καταργήσουμε το θεμελιώδες πρόβλημα, τον… άνθρωπο! Το βασικό ζητούμενο, λοιπόν, είναι η διαύγεια πνεύματος, η διαρκής κριτική και αυτοκριτική «ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω» και οι συνεχείς αγώνες για το (δυστυχώς όχι και τόσο!) αυτονόητο: μια ελεύθερη, δίκαιη, και ανθρώπινη κοινωνία.

Η μόνη εφικτή λύση στα κοινωνικά προβλήματα είναι οι συνεχείς βελτιωτικές μεταρρυθμίσεις του υπάρχοντος συστήματος. Όλα τα άλλα είναι απλοί ευσεβείς πόθοι και μάταιες ιδεολογικές ασκήσεις επί χάρτου, όπως απέδειξε και η Ιστορία. Ο Κόσμος είναι κάτι πολύ μεγάλο και πολύπλοκο, για να χωρέσει στις διάφορες σωτηριολογικές θεωρίες των εκάστοτε δυσαρεστημένων!…

Το Ιδανικό Πολίτευμα της Δημοκρατίας
Εδώ και αιώνες, και κυρίως ύστερα από το τέλος των ευρωπαϊκών απολυταρχιών, επικρατεί και στηρίζεται συνεχώς η εντύπωση ότι ζούμε στο ιδανικότερο δυνατό πολίτευμα, στην Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Αυτή η ιδέα είναι ένα θέσφατο, που δεν ανέχεται ατιμωρητί την παραμικρή αντίρρηση. Είναι όμως όντως έτσι; Ας εξετάσουμε τα δύο βασικά ερωτήματα που προκύπτουν: αν η Δημοκρατία είναι πράγματι το καλύτερο πολίτευμα και αν είναι στ’ αλήθεια ένα πολίτευμα δημοκρατικό!

Στη γνωστή ταινία του Όλιβερ Στόουν, με θέμα τη ζωή του Νίξον, ακούγεται η φράση «Δημοκρατία είναι όταν ο γιος ενός μπακάλη γίνεται Πρόεδρος της χώρας». Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι εδώ πρόκειται για μια ταχυδακτυλουργική σοφιστεία: το βασικό θέμα δεν είναι η καταγωγή του αρχηγού ενός κράτους, αλλά το κατά πόσο ικανός είναι για την καίρια θέση που κατέχει.

Η ελευθερία του εκλέγειν και εκλέγεσθαι είναι ο βασικότερος και ανθεκτικότερος δημοκρατικός μύθος. Δεν φαίνεται να απασχολεί κανέναν το γεγονός ότι ένα άτομο με χρήματα και κοινωνική επιρροή ή με υπέρμετρη φιλοδοξία και ρητορική ευφράδεια ή με όλα αυτά μαζί, μπορεί να αναρριχηθεί στα ύπατα αξιώματα μιας δημοκρατίας, δίχως να έχει απαραιτήτως και τα αναγκαία διοικητικά και ηθικά προσόντα. Αρκεί το απλό γεγονός ότι κατάφερε να πείσει τον λαό να το ψηφίσει, πράγμα που από μόνο του θα έπρεπε να θεωρείται ύποπτο!

Έτσι, πολύ συχνά έχουμε άσχετα άτομα σε ζωτικές θέσεις-κλειδιά μιας χώρας. (Βλέπε τον «Φόρεστ Γκαμπ»-Πλανητάρχη, τον ανεκδιήγητο Τζορτζ Μπους Τζούνιορ. Ποιον λογικό άνθρωπο θα ικανοποιούσε το επιχείρημα ότι αξίζει επειδή εξελέγη από τον αμερικανικό λαό; Το γεγονός ότι οι σημερινοί –ειδικά– κυβερνώντες πρέπει να έχουν άριστες γνώσεις Ιστορίας, Στρατιωτικής Ιστορίας, Διπλωματικής Ιστορίας, Πολιτικής Επιστήμης, Οικονομίας, Κοινωνιολογίας, Κοινωνικής Ψυχολογίας, Γεωπολιτικής, Γεωστρατηγικής, κλπ. και πάντα άψογο ήθος δεν φαίνεται να απασχολεί κανέναν.

Το επιχείρημα «έχουν τους συμβούλους τους» δεν ευσταθεί, επειδή άλλο είναι να έχεις μια προσωπική άποψη για μια κατάσταση, και άλλο να σου την παρουσιάζει ένα τρίτο άτομο από τη δική του οπτική γωνία. Άρα, το βασικό δημοκρατικό επιχείρημα, ότι δηλαδή σε αυτό το πολίτευμα και ο τελευταίος άσχετος πολίτης μπορεί να βρεθεί στην πολιτική κορυφή της χώρας, δεν φαίνεται καθόλου πειστικό! Απλά, ο εκλεγείς, λόγω των ψήφων που παίρνει, κάνει συνένοχο της (πιθανής) ανικανότητάς του και τον λαό, έχοντας έτσι ένα ισχυρό άλλοθι για την (πιθανή) αποτυχία του. Στη Δημοκρατία, λαός και κυβέρνηση είναι συνυπεύθυνοι, χάρη στην αρχή της πλειοψηφίας. Και καλύτερα ας μην αναλύσουμε το ερώτημα, «επειδή κάποιοι είναι πλειοψηφία σημαίνει αυτομάτως ότι έχουν το σωστό πολιτικό πρόγραμμα, ότι είναι ικανοί να κυβερνήσουν;»

Ένα άλλο σχετικό πρόβλημα που προκύπτει είναι και η πιθανότητα ένας ικανός πολιτικός (με τους κατάλληλους συνεργάτες) να ξεκινήσει κάποιες όντως εμπνευσμένες μεταρρυθμίσεις (πολύ σπάνιο φαινόμενο!), αλλά να μην εκλεγεί την επόμενη τετραετία επειδή θα δυσαρεστήσει μια μερίδα του πληθυσμού, και η διάδοχη κυβέρνηση να ακυρώσει νόμιμα όλο το προηγούμενο έργο του. Και να μην ξεχνάμε το γεγονός ότι η Δημοκρατία οφείλει να φιλοξενεί ακόμη και απόψεις που στρέφονται εναντίον της, που απεργάζονται την κατάλυσή της!

Σε έναν λογικό κόσμο θα έπρεπε να απαγορεύεται πλέον δια ροπάλου η εκπροσώπηση ολοκληρωτικών ιδεολογιών, που εφαρμόστηκαν και αποδείχτηκαν φονικές και καταστροφικές για την ανθρωπότητα, φασισμός, ναζισμός, κομμουνισμός. Και όμως, τίποτα τέτοιο δεν συμβαίνει, δεν μπορεί να συμβεί σε ένα φιλελεύθερο καθεστώς! Δημοκρατία: ένα βήμα μπροστά, δύο βήματα πίσω!

Το άλλο βασικό ερώτημα είναι πόση ισονομία και ισοπολιτεία υπάρχει στις διάφορες δημοκρατίες. Πρώτη διαπίστωση είναι το γεγονός ότι πίσω από τα λεγόμενα «κόμματα εξουσίας» τα υπόλοιπα είναι προφανώς διακοσμητικά, υπάρχουν οικονομικοί παράγοντες που τα στηρίζουν, με αντάλλαγμα την απόκτηση προνομίων ή τη διατήρησή τους. Άρα, οι πολιτικοί είναι δέσμιοι των συμφερόντων συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, τα οποία φυσικά προωθούν με το αζημίωτο.

Δίχως αυτή την οικονομική διαπλοκή, «ο γιος του μπακάλη» θα ήταν αδύνατον να έχει τα απαραίτητα χρήματα για να πολιτευθεί. Επί πλέον, για να καλύπτουν τους εαυτούς τους, σε αυτές τις άθλιες δοσοληψίες, θεσπίζουν και τα κατάλληλα μέτρα κάλυψης, π.χ. του τύπου «βουλευτική ασυλία». Πόσοι γνωρίζουν ότι το μέτρο αυτό είναι αντισυνταγματικό, ότι έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 4 του Συντάγματος, που αναφέρει ότι όλοι οι πολίτες είναι ίσοι έναντι του Νόμου;

Αν τύχει και αναφέρει όμως κανείς κάτι για την κατάργησή της, ακούγονται αμέσως στεντόρειες φωνές, «όχι στη ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής»! Και εύλογα αναρωτιέται κανείς γιατί μπορεί να υπάρχει ποινικοποίηση της αστικής ζωής αλλά όχι και της πολιτικής ζωής;! (Ακούσατε ποτέ κάποιον κακοποιό να ωρύεται «όχι στην ποινικοποίηση της αστικής ζωής»;!).Κάθε χρόνο, σε ένδειξη «δημοκρατικής διαφάνειας», οι πολιτικοί δημοσιεύουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, δίχως όμως να δικαιολογούν και την προέλευσή τους – όπως οφείλουν να κάνουν όλοι οι υπόλοιποι πολίτες! – και μάλιστα δεδομένου ότι οι περισσότεροι από αυτούς δεν εργάστηκαν ποτέ στη ζωή τους!

Στις σπάνιες περιπτώσεις που οι ένοχοι κάποιου σκανδάλου φτάσουν στα δικαστήρια, συνήθως αθωώνονται, επειδή υπάρχει διαπλοκή και της δικαστικής εξουσίας. Σημαντικό ρόλο σε όλα αυτά παίζουν και τα Μ(αζικά) Μ(έσα) Ε(λέγχου), τα οποία ανήκουν σε μεγαλοεπιχειρηματίες, επηρεάζουν τους πολίτες, και διαμορφώνουν την κοινή γνώμη. Όσο για την περίφημη «ελευθερία της γνώμης» και το «δικαίωμα στην κριτική», ας σκεφτούμε ότι παρ’ όλη την κατακραυγή που ξεσηκώθηκε στις Η.Π.Α κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, αυτό δεν εμπόδισε τους κυβερνώντες να εισβάλλουν στη συνέχεια στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στο μέλλον ίσως στο Ιράν, και ποιος ξέρει πού αλλού! και μιας και είμαστε στις Η.Π.Α. το μεγαλύτερο πλήγμα στη σύγχρονη Δημοκρατία το έδωσε, το 2004, το εκλογικό πραξικόπημα στο Μαϊάμι όπου εμποδίστηκε παράνομα –από τον τοπικό κυβερνήτη και αδερφό του Τζορτζ Μπους Τζούνιορ– η καταμέτρηση των ψήφων, επειδή θα έδιναν τη νίκη στον Αλ Γκορ!

Μιλάμε ακόμη για δημοκρατία; Άρα, οι σύγχρονες δημοκρατίες είναι στην ουσία νεο-φεουδαρχίες, όπου μια επιχειρηματο-πολιτικο-δημοσιογραφικο-δικαστική ελίτ διαχειρίζεται την εξουσία και το χρήμα προς ίδιον όφελος, και όλοι οι υπόλοιποι βρίσκονται ουσιαστικά στην κατάσταση του δουλοπάροικου, αλλά με «δικαίωμα ψήφου» Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά και ο αείμνηστος Βασίλης Ραφαηλίδης, «η μόνη διαφορά ανάμεσα στην δικτατορία και την δημοκρατία είναι ότι στην πρώτη περίπτωση δεν διαλέγεις αυτούς που θα σε πηδήξουν, ενώ στη δεύτερη τους διαλέγεις» Είναι κι αυτό μια «δημοκρατική» παρηγοριά, να επιλέγεις τον βιαστή σου!

Για όλους αυτούς ακριβώς τους λόγους πολλοί επιφανείς αρχαίοι Έλληνες ήταν αντιδημοκρατικοί. Ο Πλάτων, στην πολιτική επιτομή της αρχαιοελληνικής σκέψης, στην Πολιτεία του, προτείνει ένα άκρως ορθολογικό πολίτευμα, όπου ο κάθε πολίτης θα είχε την κοινωνική θέση που θα αναλογούσε στον χαρακτήρα και τις ικανότητές του, και οι άριστοι, οι «βασιλείς-φιλόσοφοι» μέσα από τους κατάλληλους μηχανισμούς ανάδειξης αλλά και ελέγχου τους, θα ανελάμβαναν την εμπνευσμένη διοίκηση της χώρας.

Και όμως, το πολίτευμα αυτό χαρακτηρίστηκε «φασιστικό» και μάλιστα από τους Αριστερούς, οι οποίοι έβλεπαν ως μοναδική λύση το μεσσιανικό προλεταριάτο και την δικτατορία του! Το πιο εκ των πραγμάτων, εξαθλιωμένο και απαίδευτο κομμάτι του πληθυσμού θα έπαιρνε την εξουσία και θα δημιουργούσε την ιδανική κοινωνία. Το αποτέλεσμα το είδαμε, σε δεκάδες χώρες. Και παρ’ όλα αυτά, ο δημοκρατικός μύθος ακόμη καλά κρατεί.

Η Καταστροφική Χρήση της Τηλεόρασης
Η τηλεόραση είναι το ισχυρότερο μέσο μαζικής επιρροής που εμφανίστηκε ποτέ στην ανθρώπινη Ιστορία. Μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά και τη γνώμη εκατομμυρίων ανθρώπων, μέσα σε ελάχιστο χρόνο, αλλά –δυστυχώς– αυτό γίνεται κυρίως αρνητικά. Ας δούμε μερικά τέτοια παραδείγματα, από την κατ’ εξοχήν τηλεορασόπληκτη και παρανοϊκή χώρα, τις Η.Π.Α. Το 1968, ένας έφηβος παραδέχτηκε στο δικαστήριο ότι είχε εμπνευστεί την ιδέα να ξυλοκοπήσει μέχρι θανάτου έναν συμμαθητή του από το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ Πρόσωπα θανάτου.

Το 1974, προβλήθηκε στην τηλεόραση η ταινία Γεννημένος Αθώος. Λίγες μέρες αργότερα, ένα κοριτσάκι κακοποιήθηκε άγρια στην Καλιφόρνια με μέθοδο παρόμοια με εκείνη που περιγραφόταν στην ταινία. Το 1977, μια σκηνή από το σήριαλ Κότζακ ενέπνευσε έναν έφηβο στη Φλόριντα, που δολοφόνησε με τον ίδιο τρόπο μια ογδονταδυάχρονη γυναίκα. Στο δικαστήριο, το αγόρι δήλωσε ότι ήταν αθώος, λόγω «εθισμού στην τηλεόραση».

Το 1981, ο Τζον Χίνκλεϋ, μιμούμενος τον πρωταγωνιστή της ταινίας Ο Ταξιτζής, αποφάσισε να δολοφονήσει τον Πρόεδρο Ρήγκαν. Το 1984, κάποιος έβαλε φωτιά στη γυναίκα του, ύστερα από την παρακολούθηση της ταινίας Φλεγόμενο Κρεβάτι. Κι ενώ έχει πλέον αποδειχτεί η καταστροφική επιρροή της τηλεόρασης στους ανθρώπινους πληθυσμούς, το συντριπτικό ποσοστό των ταινιών που προβάλλονται βασίζονται στο τρίπτυχο «σεξ-βία-θάνατος» συνεπικουρούμενες από reality εκπομπές όπου οι συμμετέχοντες κάνουν απίστευτες ανοησίες και αυτοεξευτελίζονται «για μια χούφτα δολάρια» ή για λίγη διασημότητα!

Εύκολα φαντάζεται κανείς ότι αν, για διάστημα μερικών μηνών, όλες οι τηλεοράσεις του κόσμου πρόβαλαν αποκλειστικά ταινίες ποιότητας, ντοκιμαντέρ, κωμωδίες, εκπαιδευτικές εκπομπές, συναυλίες κλασικής και ποιοτικής μουσικής, παιχνίδια γνώσεων και ικανοτήτων (και αν, επί πλέον, απαγορεύονταν τα βίαια βιντεοπαιχνίδια και οι σχετικές ιστοσελίδες στο Internet), η ψυχολογική διάθεση του ανθρώπινου πληθυσμού θα άλλαζε προς το καλύτερο, η μιμητική εγκληματικότητα θα μειωνόταν αισθητά!

Και όμως, αυτό το αυτονόητο, δηλαδή η χρήση της πανίσχυρης τηλεόρασης για τη βελτίωση της διάθεσης και της ποιότητας των ανθρώπων, ούτε καν συζητείται! Συνεχίζει να χρησιμοποιείται για να εξαγριώνει και να αποκτηνώνει τους ανθρώπους, απευθυνόμενη στα χαμηλότερα και βιαιότερα ένστικτά τους, αμβλύνοντας την ευαισθησία τους στον πόνο και στη δυστυχία, μυθοποιώντας το σεξ, μετατρέποντας τη ζωή τους σε Κόλαση!

Γιατί άραγε; Ερώτηση ανώφελη, αφελής, δίχως απάντηση.

Όλα τα ανωτέρω –και πολλά άλλα ακόμη– δεν αποτελούν προϊόν κάποιας φοβερής σκέψης, αλλά την απλή «υπεράσπιση του αυτονόητου», και αποδεικνύουν ότι τελικά ο άνθρωπος δεν είναι «ον λογικόν», ότι ίσως κάτι ανώτερο και ασύλληπτο συσκοτίζει το μυαλό του, εμποδίζοντας διαρκώς τον πολυπόθητο εξανθρωπισμό του.

Θα αναφέρω εδώ ένα χαρακτηριστικό μικρό κείμενο του σύγχρονου διανοητή Τζορτζ Στάινερ: «Έξω και μέσα στον άνθρωπο υπάρχει το “άλλο” του Κόσμου. Δώστε του όποιο όνομα σας αρέσει: αόρατο ή κακόβουλο Θεό, τυφλή μοίρα, προσταγές της Κόλασης, ή ωμή λύσσα του κτηνώδους αίματός μας. Αυτό το “άλλο” μας στήνει καρτέρι στα σταυροδρόμια. Μας περιγελά και μας αφανίζει»

Πώς θα είναι η γη σε 1 δισεκατομμύριο χρόνια

Βρείτε μερικά από τα σημαντικότερα μελλούμενα παρακάτω:

10,000 μ.Χ.
Αυτή τη στιγμή, σε όλους τους υπολογιστές το έτος γράφεται με τέσσερα δεκαδικά ψηφία, οπότε μόλις θα μπούμε στο έτος 10.000, η τεχνολογία δεν θα είναι πλέον σε θέση να κωδικοποιήσει τις ημερομηνίες.

Επίσης, αν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις της παγκοσμιοποίησης, όλα τα ανθρώπινα γενετικά χαρακτηριστικά, όπως το χρώμα του δέρματος και των μαλλιών, θα κατανέμονται ομοιόμορφα σε ολόκληρο τον κόσμο. Δεν θα υπάρξει πλέον σχετική με την περιοχή ανθρώπινη παραλλαγή.

50,000 μ.Χ.
Όλες οι σύγχρονες γλώσσες θα σταματήσουν να είναι αναγνωρίσιμες μέχρι το 20.000 μ.Χ., και μέχρι το 50.000 ο πλανήτης θα αρχίσει να φαίνεται διαφορετικός.

Η Γη θα εισέλθει επίσης σε μια άλλη εποχή των παγετώνων, ανεξάρτητα από τις τρέχουσες τάσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

500,000 μ.Χ.
Η Γη πιθανότατα θα χτυπηθεί από έναν αστεροειδή με διάμετρο 1 χιλιόμετρο … εκτός αν το εμποδίσουμε κάπως.

1 εκατομμύριο μ.Χ.
Μέχρι τώρα, η Γη πιθανότατα θα έχει βιώσει μια τεράστια ηφαιστειακή έκρηξη.

Το κοντινό αστέρι Μπετελγκέζ θα εκραγεί σε μια σουπερνόβα που θα είναι ορατή από τη Γη ακόμη και κατά τη διάρκεια της ημέρας.

2 εκατομμύρια μ.Χ.
Εάν οι άνθρωποι είχαν αποικίσει διάφορους πλανήτες μέχρι τώρα, θα έχουν εξελιχθεί πιθανώς σε διαφορετικά είδη, προσαρμοσμένα στο δικό τους βιότοπο.

50 εκατομμύρια μ.Χ.
Η Αφρική θα συγκρουστεί με την Ευρώπη και θα κλείσει τη Μεσόγειο θάλασσα γεννώντας ένα βουνό ψηλότερο από το όρος Έβερεστ.

250 εκατομμύρια μ.Χ.
Όλες οι ήπειροι στη Γη θα συγχωνευτούν ξανά και θα φαίνονται κάπως έτσι:
500-600 εκατομμύρια μ.Χ.

Μια θανατηφόρα έκρηξη ακτίνων γάμμα θα συμβεί μέσα σε 6.500 έτη φωτός της Γης προκαλώντας μαζική εξαφάνιση. Η αυξανόμενη φωτεινότητα του Ήλιου θα σταματήσει τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών και τα επίπεδα του Co2 στην ατμόσφαιρα θα μειωθούν δραματικά. Η φωτοσύνθεση C3 δεν θα είναι πλέον δυνατή και το 99% της τρέχουσας φυτικής ζωής στη Γη θα πεθάνει.

1 δισεκατομμύριο μ.Χ.
Και έτσι πεθαίνει ο κόσμος. Όχι με έκρηξη, αλλά.. λοιπόν, πρέπει να δεις το βίντεο.

Το βίντεο 7 λεπτών από το RealLifeLore το έχουν ήδη δει περισσότερα από 1,6 εκατομμύρια άτομα σε δύο ημέρες.


Αρχαία Ρώμη vs Μακεδονία: Μια άγνωστη σύγκρουση μεταξύ δυο κορυφαίων αυτοκρατοριών της ανθρωπότητας κι ένα παιχνίδι προδοσίας

Αρχαία Ελλάδα και Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Δύο πολιτισμοί που επηρέασαν δραματικά την παγκόσμια ιστορία.
 
Δύο πολιτισμοί που ακόμη και σήμερα η επίδρασή τους παραμένει ορατή στη γλώσσα, τη νομική δομή, τον αθλητισμό, την ιατρική, τη φιλοσοφία.
 
Τα παραπάνω επισημαίνει ο Ben Kane, συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων, σε εκτενές άρθρο του στους Irish Times το οποίο καταπιάνεται με τα λίγα τα οποία, όπως εξηγεί, έχουν γίνει γνωστά για τη σύγκρουση ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πολιτισμούς. 
 
Προτού ξεσπάσει ο δεύτερος Καρχηδονιακός Πόλεμος το 218 πΧ (όταν ο Αννίβας πέρασε τις Άλπεις, έχοντας φέρει μαζί του πολεμικούς ελέφαντες), η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήλεγχε περί τα 3/4 της ιταλικής χερσονήσου. Ταυτόχρονα υπό την κατοχή της είχε και τη Σικελία, την Κορσική και τη Σαρδηνία.
 
Πριν από το ξέσπασμα του δεύτερου Καρχηδονιακού πολέμου, η Ρωμαϊκή Δημοκρατία έλεγχε ίσως τα 3/4 της ιταλικής χερσονήσου. Τα μόνα εδάφη που παρέμειναν εκτός του ελέγχου της ήταν τα νησιά της Σικελίας, της Κορσικής και της Σαρδηνίας. Υπήρχαν τέσσερις άλλες δυνάμεις στον μεσογειακό κόσμο, δύο εκ των οποίων ήταν πολύ μεγαλύτερες από τη Ρώμη. Κατά σειρά μεγέθους αυτές ήταν η αυτοκρατορία των Σελευκιδών, η οποία εκτεινόταν από την σημερινή Τουρκία στην Ινδία, η Καρχηδόνα στην ακτή της βόρειας Αφρικής, η οποία έλεγχε επίσης το μεγαλύτερο μέρος της Ιβηρικής χερσονήσου, η Αίγυπτος των Πτολεμαίων, που κυβερνιόταν από τους απόγονους ενός από τους στρατηγούς του Αλέξανδρου και η Μακεδονία, η οποία κυριαρχούσε σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας.
 
Μέχρι το 168 π.Χ., 50 χρόνια αργότερα, παρέμειναν μόνο δύο δυνάμεις: η Ρώμη και η παρακμάζουσα Αίγυπτος. Οι άλλοι είχαν ηττηθεί από τον «οδοστρωτήρα» των ρωμαϊκών λεγεώνων. Η Ρώμη είχε αλλάξει τον κόσμο όπως τον ξέραμε μέχρι τότε.  Δεν ήταν πλέον ο νεοφερμένος του μεσογειακού κόσμου, τώρα ήταν μια υπερδύναμη με πεποίθηση στις δυνάμεις της. Τα πρώτα θεμέλια για μια πανίσχυρη αυτοκρατορία είχαν ήδη μπει. Τι έγινε όμως στο μεσοδιάστημα αυτών των 50 χρόνων; Πώς ηττήθηκε η Μακεδονία;
 
Η Ρώμη και η Μακεδονία πολέμησαν τρεις φορές, από το 217 έως το 205 π.Χ., από το 200 έως το 197 π.Χ. και από το 171 έως το 168 π.Χ.  Ο δεύτερος πόλεμος εξ′ αυτών είχε τις μεγαλύτερες συνέπειες.
 
Ο τότε βασιλιάς της Μακεδονίας, Φίλιππος Ε’,  ήταν σε διαρκή σύγκρουση με γειτονικές δυνάμεις, επιδιώκοντας να κατακτά νέα εδάφη- σε κάτι που θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως μια ανεπιτυχής προσπάθεια μίμησης του προκατόχου του, Μ. Αλέξανδρου.
 
Εκείνη τη περίοδο η Μακεδονία είχε παντού εχθρούς και ο βασιλιάς πραγματοποιούσε εισβολές, ερχόμενος σε σύγκρουση με άλλες δυνάμεις του ελλαδικού χώρου. Η νότια Ελλάδα και η Ήπειρος,  η Θράκη, ο Ελλήσποντος (τα στενά του Βοσπόρου) καθώς και οι δυτικές ακτές αλλά και τα νησιά της Μικράς Ασίας δέχτηκαν τις επιθέσεις του Φιλίππου πάνω από μια φορές.
 
Το φθινόπωρο του 202 π.Χ ο πόλεμος ανάμεσα στη Ρώμη και την Καρχηδόνα που είχε διαρκέσει 17 χρόνια έφτασε στο τέλος του. Η τελική μάχη δόθηκε στη Ζάμα, με καταστροφικές συνέπειες για τον Αννίβα και την Καρχηδόνα. Η σύγκρουση αυτή που κράτησε μια γενιά, έκανε τον Φίλιππο να θεωρήσει ότι η Ρώμη σταδιακά αποδυναμωνόταν. Δεν είχε πει όμως τη τελευταία της λέξη.
 
Δυο χρόνια μετά τη μάχη της Ζάμας πρεσβείες που έστειλαν στη Ρώμη οι εχθροί του Φιλίππου στη Μικρά Ασία ζήτησαν βοήθεια για τις επιθέσεις που δέχονταν από εκείνον. Λόγω φόβων για πιθανή μακεδονική εισβολή στην Ιταλία, οι πρέσβεις έπεισαν τη Σύγκλητο. Υπήρχαν αντιδράσεις, αλλά τελικά το 200 π.Χ ψηφίστηκε πόλεμος- με ελληνιστικά κράτη να γίνονται αυτά που στην ουσία «έβαλαν ταφόπλακα» στη μακεδονική κυριαρχία. Οι συνέπειες του πολέμου ήταν καταστροφικές για τους Μακεδόνες.
 
Η αναμέτρηση των δυο αυτοκρατοριών κορυφώθηκε δυο χρόνια αργότερα, όταν  ο νέος Ρωμαίος στρατηγός, ο Φλαμινίνος εισέβαλε στη Μακεδονία. Σε μια εξέλιξη που θυμίζει τι είχε συμβεί στις Θερμοπύλες αιώνες πριν, ένας βοσκός πέρασε από ένα κρυφό μονοπάτι το στρατό του Ρωμαίου στρατηγού, φέρνοντάς τον πίσω από το στρατό του Φίλιππου Ε’, στη στενή Κοιλάδα του Αώου. Η δυτική Μακεδονία και η εύφορη Θεσσαλία πέρασαν στα χέρια του, αποδυναμώνοντας σημαντικά το βασίλειο του ΦιλίππουΤο οριστικό τέλος δόθηκε το 197 π.Χ όταν οι διαπραγματεύσεις για ειρήνη που επιχειρούσε ο Φίλιππος δεν έπιασαν τόπο. Η μάχη στις Κυνός Κεφαλές ήταν καταστροφική για τον μακεδονικό στρατό.
 
Ο Φίλιππος παρέμεινε βασιλιάς, ωστόσο η αποδυνάμωση της Μακεδονίας είχε «ανοίξει την όρεξη» σε άλλες ελληνιστικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα ο Αντίοχος Γ′ (αυτοκρατορία των Σελευκιδών) να επιδιώξει επέκταση στον ελλαδικό χώρο, ερχόμενος σε σύγκρουση με τους Ρωμαίους, οι οποίοι υπερίσχυσαν. Το βασίλειο της Μακεδονίας ορθοπόδησε εν μέρει ξανά, ωστόσο η δύναμή του ποτέ ξανά δεν ήταν η ίδια- και ο επόμενος βασιλιάς της, Περσέας, θα ήταν ο τελευταίος της Μακεδονίας, καθώς η ήττα του από τους Ρωμαίους στην Πύδνα οδήγησε στην κατάλυση του βασιλείου της Μακεδονίας. Η ειρωνία της ιστορίας ήταν ότι οι ελληνικές πόλεις που βοήθησαν την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στη νίκη τους ενάντια στη Μακεδονία, δεν άργησαν να περάσουν κάτω από  τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Θα περνούσαν αιώνες μέχρι τα εδάφη αυτά να ξαναγίνουν ελληνικά. 

Ο Αριστοτέλης για τη μουσική παιδεία

Από τη στιγμή που ο παιδαγωγικός χαρακτήρας της μουσικής κρίνεται αναμφισβήτητος, αυτό που μένει είναι ο καθορισμός του πλαισίου μέσα στο οποίο πρέπει να εντάσσεται στην εκπαιδευτική διαδικασία. Και βέβαια, η πρακτική πάνω σε μουσικά όργανα κρίνεται απαραίτητη: «Δεν είναι δύσκολο να δούμε ότι είναι πολύ διαφορετικό για τη διάπλαση της ποιότητας του ήθους, αν συμμετέχει το ίδιο το άτομο στην εκτέλεση μουσικών έργων. Γιατί είναι αδύνατο ή πολύ δύσκολο άνθρωποι χωρίς μουσική πρακτική πείρα να γίνονται σπουδαίοι κριτές». (1340b 22 – 25).
 
Η αναγκαιότητα της απασχόλησης με κάποιο μουσικό όργανο δεν αποτελεί μόνο έναυσμα για την μουσική καλλιέργεια και κατ’ επέκταση την ευρύτερη ηθικοπλαστική διαμόρφωση των νέων, αλλά και εποικοδομητική διέξοδο της άκρατης ενεργητικότητάς τους. Όπως το μωρό απασχολείται με την κουδουνίστρα προκειμένου να είναι ήσυχο ή να μην κάνει ζημιές, έτσι και ο νέος είναι καλό να ασχολείται με κάποιο μουσικό όργανο, ώστε να αποφευχθούν άλλες – ενδεχομένως επιβλαβείς – δραστηριότητες: «και τα παιδιά είναι καλό να έχουν μια απασχόληση και συνεπώς σωστά επιδοκιμάζεται το κρόταλο του Αρχύτα» κάτι σαν κουδουνίστρα  το οποίο δίνεται στα παιδιά για να παίζουν με αυτό και να μη σπάνε τα αντικείμενα του σπιτιού, διότι η παιδική ηλικία είναι ανήσυχη. Το κρόταλο αυτό λοιπόν είναι κατάλληλο παιχνίδι για τα νήπια, και η μουσική παιδεία είναι το “κρόταλο” για τους μεγαλύτερους νέους». (1340b 25 – 31).
 
Το ζήτημα είναι τα όρια που πρέπει να υπάρχουν στην εκμάθηση των μουσικών οργάνων: «το σωστό είναι η γνώση στην εκτέλεση μουσικών έργων να μην εμποδίζει το μετέπειτα πρακτικό βίο ούτε να καθιστά το σώμα ανεπίδεκτο και άχρηστο στις στρατιωτικές και πολιτικές δραστηριότητες, είτε κατά την εκπαιδευτική διαδικασία είτε αργότερα κατά την πρακτική εφαρμογή». (1341a 6 – 9).
 
Με άλλα λόγια, ο κύριος στόχος της μουσικής παιδείας είναι η διαμόρφωση καλών και ενάρετων πολιτών σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την πόλη: «Αυτό θα μπορούσε να γίνει στη μουσική αγωγή, αν οι νέοι δεν επιδίδονταν με τόσο ζήλο στη συμμετοχή τους στους μουσικούς αγώνες που απαιτούν μεγάλη δεξιοτεχνία, ούτε στην εκτέλεση των θαυμαστών μεν αλλά ανώφελων έργων που τώρα συμπεριλήφθηκαν στους μουσικούς αγώνες και από τους μουσικούς αγώνες στα προγράμματα παιδείας». (1341a 9 – 13).
 
Η υπερβολική ενασχόληση με την εκτέλεση των μουσικών έργων λειτουργεί αποπροσανατολιστικά, αφού μετατρέπει τη μουσική παιδεία από μέσο απόκτησης της αρετής σε αυτοσκοπό: «ενδείκνυται να επιδίδονται οι νέοι σε πρακτικές μουσικές ασκήσεις, όχι όμως σαν αυτές που αναφέρθηκαν, έως ότου αποκτήσουν την ικανότητα να αισθάνονται ευχαρίστηση από τις ευγενείς μελωδίες και ρυθμούς και να μη συμμετέχουν απλώς στην κοινή για όλους ευχαρίστηση από τη μουσική, όπως συμβαίνει και σε μερικούς άλλους ζωικούς οργανισμούς και ακόμη σε πλήθος δούλων και παιδιών». (1341a 13 – 17).
 
Από κει και πέρα, η εντρύφηση στα μουσικά όργανα που αποσκοπεί στη δεξιοτεχνία και στη συμμετοχή στους μουσικούς αγώνες παραπέμπει περισσότερο στον επαγγελματισμό, γεγονός που βρίσκει αντίθετο τον Αριστοτέλη: «θεωρούμε επαγγελματική εκπαίδευση εκείνη που απαιτείται στους αγώνες, γιατί ο μουσικός που συμμετέχει στους αγώνες δε χρησιμοποιεί τη δεξιοτεχνία του για προσωπική του ευχαρίστηση, αλλά για να τέρψει τους ακροατές του και μάλιστα χυδαία. Έτσι κρίνουμε ότι η εργασία αυτή δεν ταιριάζει στους ελεύθερους ανθρώπους, αλλά έχει κάτι το δουλοπρεπές». (1341b 10 – 14).
 
Κι αν κάποιος αναρωτιέται, γιατί η τέρψη που προσφέρει ο επαγγελματίας μουσικός αποκαλείται χυδαία, ο Αριστοτέλης διευκρινίζει: «Και όντως συμβαίνει αυτοί οι μουσικοί να γίνονται χυδαίοι, αφού ο σκοπός προς τον οποίο αποβλέπουν είναι πονηρός. Διότι το κοινό με τη χυδαιότητά του επηρεάζει συνήθως τη μουσική, με αποτέλεσμα να μεταβάλλει ηθικά και σωματικά τους μουσικούς που ενδιαφέρονται να το ικανοποιήσουν». (1341b 14 – 18).
 
Είναι προφανές ότι ενοχλείται από το λαϊκισμό που επιφέρει η αναζήτηση της δημοτικότητας. Αυτού του είδους οι συμπεριφορές δεν ταιριάζουν σε ελεύθερους πολίτες. Κατά συνέπεια, όχι απλώς ματαιώνουν το νόημα της μουσικής παιδείας, αλλά επιφέρουν τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα.
 
Επιπλέον, πρέπει να διερευνηθεί και ποια όργανα είναι κατάλληλα για την ηθική διαμόρφωση των νέων: «Από αυτά συνάγεται καθαρά και ποια όργανα ταιριάζει να χρησιμοποιούνται στη μουσική αγωγή τους.» (εννοείται των νέων) «Έτσι ούτε αυλοί προτείνουμε να εισάγονται στην εκπαίδευση, ούτε άλλο όργανο που απαιτεί ιδιαίτερη δεξιοτεχνία, όπως η κιθάρα ή κάποιο άλλο παρόμοιο, αλλά όσα θα καταστήσουν τα παιδιά επαρκείς ακροατές ή της μουσικής παιδείας ή του υπόλοιπου εκπαιδευτικού προγράμματος». (1341a 17 – 21).
 
Το πρώτο στοιχείο ακαταλληλότητας αυτών των οργάνων είναι η απαιτητικότητα που επιβάλλει η εκμάθησή τους, η οποία αντίκειται στα όρια, όπως αυτά είχαν τεθεί προηγουμένως. Η «ιδιαίτερη δεξιοτεχνία» παραπέμπει στον επαγγελματισμό κι ως εκ τούτου δεν αφορά την παιδαγωγική χρήση της μουσικής.
 
Όμως, πέρα απ’ αυτό υπάρχει κι άλλος, βαθύτερος λόγος που πρέπει να αποφεύγονται αυτά τα όργανα και ιδιαίτερα ο αυλός: «Επιπλέον ο αυλός δε συμβάλλει στην ηθική διάπλαση των παιδιών αλλά είναι οργιαστικό όργανο, και συνεπώς ενδείκνυται να χρησιμοποιείται σε εκείνες τις περιστάσεις στις οποίες η παρουσία του έχει ως αποτέλεσμα την κάθαρση μάλλον παρά τη μάθηση». (1341a 21 – 24). Σχετικά με τον όρο κάθαρση: «Η κάθαρση, όρος μάλλον ιατρικός, αποδίδει την ψυχική γαλήνη, την ανακούφιση που αισθάνεται κανείς μετά από μια κορύφωση των ψυχικών παθών».
 
Ο αυλός, ως «χρωματισμένο» όργανο από τη λατρεία του Διονύσου, συνδέεται – σχεδόν ενστικτωδώς – με τα υψηλά πάθη και τις εντάσεις τις ψυχής, που, από παιδαγωγικής άποψης, δεν κρίνονται εποικοδομητικά. Γι’ αυτό και ο χαρακτηρισμός «οργιαστικό όργανο». (Σ’ αυτό οφείλεται και η σύνδεσή του με την κάθαρση, ως ανακούφιση μετά την έξαρση). Οι παλιότεροι είχαν δίκιο που δεν τον επικροτούσαν: «Για το λόγο αυτό και σωστά οι παλαιότεροι αποδοκίμαζαν τη χρήση του στην εκπαίδευση των νέων και των ελεύθερων, αν και στην αρχή τον χρησιμοποίησαν». (1341a 26 – 28).
 
Η επίδραση που ασκεί η μουσική στα ανθρώπινα συναισθήματα θα ήταν αδύνατο να μη ληφθεί υπόψη, όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για παιδαγωγικούς σκοπούς: «Γιατί οι συναισθηματικές διαθέσεις που κατακυριεύουν μερικές ψυχές, ενυπάρχουν σε όλες τις ψυχές με τη διαφορά ότι σε άλλες εκδηλώνονται λιγότερο και σε άλλες περισσότερο έντονα, όπως για παράδειγμα ο έλεος και ο φόβος, ακόμη και ο ενθουσιασμός». (1342a 5 – 7).
 
Η επίγνωση των ψυχικών εντάσεων που μπορεί να προκαλέσει ο αυλός τον καθιστούν απολύτως ακατάλληλο στην εκπαιδευτική διαδικασία, η οποία αποσκοπεί στα ακριβώς αντίθετα ερεθίσματα: «Γιατί κάποιοι είναι πολύ επιρρεπείς σε αυτή την ψυχική διέγερση, με την επιρροή όμως των ιερών μελωδιών, όταν χρησιμοποιούν τις μελωδίες που συναρπάζουν την ψυχή, παρατηρούμε ότι περιέρχονται σε κατάσταση ανάλογη με εκείνη της θεραπείας και της κάθαρσης». (1342a 7 – 11). Κι αυτός είναι και ο λόγος που πρέπει η εκπαίδευση να προτιμήσει τέτοιου είδους ακούσματα, αφού βρίσκονται πολύ πιο κοντά στους παιδαγωγικούς στόχους.
 
Κι εδώ δε γίνεται λόγος για την αποστειρωμένη οπτική της συντήρησης, που θέλει να αποκλείσει οτιδήποτε αντιτίθεται στην τρέχουσα ηθική ως βάρβαρο ή βέβηλο ούτε για την κακώς εννοούμενη επιβολή της ηθικής στάσης που λειτουργεί λογοκριτικά, αλλά για τη βαθύτερη αναγνώριση της επίδρασης που ασκεί η μουσική στον ανθρώπινο χαρακτήρα, η οποία παίρνει σχεδόν σωματικές διαστάσεις.
 
 Κατά τον ιδεαλιστή Χάσλικ, λοιπόν, στη μουσική το πνεύμα γίνεται σώμα από μόνο του και χωρίς τη μεσολάβηση της ύλης. Όπως λέει, ο μουσικός ήχος είναι το αποπνευματοποιημένο σώμα ή το σωματοποιημένο πνεύμα, γι’ αυτό και μετεωρίζεται ανάμεσα στο υλικό και το πνευματικό χωρίς να είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο εντελώς: ούτε καθαρή ύλη, ούτε καθαρό πνεύμα. Αυτός, άλλωστε, είναι και ο λόγος που η μουσική είναι διεθνής κι αμετάφραστη γλώσσα. Αντιλαμβανόμενοι τη μουσική ως συναισθηματική γλώσσα είναι αναπόφευκτο να προβούμε και στις κατάλληλες επιλογές, όταν πρόκειται για διαπαιδαγώγηση.
 
Η υποκειμενικότητα που σημειώνεται στη συναισθηματική ερμηνεία του καθενός απέναντι σε κάθε μουσικό ερέθισμα δεν αλλάζει την ουσία της συλλογιστικής, που καθιστά τη μουσική διεθνή γλώσσα, αλλά εξηγεί τη γοητεία που ασκεί πάνω στον ανθρώπινο ψυχισμό: «Ακόμα και ο ίδιος ο συνθέτης, λέει ο Χάσλικ, δεν μπορεί να είναι βέβαιος για τις ιδέες και τα συναισθήματα που τον ενέπνευσαν. Η γοητεία της μουσικής στηρίζεται στην ασάφειά της, όπως και κάθε μορφή γοητείας. Τίποτα το πολύ σαφές και εκλογικεύσιμο δεν είναι δυνατό να μας γοητεύσει, αυτό είναι βέβαιο».
 
Από αυτή την άποψη, κάθε προσπάθεια εκλογίκευσης της γοητείας που ασκεί η μουσική θα ήταν σαν απόπειρα εκμηδένισής της. Γι’ αυτό μιλάμε για επιρροή στα ανθρώπινα συναισθήματα. Αν ήταν διαφορετικά, θα μιλούσαμε για την ανθρώπινη λογική. Ο Αριστοτέλης σημειώνει: «Αυτό το ίδιο πραγματικά υφίστανται κατ’ ανάγκη με τη μουσική και οι επιρρεπείς στον έλεο και το φόβο και στα άλλα συναισθήματα συνολικά, και οι άλλοι ανάλογα με το βαθμό της συναισθηματικής ευαισθησίας που χαρακτηρίζει τον καθένα». (1342a 11 – 14). Είναι προφανές ότι τα ανεξέλεγκτα συναισθήματα δεν αρμόζουν στην παιδαγωγική διαδικασία.
 
Τελικά, για τον Αριστοτέλη, είναι ζήτημα μελωδίας, αφού κάθε μελωδία επιδρά διαφορετικά: «Επειδή αποδεχόμαστε την κατηγοριοποίηση των μελωδιών, όπως την προτείνουν ορισμένοι φιλόσοφοι, σε ηθικές, πρακτικές και ενθουσιαστικές,», «οι τρεις κατηγορίες των μελωδιών αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το χαρακτήρα, την ενέργεια και τη συγκίνηση». «και όπως κατανέμουν διάφορες αρμονίες μεταξύ αυτών των κατηγοριών ανάλογα με τη συγγένεια της καθεμιάς αρμονίας με το ένα ή το άλλο είδος, υποστηρίζουμε ότι δεν μας είναι σωστό να χρησιμοποιούμε τη μουσική για χάρη μίας μόνο ωφέλειας αλλά περισσότερων». (1341b 32 – 37).
 
Με δεδομένο, λοιπόν, ότι η μουσική μπορεί να εξυπηρετήσει πολλές ωφέλειες είναι απολύτως προφανές ότι οι μουσικές προτιμήσεις οφείλουν να συνάδουν με την ωφέλεια που θέτουν ως στόχο: «Γίνεται φανερό από αυτά ότι ενδείκνυται να χρησιμοποιήσουμε όλες τις αρμονίες, όχι όμως όλες με τον ίδιο τρόπο, αλλά για παιδευτικούς σκοπούς αυτές που διακρίνονται για τον υψηλό ηθικό τους χαρακτήρα, αντίθετα τις πρακτικές και ενθουσιαστικές για ακουστική απόλαυση δεξιοτεχνών εκτελεστών μουσικών έργων». (1342a 1 – 4).
 
Μ’ αυτό τον τρόπο καθίσταται σαφές ότι δε γίνεται αναφορά στη μουσική με την ευρύτερη έννοια της τέχνης, αλλά με τη στενότερη έννοια του εκπαιδευτικού εργαλείου. Γι’ αυτό κι επαναλαμβάνει: «Για παιδευτικούς σκοπούς όμως, επαναλαμβάνουμε, οφείλουμε να χρησιμοποιήσουμε μελωδίες με ηθικοπλαστικό χαρακτήρα και τις ανάλογες αρμονίες». (1342a 28 – 29). Κι αν κάποιος αναρωτιέται ποια είναι τα κριτήρια που προσδίδουν ηθικοπλαστικό χαρακτήρα στη μουσική, ο Αριστοτέλης παραθέτει τρία: το «μέσον», το «δυνατόν» και το «πρέπον».
 
Το «μέσον» δε χρειάζεται ιδιαίτερες διευκρινίσεις. Είναι η γνωστή αριστοτελική μεσότητα, που αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο στην αναζήτηση της αρετής σε όλα τα επίπεδα. Σχετικά με τη μουσική η μεσότητα καθορίζεται από την αποφυγή των ακραίων εξάρσεων, ρυθμών ή εντάσεων κι αυτός είναι και ο λόγος που για τους νέους προτείνεται ως καταλληλότερο άκουσμα η δωρική αρμονία: «… επειδή επαινούμε τη μεσότητα σε σχέση με τις υπερβολές και ισχυριζόμαστε ότι πρέπει να την επιδιώκουμε, και επιπλέον επειδή η δωριστί αρμονία τέτοια θέση έχει από τη φύση της σε σχέση με τις άλλες αρμονίες, φαίνεται καθαρά ότι οι νεότεροι πρέπει να διαπαιδαγωγούνται περισσότερο με τις δώριες μελωδίες». (1342b 14 – 17). Όμως, οι δώριες μελωδίες πρέπει να προτιμούνται για τους νέους και για έναν ακόμη λόγο: «Για τη δωριστί αρμονία όλοι συμφωνούν ότι είναι η πλέον σοβαρή και έχει πολύ ανδρείο χαρακτήρα». (1342b 12 – 14).
 
Όσο για το «δυνατόν» και το «πρέπον», ο Αριστοτέλης είναι αρκούντως κατατοπιστικός: «Ακόμη δύο είναι οι σκοποί, το δυνατόν και το πρέπον, και μάλιστα είμαστε υποχρεωμένοι να επιδιώκουμε πιο πολύ πράγματα δυνατά και πρέποντα για κάθε περίπτωση ανθρώπων. Αυτά είναι ήδη ορισμένα από τις ηλικίες, για παράδειγμα οι άνθρωποι με λιγότερες δυνάμεις λόγω προχωρημένης ηλικίας δεν τραγουδούν εύκολα πολύ δυνατές αρμονίες, αλλά η κατάστασή τους επιτρέπει σε αυτές τις ηλικίες πιο χαμηλόφωνες αρμονίες». (1342b 17 – 23).
 
Με δυο λόγια, το «δυνατόν» και το «πρέπον» σχετίζονται με τις δυνατότητες και το τι ταιριάζει σε όλους τους ανθρώπους (θα λέγαμε ότι το ένα προεξοφλεί το άλλο). Η ηλικία προτάσσεται ως καθοριστικός παράγοντας και των δύο κριτηρίων (σκοπών, όπως το θέτει ο Αριστοτέλης, αφού τα κριτήρια είναι ανάλογα με τους σκοπούς που εξυπηρετούν).
 
Τα αναπόφευκτα γηρατειά είναι ακόμη ένα στοιχείο που πρέπει να λάβει υπόψη της η παιδεία στο πλαίσιο της διδασκαλίας της μουσικής: «Συνεπώς για τη μελλοντική μεγαλύτερη ηλικία τους, τη γεροντική, ενδείκνυται οι νέοι να γνωρίζουν τις ανάλογες αρμονίες και μελωδίες, όπως και κάθε άλλη επίσης ανάλογη αρμονία, η οποία ταιριάζει στην παιδική ηλικία, επειδή μπορεί να συνδυάσει κοσμιότητα και παιδεία». (1342b 27 – 32).
 
Το τελικό συμπέρασμα για τη μουσική παιδεία δηλώνεται πλέον απερίφραστα: «Έχουμε αποδείξει λοιπόν ότι αυτούς τους τρεις όρους οφείλουμε να θέσουμε ως βάση στην παιδεία, το μέσον, το δυνατόν και το πρέπον». (1342b 33 – 34).
 
Αριστοτέλης: Πολιτικά

Τρίτη 19 Ιουνίου 2018

ΑΙΣΧΥΛΟΣ - Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας (287-320)

ΣΤΑΣΙΜΟΝ ΠΡΩΤΟΝ


ΧΟΡΟΣ
μέλει, φόβῳ δ᾽ οὐχ ὑπνώσσει κέαρ· [στρ. α]
γείτονες δὲ καρδίας
μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος
290 τὸν ἀμφιτειχῆ λεών,
δράκοντας ὥς τις τέκνων
ὑπερδέδοικεν λεχαί-
ων δυσευνήτορας
πάντρομος πελειάς.
295 τοὶ μὲν γὰρ ποτὶ πύργους
πανδημεὶ πανομιλεὶ
στείχουσιν. τί γένωμαι;
τοὶ δ᾽ ἐπ᾽ ἀμφιβόλοισιν
ἰάπτουσι πολῖται
300 χερμάδ᾽ ὀκριόεσσαν
παντὶ τρόπῳ, Διογενεῖς
θεοί, πόλιν καὶ στρατὸν
Καδμογενῆ ῥύεσθε.

ποῖον δ᾽ ἀμείψεσθε γαίας πέδον [ἀντ. α]
305 τᾶσδ᾽ ἄρειον, ἐχθροῖς
ἀφέντες τὰν βαθύχθον᾽ αἶαν,
ὕδωρ τε Διρκαῖον, εὐ-
τραφέστατον πωμάτων
ὅσων ἵησιν Ποσει-
310 δὰν ὁ γαιάοχος
Τηθύος τε παῖδες;
πρὸς τάδ᾽, ὦ πολιοῦχοι
θεοί, τοῖσι μὲν ἔξω
πύργων ἀνδρολέτειραν
315 κάκαν, ῥίψοπλον ἄταν,
ἐμβαλόντες ἄροισθε
κῦδος τοῖσδε πολίταις.
καὶ πόλεως ῥύτορες ‹ἔστ᾽›
εὔεδροί τε στάθητ᾽
320 ὀξυγόοις λιταῖσιν.

***
ΧΟΡΟΣ
Να ᾽θε ημπόρου! μα που ο φόβος δεν αφήνει
την καρδιά μου μες στα στήθια να ησυχάσει…
Η έγνοια, πὄχει στη ψυχή μου εμπρός θρονιάσει,
290 των εχθρών τον τρόμο ανάβει και δε σβήνει.
Τους φοβούμαι, σαν τους όφιους περιστέρι
το πασίτρομο για τ᾽ άλουβα πουλιά του,
π᾽ ολοτρίγυρα στη δόλια τη φωλιά του
έχουν στήσει κακοσύντυχο καρτέρι.
Γιατί ορμούν άλλοι στους πύργους, σμάρια, σμάρια,
πλήθια ολάκερα — και τί θα γένω;
κι άλλοι ρίχνουνε χαλάζι τα λιθάρια
300 στο λαό μας το γυροζωσμένο.
Σώσετε, ω θεοί Διογέννητοι όλοι,
το στρατό με κάθε τρόπο και την πόλη.

Γιατί τάχα ποιά θα βρείτε κι άλλη χώρα
πιο καλή, σαν θέλετε την παραδώσει
στους εχθρούς αυτή τη γη την πλουτοφόρα
και της Δίρκης το νερό, που όσοι κι αν όσοι
ποταμοί τον κόσμο τρέχουν,
310 το πιοτό της το καλόθροφο δεν έχουν;
Και γι᾽ αυτό, θεοί της πόλης μας προστάτες,
στους εχθρούς, που μας περίζωσαν τα κάστρα,
ρίχτ᾽ απάνω συμφορά ανθρωποχαλάστρα,
που να παίρνουνε τα πόδια τους στις πλάτες·
και χαρίζετε τη νίκη στο στρατό μας
και στην πόλη σωτηρία· και σταθείτε
καλοθρόνιαστοι όπως είστε ανάμεσό μας·
320 τις πικρές τις λιτανείες μας σπλαχνιστείτε.
 

Η κοινή στάση των γονέων στα θέματα που αφορούν τον έφηβο

Πολλές φορές αναφέρεται ότι οι γονείς πρέπει να τηρούν μια κοινή στάση στα θέματα που αφορούν το παιδί. Με τον τρόπο αυτό, εκείνο θα λάβει ένα σαφές και ξεκάθαρο μήνυμα του τι περιμένουν οι γονείς να κάνει. Από την άλλη μεριά, το παιδί, που σταδιακά εξελίσσεται σε έφηβο, οργανώνει πιο εύκολα τη ζωή του όταν οι γονείς του τηρούν μια συνεπή και σταθερή στάση.

Κατά πόσο όμως μια «κοινή γραμμή» είναι εφικτή και σε τι βαθμό; Δεδομένου ότι ο κάθε γονιός έχει τη δική του ξεχωριστή προσωπικότητα και τον δικό του τρόπο σκέψης μπορεί να υπάρξει απόλυτη ταύτιση απόψεων; Παράλληλα, όταν το παιδί γίνεται πλέον έφηβος, η κατάσταση περιπλέκεται αφού συχνά αρχίζει να αμφισβητεί τους γονείς του. Επιπλέον, ο έφηβος μπορεί να τονίζει τα σημεία ως προς τα οποία οι γονείς διαφοροποιούνται μεταξύ τους με σκοπό να ισχυροποιήσει τη δική του επιρροή στο εκάστοτε θέμα.

Ο κάθε γονέας, ανάλογα με τις αξίες και τις εμπειρίες του, έχει την προσωπική του άποψη για τα ζητήματα που αφορούν το παιδί του. Οι γονείς δε μπορούν να συμφωνούν σε όλα. Είναι όμως βασικό να έχουν καταλήξει σε συμφωνία στα θέματα που θεωρούν σημαντικά για το παιδί τους. Να γνωρίζουν δηλαδή τι προσδοκίες έχουν από εκείνο και με ποιον τρόπο αναμένουν να συμπεριφερθεί.  Αυτό βεβαίως απαιτεί προετοιμασία, δηλαδή συζήτηση μεταξύ των γονέων με διάθεση συνεννόησης προς το συμφέρον του εφήβου κι όχι ανταγωνιστική για το ποια άποψη θα επικρατήσει.

Οι γονείς χρειάζεται να είναι υποστηρικτικοί ο ένας ως προς τον άλλον, ιδιαίτερα όταν μιλάνε στον έφηβο. Έτσι, μπορούν να του δείξουν ότι, παρά τις διαφορές τους, μπορούν να λειτουργούν σαν ομάδα.

Επιπλέον, αφού θα έχει προηγηθεί διάλογος μεταξύ των γονέων, μπορούν να του αναλύσουν το σκεπτικό και τα επιχειρήματά τους επί του θέματος. Ο έφηβος αντιλαμβάνεται ότι τον υπολογίζουν και ότι δε θέλουν απλώς να του επιβάλλουν τη γνώμη τους.

Άλλωστε, ο κάθε γονέας μπορεί να προσφέρει στον έφηβο διάφορες εναλλακτικές επιλογές, ανάλογα με την προσωπική του οπτική, που θα εξυπηρετούν όμως τον συμφωνημένο στόχο. Για παράδειγμα, μπορεί να έχει συμφωνηθεί με τον έφηβο να ενημερώσει άμεσα τους γονείς του αν κάποιος τον κάνει να αισθανθεί άσχημα σε κάποια διαδικτυακή επικοινωνία: ο κάθε γονέας, ανάλογα με τις εμπειρίες και τις γνώσεις του, μπορεί να μιλήσει στον έφηβο για διαφορετικούς πιθανούς κινδύνους και διαφορετικά σενάρια για καταστάσεις που ίσως συναντήσει διαδικτυακά.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν ο ένας γονιός διαφωνεί σε κάτι που λέει ο άλλος, χρειάζεται να του δώσει το δικαίωμα να ακουστεί χωρίς να τον ακυρώσει μπροστά στον έφηβο. Στη συνέχεια, μπορεί να εκφράσει τη δική του άποψη δείχνοντας στον έφηβο ότι δύο άνθρωποι που έχουν διαφορετικές γνώμες δεν είναι απαραίτητο ότι θα συγκρουστούν. Αντιθέτως, μπορούν να μιλάνε ειλικρινά και να διατηρούν τον αμοιβαίο σεβασμό τους. Επίσης, οι γονείς μπορούν αργότερα να μιλήσουν κατ’ ιδίαν και να δουν αν είναι απαραίτητο να αλλάξουν κάτι στον τρόπο που χειρίζονται ένα συγκεκριμένο ζήτημα.

Η κοινή στάση των γονέων είναι προϊόν συνεννόησης μεταξύ τους και εμπνέει ασφάλεια και σταθερότητα στον έφηβο.

Δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί καθώς απαιτεί χρόνο, πολλή συζήτηση, συμβιβασμούς και πολλές φορές ανοιχτό μυαλό. Όταν όμως οι γονείς πραγματικά πιστεύουν στην κοινή στάση που υιοθετούν, δείχνουν στον έφηβο ότι επιλέγουν να συμφωνήσουν χωρίς ο ένας να το έχει επιβάλλει στον άλλον. Του δείχνουν δηλαδή πώς να λειτουργεί κι εκείνος ως μέλος μιας ομάδας, έστω και τόσο μικρής αλλά δυνατής αφού χαρακτηρίζεται από ένα ισχυρότατο κίνητρο: το γνήσιο ενδιαφέρον για τον έφηβο.

Όλα είναι συνήθεια… Μόνο η αγάπη είναι εκτός κανόνα

Επειδή κάποια πράγματα στη ζωή είναι σπάνια και ανεκτίμητης αξίας. Επειδή οι άνθρωποι που αγαπούμε και αγαπιόμαστε απ’ αυτούς, είναι ο λόγος που κάνει τη ζωή να φαντάζει υποφερτή και ωραία. Επειδή τα γεγονότα, μ’ έκαναν να εκτιμήσω περισσότερο από ποτέ τους ανθρώπους που έχω δίπλα μου. Επειδή η αγάπη έχει τη δύναμη να μετακινήσει βουνά. Επειδή τα “φανταχτερά” και τα “ακριβά” δε με συγκίνησαν ποτέ. Επειδή για τους ανθρώπους που αγαπώ θα πήγαινα περπατητός ως το φεγγάρι.

Κάποιες σχέσεις είναι ευλογία ενώ κάποιες είναι μαθήματα ζωής. Οι άνθρωποι που περνούν από τη ζωή σου άλλοτε σε στηρίζουν, άλλοτε σε δοκιμάζουν, άλλοτε σε χρησιμοποιούν και άλλοτε σε ωθούν να βγάλεις τον καλύτερο ή χειρότερο εαυτό σου. Όλα αυτά είναι πολύτιμες εμπειρίες που σε ωριμάζουν και σ’ αναγκάζουν να πάρεις θέση για το τι λογής σχέσεις θέλεις τελικά να έχεις στη ζωή σου.

Όταν η ζωή σού φέρνει αλλαγές – ακόμα και προς το καλύτερο – κάποιοι άνθρωποι απομακρύνονται από κοντά σου. Ίσως γιατί η προηγούμενη φάση σου, τούς πήγαινε περισσότερο, ίσως γιατί ο νέος τρόπος ζωής σου δεν τους ταιριάζει πια, ίσως γιατί πατιούνται κουμπιά που πονάνε. Πάντως είναι κάτι που συμβαίνει και χρειάζεται να το αποδεχτείς, όσο δυσάρεστο κι αν είναι.

Όταν είσαι σε δύσκολη θέση και νιώθεις την ανάγκη για υποστήριξη, ποιος παραμένει δίπλα σου; Ποιος αφιερώνει χρόνο και ενέργεια για σένα; Οι άνθρωποι αυτοί είναι οι “αληθινοί” δικοί σου άνθρωποι. Μαζί στη χαρά και στη λύπη, στα εύκολα και στα δύσκολα.

Οι πράξεις μετράνε, όχι τα λόγια. Συνήθως όσοι αγαπούν δεν το διατυμπανίζουν, αρκούνται στο να το δείχνουν με μικρές ή μεγάλες κινήσεις μέσα στην καθημερινότητα. Μην παρασύρεσαι από τα μεγάλα λόγια, άφησε τις συμπεριφορές να μιλήσουν για την αλήθεια.

Κανείς δεν μπορεί να σου προσφέρει την ευτυχία, ούτε να ανακαλύψει το σκοπό της ζωής για λογαριασμό σου. Μην κάνεις το λάθος να περιμένεις τους άλλους να σου ανοίξουν το δρόμο στην προσωπική σου ολοκλήρωση. Ο μόνος που μπορεί είσαι εσύ ο ίδιος.

Όλα είναι συνήθεια… Μόνο η αγάπη είναι εκτός κανόνα. Και να ξέρεις κάτι… Αν καμιά φορά δεν ακούς λέξεις από ανθρώπους που τις περιμένεις, δοκίμασε να διαβάσεις τις πράξεις τους… Ακόμα κι οι πιο μικρές κρύβουν πολλά λόγια.

“Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε ένα νησί στο οποίο ζούσαν όλα τα συναισθήματα.
Εκεί ζούσαν η Ευτυχία, η Λύπη, η Γνώση, η Αγάπη και όλα τα άλλα συναισθήματα”.

Αυτό το νησί μένει χαραγμένο στη σφαίρα της φαντασίας μου, ένα νησί γεμάτο συναισθήματα.
Τώρα θα μου πεις φίλε αναγνώστη…

Σε μια εποχή που τα πάντα έχουν κατακρεουργηθεί, εσύ τι ψάχνεις να βρεις μιλώντας για την “ΑΓΑΠΗ” !

Δεν ξέρω ρε παιδιά, ίσως είναι η μόνη αρετή που αντέχει τόσα, ίσως να είναι το μόνο όπλο που μας έχει μείνει.

To πουλί έχει τη φωλιά, η αράχνη τον ιστό και ο άνθρωπος τη φιλία και την αγάπη – William Blake

Γίνε γιατρός της ψυχής σου

Οι περισσότεροι από εμάς, έχουμε στο σπίτι και στο αυτοκίνητό μας, ένα κουτί Πρώτων Βοηθειών, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε άμεσα, κάποιους σωματικούς τραυματισμούς και προβλήματα, που προκύπτουν συχνά, στην καθημερινή μας ζωή, για να απαλλαγούμε από τον πόνο, να καταπραΰνουμε τραύματα και να προφυλάξουμε το σώμα από μια ξαφνική, εμφανιζόμενη απειλή ή κίνδυνο. Και πολύ καλά κάνουμε!

Τι γίνεται όμως, με τα ψυχικά μας τραύματα και με τους συναισθηματικούς πόνους και προβλήματα που βλάπτουν, ενίοτε, σοβαρά την ψυχική μας υγεία, καθώς, πολλές φορές, δεν αντιμετωπίζονται άμεσα, με αποτέλεσμα να χρονίζουν και να υποτροπιάζουν και να δημιουργούνται έτσι, ακόμη περισσότερα προβλήματα; Τι μπορεί να κάνει κάποιος για να μειώσει τον οξύτατο πόνο της απόρριψης, τον καταστροφικό πόνο της μοναξιάς, την πικρή απογοήτευση της αποτυχίας ή να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της χαμηλής του αυτοεκτίμησης ή της απώλειας;

Στο βιβλίο του «Γίνε γιατρός της ψυχής σου», ο Guy Winch μας προσφέρει ένα καλά εφοδιασμένο κουτί συναισθηματικών πρώτων βοηθειών, το οποίο αν και δεν αντικαθιστά τον επαγγελματία ψυχικής υγείας – εκεί που χρειάζεται – ωστόσο, μπορεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία, όλα εκείνα τα ψυχικά τραύματα που συμβαίνουν στην καθημερινή μας ζωή, απαλύνοντας τον ψυχικό μας πόνο και αποτρέποντας να γίνει το πρόβλημα χειρότερο.

Οι τεχνικές που περιέχονται στο κουτί των συναισθηματικών πρώτων βοηθειών βασίζονται στην επιστήμη, είναι απλές στην εφαρμογή τους και μπορούμε να τις παρέχουμε στον εαυτό μας αλλά και στην οικογένεια και τους φίλους μας. Το βιβλίο καλύπτει τα εφτά συνηθισμένα ψυχικά τραύματα που υφιστάμεθα στην καθημερινότητά μας: απόρριψη, μοναξιά, απώλεια, ενοχή, αναμηρυκασμό, αποτυχία και χαμηλή αυτοεκτίμηση αλλά και πώς από το ένα, οδηγούμαστε πολλές φορές σε άλλα ψυχικά τραύματα και όχι μόνο!

Για παράδειγμα, η τάση αναμηρυκασμού μπορεί γρήγορα να γίνει άγχος και κατάθλιψη και οι εμπειρίες αποτυχίας και απόρριψης μπορεί εύκολα να διαβρώσουν την αυτοεκτίμησή μας. Ίσως θεωρούμε προφανές ότι η μοναξιά προκαλεί συναισθηματικό πόνο, αλλά ίσως δεν γνωρίζουμε ότι η μοναξιά που δεν έχει θεραπευτεί έχει τόσο σοβαρές συνέπειες για τη σωματική μας υγεία, που μπορεί ακόμη και να μικρύνει το προσδόκιμο ζωής.

Λιγότερο εμφανές είναι ότι οι μοναχικοί άνθρωποι συχνά αναπτύσσουν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, που τους ωθούν ασυνείδητα να διώχνουν μακριά τους ανθρώπους, οι οποίοι θα μπορούσαν να ανακουφίσουν τον πόνο τους. Μελετώντας και γνωρίζοντας τα είδη των ψυχικών τραυμάτων που αποκτάμε σε διάφορες καταστάσεις, ακόμη και αν δεν τον αφορούν αυτή τη στιγμή, ο αναγνώστης θα μπορεί να τα αναγνωρίζει, όποτε τα συναντήσει στο μέλλον ο ίδιος ή κάποιος φίλος ή μέλος της οικογένειάς του.

Στη συνέχεια, θα μπορεί να εφαρμόσει τις θεραπείες που παρουσιάζονται για κάθε τραύμα, να είναι σε θέση να αξιολογήσει πώς και πότε πρέπει να χορηγείται καθεμιά από τις προτεινόμενες τεχνικές, καθώς και συνιστώμενες «δοσολογίες». «Πιστεύω ότι όλοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στις συναισθηματικές πρώτες βοήθειες, όπως ακριβώς και σε άλλες θεραπείες των ψυχικών τραυμάτων» λέει ο Guy Winch και συνεχίζει «Με τα χρόνια κατόρθωσα να μετατρέψω τα καινοτόμα ερευνητικά ευρήματα σε πρακτικές προτάσεις και θεραπείες που οι ασθενείς μου μπορούν να εφαρμόσουν στα ψυχικά τραύματα της καθημερινότητας. Το έκανα για έναν κυρίως λόγο – επειδή είναι αποτελεσματικές».

«Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε με μεγαλύτερη σοβαρότητα την ψυχική μας υγεία. Ήρθε η ώρα να ακολουθήσουμε τρόπους ψυχικής υγιεινής όπως ακριβώς κάνουμε με την οδοντιατρική και τη σωματική υγιεινή. Ήρθε η ώρα να έχουμε ένα κουτί συναισθηματικών πρώτων βοηθειών – με τα συναισθηματικά ισοδύναμα. Εξάλλου, ξέραμε ότι υπάρχουν ψυχολογικές ασπιρίνες, θα ήταν ανόητο να μην τις χρησιμοποιούμε».

Σοκάρετε και διασκεδάστε τους αναγνώστες γράφοντας ιστορίες με Αναξιόπιστους Αφηγητές

Ο όρος «αναξιόπιστος αφηγητής» επινοήθηκε από τον Wayne Booth το 1961 στο βιβλίο του The Rhetoric of Fiction. Ο αναξιόπιστος αφηγητής είναι o αφηγητής ενός πεζογραφήματος, δηλαδή ενός διηγήματος, μιας νουβέλας ή ενός μυθιστορήματος, που δεν εμπνέει εμπιστοσύνη στον αναγνώστη, γιατί του λέει ψέματα ή του αποκρύπτει μέρος της αλήθειας.

Σε κάποιες περιπτώσεις, ο αναξιόπιστος αφηγητής ψεύδεται εκούσια, παραποιώντας δηλαδή εσκεμμένα την αλήθεια και σε άλλες ακούσια, επειδή δεν γνωρίζει ή δεν κατανοεί όλη την αλήθεια. Παρανοϊκός ή αφελής, αιμοβόρος ή υπερευαίσθητος, ο αναξιόπιστος αφηγητής είναι μια έντονα διαταραγμένη προσωπικότητα. Aναξιόπιστο αφηγητή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κατά κύριο λόγο στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση.

Γνωστά παραδείγματα αναξιόπιστου αφηγητή είναι ο Χάμφερτ Χάμφερτ στη Λολίτα του Νάμποκοφ, ο Μπέντζι στο έργο του Φώκνερ «The Sound and the Fury», ο Άλεξ στο Κουρδιστό Πορτοκάλι του Άντονι Μπέρτζες, ο Χόλντεν Κόλφιλντ στον «Φύλακα στη Σίκαλη» του Σάλιντζερ, ο Φόρεστ Γκάμπ στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γουίνστον Γκρουμ και ο Πάτρικ Μπέιτζ στο «American Psycho» του Μπραντ Έλις. Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε επίσης χρησιμοποιεί αναξιόπιστους αφηγητές σε διηγήματα, όπως «Ο Μαύρος Γάτος» και «Το Βαρέλι από Αμοντιλάδο».

Όπως διαπιστώνουμε από τα παραδείγματα, μερικοί από τους γίγαντες της λογοτεχνίας έχουν χρησιμοποιήσει αναξιόπιστους αφηγητές στις ιστορίες τους. Υπάρχει σε κάποιους αναγνώστες, που δεν έχουν υπόβαθρο στη λογοτεχνία, μια παρανόηση: αυτοί οι αναγνώστες πιστεύουν εντελώς λανθασμένα ότι ο συγγραφέας που χρησιμοποιεί αναξιόπιστο αφηγητή είναι ο ίδιος μια διαταραγμένη προσωπικότητα. Πολύ απλά, απλοϊκά θα λέγαμε πιο σωστά, ο αναγνώστης συμπεραίνει ότι για να λέει την ιστορία ένας χαρακτήρας που είναι τρελάρας, τότε και ο συγγραφέας θα είναι τρελάρας.

Για να ξεδιαλύνουμε αυτήν την παρανόηση, πρέπει πρώτα απ’ όλα να δούμε από πού προέρχεται. Κατά κύριο λόγο, αυτή η παρανόηση οφείλεται στην ταύτιση που γίνεται στο μυαλό πολλών αναγνωστών μεταξύ συγγραφέα και αφηγητή: ο συγγραφέας και ο αφηγητής όμως είναι δυο εντελώς διαφορετικές οντότητες. Στην πραγματικότητα, οι συγγραφείς που καταφεύγουν στην αναξιόπιστη αφήγηση είναι φυσιολογικότατοι, ισορροπημένοι και πολλές φορές ακόμα και συντηρητικοί άνθρωποι, όπως ήταν ο Άντονυ Μπέρτζες και ο Βλάντιμιρ Ναμπόκοφ.

Μάλιστα, για να χρησιμοποιήσει κάποιος αναξιόπιστο αφηγητή, χρειάζεται υψηλό δείκτη νοημοσύνης, γιατί αλλιώς δεν θα μπορέσει να διεισδύσει στο μυαλό ενός χαρακτήρα που είναι εκ διαμέτρου αντίθετος με εκείνον και σκέφτεται και δρα με ένα τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ποτέ δε θα σκεπτόταν ή θα δρούσε. Ας μου επιτραπεί η αναλογία ότι ο συγγραφέας που χρησιμοποιεί αναξιόπιστο αφηγητή είναι σαν έναν ηθοποιό που παίζει εξεζητημένους ρόλους, ενώ ο ίδιος είναι ένα συγκροτημένο και ισορροπημένο άτομο, όπως ο Νταστιν Χοφμαν, ο Τζερεμυ Άιονς και η Μέρυλ Στριπ.

Ο αναξιόπιστος αφηγητής δε λέει την αλήθεια, γιατί μπορεί να θεωρεί τον εαυτό του καλύτερο από ό,τι είναι στην πραγματικότητα – πιο γενναίο ή πιο σπουδαίο – ή μπορεί να θεωρεί τον εαυτό του αθώο, ενώ είναι ένοχος. Για παράδειγμα ο Χάμφερτ Χάμφερτ, αδίστακτος παιδεραστής που απαγάγει και βιάζει κατ’ επανάληψη τη Λολίτα, προσπαθεί να ρίξει το βάρος του φταιξίματος για τη συμπεριφορά του στη Λολίτα, ξεχνώντας πολύ βολικά ότι η Λολίτα είναι ένα δεκατριάχρονο κορίτσι, ενώ αυτός είναι 49 χρονών.

Ο Άλεξ στο Κουρδιστό Πορτοκάλι θεωρεί τον εαυτό του γενναίο και έξυπνο, ξεχνώντας βολικά ότι τα θύματά του είναι ανυπεράσπιστοι ηλικιωμένοι, ανάπηροι και γυναίκες. ο Χόλντεν Κόλφιλντ, από την άλλη, θέλει να μετριάσει τον πόνο που προξενείται από την υπερευαισθησία του και γι αυτό χαρακτηρίζει όλους τους ενήλικους ως «δήθεν».

Πρέπει να επισημάνουμε ότι από τη στιγμή που ο συγγραφέας επιλέγει την πρωτοπρόσωπη αφήγηση, είναι αναγκασμένος να διηγηθεί όλα τα γεγονότα της ιστορίας του μέσα από τη διαστρεβλωμένη οπτική γωνία του αναξιόπιστου αφηγητή. Αυτό σημαίνει επί του πρακτέου ότι ο συγγραφέας πρέπει να διεισδύσει στα έγκατα του μυαλού του διαταραγμένου χαρακτήρα, κάτι το οποίο απαιτεί γνώσεις ψυχολογίας και έρευνα.

Τα πλεονεκτήματα της χρήσης αναξιόπιστου αφηγητή είναι κυρίως τρία

α) Υποβάλλει τον αναγνώστη σε μια έντονη συναισθηματική εμπειρία μιας και ο συγγραφέας από τη μια σοκάρει τον αναγνώστη, αλλά από την άλλη του δίνει τη δυνατότητα να διασκεδάσει με τη μούρλα του χαρακτήρα,

β) προσφέρει εγκεφαλική απόλαυση, καθώς ο αναγνώστης προσπαθεί να καταλάβει τι απ’ όλα αυτά είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα, δηλαδή μπαίνει στο ρόλο ενός ντετέκτιβ και,

γ) διευρύνει τους γνωστικούς ορίζοντες του αναγνώστη, καθώς αποκτά πρόσβαση στον τρόπο σκέψης μιας διαταραγμένης προσωπικότητας και μαθαίνει πως λειτουργεί ένας τέτοιος άνθρωπος.

Σε επίπεδο αφηγηματικής τεχνικής, ο συγγραφέας έχει δυο επιλογές: να δηλώσει την αναξιοπιστία του αφηγητή από την αρχή ή να την αποκαλύψει με έμμεσο τρόπο αργότερα. Κάποιες φορές, λοιπόν η αναξιοπιστία του αφηγητή είναι ξεκάθαρη από την αρχή. Για παράδειγμα, ο αφηγητής μπορεί να μας εξομολογηθεί από την αρχή ότι έχει διαγνωσθεί με κάποιας μορφής ψυχασθένεια και βρίσκεται έγκλειστος στο ψυχιατρείο.

Στην περίπτωση όμως που δεν γίνεται αυτό, τότε η αποκάλυψη έρχεται προς τη μέση ή ακόμη και στο τέλος της ιστορίας και έτσι αυξάνει κατακόρυφα τη δραματικότητα του έργου. Οι άλλοι χαρακτήρες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αποκάλυψη, καθώς ξεσκεπάζουν τον τσαρλατάνο αφηγητή μέσα από τα σχόλια που κάνουν για την συμπεριφορά του και μέσα από τις αντιδράσεις τους σε αυτά που κάνει και λέει ο αναξιόπιστος αφηγητής. Επίσης, ο ίδιος ο αναξιόπιστος αφηγητής υποπίπτει σε αντιφάσεις κατά τη διάρκεια της ιστορίας φανερώνοντας την αναξιοπιστία του. Και τώρα περνάμε στο διά ταύτα.

Για να χρησιμοποιήσετε αναξιόπιστους αφηγητές στις ιστορίες σας, ακολουθήστε τα τέσσερα παρακάτω στάδια

1) Επινοήστε έναν αφηγητή του οποίου η προσωπικότητα είναι διαταραγμένη και σκεφτείτε ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της διαταραχής του.

2) Σκεφτείτε για ποιο λόγο δεν λέει όλη την αλήθεια στον αναγνώστη, καθώς και πώς δικαιολογεί τα ψεύδη και τις ανακρίβειες στον ίδιο τον εαυτό του.

3) Επινοήστε τους άλλους χαρακτήρες που θα τον πλαισιώσουν και αποφασίστε πώς σχετίζονται με τον αναξιόπιστο αφηγητή.

4) Οργανώστε τον τρόπο με τον οποίο θα αποκαλύψετε σταδιακά την αλήθεια στον αναγνώστη μέσα από τις αντιφάσεις του αφηγητή και το διάλογο στον οποίο οι άλλοι χαρακτήρες θα αποκαλύπτουν την αλήθεια.

Ο αναξιόπιστος αφηγητής είναι μια από τις πιο σύνθετες τεχνικές της αφήγησης, όμως, όπως όλα τα πράγματα στη ζωή, μπορεί να διδαχθεί και να μαθευτεί και υπό τις κατάλληλες συνθήκες να οδηγήσει σε συναρπαστικές ιστορίες που τέρπουν τον αναγνώστη και ανταμείβουν τον συγγραφέα.

Τα ζώα μιλούν συνεχώς μεταξύ τους, σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική μελέτη

Οι άνθρωποι φαίνεται ότι δεν είμαστε τα μόνα ζώα που κάνουμε διαλόγους με δύο μέλη, με πομπό και δέκτη• Οι επιστήμονες έχουν βρει ότι τόσο οι ελέφαντες, τα πουλιά, όσο και οι τυφλοπόντικες ακολουθούν τους ίδιους κανόνες επικοινωνίας. Οι άνθρωποι συνομιλούμε περιμένοντας ο καθένας τη σειρά του, ώστε να βγάλουμε νόημα. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι που θεωρούταν από τους επιστήμονες ότι ξεχώριζε την ανθρώπινη γλώσσα από τους ήχους που έβγαζαν τα πρωτόγονα ξαδέλφια μας.

Αλλά μία νέα μελέτη έρχεται να αποκαλύψει ότι από τους βροντερούς ήχους που κάνουν οι ελέφαντες μέχρι και το ιδιαίτερο τιτίβισμα του κάθε πουλιού, εμφανίζεται ο ίδιος κανόνας του «περιμένω τη σειρά μου». Ερευνητές από την Βρετανία και τη Γερμανία βρήκαν ότι η επικοινωνία μεταξύ των ζώων δεν είχε κατανοηθεί πλήρως, παρά τις έρευνες σε πουλιά, που είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι και 50 χρόνια νωρίτερα.

Η έλλειψη δεδομένων και η (ειρωνικά) κακή επικοινωνία και συνεργασία ανάμεσα σε επιστήμονες είχε εμποδίσει τις άμεσες συγκρίσεις ανάμεσα σε διαφορετικά είδη. Οι συγγραφείς της νέας έρευνας υπογράμμισαν το χαρακτηριστικό του συγχρονισμού και της ακολουθίας ως βασικό χαρακτηριστικό της επικοινωνίας τόσο στους ανθρώπους, όσο και στα ζώα. Ορισμένα είδη ήταν ανυπόμονα φλύαρα όπως κάποια είδη πουλιών που περίμεναν για λιγότερο από 50 χιλιοστά του δευτερολέπτου για να «απαντήσουν» κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης.

Στην άλλη πλευρά της κλίμακας, η φάλαινα φυσητήρας παίρνει το χρόνο της, ανταλλάσοντας μηνύματα με ένα χάσμα περίπου δύο δευτερολέπτων. Οι άνθρωποι τυπικά αφήνουν μια παύση περίπου 200 χιλιοστών του δευτερολέπτου πριν απαντήσουν σε μια συζήτηση δύο ατόμων και οι επιστήμονες βρήκαν ότι δεν είμαστε το μόνο είδος που θεωρούμε αγενές το να διακόψουμε τον συνομιλητή.Ένα είδος πουλιού της Βόρειας Αμερικής, το τσικαντί, αλλά και τα Ευρωπαϊκά ψαρόνια αποφεύγουν να κελαηδούν το ένα πάνω στο άλλο κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας τους.

Γράφοντας στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society B: Biological Sciences, οι επιστήμονες αναφέρουν ότι : «Αν κελαηδήσει το ένα πάνω στο κελάηδημα του άλλου, τα πουλιά μένουν σιωπηλά ή φέυγουν, δείχνοντας ότι η αλληλοεπικάλυψη μπορεί να θεωρηθεί, σε αυτά τα είδη, ως παραβίαση των κοινωνικά αποδεκτών κανόνων της συζήτησης».

Η ομάδα επίσης πρότεινε ένα νέο πλαίσιο για μελλοντική έρευνα στον τομέα των ζώων, τονίζοντας έναν αριθμό απαραίτητων στοιχείων της ανθρώπινης συζήτησης. «Ο ιδανικός στόχος του πλαισίου εργασίας είναι να διευκολύνουμε επιτέλους τις συστηματικές, μεγάλης κλίμακας συγκρίσεις ανάμεσα σε διαφορετικά είδη», ανέφερε ο Dr Robin Kendrick, ένας από τους ερευνητές της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του York.

Ένα τέτοιο πλαίσιο εργασίας θα επιτρέψει στους ερευνητές να εντοπίσουν την εξελικτική ιστορία αυτής της αξιοσημείωτης συμπεριφοράς του διαλόγου και να απαντήσουν σε μακροχρόνιες ερωτήσεις για την προέλευση της ανθρώπινης γλώσσας». Η μελέτη σηματοδοτεί τη συνεργασία ανάμεσα στους ειδικούς τόσο στην ανθρώπινη γλώσσα, όσο και σε εκείνη των ζώων και οι ερευνητές ελπίζουν να εμπνεύσουν μια πιο διεπιστημονική συζήτηση. Η γλώσσα, η οποία συχνά θεωρείται αποκλειστικό χαρακτηριστικό της ανθρωπότητας παραμένει ακόμα ένα μυστήριο, υπό όρους εξελικτικούς.

Και καθώς το γεγονός ότι περιμένουμε τη σειρά μας για να συνομιλήσουμε φαίνεται να παίζει έναν βασικό ρόλο στην πρώιμη ανάπτυξη της ανθρώπινης συζήτησης, η κατανόησή του θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να πιάσουν ξανά τον μίτο της προέλευσης της ανθρώπινης γλώσσας. Εντούτοις, παρά τα ευρήματα που δείχνουν ότι πουλιά, θηλαστικά, έντομα και βάτραχοι περιμένουν τη σειρά τους για να «μιλήσουν», οι συγγραφείς της μελέτης τόνισαν ότι τέτοια συστήματα επικοινωνίας – όπως και αλληλεπιδράσεις μέσω χειρονομιών – είναι ακόμα σχετικά σπάνια.