Τρίτη 23 Μαΐου 2023

ΜΜΕ: Το φερέφωνο του φαντάσματος του κομουνισμού

Τα ΜΜΕ – Το φερέφωνο του φαντάσματος του κομουνισμού.

Το φάντασμα του κομμουνισμού* δεν εξαφανίστηκε με την αποσύνθεση του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ανατολική Ευρώπη, κάθε άλλο.

Η επιρροή των μέσων ενημέρωσης στην σύγχρονη κοινωνία είναι τεράστια και συνεχίζει να αυξάνεται. Εμποτίζει κοινότητες όλων των μεγεθών, από το τοπικό στο παγκόσμιο. Με την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της δημιουργίας προσωπικού περιεχομένου, το διαδίκτυο έχει μεγεθύνει σε μεγάλο βαθμό την ταχύτητα και εμβέλεια της επικοινωνίας εικόνας και ήχου.

Οι άνθρωποι στηρίζονται στα μέσα ενημέρωσης για τα τελευταία νέα και αναλύσεις. Σε έναν ωκεανό πληροφοριών, τα μέσα ενημέρωσης – από εφημερίδες και περιοδικά, έως το ραδιόφωνο, κινηματογράφο, και τηλεόραση και ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης -επηρεάζουν ποιες πληροφορίες βλέπει ο κόσμος και πως τις ερμηνεύει. Τα μέσα ενημέρωσης είναι σε θέση να επηρεάζουν τις πρώτες εντυπώσεις του κόσμου σε ένα συγκεκριμένο θέμα και έτσι φέρουν σημαντικές δυνάμεις ψυχολογικής προπαρασκευής για την αποδοχή ενός θέματος.

Για τις κοινωνικές ελίτ, ειδικά για πολιτικούς, τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ορίσουν το που θα εστιαστεί η κοινή γνώμη και μπορούν να λειτουργούν ως οντότητες που επηρεάζουν τι θα υποστηρίξει ο κόσμος. Τα θέματα που τα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν γίνονται θέματα μεγάλου κοινωνικού ενδιαφέροντος. Θέματα που δεν λαμβάνουν μεγάλη κάλυψη αγνοούνται και χάνονται από την μνήμη.

Στην Δύση, τα μέσα ενημέρωσης παραδοσιακά θεωρούνται ως φύλακες της αλήθειας και των βασικών αξιών της κοινωνίας. Οι δημοσιογράφοι είναι αποδέκτες σεβασμού λόγω των ειδικών τους γνώσεων και των θυσιών τους. Το καθήκον τους είναι να αναφέρουν την αλήθεια των μεγάλων γεγονότων του κόσμου με δίκαιο, ακριβή, και άμεσο τρόπο.

Θα πρέπει να υποστηρίζουν την δικαιοσύνη και να καταδικάζουν το κακό, ενώ προωθούν καλοσύνη. Η αποστολή τους εκτείνεται πέρα από τα συμφέροντα οποιουδήποτε ατόμου, εταιρείας, ή πολιτικού κόμματος. Ο Τόμας Τζέφερσον, πατέρας της Διακήρυξης Ανεξαρτησίας και τρίτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, είπε κάποτε:

«Αν αφηνόταν σε εμένα να αποφασίσω αν θα έπρεπε να έχουμε μια κυβέρνηση χωρίς εφημερίδες ή εφημερίδες χωρίς κυβέρνηση, δεν θα δίσταζα ούτε στιγμή να προτιμήσω το τελευταίο.»

Ως φωνή μιας κοινωνίας, τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να δράσουν για την προάσπιση της ηθικής ή να γίνουν όργανα κακού. Εν μέσω της ηθικής διαφθοράς της ανθρωπότητας, είναι δύσκολο για τα μέσα να προστατεύσουν την αρετή τους και να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους υπό την πίεση της δύναμης και το δέλεαρ των χρημάτων.

Ο εκδότης εφημερίδας Τζόσεφ Πούλιτζερ, από τον οποίον ονομάστηκε το Βραβείο Πούλιτζερ, είπε:

«Η Δημοκρατία μας και ο δημοσιογραφικός τύπος της θα ακμάσουν ή θα παρακμάσουν μαζί. Ένας ικανός, ανεξάρτητος, με πνεύμα υπηρεσίας προς το κοινό τύπος, με εκπαιδευμένη νοημοσύνη ώστε να γνωρίζει το σωστό και με θάρρος να το πράττει, μπορεί να διατηρήσει αυτήν την δημόσια αρετή χωρίς την οποία η λαϊκή κυβέρνηση είναι μια ντροπή και μια κοροϊδία. Ένας κυνικός, μισθοφορικός, δημαγωγικός τύπος θα παραγάγει συν τω χρόνω έναν λαό τόσο ποταπό όσο και ο εαυτός του. Η δύναμη να πλαστεί το μέλλον της Δημοκρατίας θα είναι στα χέρια των δημοσιογράφων των μελλοντικών γενεών.»

Σε κομμουνιστικές χώρες, τα μέσα ενημέρωσης ελέγχονται από το κράτος. Αυτά τα φερέφωνα του καθεστώτος κάνουν πλύση εγκεφάλου στις μάζες και δρουν ως συνεργοί στις κομμουνιστικές στρατηγικές τρόμου και δολοφονίας. Στις δυτικές κοινωνίες, τα μέσα ενημέρωσης έχουν υποστεί σε μεγάλη έκταση παρείσφρηση από κομμουνιστική σκέψη, γινόμενα οι βασικοί πράκτορες του κομμουνισμού για αντιπαραδοσιακές, αντιηθικές, και δαιμονικές τάσεις. Προωθούν ψέματα και μίσος, ρίχνοντας λάδι στην φωτιά του ηθικού εκφυλισμού. Πολλές δημοσιογραφικές οντότητες έχουν παρατήσει τα καθήκοντά τους για παρουσίαση της αλήθειας και προάσπιση της ηθικής συνείδησης της κοινωνίας. Είναι επιτακτικό για εμάς να αντιληφθούμε την κατάσταση των μέσων ενημέρωσης σήμερα και να φέρουμε και πάλι υπευθυνότητα σε αυτό το πεδίο.

1. Μαζική κατήχηση σε κομμουνιστικές χώρες.

Από την αρχή, οι κομμουνιστές θεωρούσαν τα μέσα ενημέρωσης ως εργαλεία για πλύση εγκεφάλου. Το κείμενο του 1847 «Κανόνες για τον κομμουνιστικό συνασπισμό», για την συγγραφή του οποίου βοήθησαν οι Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, ζήτησε από τα μέλη να έχουν «επαναστατική ενέργεια και ζήλο για προπαγάνδα». Οι Μαρξ και Ένγκελς συχνά χρησιμοποίησαν όρους όπως «κομματικό πεδίο μάχης», «κομματικό φερέφωνο», «πολιτικό κέντρο», ή «εργαλείο για την κοινή γνώμη» στα άρθρα τους για να εκφράσουν τον χαρακτήρα και λειτουργία που επιθυμούσαν για τα μέσα ενημέρωσης.

Ο Βλαντιμίρ Λένιν χρησιμοποίησε τα μέσα ενημέρωσης ως εργαλεία για να προωθήσει, να υποκινήσει, και να οργανώσει την Ρωσική “Επανάσταση”. Βοήθησε στην λειτουργία των επίσημων κομμουνιστικών εφημερίδων Ίσκρα και Πράβντα για να προωθούν επαναστατική προπαγάνδα και ακτιβισμό. Λίγο μετά την υφαρπαγή εξουσίας από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης, το κόμμα αυτό χρησιμοποίησε τα μέσα ενημέρωσης για εγχώρια πολιτική κατήχηση και για διάδοση προπαγάνδας στο εξωτερικό ώστε να βελτιώσει την εικόνα του και να εξαγάγει επανάσταση.

Το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) επίσης θεωρεί τα μέσα ενημέρωσης ως εργαλεία για έλεγχο της κοινής γνώμης και ως φερέφωνο του Κόμματος. Το ΚΚΚ αντιλαμβάνεται καθαρά το γεγονός πως «τα όπλα και οι πένες είναι αυτό στο οποίο στηρίζεται για να αρπάξει και να παγιώσει εξουσία.» Από την αρχική περίοδο της Γιαν’αν (1935-1947), ο γραμματέας του Μάο Τσεντόνγκ Χου Τσιαομού διατύπωσε την αρχή «η φύση του Κόμματος πρώτη», λέγοντας ότι η κομματική εφημερίδα «πρέπει να φέρει την άποψη και κατανόηση του Κόμματος σε όλα τα άρθρα, σε κάθε κείμενο, σε κάθε δημοσιογραφικό άρθρο, και σε κάθε εφημερίδα.»

Με την καθιέρωση της δικτατορίας του, το ΚΚΚ επέβαλε αυστηρό έλεγχο στα μέσα ενημέρωσης και αργότερα στο διαδίκτυο. Τα χρησιμοποιεί ως εργαλεία για να κατηχήσει τους Κινέζους με κομμουνιστική ιδεολογία, να καταστείλει αντιφρονούντες, να εκφοβίσει το κοινό, και να αποκρύψει ή να στρεβλώσει την αλήθεια. Οι εργαζόμενοι των μέσων είναι ειδικοί στην αυτολογοκρισία, συνεχώς σκεπτόμενοι ότι ένα και μόνο λάθος μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μια πολύ κακή κατάληξη. Η λογοκρισία δεν εμποτίζει μόνο τα επίσημα κανάλια ειδήσεων, αλλά επίσης τα προσωπικά ιστολόγια και τις διαδικτυακές κοινότητες, τα οποία παρακολουθούνται και ελέγχονται από ένα αχανές δίκτυο διαδικτυακής αστυνομίας.

Υπάρχει μια σύγχρονη κοινωνική φράση που περιγράφει ζωντανά τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης υπό την εξουσία του ΚΚΚ: «Είμαι ο σκύλος του Κόμματος, που κάθεται δίπλα στην πόρτα του Κόμματος. Θα δαγκώσω οποιονδήποτε μου πει το Κόμμα και όσες φορές μου πει.» Αυτό δεν είναι υπερβολή. Κάθε κομμουνιστικό πολιτικό κίνημα αρχίζει με τον χειρισμό της κοινής γνώμης: Τα μέσα διαδίδουν ψέματα για υποκίνηση μίσους, που κορυφώνεται σε βία και δολοφονίες. Τα μέσα παίζουν έναν κρίσιμο ρόλο σε αυτόν τον θανατηφόρο μηχανισμό.

Κατά την σφαγή στην Πλατεία Τιενανμέν το 1989, το ΚΚΚ ισχυρίστηκε πως οι φοιτητές ήταν βίαιοι αλήτες και έτσι χρησιμοποίησε τον στρατό για να καταστείλει την υποτιθέμενη «εξέγερση». Μετά την σφαγή, ισχυρίστηκε ότι ο στρατός δεν πυροβόλησε κανέναν και ότι δεν υπήρξαν τραυματίες στην πλατεία. Το 2001, στην αρχή της δίωξης κατά του Φάλουν Γκονγκ, το καθεστώς σκηνοθέτησε μια απάτη αυτοπυρπόλησης στην Πλατεία Τιενανμέν για να συκοφαντήσει την πνευματική άσκηση και να ανάψει μίσος κατά των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ ανά την Κίνα κι ανά τον κόσμο.

Ηγετικά στελέχη σε επιτροπές σε όλα τα επίπεδα του ΚΚΚ έδωσαν μεγάλη σημασία στην δουλειά προπαγάνδας και έβαλαν σημαντικό αριθμό προσωπικού σε αυτόν τον ρόλο. Έως το τέλος του 2010, η Κίνα είχε περισσότερα από 1,3 εκατομμύρια άτομα προσωπικού που δούλευαν στον μηχανισμό εθνικής προπαγάνδας, περιλαμβανομένων περίπου 56.000 σε τμήματα προπαγάνδας στα επαρχιακά και κομητειακά επίπεδα, 1,2 εκατομμύρια σε τμήματα τοπικής προπαγάνδας, και 52.000 άτομα στα κεντρικά τμήματα προπαγάνδας.

Αυτός ο αριθμός δεν περιλαμβάνει έναν μεγάλο αριθμό προσωπικού που είναι υπεύθυνο για την παρακολούθηση και χειρισμό της διαδικτυακής γνώμης, όπως την διαδικτυακή αστυνομία, διαχειριστές, κομματικά ελεγχόμενους σχολιαστές, και άλλους που έχουν τοποθετηθεί σε διάφορες μορφές δημοσίων σχέσεων.

Οι χώρες που εξουσιάζονται από κομμουνιστικά κόμματα, χωρίς εξαίρεση, χρησιμοποιούν μεγάλα ποσά πόρων για να χειριστούν τα μέσα ενημέρωσης. Χρόνια λειτουργίας έχουν διαμορφώσει τα κομμουνιστικά κρατικά μέσα ενημέρωσης σε αποδοτικά φερέφωνα για τους απολυταρχικούς αφέντες τους. Χρησιμοποιούν οποιοδήποτε και κάθε μέσο για να εξαπατήσουν και να δηλητηριάσουν το μυαλό των ανθρώπων.

2. Κομμουνιστική παρείσφρηση στα δυτικά μέσα ενημέρωσης και στο Χόλιγουντ.

Ο προηγούμενος αιώνας ήταν μάρτυρας μεγάλων διαμαχών μεταξύ του ελεύθερου κόσμου και του κομμουνιστικού στρατοπέδου. Σ’ όλο αυτό το διάστημα, ο κομμουνισμός έχει επιτυχώς παρεισφρήσει και υπονομεύσει τα μέσα ενημέρωσης στις δυτικές χώρες. Αυτό το κεφάλαιο εστιάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, λόγω της μεγαλύτερης επιρροής των αμερικανικών μέσων σε όλον τον κόσμο.

Αφότου το σοβιετικό καθεστώς υφάρπαξε την εξουσία στην Ρωσία, καθιέρωσε έλεγχο επί της δημόσιας συζήτησης στην Δύση, αποστέλλοντας τους πράκτορές του για να παρεισφρήσουν σε δυτικά μέσα και να δελεάσουν τοπικούς φίλα προς τον κομμουνισμό προσκείμενους. Χρησιμοποίησε αυτούς τους ανθρώπους σε μεγάλη έκταση για να λένε καλά λόγια για την Σοβιετική Ένωση και να αποκρύπτουν την βαρβαρότητα της κομμουνιστικής εξουσίας. Οι προσπάθειες σοβιετικής προπαγάνδας επηρέασαν μεγάλους αριθμούς Δυτικών και ακόμα επηρέασαν κυβερνητική πολιτική προς όφελος της Σοβιετικής Ένωσης.

Η σοβιετική KGB χρησιμοποίησε τους πράκτορές της στις Ηνωμένες Πολιτείες έχοντάς τους να δουλεύουν άμεσα με αμερικανικούς οργανισμούς κύρους. Μεταξύ αυτών των πρακτόρων ήταν οι Τζον Σκοτ, Ρίτσαρντ Λάουτερμπαχ και Στήβεν Λαιρντ του περιοδικού Time, οι οποίοι χρησιμοποίησαν τις θέσεις τους για να κάνουν επαφές με πολιτικούς, διασημότητες, και κεφαλές κρατών. Πέραν του ότι συγκέντρωναν μεγάλα ποσά πληροφοριών, επηρέασαν επίσης αποφάσεις υψηλού επιπέδου σχετικά με θέματα πολιτικής, οικονομίας, διπλωματίας, πολέμου, και άλλα. Ένας άλλος συντάκτης του Time και σοβιετικός κατάσκοπος, ο Γουίτακερ Τσάμπερς, αργότερα αυτομόλησε και έγραψε το βιβλίο «Μάρτυρας» [Witness] στο οποίο περιγράφει την κομμουνιστική υπονόμευση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Γουόλτερ Ντουράντυ, ανταποκριτής στην Μόσχα για την New York Times, κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ το 1932 για μια σειρά άρθρων για την Σοβιετική Ένωση. Ο πρώην Αμερικανός κομμουνιστής Τζέυ Λόβστοουν και ο γνωστός δημοσιογράφος Τζόσεφ Άλσοπ πίστευαν αμφότεροι ότι ο Ντουράντυ δρούσε ως Σοβιετικός πράκτορας. Κατά τον λιμό του 1932-1933 που ρήμαξε την Ουκρανία και άλλες περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης, ο Ντουράντυ αρνήθηκε ακόμα και ότι ο λιμός υπήρξε, πόσο μάλλον το ότι εκατομμύρια άνθρωποι λιμοκτονούσαν. Ισχυρίστηκε ότι «κάθε αναφορά για λιμό στην Ρωσία είναι σήμερα μια υπερβολή ή κακοήθης προπαγάνδα.»

Περιγράφοντας τις συνέπειες των λανθασμένων άρθρων του Ντουράντυ, ο Ρόμπερτ Κόνκουεστ, ένας διάσημος Βρετανός ιστορικός και ειδικός ολκής στην ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης, έγραψε στο βιβλίο του «Εσοδεία Λύπης: Η σοβιετική κολεκτιβοποίηση και ο λιμός-τρόμος»:

«Ως ένας από τους γνωστότερους ανταποκριτές στον κόσμο για μια από τις πιο γνωστές εφημερίδες του κόσμου, η άρνηση του κ. Ντουράντυ ότι υπήρχε λιμός έγινε αποδεκτή ως ευαγγέλιο. Συνεπώς ο κ. Ντουράντυ εξαπάτησε όχι μόνο τους αναγνώστες της New York Times αλλά λόγω του κύρους της εφημερίδας, επηρέασε την σκέψη αναρίθμητων χιλιάδων άλλων αναγνωστών σχετικά με τον χαρακτήρα του Τζόσεφ Στάλιν και του σοβιετικού καθεστώτος. Και σίγουρα επηρέασε τον πρόσφατα εκλεγμένο πρόεδρο [Φράνκλιν Ντ.] Ρούσβελτ ώστε να αναγνωρίσει την Σοβιετική Ένωση.»

Την ίδια στιγμή, το Χόλιγουντ δέχτηκε παρείσφρηση από κομμουνιστικές και αριστερές ιδέες. Ο Γουίλι Μίντσενμπεργκ, ένας Γερμανός κομμουνιστής και μέλος της Τρίτης Διεθνούς, ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και αναγνώρισε ότι η αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ένα εργαλείο για προπαγάνδα, εφαρμόζοντας τις έννοιες του Λένιν για ανάπτυξη και παραγωγή ταινιών. Έστειλε τον έμπιστο βοηθό του Όττο Κατς και τον συνεργάτη του Λουί Γκιμπαρτί να παρεισφρήσουν στην βιομηχανία. Ο Κατς ήταν πολύ επιτυχής στην παρείσφρηση στους κοινωνικούς κύκλους της ελίτ του Χόλιγουντ και σύντομα ίδρυσε έναν οργανισμό παράρτημα του Κομμουνιστικού Κόμματος, την «Αντιναζιστική ένωση Χόλιγουντ».

Βήμα το βήμα, η επιρροή της Σοβιετικής Ένωσης άρχισε να παγιώνεται. Πολλοί παραγωγοί ταινιών της εποχής ειδωλοποίησαν τους Σοβιετικούς κι αυτά τα αισθήματα γίνονταν μόνο μεγαλύτερα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση συμμάχησαν για μικρό διάστημα κατά της ναζιστικής Γερμανίας. Ένας διάσημος θεατρικός συγγραφέας ισχυρίστηκε ότι η γερμανική εισβολή στην Σοβιετική Ένωση ήταν «μια επίθεση στην πατρίδα μας.» Ένας στίχος από το «Αποστολή στην Μόσχα», μια ταινία του 1943 με πρόθεση να αυξήσει την υποστήριξη προς την Σοβιετική-Αμερικανική συμμαχία, απεικονίζει την Σοβιετική Ένωση ως μια χώρα που ιδρύθηκε στις ίδιες θεμελιώδεις αρχές με αυτές των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το κινεζικό κομμουνιστικό καθεστώς έχει επίσης ωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από αριστερά μέσα ενημέρωσης και δημοσιογράφους στον ελεύθερο κόσμο. Γνωστότεροι μεταξύ τους ήταν οι αριστερίζοντες Αμερικανοί δημοσιογράφοι Έντγκαρ Σνόου, Άγκνες Σμέντλυ, και Άννα Λουίζ Στρονγκ. Το βιβλίο του Σνόοου «Κόκκινο άστρο πάνω από την Κίνα» κατασκεύασε μια φωτεινή εικόνα του Μάο και άλλων ανώτερων επικεφαλής του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος ενώ έκρυβε τα εγκλήματά τους και την κακή φύση του κομμουνισμού από τους Δυτικούς αναγνώστες. Ο Μάο είπε: «Ο Σνόου είναι ο πρώτος που καθάρισε τον δρόμο για τις φιλικές σχέσεις που χρειάζονταν για την καθιέρωση ενός ενιαίου μετώπου.»

Η Σμέντλυ έγραψε πολλά άρθρα και βιβλία που κολάκευαν το ΚΚΚ και τους επικεφαλής του. Υπάρχουν ισχυρά στοιχεία από αρχεία της Σοβιετικής Ένωσης που δείχνουν ότι ήταν πράκτορας της Κομιντέρν που δούλεψε για να καλλιεργήσει ένοπλη επανάσταση στην Ινδία και συνέλεγε πληροφορίες για τους Σοβιετικούς. Η Στρονγκ ήταν επίσης θαυμάστρια του κινεζικού κομμουνιστικού κινήματος. Το ΚΚΚ αναγνώρισε αυτούς τους τρεις Αμερικανούς εκδίδοντας γραμματόσημα προς τιμήν της «αξιέπαινης υπηρεσίας» τους.

3. Αριστερή μεροληψία στους επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης.

Η πλειοψηφία των Αμερικανών λέει πως τα μέσα έχουν κομματική μεροληψία. Μια δημοσκόπηση του Gallup του 2017 έδειξε ότι 64% των ανθρώπων ήξεραν ότι τα μέσα μεροληπτούν υπέρ των Δημοκρατικών. Σε αντίθεση, 22% πιστεύει ότι τα μέσα μεροληπτούν υπέρ των Ρεπουμπλικανών. Μια ερώτηση τότε ανακύπτει: Με την βιομηχανία των ειδήσεων να είναι τόσο ανταγωνιστική, πως μπορεί να υπάρχει μια τόσο ακραία μεροληψία;

Αν και ρεπόρτερ και αρθρογράφοι έχουν τις δικές τους πολιτικές και κοινωνικές απόψεις, τα άρθρα τους δεν θα πρέπει να χρωματίζονται από προσωπική άποψη -η αντικειμενικότητα και ουδετερότητα είναι βασικές αρχές της δημοσιογραφικής ηθικής. Βάσει κανονικών αρχών της αγοράς, η όποια μεροληψία υπάρχει θα έπρεπε να εξισορροπείται από την εμφάνιση νέων, περισσότερο ουδέτερων ανταγωνιστών.

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Τιμ Γκρόουσκλοουζ, στο βιβλίο του 2011 «Αριστερή στροφή: Πως η μεροληψία των αριστερών μέσων στρεβλώνει το αμερικανικό μυαλό», χρησιμοποίησε αυστηρές επιστημονικές μεθόδους για να αναλύσει τις πολιτικές προτιμήσεις των μεγάλων αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Τα ευρήματά του αποκάλυψαν ότι οι πολιτικές προτιμήσεις των αμερικανικών μέσων κατά μέσο όρο κλίνουν δραματικά προς τον αριστερισμό και “προοδευτισμό” -πολύ αριστερότερα από τον μέσο ψηφοφόρο.

Τα «καθιερωμένα» μέσα ενημέρωσης βρίσκονται ακόμα πιο αριστερά αυτού του μέσου όρου. Το βιβλίο εξηγεί ότι η πλειοψηφία των επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης, είτε είναι ιδιοκτήτες αυτών των οργανισμών ή οι ρεπόρτερ και σχολιαστές, είναι αριστερίζοντες, που, αντικειμενικά μιλώντας, θέτει πίεση στους υποστηρικτές της παράδοσης στο πεδίο. Ο μικρός αριθμός συντηρητικών που εργάζονται σε αριστερίζουσες δημοσιογραφικές εταιρείες μπορεί να φαίνεται στα μάτια κάποιων ως «ήπια κακός ή υπάνθρωπος», σύμφωνα με τον Γκρόουσκλοουζ.

Ακόμα και αν αυτοί οι δημοσιογράφοι δεν πιέζονται για να αφήσουν τις θέσεις τους, δεν τολμούν να διατυπώσουν τις πολιτικές τους απόψεις δημοσίως, και πολύ λιγότερο να προωθήσουν συντηρητικές απόψεις στον τύπο ή στην τηλεόραση. Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση του 2013 των ABC News/Washington Post, περίπου 28% των δημοσιογράφων στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτοχαρακτηρίζονται Δημοκρατικοί ενώ μόνο 7,1% αυτοχαρακτηρίζονται Ρεπουμπλικανοί.

Η κοινότητα των επαγγελματιών δημοσιογραφίας αποκλείει απόψεις που δεν συμμορφώνονται με την αριστερίζουσα μεροληψία της και έτσι διαμορφώνει αίθουσες πολιτικής ηχούς. Άτομα σε αυτήν την κοινότητα θεωρούν τον εαυτό τους ως την καλοσυνάτη και ευφυή ελίτ στο μέτωπο της κοινωνικής ανάπτυξης, ενώ κοιτούν μειωτικά τους συνηθισμένους πολίτες ως πεισματάρηδες λαϊκούς. Η αριστερή μεροληψία αποθαρρύνει τους μαθητές με συντηρητικές απόψεις να επιλέξουν την δημοσιογραφία ως βασικό τους πτυχίο ή να αναζητήσουν εργασία στα μέσα ενημέρωσης μετά την αποφοίτηση.

Κατά τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ του 2016, πενήντα επτά των εκατό μεγαλύτερων εφημερίδων της χώρας –με μια συνδυασμένη κυκλοφορία των δεκατριών εκατομμυρίων– υποστήριξαν την Δημοκρατική υποψήφια. Αλλά τα καθιερωμένα μέσα δεν αντιπροσωπεύουν απαραιτήτως την γνώμη της καθιερωμένης κοινωνικής τάσης. Μια δημοσκόπηση του 2016 που διεξήχθη από το Gallup βρήκε ότι 36% των Αμερικανών πολιτών αυτοχαρακτηρίζονταν ως συντηρητικοί, ενώ αριστερίζοντες ήταν το 25%. Αυτό σημαίνει ότι, αν τα μέσα αντανακλούσαν με ακρίβεια τις απόψεις της πλειοψηφίας των πολιτών, τότε τα μέσα ενημέρωσης ως όλον δεν θα έκλιναν αριστερά.

Η αριστερή μεροληψία των μέσων ενημέρωσης όπως φαίνεται δεν είναι αποτέλεσμα της λαϊκής θέλησης. Αντ΄ αυτού, έρχεται από την παρασκηνιακή προώθηση μιας πολιτικής ατζέντας με σκοπό την μετατόπιση ολόκληρης της χώρας προς την πολιτική αριστερά. Το χάσμα μεταξύ συντηρητικών και αριστερίζοντων το 1996 ήταν 22%. Το 2014, ήταν 14% και το 2016, ήταν 11%. Οι αριθμοί των συντηρητικών παρέμειναν σταθεροί, αλλά πολλοί στο ενδιάμεσο πήγαν στην αριστερά. Τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης χωρίς αμφιβολία παίζουν έναν ρόλο σε αυτήν την δημαγωγική μεταμόρφωση, η οποία, με την σειρά της, διατηρεί την ιδεολογική μεροληψία των μέσων.

Γιατί τα μέσα ενημέρωσης κλίνουν τόσο πολύ προς την αριστερά; Την δεκαετία του 1960, η χώρα είχε υποστεί πολύ μεγάλης έκτασης παρείσφρηση από κομμουνιστική ιδεολογία, με ακραία αριστερά κοινωνικά κινήματα να καταλαμβάνουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ακραίοι φοιτητές αυτής της περιόδου αργότερα εισήλθαν στα μέσα ενημέρωσης, την ακαδημαϊκή κοινότητα, κυβερνητικές υπηρεσίες, και τον κόσμο της τέχνης, όπου παγίωσαν έλεγχο επί του δημοσίου διαλόγου.

Σήμερα, η συντριπτική πλειοψηφία πανεπιστημιακών καθηγητών είναι αριστερή (προσκυνούν την Σχολή της Φραγκφούρτης) και τμήματα δημοσιογραφίας και φιλολογίας έχουν φέρει γενιές αποφοίτων υπό αριστερή επιρροή. Εργαζόμενοι των μέσων ενημέρωσης δεν πληρώνονται υψηλούς μισθούς, και αντ΄ αυτού στηρίζονται στην ιδεαλιστική αίσθηση σκοπού για να επιμείνουν στην εργασία τους στο πεδίο. Αυτός ο ιδεαλισμός έχει γίνει εργαλείο για μεταμόρφωση των μέσων ενημέρωσης σε μια αριστερή βάση επιχειρήσεων.

Μαζί με τα δημοσιογραφικά μέσα, η βιομηχανία κινηματογράφου βρίσκεται επίσης υπό πολιορκία. Το Χόλιγουντ έχει γίνει προμαχώνας αριστερής προπαγάνδας. Χρησιμοποιώντας εξεζητημένες τεχνικές παραγωγής και αφήγησης, αριστερίζοντες παραγωγοί προωθούν αριστερές ιδεολογίες που έχουν φτάσει σε ολόκληρο τον κόσμο. Το κύριο θέμα των ταινιών του Χόλιγουντ συνήθως δυσφημεί τον καπιταλισμό και να δίνει έμφαση σε ταξική διαμάχη, πολιτική ορθότητα, ενώ εξυμνεί την ανήθικη συμπεριφορά ή το αντι-αμερικανικό αίσθημα.

Ο συγγραφέας Μπεν Σαπίρο πήρε συνέντευξη από πρωταγωνιστές ταινιών και παραγωγούς στο Χόλιγουντ για το βιβλίο του «Βραδινή προπαγάνδα: Η αληθινή ιστορία του Χόλιγουντ του πως η αριστερά κατέλαβε την τηλεόρασή σας». Σύμφωνα με τον Σαπίρο, ένας διάσημος παραγωγός είπε ότι στο επάγγελμά του, ο αριστερισμός είναι «100% κυρίαρχος» και ότι «οποιοσδήποτε τον αρνείται αστειεύεται ή δεν λέει την αλήθεια.» Όταν ρωτήθηκε για το αν μια διαφορετική πολιτική άποψη θα μπορούσε να εμποδίσει την ικανότητα κάποιου να εξασφαλίσει μια δουλειά στην βιομηχανία κινηματογράφου, ο παραγωγός απάντησε: «Απολύτως».

Ένας άλλος διάσημος παραγωγός είπε ανοιχτά ότι το Χόλιγουντ πουλάει αριστερές πολιτικές απόψεις μέσω των έργων του [Χόλιγουντ]: «Τώρα, υπάρχει μόνο μία οπτική. Και είναι μια πολύ κομουνιστική οπτική.» Ο παραγωγός μιας τηλεοπτικής αστυνομικής σειράς είπε ότι παρουσιάζει εσκεμμένα περισσότερους λευκούς ως εγκληματίες επειδή δεν «θέλει να συνεισφέρει σε αρνητικά στερεότυπα.»

Ο Σαπίρο θεωρεί πως ο νεποτισμός στο Χόλιγουντ είναι ιδεολογικός κι όχι οικογενειακός: Φίλοι προσλαμβάνουν φίλους με τις ίδιες ιδεολογικές απόψεις. Η άνεση με την οποία το πλήθος του Χόλιγουντ παραδέχεται την αντι-συντηρητική μεροληψία του εντός της βιομηχανίας είναι σοκαριστική. Αυτοί που μιλούν για ανοχή και διαφορετικότητα δεν έχουν καμία ανοχή σε θέματα σεβασμού της διαφορετικότητας στην ιδεολογία. (αναζήτησε τα άρθρα: ‘Top Gun: Maverick’ Μια Στρατιωτική Προπαγάνδα” και “Χόλιγουντ: Κολοσσιαίος Πλασιέ Πολέμου”)

4. Η κατάληψη των μέσων ενημέρωσης από αριστερισμό και προοδευτισμό.

Ο Γουότερ Γουίλιαμς, ιδρυτής της δημοσιογραφικής εκπαίδευσης και της πρώτης σχολής δημοσιογραφίας στο πανεπιστήμιο του Μισούρι, δημιούργησε τον «Κώδικα του δημοσιογράφου» το 1914. Όρισε την δημοσιογραφία ως ανεξάρτητο επάγγελμα που σέβεται τον Θεό και τιμά την ανθρωπότητα. Οι δημοσιογράφοι θα πρέπει να «μένουν ακλόνητοι από τιμή της γνώμης ή απληστία για δύναμη.» Θα πρέπει να ασκούν αυτοέλεγχο, υπομονή, θάρρος και συνεχή σεβασμό για τους αναγνώστες τους. Μετά την δεκαετία του 1960, ωστόσο, καθώς ο “προοδευτισμός” επικράτησε, ο ακτιβισμός αντικατέστησε την αντικειμενικότητα, και ο κομουνισμός και η δημοκρατία αντικατέστησαν την αμεροληψία.

Στο βιβλίο του 1968 «Η δημοσιογραφική ελίτ», ο συγγραφέας Ρόμπερτ Λίχτερ έγραψε ότι οι δημοσιογράφοι τείνουν να προσθέτουν τις δικές τους γνώμες και εκπαιδευτικό υπόβαθρο στα άρθρα τους για αμφιλεγόμενα θέματα. Επειδή η πλειοψηφία των ανθρώπων σε αίθουσες τύπου είναι αριστερίζοντες, η αναφορά ειδήσεων έχει μετατοπιστεί προς όφελος της αριστερής πολιτικής. Ο Τζιμ Α. Κύπερς, στην έρευνά του για την εξέλιξη της αμερικανικής δημοσιογραφίας τα τελευταία διακόσια χρόνια, κατέληξε στο ότι τα σημερινά καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης είναι αριστερίζοντα τόσο στο προσωπικό τους όσο και στην αρθρογραφία τους.

Ανέφερε έναν φιλοαριστερό αρθρογράφο μιας μεγάλης εφημερίδας που είπε: «Πολύ συχνά, έχουμε τον αριστερισμό σε ετοιμότητα και δεν έχουμε ανοχή για άλλους τρόπους ζωής και απόψεις… Δεν είμαστε πολύ ανεπαίσθητοι για αυτό ως εφημερίδα: Αν θέλετε να εργαστείτε εδώ, θα πρέπει να είστε ένας από εμάς. Θα πρέπει να είστε αριστερός, προοδευτικός, ένας Δημοκρατικός.»

Σε ένα άρθρο σχολιασμού που εκδόθηκε από την Wall Street Journal το 2001, ο πρώην ρεπόρτερ του CBS Μπέρναρντ Γκόλντμπεργκ έγραψε ότι οι παρουσιαστές ειδήσεων των καθιερωμένων μέσων είναι τόσο μεροληπτικοί που «δεν ξέρουν καν τι θα πει αριστερή μεροληψία.»

Παρά τις δημοσκοπήσεις που λένε πως οι Αμερικανοί αντιλαμβάνονται την ύπαρξη κομματικότητας στα μέσα, πολλοί ακόμα θεωρούν δεδομένο ότι τα άρθρα γράφονται αντικειμενικά και πλήρως κι ότι αυτό που αναφέρεται είναι “σοβαρή ανάλυση ειδικών βάσει πληροφοριών από έγκυρες πηγές”. Τα αριστερά μέσα χρησιμοποιούν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών τους για να τους ενσταλάξουν την ιδεολογική τους κοσμοθεώρηση. Επειδή οι ελεύθερες κοινωνίες της Δύσης έχουν παραδοσιακά δώσει έμφαση στην ανάγκη για φιλαλήθη, αντικειμενικά, και δίκαια μέσα ενημέρωσης, τα αριστερά μέσα δεν διαδίδουν πάντα χαλκευμένες ειδήσεις για να εξαπατήσουν το κοινό άμεσα. Οι μέθοδοί τους είναι πιο ήπιες και εξεζητημένες, όπως περιγράφονται παρακάτω.

Επιλεκτική κάλυψη.

Κάθε μέρα, χιλιάδες αξιοσημείωτα γεγονότα συμβαίνουν ανά τον κόσμο. Αλλά το ποια γεγονότα θα λάβουν προσοχή ή θα σβήσουν σιωπηλά, σχεδόν ολοκληρωτικά αποφασίζεται από τι επιλέγουν να αναφέρουν τα αριστερίζοντα μέσα ενημέρωσης.

Η επιλεκτική κάλυψη μπορεί να διαχωριστεί σε τρεις κατηγορίες. Πρώτον, γεγονότα επιλέγονται μόνο ή κυρίως για την χρησιμότητά τους στο να διευκολύνουν για τους αναγνώστες να δεχθούν την ιδεολογική στάση της αριστεράς. Δεύτερον, αντί για μια πλήρη αναφορά του πλαισίου ενός γεγονότος, τα μέσα αναφέρουν μόνο τις πτυχές που υποστηρίζουν την αριστερή θέση. Τελευταίο, τα μέσα τείνουν να δίνουν μεγαλύτερη φωνή σε αυτούς που κλίνουν προς τα αριστερά ή οι δηλώσεις των οποίων συμφωνούν με την αριστερά, ενώ άλλοι οργανισμοί και άτομα παίρνουν λιγότερη κάλυψη.

Οι Γκρόουσκλόουζ και Τζέφρυ Μίλυο έγραψαν στην έρευνά τους του 2005 «Ένα μέτρο δημοσιογραφικής μεροληψίας» ότι «για κάθε αμαρτία κάλυψης… πιστεύουμε πως υπάρχουν εκατοντάδες και ίσως χιλιάδες, αμαρτίες παράλειψης -περιπτώσεις όπου ένας δημοσιογράφος επιλέγει γεγονότα ή ιστορίες που μόνο μία πλευρά του πολιτικού φάσματος είναι πιθανόν να αναφέρει.»

Ίσως ένα από τα πιο εκπληκτικά παραδείγματα επιλεκτικής κάλυψης είναι η έλλειψη αναφορών για την μεγαλύτερη δίωξη πίστης στην σύγχρονη ιστορία. Στην Κίνα από το 1999, το ΚΚΚ έχει διώξει άτομα που κάνουν την πνευματική άσκηση “Φάλουν Γκονγκ”, η οποία μιλάει για τις οικουμενικές αρχές της αλήθειας, καλοσύνης, και ανεκτικότητας. Αυτή η δίωξη έχει άμεσα επηρεάσει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων στην πιο πολυπληθή χώρα του κόσμου για περισσότερο από δύο δεκαετίες, και διαπράττεται σε έναν βαθμό βαρβαρότητας που είναι δύσκολο να γίνει πιστευτός.

Ωστόσο, η κάλυψή της από τα δυτικά μέσα είναι δυσανάλογα μικρή όταν συγκρίνεται με το μέγεθος και δριμύτητα των πραγματικών γεγονότων που λαμβάνουν χώρα. Τα περισσότερα καθιερωμένα μέσα, επηρεασμένα από την πολιτική δύναμη του ΚΚΚ, έχουν ασκήσει αυτολογοκρισία ή έχουν παραμείνει σιωπηλά κατά την διάρκεια της τερατώδους επίθεσης του ΚΚΚ στην ελευθερία της πίστης και στις θεμελιώδεις αξίες του ανθρώπινου πολιτισμού. Κάποιοι είναι ακόμη και συνένοχοι καθώς βοήθησαν το ΚΚΚ να διαδώσει την εξαπάτησή του.

Την ίδια στιγμή, μια τάση έχει εμφανιστεί που αντιτίθεται στον κομμουνισμό και προωθεί μια επιστροφή στην παράδοση. Έως τον Μάιο 2020, περισσότεροι από 350 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αποχωρήσει από το ΚΚΚ και τις συγγενικές του οργανώσεις μέσα από το κίνημα Τούιντανγκ («Αποχώρηση από το κόμμα»). Και όμως ένα τόσο μαζικό φαινόμενο, που έχει μεγάλη σημασία για το μέλλον της Κίνας και του κόσμου, σπάνια ή καθόλου δεν αναφέρεται στα δυτικά μέσα.

Δημιουργία ατζέντας

Την δεκαετία του 1960, δημοσιογραφικοί ερευνητές μίλησαν για την θεωρία σημαντικής επιρροής ότι τα μέσα ενημέρωσης προσδιορίζουν ποια θέματα ο κόσμος θεωρεί κατάλληλα για συζήτηση. Ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Μπέρναρντ Κόεν το διατύπωσε αυτό καλά όταν είπε ότι ο τύπος «μπορεί να μην έχει επιτυχία συνήθως όταν λέει στους ανθρώπους τι να σκεφτούν, αλλά είναι εκπληκτικά επιτυχής στο να λέει στους αναγνώστες του τι να βάλουν στο μυαλό τους.»

Δηλαδή, ο τύπος μπορεί να προσδιορίσει την σημασία γεγονότων δια μέσου του αριθμού άρθρων και δεύτερων αναφορών που λαμβάνει ένα γεγονός, ενώ ισάξια ή πιο σημαντικά θέματα μπορεί να αντιμετωπιστούν πιο περιληπτικά ή καθόλου. Για παράδειγμα, αν και το θέμα των δικαιωμάτων τρανστζέντερ αφορά μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού, έχει γίνει σημείο εστίασης συζητήσεων και ένα παράδειγμα που τα μέσα έχουν θέσει επιτυχώς μια ατζέντα. Επιπλέον, ένα αφήγημα για την παγκόσμια άνοδο θερμοκρασίας έγινε το κυρίαρχο στην δημόσια συζήτηση ως αποτέλεσμα της μακράς διαρκείας συνωμοσίας μεταξύ μέσων και άλλων πολιτικών δυνάμεων.

Πολλές προοδευτικές ιδέες -όπως η αποκαλούμενη ως δήθεν κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα και φεμινισμός- έχουν γίνει καθιερωμένες, ενώ τα εγκλήματα του κομμουνισμού έχουν αφεθεί. Ο πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Βουλής Νιουτ Γκίνγκριτς είχε γράψει το 2018: «Η ακαδημαϊκή αριστερά και τα μέσα ενημέρωσής της και πιστοί του Χόλιγουντ αρνούνται να αντιμετωπίσουν την τρομακτική ιστορία της ατελείωτης απανθρωπιάς του μαρξισμού.»

Στρέβλωση

Πολλά θέματα είναι πολύ μεγάλα για να αγνοηθούν και σε αυτές τις περιπτώσεις, τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν την μέθοδο της στρέβλωσης για να επηρεάσουν το ενημερωτικό περιβάλλον. Το κίνημα σεξουαλικής απελευθέρωσης και τα μέτρα κρατικών επιδομάτων της δεκαετίας του 1960 είχαν αποτέλεσμα την αποσύνθεση της οικογένειας, επιδείνωσαν την φτώχεια, και αύξησαν την εγκληματικότητα. Ωστόσο, αριστεριστές χρησιμοποιούν τα μέσα ενημέρωσης και το Χόλιγουντ για να παρουσιάζουν μια εικόνα μιας δυνατής και ανεξάρτητης ανύπαντρης μητέρας, κρύβοντας τα πραγματικά κοινωνικά προβλήματα πίσω από το φαινόμενο.

Βάζουν ειδικούς να κατηγορούν την συστημική διάκριση για την χαμηλή οικονομική και κοινωνική κατάσταση των ομάδων μειονοτήτων, συνεπώς αποκρύπτουν τους πραγματικούς λόγους – πολλοί εκ των οποίων έχουν τις ρίζες τους στον κομμουνισμό. Η συχνότητα τέτοιων αφηγημάτων είναι κυρίως αποτέλεσμα συνεργίας μεταξύ των μέσων ενημέρωσης και πολιτικών δυνάμεων.

Η μέθοδος της στρέβλωσης φαίνεται κυρίως στο φαινόμενο των αφηγημάτων που προηγούνται των γεγονότων. Στην αντικειμενική δημοσιογραφία, ο δημοσιογράφος δίνει μια περίληψη των γεγονότων για να διαμορφώσει ένα αφήγημα. Αλλά ρεπόρτερ και αρθρογράφοι που έχουν προκατειλημμένες απόψεις για ένα θέμα διαμορφώνουν τα γεγονότα ώστε να ταιριάξουν στο αφήγημα που δίνει δύναμη στις μεροληψίες τους.

Χρήση πολιτικής ορθότητας για επιβολή αυτολογοκρισίας.

Η πολιτική ορθότητα, ένα ισχυρό κομμουνιστικό Woke εργαλείο, εμποτίζει τα μέσα ενημέρωσης. Είτε υπάρχουν γραμμένοι στον οδηγό ύφους, είτε αφημένοι ως υπονοούμενοι, πολλές δημοσιογραφικές εταιρείες έχουν κανονισμούς πολιτικής ορθότητας που επηρεάζουν τι μπορεί ή δεν μπορεί να αναφερθεί και πως πρέπει να παρουσιαστεί. Λόγω της νομοθεσίας των «εγκλημάτων μίσους» σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, πολλά τοπικά μέσα δεν τολμούν να αναφέρουν εγκλήματα που διεπράχθησαν από μετανάστες, παρά το ότι αυτά τα εγκλήματα έχουν γίνει σοβαρότατα κοινωνικά θέματα και απειλούν την εγχώρια ασφάλεια σε αυτές τις χώρες. Αμερικανικοί δημοσιογραφικοί οργανισμοί επίσης αυτολογοκρίνονται σχετικά με την αναφορά εγκλημάτων, συχνά παραλείποντας να αναφέρουν το ότι ο δράστης ήταν μετανάστης.

Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, μαζί με αριστερές/κομουνιστικές πολιτικές ομάδες και την ακαδημαϊκή κοινότητα, έχουν δημιουργήσει ένα λεξικό πολιτικά ορθής Woke γλώσσας. Έχει εφαρμοστεί τόσο συχνά από τα μέσα ενημέρωσης, που η γλώσσα έχει ριζώσει βαθιά στην δημόσια συνείδηση, επηρεάζοντας το κοινό σε ένα υποσυνείδητο επίπεδο.

Χαρακτηρισμός των συντηρητικών πηγών για εξουδετέρωση της επιρροής τους.

Για να δημιουργήσουν την εντύπωση της ισορροπημένης δημοσιογραφίας, τα αριστερά μέσα ενημέρωσης δεν έχουν επιλογή από το να αναφέρουν και τις γνώμες των συντηρητικών ή συντηρητικών think tanks. Αλλά τα μέσα ενημέρωσης συνήθως χρησιμοποιούν «ταμπέλες» όπως «πολύ δεξιός», «δεξιός», ή «θρησκευτικός δεξιός» όταν αναφέρουν αυτές τις πηγές, υπονοώντας ότι οι γνώμες τους είναι προκατειλημμένες ή μη αξιόπιστες. Σε αντίθεση, όταν αναφέρουν δηλώσεις αριστερών ή αριστερών think tanks, τα μέσα συνήθως χρησιμοποιούν ουδέτερους τίτλους όπως «ακαδημαϊκός» ή «ειδικός», υπονοώντας ότι αυτές οι απόψεις είναι αμερόληπτες, αντικειμενικές, λογικές, και αξιόπιστες.

Από την στιγμή που τα μέσα υποστηρίζουν μια άποψη της αριστεράς, αυτό θα εκδηλωθεί σε κάθε πτυχή της κοινωνίας. Ένα άρθρο του Οκτωβρίου 2008 από την New York Times με τίτλο «Αριστερές απόψεις κυριαρχούν στο προσκήνιο» δήλωσε: «Κατά την διάρκεια αυτής της εκλογικής περιόδου οι θεατρόφιλοι στην Νέα Υόρκη μπορούν να δουν περίπου δέκα πολιτικά έργα, για το Ιράκ, την διαφθορά στην Ουάσινγκτον, τον φεμινισμό, ή την μετανάστευση. Αυτό που δεν θα δουν είναι έργα με μια συντηρητική οπτική».

Τα πολιτικά χρώματα των μέσων ενημέρωσης αντανακλώνται επίσης στην κάλυψή τους στις δημοκρατικές διαδικασίες. Αριστερίζοντες υποψήφιοι παίρνουν θετικές δημοσιογραφικές αναφορές, ενώ υποψήφιοι που ασπάζονται παραδοσιακές απόψεις λαμβάνουν περισσότερη επίκριση. Τέτοια άρθρα και αναλύσεις «ειδικών» έχουν πολύ μεγάλη επιρροή στον πληθυσμό των ψηφοφόρων.

Ο Γκρόουσκλοουζ ανακάλυψε ότι πάνω από 90% των δημοσιογράφων στην Ουάσινγκτον ψήφισαν τους Δημοκρατικούς/Κομουνιστές. Σύμφωνα με τον υπολογισμό του Γκρόουσκλοουζ, σε τυπικές εκλογές, η μεροληψία των μέσων ενημέρωσης βοηθά τους Δημοκρατικούς υποψηφίους περί το 8 – 10% σε ψήφους. Για παράδειγμα, αν δεν υπήρχε δημοσιογραφική μεροληψία, ο Τζον ΜακΚέιν θα είχε νικήσει τον Μπαράκ Ομπάμα με 56% έναντι 42%, αντί να χάσει με 46% έναντι 53%.

5. Η βιομηχανία θεάματος: Μια εμπροσθοφυλακή κατά της παράδοσης.

Το Χόλιγουντ, ως διεθνές σύμβολο αμερικανικού πολιτισμού, έχει λειτουργήσει ως αναμεταδότης και ενισχυτής των αμερικανικών αξιών παγκοσμίως. Αλλά έχει επίσης γίνει ένα όργανο για παρουσίαση σε όλη την ανθρωπότητα στρεβλωμένων, αντιπαραδοσιακών, αντιεπιβιωτικών αξιών.

Σήμερα είναι δύσκολο για τους περισσότερους Αμερικανούς να φανταστούν ότι οικογένειες τις δεκαετίες 1930 και ’40 δεν χρειαζόταν να ανησυχούν για την αρνητική επιρροή των ταινιών στα παιδιά, καθώς η βιομηχανία θεάματος τότε ακολουθούσε αυστηρούς ηθικούς κανονισμούς. Το 1930, με δυνατή στήριξη από εκκλησίες, η βιομηχανία θεάματος εισήγαγε τον Κώδικα Παραγωγής Κινούμενων Εικόνων (Ταινιών) γνωστό ως Κώδικα Χέυς.

Η πρώτη αρχή του ήταν ότι δεν πρέπει να παραχθεί ταινία που να μειώνει τα ηθικά πρότυπα των θεατών της. Το κοινό δεν θα πρέπει ποτέ να παρακινηθεί να συμπαθήσει το έγκλημα, το κακό, ή την αμαρτία. Η αρχή του Κώδικα Χέυς για το σεξ ήταν να διατηρεί την ιερότητα του γάμου. Οι ταινίες δεν ήταν για να μεταδίδουν το μήνυμα ότι χαμηλές μορφές σεξουαλικών σχέσεων ήταν αποδεκτοί τρόποι. Η μοιχεία, αν και μερικές φορές απαραίτητη ως υλικό πλοκής, δεν θα έπρεπε να δικαιολογείται, ούτε να παρουσιάζεται ελκυστικά ή με έναν εμφανή τρόπο.

Μετά την δεκαετία του 1950, ωστόσο, η σεξουαλική/ελευθεριότητα ως “απελευθέρωση” προκάλεσε πολιτισμικά και ηθικά κύματα σοκ. Η άνοδος της τηλεόρασης στο αμερικανικό νοικοκυριό καλλιέργησε τεράστια πίεση στην αγορά και ανταγωνισμό μεταξύ παραγωγών ταινιών. Το Χόλιγουντ όλο και περισσότερο αγνοούσε τον Κώδικα Χέυς.

Για παράδειγμα, η υποψήφια για Όσκαρ ταινία του 1962 “Λολίτα”, που βασίστηκε στο βιβλίο με το ίδιο όνομα, παρουσίασε μια σχέση μοιχείας και παιδεραστίας μεταξύ ενός άντρα και της ανήλικης θετής κόρης του. Αν και η ταινία έλαβε τόσο αρνητικές όσο και θετικές κριτικές μετά την δημοσίευσή της, σήμερα έχει μια βαθμολογία κοινού 91% στο Rotten Tomatoes, μια ιστοσελίδα συγκέντρωσης αξιολογήσεων για ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Αυτό αντανακλά την τεράστια αλλαγή στην κοινωνική ηθική που έχει συμβεί τις πρόσφατες δεκαετίες.

Τα κινήματα αντιπαράδοσης στο τέλος της δεκαετίας 1960 σήμαναν την κατάρρευση της παραδοσιακής ηθικής και τάξης στις παραγωγές του Χόλιγουντ. Πολλές γνωστές ταινίες που παρουσίαζαν θέματα επανάστασης αντανακλούν την διαφθορά που μεγάλωνε στην αμερικανική βιομηχανία θεάματος. Όπως συζητήθηκε σε προηγούμενα κεφάλαια, μια βασική τακτική του κομμουνισμού είναι να παρουσιάσει την εγκληματική συμπεριφορά υπό ένα ευγενές ή καλό φως.

Η «Μπόνι και Κλάιντ» είναι μια ταινία με παράνομους του 1967 βασισμένη στην πραγματική ιστορία των ληστών της περιόδου Μεγάλης Ύφεσης. Κατά την Μεγάλη Ύφεση, πολλές οικογένειες έχασαν το σπίτι τους αφότου οι τράπεζες κατάσχεσαν τα σπίτια τους. Οι πρωταγωνιστές της ταινίας παρουσιάζονται ως άτομα που εκφράζουν δίκαιο θυμό για αυτό το φαινόμενο και ως πολέμιοι της αδικίας όταν διαπράττουν ληστεία σε τράπεζα και φόνο. Η ταινία, που παρουσιάζει κάποιες από τις πρώτες αναπαραστάσεις σκληρής βίας του Χόλιγουντ, έχει μια αφήγηση σε ύφος Ρομπέν των Δασών.

Το εγκληματικό ζευγάρι, που υποδύονται δύο όμορφοι ηθοποιοί, παρουσιάζεται ως έχον μια εγγενή αίσθηση και κατανόηση περί δικαιοσύνης. Η αστυνομία, εν τω μεταξύ, παρουσιάζεται ως αποτελούμενη από ανόητα ανδρείκελα αντί για υπερασπιστές του νόμου και τάξης. Οι θάνατοι των Μπόνι και Κλάιντ όταν πιάστηκαν σε μια παγίδα της αστυνομίας στο φινάλε της ταινίας είχαν μια βαθιά επιρροή στα νεαρά μέλη του κοινού. Οι δύο χαρακτήρες έφτασαν να θεωρούνται μάρτυρες, σαν να είχαν θυσιάσει τον εαυτό τους σε έναν ευγενή αγώνα.

Οι σκηνές εγκληματικότητας και βίας στην ταινία σόκαραν τον κύριο κορμό της αμερικανικής κοινωνίας, αλλά βρήκαν πολύ καλή αποδοχή από επαναστατικούς φοιτητές. Οι νέοι άρχισαν να αντιγράφουν τον λόγο των πρωταγωνιστών, τον τρόπο ντυσίματος, και την απέχθεια για την παράδοση και τα έθιμα. Κάποιοι προσπάθησαν ακόμα και να μιμηθούν τον τρόπο καταστροφής του ζευγαριού.

Αν και μια αρχική κριτική της ταινίας στο Time την έκρινε ως άσεμνη και γεμάτη κενά πλοκής, οι δύο πρωταγωνιστές εμφανίστηκαν στο εξώφυλλο του περιοδικού λίγους μήνες μετά, με το κεντρικό άρθρο να αναφέρει: «Η ‘Μπόνι και Κλάιντ’ δεν είναι απλώς η απρόσμενη επιτυχία της δεκαετίας αλλά επίσης, με μια αυξανόμενη συμφωνία κοινού και κριτικών, η καλύτερη ταινία του έτους».

Ένας κριτικός ταινιών για μια αριστερίζουσα έκδοση έγραψε ένα άρθρο που σύγκρινε τους Μπόνι και Κλάιντ με τον Κουβανό επικεφαλής αντάρτη Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα και τον τρομοκράτη Βιετ Κονγκ Νγκγιεν Βαν Τρόι. Μια ακραία ομάδα νέων ισχυρίστηκε: «Δεν είμαστε εν δυνάμει Μπόνι και Κλάιντ, είμαστε Μπόνι και Κλάιντ». Μαζί με την εξύμνηση του εγκλήματος, η Μπόνι και Κλάιντ παρουσίασε ένα άνευ προηγουμένου επίπεδο σεξουαλικότητας. Ωστόσο, η ταινία έλαβε κριτική αναγνώριση, λαμβάνοντας δέκα υποψηφιότητες για Όσκαρ και κερδίζοντας δύο. Το Χόλιγουντ είχε παρεκκλίνει από τις παραδοσιακές αρχές του.

Ο «Απόφοιτος», ταινία του τέλους του 1967, ανακλούσε την εσωτερική αγωνία και προβλήματα των φοιτητών εκείνη την περίοδο. Αναπαριστά έναν νέο απόφοιτο σε μια διασταύρωση στην ζωή του, και οι παραδοσιακές αξίες της γενιάς του πατέρα του παρουσιάζονται ως βαρετές και υποκριτικές. Αντί να εισέλθει στην καθιερωμένη αμερικανική κοινωνία, ο απόφοιτος δέχεται τις προτροπές μιας μεγαλύτερης παντρεμένης γυναίκας, αλλά στο τέλος ερωτεύεται την κόρη της, που ανακαλύπτει την σχέση. Στο τέλος της ταινίας, ο πρωταγωνιστής ορμά στην εκκλησία όπου η κόρη επρόκειτο να παντρευτεί κάποιον άλλον, και αυτός και η νεαρή γυναίκα φεύγουν τρέχοντας μαζί.

Ο «Απόφοιτος» παρουσιάζει έναν κυκεώνα νεανικής επαναστατικότητας, μη ελεγχόμενης λίμπιντο, και άλλων θεμάτων που αντανακλούν το μπερδεμένο, αντιπαραδοσιακό περιβάλλον των επαναστατικών νέων. Η ταινία ήταν εξαιρετικά επιτυχής, δημιουργώντας μεγάλες πωλήσεις, καθώς και επτά υποψηφιότητες Όσκαρ και μία νίκη.

Ταινίες όπως η «Μπόνι και Κλάιντ» και ο «Απόφοιτος» εκκίνησαν την εποχή του Νέου Χόλιγουντ. Στο τέλος του 1968, ο Κώδικας Χέυς αντικαταστάθηκε με το σύγχρονο σύστημα αξιολόγησης ταινιών. Αυτό σημαίνει ότι ταινίες με κάθε είδους περιεχόμενο μπορούν να προβληθούν και απλώς θα χαρακτηρίζονται με μια αξιολόγηση. Αυτό χαλάρωσε την ηθική αυτοπειθαρχία της βιομηχανίας θεάματος σημαντικά και θόλωσε τα πρότυπα σωστού και λάθους.

Με τον τρόπο αυτόν, οι άνθρωποι του θεάματος και το προσωπικό των μέσων ενημέρωσης διαχώρισαν την ηθική από τις παραγωγές τους, δίνοντας το ελεύθερο στην παρουσίαση ανήθικου και κακού περιεχομένου. Η διεφθαρμένη διασκέδαση δημιούργησε εθισμό στο κοινό με φθηνό υλικό που προκαλεί έξαψη και έντονο συναίσθημα. Εν τω μεταξύ, οι παραγωγοί ενέδωσαν στην απληστία καθώς συσσώρευαν τεράστια εμπορικά κέρδη.

Οι ταινίες είναι ένα ειδικό μέσο με την δύναμη να απεικονίζουν συναρπαστικές ατμόσφαιρες και ρεαλιστικές προσωπικότητες. Η ικανότητα στην σκηνοθεσία μπορεί να αλλάξει τις απόψεις του κοινού, ειδικά των νέων και ευκολόπιστων, σε πολλά επίπεδα, διαμορφώνοντας τα συναισθήματά τους και τις κοσμοθεωρίες τους. Ένας γνωστός κινηματογραφικός παραγωγός είπε κάποτε: «Τα ντοκιμαντέρ μεταστρέφουν τον ήδη μετεστραμμένο. Οι φανταστικές ταινίες μεταστρέφουν τον μη μετεστραμμένο.»

Με άλλα λόγια, τα ντοκιμαντέρ ενδυναμώνουν τις αξίες που οι θεατές ήδη έχουν, ενώ οι ταινίες που έχουν φανταστική, μη αληθινή, πλοκή χρησιμοποιούν εντυπωσιακές ιστορίες για να δώσουν στο ανυποψίαστο κοινό τους ένα νέο σύνολο αξιών.

Ο παραγωγός και πρωταγωνιστής της «Μπόνι και Κλάιντ» είναι υποστηρικτής του σοσιαλισμού. Το ιστορικό δράμα του «Κόκκινοι» του 1981 κέρδισε βραβεία Όσκαρ και Χρυσής Σφαίρας. Στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου, η ταινία άλλαξε το στερεότυπο ενός ακραίου κομμουνιστή σε αυτό ενός ήρεμου και πονόψυχου ιδεαλιστή. Σε μια άλλη από τις ταινίες του με υποψηφιότητα Όσκαρ, την «Μπούλγουορθ», υποδύθηκε έναν αριστερίζοντα υποψήφιο γερουσιαστή που παίρνει ναρκωτικά, γράφει ραπ για την κρατικοποιημένη υγειονομική περίθαλψη και για ταξικές ανισότητες, θυμώνει έντονα κατά των μεγάλων επιχειρήσεων της Αμερικής, και προσλαμβάνει έναν δολοφόνο για να τον σκοτώσει ώστε η κόρη του να μπορέσει να πάρει χρήματα από την ασφάλιση ζωής του. Η ταινία είχε τέτοια επιτυχία που κάποιοι τον προέτρεψαν να βάλει υποψηφιότητα για πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μετά την εμφάνιση του νέου συστήματος αξιολόγησης ταινιών, το Χόλιγουντ άρχισε να παράγει μαζικά ταινίες που ρίχνουν ένα θετικό φως σε διεφθαρμένες συμπεριφορές όπως σεξουαλική ανηθικότητα, βία, ναρκωτικά, και οργανωμένο έγκλημα. Μια έρευνα βρήκε ότι έως και 58% των ταινιών του Χόλιγουντ που παρήχθησαν μεταξύ 1968 και 2005 ήταν χαρακτηρισμένες R. Μία από τις πρώτες ταινίες με αξιολόγηση R, η «Easy Rider», έγινε αμέσως επιτυχία και συνέβαλε στην δημοτικότητα της χρήσης ναρκωτικών.

Η ταινία δείχνει τις περιπέτειες δύο χίπι εμπόρων κοκαΐνης μοτοσυκλετιστών καθώς ασκούν «ελεύθερο έρωτα» σε μια κομμούνα, επισκέπτονται πορνείο, και αφήνονται σε ναρκωτικά που προκαλούν παραισθήσεις στον δρόμο τους για το Μάρντι Γκρας. Αληθινά ναρκωτικά χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή της ταινίας. Ο τρόπος ζωής των χαρακτήρων αυτός της αντικοινωνικής άφεσης σε επιθυμίες χωρίς συμβατικές αρχές, έγινε το όνειρο πολλών νέων. Ο σκηνοθέτης είχε πει:

«Το πρόβλημα κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πραγματικά από εμένα. Δεν υπήρχε κοκαΐνη πριν την Easy Rider στους δρόμους. Μετά την Easy Rider ήταν παντού.»

Ο Αμερικανός ακαδημαϊκός Βίκτορ Μπ. Κλάιν έκανε μια ανάλυση την δεκαετία του 1970 σε τριάντα επτά ταινίες που προβλήθηκαν στην περιοχή Σολτ Λέικ Σίτι. Βρήκε ότι 57% των ταινιών παρουσίαζαν την ανειλικρίνεια ως ηρωική ή δικαιολογημένη από τις περιστάσεις και ότι 38% παρουσίαζαν το έγκλημα ως κάτι που αποδίδει ή ως μια διασκεδαστική δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου χωρίς αρνητικές επιπτώσεις.

Στο 59% των ταινιών, οι ήρωες σκότωσαν τουλάχιστον ένα άτομο. Βρήκε επίσης ότι 72% των ηρωίδων παρουσιάζονταν ως ανήθικες σε κάποιον βαθμό και ότι μόνο μία ταινία υπονοούσε στην πλοκή της φυσιολογικές σεξουαλικές σχέσεις μεταξύ παντρεμένου ζευγαριού. Μόνο 22% των ταινιών παρουσίαζαν κάποιον βασικό χαρακτήρα να έχει υγιή και ικανοποιητικό γάμο.

Ένα σύνηθες επιχείρημα κατά της επίκρισης της βίας και σεξουαλικότητας στις ταινίες είναι ότι τέτοια πράγματα υπάρχουν στην πραγματική ζωή και ότι οι ταινίες απλώς αντανακλούν την φύση της πραγματικότητας, αντί να λέγεται ότι προκαλούν αρνητικές επιπτώσεις. Αλλά από τους παραπάνω αριθμούς και μόνο, αυτό φαίνεται ότι είναι λάθος. Επιπλέον, πολλές ταινίες που παράγουν αριστερίζοντες του Χόλιγουντ αντανακλούν φυσικά τις αξίες τους, και, με την σειρά τους, έχουν αλλάξει τις αξίες της κοινωνίας.

Σύμφωνα με τον κριτικό ταινιών και πρώην δημιουργού ταινιών του Χόλιγουντ Μάικλ Μέντβεντ, οι αριστερίζοντες κοινωνικοί επαναστάτες στο Χόλιγουντ επιτίθενται στις αξίες της κοινωνίας μέσω χτυπημάτων στην αξία της οικογένειας, προώθησης σεξουαλικής διαστροφής, και εξύμνησης του άσχημου. (αναζήτησε το άρθρο: Η Αποδόμηση του Θανατηφόρου Woke)

Άλλοι λένε πως η πλημμυρίδα του ηθικά διεφθαρμένου περιεχομένου στην βιομηχανία του κινηματογράφου είναι απλώς αποτέλεσμα των δυνάμεων της αγοράς. Αλλά ανεξαρτήτως μέσων, διαβολικοί στόχοι επιτυγχάνονται με τρομακτικές επιπτώσεις. Η ταχύτητα και δύναμη με την οποία η βιομηχανία ταινιών έχει χρησιμοποιηθεί για να χαλάσει την δημόσια ηθική είναι συγκλονιστική. Κάποιες ταινίες δοξάζουν κτήνη ή τέρατα. Αυτές που παρουσιάζουν έναν άνθρωπο να μεταμορφώνεται σε τέρας ή ακόμα και να διαπράττει κτηνοβασία γίνονται αποδεκτές και δέχονται επαίνους στην καθιερωμένη τάση του Χόλιγουντ.

Από μια πνευματική άποψη, αυτό μπορεί να κατανοηθεί ως μια εκδήλωση του ελέγχου του φαντάσματος στον κόσμο μας, καθώς η ανθρωπότητα έχει φτάσει να επιθυμεί με άρρωστο τρόπο το δαιμονικό και το τερατώδες.

Αν και αυτές οι αντιπαραδοσιακές ταινίες μιλάνε για κοινωνικά θέματα με έναν εξεζητημένο αέρα, οι επικρίσεις τους για την κοινωνία είναι επιφανειακές στην καλύτερη περίπτωση. Άσχημες πράξεις που η συμβατική κοινωνία δεν αποδέχεται παρουσιάζονται ως κάπως λογικές, τους δίνεται μεταχείριση συμπάθειας, ή ακόμα και τις κάνουν να φαίνονται θετικές.

Το κοινό που εμβυθίζεται σε τέτοιες ταινίες οδηγείται στο να θεωρεί τα ηθικά πρότυπα ως δυνατόν να μεταβάλλονται σε κάποιες περιστάσεις. Το ύστατο μήνυμα, που εμφυτεύεται στο μυαλό του κοινού, είναι ότι δεν υπάρχει καθαρός διαχωρισμός μεταξύ σωστού και λάθους ή καλού και κακού, ότι οι παραδόσεις είναι βαρετές και καταπιεστικές, και ότι η ηθική είναι σχετική.

6. Τηλεόραση: Διαφθορά σε κάθε σπίτι

Η τηλεόραση έχει γίνει ένα μέρος της καθημερινής ζωής με παρουσία παντού, και η συχνή παρακολούθηση μπορεί να αλλάξει την κοσμοθεωρία των ανθρώπων χωρίς να το αντιληφθούν. Έρευνα που διεξήχθη από το Media Research Center έχει βρει πως όσο περισσότερο ο κόσμος βλέπει τηλεόραση, τόσο λιγότερο αφοσιωμένος είναι στις παραδοσιακές αξίες της ειλικρίνειας, υπευθυνότητας, και δικαιοσύνης, και τόσο πιο πιθανό είναι να γίνονται χαλαρές οι συμπεριφορές τους σε θέματα σχετικά με σεξουαλική ηθική, όπως σεξ εκτός γάμου, έκτρωση κι ομοφυλοφιλία.

Η έρευνα σύγκρινε δύο ομάδες ανθρώπων: αυτούς με λίγες ώρες τηλεθέασης που είπαν ότι πίστευαν στον Θεό, και άλλους με πολλές ώρες τηλεθέασης που είπαν ότι πίστευαν στον Θεό. Αν και τα ποσοστά των δύο ομάδων που πίστευαν στον Θεό ήταν σχεδόν τα ίδια (85% και 88%, αντίστοιχα), η έρευνα βρήκε ότι όσο περισσότερο κάποιος παρακολουθούσε τηλεόραση, τόσο λιγότερο πιθανό ήταν για αυτόν να δίνει αξία σε θρησκευτικές αρχές.

Για παράδειγμα, όταν ρωτήθηκαν σε ερωτηματολόγιο να διαλέξουν αν οι άνθρωποι θα πρέπει πάντα να ζουν σύμφωνα με τις διδασκαλίες και αρχές του Θεού ή θα πρέπει να συνδυάζουν το προσωπικό σύνολο ηθών και αξιών τους με τις διδασκαλίες του Θεού, αυτοί που παρακολουθούσαν περισσότερο τηλεόραση έτειναν να διαλέγουν το τελευταίο. Από παρόμοια παραδείγματα, μπορούμε γενικά να καταλήξουμε στο ότι η τηλεόραση δημιουργεί στους ανθρώπους προδιάθεση προς ηθικό σχετικισμό.

Η τηλεόραση υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής από την δεκαετία του 1950. Όχι μόνο οι τηλεοπτικές σειρές και οι ταινίες επιτυγχάνουν ένα παρόμοιο αποτέλεσμα στην διαμόρφωση των αξιών του κόσμου, αλλά οι εκπομπές συζητήσεων, οι σειρές κωμωδίας (sitcoms), και τα ντοκιμαντέρ επίσης ενσταλάζουν ήσυχα στο κοινό τους όλων των ειδών στρεβλές ιδέες.

Ας πάρουμε τις εκπομπές συζητήσεων για παράδειγμα. Τα τηλεοπτικά στούντιο είναι ιδιαιτέρως πρόθυμα να προσκαλούν άτομα με γνώμες ή αξίες που αντιτίθενται στις παραδοσιακές αξίες ή οι ζωές των οποίων είναι γεμάτες διαμάχες, ή να προσκαλούν «ειδικούς» για να συζητούν κάποια αμφιλεγόμενα θέματα ηθικής. Οι προσκεκλημένοι ενθαρρύνονται να αποκαλύπτουν τα «βαθιά» ή «περίπλοκα» προβλήματα στην προσωπική τους ζωή. Ο παρουσιαστής, οι ειδικοί, ή ακόμα και μέλη του κοινού προτείνουν μετά λύσεις στα προβλήματα.

Για την διασφάλιση της δημοτικότητας τέτοιων προγραμμάτων, συνήθως δεν γίνονται ηθικές κρίσεις για τις επιλογές των προσκεκλημένων. Με τον τρόπο αυτό, πολλά προγράμματα γίνονται χώροι παρουσίασης διεφθαρμένων και στρεβλωμένων συμπεριφορών και οπτικών. Ο κόσμος έχει σταδιακά πιστέψει ότι οι αξίες που είχαν παλιότερα δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται υπό κάποιες ιδιαίτερες συνθήκες. Αυτή η οπτική αρνείται την ύπαρξη οικουμενικών αξιών.

Πολλά τηλεοπτικά προγράμματα είναι γεμάτα με άσχημο και αντιαισθητικό περιεχόμενο που δύσκολα βλέπεται. Κάποιοι παρουσιαστές προγραμμάτων χαίρονται να βρίζουν πολύ. Μεγάλος αριθμός προγραμμάτων κατηχούν τους ανθρώπους με αντιαισθητικά πρότυπα και αντιπολιτισμικό ή αντιπαραδοσιακό περιεχόμενο μέσω διασκέδασης -ενώ το κοινό είναι σε μια κατάσταση χαλάρωσης και έτσι πιο ευάλωτο σε αποδοχή απόψεων. Καθώς ο καιρός περνά, ο κόσμος δεν νιώθει καθόλου ότι κάτι πηγαίνει στραβά και ακόμα φτάνει να αποδεχτεί και να εκτιμάει αυτό το υλικό, διαβρώνοντας έτσι την ηθική σκέψη του.

Οι σειρές κωμωδίας, ιδιαίτερα, λειτουργούν για να κανονικοποιούν παρεκκλίνουσες αξίες και συμπεριφορές που σπάνια υπάρχουν στις καθημερινές ζωές του κόσμου, μέσω παρουσίασης τέτοιου περιεχομένου επαναλαμβανόμενα και μέσω ενθάρρυνσης του κοινού να νιώθει διασκέδαση από αυτό. Ο Σαπίρο έδωσε το παράδειγμα μιας σκηνής από το επεισόδιο «Η μία με την γέννηση» από την δημοφιλή αμερικανική κωμική σειρά τύπου sitcom, με όνομα «Τα φιλαράκια».

Η λεσβία πρώην γυναίκα του Ρος, Κάρολ, κυοφορεί ένα μωρό. Ο Ρος νιώθει άσχημα ότι η λεσβία ερωμένη της Κάρολ θα παίξει έναν μεγαλύτερο ρόλο στην ζωή του παιδιού του από ό,τι αυτός. Η Φοίβη τού λέει: «Όταν μεγάλωνα, ξέρεις, ο μπαμπάς μου έφυγε, και η μητέρα μου πέθανε, και ο πατριός μου μπήκε φυλακή, έτσι μετά βίας είχα μερικά κομμάτια γονιών για να φτιάξω έναν ολόκληρο. Και να ένα μικρό μωρό που έχει τρεις ολόκληρους γονείς που νοιάζονται τόσο πολύ για αυτό που μαλώνουν για το ποιος θα το αγαπήσει περισσότερο. Και ούτε έχει γεννηθεί ακόμα. Είναι, είναι απλώς το πιο τυχερό μωρό σε όλο τον κόσμο.» Όπως γράφει ο Σαπίρο, το επεισόδιο παρουσιάζει «έγκυες λεσβίες και οικογένειες τριών γονέων όχι απλώς ως φυσιολογικά, αλλά ως αξιαγάπητα.» (sic)

Η σύγχρονη ιατρική έχει ανακαλύψει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος βιώνει πέντε διαφορετικούς τύπους ηλεκτρικών «δομών», δηλαδή εγκεφαλικών κυμάτων. Οι δύο συχνότεροι, όταν κάποιος βρίσκεται σε κατάσταση εγρήγορσης και συνειδητότητας, είναι τα κύματα άλφα και βήτα. Όταν οι άνθρωποι είναι απασχολημένοι στην εργασία, τα κυρίαρχα εγκεφαλικά τους κύματα είναι κύματα βήτα. Παρουσιάζουν μια ενισχυμένη ικανότητα ανάλυσης και τείνουν να χρησιμοποιούν λογική σκέψη. Ένας άνθρωπος που έχει μια συζήτηση θα εμφανίσει κυρίως εγκεφαλικά κύματα βήτα. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι σε κατάσταση κυριαρχίας των βήτα κυμάτων είναι πιο συνειδητοί και λιγότερο εύπιστοι.

Όταν κάποιος χαλαρώνει και τα κύματα άλφα κυριαρχούν -όπως γίνεται όταν κάποιος παρακολουθεί τηλεόραση- τα συναισθήματα παίρνουν τον κύριο ρόλο και η ικανότητα ανάλυσής του αποδυναμώνεται. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι άνθρωποι τείνουν να πείθονται υποσυνείδητα από τις απόψεις και εικόνες που παρουσιάζονται στο τηλεοπτικό πρόγραμμα.

Τα τηλεοπτικά προγράμματα αρχίζουν να μολύνουν κόσμο από πολύ μικρές ηλικίες. Έρευνα δείχνει ότι σχεδόν δύο τρίτα των τηλεοπτικών προγραμμάτων, περιλαμβανομένων των παιδικών προγραμμάτων, περιέχουν σκηνές βίας. Περαιτέρω έρευνα δείχνει ότι η θέαση τέτοιου περιεχομένου αναισθητοποιεί τους νέους και αυξάνει τις πιθανότητες διάπραξης βίαιων πράξεων αργότερα στην ζωή τους. Κάποια παιδικά προγράμματα είναι γεμάτα με κρυμμένες θέματα “προοδευτισμού” και αριστερισμού, όπως την διδασκαλία ομοφυλοφιλίας υπό το όνομα της «πολιτισμικής ποικιλότητας». Χρησιμοποιούν ρητά όπως «υπάρχει μόνο ένας άνθρωπος σε όλον αυτόν τον κόσμο όπως εσύ» για να καλλιεργήσουν μη κερδισμένη αυτοπεποίθηση και την έννοια της αποδοχής όλων των ανθρώπων ανεξαρτήτως των ανήθικων συμπεριφορών τους.

Η τηλεόραση και οι ταινίες είχαν μια πολύ αρνητική επίδραση στους νέους, αυξάνοντας την τάση για βία, για ανήλικη σεξουαλική δραστηριότητα, και εφηβική εγκυμοσύνη. Οι νέοι ονομάζουν τα μέσα ενημέρωσης ως την δεύτερη σημαντικότερη πηγή για εκμάθηση για σεξουαλική δραστηριότητα, μετά τα μαθήματα σεξουαλικής εκπαίδευσης. Δύο έρευνες βρήκαν ότι έφηβες που παρακολουθούσαν συχνά προγράμματα που περιείχαν απεικονίσεις σεξουαλικής δραστηριότητας ήταν δύο φορές πιθανότερο να έχουν εγκυμοσύνη εντός τριών χρόνων σε σύγκριση με κορίτσια που έβλεπαν πιο σπάνια τέτοια προγράμματα.

Τέτοια προγράμματα των μέσων ενημέρωσης επίσης αύξησαν τον κίνδυνο σεξουαλικής επίθεσης και εμπλοκής σε επικίνδυνη συμπεριφορά. Όπως ένας ακαδημαϊκός σημείωσε:

«Τα μέσα ενημέρωσης είναι τόσο πειστικά και τόσο γεμάτα σεξ, που είναι δύσκολο για το οποιοδήποτε παιδί, ακόμα και για έναν επικριτή, να αντισταθεί. Θεωρώ τα μέσα ενημέρωσης ως τους πραγματικούς δασκάλους μας στην σεξουαλικότητα.»

Λόγω της επιρροής των μέσων, το σεξ εκτός γάμου, η μοιχεία, και άλλες συμπεριφορές θεωρούνται ως φυσιολογικές επιλογές τρόπου ζωής. Αν αμφότερα τα μέρη το επιθυμούν, ο κόσμος πιστεύει πως τέτοιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές.

Στο βιβλίο «Βραδινή προπαγάνδα», ο Σαπίρο εξέτασε σχεδόν εκατό αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές με επιρροή. Βρήκε ότι συν τω χρόνω, αυτά τα προγράμματα προωθούσαν όλο και περισσότερο αριστερισμό και αριστερές απόψεις, όπως αθεϊσμό, απέχθεια για την πίστη, απόρριψη της ηθικής, θαυμασμό για την ανηθικότητα, βία, φεμινισμό, ομοφυλοφιλία, και αλλαγή φύλου, και την απόρριψη των παραδοσιακών σχέσεων μεταξύ άντρα και γυναίκας, και γονέα και παιδιού.

Τέτοια προγράμματα επίσης καθιέρωσαν ανηλεείς αντιήρωες, κενούς από συμπάθεια, ως πρωταγωνιστές. Η εξέλιξη αυτού του είδους προγραμμάτων ήταν μια διαδικασία συνεχούς ηθικής διαφθοράς. Η προώθηση αυτών των αντιπαραδοσιακών τρόπων ζωής είχε μια μεγάλη επιρροή στον τρόπο σκέψης του γενικού κοινού, και ειδικά των νέων ανθρώπων. Μια εκπομπή που προβαλλόταν πέντε νύχτες ανά εβδομάδα στο κανάλι ΜΤV στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του 2000, για παράδειγμα, προωθούσε ανοιχτά ανώμαλη σεξουαλική συμπεριφορά και περιεχόμενο παρόμοιο με ήπια πορνογραφία σε νεαρό κοινό.

Μετά την εφαρμογή του συστήματος αξιολόγησης ταινιών, πολλές πορνογραφικές ταινίες μπορούσαν να πωλούνται εφόσον ήταν χαρακτηρισμένες με ένα Χ ή με το NC-17. Καθώς η τεχνολογία αναπτυσσόταν, αυτά τα άσεμνα προγράμματα πήγαν από τον υπόκοσμο στην γενική κατανάλωση και μπορούσαν εύκολα να αποκτηθούν σε καταστήματα ενοικίασης ταινιών, μέσω τηλεοπτικών καναλιών επί πληρωμή, και σε ξενοδοχεία. Σίγουρα, λίγοι παραγωγοί του Χόλιγουντ είχαν μια επίσημη ατζέντα να ενσταλάξουν στο κοινό τους διεφθαρμένες ιδεολογίες. Αλλά όταν οι παραγωγοί οι ίδιοι συμφωνούν με τις ιδέες του προοδευτισμού και του αριστερισμού, τότε αυτές οι διεφθαρμένες ιδεολογίες αναπόφευκτα καταλήγουν στην οθόνη. Το πραγματικό σχέδιο είναι ηθική υπονόμευση, και οι παραγωγοί που παρεκκλίνουν πάρα πολύ από το λογικό γίνονται πιόνια του κακού.

7. Τα μέσα ενημέρωσης: Ένα κρίσιμο πεδίο μάχης σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο

Η κομμουνιστική φιλοσοφία πάλης δεν αφήνει κανένα μέσο αχρησιμοποίητο και δεν κανένα ηθικό κάτω όριο στην προσπάθεια επιτυχίας των πολιτικών της στόχων. Στην προεδρική προεκλογική εκστρατεία των ΗΠΑ του 2016, ο υποψήφιος Ντόναλντ Τραμπ αντιτάχθηκε στην «πολιτική ορθότητα» και υποστήριξε μέτρα για την απομάκρυνση της Αμερικής από την άκρα αριστερά ώστε να επιστρέψει σε παραδοσιακές αξίες και στο κράτος δικαίου, να ανανεωθεί η πνευματική πίστη του έθνους, να μειώσει φόρους για την αναζωογόνηση της οικονομίας, να ασφαλίσει τα σύνορα, και να διορθώσει την στρεβλωμένη εμπορική σχέση με την κομμουνιστική Κίνα. Η ευθύτητα λόγου του Τραμπ έριξε τους αριστερίζοντες σε συνεχή παροξυσμό. Οπλισμένοι με τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης, εξαπέλυσαν μια πλήρους κλίμακας επίθεση εναντίον του, αγνοώντας σχεδόν κάθε πρόσχημα ισορροπημένης δημοσιογραφίας. (Μέχρι κόμικ έφτιαξαν για να τον δολοφονούν ως προσωπικότητα)

Κατά την διάρκεια της εκστρατείας, αριστερά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποίησαν διάφορες μεθόδους για να δαιμονοποιήσουν εσκεμμένα και να μειώσουν τον Τραμπ ενώ εξοστράκιζαν τους υποστηρικτές του, που τους περιέγραφαν ως ρατσιστές, σεξιστές, ξενοφοβικούς πολέμιους της μετανάστευσης, και αμόρφωτους λευκούς. Δηλαδή, τα μέσα ενημέρωσης προσπάθησαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα των εκλογών μέσω χειρισμού της κοινής γνώμης. Σχεδόν 95% των μέσων ενημέρωσης επαναλαμβανόμενα προέβλεψαν ότι ο Τραμπ θα έχανε τις εκλογές με τεράστια διαφορά. Ενάντια σε όλες τις προβλέψεις, ο Τραμπ εκλέχθηκε.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ασχέτως του πόσο άγρια μπορεί να είναι η ρητορεία σε μια περίοδο προεκλογικής εκστρατείας, τα διάφορα κόμματα και οι υποστηρικτές τους θα πρέπει να επανέρχονται σε φυσιολογικές λειτουργίες μετά το πέρας των εκλογών. Πιο σημαντικά, τα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει να προασπίζονται την αρχή της δικαιοσύνης, να βάζουν τα εθνικά συμφέροντα πρώτα, και να διατηρούν ουδετερότητα.

Ωστόσο, μετά τις προεδρικές εκλογές του 2016 στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα μέσα ενημέρωσης συνέχισαν τον τρελό ρυθμό της προεκλογικής περιόδου, ακόμα και διακινδυνεύοντας την δημόσια εικόνα τους. Οι περισσότερες δημοσιογραφικές εταιρείες έχουν από τότε αγνοήσει εσκεμμένα τα επιτεύγματα της διοίκησης Τραμπ, όπως τα πρωτοφανώς χαμηλά επίπεδα ανεργίας, την εκτόξευση του χρηματιστηρίου σε πρωτοφανή ύψη, τις αμερικανικές διπλωματικές επιτυχίες, και την σχεδόν ολοκληρωτική εξάλειψη της τρομοκρατικής ομάδας ISIS.

Το 2017, 90% της κάλυψης για τον Τραμπ ήταν αρνητική, σύμφωνα με έρευνα του Newsbusters, τον κλάδο ανάλυσης του Media Research Center. Στις αρχές του 2018, η αρνητική κάλυψη έφτασε το 91%. Ο Ριτς Νόυς, ανώτερος αρθρογράφος στο Newsbusters, κατέληξε: «Χωρίς αμφιβολία, κανένας Πρόεδρος δεν έλαβε ποτέ τέτοια εχθρική κάλυψη, για μια τέτοια συνεχόμενη χρονική περίοδο, όσο ο Τραμπ.»

Επίσης, τα μέσα ενημέρωσης κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να υπονομεύσουν την διοίκηση Τραμπ μέσω της αναφοράς αβάσιμων κατηγοριών. Για παράδειγμα, τα μέσα ανέφεραν μια θεωρία συνεργίας μεταξύ Τραμπ και Ρωσίας, με δύο μεγάλες εφημερίδες ακόμα και να κερδίζουν το βραβείο Πούλιτζερ για αυτήν την κάλυψη. Σύμφωνα με την έρευνα, η διερεύνηση συνεργίας με την Ρωσία ήταν η εστίαση των απογευματινών δελτίων ειδήσεων που μιλούσαν για τον Τραμπ στα τρία μεγάλα αμερικανικά δίκτυα ειδήσεων τους προηγούμενους δύο μήνες, καταλαμβάνοντας σχεδόν το ένα τέταρτο του σχετικού με τον Τραμπ χρόνου αυτών των δικτύων. Ωστόσο, μια διετής ειδική διερεύνηση δεν βρήκε το οποιοδήποτε στοιχείο προς υποστήριξη των ισχυρισμών.

Τα μέσα ενημέρωσης έγινε γνωστό ότι κατασκεύασαν κάποιες ιστορίες ειδήσεων. Το 2017, ένας γίγαντας τηλεοπτικών ειδήσεων έθεσε σε αναστολή έναν παλιό δημοσιογράφο για τέσσερις εβδομάδες χωρίς αμοιβή και εξέδωσε μια διόρθωση για το άρθρο του επειδή είχε δημιουργήσει ένα ψεύτικο άρθρο ότι ο Τραμπ είχε διατάξει τον Ταξίαρχο Μάικλ Φλυν να έρθει σε επαφή με την Ρωσία όταν ο Τραμπ ήταν προεδρικός υποψήφιος. Ο ρεπόρτερ και ο παραγωγός που είχαν συνεργαστεί με τον δημοσιογράφο κατέληξαν να φύγουν από τον τηλεοπτικό σταθμό. Αυτή η συγκεκριμένη ομάδα είχε παλιότερα επιτύχει εξαιρετικά αποτελέσματα, κερδίζοντας τέσσερα βραβεία Peabody και δεκαεπτά βραβεία Emmy.

Όταν ο Τραμπ καταδίκασε την βίαιη συμμορία MS-13, ειδικά τα μέλη που είχαν διαπράξει βάρβαρους φόνους αφότου εισήλθαν στις Ηνωμένες Πολιτείες παράνομα, είπε: «Δεν είναι άνθρωποι. Είναι ζώα, και θα πρέπει να είμαστε πολύ, πολύ σκληροί.» Ωστόσο, δημοσιογραφικές εταιρείες αμέσως πήραν την δήλωση εκτός συμφραζομένων, ισχυριζόμενες ότι ο Τραμπ είπε ότι οι παράνομοι μετανάστες ήταν ζώα.

Τον Ιούνιο του 2018, μια φωτογραφία ενός κοριτσιού από την Ονδούρα που έκλαιγε κυκλοφόρησε πολύ στα μέσα και στο διαδίκτυο. Αυτό το μικρό κορίτσι και η μητέρα της είχαν σταματηθεί από την Συνοριοφυλακή ενώ προσπαθούσαν να εισέλθουν στα κρυφά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι το κορίτσι χωρίστηκε δια της βίας από την μητέρα του και χρησιμοποίησαν αυτήν την ευκαιρία για να επικρίνουν τα συνοριακά μέτρα του Τραμπ και την στάση μηδενικής ανοχής προς την παράνομη μετανάστευση.

Αργότερα, το Time συνδύασε την φωτογραφία του μικρού κοριτσιού με μια φωτογραφία του Τραμπ στο εξώφυλλο του περιοδικού, προσθέτοντας τον υπότιτλο «Καλωσήλθατε στην Αμερική» για να γελοιοποιήσει τον Τραμπ. Ωστόσο, ο πατέρας του κοριτσιού είπε αργότερα στα μέσα ότι οι αστυνομικοί των συνόρων δεν είχαν χωρίσει το κορίτσι από την μητέρα του και ότι η μητέρα είχε πάρει την κόρη του ενάντια στην θέλησή του.

Ευτυχώς, το αμερικανικό κοινό αρχίζει να συνειδητοποιεί καλύτερα τα χαλκευμένα νέα. Από μια δημοσκόπηση που έγινε από το πανεπιστήμιο Μόνμαουθ τον Μάρτιο του 2018, το ποσοστό των Αμερικανών που πίστευαν πως τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν χαλκευμένες ειδήσεις τουλάχιστον περιστασιακά είχε αυξηθεί από 63% το προηγούμενο έτος σε 77%. Το 2016, μια δημοσκόπηση της Gallup βρήκε ότι η εμπιστοσύνη των Αμερικανών στα μέσα ενημέρωσης είχε βυθιστεί σε νέο κατώτατο, με μόνο 32% των ανθρώπων να έχουν ένα «μεγάλο ποσό» ή «ένα επαρκές ποσό» εμπιστοσύνης στα μέσα ενημέρωσης, κάτω κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες από το προηγούμενο έτος. Δεν προκαλεί έκπληξη ότι ο ιδιοκτήτης μιας μεγάλης δημοσιογραφικής εταιρείας θρήνησε επειδή οι «χαλκευμένες ειδήσεις είναι ο καρκίνος των καιρών μας.»

Κρίνοντας από τα αποτελέσματα των αμερικανικών εκλογών, οι μισοί Αμερικανοί υποστηρίζουν τον Τραμπ, αλλά η συμπεριφορά που υιοθετήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης είναι μονόπλευρη. Υπό αυτές τις ανώμαλες συνθήκες, ο Τραμπ δέχεται επιθέσεις και δαιμονοποίηση επειδή τηρεί μια συντηρητική πολιτική στάση και υποστηρίζει τις παραδοσιακές αμερικανικές αξίες, ιδανικά που δεν μπορούν να συνυπάρχουν με την αντιπαραδοσιακή ιδεολογία της αριστεράς. Αν οι επιθέσεις των μέσων ενημέρωσης στον Τραμπ είναι ικανές να προκαλέσουν στο κοινό να χάσει την εμπιστοσύνη του σε αυτόν, οι επιθέσεις θα επιτύχουν τον στόχο τους: να αποτρέψουν την επιστροφή της κοινωνίας στην παράδοση.

Πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι πολλές δημοσιογραφικές εταιρείες έχουν γίνει καταλύτες για την μεγέθυνση ακραίας ρητορικής, προκαλώντας διχόνοια και μίσος, και πολώνοντας τον πληθυσμό, συνεπώς ανοίγοντας περαιτέρω τις ρωγμές στην κοινωνία. Βασικά ήθη έχουν απορριφθεί, και οι συνέπειες αγνοούνται στο σημείο που η καταστροφή του εαυτού ώστε να επέλθει η καταστροφή ενός αντιπάλου έχει γίνει αποδεκτή. Η χώρα έχει ωθηθεί σε μια κατάσταση εξαιρετικά μεγάλου χάους και κινδύνου.

8. Ανάκτηση της ακεραιότητας του «Τετάρτου Κλάδου»

Λόγω του ρόλου που έχουν στην διαμόρφωση και καθοδήγηση της κοινής γνώμης, τα μέσα ενημέρωσης συχνά αναφέρονται ως ο «τέταρτος κλάδος» μαζί με τον εκτελεστικό, νομοθετικό, και δικαστικό κλάδο κυβέρνησης. Υπό την επιρροή του κομμουνιστικού φαντάσματος, τα μέσα ενημέρωσης έχουν χρησιμοποιηθείσα αποτελεσματικά για να πιέσουν και να εξαπατήσουν δισεκατομμύρια ανθρώπους, διαφθείροντας παραδόσεις και ηθική.

Σε δυτικές χώρες, πολλοί αριστερίζοντες οργανισμοί μέσων ενημέρωσης έχουν γίνει εργαλεία για απόκρυψη της αλήθειας και εξαπάτηση του κόσμου. Πολλοί έχουν αφήσει τα βασικά επαγγελματικά ήθη και τώρα εμπλέκονται σε κάθε είδους ανήθικων επιθέσεων, κατάχρησης, και συκοφαντίας, ασχέτως της επίδρασης στην φήμη τους ή στην κοινωνία.

Ο κομμουνισμός υπήρξε επιτυχής επειδή έχει εκμεταλλευτεί τις ανθρώπινες αδυναμίες: αναζήτηση φήμης και κέρδους, άγνοια, οκνηρία, εγωισμό, λανθασμένη συμπάθεια, ανταγωνιστικότητα, και παρόμοια.

Κάποιοι δημοσιογράφοι επαναστατούν κατά των παραδοσιακών αξιών υπό ένα προσωπείο γνώσης της αλήθειας. Κάποιοι συμμορφώνονται στην ήδη ηθικά διεφθαρμένη «ζήτηση του κοινού» ώστε να έχουν θεατές. Κάποιοι συμμορφώνονται με τα χαμηλωμένα πρότυπα για όφελος της καριέρας τους. Κάποιοι κατασκευάζουν χαλκευμένες ειδήσεις λόγω φθόνου και εχθρικότητας. Κάποιοι πιστεύουν τις χαλκευμένες ειδήσεις λόγω της άγνοιάς τους και της συμπάθειας σε άλλους κατά την προώθηση κοινωνικής δικαιοσύνης και έτσι μετατοπίζουν ολόκληρη την κοινωνία προς την αριστερά, χρησιμοποιώντας ανήθικες τακτικές για να επιτύχουν τους πολιτικούς και οικονομικούς στόχους τους.

Η αποστολή των μέσων ενημέρωσης υπήρξε ευγενής. Δημιουργήθηκαν για να είναι η γραμμή ζωής μέσω της οποίας ο πολίτης αποκτά πληροφορίες για δημόσια γεγονότα, και είναι επίσης μια σημαντική δύναμη στην διατήρηση της υγιούς ανάπτυξης της κοινωνίας. Η αντικειμενικότητα και αμεροληψία είναι βασικές ηθικές προϋποθέσεις των μέσων ενημέρωσης και είναι κρίσιμες για την εμπιστοσύνη που ο κόσμος τους δίνει. Αλλά στα μέσα ενημέρωσης σήμερα, κυριαρχεί το χάος, επηρεάζοντας βαριά την εμπιστοσύνη που οι άνθρωποι έχουν σε αυτά. Η ανάκτηση της αποστολής των μέσων και η εκ νέου καθιέρωση της αίγλης του δημοσιογραφικού επαγγέλματος είναι η ευγενής ευθύνη των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτό το πεδίο.

Η ανάκτηση της αποστολής των μέσων ενημέρωσης σημαίνει ότι τα μέσα πρέπει να αναζητούν την αλήθεια. Η αναφορά της αλήθειας από τα μέσα πρέπει να είναι ολοκληρωμένη και να προέρχεται από ειλικρίνεια. Όταν γίνεται αναφορά σε κοινωνικά φαινόμενα, πολλές δημοσιογραφικές εταιρείες παρουσιάζουν μόνο μέρος της πραγματικότητας με τρόπους που συχνά είναι παραπλανητικοί και μπορούν να κάνουν περισσότερη ζημία από τα ωμά ψέματα.

Τα μέσα ενημέρωσης θα γίνουν ωφέλιμα αν μπορούν να βοηθούν την κοινωνία να εκτιμά και να διατηρεί την ηθική, καθώς καλό και κακό είναι αμφότερα παρόντα στην ανθρώπινη κοινωνία. Είναι ευθύνη των μέσων ενημέρωσης να διαδίδουν την αλήθεια, να εξυμνούν την ηθική, και να εκθέτουν και να περιορίζουν το κακό.

Στην επιστροφή σε αυτήν την αποστολή, τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να δώσουν περισσότερη προσοχή στα μεγάλα γεγονότα που επηρεάζουν το μέλλον της ανθρωπότητας. Ο τελευταίος αιώνας υπήρξε μάρτυρας πολλών μαχών μεταξύ του ελεύθερου κόσμου και του κομμουνισμού. Ενώ φαίνεται να είναι μια ιδεολογική σύγκρουση, είναι, στην πραγματικότητα, ένας αγώνας ζωής ή θανάτου μεταξύ ορθότητας και κακού, καθώς ο κομμουνισμός καταστρέφει τα ήθη που συντηρούν τον πολιτισμό. Ακόμα και μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη, το φάντασμα του κομμουνισμού εμμένει. (αναζήτησε το άρθρο: Η Μάχη για το Μυαλό μας).


Καθώς ο κόσμος υπόκειται σε μεγάλες αλλαγές, η αλήθεια και οι παραδοσιακές αξίες είναι πιο σημαντικές από ποτέ. Ο κόσμος χρειάζεται μέσα ενημέρωσης που μπορούν να διακρίνουν μεταξύ σωστού και λάθους, να κάνουν καλές πράξεις, και να προβάλλουν/διατηρούν την δημόσια ηθική. Η υπέρβαση των ενδιαφερόντων ατόμων, επιχειρήσεων, και πολιτικών κομμάτων για την παρουσίαση του πραγματικού κόσμου στους ανθρώπους είναι το καθήκον κάθε επαγγελματία των μέσων ενημέρωσης.

Σήμερα, όταν αντιμετωπίζουμε την ηθική παρακμή στο δημοσιογραφικό επάγγελμα, είναι πολύ σημαντικό αναγνώστες και κοινό να κάνουν συνειδητή διάκριση μεταξύ σωστού και λάθους, και να εξετάζουν προσεκτικά την λογική των πληροφοριών που παράγονται από τα μέσα ενημέρωσης. Οι άνθρωποι πρέπει να κρίνουν τα ζητήματα σύμφωνα με την ηθική παράδοση, να αντιλαμβάνονται τα κοινωνικά φαινόμενα μέσω των οικουμενικών αξιών, και, πράττοντας έτσι, να πιέσουν τα μέσα ενημέρωσης να εκπληρώσουν την ιστορική αποστολή τους. Αυτό είναι επίσης κρίσιμο για την ανθρωπότητα ώστε να απομακρύνει την επιρροή του κομμουνιστικού φαντάσματος και να βρει το μονοπάτι για ένα καλύτερο μέλλον.

Χουνγκ Γιου Τσεν, «Ασκούμενη του Ντάφα, που υφίσταται εξαναγκαστική αφαίρεση οργάνων». Ο πίνακας απεικονίζει μια ασκούμενη του Φάλουν Ντάφα, η οποία έχει φυλακιστεί για την πίστη της, την ώρα που την παίρνουν οι γιατροί δια της βίας για να αφαιρέσουν τα ζωτικά της όργανα, ενώ αυτή είναι ακόμα εν ζωή και υγιής. Έπαινος στον Διεθνή Διαγωνισμό Προσωπογραφίας του NTD το 2019. (NTD International Figure Painting Competition / NIFPC)

Η Epoch Times εκδίδει ανά κεφάλαιο μια μετάφραση από τα Κινεζικά του βιβλίου, «Πως το φάντασμα του κομμουνισμού ελέγχει τον κόσμο μας», από την συγγραφική ομάδα των «Εννέα Σχολίων στο Κομμουνιστικό Κόμμα». Η εφημερίδα, που εδρεύει στην πόλη της Νέας Υόρκης, είναι μέρος του Epoch Media Group, που λειτουργεί επίσης την τηλεόραση της Νέας Δυναστείας Τανγκ (NTD). Οι Epoch Times έχουν ιστότοπους σε 35 χώρες, αλλά είναι αποκλεισμένοι στην ηπειρωτική Κίνα. Η διεθνής πολύγλωσση εφημερίδα και μέσων ενημέρωσης είναι φίλα προσκείμενη, αλλά δεν συνδέεται με το θρησκευτικό κίνημα του Φάλουν Γκονγκ, που είναι αντίθετο στο μαρξιστικό Woke κίνημα κι άρα εξοβελιστέο.

Οι Epoch Times αντιτίθενται στο Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα, προωθούν ρεπουμπλικάνους/δεξιούς πολιτικούς στην Ευρώπη, και έχουν υποστηρίξει τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ.

Η εξάσκηση του Φάλουν Γκονγκ αποτελείται από δύο χαρακτηριστικά: την εκτέλεση των ασκήσεων και την βελτίωση του σίνσινγκ (ηθικός χαρακτήρας, ιδιοσυγκρασία). Στο κεντρικό κείμενο του Φάλουν Γκονγκ, ο Λι δηλώνει ότι:

«Το σίνσινγκ περιλαμβάνει την αρετή (η οποία είναι ένα είδος ύλης), περιλαμβάνει την ανεκτικότητα, περιλαμβάνει την αφύπνιση για τα πράγματα, περιλαμβάνει την εγκατάλειψη πραγμάτων – την εγκατάλειψη όλων των επιθυμιών και όλων των προσκολλήσεων που βρίσκονται σε έναν συνηθισμένο άνθρωπο και πρέπει επίσης να υπομείνεις κακουχίες, για να αναφέρω μόνο μερικά πράγματα».

Η εξύψωση του ηθικού χαρακτήρα κάποιου επιτυγχάνεται, αφενός, ευθυγραμμίζοντας την ζωή του με την αλήθεια, την συμπόνια και την ανεκτικότητα κι από την άλλη, εγκαταλείποντας τις επιθυμίες και τις αρνητικές σκέψεις και συμπεριφορές, όπως η απληστία, το κέρδος, η λαγνεία, η επιθυμία, ο φόνος, η μάχη, η κλοπή, η ληστεία, η εξαπάτηση, η ζήλια κ.λπ..

Ο Λι Χονγκτζί δίδαξε ότι η ομοφυλοφιλία κάνει κάποιον «ανάξιο να είναι άνθρωπος», δημιουργεί κακό κάρμα και είναι συγκρίσιμη με το οργανωμένο έγκλημα. Δίδαξε επίσης ότι «η αποκρουστική ομοφυλοφιλία δείχνει την βρώμικη ανώμαλη ψυχολογία του γκέι που έχει χάσει την ικανότητα του συλλογισμού». Ο Λι δήλωσε επιπλέον σε μια ομιλία του 1998 στην Ελβετία ότι «ο πρώτος στόχος εξόντωσης των θεών θα ήταν οι ομοφυλόφιλοι». Παρόλο που οι ομοφυλόφιλοι, οι λεσβίες και οι αμφιφυλόφιλοι μπορεί να εξασκούν το Φάλουν Γκονγκ, ο ιδρυτής Λι δήλωσε ότι «πρέπει να παραιτηθούν από την κακή συμπεριφορά κάθε σεξουαλικής δραστηριότητας του ίδιου φύλου».

Η κοσμολογία του Φάλουν Γκονγκ περιλαμβάνει την θέση ότι οι διαφορετικές εθνότητες έχουν η καθεμία μια αντιστοιχία με τους δικούς της ουρανούς και ότι τα άτομα μεικτής φυλής χάνουν κάποια πτυχή αυτής της σύνδεσης.

Το δόγμα του Φάλουν Γκονγκ συμβουλεύει κατά της συμμετοχής σε πολιτικά ή κοινωνικά ζητήματα. Το υπερβολικό ενδιαφέρον για την πολιτική θεωρείται ως προσκόλληση στην κοσμική δύναμη και επιρροή και το Φάλουν Γκονγκ στοχεύει στην υπέρβαση τέτοιων επιδιώξεων. Σύμφωνα με τον Χου Πινγκ, «Το Φάλουν Γκονγκ ασχολείται μόνο με την κάθαρση του ατόμου μέσω της άσκησης και δεν αγγίζει κοινωνικές ή εθνικές ανησυχίες. Δεν έχει προτείνει ούτε καν υποδείξει ένα μοντέλο κοινωνικής αλλαγής. Πολλές θρησκείες επιδιώκουν κοινωνική μεταρρύθμιση σε κάποιο βαθμό αλλά δεν υπάρχει τέτοια τάση εμφανής στο Φάλουν Γκονγκ».
-------------------------
*Η «πολιτική ορθότητα» είναι δημιούργημα των μπολσεβίκων της “Σχολής της Φραγκφούρτης” και που τους περισσότερους τους δολοφόνησε ο Στάλιν, τελετουργικά. Δεν υπάρχει Πανεπιστήμιο ειδικά στην Δύση που να μην λιβανίζει υποτελικά και δουλικά την μιαρή “Σχολή της Φρανκφούρτης”. Το νέο φρούτο αυτής της πολιτικής/μαρξιστικής σέχτας είναι το Woke κίνημα και η Μεγάλη Επανεκκίνηση.

Ο Αριστοτέλης και οι παρανοήσεις στο ζήτημα της ανδρείας

Ο Αριστοτέλης παρακολουθώντας την πολλές φορές εσφαλμένη αντίληψη των ανθρώπων σχετικά με τις πράξεις που πραγματώνουν την ανδρεία νιώθει την ανάγκη να κατονομάσει πέντε περιπτώσεις, ώστε να διαχωριστεί η αυθεντική απόδοση της έννοιας από τις παρανοήσεις: «Πρώτη στη σειρά η πολιτική ανδρεία. Σύμφωνα, πράγματι, με την κοινή αντίληψη οι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με τους κινδύνους πρώτον εξαιτίας των ποινών που επιβάλλουν οι νόμοι, αλλά και λόγω του ψόγου που θα αντιμετωπίσουν, δεύτερον λόγω των τιμών που με τις πράξεις τους αυτές κερδίζουν». (1116a 8, 19-22).

Η πολιτική ανδρεία τοποθετείται πρώτη στη σειρά, γιατί κατά τον Αριστοτέλη είναι η πιο υγιής έκφανση της ανδρείας, είναι δηλαδή πιο κοντά στα πρότυπα που ο ίδιος όρισε: «πρώτη στη σειρά, γιατί αυτή είναι που μοιάζει πιο πολύ με την ανδρεία για την οποία ήταν ο λόγος μας». (1116a 8, 20).

Και συμπληρώνει: «Το είδος αυτό της ανδρείας μοιάζει πολύ περισσότερο από ό,τι όλα τα άλλα είδη με την ανδρεία για την οποία ήταν ο λόγος μας προηγουμένως, και αυτό γιατί έχει την αρχή της σε μια αρετή· πραγματικά η αρχή της βρίσκεται στην αιδώ, στην επιθυμία και επιδίωξη ενός ωραίου πράγματος (πρόκειται για την τιμή) και στην αποφυγή του ονείδους, που είναι κάτι άσχημο». (1116a 8, 30-32).

Είναι πράγματι ανδρείο να θέλει κάποιος να κερδίζει τιμές ασκώντας την αρετή που ορίζουν τα πρότυπα της πόλης ή να αποφύγει τις οδυνηρές επικρίσεις που θα προκύψουν αν δε συμμορφωθεί σ’ αυτά. Φυσικά, θεωρείται δεδομένο ότι πρόκειται για ευνομούμενη πόλη με ορθά πρότυπα αρετής, αφού σε αντίθετη περίπτωση όλα ματαιώνονται. Μια πόλη ανομίας κι ατιμωρησίας, που απαξιώνει το νόμο αναδεικνύοντας τον κυνισμό και το θράσος σε πηγή ισχύος, δεν μπορεί παρά να αναπαράγει τη στρεβλότητα υιοθετώντας τα πρότυπα της πιο επαίσχυντης υποκρισίας.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η τήρηση της αρετής μετατρέπεται σε κοινωνική προσποίηση, αφού επί της ουσίας έχει απαξιωθεί. Υπό αυτές τις συνθήκες δεν ανταμείβεται ο ενάρετος. Γι’ αυτό και οι τιμές που αποδίδονται (τουλάχιστον από την άποψη της αρετής) δεν έχουν καμιά αξία. Κι όταν απαξιώνεται η αρετή, απαξιώνεται και η ανδρεία, καθώς μετατρέπεται σε θρασύτητα.

Όμως, ακόμη και σε μια άμεμπτη πόλη, που η επιδίωξη της τιμής συμβαδίζει αδιαπραγμάτευτα με τις επιταγές της αρετής, ο ενάρετος δεν είναι κατ’ ανάγκη ανδρείος, ακόμη κι αν δείχνει γενναιότητα τη στιγμή που πρέπει: «Εδώ θα μπορούσε κανείς να κατατάξει και όλους εκείνους που αναγκάζονται από τους άρχοντές τους να κάνουν τα έργα των ανδρείων· μόνο που αυτοί είναι κατώτεροι από τους προηγούμενους, δεδομένου ότι κάνουν τα έργα των ανδρείων όχι από αιδώ, αλλά από φόβο, και εκείνο που θέλουν να αποφύγουν δεν είναι το άσχημο, αλλά το δυσάρεστο· γιατί τους αναγκάζουν τα αφεντικά τους». (1116a 8, 33-36).

Με άλλα λόγια, κάθε έννοια ανδρείας ματαιώνεται, όταν προέρχεται από καταναγκασμό. Η ελεύθερη βούληση αναδεικνύεται σε παράγοντα απολύτως καθοριστικό για την πραγμάτωση όλων των εκφάνσεων της αρετής. Δεν πρέπει να αναγκάζεται κανείς να συμπεριφερθεί γενναία προκειμένου να αποφύγει κάτι χειρότερο. Πρέπει να το επιθυμεί και να το επιλέγει ως ανάγκη εσωτερική, ως πάγια θεώρηση του εαυτού μέσα στον κόσμο, δηλαδή ως προσωπική αντίληψη για την επίτευξη του ωραίου.

Κι αυτό ακριβώς ισχύει και στο πεδίο των μαχών: «Το ίδιο κάνουν και όλοι εκείνοι που βάζουν τους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή και, όταν εκείνοι φεύγουν από τη θέση τους και πάνε πιο πίσω, τους χτυπούν· όπως και εκείνοι που τους παρατάσσουν μπροστά από τις τάφρους και τα παρόμοια· όλοι, πράγματι, αυτοί κάνουν χρήση εξαναγκασμών. Ανδρείος όμως πρέπει να είναι κανείς όχι από εξαναγκασμό, αλλά γιατί είναι ωραίο». (1116a 8, 40 και 1116b 8, 1-3).

Κι επειδή η ανδρεία έχει να κάνει με το μεγαλείο της ψυχής που δρα ελεύθερα για την προάσπιση της αρετής, δεν πρέπει να συγχέεται με τη γνώση και την εμπειρία, όπως εσφαλμένα υποστήριζε ο Σωκράτης: «Και η εμπειρία όμως σε επιμέρους τομείς θεωρείται και αυτή, ανδρεία· αυτό ήταν που έκανε και τον Σωκράτη να θεωρήσει ότι η ανδρεία είναι γνώση». (1116b 8, 4-5).

Ο Αριστοτέλης αντιτίθεται σ’ αυτή την άποψη επικαλούμενος το παράδειγμα των μισθοφόρων στρατιωτών: «Αυτού του είδους την ανδρεία ο ένας τη δείχνει σ’ αυτό, ο άλλος σε κάποιο άλλο είδος κινδύνου – οι μισθοφόροι στρατιώτες στους κινδύνους του πολέμου: φαίνεται πως στον πόλεμο υπάρχουν πολλοί φαινομενικοί κίνδυνοι, και οι στρατιώτες αυτοί είναι περισσότερο από κάθε άλλον σε θέση να τους ξέρουν· εμφανίζονται λοιπόν στα μάτια των άλλων ως ανδρείοι, γιατί αυτοί οι άλλοι δεν ξέρουν περί τίνος ακριβώς πρόκειται. Έπειτα λόγω της εμπειρίας τους είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό ικανοί να “κάνουν χωρίς να πάθουν”, γιατί μπορούν να κάνουν την καλύτερη χρήση των όπλων τους, αλλά και γιατί έχουν τέτοιου είδους όπλα που είναι τα καλύτερα για το “να κάνουν και να μην πάθουν”· μάχονται λοιπόν σαν οπλισμένοι με άοπλους, σαν επαγγελματίες αθλητές με ερασιτέχνες». (1116b 8, 6-14).

Από αυτή την άποψη, το θάρρος τους δε σχετίζεται με την ψυχική δύναμη της αντιμετώπισης του φόβου, αλλά με την επίγνωση της άκρατης υπεροχής που θα εξασφαλίσει τη σωτηρία. Αν δεχτούμε ότι οι μισθοφόροι είναι πιο ανδρείοι, επειδή γνωρίζουν την τέχνη του πολέμου κι αισθάνονται άτρωτοι, είναι σαν να υποστηρίζουμε ότι «δεν είναι οι πιο ανδρείοι αυτοί που μάχονται με τον καλύτερο τρόπο, αλλά οι πιο δυνατοί και αυτοί που τα σώματά τους βρίσκονται στην καλύτερη φόρμα». (1116b 8, 15-17). Θα είναι δηλαδή, σαν να μεταθέτουμε την ανδρεία από ψυχική σε σωματική αρετή.

Εξάλλου, η ίδια η πραγματικότητα καταδεικνύει τη συνήθη ανεπάρκεια θάρρους στις τάξεις των μισθοφόρων: «Οι επαγγελματίες όμως αυτοί στρατιώτες γίνονται δειλοί, όταν ο κίνδυνος ξεπερνά τα κανονικά όρια κι αυτοί μειονεκτούν από πλευράς αριθμού και πολεμικού εξοπλισμού: οι ίδιοι τρέπονται, τότε, πρώτοι σε φυγή, ενώ οι πολίτες μένουν στις θέσεις τους και σκοτώνονται. Για τους πολίτες η φυγή είναι άσχημο πράγμα, και ο θάνατος είναι προτιμότερος από μιαν άσχημη σωτηρία· οι μισθοφόροι όμως στρατιώτες στην αρχή αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο, επειδή πίστευαν πως αυτοί ήταν πιο δυνατοί, μόλις όμως αντιλήφθηκαν την πραγματικότητα, τότε πια το βάζουν στα πόδια, γιατί το θάνατο τον φοβούνται πιο πολύ από την άσχημη ενέργεια. Ο ανδρείος, φυσικά, δεν είναι τέτοιος άνθρωπος». (1116b 8, 17-26).

Σε τελική ανάλυση, οι μισθοφόροι εκπροσωπούν περισσότερο τη θρασύτητα της εκ του ασφαλούς σύγκρουσης, που μετατρέπεται αμέσως σε δειλία, αν τα δεδομένα αλλάξουν. Κι ο θρασύδειλος είναι το ακριβώς αντίθετο του ανδρείου.

Με τον ίδιο τρόπο δεν μπορεί να θεωρηθεί ανδρείος αυτός που πράττει ανεξέλεγκτα, παρασυρμένος από συναισθηματική έξαρση: «Με την ανδρεία, όμως, συσχετίζουν και το βρασμό της ψυχής. Αυτοί δηλαδή που ενεργούν παθιασμένα, θεωρούνται ανδρείοι, ακριβώς όπως τα ζώα που ορμούν πάνω σ’ αυτούς που τα πλήγωσαν». (1116b 8, 26-28).

Το παράφορο θάρρος της στιγμιαίας έξαψης είναι αδύνατο να ταυτιστεί με την ανδρεία, καθώς τείνει περισσότερο στο ζωώδες: «Τα ζώα ενεργούν κάτω από την επίδραση του πόνου: γιατί πληγώθηκαν ή γιατί φοβούνται· ιδού και η απόδειξη: αν βρίσκονται στο δάσος [ή σε κάποιο έλος], δεν πλησιάζουν τους ανθρώπους. Δεν είναι λοιπόν ζώα ανδρεία μόνο και μόνο γιατί, παρακινημένα από τον πόνο και από το θυμό, ορμούν προς τον κίνδυνο δίχως να παραβλέπουν κανέναν από τους κινδύνους που τα περιμένει. Γιατί με αυτούς τους όρους ανδρεία θα ήταν, φυσικά, και τα γαϊδούρια όταν πεινούν, δεδομένου ότι και με το ξύλο που τρώνε, αυτά δεν εννοούν να παρατήσουν την τροφή τους». (1116b 8, 35-40 και 1117a 8, 1-2).

Η παρανόηση ανάμεσα στο παθιασμένο-ζωώδες θάρρος και στην ανδρεία οφείλεται στο ότι και ο ανδρείος συγκαταλέγεται στους ανθρώπους που ζουν με πάθος: «και οι ανδρείοι είναι παθιασμένα άτομα: η παθιασμένη ψυχή είναι που κυρίως εξωθεί τον άνθρωπο στους κινδύνους. Εξού και οι ομηρικές εκφράσεις: “έβαλε δύναμη μες στην ψυχής του”, “ξεσήκωσε μένος και ορμή”, “μένος δριμύ στα ρουθούνια του ανέβηκε”, “έβρασε το αίμα του”. Όλες, πράγματι, οι εκφράσεις αυτές μοιάζουν να δηλώνουν το ξεσήκωμα και την ορμή της ψυχής». (1116b 8, 29-34).

Όμως, η παθιασμένη ζωή δεν επιφέρει την ανδρεία αν δε συνδυαστεί με την επιθυμία της εκπλήρωσης του ωραίου, όπως αρμόζει στις απαιτήσεις της αρετής. Θα έλεγε κανείς ότι το πάθος είναι το πρώτο σκέλος της ανδρείας (το έχουν και τα ζώα), το οποίο όμως μένει μετέωρο χωρίς τη συμπλήρωση του δεύτερου σκέλους, δηλαδή του τελικού σκοπού της πράξης, που στην περίπτωση της ανδρείας – όπως και κάθε αρετής – πρέπει να είναι κάτι υψηλό.

Πολλοί άνθρωποι παρασυρμένοι από την επίτευξη του πρώτου σκέλους (πάθος) δεν εξετάζουν την επιτέλεση του δεύτερου (τελικός σκοπός σύμφωνα με τις αρχές της αρετής) ταυτίζοντας την ανδρεία με τη συναισθηματική έκρηξη που οδηγεί στο ανεξέλεγκτο, δηλαδή στο ζωώδες. Ο Αριστοτέλης είναι σαφής: «Οι ανδρείοι λοιπόν ό,τι κάνουν το κάνουν για χάρη του ωραίου, και το ξεσήκωμα της ψυχής τούς βοηθάει σ’ αυτό». (1116b 8, 34-35).

Και θα γίνει σαφέστερος: «Δεν είναι λοιπόν ανδρεία τα ζώα που, παρακινημένα από τον πόνο και από το θυμό, ορμούν προς τον κίνδυνο. Η ανδρεία που έχει την αρχή της στο πάθος μοιάζει να είναι απολύτως φυσική, και αν της προστεθεί η προαίρεση και το επιθυμητό τέλος» («ου ένεκα» στο πρωτότυπο, οπότε η φράση «επιθυμητό τέλος» θα μπορούσε να αποδοθεί ως «επιθυμητός λόγος» ή «επιθυμητή αιτία»), «μπορεί να θεωρηθεί πραγματική ανδρεία». (1117a 8, 3-7).

Για τον Αριστοτέλη η αντίληψη που ταυτίζει τις εν βρασμώ ψυχής πράξεις με την ανδρεία, δεν είναι παρά η σύγχυση ανάμεσα στην ανδρεία και τη μαχητικότητα. Τα ζώα μπορεί να δείχνουν μαχητικότητα, όταν νιώθουν ότι κινδυνεύουν, όμως αυτό δεν έχει καμία σχέση με την ανδρεία.

Το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους: «Και οι άνθρωποι, ως γνωστόν, υποφέρουν και αισθάνονται πόνο, όταν κατέχονται από οργή, και ευχαριστιούνται, όταν παίρνουν την εκδίκησή τους· μόνο που οι άνθρωποι που μάχονται γι’ αυτούς τους λόγους είναι, βέβαια, μαχητικοί, ανδρείοι όμως δεν είναι, γιατί δεν μάχονται για χάρη του ωραίου, ούτε όπως ορίζει ο λόγος, αλλά από πάθος – εν πάση περιπτώσει, έχουν μέσα τους κάτι που βρίσκεται πολύ κοντά» («παραπλήσιον» στο πρωτότυπο) «στην ανδρεία». (1117a 8, 7-11).

Είναι φανερό ότι, όταν μια πράξη δεν εκπληρώνει τις αξίες της λογικής (λόγος) και του υψηλού τελικού σκοπού, είναι αδύνατο να συγκαταλέγεται σ’ αυτό που ο Αριστοτέλης εννοεί εκπλήρωση της αρετής. Κι αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορεί να εκληφθεί η άκρατη αισιοδοξία ως ανδρεία: «Ούτε όμως οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τη ζωή με αισιοδοξία είναι ανδρείοι· γιατί ο λόγος που δείχνουν θάρρος στους κινδύνους είναι ότι νίκησαν πολλές φορές και πολλούς αντιπάλους». (1117a 8, 11-13).

Η αισιοδοξία αυτού του είδους έρχεται και πάλι σε αντίθεση με τη λογική, καθώς βασίζεται στην υπέρμετρη αυτοπεποίθηση λόγω προηγούμενων επιτυχιών. Σε τελική ανάλυση, η ανδρεία ενός τέτοιου αισιόδοξου δεν έχει να κάνει με την ψυχική δύναμη και τη συνειδητή επιθυμία για την επίτευξη του ωραίου, αλλά με το ασυλλόγιστο θάρρος μιας αβέβαιης υπεροχής, που οφείλεται περισσότερο στη συναισθηματική έξαρση παρά στα πραγματικά δεδομένα.

Γι’ αυτό και είναι πολύ πιθανό αυτοί οι άνθρωποι να τραπούν εν τέλει σε φυγή, αν διαπιστωθεί ότι ο κίνδυνος είναι πολύ πιο σοβαρός απ’ ότι περίμεναν: «οι ανδρείοι είναι θαρραλέοι για τους λόγους που είπαμε, ενώ οι αισιόδοξοι γιατί θαρρούν πως είναι πολύ δυνατοί και ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πάθουν οτιδήποτε (το ίδιο δεν κάνουν και οι μεθυσμένοι; Ο λόγος είναι ότι το μεθύσι τους κάνει αισιόδοξους). Όταν, πάντως, τα πράγματα δεν τους έρχονται όπως τα περίμεναν, τότε το βάζουν στα πόδια». (1117a 8, 14-18).

Η παρανόηση ανάμεσα στην άλογη αισιοδοξία και την ανδρεία έχει να κάνει με το γεγονός ότι η ανδρεία ταιριάζει πράγματι περισσότερο στους αισιόδοξους, άποψη που έχει ήδη διατυπώσει ο Αριστοτέλης νωρίτερα: «το θάρρος είναι χαρακτηριστικό του ανθρώπου που αντιμετωπίζει τη ζωή με αισιοδοξία». (1116a 8, 4). Γι’ αυτό και τώρα συμπληρώνει: «Εν πάση περιπτώσει, έχουν αρκετή ομοιότητα» (οι αισιόδοξοι εννοείται) «με τους ανδρείους, αφού και οι δυο τους είναι θαρραλέοι». (1117a 8, 13-14).

Όμως, άλλο η αισιόδοξη φύση που κινείται στο πλαίσιο της λογικής εκφράζοντας ψυχικό σθένος κι άλλο η υπέρμετρη αισιοδοξία που τείνει στην αφροσύνη. Η πρώτη εμπεριέχει το συνειδητό και αφορά την υπευθυνότητα στην ανάληψη ενός κινδύνου, ενώ η δεύτερη σχετίζεται με την άγνοια που γεννά η απερισκεψία. Κι αυτός είναι ο λόγος που οι άνθρωποι της δεύτερης κατηγορίας δεν αποκλείεται να το βάλουν και στα πόδια, πράξη εκ διαμέτρου αντίθετη με την έννοια της ανδρείας.

Ο Αριστοτέλης θα επαναλάβει για τελευταία φορά: «Του ανδρείου όμως γνώρισμα λέγαμε πως είναι το να αντιμετωπίζει όλα τα πράγματα που είναι, ή φαίνονται, φοβερά για τον άνθρωπο, και αυτό να το κάνει γιατί είναι κάτι το ωραίο και γιατί είναι άσχημο το να μην το κάνει». (1117a 8, 19-20).

Θα έλεγε κανείς ότι οι αισιόδοξοι που δε βασίζονται στις υποδείξεις της λογικής μοιάζουν πολύ με τους ανθρώπους που μπαίνουν σε περιπέτειες έχοντας άγνοια του κινδύνου. Όμως, κι εδώ πρέπει να γίνει ένας διαχωρισμός: «Ανδρείοι φαίνονται και οι άνθρωποι που έχουν άγνοια του κινδύνου. Οι άνθρωποι αυτοί δεν απέχουν πολύ από τους αισιόδοξους, είναι όμως κατώτεροι από εκείνους, καθώς δεν έχουν μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους, ενώ εκείνοι έχουν. Γι’ αυτό και οι αισιόδοξοι μένουν για κάποιο διάστημα στη θέση τους, ενώ αυτοί, ξεγελασμένοι για την πραγματική κατάσταση, μόλις αντιληφθούν ή υποψιαστούν ότι τα πράγματα είναι διαφορετικά, το βάζουν στα πόδια». (1117a 8, 26-30).

Το να καταδείξει κάποιος ανδρεία δεν είναι εύκολο πράγμα, αφού μπορεί να επιφέρει πόνους και οδύνες, ακόμη και θάνατο: «Οι άνθρωποι λοιπόν λέγονται ανδρείοι όταν – όπως το είπαμε ήδη – αντιμετωπίζουν τα δυσάρεστα και οδυνηρά πράγματα. Αυτός είναι ο λόγος που και η ανδρεία συνεπάγεται, επίσης, πόνο και λύπη, και είναι δικαιολογημένος ο έπαινος που της απονέμεται». (1117a 9, 37-39).

Σε τελική ανάλυση, η συνείδηση της επωμιζόμενης λύπης είναι που διαχωρίζει τον πραγματικά ανδρείο από τον κατ’ επίφαση ή κατά συνθήκη ανδρείο. Γι’ αυτό πρόκειται για θάρρος ψυχής που αξίζει τον έπαινο. Και γι’ αυτό δεν είναι ανδρείος ούτε αυτός που εξαναγκάζεται ούτε αυτός που νιώθει ασφάλεια έχοντας επίγνωση της υπεροχής του ούτε ο παράφορος που ενεργεί εν βρασμώ ψυχής ούτε ο υπεραισιόδοξος ούτε εκείνος που αγνοεί το μέγεθος του κινδύνου.

Όλοι αυτοί, επί της ουσίας, δε λειτουργούν συνειδητά. Η συνειδητή ενέργεια απαιτεί ελεύθερη βούληση, λογική, επίγνωση του κινδύνου και επιθυμία για την τέλεση ωραίου, που τίθεται ως πρώτη προτεραιότητα, δηλαδή ως μοναδικό επιδιωκόμενο τέλος. Και στη συνειδητή εκπλήρωση αυτών μόνο με τον εθισμό (έξη) μπορεί να φτάσει κανείς.

Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο τίθεται ακόμη ένα κριτήριο για την ανδρεία, που πρέπει να λειτουργεί με τρόπο αυθόρμητο ακόμη και στα πιο αιφνίδια γεγονότα: «Γι’ αυτό και θεωρούμε ότι δείχνει μεγαλύτερη ανδρεία το να μείνει κανείς άφοβος και ατάραχος μπροστά στα φοβερά πράγματα που κάνουν ξαφνικά την εμφάνισή τους παρά σ’ εκείνα που τα είχε προβλέψει από πριν· ο λόγος είναι ότι η αρχή βρίσκεται πιο πολύ στην έξη· γιατί βρίσκεται, βέβαια, λιγότερο στην προπαρασκευή: στα πράγματα που είναι δυνατό να προβλεφθούν, μπορεί κανείς να κάνει την επιλογή και την προτίμησή του με τη βοήθεια υπολογισμών και σκέψης, τα ξαφνικά όμως πράγματα αντιμετωπίζονται κατά την έξη». (1117a 8, 21-26).

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια

Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας

ΞΕΝΟΦΩΝ, ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΞΕΝ Ελλ 5.1.30–5.1.36

Η Ανταλκίδειος ειρήνη

Η ενίσχυση του σπαρτιατικού στόλου και οι επιτυχίες του στον Ελλήσποντο έφεραν σε δυσχερή θέση τους Αθηναίους, που επιθυμούσαν πλέον τη σύναψη ειρήνης. Οι Κορίνθιοι, που υπέφεραν από τη φρουρά του Λεχαίου, και οι Αργείοι, που πληροφορούνταν τις σπαρτιατικές προετοιμασίες για εκστρατεία, ήταν επίσης πρόθυμοι να δεχτούν την ειρήνη που είχαν απορρίψει το 392 π.Χ. Απεσταλμένοι των πόλεων αυτών σπεύδουν στις Σάρδεις μετά από πρόσκληση του σατράπη Τιρίβαζου.


[5.1.30] ὥστ’ ἐπεὶ παρήγγειλεν ὁ Τιρίβαζος παρεῖναι
τοὺς βουλομένους ὑπακοῦσαι ἣν βασιλεὺς εἰρήνην κατα-
πέμποι, ταχέως πάντες παρεγένοντο. ἐπεὶ δὲ συνῆλθον,
ἐπιδείξας ὁ Τιρίβαζος τὰ βασιλέως σημεῖα ἀνεγίγνωσκε τὰ
γεγραμμένα. εἶχε δὲ ὧδε.

[5.1.31] Ἀρταξέρξης βασιλεὺς νομίζει δίκαιον τὰς μὲν ἐν τῇ
Ἀσίᾳ πόλεις ἑαυτοῦ εἶναι καὶ τῶν νήσων Κλαζομενὰς καὶ
Κύπρον, τὰς δὲ ἄλλας Ἑλληνίδας πόλεις καὶ μικρὰς καὶ
μεγάλας αὐτονόμους ἀφεῖναι πλὴν Λήμνου καὶ Ἴμβρου
καὶ Σκύρου· ταύτας δὲ ὥσπερ τὸ ἀρχαῖον εἶναι Ἀθηναίων.
ὁπότεροι δὲ ταύτην τὴν εἰρήνην μὴ δέχονται, τούτοις ἐγὼ
πολεμήσω μετὰ τῶν ταῦτα βουλομένων καὶ πεζῇ καὶ κατὰ
θάλατταν καὶ ναυσὶ καὶ χρήμασιν.

[5.1.32] Ἀκούοντες οὖν ταῦτα οἱ ἀπὸ τῶν πόλεων πρέσβεις ἀπήγ-
γελλον ἐπὶ τὰς ἑαυτῶν ἕκαστοι πόλεις. καὶ οἱ μὲν ἄλλοι
ἅπαντες ὤμνυσαν ἐμπεδώσειν ταῦτα, οἱ δὲ Θηβαῖοι ἠξίουν
ὑπὲρ πάντων Βοιωτῶν ὀμνύναι. ὁ δὲ Ἀγησίλαος οὐκ ἔφη
δέξασθαι τοὺς ὅρκους, ἐὰν μὴ ὀμνύωσιν, ὥσπερ τὰ βασιλέως
γράμματα ἔλεγεν, αὐτονόμους εἶναι καὶ μικρὰν καὶ μεγάλην
πόλιν. οἱ δὲ τῶν Θηβαίων πρέσβεις ἔλεγον ὅτι οὐκ
ἐπεσταλμένα σφίσι ταῦτ’ εἴη. Ἴτε νυν, ἔφη ὁ Ἀγησίλαος,
καὶ ἐρωτᾶτε· ἀπαγγέλλετε δ’ αὐτοῖς καὶ ταῦτα, ὅτι εἰ μὴ
ποιήσουσι ταῦτα, ἔκσπονδοι ἔσονται. οἱ μὲν δὴ ᾤχοντο.
[5.1.33] ὁ δ’ Ἀγησίλαος διὰ τὴν πρὸς Θηβαίους ἔχθραν οὐκ ἔμελ-
λεν, ἀλλὰ πείσας τοὺς ἐφόρους εὐθὺς ἐθύετο. ἐπειδὴ δὲ
ἐγένετο τὰ διαβατήρια, ἀφικόμενος εἰς τὴν Τεγέαν διέπεμπε
τῶν μὲν ἱππέων κατὰ τοὺς περιοίκους ἐπισπεύσοντας, διέ-
πεμπε δὲ καὶ ξεναγοὺς εἰς τὰς πόλεις. πρὶν δὲ αὐτὸν
ὁρμηθῆναι ἐκ Τεγέας, παρῆσαν οἱ Θηβαῖοι λέγοντες ὅτι
ἀφιᾶσι τὰς πόλεις αὐτονόμους. καὶ οὕτω Λακεδαιμόνιοι
μὲν οἴκαδε ἀπῆλθον, Θηβαῖοι δ’ εἰς τὰς σπονδὰς εἰσελθεῖν
ἠναγκάσθησαν, αὐτονόμους ἀφέντες τὰς Βοιωτίας πόλεις.
[5.1.34] οἱ δ’ αὖ Κορίνθιοι οὐκ ἐξέπεμπον τὴν τῶν Ἀργείων φρουράν.
ἀλλ’ ὁ Ἀγησίλαος καὶ τούτοις προεῖπε, τοῖς μέν, εἰ μὴ
ἐκπέμψοιεν τοὺς Ἀργείους, τοῖς δέ, εἰ μὴ ἀπίοιεν ἐκ τῆς
Κορίνθου, ὅτι πόλεμον ἐξοίσει πρὸς αὐτούς. ἐπεὶ δὲ φοβη-
θέντων ἀμφοτέρων ἐξῆλθον οἱ Ἀργεῖοι καὶ αὐτὴ ἐφ’ αὑτῆς
ἡ τῶν Κορινθίων πόλις ἐγένετο, οἱ μὲν σφαγεῖς καὶ οἱ
μεταίτιοι τοῦ ἔργου αὐτοὶ γνόντες ἀπῆλθον ἐκ τῆς Κορίνθου·
οἱ δ’ ἄλλοι πολῖται ἑκόντες κατεδέχοντο τοὺς πρόσθεν
φεύγοντας.

[5.1.35] Ἐπεὶ δὲ ταῦτ’ ἐπράχθη καὶ ὠμωμόκεσαν αἱ πόλεις ἐμμε-
νεῖν ἐν τῇ εἰρήνῃ ἣν κατέπεμψε βασιλεύς, ἐκ τούτου διελύθη
μὲν τὰ πεζικά, διελύθη δὲ καὶ τὰ ναυτικὰ στρατεύματα.
Λακεδαιμονίοις μὲν δὴ καὶ Ἀθηναίοις καὶ τοῖς συμμάχοις
οὕτω μετὰ τὸν ὕστερον πόλεμον τῆς καθαιρέσεως τῶν
Ἀθήνησι τειχῶν αὕτη πρώτη εἰρήνη ἐγένετο. [5.1.36] ἐν δὲ τῷ
πολέμῳ μᾶλλον ἀντιρρόπως τοῖς ἐναντίοις πράττοντες οἱ
Λακεδαιμόνιοι πολὺ ἐπικυδέστεροι ἐγένοντο ἐκ τῆς ἐπ’
Ἀνταλκίδου εἰρήνης καλουμένης. προστάται γὰρ γενόμενοι
τῆς ὑπὸ βασιλέως καταπεμφθείσης εἰρήνης καὶ τὴν αὐτο-
νομίαν ταῖς πόλεσι πράττοντες, προσέλαβον μὲν σύμμαχον
Κόρινθον, αὐτονόμους δὲ ἀπὸ τῶν Θηβαίων τὰς Βοιωτίδας
πόλεις ἐποίησαν, οὗπερ πάλαι ἐπεθύμουν, ἔπαυσαν δὲ καὶ
Ἀργείους Κόρινθον σφετεριζομένους, φρουρὰν φήναντες ἐπ’
αὐτούς, εἰ μὴ ἐξίοιεν ἐκ Κορίνθου.

***
Έτσι, όταν ο Τιρίβαζος παρήγγειλε να παρουσιαστούν όσοι ήθελαν ν' ακούσουν τους όρους ειρήνης που πρότεινε ο Βασιλεύς, όλοι βιάστηκαν να πάνε. Αφού συγκεντρώθηκαν, ο Τιρίβαζος τους έδειξε τη βασιλική σφραγίδα και διάβασε το ακόλουθο κείμενο:

«O Βασιλεύς Αρταξέρξης κρίνει δίκαιο να του ανήκουν οι πόλεις της Ασίας, κι από τα νησιά οι Κλαζομενές και η Κύπρος. Οι άλλες ελληνικές πόλεις, μεγάλες και μικρές, ν' αφεθούν ανεξάρτητες εκτός από τη Λήμνο, την Ίμβρο και τη Σκύρο, που όπως και παλιά θ' ανήκουν στους Αθηναίους. Όσους δεν δεχτούν τούτη την ειρήνη, θα τους πολεμήσω μαζί μ' εκείνους που τη δέχονται και στη στεριά και στη θάλασσα, με πλοία και με χρήματα».

Όταν τ' άκουσαν αυτά οι πρέσβεις των πόλεων, πήγαν να τ' αναφέρουν ο καθένας στην πόλη του. Ενώ όμως οι άλλοι ορκίστηκαν να τηρήσουν τούτους τους όρους, οι Θηβαίοι διατύπωσαν την αξίωση να ορκιστούν για λογαριασμό όλων των Βοιωτών. Ο Αγησίλαος ωστόσο δήλωσε πως δεν θα δεχτεί τους όρκους των παρά μόνο αν ορκιστούν, καθώς ακριβώς έλεγε το κείμενο του Βασιλέως, ότι η καθεμιά πόλη ―μικρή ή μεγάλη― θα είναι ανεξάρτητη. Οι πρέσβεις των Θηβαίων πάλι υποστήριζαν ότι δεν είχαν τέτοια εξουσιοδότηση. «Τότε», τους είπε ο Αγησίλαος, «να πάτε να ρωτήσετε τους δικούς σας. Και να τους ειδοποιήσετε ακόμα ότι αν δεν τα κάνουν αυτά, θα μείνουν έξω από τη συνθήκη ειρήνης». Τότε οι Θηβαίοι πρέσβεις έφυγαν.

Στο μεταξύ ο Αγησίλαος, που εχθρευόταν τους Θηβαίους, δίχως να χάσει καιρό έπεισε τους εφόρους κι έκανε αμέσως θυσία για το πέρασμα των συνόρων. Αφού βγήκαν ευνοϊκά τα σημάδια, πήγε στην Τεγέα κι από κει έστειλε ιππείς να επιταχύνουν την επιστράτευση των περιοίκων, κι έστειλε κι αξιωματικούς–συνδέσμους στις πόλεις. Πριν εξορμήσει ωστόσο από την Τεγέα, ήρθαν οι Θηβαίοι να δηλώσουν ότι αφήνουν τις πόλεις ανεξάρτητες. Έτσι οι Λακεδαιμόνιοι γύρισαν στην πατρίδα τους και οι Θηβαίοι αναγκάστηκαν να δεχτούν τη συνθήκη, αφήνοντας ανεξάρτητες τις πόλεις της Βοιωτίας.

Οι Κορίνθιοι όμως δεν έδιωχναν τη φρουρά των Αργείων. Ο Αγησίλαος τους προειδοποίησε και τούτους: αν οι Κορίνθιοι δεν διώξουν τη φρουρά των Αργείων κι αν οι Αργείοι δεν εκκενώσουν την Κόρινθο, θα τους κηρύξει πόλεμο. Τότε φοβήθηκαν κι οι δύο, έφυγαν οι Αργείοι και η Κόρινθος έγινε ανεξάρτητη· οι υπαίτιοι των σφαγών κι οι συνένοχοί τους αποφάσισαν από μόνοι τους να εγκαταλείψουν την Κόρινθο, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός δεχόταν, με τη θέλησή του, τους αλλοτινούς εξόριστους.

Ύστερα απ' αυτά οι πόλεις ορκίστηκαν να τηρήσουν τη συνθήκη ειρήνης που είχε προτείνει ο Βασιλεύς, και διαλύθηκαν οι στρατοί και οι στόλοι. Έτσι έγινε ειρήνη ανάμεσα στους Λακεδαιμονίους και στους Αθηναίους και στους συμμάχους, για πρώτη φορά από τότε που πολεμούσαν έπειτα από το γκρέμισμα των Μακρών Τειχών. Αν και σ' αυτόν τον πόλεμο οι Λακεδαιμόνιοι δεν είχαν υπερτερήσει των αντιπάλων τους, ωστόσο χάρη στη λεγόμενη Ειρήνη του Ανταλκίδα το γόητρό τους αυξήθηκε: καθώς έγιναν υπέρμαχοι των προτάσεων ειρήνης του Βασιλέως και υποστήριξαν την ανεξαρτησία των πόλεων, απέκτησαν καινούργιο σύμμαχο, την Κόρινθο, εξασφάλισαν την ανεξαρτησία των βοιωτικών πόλεων από τους Θηβαίους ―που ήταν παλιά τους επιδίωξη― κι έδωσαν τέλος στην προσάρτηση της Κορίνθου από τους Αργείους, με την απειλή ότι θα κηρύξουν επιστράτευση εναντίον τους αν δεν εγκαταλείψουν την πόλη.

Δευτέρα 22 Μαΐου 2023

Αρχές Σύνταξης της Αρχαιοελληνικής Γλώσσας: 12. ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΜΕΣΩ ΑΝΑΦΟΡΙΚΩΝ ΑΝΤΩΝΥΜΙΩΝ


§12.24. Η αναφορική αντωνυμία δεν χρησιμοποιείται όμως μόνο για την υποτακτική σύνδεση μιας κύριας με μιαν εξαρτημένη αναφορική πρόταση ή μιας εξαρτημένης αναφορικής με μιαν άλλη δευτερεύουσα πρόταση. Μερικές φορές το αναφορικό συνδέει δύο προτάσεις, οι οποίες κανονικά θα έπρεπε να διατυπωθούν παρατακτικά, ως δύο κύριες προτάσεις. Στις περιπτώσεις αυτές η αναφορική αντωνυμία ισοδυναμεί με μια δεικτική ή προσωπική αντωνυμία που συνοδεύεται από έναν σύνδεσμο, όπως καί, ἀλλά, δέ, γάρ, οὖν, ἄρα.

§12.25. Η χρήση των εγκλίσεων σε τέτοιες αναφορικές προτάσεις είναι αντίστοιχη με αυτήν των κύριων προτάσεων επιθυμίας καθώς εκφέρονται σε προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική, ευχετική ευκτική ή προστακτική:

ΣΟΦ Φιλ 314-316 τοιαῦτ' Ἀτρεῖδαί μ' ἥ τ' Ὀδυσσέως βία, ὦ παῖ, δεδράκασ'· οἷ' Ὀλύμπιοι θεοὶ δοῖέν ποτ' αὐτοῖς ἀντίποιν' ἐμοῦ παθεῖν || τέτοιο κακό, παιδί μου, μου έχουν κάνει οι Ατρείδες και ο Οδυσσέας∙ οι θεοί του Ολύμπου να τους δώσουν να πάθουν κάποτε τα ίδια!

ΠΛ Μεν 89e καὶ δὴ καὶ νῦν, ὦ Μένων, εἰς καλὸν ἡμῖν Ἄνυτος ὅδε παρεκαθέζετο, ᾧ μεταδῶμεν τῆς συζητήσεως || και έτσι, Μένωνα, ο Άνυτος μας ήρθε τώρα και κάθισε εδώ δίπλα μας ακριβώς πάνω στη ώρα, τον οποίον ας αφήσουμε να πάρει μέρος στη συζήτηση.

§12.26. Οι αναφορικές αντωνυμίες χρησιμοποιούνται κατ' αυτόν τον τρόπο, να συνδέουν δηλαδή δύο προτάσεις, οι οποίες κανονικά θα έπρεπε να διατυπωθούν παρατακτικά, ως δύο κύριες προτάσεις, στις ακόλουθες κυρίως περιπτώσεις:

§12.27. Σε προτάσεις που δηλώνουν την αιτία, προπαντός μετά από μια ερωτηματική πρόταση. Το ὅς ισοδυναμεί εδώ με το οὗτος (αὐτὸς) γάρ:

ΞΕΝ Απομν 1.2.64 πῶς οὖν ἂν ἔνοχος εἴη τῇ γραφῇ; ὃς [= οὗτος γὰρ] ἀντὶ μὲν τοῦ μὴ νομίζειν θεούς, ὡς ἐν τῇ γραφῇ ἐγέγραπτο, φανερὸς ἦν θεραπεύων τοὺς θεοὺς μάλιστα τῶν ἄλλων ἀνθρώπων || πώς λοιπόν είναι δυνατόν να είναι ένοχος ως προς την κατηγορία που του αποδόθηκε; Aφού αυτός αντί του να μη πιστεύει στους θεούς, όπως είχε κατηγορηθεί, ήταν πρόδηλο ότι λάτρευε τους θεούς περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους.

ΞΕΝ Απομν 3.5.15-16 πότε γὰρ οὕτως Ἀθηναῖοι ὥσπερ Λακεδαιμόνιοι ἢ πρεσβυτέρους αἰδέσονται, οἳ ἀπὸ τῶν πατέρων ἄρχονται καταφρονεῖν τῶν γεραιτέρων, ἢ σωμασκήσουσιν οὕτως, οἳ οὐ μόνον αὐτοὶ εὐεξίας ἀμελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπιμελομένων καταγελῶσι; πότε δὲ οὕτω πείσονται τοῖς ἄρχουσιν, οἳ καὶ ἀγάλλονται ἐπὶ τῷ καταφρονεῖν τῶν ἀρχόντων; ἢ πότε οὕτως ὁμονοήσουσιν, οἵ γε ἀντὶ μὲν τοῦ συνεργεῖν ἑαυτοῖς τὰ συμφέροντα ἐπηρεάζουσιν ἀλλήλοις καὶ φθονοῦσιν ἑαυτοῖς μᾶλλον ἢ τοῖς ἄλλοις ἀνθρώποις || γιατί πότε άραγε οι Αθηναίοι, σαν τους Λακεδαιμονίους, ή τους πιο ηλικιωμένους θα σεβαστούν, αφού αυτοί αρχίζουν να περιφρονούν τους γεροντότερους ξεκινώντας ήδη από τους πατέρες τους, ή πότε θα γυμνάσουν τόσο τα σώματά τους, αφού όχι μόνον οι ίδιοι παραμελούν τη σωματική υγεία, αλλά και περιγελούν εκείνους που την φροντίζουν; Πότε πάλι θα πείθονται τόσο στους άρχοντες, αφού περηφανεύονται κιόλας γιατί περιφρονούν τους άρχοντες∙ ή πότε θα ομονοήσουν έτσι, αφού αντί να συνεργάζονται για τα συμφέροντά τους, αλληλοτρώγονται και αλληλοφθονούνται πιο πολύ μεταξύ τους παρά με τους ξένους ανθρώπους.

§12.28. Όταν παρεμβάλλεται στον λόγο μία ή περισσότερες προτάσεις:

ΗΡΟΔ 7.105 οὕτω δὴ ἐς Λεωνίδην ἀνέβαινε ἡ βασιληίη, καὶ διότι πρότερος ἐγεγόνεε Κλεομβρότου (οὗτος γὰρ ἦν νεώτατος Ἀλεξανδρίδεω παῖς) καὶ δὴ καὶ εἶχε Κλεομένεος θυγατέρα. ὃς τότε ἤιε ἐς Θερμοπύλας || έτσι λοιπόν ανέλαβε ο Λεωνίδας την βασιλεία, και γιατί γεννήθηκε πριν από τον Κλεόμβροτο (αφού αυτός ήταν ο πιο μικρός γιος του Αλεξανδρίδα) και γιατί είχε παντρευτεί τη θυγατέρα του Κλεομένη∙ αυτός τότε βάδιζε προς τις Θερμοπύλες.

§12.29. Σε προσφωνήσεις και ερωτήσεις (στην ποίηση):

ΣΟΦ ΟΤ 1352-1356 νῦν δ' ἀξιωθεὶς εἶσι κἀκούσας γ' ἐμοῦ τοιαῦθ' ἃ τὸν τοῦδ' οὔποτ' εὐφρανεῖ βίον∙ ὅς γ' [= σύ γ'] , ὦ κάκιστε, σκῆπτρα καὶ θρόνους ἔχων, ἃ νῦν ὁ σὸς ξύναιμος ἐν Θήβαις ἔχει, τὸν αὐτὸς αὐτοῦ πατέρα τόνδ' ἀπήλασας || τώρα όμως φεύγει, αφού αξιώθηκε ν' ακούσει από μένα τέτοια πράγματα που δεν πρόκειται να ευφράνουν τη ζωή του∙ γιατί εσύ, πανάθλιε, όταν είχες τα σκήπτρα και τον θρόνο που τώρα τα έχει ο αδελφός σου στη Θήβα, εσύ ο ίδιος εξόρισες τούτον εδώ τον πατέρα σου.

ΕΥΡ Ορ 756-757 Ορ. ψῆφον ἀμφ' ἡμῶν πολίτας ἐπὶ φόνῳ θέσθαι χρεών. - Πυ. ἣ κρινεῖ τί χρῆμα; [= αὕτη δὲ τί χρῆμα κρινεῖ;] || Ορέστ. Θα μας δικάσουν με ψηφοφορία για φόνο. - Πυλάδ. Τί απόφαση θα βγάλει [η ψηφοφορία];

§12.30. Και σε άλλες περιπτώσεις όμως εμφανίζεται στους Αττικούς μια ως προς το περιεχόμενό της κύρια πρόταση υπό τη μορφή μιας εξαρτημένης αναφορικής πρότασης:

ΘΟΥΚ 1.39.2-3 καὶ δεῦρο ἥκουσιν οὐ τἀκεῖ μόνον αὐτοὶ ἁμαρτόντες, ἀλλὰ καὶ ὑμᾶς νῦν ἀξιοῦντες οὐ ξυμμαχεῖν, ἀλλὰ ξυναδικεῖν καὶ διαφόρους ὄντας ἡμῖν δέχεσθαι σφᾶς· οὓς χρῆν, ὅτε ἀσφαλέστατοι ἦσαν, τότε προσιέναι || και έρχονται τώρα εδώ σαν να μην τους έφτανε το κακό που έκαναν εκεί, αλλά έχοντας την απαίτηση όχι να συμμαχήσετε, αλλά να γίνετε συνένοχοι στις αδικίες τους και, επειδή υπάρχουν διαφορές μεταξύ μας, να τους δεχτείτε· αυτοί έπρεπε όμως να έρθουν τότε, όταν δεν διέτρεχαν κανέναν κίνδυνο.

ΑΡΙΣΤ Ρητ 1390a5 καὶ ζῶσι [οἱ πρεσβύτεροι] τῇ μνήμῃ μᾶλλον ἢ τῇ ἐλπίδι· τοῦ γὰρ βίου τὸ μὲν λοιπὸν ὀλίγον τὸ δὲ παρεληλυθὸς πολύ, ἔστι δὲ ἡ μὲν ἐλπὶς τοῦ μέλλοντος ἡ δὲ μνήμη τῶν παροιχομένων· ὅπερ αἴτιον καὶ τῆς ἀδολεσχίας αὐτοῖς || οι ηλικιωμένοι ζουν επίσης πιο πολύ στη κατάσταση της μνήμης παρά της ελπίδας· γιατί η ζωή που τους απομένει είναι λίγη, ενώ το παρελθόν πολύ, και η ελπίδα συνδέεται με το μέλλον ενώ η μνήμη με τα περασμένα· αυτό ακριβώς είναι και το αίτιο της φλυαρίας τους.

Αξιοσημείωτη είναι, τέλος, σε αυτήν τη συνάφεια και η στερεότυπη κατακλείδα των αποδείξεων στα Στοιχεῖα του Ευκλείδη, η οποία επίσης μπορεί να ενταχθεί εδώ, π.χ.

ΕΥΚΛ 1.4 ὅπερ ἔδει δεῖξαι

Η πλάνη της καψούρας

Κατά τον Theodore Zeldin, ο εξιδανικευμένος έρωτας επινοείται από τους Άραβες και τους Πέρσες και μεταλαμπαδεύεται μέσω αραβικής Ισπανίας στους τροβαδούρους της Προβηγκίας.

Με το πέρασμα των αιώνων έφτασε σχεδόν κάθε μορφή έρωτα να ταυτιστεί στανικώς κι εκ των υστέρων με τον ρομαντικό έρωτα· μόνον ο έρωτας των άκρως αισθητών αντιστέκεται ακόμα.

Ο ρομαντικός έρωτας για τους θιασώτες και τους αρχιερείς του υπερβαίνει περιγραφές κι ορισμούς: όντας τα πάντα, ταυτόχρονα ο ρομαντικός έρωτας δεν είναι τίποτα.

Η καψούρα ως όρος επινοείται μάλλον από τους Έλληνες της δεκαετίας του 1960, ενώ στις αρχές του 21ου αιώνα έφτασε σχεδόν κάθε μορφή έρωτα μέσα στον Ελληνόφωνο κόσμο να ταυτιστεί εκ των υστέρων με την καψούρα, ιδίως αν αφορά έρωτα των άκρως αισθητών.

Η καψούρα για τους αφιερωμένους σε αυτή και για τους κήρυκές της υπερβαίνει περιγραφές κι ορισμούς: όντας σχεδόν τα πάντα (υπάρχει άλλωστε και η αγάπη), ταυτόχρονα δεν είναι τίποτα.

Αλλά να επιμείνουμε. Τι είναι καψούρα;

Δεν είναι πάντως η καθαρτική φωτιά του πόθου που καίει σκοτάδια και κάνει τους ατμούς να κινούν πιστόνια και φτερωτές. Δεν είναι καν η τυφλή έπαξη της επιθυμίας, κάτι που λεγόταν τύφλα και τυφλοβδομάδα και πια λέγεται καύλα.

Καψούρα είναι η διαβρωτική εκδοχή της φωτιάς του πόθου, που καίει σκοτάδια και αφήνει στάχτες και καπνιά. Η καψούρα είναι φλόγα που τελικά αναλίσκεται και ξεψυχάει.

Το χρονολόγιο, η ιστορία, της καψούρας περιλαμβάνει ενδεχομένως την απόρριψη (τη χυλόπιτα) και το ανεκπλήρωτο, και αν δεν υπάρξει απόρριψη οπωσδήποτε την αποστέρηση (ιδανικά λόγω του ότι υπάρχει και τρίτος ή και τέταρτος ή και πέμπτος άνθρωπος).

Καψούρα πάντως δεν νοείται δίχως εγκατάλειψη και κακό χωρισμό. Από αυτήν την άποψη η καψούρα αποτελεί μια επιμέρους και πολύ πλατωνική εκδοχή του έρωτα: ο έρωτας είναι κάτι που θα μας βγει σε κακό κι άτεγκτος δυνάστης, είναι αυτοκαταστροφική μανία.

Στην καψούρα δεν ασχολούμαστε με τις άγριες χαρές της λαγνουργίας, ούτε με τη μη αλκοολική μέθη του πόθου (άλλωστε η καψούρα συνοδεύεται από φτηνά ουίσκια).

Η καψούρα παραγκωνίζει ή σνομπάρει την χαρά της συντροφιάς, το παιχνίδι με τα βλέμματα, χαμουρέματα και κρυφές κινήσεις, αφοσίωση ή το μειδίαμα του χορτασμού και τη ραστώνη της χάλασης.

Η καψούρα πραγματώνει την επιθυμία και θριαμβεύει με την απόρριψη ("δεν σε θέλει η γκόμενα")· η καψούρα πλαισιώνει τις ερωτοπραξίες ως στέρηση και πόνος (ώστε οι ερωτοπραξίες, τα γαμήσια, να είναι απλώς διαλείμματα κι ανάπαυλες στην καψούρα)· η καψούρα δικαιώνεται και θριαμβεύει με τον χωρισμό ("σε παράτησε η γκόμενα").

Η καψούρα δεν ξέρει από ζευγάρια (της μισής ώρας, του μισού μήνα, του μισού χρόνου...) μόνον από άντρες μονάχους, που είναι επιρρεπείς στο να προδίδονται.

Η καψούρα παραγνωρίζει και αγνοεί την όποια ερωτική χαρά. Οι γυναίκες που οι άντρες καψουρεύονται είναι ανάξιες, άπιστες και αναξιόπιστες -- σπανίως όμως "πουτάνες": επειδή η καψούρα είναι υποκατάστατο και της οργής, οπότε δεν φτάνουνε μέχρι τα κόκκινα οι βελόνες της, αρκείται στο να υπάρχει θόρυβος, έκο και γρέζι στον "πόνο".

Η καψούρα, πλατωνική και στωική, απεχθάνεται τελικά τον έρωτα, αφού τον ταυτίζει με την απουσία ή με τον θάνατό του.

Η καψούρα είναι αρσενική (όπως υπαινίχθηκα πριν), αρσενική και στο ότι ψάχνει να εκτονωθεί: σε ξύδια, με συμβολικούς αυτοχειριασμούς, παρέα με αδερφοποιτούς, ξεστομίζοντας μεγάλα κούφια λόγια ή και μαχαιρώνοντας καναπέδες και στερεοφωνικά.

Η καψούρα τελικά πασχίζει να υποκαταστήσει το σεξουαλικό πάθος ως "τον πυρήνα της βούλησης για ζωή", αν και η ίδια αποτελεί ενός είδους συμβολικό Todestrieb.

Πάντως εικάζω πως όταν οι γυναίκες λένε ότι "καψουρεύονται" είτε ποθούν άγρια κι αμείωτα, είτε φουρτουνιάζουν από οργή και μανία, είτε μαραίνονται σιγοβράζοντας μέσα σε καθαρή θλίψη· μπορεί απλώς να ακυρολεκτούν.

Τι είναι το πιο όμορφο σε αυτή τη ζωή

Το να συναντάς στο διάβα σου ανθρώπους που οι καρδιές σας να πάλλονται στον ίδιο ρυθμό…

Να παίζουν μαζί στην ίδια ορχήστρα της ζωής…
Να χορεύουν στην ίδια πίστα, να εναρμονίζονται και μαζί να δημιουργούν την τέλεια συγχορδία…

Πόσο υπέροχο είναι να βρεις ανθρώπους που να μιλάνε κατευθείαν στη ψυχή σου, που να αναδύονται με ευκολία όλο και περισσότερο στα πιο βαθιά της ψυχής σου αταξίδευτα νερά, χωρίς να χάνονται , χωρίς να παραπονιούνται, παρά μόνο να διψάνε και για άλλο βάθος. Να λαχταράνε να καταδυθούν στα πιο απομακρυσμένα, στα πιο φουρτουνιασμένα δικά σου νερά…και εσύ στα δικά τους.

Πόσο υπέροχο να βρεις ανθρώπους που να μιλάτε στην ίδια γλώσσα, στην ίδια συχνότητα, που να επικοινωνείτε με ένα βλέμμα, με ένα άγγιγμα.. Που να επικοινωνείτε κυρίως τηλεπαθητικά.

Και ξέρεις ποιο είναι το πιο μαγικό;

Πως όταν εσύ συντονιστείς με το μέσα σου, με την πιο βαθιά της ψυχής σου ουσία, με της καρδιάς σου τον ρυθμό… Όταν εσύ αποδεχτείς πλήρως την μοναξιά σου και την μετατρέψεις σε μοναχικότητα.. Τότε τσουπ…

…Κάπου εκεί αναπάντεχα, απροσδόκητα, λες και η ζωή σου φύλαγε ένα δώρο για όλα αυτά που κατάφερες... εμφανίζονται από το πουθενά σαν από μηχανής Θεοί οι άνθρωποι αυτοί.. Οι δικοί σου άνθρωποι.. Που πάλλεστε σε αυτή την ίδια συχνότητα, την δική σου συχνότητα, της καρδιάς σου, της καρδιάς σας… Ο απόλυτος συντονισμός και η πιο γλυκιά αρμονία, μελωδία στη ψυχή.

Και κάπου εκεί έρχεται και Εκείνος ο άνθρωπος που μαζί του ο χρόνος χάνεται, που νιώθεις ότι μια ζωή είναι πολύ λίγη για να χωρέσει όλα όσα έχετε να μοιραστείτε και να ζήσετε μαζί.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή αντιλαμβάνεσαι γιατί με τους άλλους χαθήκατε, γιατί έκλεισαν όλοι οι άλλοι κύκλοι…
Ναι, έκλεισαν για να κοιτάξεις μέσα σου…
Για να δεις εσένα…
Να ανακαλύψεις και να αγκαλιάσεις εσένα…
Της ψυχής σου το ολόκληρο και έτσι να ελκύσεις και άλλα ολόκληρα…

Γιατί όλοι μας ερχόμαστε και φεύγουμε ολόκληροι..
Οπόταν και η αναζήτηση του άλλου μισού είναι απλά ένας μύθος…

Ένας άνθρωπος θα παραμείνει αδύναμος, και άθλιος, μόνο όταν αρνείται να ανυψώσει τις σκέψεις του

Όλα όσα ο άνθρωπος επιτυγχάνει
και όλα όσα αποτυγχάνει να επιτύχει είναι το άμεσο αποτέλεσμα των σκέψεών του.
Σε ένα δίκαια διευθετημένο σύμπαν, όπου η απώλεια ισορροπίας θα σήμαινε
ολοκληρωτική καταστροφή, η ατομική ευθύνη πρέπει να είναι απόλυτη.

Η αδυναμία και η δύναμη ενός
ανθρώπου, η εντιμότητα και η ανεντιμότητα, είναι δικές του ιδιότητες, και όχι
κάποιου άλλου. Αυτές τις αποκτά μόνος του και όχι μέσω κάποιου άλλου· και
μπορούν να μεταβληθούν μόνο από τον ίδιο, ποτέ από κάποιον άλλον. Η κατάστασή
του είναι επίσης δική του, και όχι κάποιου άλλου. Ο πόνος του και η ευτυχία του
εξελίσσονται από μέσα του. Όπως σκέφτεται, έτσι και είναι· όπως συνεχίζει να
σκέφτεται, έτσι παραμένει.

Ένας δυνατός άνθρωπος δεν
μπορεί να βοηθήσει έναν πιο αδύναμο εκτός και εάν ο πιο αδύναμος είναι πρόθυμος
να βοηθηθεί, αλλά ακόμα και τότε ο αδύναμος άνθρωπος πρέπει να επιβληθεί στον
εαυτό του. Αυτός πρέπει, με τις δικές του προσπάθειες, να αναπτύξει την δύναμη
την οποία θαυμάζει στον άλλον. Κανένας εκτός από τον εαυτό του δεν μπορεί να
αλλάξει την κατάστασή του.

Είναι συνηθισμένο για τους ανθρώπους να σκέφτονται
και να λένε, «Πολλοί άνθρωποι είναι σκλάβοι επειδή κάποιος είναι δυνάστης· ας
μισούμε τον δυνάστη».

Τώρα, όμως, υπάρχει σε μια
μικρή μερίδα ανθρώπων μια αυξανόμενη τάση να αντιστραφεί αυτή η κρίση και να
λένε, «Ένας άνθρωπος είναι δυνάστης επειδή πολλοί είναι σκλάβοι· ας
περιφρονούμε τους σκλάβους».

Η αλήθεια είναι ότι δυνάστης
και σκλάβος είναι συνεργάτες εν αγνοία, και, ενώ φαίνεται να αντιπαλεύει ο ένας
τον άλλον, στην πραγματικότητα αντιπαλεύουν τους εαυτούς τους. Μια τέλεια Γνώση
διακρίνει την επίδραση του δικαίου στην αδυναμία των καταπιεζόμενων και την
εσφαλμένη εφαρμογή της δύναμης του δυνάστη. Μια τέλεια Αγάπη, βλέποντας τον
πόνο που συνεπάγονται και οι δυο καταστάσεις, δεν αποδοκιμάζει καμία. Μια
τέλεια Ευσπλαχνία αγκαλιάζει και τον καταπιεστή και τον καταπιεζόμενο.

Εκείνος που έχει υπερνικήσει
την αδυναμία, και έχει αποβάλλει όλες τις εγωιστικές σκέψεις, δεν ανήκει ούτε
στον δυνάστη ούτε στον καταπιεζόμενο. Είναι ελεύθερος.

Ένας άνθρωπος μπορεί να
ανυψωθεί, να υπερνικήσει και να επιτύχει μόνο όταν ανυψώσει τις σκέψεις του.

Θα παραμείνει αδύναμος, και
άθλιος, και φουκαράς μόνο όταν αρνείται να ανυψώσει τις σκέψεις του.

Ο μνησίκακος άνθρωπος

Η λαχτάρα για εκδίκηση είναι η πιο σημαντική από τις πηγές της μνησικακίας. 

Η λέξη «μνησικακία» υποδεικνύει αφ’ εαυτής ότι έχουμε μια θυμική παρόρμηση που άρχεται από τη σύλληψη της θυμικής κατάστασης ενός άλλου προσώπου, ότι πρόκειται δηλαδή για μιαν αντί-δραση. Και για να διαπιστώσουμε ότι η λαχτάρα για εκδίκηση ανήκει όντως σε αυτήν την τάξη, αρκεί να την αντιτάξουμε στις άμεσες και ενεργείς ροπές, στην εχθρότητα ή στη φιλία. 

Η λαχτάρα για εκδίκηση συνεπάγεται προσβολή ή πρότερη βλασφημία. Σημειωτέον όμως ότι, εν προκειμένω, αυτή η λαχτάρα δεν συγχέεται επ’ ουδενί με μια ροπή για απόκρουση ή άμυνα, που θα συνοδεύεται από θυμό, λύσσα ή αγανάκτηση. 

Το ζώο που πιάστηκε και δαγκώνει τον κυνηγό δεν ζητάει να εκδικηθεί. Παρόμοια, η άμεση ανταπόδοση μιας γροθιάς δεν συνιστά εκδίκηση. Για να υπάρξει αληθινή εκδίκηση απαιτείται ένα μακρύ σχετικά «διάστημα χρόνου», στη διάρκεια του οποίου η ροπή για άμεση ανταπόδοση και οι συναφείς ορμές του μίσους και του θυμού θα παραμείνουν συγκρατημένες και ανεσταλμένες∙ από την άλλη μεριά, απαιτείται η πράξη της ανταπόδοσης να επιχειρηθεί σε πιο κατάλληλη ευκαιρία και στιγμή («περίμενε και θα δεις την άλλη φορά!»). Μάλιστα αυτό που συγκρατεί την άμεση ανταπόδοση είναι η πρόβλεψη για μιαν ενδεχόμενη αποτυχία η οποία υποθάλπεται από ένα διακριτό συναίσθημα «ανημποριάς» και «ανικανότητας». 

Συνεπώς βλέπουμε ότι η εκδίκηση καθ’ εαυτή βασίζεται σε ένα αίσθημα ανημποριάς∙ ανήκει πάντα και προπάντων σε κάποιον «αδύναμο» (όποια κι αν είναι η μορφή της αδυναμίας του). Κατ’ ουσίαν δεν περιέχει ποτέ το φρόνημα του ανθρώπου που αντιδρά επί τόπου και ουδέποτε εκδηλώνεται σαν θυμική αντίδραση. Ετούτα τα γνωρίσματα καθιστούν τη λαχτάρα για εκδίκηση ένα πεδίο τόσο ευνοϊκό για το θέριεμα της μνησικακίας.

Ο κάλπικος εξερευνητής και ο κλέφτης ευνούχος του

Οι εξερευνήσεις σε θάλασσες και στεριές δεν είναι ανακάλυψη των νεώτερων χρόνων. Τις πραγματοποιούσαν από αμνημονεύτων ετών όχι μόνο οι αρχαίοι ημών πρόγονοι αλλά και άλλοι αρχαίοι λαοί, με πρώτους και καλύτερους τους Αιγύπτιους και τους Κινέζους.

Ο διάδοχος του Δαρείου, ο Ξέρξης, θέλησε να ακολουθήσει τις εξερευνητικές αποστολές του πατέρα του αλλά και του Νεχώ. Είχε φαίνεται ακούσει πως οι Καρχηδόνιοι έστελναν εξερευνητές στις δυτικές ακτές της Αφρικής και θέλησε να τους μιμηθεί. Αντί όμως να προσλάβει κάποιον έμπειρο Έλληνα ή Φοίνικα θαλασσόλυκο, εμπιστεύθηκε έναν Πέρση αριστοκράτη, που επί πλέον ήταν μαλθακός και κακομαθημένος.

Ο Σατάσπης, γιος του Τεάσπιος ήταν από την ίδια με τον Ξέρξη γενιά, δηλαδή Αχαιμενίδης και καθώς ήταν αριστοκράτης από σόι, φανταζόταν πως ήταν υπεράνω των νόμων. Έτσι έφτασε κάποτε να βιάσει μια παρθένα, την κόρη του Ζωπύρου, του γιου του Μεγάβυζου. Ο περσικός νόμος σε τέτοιες περιπτώσεις ήταν ρητός και άτεγκτος: ο ένοχος καταδικαζόταν σε ανασκολοπισμό, δηλαδή σε παλούκωμα – έναν φρικτό τρόπο θανάτωσης.

Η μητέρα του, που ήταν αδελφή του Δαρείου, θεία δηλαδή του Ξέρξη, έπεσε στα πόδια του βασιλιά και του πρότεινε μια, κατά τη γνώμη της, μεγαλύτερη ποινή: να στείλουν τον Σατάσπη να περιπλεύσει την Αφρική, από τις εκβολές του Νείλου ως την Ερυθρά θάλασσα. Ο Ξέρξης δέχτηκε και ο Σατάσπης πήγε στην Αίγυπτο, αρμάτωσε ένα πλοίο και ξεκίνησε με δυτική κατεύθυνση. Περιέπλευσε τις ακτές της Βόρειας Αφρικής, έφτασε στις Στήλες του Ηρακλέους (τα Στενά του Γιβλαρτάρ), ακολούθησε την ακτή προς νότον, πέρασε το ακρωτήριο Σολόεις (το σημερινό ακρωτήριο Καντίν του Μαρόκου) και προχώρησε ακόμα νοτιότερα. Τότε όμως βαρέθηκε ή φοβήθηκε να συνεχίσει. Ήδη θαλασσοδερνόταν πολλούς μήνες και η προοπτική να ταξιδεύει άλλα δύο ή τρία χρόνια δεν του άρεσε καθόλου.

Αποφάσισε λοιπόν να γυρίσει πίσω. Όταν κάποτε έφτασε μπροστά στον Ξέρξη, άρχισε να του αφηγείται σημεία και τέρατα για τις περιπέτειες που δήθεν αντιμετώπισε στο ταξίδι του, βγάζοντας τις περισσότερες από το μυαλό του. Του είπε πως έφτασε σε μια χώρα νάνων με κόκκινα φορέματα που όταν έβλεπαν τους Πέρσες ναύτες να βγαίνουν στη στεριά άφηναν τα σπίτια τους και παίρναν τα βουνά. Ύστερα το καράβι του κόλλησε κάπου και δε μπορούσε να προχωρήσει άλλο. Έτσι αποφάσισε να γυρίσει πίσω.

Ο Ξέρξης δεν έχαψε τα παραμύθια του Σατάσπη και αποφάσισε να επαναφέρει την αρχική ποινή. Έτσι ο κάλπικος εξερευνητής ανασκολοπήθηκε. Την ιστορία του φαίνεται πως ο Ηρόδοτος την άκουσε από τον ευνούχο του Σατάσπη, που όταν το αφεντικό του θανατώθηκε, δραπέτευσε στη Σάμο, με πολλά λεφτά, που του τα είχε εμπιστευθεί πριν τον σκοτώσουν. Δεν χάρηκε όμως τα ξένα λεφτά, γιατί του τα έκλεψε ένας Σαμιώτης, το όνομα του οποίου, μολονότι το ήξερε ο Ηρόδοτος, (που μας λέει όλη αυτή την ιστορία στο 4ο βιβλίο του – Μελπομένη – παράγραφοι 41-45) μεγαλοψύχως φερόμενος το αποσιωπά.

Ο Αριστοτέλης για τη σωφροσύνη

Αναφερόμενος στη σωφροσύνη ο Αριστοτέλης υπενθυμίζει αυτό που έχει ήδη ξεκαθαρίσει: «Ότι η σωφροσύνη είναι μεσότητα στις ηδονές, το έχουμε ήδη πει. Στην ίδια περιοχή κάνει την εμφάνισή της και η ακολασία». (1117b 10, 29-30 και 31-32).

Όσο για το διαχωρισμό των ηδονών, είναι κι αυτός ήδη γνωστός: «Ας δεχτούμε ότι οι ηδονές διακρίνονται σε σωματικές και ψυχικές, όπως είναι π.χ. η αγάπη της τιμής και η αγάπη της γνώστης». (1117b 10, 33-34).

Είναι φανερό ότι οι ψυχικές απολαύσεις έχουν να κάνουν περισσότερο με το πνεύμα σε αντίθεση με τις σωματικές που σχετίζονται με τη σάρκα. Με δεδομένη την ανωτερότητα του πνεύματος δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ψυχικές απολαύσεις είναι ανώτερες, αφού υπηρετούν έναν ανώτερο σκοπό.

Αυτό όμως δε σημαίνει ότι ο άνθρωπος που επιδίδεται σ’ αυτές είναι κατ’ ανάγκη και σώφρων: «Και στη μία και στην άλλη από τις δύο αυτές περιπτώσεις» (της αγάπης και της τιμής εννοείται) «ο άνθρωπος χαίρεται με αυτό που αγαπάει, χωρίς να συμμετέχει στη χαρά αυτή το σώμα του, αλλά κατά κύριο λόγο το μυαλό του. Για τους ανθρώπους όμως που επιδιώκουν αυτού του είδους τις αρετές δεν προορίζεται ούτε η λέξη “σώφρονες” ούτε η λέξη “ακόλαστοι”· το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους που επιδίδονται στις υπόλοιπες αρετές που δεν είναι σωματικές». (1117b 10, 34-38).

Κι αν κάποιος χρειάζεται περισσότερες εξηγήσεις, ο Αριστοτέλης θα φέρει και παραδείγματα: «… τους φιλόμυθους ανθρώπους, τους διηγητικούς ανθρώπους, καθώς και όλους αυτούς που ξοδεύουν τις ώρες τους μιλώντας για τυχαία πράγματα, τους λέμε “φλύαρους”, όχι όμως “ακόλαστους”, όπως και όλους αυτούς που λυπούνται γιατί έχασαν χρήματα ή φίλους». (1117b 10, 38-40 και 1118a 10, 1-2).

Με δυο λόγια, δε φτάνει να προτιμά και να επιλέγει κανείς τις πνευματικές απολαύσεις για να χαρακτηριστεί σώφρων. Πρέπει οι απολαύσεις αυτές να έχουν ποιότητα συντελούμενες με τον τρόπο που πρέπει, τη στιγμή που πρέπει, για το λόγο που πρέπει και με τα πράγματα που πρέπει, ώστε να λειτουργούν προς την κατεύθυνση της αρετής. Είναι καλό να αφηγείται κανείς όμορφες ιστορίες, αλλά είναι κακό να είναι φλύαρος. Από την άλλη, ακόμη και οι φλύαροι ή οι φιλοχρήματοι δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ακόλαστοι.

Όμως, ακόμη κι αν είχαν αδιαπραγμάτευτη ποιότητα οι πνευματικές-ψυχικές απολαύσεις κάποιου, και πάλι δε θα αποτελούσαν εχέγγυο σωφροσύνης. Το ότι μπορεί να ασχολείται κανείς με την ποιοτική μουσική έχοντας καλλιεργήσει υψηλά αισθητικά κριτήρια δε σημαίνει ότι είναι και σώφρων, αφού δεν αποτελεί τεκμήριο ότι διατηρεί σχέσεις ισορροπίας με τις σωματικές ηδονές.

Κι αντιστρόφως, όποιος δεν ασχολείται με τη μουσική ή έχει χαμηλής ποιότητας μουσικές προτιμήσεις δε σημαίνει ότι είναι και ακόλαστος. Οι ψυχικές απολαύσεις στο σύνολό τους αποτελούν σαφέστατη πιστοποίηση πνευματικότητας, αλλά όχι σωφροσύνης, αφού δεν έχουν καμία σχέση ούτε με την εγκράτεια ούτε με τη μεσότητα σε σχέση με τις παρορμήσεις του σώματος.

Τελικά, το κριτήριο της σωφροσύνης για τον Αριστοτέλη αφορά πρωτίστως (αν όχι αποκλειστικά) τις ισορροπίες που διατηρεί κάποιος στις σαρκικές απολαύσεις: «Με τις σωματικές ηδονές λοιπόν σχετίζεται, λέω, η σωφροσύνη, και ούτε όμως πάλι με όλες τους». (1118a 10, 3-4).

Κι επειδή το σώμα αντιλαμβάνεται την ευχαρίστηση με τις αισθήσεις, αυτό που μένει είναι να εξεταστούν όλες ξεχωριστά, ώστε να εντοπιστεί ποια είναι αυτή που έχει τη δύναμη να οδηγεί τον άνθρωπο προς το ακόλαστο. Και βέβαια δεν είναι η όραση: «Αυτούς, πράγματι, που χαίρονται με όσα προσφέρει στους ανθρώπους η όραση (χρώματα, σχήματα, ζωγραφιές) δεν τους λέμε ούτε “σώφρονες” ούτε “ακόλαστους” – παρόλο ότι μπορεί κανείς και σ’ αυτές τις περιπτώσεις να ευχαριστιέται είτε με τον τρόπο που πρέπει είτε σε υπερβολικό ή ελλιπή βαθμό». (1118a 10, 4-8).

Με τον ίδιο τρόπο απορρίπτεται και η ακοή, καθώς είναι αδύνατο να χαρακτηριστεί ακόλαστος αυτός που απολαμβάνει την ευχαρίστηση του ήχου. Αλλά και η όσφρηση δε φαίνεται να συντελεί στην ακολασία: «Ούτε, επίσης, χρησιμοποιούμε τις λέξεις αυτές» (σώφρων-ακόλαστος) «για τους ανθρώπους που ευχαριστιούνται με τις μυρωδιές, παρά μόνο συμπτωματικά: αυτούς που ευχαριστιούνται με τις μυρωδιές των μήλων, των τριαντάφυλλων ή των θυμιαμάτων δεν τους λέμε “ακόλαστους” λέμε όμως αυτούς που ευχαριστιούνται με τις μυρωδιές των αρωμάτων ή των διάφορων μεζέδων». (1118a 10, 11-14).

Η αναφορά στα αρώματα και τους μεζέδες δεν είναι παρά η κατάδειξη του αχαλίνωτου στον έρωτα και στο φαγητό. Θα έλεγε κανείς ότι αυτές είναι οι κύριες πληγές για τον ακόλαστο. Γιατί ακόλαστος δεν έχει εγκράτεια. Κι ο άνθρωπος που αδυνατεί να συγκρατηθεί θα ριχτεί στους μεζέδες όσο χορτάτος κι αν είναι.

Γι’ αυτό και η μυρωδιά μπορεί να προδώσει τον ακόλαστο: «Ο λόγος είναι ότι οι ακόλαστοι με τις μυρωδιές αυτές, επειδή μέσω αυτών αναθυμούνται τα αντικείμενα των επιθυμιών τους. Μπορεί, φυσικά, να δει κανείς και άλλους ανθρώπους που, όταν πεινούν, ευχαριστιούνται με τις μυρωδιές των φαγητών· το να ευχαριστιέται όμως κανείς σε μόνιμη βάση με αυτού του είδους τα πράγματα δηλώνει ακόλαστο άνθρωπο· γιατί γι’ αυτόν όλα αυτά αποτελούν αντικείμενο των επιθυμιών του». (1118a 10, 14-19).

Το ότι ο πεινασμένος που θα ξεσηκωθεί από τη μυρωδιά του φαγητού δεν είναι ακόλαστος είναι απολύτως προφανές, αφού το φαγητό είναι ανάγκη και οφείλει κανείς να εκπληρώνει τις ανάγκες του. Η ακολασία έγκειται στην υπερβολή κι όχι στην εκπλήρωση των σωματικών λειτουργιών. Εκτός αυτού, είναι μάλλον αβάσιμο να θεωρεί κανείς την όσφρηση πηγή της ακολασίας, αφού η όσφρηση δεν αποτελεί την πηγή της ηδονής, αλλά την ενθύμησή της.

Εξάλλου, ο ακόλαστος μπορεί να εκδηλωθεί όχι μόνο με τη μυρωδιά, αλλά και με την όραση, καθώς και η θέα των εκλεκτών μεζέδων θα τον αναστατώσει. Ακόμη και το άκουσμα των πιατικών ή των ποτηριών που τσουγκρίζουν είναι σε θέση να τον κάνει άνω κάτω. Όπως λοιπόν η όραση και η ακοή δε θεωρούνται ότι επιφέρουν ακολασία, έτσι και η όσφρηση είναι αδύνατο να εκληφθεί ως γενεσιουργός αιτία της ακόλαστης συμπεριφοράς.

Για τον Αριστοτέλη οι αισθήσεις που οδηγούν τον άνθρωπο στην ακολασία είναι η αφή και η γεύση: «… η σωφροσύνη και η ακολασία σχετίζονται με εκείνες τις ηδονές που και τα άλλα ζώα τις έχουν κοινές με τον άνθρωπο (κάτι που τις κάνει να φαίνονται ότι προσιδιάζουν σε δούλους και σε κτήνη): πρόκειται για την αφή και τη γεύση». (1118a 10, 27-30).

Και η γεύση κρίνεται επουσιώδης: «Είναι όμως φανερό ότι και τη γεύση λίγο τη χρησιμοποιούν οι ακόλαστοι, ή και καθόλου. Δουλειά της αίσθησης της γεύσης είναι, πράγματι, η διάκριση των γεύσεων (αυτό δεν κάνουν οι δοκιμαστές των κρασιών και όλοι αυτοί που ξέρουν να νοστιμίζουν τα φαγητά με καρυκεύματα;), δε βρίσκεται όμως καθόλου – τουλάχιστο των ακόλαστων – σ’ αυτή τη διάκριση η ευχαρίστησή τους, αλλά στην απόλαυση, που σε όλες τις περιπτώσεις προέρχεται από την αφή: στα φαγητά, στα ποτά, σ’ αυτό που λέμε: “χαρές της Αφροδίτης”». (1118a 10, 30-37).

Η αφή παρουσιάζεται ως αναντίρρητη πηγή της ακολασίας: «Αυτός είναι και ο λόγος που ευχήθηκε κάποτε ένας καλοφαγάς να ήταν ο οισοφάγος του μακρύτερος και από του γερανού, θέλοντας να πει ότι την ευχαρίστηση την αισθανόταν με την αφή. Η αίσθηση λοιπόν με την οποία σχετίζεται η ακολασία είναι από όλες τις αισθήσεις η πιο κοινή σε όλα τα ζώα, και άρα δικαιολογημένα, λέω, η ακολασία θεωρείται επονείδιστη, αφού υπάρχει μέσα μας όχι γιατί είμαστε άνθρωποι, αλλά γιατί είμαστε ζώα. Το να χαίρεται λοιπόν κανείς με τέτοιου είδους πράγματα και να τα αγαπάει περισσότερο από όλα τα άλλα, είναι κάτι το ζωώδες». (1118a 10, 37-38 και 1118b 10, 1-5).

Κι αυτός είναι ο λόγος που η ακολασία είναι κατακριτέα, καθώς υποβαθμίζει τον άνθρωπο στα ζωώδη ένστικτά του. Ο σώφρων είναι αυτός που ξέρει να κρατά τις ορθές αποστάσεις δίνοντας βαρύτητα στα πράγματα που αρμόζουν περισσότερο στους ανθρώπους.

Φυσικά, θα ήταν παράλογο να απαιτήσει κανείς την πλήρη απάρνηση των ενστίκτων. Κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο στην ανθρώπινη φύση: «Επιπαραδείγματι, η επιθυμία της τροφής είναι φυσική· ο καθένας, πράγματι, επιθυμεί ξερή ή υγρή τροφή, άμα του λείπει – καμιά φορά τις επιθυμεί και τις δύο· και αν είναι νέος και ακμαίος επιθυμεί επίσης, όπως λέει ο Όμηρος, και το “κρεβάτι”». (1118b 11, 11-14).

Και βέβαια, είναι επίσης φυσικό να υπάρχουν διαφορές στις προτιμήσεις του καθενός. Δε χρειάζεται να έχουν όλοι το ίδιο αγαπημένο φαγητό ούτε τα ίδια πρότυπα στην επιλογή ερωτικού συντρόφου. Αυτού του είδους οι αποφάσεις είναι αυστηρά προσωπικές και δεν αποτελούν κριτήριο σωφροσύνης ή ακολασίας.

Το ακόλαστο δεν έχει να κάνει με τις επιλογές, αλλά με την υπερβολή που ξεπερνά τις φυσικές ανάγκες: «Στις φυσικές λοιπόν επιθυμίες λίγοι συμπεριφέρονται λανθασμένα, και μάλιστα προς μία μόνο κατεύθυνση: προς την κατεύθυνση της υπερβολής· γιατί το να τρώει και να πίνει κανείς ό,τι βρεθεί μπροστά του ώσπου να κορεσθεί, σημαίνει ότι ξεπερνάει σε ποσότητα αυτό που έχει ορίσει η φύση: η φυσική επιθυμία πάει ως την ικανοποίηση της ανάγκης». (1118b 11, 18-22).

Η ακολασία ταυτίζεται με την κατάχρηση παίρνοντας διαστάσεις παθολογίας. Γιατί ακόλαστος δεν είναι ο άνθρωπος που θα τσιμπήσει ένα μεζεδάκι παραπάνω, αλλά εκείνος που θα συμπεριφερθεί με βουλιμία. Σε τελική ανάλυση, ο ακόλαστος είναι έρμαιο των ηδονών σε βαθμό που να λειτουργεί βλαπτικά για την ίδια του την υγεία. Κατά κανόνα τέτοιες ακραίες συμπεριφορές έχουν ψυχολογικό υπόβαθρο.

Η έννοια της μεσότητας, που διαμορφώνει την ψυχική ισορροπία βασιζόμενη στη λογική και την επιθυμία εκπλήρωσης του ωραίου (ως τελικό σκοπό), ματαιώνεται ολοκληρωτικά: «Αυτός είναι ο λόγος που τους ανθρώπους αυτούς τους λέμε “γαστρίμαργους”, θέλοντας να πούμε ότι γεμίζουν την κοιλιά τους πέρα από όσο πρέπει – έτσι, πάντως, καταντούν οι απολύτως ευτελείς και τιποτένιοι άνθρωποι». (1118b 11, 22-24).

Ο Αριστοτέλης αναφέρεται απολύτως περιφρονητικά στους ακόλαστους («ευτελείς και τιποτένιοι άνθρωποι») αποδίδοντας τη συμπεριφορά τους στη διαμόρφωση του χαρακτήρα (που είναι ευτελής) κι όχι σε ψυχολογικούς παράγοντες που θα μπορούσαν και να ξεπεραστούν. (Η ψυχανάλυση θα έρθει πολλούς αιώνες αργότερα). Ο Αριστοτέλης αγγίζει το θέμα διαισθητικά. Αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για αρρώστια της ψυχής, αλλά δε συλλαμβάνει το μέγεθος του επιστημονικού πεδίου, που ο ίδιος ανοίγει.

Δεν είναι τυχαίο ότι για πολλούς θεωρείται ο πρώτος ψυχολόγος. Και μόνο ο διαχωρισμός της ψυχής (λόγον έχον μέρος, άλογον έχον μέρος κι επιθυμητικόν, λόγον-άλογον έχον μέρος) αποδεικνύει ότι εισάγεται μια νέα οπτική στην ερμηνεία του ανθρώπου, η οπτική της ψυχολογικής του υπόστασης.

Ο Αριστοτέλης έχει ξεπεράσει κατά πολύ το πλαίσιο της εποχής του προσεγγίζοντας ζητήματα που (ως ένα βαθμό) δεν έχουν ξεκαθαριστεί ακόμη και σήμερα. Το να ασκηθεί οποιαδήποτε κριτική για ελλιπή ερμηνεία των ψυχοπαθολογικών αιτιών της βουλιμίας και την έλλειψη προτάσεων για την αντιμετώπισή της δεν είναι απλώς υπερβολικό, είναι παράλογο.

Για τον Αριστοτέλη ο ακόλαστος είναι άνθρωπος τιποτένιος που διαμορφώθηκε από αρνητική έξη στα ζητήματα των ηδονών. Και η υπερβολή στην αναζήτηση της σωματικής ευχαρίστησης έχει να κάνει τόσο με τον αχαλίνωτο τρόπο που πραγματώνεται, όσο και με την ευτέλεια των πραγμάτων που την προκαλεί, τα οποία πολλές φορές είναι κατακριτέα και μισητά: «Γιατί, ενώ όλοι αυτοί που λέγονται “παθιασμένοι φίλοι του τάδε ή του τάδε πράγματος” λέγονται έτσι ή γιατί ευχαριστιούνται με πράγματα που δεν πρέπει ή γιατί ευχαριστιούνται με αυτό ή με εκείνο το πράγμα περισσότερο από ό,τι οι περισσότεροι άνθρωποι ή γιατί ευχαριστιούνται με τρόπο που δεν είναι σωστός, οι ακόλαστοι φτάνουν σε υπερβολή και από τις τρεις αυτές απόψεις: ευχαριστιούνται με κάποια πράγματα με τα οποία δεν πρέπει να ευχαριστιέται κανείς (γιατί είναι πράγματα μισητά), και στην περίπτωση που ευχαριστιούνται με πράγματα με τα οποία θα έπρεπε πράγματι κανείς να ευχαριστιέται, αυτοί το κάνουν σε βαθμό μεγαλύτερο από ό,τι πρέπει ή σε σύγκριση με τους περισσότερους ανθρώπους». (1118b 11, 26-31).

Ο ακόλαστος είναι απολύτως κατακριτέος άνθρωπος όχι μόνο γιατί δε γνωρίζει καμία αίσθηση του μέτρου, αλλά και γιατί μπορεί να εισπράττει χαρά από μισητά πράγματα, ανέντιμα ή ανήθικα. Κι αν ως εδώ το πορτρέτο του ακόλαστου πλάθεται από την πλευρά της εσφαλμένης χαράς, ο Αριστοτέλης θα το αποδώσει κι από την πλευρά της λύπης: «Όσο για τις λύπες, δε λέγεται κανείς – όπως στην περίπτωση της ανδρείας – σώφρων, αν τις αντιμετωπίζει, και ακόλαστος, αν δεν τις αντιμετωπίζει· ακόλαστος λέγεται αυτός που λυπάται περισσότερο από ό,τι πρέπει, επειδή δεν πετυχαίνει τα ευχάριστα πράγματα (και τη λύπη η ηδονή τού την προκαλεί), ενώ σώφρων λέγεται αυτός που δε λυπάται για την απουσία των ευχάριστων πραγμάτων [και για την αποχή του από αυτά]». (1118b 11, 33-38).

Από αυτή την άποψη, ο ακόλαστος είναι πρωτίστως άνθρωπος δυστυχής. Ο φόβος μήπως στερηθεί την υπερβολή των ηδονών παίρνει διαστάσεις εμμονής σκιαγραφώντας την εικόνα του εξαρτημένου-ανελεύθερου ανθρώπου. Η λύπη μήπως χάσει το αντικείμενο της ηδονής είναι η συναισθηματική έξαρση του άμετρου που γίνεται πλέον μοναδικό νόημα για τη ζωή. Σε τελική ανάλυση, ο ακόλαστος βρίσκεται σε διαρκή αγωνία. Γι’ αυτό είναι ευάλωτος.

Υπό αυτές τις συνθήκες είναι αδύνατο να γίνει λόγος για ευτυχία. Ο σώφρων, ως άνθρωπος του μέτρου, θα απολαύσει τις ηδονές στο βαθμό που πρέπει, χωρίς να εξαρτά την ευτυχία του στην εκπλήρωσή τους. Είναι σε θέση να παραμείνει ευτυχής, ακόμη κι αν χρειαστεί να στερηθεί κάτι. Τελικά, η ακολασία τείνει στο αξιολύπητο.

Και βέβαια, οι δυσάρεστες παρενέργειες στην αναζήτηση των ηδονών έχουν να κάνουν μόνο με την υπερβολή: «Ελλιπείς στις ηδονές, άνθρωποι που να τις ευχαριστιούνται λιγότερο από ό,τι πρέπει, δεν υπάρχουν· μια τέτοια αναισθησία δεν είναι, πράγματι, ανθρώπινη». (1119a 11, 6-8).

Και συμπληρώνει: «Το να μη νιώθει, πάντως, κανείς ευχαρίστηση με τίποτε και να μην κάνει διάκριση ανάμεσα σε ένα και σε άλλο πράγμα, αυτός απέχει πάρα πολύ από το να είναι άνθρωπος». (1119a 11, 10-11). Η γενική έλλειψη ευχαρίστησης που ισοπεδώνει τα πάντα εκμηδενίζοντας κάθε έννοια προτίμησης ή επιθυμίας προσομοιάζει σ’ αυτό που σήμερα ονομάζεται κατάθλιψη.

Η έλλειψη στη χαρά των ηδονών αποτελεί επίσης ψυχική δυσαρμονία, και σε πολλές περιπτώσεις καταστροφικότερη κι από την υπερβολή. Ο Αριστοτέλης δε θα μπορούσε να γνωρίζει ούτε τη νευρική ανορεξία ούτε την παθολογία της ολοκληρωτικής παραίτησης. Οι σύγχρονες διαπιστώσεις των αρνητικών επιπτώσεων από την πλευρά της έλλειψης θα έλεγε κανείς ότι ενισχύουν εκ νέου την αριστοτελική προτροπή της μεσότητας.

Αυτό που μένει είναι ο προσδιορισμός του σώφρονα ανθρώπου: «Ο σώφρων άνθρωπος κατέχει τη μέση θέση σ’ αυτά τα πράγματα, αφού ούτε ευχαριστιέται με τα πράγματα με τα οποία ευχαριστιέται πάρα πολύ ο ακόλαστος (ίσα ίσα τα πράγματα αυτά τον δυσαρεστούν), ούτε γενικά ευχαριστιέται με πράγματα με τα οποία δε θα έπρεπε να ευχαριστιέται· επίσης, δεν ευχαριστιέται σε βαθμό υπερβολής με οποιοδήποτε από τα πράγματα αυτά». (1119a 11, 13-15).

Κι όχι μόνο αυτό: «Από την άλλη ο σώφρων άνθρωπος δεν αισθάνεται λύπη, όταν τα πράγματα αυτά του λείπουν, ούτε και τα επιθυμεί, ή τα επιθυμεί σε μέτριο βαθμό· δεν τα επιθυμεί, επίσης, περισσότερο από ό,τι πρέπει, ούτε σε στιγμή που δεν πρέπει – θυμήσου και όλα τα παρόμοια πράγματα που έχουμε ήδη πει». (1119a 11, 16-18). Εν κατακλείδι ο σώφρων «ενεργεί όπως ο ορθός λόγος ορίζει». (1119a 11, 21-22).

Για τον Αριστοτέλη δεν υπάρχει μεγαλύτερο κακό από την ακολασία. Ακόμη και η δειλία θεωρείται λιγότερο περιφρονητέα. Ο ακόλαστος είναι αδύνατο να φτάσει στην εσωτερική γαλήνη που προϋποθέτει η ευτυχία. Η σωφροσύνη παρουσιάζεται ως ύψιστη αρετή, που είναι σε θέση να καθοδηγήσει και στην απόκτηση όλων των άλλων.

Μόνο ο σώφρων μπορεί να είναι αληθινά ανδρείος, αφού μόνο εκείνος θα φερθεί σωστά εκπληρώνοντας τις επιταγές της μεσότητας. Ο ακόλαστος δεν μπορεί παρά να επιδείξει το παράτολμο θράσος, αν νιώσει ότι υπάρχει κίνδυνος να στερηθεί την ηδονή που στρεβλά έχει ταυτίσει με την ευτυχία. Γι’ αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανθρώπινης ανισορροπίας.

Κι αυτός είναι ο λόγος που πρέπει τα παιδιά να διαπαιδαγωγούνται από πολύ μικρή ηλικία, ώστε να μπορούν να χαλιναγωγούν τις επιθυμίες τους: «Γιατί και των παιδιών η ζωή κατευθύνεται από την επιθυμία, και κυρίως σ’ αυτά γίνεται εμφανής η επιδίωξη του ευχάριστου. Αν λοιπόν η επιθυμία δεν είναι υπάκουη και υποταγμένη σ’ αυτό που άρχει,» (δηλαδή στο λόγον έχον μέρος της ψυχής) «τότε η επιδίωξη του ευχάριστου θα προχωρήσει πολύ μακριά· γιατί η επιθυμία του ευχάριστου είναι αχόρταγη, και έρχεται στον δίχως νου άνθρωπο από παντού, και η άσκηση της επιθυμίας αυξάνει την έμφυτη, την εσωτερική δύναμη, με αποτέλεσμα, αν οι επιθυμίες είναι μεγάλες και δυνατές, μπορούν ακόμη και να αχρηστεύσουν τη σκέψη». (1119b 12, 6-12).

Ο σώφρων είναι ο άνθρωπος που πετυχαίνει τη σύμπλευση των επιθυμιών με τη λογική: «Όπως το παιδί πρέπει να ζει σύμφωνα με τις προσταγές του παιδαγωγού, έτσι και το επιθυμητικό στοιχείο που υπάρχει μέσα μας πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του λόγου. Γι’ αυτό το επιθυμητικό στοιχείο του σώφρονα ανθρώπου πρέπει να βρίσκεται σε αρμονική σχέση με το λογικό στοιχείο· γιατί ο στόχος και των δύο είναι το ηθικά ωραίο, και ο σώφρων άνθρωπος επιθυμεί αυτά που πρέπει, με τον τρόπο που πρέπει και τη στιγμή που πρέπει: αυτό ακριβώς ορίζει και ο λόγος». (1119b 12, 15-20).

Αποδεχόμενοι ότι η εκπλήρωση των επιθυμιών αποτελεί τη συναισθηματική ολοκλήρωση του ανθρώπου, είναι φανερό ότι οι επιθυμίες που είναι ενάντιες στη λογική είναι το αδιέξοδο της αντίθεσης ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα. Κι αυτή είναι η κύρια πηγή της ανθρώπινης δυστυχίας. Όταν το συναίσθημα συγκρούεται με τη λογική, ο άνθρωπος είναι αδύνατο να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του. Ή δε θα νιώθει χαρά καταπιέζοντας το συναίσθημα για χάρη της λογικής ή η χαρά του θα τον οδηγεί στην ενοχή, καθώς η λογική θα την υπονομεύει.

Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι αδύνατο να γίνει λόγος για ψυχική γαλήνη κι αγάπη για τον εαυτό, που είναι η βάση της ευτυχίας. Με άλλα λόγια, προκύπτει ένας ορισμός: Ευτυχία είναι η ισορροπία της ψυχής που απορρέει από τη σύμπλευση του συναισθήματος και της λογικής σύμφωνα με τον τρόπο του σώφρονα ανθρώπου.

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια

Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας

ΞΕΝΟΦΩΝ, ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΞΕΝ Ελλ 4.8.12–4.8.19

Αποτυχημένη προσπάθεια των Σπαρτιατών για προσέγγιση με τους Πέρσες

Από το 4.8.1 ο Ξενοφώντας επιστρέφει στην αφήγηση των γεγονότων στο Αιγαίο και τη Μ. Ασία. Μετά τη νίκη τους στη ναυμαχία της Κνίδου (394 π.Χ.) οι Φαρνάβαζος και Κόνωνας έπλευσαν στο Αιγαίο και προκάλεσαν την ανατροπή των φιλολακωνικών καθεστώτων. Έτσι, οι Σπαρτιάτες, που διαπίστωσαν πλέον ότι οι νίκες τους στην ξηρά δεν επαρκούσαν για την τελική τους επικράτηση, αποφάσισαν να κλείσουν ειρήνη με τον Πέρση βασιλιά, ώστε να σταματήσει αυτός να χρηματοδοτεί και να επικουρεί τον αθηναϊκό στόλο. Επιθυμώντας τη διάλυση του Βοιωτικού Κοινού και της ένωσης Άργους–Κορίνθου, ήταν έτοιμοι να αποδεχτούν το ενδεχόμενο αυτονομίας των ελληνικών πόλεων στη συνθήκη ειρήνης που θα υπογραφόταν στο μέλλον. Στις Σάρδεις στέλνεται ως διαπραγματευτής ο Ανταλκίδας και υποβάλλει τις προτάσεις των Σπαρτιατών στον διάδοχο του Τιθραύστη, τον Τιρίβαζο.

[4.8.12] Οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἀκούοντες ὅτι Κόνων καὶ τὸ τεῖχος
τοῖς Ἀθηναίοις ἐκ τῶν βασιλέως χρημάτων ἀνορθοίη καὶ
τὸ ναυτικὸν ἀπὸ τῶν ἐκείνου τρέφων τάς τε νήσους καὶ τὰς
ἐν τῇ ἠπείρῳ παρὰ θάλατταν πόλεις Ἀθηναίοις εὐτρεπίζοι,
ἐνόμισαν, εἰ ταῦτα διδάσκοιεν Τιρίβαζον βασιλέως ὄντα
στρατηγόν, ἢ καὶ ἀποστῆσαι ἂν πρὸς ἑαυτοὺς τὸν Τιρίβαζον
ἢ παῦσαί γ’ ἂν τὸ Κόνωνος ναυτικὸν τρέφοντα. γνόντες
δὲ οὕτω, πέμπουσιν Ἀνταλκίδαν πρὸς τὸν Τιρίβαζον, προσ-
τάξαντες αὐτῷ ταῦτα διδάσκειν καὶ πειρᾶσθαι εἰρήνην τῇ
πόλει ποιεῖσθαι πρὸς βασιλέα. [4.8.13] αἰσθόμενοι δὲ ταῦτα οἱ
Ἀθηναῖοι ἀντιπέμπουσι πρέσβεις μετὰ Κόνωνος Ἑρμογένη
καὶ Δίωνα καὶ Καλλισθένη καὶ Καλλιμέδοντα. συμπαρεκά-
λεσαν δὲ καὶ ἀπὸ τῶν συμμάχων πρέσβεις· καὶ παρεγένοντο
ἀπό τε Βοιωτῶν καὶ Κορίνθου καὶ Ἄργους. [4.8.14] ἐπεὶ δ’ ἐκεῖ
ἦσαν, ὁ μὲν Ἀνταλκίδας ἔλεγε πρὸς τὸν Τιρίβαζον ὅτι
εἰρήνης δεόμενος ἥκοι τῇ πόλει πρὸς βασιλέα, καὶ ταύτης
οἵασπερ βασιλεὺς ἐπεθύμει. τῶν τε γὰρ ἐν τῇ Ἀσίᾳ Ἑλλη-
νίδων πόλεων Λακεδαιμονίους βασιλεῖ οὐκ ἀντιποιεῖσθαι,
τάς τε νήσους ἁπάσας καὶ τὰς ἄλλας πόλεις ἀρκεῖν σφίσιν
αὐτονόμους εἶναι. καίτοι, ἔφη, τοιαῦτα ἐθελόντων ἡμῶν,
τίνος ἂν ἕνεκα πρὸς ἡμᾶς [οἱ Ἕλληνες ἢ] βασιλεὺς πολεμοίη
ἢ χρήματα δαπανῴη; καὶ γὰρ οὐδ’ ἐπὶ βασιλέα στρατεύεσθαι
δυνατὸν οὔτε Ἀθηναίοις μὴ ἡγουμένων ἡμῶν οὔθ’ ἡμῖν αὐτο-
νόμων οὐσῶν τῶν πόλεων. [4.8.15] τῷ μὲν δὴ Τιριβάζῳ ἀκούοντι
ἰσχυρῶς ἤρεσκον οἱ τοῦ Ἀνταλκίδου λόγοι· τοῖς δὲ ἐναντίοις
λόγοι ταῦτ’ ἦν. οἵ τε γὰρ Ἀθηναῖοι ἐφοβοῦντο συνθέσθαι
αὐτονόμους εἶναι τὰς νήσους, μὴ Λήμνου καὶ Ἴμβρου καὶ
Σκύρου στερηθεῖεν, οἵ τε Θηβαῖοι, μὴ ἀναγκασθείησαν
ἀφεῖναι τὰς Βοιωτίας πόλεις αὐτονόμους, οἵ τ’ Ἀργεῖοι, οὗ
ἐπεθύμουν, οὐκ ἐνόμιζον ἂν τὴν Κόρινθον δύνασθαι ὡς Ἄργος
ἔχειν τοιούτων συνθηκῶν καὶ σπονδῶν γενομένων. αὕτη μὲν
ἡ εἰρήνη οὕτως ἐγένετο ἀτελής, καὶ ἀπῆλθον οἴκαδε ἕκαστος.

[4.8.16] Ὁ μέντοι Τιρίβαζος τὸ μὲν ἄνευ βασιλέως μετὰ Λακε-
δαιμονίων γενέσθαι οὐκ ἀσφαλὲς αὑτῷ ἡγεῖτο εἶναι· λάθρᾳ
γε μέντοι ἔδωκε χρήματα Ἀνταλκίδᾳ, ὅπως ἂν πληρωθέντος
ναυτικοῦ ὑπὸ Λακεδαιμονίων οἵ τε Ἀθηναῖοι καὶ οἱ σύμμαχοι
αὐτῶν μᾶλλον τῆς εἰρήνης προσδέοιντο, καὶ τὸν Κόνωνα ὡς
ἀδικοῦντά τε βασιλέα καὶ ἀληθῆ λεγόντων Λακεδαιμονίων
εἶρξε. ταῦτα δὲ ποιήσας ἀνέβαινε πρὸς βασιλέα, φράσων
ἅ τε λέγοιεν οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ ὅτι Κόνωνα συνειληφὼς
εἴη ὡς ἀδικοῦντα, καὶ ἐρωτήσων τί χρὴ ποιεῖν περὶ τούτων
ἁπάντων. [4.8.17] καὶ βασιλεὺς μέν, ὡς Τιρίβαζος ἄνω παρ’ αὐτῷ
ἦν, Στρούθαν καταπέμπει ἐπιμελησόμενον τῶν κατὰ θάλατταν.
ὁ μέντοι Στρούθας ἰσχυρῶς τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τοῖς συμ-
μάχοις τὴν γνώμην προσεῖχε, μεμνημένος ὅσα κακὰ ἐπεπόνθει
ἡ βασιλέως χώρα ὑπ’ Ἀγησιλάου. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι ἐπεὶ
ἑώρων τὸν Στρούθαν πρὸς ἑαυτοὺς μὲν πολεμικῶς ἔχοντα,
πρὸς δὲ τοὺς Ἀθηναίους φιλικῶς, Θίβρωνα πέμπουσιν ἐπὶ
πολέμῳ πρὸς αὐτόν. ὁ δὲ διαβάς τε καὶ ὁρμώμενος ἐξ
Ἐφέσου τε καὶ τῶν ἐν Μαιάνδρου πεδίῳ πόλεων Πριήνης
τε καὶ Λευκόφρυος καὶ Ἀχιλλείου, ἔφερε καὶ ἦγε τὴν βασι-
λέως. [4.8.18] προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου κατανοήσας ὁ Στρούθας
ὅτι Θίβρων βοηθοίη ἑκάστοτε ἀτάκτως καὶ καταφρονητικῶς,
ἔπεμψεν ἱππέας εἰς τὸ πεδίον καὶ καταδραμόντας ἐκέλευσε
περιβαλλομένους ἐλαύνειν ὅ τι δύναιντο. ὁ δὲ Θίβρων
ἐτύγχανεν ἐξ ἀρίστου διασκηνῶν μετὰ Θερσάνδρου τοῦ αὐ-
λητοῦ. ἦν γὰρ ὁ Θέρσανδρος οὐ μόνον αὐλητὴς ἀγαθός,
ἀλλὰ καὶ ἀλκῆς [ἰσχύος], ἅτε λακωνίζων, ἀντεποιεῖτο. [4.8.19] ὁ δὲ
Στρούθας, ἰδὼν ἀτάκτως τε βοηθοῦντας καὶ ὀλίγους τοὺς
πρώτους, ἐπιφαίνεται πολλούς τε ἔχων καὶ συντεταγμένους
ἱππέας. καὶ Θίβρωνα μὲν καὶ Θέρσανδρον πρώτους ἀπ-
έκτειναν· ἐπεὶ δ’ οὗτοι ἔπεσον, ἐτρέψαντο καὶ τὸ ἄλλο
στράτευμα, καὶ διώκοντες παμπλήθεις κατέβαλον, ἦσαν δὲ
καὶ οἳ ἐσώθησαν αὐτῶν εἰς τὰς φιλίας πόλεις, καὶ πλείους
διὰ τὸ ὀψὲ αἰσθέσθαι τῆς βοηθείας. πολλάκις γάρ, καὶ
τότε, οὐδὲ παραγγείλας τὴν βοήθειαν ἐποιήσατο. καὶ ταῦτα
μὲν οὕτως ἐγεγένητο.

***
Οι Λακεδαιμόνιοι άκουσαν ότι ο Κόνων ξόδευε τα χρήματα του Βασιλέως για να ξαναχτίζει τα τείχη των Αθηναίων και για να συντηρεί το ναυτικό που εξασφάλιζε την προσχώρηση των νησιών και των παραθαλασσίων πόλεων της στεριάς στους Αθηναίους. Τότε σκέφτηκαν ότι αν ειδοποιούσαν γι' αυτά τον Τιρίβαζο, τον στρατηγό του Βασιλέως, ο Τιρίβαζος ή θα πήγαινε με το μέρος τους ή τουλάχιστον θα έπαυε να συντηρεί το ναυτικό του Κόνωνος. Αποφάσισαν λοιπόν να του στείλουν τον Ανταλκίδα, με οδηγίες να του μιλήσει με τέτοιο πνεύμα και να προσπαθήσει να πετύχει ειρήνη ανάμεσα στην πόλη και στον Βασιλέα. Όταν το έμαθαν οι Αθηναίοι, έστειλαν κι εκείνοι πρέσβεις ―μαζί με τον Κόνωνα― τον Ερμογένη, τον Δίωνα, τον Καλλισθένη και τον Καλλιμέδοντα. Ζήτησαν κι από τους συμμάχους τους να στείλουν κι εκείνοι πρέσβεις, κι ήρθαν από τους Βοιωτούς, από την Κόρινθο και το Αργός.

Αφού έφτασαν στην έδρα του Τιριβάζου, ο Ανταλκίδας του είπε ότι είχε έρθει με προτάσεις ειρήνης ανάμεσα στην πόλη του και στον Βασιλέα ― και μάλιστα τέτοιας ειρήνης, όπως από καιρό την επιθυμούσε ο Βασιλεύς: γιατί οι Λακεδαιμόνιοι, είπε, δεν διεκδικούσαν από τον Βασιλέα τις ελληνικές πόλεις της Ασίας· όσο για τις υπόλοιπες πόλεις κι όλα τα νησιά, αρκούσε στους Λακεδαιμονίους να μείνουν ανεξάρτητα. «Αφού λοιπόν», είπε, «είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε τέτοιους όρους, τι λόγο έχει ο Βασιλεύς να μας πολεμάει και να ξοδεύει χρήματα; Ούτε οι Αθηναίοι θα μπορούν να οργανώσουν εκστρατεία εναντίον του Βασιλέως δίχως εμάς αρχηγούς, ούτε όμως κι εμείς εφόσον θα είναι ανεξάρτητες οι πόλεις».

Οι προτάσεις του Ανταλκίδα άρεσαν πολύ στον Τιρίβαζο όταν τις άκουσε. Στους αντιπάλους του Ανταλκίδα, αντίθετα, δεν βρήκαν απήχηση· οι Αθηναίοι φοβήθηκαν ότι αν συμφωνούσαν να δοθεί ανεξαρτησία στα νησιά θα 'χαναν τη Λήμνο, την Ίμβρο και τη Σκύρο· οι Θηβαίοι ότι θ' αναγκάζονταν ν' αφήσουν ανεξάρτητες τις πόλεις της Βοιωτίας· οι Αργείοι, τέλος, ότι αν γινόταν τέτοια συνθήκη ειρήνης δεν θα μπορούσαν ―όπως ήθελαν― να κρατήσουν προσαρτημένη την Κόρινθο. Έτσι ματαιώθηκε τότε η σύναψη ειρήνης, κι όλοι γύρισαν στις πατρίδες τους.

Ο Τιρίβαζος έκρινε επικίνδυνο να πάρει το μέρος των Λακεδαιμονίων χωρίς τη συγκατάθεση του Βασιλέως· έδωσε ωστόσο, κρυφά, χρήματα στον Ανταλκίδα για να φτιάξουν ναυτικό οι Λακεδαιμόνιοι, με τη σκέψη ότι τότε οι Αθηναίοι κι οι σύμμαχοί τους θα 'δειχναν περισσότερη διάθεση για ειρήνη. Ταυτόχρονα φυλάκισε τον Κόνωνα με τη δικαιολογία ότι οι κατηγορίες των Λακεδαιμονίων ήταν βάσιμες κι ότι είχε παραβεί το καθήκον του προς τον Βασιλέα. Ύστερα πήγε στον Βασιλέα να του διαβιβάσει τις προτάσεις των Λακεδαιμονίων, να του αναφέρει ότι είχε φυλακίσει τον Κόνωνα για παράβαση καθήκοντος και να του ζητήσει οδηγίες για όλ' αυτά.

Όσο ο Τιρίβαζος βρισκόταν στο εσωτερικό της χώρας κοντά στον Βασιλέα, τούτος έστειλε τον Στρούθα ν' αναλάβει τη διοίκηση των παραθαλασσίων περιοχών. Ο Στρούθας όμως, που δεν λησμονούσε πόσα κακά είχε πάθει η χώρα από τον Αγησίλαο, ήταν ένθερμος υποστηρικτής των Αθηναίων και των συμμάχων τους. Όταν είδαν οι Λακεδαιμόνιοι πόσο εχθρικά φερόταν απέναντί τους και πόσο φιλικά στους Αθηναίους, έστειλαν τον Θίβρωνα εναντίον του. Αυτός πέρασε στην Ασία κι άρχισε να λεηλατεί τα εδάφη του Βασιλέως με ορμητήρια την Έφεσο και τις πόλεις της πεδιάδας του Μαιάνδρου Πριήνη, Λεύκοφρυ και Αχίλλειο.

Σε λίγον καιρό ο Στρούθας πρόσεξε ότι ο Θίβρων ξεκινούσε πάντα τις επιχειρήσεις του ακατάστατα και δίχως προφυλάξεις· έστειλε λοιπόν ιππικό στην πεδιάδα να κάνει επιδρομή, να περικυκλώσει τον εχθρό και ν' αρπάξει ό,τι μπορέσει. Εκείνη την ώρα ο Θίβρων, που μόλις είχε γευματίσει, έκανε δισκοβολία με τον αυλητή Θέρσανδρο (γιατί ο Θέρσανδρος δεν ήταν μονάχα καλός αυλητής, αλλά σαν οπαδός των λακωνικών εθίμων παρίστανε και τον αθλητή). Όταν είδε ο Στρούθας ότι οι αντίπαλοι έβγαιναν ν' αντιμετωπίσουν τους άνδρες του μ' ακατάστατο τρόπο, κι ότι ήταν λιγοστοί στην πρώτη γραμμή, παρουσιάστηκε ξαφνικά με πολύ και καλά συνταγμένο ιππικό. Πρώτ' απ' όλους σκότωσαν τον Θίβρωνα και τον Θέρσανδρο· μετά τον θάνατο τους καταδίωξαν τον υπόλοιπο στρατό, που τράπηκε σε φυγή, και σκότωσαν πολλούς. Μερικοί ωστόσο σώθηκαν καταφεύγοντας στις φιλικές πόλεις, και περισσότεροι επειδή δεν είχαν ειδοποιηθεί έγκαιρα για την επιχείρηση ― γιατί όπως έκανε συχνά ο Θίβρων, έτσι κι εκείνη τη φορά είχε ξεκινήσει δίχως καν να 'χει εκδώσει διαταγές. Έτσι λοιπόν έγιναν αυτά.