Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2020

Οι προκαταλήψεις υπάρχουν ασυνείδητα στις σκέψεις μας – Το κλειδί βρίσκεται στην αλλαγή τους

Τείνουμε να θεωρούμε ότι η προκατάληψη είναι κάτι που οι άλλοι άνθρωποι επιδεικνύουν και ότι είναι εκείνοι που μένουν παγιδευμένοι στα στενά της όρια. Η αλήθεια όμως είναι πως η προκατάληψη βρίσκεται μέσα σε όλους μας. Τα καλά νέα είναι ότι η ψυχολογία μας παρέχει ισχυρούς τρόπους να την καταπολεμήσουμε.

Οι προκαταλήψεις είναι εν μέρει αποτέλεσμα της μάθησης από τους γονείς, το σχολείο και τα κοινωνικά μηνύματα που μας περνούν τα μέσα. Αλλά δυστυχώς είναι τόσο βαθιά ενσωματωμένες στις σκέψεις μας που δεν λειτουργούν συνειδητά αλλά υποσυνείδητα.

Τα αρνητικά στερεότυπα παρεμποδίζουν και φτωχαίνουν τη ζωή μας. Ακόμα κι αν λέτε πως τα μισείτε – ή ότι είστε θύματά τους – βρίσκονται εντυπωμένα μέσα στο γνωστικό σας δίκτυο. Αυτό σημαίνει ότι οι άλλοι τα αντιλαμβάνονται μέσω διάφορων τρόπων. Αν πάτε στο αυστηρό, αμυντικό, τρομαγμένο, θυμωμένο και επικριτικό κομμάτι της καρδιάς σας, θα τα συναντήσετε.

Αλλά είναι μέσω αυτής της αναγνώρισης που μπορείτε να ξεκινήσετε να μειώνετε την βλαβερή επίδραση αυτού του εαυτού σας, όπως και να δείτε ξεκάθαρα ότι αυτά τα στερεότυπα που προβάλλετε αφομοιώνονται και περνούν και στους άλλους, ειδικά στα παιδιά.

Υπάρχουν ορισμένες πρακτικές, που ανήκουν στην θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, οι οποίες εστιάζουν στην καλλιέργεια ψυχολογικής ευελιξίας, για να μπορέσουμε να φέρουμε στην επιφάνεια αυτές τις εσωτερικές προκαταλήψεις, να αποκτήσουμε επίγνωση και να εναρμονίσουμε τις πράξεις μας με τις συνειδητές μας πεποιθήσεις.

Πρόκειται για μια διαδικασία ενσυνείδητης επίγνωσης μέσω της οποίας αφαιρούμε την κυριαρχία από τις στερεοτυπικές σκέψεις και οι έρευνες δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να μας βοηθήσει ακόμα και να αφοσιωθούμε σε θετικές πράξεις ώστε να καταπολεμήσουμε την προκατάληψη.

Οι επιστήμονες έχουν εξηγήσει ότι σχεδόν όλες οι μορφές προκατάληψης πηγάζουν από την πεποίθηση ότι είμαστε διαφορετικοί από κάποια άλλη ομάδα και επειδή είναι διαφορετικοί αποτελούν μια απειλή που χρειάζεται να ελέγξουμε. Η πεποίθηση αυτή ακολουθείται από:

– την ανικανότητα να δούμε την οπτική των άλλων

– την ανικανότητα να νιώσουμε τον πόνο των άλλων, ακόμα κι αν καταφέρουμε να ακούσουμε την οπτική τους και

– την ανικανότητα να μείνουμε συναισθηματικά ανοιχτοί στον πόνο των άλλων, όταν μπορέσουμε να τον αντιληφθούμε.

Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την προσέγγιση, υπάρχουν τρία βήματα με τα οποία μπορεί κανείς να ξεκινήσει να πολεμά τα τόσο βαθιά εδραιωμένα στερεότυπα με τα οποία σκέφτεται και λειτουργεί:

– Αναγνωρίστε τις προκαταλήψεις σας: Παρατηρήστε κάθε τάση να κρίνετε τους άλλους ή τον εαυτό σας σε σχέση με τα προνόμια.

– Συνδεθείτε με την οπτική των άλλων: Αυτό χρειάζεται συνειδητή προσπάθεια, καθώς χρειάζεται να δοκιμάσετε να σκεφτείτε πώς θα νιώθατε εσείς αν ζούσατε μέσα στο στίγμα και τον ρατσισμό, την απόρριψη και την απομόνωση. Δεν υπάρχει λόγος μετά από αυτό να βυθιστείτε στις ενοχές και στο θυμό.

– Δεσμευτείτε στην αλλαγή: Διοχετεύστε τα δυσάρεστα συναισθήματα και τον πόνο στη δράση και στο κίνητρο. Κάντε εμπράκτως βήματα για να μειώσετε την επίδραση της προκατάληψης και του στίγματος στους άλλους.

Ο άνθρωπος εξαρτάται από το μέλλον των εντόμων

Το μέλλον του ανθρώπου και εκείνο των εντόμων είναι συνυφασμένα, λένε οι επιστήμονες και υποδεικνύουν τις τεράστιες μειώσεις πληθυσμών που έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένες περιοχές. Η προειδοποίηση έχει συσταθεί από 25 ειδικούς από όλο τον κόσμο, οι οποίοι και υπενθυμίζουν ότι γνωρίζουμε ελάχιστα για τα 5.5 εκατομμύρια είδη που υπολογίζεται κατά προσέγγιση ότι υπάρχουν. Όμως, είναι αρκετές οι γνώσεις μας για να αντιληφθεί η επιστημονική κοινότητα ότι χρειάζεται να υπάρξει άμεση δράση, καθώς η αναμονή για καλύτερα δεδομένα θα αύξανε τον κίνδυνο για μια μη αναστρέψιμη καταστροφή.

Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι υπάρχουν διαθέσιμες λύσεις και πρέπει να εφαρμοστούν άμεσα. Αυτές ποικίλουν από μεγαλύτερα φυσικά καταφύγια και μείωση των βλαβερών φυτοφαρμάκων μέχρι ατομική δράση όπως το να μην κουρεύουμε το γρασίδι και να αφήνουμε ξύλα στους κήπους μας. Ανέφεραν επίσης ότι τα ασπόνδυλα δεν πρέπει να αγνοούνται από τις προσπάθειες των οικολόγων, οι οποίοι τείνουν να εστιάζουν σε θηλαστικά και πουλιά.

Η προειδοποίηση αυτή έχει δημοσιευτεί σε δύο επιστημονικά κείμενα στο περιοδικό Biological Conservation. «Η τρέχουσα κρίση εξαφάνισης (των εντόμων) είναι βαθιά ανησυχητική. Κι όμως, αυτό που γνωρίζουμε είναι η κορυφή του παγόβουνου», γράφουν οι επιστήμονες. «Γνωρίζουμε αρκετά για να δράσουμε άμεσα. Υπάρχουν διαθέσιμες λύσεις – μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε».

«Οι μειώσεις των πληθυσμών των εντόμων οδηγούν στην απώλεια των βασικών, αναντικατάστατων υπηρεσιών στην ανθρωπότητα. Η ανθρώπινη δραστηριότητα είναι υπεύθυνη για σχεδόν όλες τις μειώσεις και τις εξαφανίσεις που υφίστανται». Αυτές έχουν μέχρι σήμερα παρατηρηθεί στη Γερμανία, το Πουέρτο Ρίκο και αλλού. Η πρώτη παγκόσμια επιστημονική έκθεση, που δημοσιεύτηκε πέρυσι τον Φεβρουάριο, ανέφερε ότι οι μεγάλες μειώσεις απείλησαν να προκαλέσουν «μια καταστροφική κατάρρευση των οικοσυστημάτων».

Τα έντομα επικονιάζουν τα τρία τέταρτα της σοδειάς, και μια άλλη πρόσφατη έρευνα έδειξε μεγάλες απώλειες τέτοιων σοδειάς σε όλη τη Βρετανία. Η έκθεση σημειώνει ότι μόνο το 1/5 των ειδών του κόσμου έχει ονομαστεί. Πολλά είδη μειώνονται, πιθανότατα η πλειονότητα, ενώ συνολικά φαίνεται ότι η τάση είναι για μεγαλύτερη μείωση. Υπάρχουν βέβαια και κάποια είδη που ωφελούνται, για παράδειγμα οι ακρίδες που σαρώνουν την ανατολική Αφρική τώρα.

Χαλίλ Γκιμπράν: Έτσι έγινα τρελός

Με ρώτησες πώς έγινα τρελός. Να πώς:

Μια αυγή, καιρό πολύ πριν γεννηθούνε άμετροι θεοί, ξύπνησα από ένα λήθαργο κι είδα πως μου είχαν κλέψει όλες τις μάσκες μου -τις εφτά μάσκες που είχα δημιουργήσει κι είχα φορέσει σ’ εφτά ζωές.

Έτρεξα τότε ακάλυπτος στους κοσμοπλημμυρισμένους δρόμους φωνάζοντας: “Κλέφτες, κλέφτες, καταραμένοι κλέφτες!”

Πολλοί άντρες και γυναίκες με περιγέλασαν, κι άλλοι έτρεξαν φοβισμένοι στα σπίτια τους.

Σαν έφτασα στην αγορά, ένας νέος πάνω από μια στέγη φώναξε:

“Είναι τρελός!”. Σήκωσα το κεφάλι για να τον δω. Τότε, για πρώτη φορά, ο ήλιος φίλησε το γυμνό πρόσωπό μου και η ψυχή μου γέμισε αγάπη για τον ήλιο, κι απ’ τη στιγμή εκείνη δεν ήθελα πια τις μάσκες μου.

Και εκστασιασμένος φώναξα: “Ευλογημένοι, ευλογημένοι εκείνοι που έκλεψαν τις μάσκες μου!”.

Έτσι έγινα τρελός.

Και μέσα στην τρέλα μου βρήκα και τα δυο: λευτεριά και σιγουριά.

Τη λευτεριά της μοναξιάς και τη σιγουριά πως δεν με καταλαβαίνουν.

Γιατί αυτοί που μας καταλαβαίνουν κάτι υποδουλώνουν μέσα μας.

Αλλά, ας μην είμαι και τόσο περήφανος για τη σιγουριά μου.

Κι ένας κλέφτης ακόμα, όταν είναι φυλακισμένος, είναι προφυλαγμένος από έναν άλλον κλέφτη.

Χαλίλ Γκιμπράν, Ο τρελός

Πόση σημασία έχει να είσαι συνεπής στις πράξεις σου;

Πόση σημασία έχει να είσαι συνεπής στις πράξεις σου; Έχει πολύ μεγάλη σημασία, μπορεί να είναι η πρώτη απάντηση, αφού η συνέπεια είναι η ουσία της αυθεντικότητας. Οπότε, κοίταξε μέσα σου:

Όχι μόνο ο άνεμος των τυχαίων πραγμάτων με κινεί σύμφωνα με την τάση του, αλλά επίσης κινούμαι και ενοχλούμαι από την αστάθεια της στάσης μου: οποιοσδήποτε στρέφει τη βασική του προσοχή στον εαυτό του, δύσκολα θα βρει τον εαυτό του δύο φορές στην ίδια κατάσταση… Μιλώ για τον εαυτό μου με διαφορετικούς τρόπους: κι αυτό επειδή κοιτάζω τον εαυτό μου με διαφορετικούς τρόπους.

Κάθε είδους αντίφαση μπορεί να βρεθεί μέσα μου, ανάλογα με κάποια αλλαγή ή ιδιότητα: ντροπαλός, αυθάδης, αγνός, λάγνος, ομιλητικός, λιγομίλητος, σκληρός, ασθενικός, έξυπνος, ανόητος, σοβαρός, πρόσχαρος, ψεύτης, ειλικρινής, μορφωμένος, αδαής, γενναιόδωρος, τσιγκούνης και, πάλι, άσωτος.

Το μάθημα είναι να μην ανησυχούμε και τόσο πολύ γι’ αυτήν την «περιστροφή» και «αταξία». Είναι σοφία να την αναγνωρίζουμε και, απλώς, άγνοια να αρνούμαστε ότι αλλάζουμε στο όνομα της συνέπειας.

Δυστυχώς το «σκέπτεσθαι» δεν επαρκεί

Υπάρχουν ακόμα και αυτοπαρατηρητές αρκετά αθώοι που πιστεύουν πως υπάρχουν «άμεσες βεβαιότητες» π.χ. σκέφτομαι… Αλλά θα το ξαναπώ εκατό φορές πως η «άμεση βεβαιότητα», όπως και η «απόλυτη γνώση», ως «πράγμα καθεαυτό», περικλείουν μια contradictio in adjecto (αντίφαση)… αν αναλύσω τη λογική διαδικασία που εκφράζεται με τη λέξη «σκέφτομαι», πετυχαίνω μια σειρά από τολμηρές διαβεβαιώσεις, που η θεμελίωσή τους είναι δύσκολη και ίσως αδύνατη,- π.χ., πως εγώ είμαι εκείνος που σκέφτεται, πως πρέπει εδώ να υπάρχει κάτι το σκεπτόμενο, πως το «σκέπτεσθαι» είναι η δραστηριότητα και το αποτέλεσμα ενός όντος, που το θεωρούμε ως αιτία, πως υπάρχει ένα «εγώ», και πως τέλος έχει καθοριστεί τι πρέπει να νοούμε με το «σκέπτεσθαι» – ότι δηλαδή ξέρω τι σημαίνει σκέπτεσθαι… Έτσι ο φιλόσοφος, αντί γι’ αυτήν την «άμεση βεβαιότητα» περιπλέκεται με μια σειρά μεταφυσικών ζητημάτων… «Από πού αντλώ την έννοια σκέπτεσθαι; Γιατί να πιστεύω στην αιτία και στο αποτέλεσμα; Τι μου δίνει το δικαίωμα να μιλώ για ένα εγώ… για ένα εγώ ως αιτία… για ένα εγώ ως διανοητική αιτία;» -Πέραν του Καλού και του Κακού,16
Κι ένα ακόμα χτύπημα:

Σχετικά με τη δεισιδαιμονία των διδασκάλων της Λογικής, θέλω να υπογραμμίσω ακόμη, δίχως να κυριευτώ από αποθάρρυνση, ένα μικρό γεγονός που αυτοί οι δεισιδαίμονες το ομολογούν με το στανιό. Δηλαδή πως η σκέψη έρχεται όταν «αυτή» θέλει κι όχι όταν «εγώ» θέλω, έτσι που αποτελεί παραποίηση των γεγονότων να ισχυριστούμε πως το υποκείμενο «εγώ» είναι η προϋπόθεση για το κατηγορούμενο «σκέπτομαι». Κάτι σκέπτεται, αλλά να πιστέψουμε πως αυτό το κάτι είναι το παλαιό και ξακουστό εγώ, είναι μια καθαρή υπόθεση, ένας ισχυρισμός ίσως, δεν είναι όμως οπωσδήποτε η «άμεση διαβεβαίωση». -Πέραν του Καλού και του Κακού, 17

Για να κατανοήσετε το απόσπασμα, απλώς προσπαθήστε για τριάντα δευτερόλεπτα να μη σκεφτείτε τίποτα… Αδύνατον, ε; Δεν μπορείτε να κλείσετε το διακόπτη της σκέψης. Το «εγώ» – αν υπάρχει κάτι τέτοιο – σίγουρα δεν μπορεί να ελέγξει το «σκέπτεσθαι». Εκείνο που για τόσους στοχαστές αποτελούσε ή αποτελεί «βεβαιότητα», για τον Νίτσε δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια μεγάλη αβεβαιότητα, και μάλιστα, πηγή σφαλμάτων στα οποία θα σκοντάψουμε αργότερα.

Σκεπτικοί και Σκεπτικισμός

Ο Σκεπτικισμός αποτελεί κριτική στάση απέναντι στη δυνατότητα κατάκτησης βέβαιης γνώσης του κόσμου.

Οι Σκεπτικοί υποστηρίζουν ότι οι αισθήσεις και η νόηση παριστάνουν τα πράγματα όχι όπως είναι πραγματικά, αλλά όπως φαίνονται. Η γνώση δεν είναι βέβαιη και το ίδιο ισχύει και στην περιοχή της ηθικής, όπου το «καλό» και το «κακό» είναι «θέσει» και όχι «φύσει».

Ο Σκεπτικισμός συνδέεται με τη διδασκαλία του Πύρρωνα (360-270 πΧ) από την ‘Ηλιδα, που ήταν σύγχρονος του Αριστοτέλη. Για να επιτευχθεί η ευτυχία, σύμφωνα με αυτόν, δεν πρέπει να έχουμε πεποιθήσεις, γνώμες, κλίσεις, αλλά να τηρούμε την «εποχή», δηλαδή να μην εκφέρουμε κρίση. Στον 3ο και τον 2ο αιώνα πΧ ο Σκεπτικισμός υιοθετείται και μεταφέρεται στην πλατωνική Ακαδημία από τον Αρκεσίλαο (316-242 πΧ) και τον Καρνεάδη (214-129 πΧ). Αναζωπύρωση στον Σκεπτικισμό δίνει στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους ο Αινησίδημος (1ος αι πΧ) ο οποίος προβάλλει το πρότυπο του σοφού, που ζει ευτυχισμένος, κατανοώντας πως ούτε από τις αισθήσεις ούτε από τον νου μπορούμε να έχουμε βέβαιη γνώση. Ο Σέξτος ο Εμπειρικός στο έργο του Πυρρώνειαι Υποτυπώσεις διασώζει τα επιχειρήματα των προηγούμενων Σκεπτικών, κυρίως τη διδασκαλία του Πύρρωνα.

Οι σκεπτικοί φιλόσοφοι αμφισβητούν τη δυνατότητα βέβαιης γνώσης και ορθής πράξης. Συνιστούν την εποχή, δηλ. την αναστολή της κρίσης, ως στάση ζωής, που είναι ανάλογη την απραξία των Επικουρείων και την απάθεια των Στωικών.

Ο Σκεπτικισμός υπήρξε μια γόνιμη φιλοσοφική κίνηση που πρότεινε την αμφιβολία ως θεραπευτική αγωγή των ανθρώπων, όταν βρίσκονται σε αμηχανία μπροστά στα δύσκολα προβλήματα της ζωής. Πολέμησε τον δογματισμό, δηλαδή την τάση των ανθρώπων, να δέχονται χωρίς συζήτηση ιδέες και θεωρίες, και προώθησε την κριτική σκέψη.

Τι θα πει σκοπός της παιδείας είναι να υπηρετήσει και να κάνει καλύτερη τη ζωή του ανθρώπου;

Ο Αλέξανδρος Δελμούζος (1880 – 1956) υπήρξε σημαντικός Έλληνας παιδαγωγός και κύριος εκπρόσωπος του εκπαιδευτικού δημοτικισμού, ο οποίος επίσης ίδρυσε το (Πρότυπο) Πειραματικό σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης του ΑΠΘ.

Ακολουθεί απόσπασμα της ομιλίας.

Τι θα πει όμως, σκοπός της παιδείας είναι να υπηρετήσει και να κάνει καλύτερη τη ζωή του ανθρώπου; Η απάντηση δίνεται στην παρακάτω θέση.

«Γίνεται καλύτερη η ζωή του ανθρώπου, όσο περισσότερο δουλεύεται η ψυχή του και όσο βαθύτερα ποτίζεται με την αγάπη και την καλοσύνη .

“Ο Δελμούζος βλέπει την παιδεία όχι σαν επιφανειακή μόρφωση ή σαν απόχτηση τυπικών προσόντων ή διπλωμάτων. Τη συνδέει (και πολύ σωστά) με την ηθική καλυτέρευση κάθε ανθρώπου. Πιστεύει ότι αντικειμενικό κριτήριο της αληθινής παιδείας είναι η ανάπτυξη στην ψυχή του καθενός μας της καλοσύνης και της αγάπης. Οι ιδιότητες αυτές χρειάζεται να ποτίσουν την ψυχή του ατόμου, όπως μορφώνεται (καθώς δηλ. «δουλεύεται η ψυχή του», όπως λέγει χαρακτηριστικά).

Καλύτερη στο βάθος θα ειπεί», προσθέτει αμέσως λίγο πιο κάτω, «πιο καλλιεργημένη, πιο ηθική, και πιο ελεύθερη». Το ν’ αποκτήσει κανείς έντονο το συναίσθημα της ελευθερίας, το να θέσει ως σκοπό την ατομική πνευματική καλλιέργεια και τη συνολική – αλλά και το να σκοπεύει στην ηθική τελείωση, είναι ο τρόπος που ζυγίζει ο Δελμούζος την καλυτέρευση της ζωής.

«Η ψυχική όμως καλλιέργεια και η ελευθερία», συνεχίζει, «δεν έρχονται έτοιμα απ’ έξω, παρά είναι καρπός που ωριμάζει μέσα μας ολοένα και περισσότερο με αδιάκοπη ατομική προσπάθεια».

Ο Δελμούζος δεν μεταθέτει την ευθύνη για την ψυχική καλλιέργεια και την ηθική ελευθερία του ατόμου σε άλλους ώμους. Πιστεύει βαθιά πως είναι ώριμος καρπός ενός αδιάκοπου αγώνα. Το ίδιο το άτομο, καθένας μας χωριστά, πρέπει να σηκώσει τον αγώνα αυτόν. Έτοιμη και απ’ έξω δεν χαρίζεται ούτε η ελευθερία ούτε η ψυχική καλλιέργεια. Και προσθέτει:

«Με προσπάθεια και δοκιμασία λυτρώνεται με τον καιρό το άτομο από το βάρος της ύλης και υψώνεται σκαλί το σκαλί προς τον ελεύθερο άνθρωπο».

Ο άνθρωπος είναι ανάγκη να νικήσει τον υλικό εαυτό του για να μπορέσει να υψωθεί ως το ελεύθερο άτομο. Η δοκιμασία αυτής της απολύτρωσης και η προσπάθεια να φτάσει κανείς την ελευθερία γίνεται σταδιακά.

«Στο ιδανικό αυτό μπορεί να πλησιάσει άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο συνεχίζει, «ανάλογα με τη δύναμή του. Και θα το πλησιάζει, πάντα με τη δική του ιδιότυπη μορφή, τη μορφή που πηγάζει και ορίζεται από τα διαλεχτά και γόνιμα στοιχεία που κλείνει μέσα του».

Εδώ, όπως είναι φανερό, ο Δελμούζος αναγνωρίζει το ξεχωριστό και ανεπανάληπτο στοιχείο στην ανθρώπινη προσωπικότητα. Η παιδεία γίνεται με βάση τα γόνιμα στοιχεία, την ποιότητα που κάθε χωριστό άτομο είναι δυνατό να κλείνει μέσα του. Αναφέρεται επίσης στο ιδανικό του ελεύθερου ανθρώπου, σαν τον πρακτικό σκοπό που είναι ανάγκη να επιδιώκει η αγωγή — παρά τους περιορισμούς που μας επιβάλλουν συχνά οι εξωτερικές συνθήκες, οι ανθρώπινες αδυναμίες, ή η ίδια η ανθρώπινη φύση.

«Όσο περισσότερο», συνεχίζει, «δουλεύει ο καθένας τα στοιχεία του αυτά (ενν. τα διαλεχτά και γόνιμα), τόσο πιο πολύ υψώνεται στο ιδανικό εγώ του». Έτσι, με τη θέση του αυτή, ο Δελμούζος δέχεται τη δυνατότητα για την κατασκευή ενός προσωπικού ιδανικού εγώ.

Τούτο καθορίζεται, όπως μας έχει πει ο Adler, από την προσωπική κατευθυντήρια γραμμή κάθε ατόμου και από τον τελικό σκοπό που το ίδιο διάλεξε ελεύθερα ως σκοπό της ζωής του.

Δ. Λιαντίνης: Οι Πλείστοι και οι Ελάχιστοι

Η μία κατηγορία είναι οι Πλείστοι. Είναι αυτοί που του έχει απορροφήσει η μέριμνα.

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι Ελάχιστοι. Ποσοστό ένας στους μύριους ή ένας στις εκατό μυριάδες.

Είναι εκείνοι που ο καημός και το μεράκι τους για τον άνθρωπο και τη μοίρα του τους απορροφά σε τέτοιο βαθμό, ώστε αντιστρέφοντας το σχήμα ζουν έξω από τη μέριμνα και την οντολογική λήθη. Ζουν, δηλαδή, μέσα στην αλήθεια της ύπαρξης.

Ετούτοι, οι δεύτεροι, ζουν και τους δέρνει μια τρέλα ιερή. Βασανίζουνται, υποφέρνουν, αγωνιούν. Βοούν μόνοι τους στην ερημιά, στα άγρια μεσάνυχτα, στις απόγκρεμνες σπηλιές του «τι είναι;» και στις κώχες του «τι πρέπει;» Είναι η φυσική σχιζοφρένεια της μεγαλοφυίας.

Οι περισσότεροι μένουν έξω από την ευδοκίμηση και την πρόοδο, όπως την εννοεί ο πολύς κόσμος. Άλλοι τρελαίνουνται, άλλοι αυτοκτονούν, άλλοι κόβουν το αυτί τους σαν τον Βαν Γκογκ, που πέθανε στα τριάντα εφτά του από «πυρετό ύπαρξης».

Αυτή τη δεύτερη κατηγορία ο Χάιντεγγερ την ονομάζει «Η με αυθεντικό τρόπο εννοούμενη ύπαρξη», ή η Existenz.

Η τελετουργία του «Μαζί στο σπίτι»

To «Μαζί στο σπίτι» ήταν ένα τελετουργικό σε κοινή θέα, επίδειξη ισχύος για την αληθινή ελίτ και την ατζέντα της.
 
Το «Μαζί στο σπίτι» ήταν μια εικονική συναυλία που φαινομενικά, διοργανώθηκε από την Lady Gaga. Αλλά ήταν κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτό. Ήταν αμέτρητες οι διασημότητες που επαναλάμβαναν μηχανικά και υπνωτιστικά, (κατά το αποκρυφιστικό «επικαλέσου συχνά») συγκεκριμένα μηνύματα, ενώ προωθούσαν συγκεκριμένες ελίτ οργανώσεις. Αυτό είναι το πραγματικό απόκρυφο μήνυμα του «Μαζί στο σπίτι» οι εμφυτεύσεις και τα υποσυνείδητα μιμίδια.
 
Ήταν λοιπόν, κάτι περισσότερο από μια «εικονική συναυλία». Ήταν τελετουργικό σε κοινή θέα κι επίδειξη επιβολής και δύναμης. Μεταδόθηκε παντού, σ’ όλους τους τηλεοπτικούς σταθμούς και σ’ όλες τις πλατφόρμες streaming. Αυτό το γεγονός και μόνο ήταν μια ισχυρή ένδειξη της καθαρής δύναμης ελέγχου των ανθρώπινων μαζών, πίσω από την προπαγανδιστικά στημένη συναυλία. Επιπλέον, ο κατάλογος των μαριονετών διασημοτήτων που εμφανίστηκαν κατά την διάρκεια αυτής της εκδήλωσης, ήταν απλά συγκλονιστικός για τις ανθρωπόμαζες, με πρωταγωνιστές όπως η Lady Gaga, η Billie Eilish, Taylor Swift και Celine Dion.
 
Φυσικά και δεν αφορούσε την μουσική, σε καμία περίπτωση. Η μουσική ήταν εκεί, σαν προκάλυμμα, για να προσελκύσει το αγελαίο ανθρώπινο ζώο. Μεταξύ των παραστάσεων, υπήρχαν συγκεκριμένα μηνύματα που προέρχονταν από τις μαριονέτες, επαναλαμβανόμενα και υπνωτιστικά. Γιατί, ας μην κοροϊδευόμαστε, η Lady Gaga ήταν το μπροστινό πρόσωπο της εκδήλωσης, αλλά δεν ήταν ο νους πίσω απ’ αυτό, ούτε κατά διάνοια, δεν διαθέτει ούτε την ικανότητα ούτε την νοημοσύνη για κάτι τέτοιο. Απλός αχυράνθρωπος είναι κι αυτή όπως όλες οι διασημότητες κάθε είδους. Ούτε να αναπνεύσουν από μόνοι τους δεν τους επιτρέπεται.
 
Το «Μαζί στο σπίτι» ήταν μια καλοστημένα προπαγανδιστική, μαζική εκστρατεία marketing από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και το σύνολο του συστήματος των ελίτ-αχυράνθρωπων πίσω απ’ αυτόν. Η Lady Gaga τέθηκε στην πρώτη γραμμή αυτής της εκδήλωσης, διότι το πρόσωπό της και το όνομά της πωλούν περισσότερο στις άνοες αγέλες των ανθρωπόζωων, από το πρόσωπο και το όνομα του Tedros Adhanom Ghebreyesus, που είναι ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ των φαρμακοβιομηχανιών, του Μπιλ Γέιτς, του Ροκφέλερ, του Σορος, του Μπέζος, του Μασκ ή του Μπάφετ που είναι κάποιοι από τους βασικούς ελίτ-αχυράνθρωπους παίχτες.
 
Ο Edward Bernays ανιψιός του Φρόιντ, θεωρήθηκε ο ιδρυτής του καταναλωτικού πολιτισμού, που σχεδιάστηκε κυρίως για να στοχεύει στην εικόνα του υποκειμένου ή και στην έλλειψή της, με σκοπό να μετατρέψει ένα «θέλω» σε μία αχρείαστη ανάγκη. Αυτή η ιδέα χρησιμοποιήθηκε πρωτίστως σε προϊόντα όπως τα τσιγάρα και η coca cola. Ο Bernays σημείωσε στο βιβλίο του Propaganda που έγραψε το 1928 πως «Η Προπαγάνδα είναι το εκτελεστικό χέρι μίας αόρατης δύναμης».
 
Γι’ αυτό η σκόπιμη εδραίωση των καλοπληρωμένων από τις ελίτ «Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης» μετατράπηκε σε «Μέσα Μαζικής Αποβλάκωσης και Προπαγάνδας» όπου επέτρεψαν σε ολόκληρο το Πολυεθνικό Εταιρικό Κατεστημένο (φαρμακευτικό, πολεμικό, μουσικό, εκπαιδευτικό, διατροφικό, θρησκευτικό, πολιτικό, αθλητικό κλπ) να συγχωνευτεί με τις κυβερνήσεις και να τις μετατρέψει σε δικά τους φερέφωνα. Πλέον τοποθετούν την δική τους Προπαγάνδα σε αυτά (ταινίες, τηλεόραση και τεχνητά δημιουργημένες ειδήσεις). Κυριολεκτικά αυτές οι διανοητικές πόρνες έχουν αναγάγει τα hoaxes και τα fake news σε προπαγανδιστική τέχνη υψηλής μορφής.
 
Μέσα από αυτά τα κανάλια παρά-πληροφόρησης περνούν τα μηνύματα που φέρουν το «πέπλο της αλήθειας» επειδή σε βομβαρδίζουν ταυτόχρονα από παντού. Με αυτό τον τρόπο εδραιώνεται το ψεύτικο ως αληθινό, δίνοντας ουσία στην ύπαρξη της Προπαγάνδας. Έτσι λοιπόν, για άλλη μια φορά, αμέτρητες διάσημες μαριονέτες στρατολογήθηκαν για να πουν συγκεκριμένα προπαγανδιστικά μηνύματα, επειδή είναι τα καλύτερα οχήματα για να μεταδώσουν τα μηνύματα της αληθινής ελίτ προς τις ανθρωπόμαζες.
 
Η προφανέστερη αλλά η πιο ύπουλη τεχνική Mind Control είναι ο έλεγχος του νου μέσα από το πανοπτικό εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να καταφέρουν να «μορφώσουν» με φυσικό τρόπο τα παιδιά των ανθρώπων. Αυτή η τεχνική υπήρξε κεντρικός άξονας των δικτατορικών, κομμουνιστικών και φασιστικών κοινωνιών κάθε εποχής. Η Charlotte Iserbyt, με το βιβλίο της  «The Deliberate Dumbing Down of America«, αποκάλυψε τεχνικές Mind Control βαθιά ριζωμένες σε κάθε εκπαιδευτικό σύστημα του πλανήτη, αξίζει να το μελετήσεις. Μέσα από την εκπαιδευτική πλύση εγκεφάλου σε μικρή ηλικία και την κατασκευή υπηκόων στο παγκόσμιο εκπαιδευτικό σύστημα, είναι εύκολο μετά να πιστεύουν οι αγέλες των ανθρωπόζωων ότι η Lady Gaga είναι τραγουδίστρια και διοργανώνει εκδηλώσεις σαν αυτή.
 
One World. Together at Home. Το ίδιο το λογότυπο συνοψίζει το προπαγανδιστικό μήνυμα της εκδήλωσης: Η εξουσία φυλακίζει τους ανθρώπους μέσα στα σπίτια τους. Στην κορυφή οι λέξεις: «Ένας Κόσμος» και η έκκληση για μια παγκόσμια κυβέρνηση.

Ενώ το event ήταν δήθεν προγραμματισμένο να είναι «παρήγορο» και «καθησυχαστικό» υπήρχε κάτι απόκοσμο στο να βλέπεις αμέτρητες διάσημες μαριονέτες με νεκρή κι αδιάφορη ματιά και μηχανιστικό άψυχο ύφος στα πρόσωπά τους, να επαναλαμβάνουν τα ίδια συνθήματα-μιμίδια, να ψέλνουν τα ίδια ρυθμικά μάντρα και να τραγουδούν για τον έπαινο των ίδιων ισχυρών μαριονετών-ελίτ οργανώσεων.
 
Αυτά είναι μερικά από τα μηνύματα που κοινοποιούνταν προς τις αγέλες των ανθρωπόζωων, στην εκδήλωση.
 
Δημιουργία ενός «Πολιτισμού COVID»
 
Η πιο προφανής και ενοχλητική πτυχή του «Μαζί στο Σπίτι» ήταν ο εορτασμός ενός «πολιτισμού COVID». Πράγματι, έχουμε δει κι ακούσει τα καλοπληρωμένα μέσα μαζικής ενημέρωσης κι αποχαύνωσης της αγέλης, να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό, για να ομαλοποιήσουν έναν κόσμο όπου η φυλακή, ο περιορισμός, η απομόνωση και η βιντεοδιάσκεψη θα είναι ο νέος κανόνας, στην νέα κανονικότητα. Ενώ η κοινωνική αποστασιοποίηση υποτίθεται ότι είναι ένα ακραίο, απάνθρωπο και πολύ προσωρινό μέτρο έκτακτης ανάγκης για την πρόληψη της εξάπλωσης κάποιας θανατηφόρας ασθένειας, το «Μαζί στο σπίτι» προωθεί έναν μόνιμο τρόπο ζωής, την αποκαλούμενη ως «νέα κανονικότητα».
 
Και, για να αποδείξει ότι «δεν είναι και τόσο κακό» η χρήση των τηλεδιασκέψεων προωθείται συνεχώς για τα πάντα. Στον θλιβερό κόσμο που παρουσιάζεται στο «Μαζί στο Σπίτι» όλες οι πτυχές της ζωής, συμπεριλαμβανομένων των τεχνών, της οικογένειας, των επιχειρήσεων και της εκπαίδευσης, μπορούν να εκπληρωθούν μέσω τηλεδιάσκεψης. Στον «θαυμαστό νέο κόσμο» (με και χωρίς εισαγωγικά) οι ανθρώπινες συνδέσεις, οι επικοινωνίες, τα συναισθήματα, οι εκφράσεις, οι λέξεις… όλα αυτά που κάνουν τον άνθρωπο, άνθρωπο κι όχι μηχανή ή ανθρωπόζωο, πλέον εξαρτώνται από μια σύνδεση στο διαδίκτυο. Η αληθινή ελίτ θέλει όλες οι ανθρώπινες επικοινωνίες να καταγράφονται, να παρακολουθούνται να ελέγχονται και να κατευθύνονται σύμφωνα με τις δικές τους ατζέντες.
 
Μία από αυτές είναι να εκπαιδευτεί και να αποκτήσει  η Τεχνητή Νοημοσύνη, συνείδηση κι αυτεπίγνωση. Έτσι οι ανθρωπόμαζες πρέπει να μείνουν φυλακισμένοι στο σπίτι τους -ειδικά αφού δεν υπάρχουν κανονικές φυλακές για όλους- φοβισμένοι κι ανασφαλείς, μπροστά στο μαύρο κουτί του διαδικτύου να εκπαιδεύουν την Νέα Τεχνητή Νοημοσύνη που θα τους αντικαταστήσει. 
 
Η διδασκαλία των παιδιών μέσω των μαύρων οθονών δεν απεικονίζεται ως μέτρο έκτακτης ανάγκης, έσχατης ανάγκης. Στο «Μαζί στο Σπίτι» ορίστηκε ως ένα νέο είδος εκπαίδευσης της νέας κανονικότητας. Η όλη ιδέα της στέρησης των παιδιών από την ανθρώπινη επαφή και την ανάπτυξή τους σε ένα περιβάλλον, όπου ο καθένας μπορεί να είναι ένας πιθανός βιολογικός κίνδυνος, είναι τρομακτική. Ενώ οι περισσότεροι ελπίζετε ότι τα σημερινά παιδιά θα  ξεχάσουν αυτήν την παρανοϊκή εποχή που ζούμε, φαίνεται ότι η αληθινή ελίτ θέλει να ορίζουν ως κανονικότητα αυτή ακριβώς την παράνοια και πασχίζουν να τα διαμορφώσουν γύρω απ’ αυτήν.
 
Μάλιστα ετοιμάζονται να φορέσουν φίμωτρο-μάσκα ακόμη και στα νήπια κι αυτό το αίσχος το ορίζουν επίσης ως «νέα κανονικότητα» με το πρόσχημα του «αόρατου εχθρού».
 
Μερικά από τα μηνύματα που απευθύνονται σε παιδιά στο «Μαζί στο Σπίτι» ήταν δόλια κι εξαιρετικά ύποπτα. ΄Αλλωστε είναι γνωστή η σελίδα της Céline Dion, celinununu.com που φαινομενικά προωθεί την «ισότητα» και την ομοιομορφία των παιδιών, για να χωρέσει και τα 65+ φύλα που προωθεί η νέα κανονικότητα. H μαριονέτα Celine Dion, η οποία μετατράπηκε από τραγουδίστρια σε fashion icon, κυκλοφόρησε μια συλλογή gender neutral παιδικών ρούχων σε συνεργασία με το brand παιδικών ρούχων «Νununu». Το όνομα της συλλογής είναι «CELINUNUNU» και αποσκοπεί στο να σταματήσει τα στερεότυπα μεταξύ αγορίστικων  και κοριτσίστικων παιδικών ρούχων, στην κατάργηση της ΦΥΣΗΣ, περί φύλων. Στο βίντεο της καμπάνιας, η Celine μπαίνει μέσα σε ένα νοσοκομείο και πασπαλίζει νεογέννητα μωρά με μαύρο glitter. Τα μωρά και το δωμάτιο, που μέχρι στιγμής έφεραν στα ρούχα και στους τοίχους ροζ χρώμα για τα κορίτσια και μπλε για τα αγόρια, ντύνονται στα ρούχα της νέας συλλογής όπου είναι ασπρόμαυρα, με έντονα λογότυπα, γράμματα, σλόγκαν της νέας κανονικότητας και έχουν ως βασικό σύμβολο τον σταυρό, αλλά και τα αστέρια, το ουράνιο τόξο, νεκροκεφαλές και λοιπά σύμβολα της ελίτ.
 
Η διάσημη μαριονέτα Abby Cadabby από την οδό Σουσάμι μίλησε στα παιδιά. Η μαριονέτα είπε: «Πολλοί από εμάς έχουμε μεγάλα συναισθήματα αυτή την στιγμή. Το ξέρω ότι εγώ έχω. Και δεν πειράζει. Γιατί είμαστε όλοι μαζί σ’ αυτό. Όταν έχω μεγάλα συναισθήματα, μπορώ να δώσω στον εαυτό μου μια μεγάλη αγκαλιά. Μια αυτο-αγκαλιά».
 
Στην συνέχεια, η Abby Cadabby έδειξε στα παιδιά πώς να δώσουν στον εαυτό τους μια «αυτο-αγκαλιά» βάζοντας τα χέρια τους γύρω από τον εαυτό τους. Αυτό δεν είναι παρήγορο. Αυτό είναι ένα Οργουελιανό σύστημα που διδάσκει στα παιδιά να ζουν χωρίς ανθρώπινη επαφή.
 
Οι μουσικές παραστάσεις ήταν επίσης για την ένταξη της ζωής στην απομόνωση-φυλακή. Για να αποδείξει το σημείο ότι οτιδήποτε μπορεί να επιτευχθεί μέσω τηλεδιάσκεψης, ορισμένες παραστάσεις συνδύαζαν αρκετές διαφορετικές τροφοδοσίες καμερών. Και τα αποτελέσματα ήταν … Τρομερά.
 
Σε μια «παράσταση», ο Μaluma ήταν έξω τραγουδώντας, ενώ ο κιθαρίστας που έπαιζε την μουσική, ήταν σε ένα υπόγειο κάπου αλλού.
 
Αν είσαι λάτρης της μουσικής, αυτής που μιλάει μέσα σου, αυτομάτως αντιλαμβάνεσαι ότι δεν υπήρχε απολύτως καμία χημεία ή συνέργεια σε αυτές τις παραστάσεις. Δεν υπήρχε συναίσθημα. Κάθε ον ήταν εντελώς αποσυνδεδεμένο από το άλλο. Κατά κάποιο τρόπο, αυτές οι παραστάσεις έδειξαν τέλεια πώς οι αγέλες, ως ανθρωπόζωα μπορούν να, αποσυνδέονται ο ένας από τον άλλο λόγω των περιορισμών που δήθεν σχετίζονται με τον COVID. Και αυτό είναι που θέλουν οι ελίτ.
 
Για να το κατανοήσεις, πολλά μηνύματα από μαριονέτες-διασημότητες πραγματικά δόξαζαν την νέα πραγματικότητα με την ζωή του κλειδώματος/καραντίνας/φυλακής/απομόνωσης, με ευγνωμοσύνη. Αυτό το meme της «ευγνωμοσύνης» για την φυλάκιση στα σπίτια μας εκφωνήθηκε από τους Beckhams κι επαναλήφθηκε μηχανικά από διάφορες άλλες διασημότητες.
 
Η διάσημη μαριονέτα Ντέιβιντ Μπέκαμ είπε: «Αν υπάρχει μια χρυσή επένδυση σε αυτήν την κατάσταση του «μένουμε σπίτι» είναι, ότι μπορούμε να περάσουμε πολύ χρόνο με την οικογένειά μας. Και γι’ αυτό είμαστε ευγνώμονες».
 
Οι ίδιες ακριβώς λέξεις χρησιμοποιήθηκαν από άλλες διάσημες μαριονέτες, όπως τον ράπερ Common. «Είμαστε ευγνώμονες». Έτσι θέλησαν να βάλουν ένα θετικό πρόσημο στο αναγκαστικό κλείδωμα – φυλάκιση στα σπίτια όλων των ανθρώπων του πλανήτη, με πρόσχημα μια γρίπη!!!
 
Άλλες διάσημες μαριονέτες όπως η Amy Poehler, είπε ότι «οι άνθρωποι είναι πραγματικά τυχεροί όταν είναι απομονωμένοι, φοβισμένοι κι ανασφαλείς, στο σπίτι, εξαρτώμενοι από μια σύνδεση στο διαδίκτυο». Η Amy Poehler είπε: «Ενώ οι περισσότεροι από εμάς είναι προστατευμένοι στο σπίτι, φανταστείτε αν δεν είχατε κι αυτήν την επιλογή, να είσαστε ευγνώμονες».
 
Ενδιαφέρον γεγονός: Οι λέξεις «κλείδωμα» και «περιορισμός» δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ κατά την διάρκεια της εκπομπής. Αντ’ αυτού, η έκφραση «προστατευμένοι στο σπίτι» χρησιμοποιείτο αποκλειστικά και μονότονα. Γιατί; Επειδή το «περιορίζεται» συνεπάγεται εξαναγκασμό από μια εξωτερική δύναμη, ενώ το «προστατευμένοι» μεταφέρει ζεστασιά και προστασία στα αγελαία μυαλά όταν τα χειραγωγούν με mind control σε τελετουργία κοινής θέας. Επίσης, πρέπει να αγαπά κανείς το γεγονός ότι εκατομμυριούχοι και δισεκατομμυριούχοι λένε στους σκληρά εργαζόμενους πολίτες ότι τουλάχιστον, δεν είναι άστεγοι και έχουν ιντερνέτ και τροφή.
 
Είναι αυτονόητο αυτές οι μαριονέτες των διασημοτήτων προωθούν το μοντέλο της νέας κανονικότητας «περιορισμένος στο σπίτι» αντί του «φυλακισμένος στο σπίτι;» Επειδή αυτοί που οργάνωσαν το «Μαζί στο σπίτι», ευδοκιμούν από αυτήν την κατάσταση, όπως οι μύγες στα σκατά. 'Οσο περισσότερο διαρκεί, τόσο περισσότερο μπορούν να προωθήσουν ανενόχλητοι την ατζέντα τους οι χειριστές τους.
 
Προώθηση της Αληθινής Παγκόσμιας Ελίτ.
 
Ο κύριος στόχος του «Μαζί στο Σπίτι» ήταν να θέσει στο επίκεντρο ισχυρές Πολυεθνικές όπως ο ΠΟΥ και ο ΟΗΕ. Λένε στον κόσμο: «Αναλαμβάνουμε αυτήν την κατάσταση».
 
Και το «Μαζί στο σπίτι» ήρθε σε μια πολύ βολική στιγμή για τον ΠΟΥ, που ήταν κυνηγημένος από διάφορες κυβερνήσεις για τον περίεργο και παρανοϊκό χειρισμό του, της πανδημίας. Η πιο καταδικαστική κατηγορία: Ο ΠΟΥ άσκησε πιέσεις κατά των ταξιδιωτικών απαγορεύσεων από την Κίνα προς τον υπόλοιπο κόσμο, στην αρχή της επιδημίας, ενώ κάλλιστα ο ιός θα μπορούσε να έχει μείνει στην Κίνα. Η Κίνα χρησιμοποίησε πραγματικά τον ΠΟΥ για να κρατήσει ανοιχτά τα σύνορα της Αυστραλίας και της Ευρώπης. Έτσι, μετά την εξωπραγματική διευκόλυνση της εξάπλωσης του ιού κι εκτός της Κίνας, ο ΠΟΥ χρησιμοποιεί τώρα το «Μαζί στο σπίτι», για να προπαγανδίσει τις πολιτικές του.
 
Αλλά ποιος ακριβώς είναι ο ΠΟΥ; Εδώ είναι οι κορυφαίοι 10 μεγαλύτεροι συνεισφέροντες του.

Δεδομένου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρόσφατα ανέστειλαν τις πληρωμές τους προς τον ΠΟΥ, ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της οργάνωσης είναι τώρα το Ιδρυμα Bill και Melinda Gates. 'Ενας άλλος σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στον ΠΟΥ, είναι η Συμμαχία GAVI (πρώην Παγκόσμια Συμμαχία για τα Εμβόλια και την Ανοσοποίηση) και οι δύο αυτοί οργανισμοί αποτελούν επίσης μέρος του ID2020, ενός οργανισμού που υποστηρίζει την χρήση εμβολίων για την εφαρμογή ενός παγκόσμιου συστήματος ψηφιακής ταυτότητας, χρησιμοποιώντας τατουάζ ή μικροτσίπ.
 
Κάτω βλέπουμε ένα στιγμιότυπο οθόνης από την επίσημη ιστοσελίδα του ID2020 που δείχνει ότι η Microsoft του Bill Gates και το Ιδρυμα Rockefeller, είναι οι σημαντικοί συνεισφέροντες. Και οι τρεις αυτές οργανώσεις έλαβαν επαίνους κατά την διάρκεια του «Μαζί στο σπίτι». Φυσικά, ο Μπιλ Γκέιτς έπρεπε να είναι στο «Μαζί στο σπίτι» όπου για να τον παρουσιάσει, ο παρουσιαστής Stephen Colbert είπε: «Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα για την τρέχουσα δοκιμασία μας είναι, ότι δεν ξέρουμε πόσο καιρό θα διαρκέσει. Σε τέτοιες στιγμές, στρέφομαι σε έναν από τους πιο έξυπνους τύπους που ξέρω, τον Μπιλ Γκέιτς.» Ο Colbert ρωτά στην συνέχεια τον Gates, έναν τύπο της τεχνολογίας, που έχει μηδενικά προσόντα ή οποιαδήποτε σχέση με την δημόσια υγεία: «Πόσο καιρό θα τα αντιμετωπίζουμε όλα αυτά;»
 
Η απάντηση του Μπιλ Γκέιτς ήταν: «Το τελικό τέλος θα έρθει, όταν θα έχουμε ένα εμβόλιο που θα προστατεύει όλους μας, όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Υπάρχουν πολλά υποψήφια εμβόλια που υποστηρίζουμε σήμερα και είμαι αισιόδοξος ότι, μέχρι το τέλος του επόμενου έτους, ένα από αυτά θα βγει. Και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα βγει για όλους στον κόσμο.»
 
Με άλλα λόγια: Καμία ελευθερία χωρίς εμβόλιο. Αυτό το θέμα επαναλαμβάνεται από πολλά άτομα κατά την διάρκεια όλης της μετάδοσης.
 
Ο David D. Ho χρησιμοποίησε την όποια, αξιοπιστία του ως ιατρός για να προωθήσει το ίδιο μήνυμα.
 
Ο David D. Ho είπε: «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η επιστήμη θα τα καταφέρει. Αλλά η δουλειά μας θα πάρει χρόνο. Σας παρακαλώ, κερδίστε μας αυτόν τον χρόνο. Ο κόσμος πρέπει να λειτουργήσει σαν ένας τώρα. Ας μείνουμε στο σπίτι, να ισοπεδώσουμε την καμπύλη μαζί και να δώσουμε στους επιστήμονες τον χρόνο να αναπτύξουν λύσεις σε αυτήν την πανδημία.»
 
Με άλλα λόγια: Καμία ελευθερία χωρίς εμβόλιο.
 
Ο ηθοποιός Henry Golding χρησιμοποιήθηκε για να επαινέσει τον GAVI. Λέει: «Μόλις το εμβόλιο είναι έτοιμο, ο GAVI θα βεβαιωθεί ότι θα είναι διαθέσιμο σε όποιον το χρειάζεται».
 
Καθ’ όλη την διάρκεια της εκδήλωσης, τα μηνύματα ήταν τόσο επαναλαμβανόμενα και προσεκτικά διατυπωμένα, που πιθανότατα κολυμπούσαμε σε νευρογλωσσικό χώρο προγραμματισμού. Ενώ τα περισσότερα μηνύματα άρχισαν ευχαριστώντας τους εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης (πρέπει να ξεκινήσουν με κάτι για το οποίο όλοι μπορούν να συμφωνήσουν), τα μηνύματα γρήγορα κινήθηκαν προς την λεπτή προώθηση μιας παγκόσμιας κυβέρνησης μέσω της χρήσης συγκεκριμένων φράσεων.
 
Ο Τέντρος Γκεμπρεγιέσους του ΠΟΥ είχε να πει κι αυτός μια λέξη, αφού επέτρεψε να ξεφύγει ο ιός από την Κίνα. «Σήμερα, είμαστε μαζί σαν ένας. Το COVID-19 μας πήρε τόσα πολλά, αλλά μας έδωσε επίσης μια μοναδική ευκαιρία να αφήσουμε κατά μέρος τις διαφορές μας και να σπάσουμε τα εμπόδια. Ηθελα να ευχαριστήσω την Lady Gaga, τα Ηνωμένα Έθνη, τον φίλο μου Hugh Evans, που μας έφεραν κοντά ως έναν κόσμο, μαζί στο σπίτι».
 
'Ενας κόσμος + να σπάσουμε τα εμπόδια + Ηνωμένα Έθνη = Παγκόσμια κυβέρνηση.
 
Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών αναφέρθηκε επίσης στον κόσμο. «Μαζί θα νικήσουμε αυτόν τον ιό και θα ανοικοδομήσουμε μαζί έναν δικαιότερο κόσμο, ως ενωμένοι πολίτες του κόσμου και των Ηνωμένων Εθνών.»
 
Παγκόσμιοι πολίτες + Ηνωμένα Έθνη = Παγκόσμια κυβέρνηση.
 
Οι μαριονέτες  Μισέλ Ομπάμα και Λόρα Μπους εμφανίστηκαν μαζί με ένα παγκοσμιοποιητικό και προπαγανδιστικό μήνυμα. «Απόψε στεκόμαστε με τους ανθρώπους του κόσμου. Οι επόμενες ημέρες δεν θα είναι εύκολες, αλλά αυτή η παγκόσμια οικογένειά μας, είναι ισχυρή».
 
Φυσικά, η μαριονέτα ΄Οπρα πήρε διαταγή να είναι εκεί και το μήνυμά της ήταν σύμφωνο με όλους τους άλλους, αλίμονο. «Απόψε, στεκόμαστε ως ένας κόσμος ενωμένος στον αγώνα μας, για να απαλλαγούμε από τον κόσμο αυτής της ασθένειας. 'Ενας κόσμος. Ενωμένοι.»
 
Το φυλακισμένοι «Μαζί στο σπίτι» φρόντισε επίσης να δοξάσει λεπτομερώς τις Πολυεθνικές στην καρδιά της ελίτ.
 
Προώθηση Πολυεθνικών και Οργανισμών.
 
Το Μαζί στο σπίτι προώθησε Πολυεθνικές που συνδέονται στενά με την παγκόσμια ελίτ. Μεταμφιεσμένα ως μηνύματα «ευχαριστώ για την υποστήριξή σας» αυτές οι διαφημίσεις πραγματικά δόξασαν μερικές από τις ισχυρότερες οργανώσεις στην Γη. Όχι μόνο κυριαρχούν πλήρως στις αντίστοιχες βιομηχανίες τους παγκόσμια, αλλά συμμετέχουν επίσης σε ελίτ συγκεντρώσεις, όπως οι συναντήσεις Bilderberg και το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ για την διαμόρφωση παγκόσμιων πολιτικών.
 
Cisco. Μια προβολή και δωρεάν διαφήμιση για την προώθηση της Cisco και την υποστήριξή της προς τον ΠΟΥ. Η Cisco Systems είναι μια τεράστια πολυεθνική κοινοπραξία που διαμόρφωσε το διαδίκτυο και την τεχνολογία, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Τα τελευταία χρόνια, η Cisco κατηγορήθηκε ότι βοήθησε την Κίνα και την Ινδία να λογοκρίνουν το διαδίκτυο, ενώ επιτρέπει στην NSA μια πρόσβαση μέσω κερκόπορτας στα τείχη προστασίας της.
 
Pepsico. Είναι μια Πολυεθνική που κατέχει μια μακρά λίστα των εμπορικών σημάτων και αλυσίδες εστιατορίων. Εν ολίγοις, είναι μία από τις λίγες εταιρείες, που τροφοδοτούν τον κόσμο σήμερα με επεξεργασμένα και μεταλλαγμένα τρόφιμα.
 
Η Johnson & Johnson κατέχει μια μακρά λίστα των φαρμακευτικών και καταναλωτικών εμπορικών σημάτων, συμπεριλαμβανομένων των Band-Aid, Tylenol, Προϊόντα μωρού johnson, Neutrogena, Clean & Clear και Acuvue. Αυτή την στιγμή αναπτύσσει ένα εμβόλιο για τον COVID-19 σε χρόνους ρεκόρ. Επίσης, έχει πληρώσει μερικά δις σε διάφορα δικαστήρια για τα καταστροφικά και δηλητηριώδη προϊόντα της. Η αποκάλυψη ότι η εταιρεία Johnson & Johnson ήξερε για δεκαετίες πως ένα από τα προϊόντα της, το οποίο σχετίζεται με την φροντίδα βρεφών περιέχει αμίαντο, έχει προκαλέσει όχι μόνο παγκόσμια οργή, αλλά και βροχή αγωγών εναντίον της. Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, μια σειρά έγγραφα της εταιρείας, ανάμεσα στα οποία καταθέσεις σε δικαστήρια, αποδεικνύουν ότι η Johnson & Johnson απέκρυπτε για δεκαετίες (τουλάχιστον από το 1971 ως το 2000) το γεγονός ότι η βρεφική της πούδρα (Johnson baby powder) περιέχει επικίνδυνες ποσότητες αμιάντου.
 
Rockefeller. Αυτό το ίδρυμα, το οποίο ιδρύθηκε από τον John D. Rockefeller Sr. διαμόρφωσε τον κόσμο όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Είναι αυτό που εξοστράκισε στο πεδίο της «εναλλακτικής ιατρικής» αρχέγονους και φυσικούς θεραπευτικούς τρόπους προς όφελος της πατέντας και της κερδοσκοπίας από τις φαρμακοβιομηχανίες. Είναι το Ιδρυμα που είναι κύρια υπεύθυνο για την εκτόξευση των αυτοάνοσων, τις νεοπλασίες, τα εμβόλια-φαρμάκια και την απουσία θεραπειών.
 
Για πάνω από έναν αιώνα, το Ίδρυμα χρηματοδότησε μια σειρά ισχυρών οργανισμών, όπως το Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων και βοήθησε στην προώθηση ολόκληρων τομέων άχρηστων σπουδών όπως οι κοινωνικές επιστήμες, η ψυχιατρική, η προπαγάνδα και η ευγονική. Ένα ολόκληρο βιβλίο θα μπορούσε να γραφτεί εξηγώντας την βαθιά επίδραση του Ιδρύματος Rockefeller, στην κοινωνία σήμερα. Ωστόσο, ένα μόνο απόσπασμα από το βιβλίο «Απομνημονεύματα» του David Rockefeller, πηγαίνει κατευθείαν στον πυρήνα.
 
«Για περισσότερο από έναν αιώνα, ιδεολογικοί εξτρεμιστές σε κάθε άκρο του πολιτικού φάσματος, έχουν καταληφθεί από καλά δημοσιοποιημένα περιστατικά, όπως η συνάντησή μου με τον Κάστρο για να επιτεθεί στην οικογένεια Rockefeller, για την υπερβολική επιρροή που ισχυρίζονται ότι ασκούν πάνω από τους αμερικανικούς πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς. Μερικοί πιστεύουν ακόμη και ότι είμαστε μέρος μιας μυστικής κλίκας που εργάζονται ενάντια στα καλύτερα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών, χαρακτηρίζοντας την οικογένειά μου και εμένα ως διεθνιστές και της συνωμοσίας με άλλους σε όλον τον κόσμο, για την οικοδόμηση μιας πιο ολοκληρωμένης παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής δομής, έναν κόσμο, αν θέλετε. Αν αυτή είναι η κατηγορία, στέκομαι ένοχος και είμαι περήφανος γι’ αυτό.» Ντέιβιντ Ροκφέλερ, Απομνημονεύματα.
 
Οι διάσημες μαριονέτες λοιπόν, χρησιμοποιήθηκαν για να επαινέσουν αυτές -κι άλλες- οργανώσεις. Ένα εξόχως κι απόκοσμα θλιβερό θέαμα.
 
Σε ένα σκετς, ο Jimmy Kimmel ευχαρίστησε την Apple (αλίμονο) για την γενναιόδωρη δωρεά της στον ΠΟΥ. Ευχαρίστησε επίσης την Apple για το «babysitting που πρόσφερε στα παιδιά του, για τον περασμένο μήνα. Ενώ αυτό προοριζόταν δήθεν για αστείο, θέλουν πραγματικά να μεγαλώσουν τα παιδιά μέσα από τις οθόνες τους.
 
Αργότερα, ο Τζίμι Φάλον ευχαρίστησε το Bloomberg Philanthropies και τον Μάικ Μπλούμπεργκ –τον ελίτ δισεκατομμυριούχο που κατέχει έναν όμιλο Μέσων Μαζικής Αποβλάκωσης. Εν ολίγοις, όλο αυτό το πράγμα ήταν μια ξεδιάντροπη τελετουργία σε κοινή θέα για την παγκόσμια αληθινή ελίτ. Και όχι αγαπητέ, τα ονόματα που αναφέρονται στο άρθρο και όσοι συμμετείχαν σε αυτή την εκδήλωση ΔΕΝ ανήκουν στην αληθινή ελίτ, είναι απλές μαριονέτες. Η αληθινή ελίτ δεν βρίσκεται σε κοινή θέα για κανέναν απολύτως λόγο. Μόνο οι μαριονέτες της.
 
Το «Μαζί στο Σπίτι» έκανε στυγνή προπαγάνδα χρησιμοποιώντας τις διάσημες μαριονέτες Billie Eilish, Taylor Swift και Lady Gaga. Αλλά ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή συναυλία. Ήταν η προπαγανδιστική προβολή της νέας κανονικότητας, όπου χρησιμοποιώντας μαριονέτες-διασημότητες για να τραγουδήσουν τους επαίνους τις και την προβολή της. Αφορούσε επίσης σκληρή κι εξόφθαλμη προπαγάνδα για να εμφυτεύσει στις ανθρωπόμαζες, να αγκαλιάσουν και να αποδεχτούν την νέα, φτηνή ζωή τους φυλακισμένοι στο σπίτι τους (ουπς, σόρυ, «προστατευμένοι») και να το αποδεχθούν ως μία φυσιολογική νέα πραγματικότητα. Να αποδεχτούν ότι η φυλάκιση, η τρομοκρατία και ο εμβολιασμός που θα ακολουθήσει με τρέχα γύρευε τι, είναι κάτι φυσιολογικό και πρέπει να είναι οι αγέλες των ανθρωπόζωων ευγνώμονες γι’ αυτό.
 
Ήταν επίσης για αμαρτωλές οργανώσεις όπως ο ΠΟΥ, που μπαίνει στο κέντρο κατά την διάρκεια αυτής της τεχνητά κατασκευασμένης κρίσης, περισσότερο οικονομικής παρά οτιδήποτε άλλο, και επιτρέποντας στους συνεισφέροντες και υποστηρικτές του, όπως το Ιδρυμα Bill και Melinda Gates και τα λοιπά εγκληματικά ιδρύματα, να αποκτήσουν θέσεις εξουσίας στο μυαλό των ανθρώπινων ζώων.
 
Τι γίνεται με τους δήθεν «δημοκρατικά εκλεγμένους αξιωματούχους» με τις κυβερνήσεις; Που ήταν; Απλά δεν έχουν θέση στην νέα κανονικότητα, στον «Ένα Κόσμο» τους.
 
Αν αυτό σε αναστατώνει, να θυμάσαι ότι μπορείς πάντα να αγκαλιάσεις τον εαυτό σου και να αισθανθείς ευγνωμοσύνη μέσα στην φυλακή σου, μέχρι να σου σερβίρουν το εμβόλιο τους.

Επιστήμονες υπολόγισαν την ηλικία του εσωτερικού πυρήνα της Γης

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Τέξας των ΗΠΑ, υπολόγισαν την ηλικία του εσωτερικού πυρήνα της Γης μέσω πειράματος.

Ο πυρήνας του πλανήτη μας παίζει κυρίαρχο ρόλο στη διαδικασία της δημιουργίας μαγνητικού πεδίου γύρω από τη Γη, το οποίο μας προστατεύει από τις επικίνδυνες ακτινοβολίες που εκπέμπει ο Ήλιος, ενώ σημαντικό ρόλο έχει και στην παρουσία ζωής επάνω στον πλανήτη. Ωστόσο, λίγα είναι γνωστά για την ιστορία και την ηλικία του.
Με την πάροδο του χρόνου, διάφορες μελέτες έχουν ασχοληθεί με την ηλικία του γήινου πυρήνα, με διάφορα συμπεράσματα, που την υπολογίζουν από μισό έως και 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, υποδεικνύοντας πως σχηματίστηκε όταν δημιουργήθηκε και η Γη.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα ευρήματα της νέας έρευνας, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Physical Review Letters», ο εσωτερικός πυρήνας είναι μεταξύ ενός δισεκατομμυρίου και 1,3 δισεκατομμυρίων ετών, χρονική διάρκεια που συμπίπτει με την ενίσχυση του μαγνητικού πεδίου του πλανήτη.

Πώς έγινε το πείραμα

Για να εκτιμήσουν την ηλικία του πυρήνα, οι ερευνητές αναδημιούργησαν τις συνθήκες του σε μια μικρή κλίμακα, θερμαίνοντας ένα μικρό κομμάτι σιδήρου στους 4.490 βαθμούς Φαρενάιτ, δηλαδή στους 2.477 βαθμούς Κελσίου και τοποθετώντας το ανάμεσα σε αμόνι από διαμάντι, ώστε να αναπαραστήσουν τις ακραίες πιέσεις που δέχεται ο εσωτερικός πυρήνας.

Στη συνέχεια το κομμάτι του υπερθερμασμένου σιδήρου μετρήθηκε, για να παρατηρηθεί πώς εξάγει θερμότητα, με τον ίδιο τρόπο που ο εσωτερικός πυρήνας μεταφέρει θερμότητα στον εξωτερικό πυρήνα.

Αυτή η λεπτομέρεια επέτρεψε στους ερευνητές, να υπολογίσουν τη ψύξη του πυρήνα που τροφοδοτεί τη διαδικασία της γεωδυναμικής, η οποία δημιουργεί το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως το γεωδύναμο αντλεί περίπου 10 Τerawatts ενέργειας από τον πυρήνα που ψύχεται.

Μετά τον υπολογισμό της ποσότητας της απώλειας ενέργειας, μπόρεσαν να υπολογίσουν και την ηλικία του εσωτερικού πυρήνα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα αποτελέσματα θα ρίξουν φως σε μυστήρια που περιβάλλουν και άλλους πλανήτες στο ηλιακό σύστημα.

«Η Γη είναι μοναδική στο ηλιακό μας σύστημα, δεδομένου ότι έχει μαγνητικό πεδίο και ότι είναι κατοικήσιμη» δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης Γιουνγκ-Φου Λιν, γεωεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, προσθέτοντας πως «τελικά, τα αποτελέσματά μας θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να σκεφτούμε γιατί άλλοι πλανήτες στο ηλιακό μας σύστημα δεν έχουν μαγνητικά πεδία».

K. Marx: τι μας λέει το "Κεφάλαιο";

Καρλ Μαρξ: 1818–1883

Πώς ο πεθαμένος αδράχνει το ζωντανό;

§1

Τι είναι το Κεφάλαιο του Μαρξ; Είναι ένα αληθινό αριστούργημα, το οποίο όμως ο μεγάλος αυτός στοχαστής άφησε ημιτελές. Ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε το 1867, ενώ οι άλλοι δυο έμειναν χειρόγραφα. Τη μετέπειτα έκδοσή τους ανέλαβε ο επιστήθιος φίλος του Φρ. Ένγκελς. Όπως όλα τα κείμενα του Μαρξ, έτσι και αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως έργο ενός ορισμένου φιλοσοφικού ή ιδεολογικού συστήματος. Αν και το συγκεκριμένο έργο θεωρείται κατ’ εξοχήν οικονομικό, εν τούτοις οι φιλοσοφικές του ρίζες, ιδιαίτερα εγελιανές, αλλά και το πολυεδρικό περιεχόμενό του επιτρέπουν να κατατάσσεται στα ύψιστα πνευματικά έργα της ανθρωπότητας, όπως π.χ. είναι η Πολιτεία του Πλάτωνα, τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, η Φαινομενολογία του πνεύματος του Χέγκελ, το Είναι και Χρόνος του Χάιντεγκερ κ.λπ. Το σταθερό μέλημα του Μαρξ, που καθοδηγούσε τη σκέψη του καθ’ όλη την πορεία συγκρότησής της, ήταν η στροφή από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο, στο πραγματικό. Οδηγός του η περίφημη ρήση του Χέγκελ: το συγκεκριμένο αντιμετωπίζεται μόνο συγκεκριμένα. Το πέρασμά του από τον ιδεαλισμό στον υλισμό δεν σήμαινε εκμηδένιση των ιστορικά μεγάλων επιτευγμάτων του φιλοσοφικού πολιτισμού και τον εγκλεισμό της σκέψης μέσα σε έναν χυδαίο υλισμό, σαν αυτόν που υπερασπίζονται σήμερα κάποιοι στα λόγια «μαρξιστές», αλλά στην πράξη σκληροί και φιλήδονοι καθεστωτικοί. Ο Μαρξ κατανοούσε περίπου ως εξής το όραμά του:

«Εφόσον κάθε αληθινή φιλοσοφία είναι η πνευματική πεμπτουσία της εποχής της, θα πρέπει να φτάσει η εποχή, όπου η φιλοσοφία, τόσο εσωτερικά με το περιεχόμενό της όσο και εξωτερικά με τη μορφή της, θα έλθει σε επαφή και αλληλεπίδραση με τον πραγματικό κόσμο της εποχής της» (MEW BD 1, σ. 97).

Αυτόν τον πραγματικό κόσμο της εποχής του, βασικά χαρακτηριστικά του οποίου ισχύουν και σήμερα, ο Μαρξ επιχείρησε, καθ’ όλο τον βίο του, να ερμηνεύσει φιλοσοφικά, πολιτικά και οικονομικά. Αυτό είναι και το τρίπτυχο που υποβαστάζει όλο το οικοδόμημα του Κεφαλαίου.

§2

Αφομοιώνοντας πολύ νωρίς το ως άνω τρίπτυχο, αδιαλείπτως σκεπτόταν και σχεδίαζε να γράψει μια κριτική πραγματεία για την πολιτική οικονομία. Το αποκορύφωμα όλου αυτού του σχεδιασμού, με ενδιάμεσες σχετικές δημοσιεύσεις, κράτησε πάνω από δεκαπέντε χρόνια έρευνας, ώσπου να μορφοποιηθεί σε βιβλίο ο πρώτος τόμος. Η γλώσσα του εν λόγω έργου σχετίζεται με θεμελιώδεις έννοιες της πολιτικής οικονομίας, που εισάγονται και συνάπτονται με τέτοιο τρόπο μέσα στο συγκείμενο περιβάλλον, ώστε να απελευθερώνουν, διαφωτιστικά για τον αναγνώστη, έναν εκπληκτικό πλούτο σημασιών, μεταφορικών και μη, αναγκαίων για την κατανόηση του σημερινού πολύπλοκου κόσμου. Σε επίπεδο περιεχομένου, ο Μαρξ παρουσιάζει με καθαρό λόγο τους οικονομικούς νόμους, δυνάμει των οποίων αναπτύσσεται η σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία. Η δική του κριτική στρέφεται ενάντια στην ισχύουσα πολιτική οικονομία –A. Smith, D. Ricardo– και τις βασικές της προϋποθέσεις, σύμφωνα με τις οποίες ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής, καθώς και η αντίστοιχη οργάνωση της κοινωνίας καθορίζονται από αιώνιους φυσικούς νόμους. Ο Μαρξ εργάζεται πυρετωδώς προς την αντίθετη ακριβώς κατεύθυνση: η κοινωνία, ως εκ της δομής της, βρίσκεται σε μια σταθερή διεργασία και διαδικασία μεταβολής. Ωστόσο, ενώ μια τέτοια μεταβολή την προκαλούν οι αντικειμενικές συνθήκες, πρακτικά την πραγματοποιούν και μπορούν να την πραγματοποιήσουν οι άνθρωποι. Ποιοι άνθρωποι όμως; Αυτοί που υφίστανται την αδικία, την εκμετάλλευση, την πλήρη εξόντωσή τους από το υφιστάμενο κοινωνικο-πολιτικό σύστημα: οι προλετάριοι ή άλλως η εργατική τάξη. Βέβαια, η σημερινή εργατική τάξη, η μάζα των εργαζομένων, δείχνει τόσο συμβιβασμένη και όχι λιγότερο εγκλωβισμένη σε εξουσιαστικούς και ιδεολογικο-πολιτικούς μηχανισμούς, που αντί για κάποιο φωτεινό της σήμερα φροντίζει για αναπαραγωγή όλου αυτού του συστήματος, που την εξουθενώνει και πολεμούσε θανάσιμα ο Μαρξ. Λόγω ακριβώς του ριζοσπαστικού χαρακτήρα της σκέψης που διατρέχει το Κεφάλαιο, η συγκεκριμένη κριτική της πολιτικής οικονομίας δεν αποτελεί για τον Μαρξ απλώς ένα κριτικό θεώρημα ερμηνείας, αλλά και ένα απόλυτα πρακτικό αίτημα ανατροπής.

ΠΛΑΤΩΝ: Πολιτεία (362d-369b)

[362d] Ταῦτ᾽ εἰπόντος τοῦ Γλαύκωνος ἐγὼ μὲν αὖ ἐν νῷ εἶχόν τι λέγειν πρὸς ταῦτα, ὁ δὲ ἀδελφὸς αὐτοῦ Ἀδείμαντος, Οὔ τί που οἴει, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ἱκανῶς εἰρῆσθαι περὶ τοῦ λόγου;
Ἀλλὰ τί μήν; εἶπον.
Αὐτό, ἦ δ᾽ ὅς, οὐκ εἴρηται ὃ μάλιστα ἔδει ῥηθῆναι.
Οὐκοῦν, ἦν δ᾽ ἐγώ, τὸ λεγόμενον, ἀδελφὸς ἀνδρὶ παρείη· ὥστε καὶ σύ, εἴ τι ὅδε ἐλλείπει, ἐπάμυνε. καίτοι ἐμέ γε ἱκανὰ καὶ τὰ ὑπὸ τούτου ῥηθέντα καταπαλαῖσαι καὶ ἀδύνατον ποιῆσαι βοηθεῖν δικαιοσύνῃ.
[362e] Καὶ ὅς, Οὐδέν, ἔφη, λέγεις· ἀλλ᾽ ἔτι καὶ τάδε ἄκουε. δεῖ γὰρ διελθεῖν ἡμᾶς καὶ τοὺς ἐναντίους λόγους ὧν ὅδε εἶπεν, οἳ δικαιοσύνην μὲν ἐπαινοῦσιν, ἀδικίαν δὲ ψέγουσιν, ἵν᾽ ᾖ σαφέστερον ὅ μοι δοκεῖ βούλεσθαι Γλαύκων. λέγουσι δέ που καὶ παρακελεύονται πατέρες τε ὑέσιν, καὶ πάντες οἱ [363a] τινῶν κηδόμενοι, ὡς χρὴ δίκαιον εἶναι, οὐκ αὐτὸ δικαιοσύνην ἐπαινοῦντες ἀλλὰ τὰς ἀπ᾽ αὐτῆς εὐδοκιμήσεις, ἵνα δοκοῦντι δικαίῳ εἶναι γίγνηται ἀπὸ τῆς δόξης ἀρχαί τε καὶ γάμοι καὶ ὅσαπερ Γλαύκων διῆλθεν ἄρτι, ἀπὸ τοῦ εὐδοκιμεῖν ὄντα τῷ δικαίῳ. ἐπὶ πλέον δὲ οὗτοι τὰ τῶν δοξῶν λέγουσιν. τὰς γὰρ παρὰ θεῶν εὐδοκιμήσεις ἐμβάλλοντες ἄφθονα ἔχουσι λέγειν ἀγαθά, τοῖς ὁσίοις ἅ φασι θεοὺς διδόναι· ὥσπερ ὁ γενναῖος Ἡσίοδός τε καὶ Ὅμηρός φασιν, ὁ μὲν τὰς δρῦς [363b] τοῖς δικαίοις τοὺς θεοὺς ποιεῖν «ἄκρας μέν τε φέρειν βαλάνους, μέσσας δὲ μελίσσας· εἰροπόκοι δ᾽ ὄιες, φησίν, μαλλοῖς καταβεβρίθασι», καὶ ἄλλα δὴ πολλὰ ἀγαθὰ τούτων ἐχόμενα. παραπλήσια δὲ καὶ ὁ ἕτερος· «ὥς τέ τευ» γάρ φησιν
ἢ βασιλῆος ἀμύμονος ὅς τε θεουδὴς
εὐδικίας ἀνέχῃσι, φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαινα
[363c] πυροὺς καὶ κριθάς, βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ,
τίκτῃ δ᾽ ἔμπεδα μῆλα, θάλασσα δὲ παρέχῃ ἰχθῦς.
Μουσαῖος δὲ τούτων νεανικώτερα τἀγαθὰ καὶ ὁ ὑὸς αὐτοῦ παρὰ θεῶν διδόασιν τοῖς δικαίοις· εἰς Ἅιδου γὰρ ἀγαγόντες τῷ λόγῳ καὶ κατακλίναντες καὶ συμπόσιον τῶν ὁσίων κατασκευάσαντες ἐστεφανωμένους ποιοῦσιν τὸν ἅπαντα χρόνον [363d] ἤδη διάγειν μεθύοντας, ἡγησάμενοι κάλλιστον ἀρετῆς μισθὸν μέθην αἰώνιον. οἱ δ᾽ ἔτι τούτων μακροτέρους ἀποτείνουσιν μισθοὺς παρὰ θεῶν· παῖδας γὰρ παίδων φασὶ καὶ γένος κατόπισθεν λείπεσθαι τοῦ ὁσίου καὶ εὐόρκου. ταῦτα δὴ καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἐγκωμιάζουσιν δικαιοσύνην· τοὺς δὲ ἀνοσίους αὖ καὶ ἀδίκους εἰς πηλόν τινα κατορύττουσιν ἐν Ἅιδου καὶ κοσκίνῳ ὕδωρ ἀναγκάζουσι φέρειν, ἔτι τε ζῶντας [363e] εἰς κακὰς δόξας ἄγοντες, ἅπερ Γλαύκων περὶ τῶν δικαίων δοξαζομένων δὲ ἀδίκων διῆλθε τιμωρήματα, ταῦτα περὶ τῶν ἀδίκων λέγουσιν, ἄλλα δὲ οὐκ ἔχουσιν. ὁ μὲν οὖν ἔπαινος καὶ ὁ ψόγος οὗτος ἑκατέρων.
Πρὸς δὲ τούτοις σκέψαι, ὦ Σώκρατες, ἄλλο αὖ εἶδος λόγων περὶ δικαιοσύνης τε καὶ ἀδικίας ἰδίᾳ τε λεγόμενον [364a] καὶ ὑπὸ ποιητῶν. πάντες γὰρ ἐξ ἑνὸς στόματος ὑμνοῦσιν ὡς καλὸν μὲν ἡ σωφροσύνη τε καὶ δικαιοσύνη, χαλεπὸν μέντοι καὶ ἐπίπονον, ἀκολασία δὲ καὶ ἀδικία ἡδὺ μὲν καὶ εὐπετὲς κτήσασθαι, δόξῃ δὲ μόνον καὶ νόμῳ αἰσχρόν· λυσιτελέστερα δὲ τῶν δικαίων τὰ ἄδικα ὡς ἐπὶ τὸ πλῆθος λέγουσι, καὶ πονηροὺς πλουσίους καὶ ἄλλας δυνάμεις ἔχοντας εὐδαιμονίζειν καὶ τιμᾶν εὐχερῶς ἐθέλουσιν δημοσίᾳ τε καὶ ἰδίᾳ, τοὺς δὲ ἀτιμάζειν καὶ ὑπερορᾶν, οἳ ἄν πῃ ἀσθενεῖς τε [364b] καὶ πένητες ὦσιν, ὁμολογοῦντες αὐτοὺς ἀμείνους εἶναι τῶν ἑτέρων. τούτων δὲ πάντων οἱ περὶ θεῶν τε λόγοι καὶ ἀρετῆς θαυμασιώτατοι λέγονται, ὡς ἄρα καὶ θεοὶ πολλοῖς μὲν ἀγαθοῖς δυστυχίας τε καὶ βίον κακὸν ἔνειμαν, τοῖς δ᾽ ἐναντίοις ἐναντίαν μοῖραν. ἀγύρται δὲ καὶ μάντεις ἐπὶ πλουσίων θύρας ἰόντες πείθουσιν ὡς ἔστι παρὰ σφίσι δύναμις ἐκ θεῶν ποριζομένη θυσίαις τε καὶ ἐπῳδαῖς, εἴτε τι [364c] ἀδίκημά του γέγονεν αὐτοῦ ἢ προγόνων, ἀκεῖσθαι μεθ᾽ ἡδονῶν τε καὶ ἑορτῶν, ἐάν τέ τινα ἐχθρὸν πημῆναι ἐθέλῃ, μετὰ σμικρῶν δαπανῶν ὁμοίως δίκαιον ἀδίκῳ βλάψει ἐπαγωγαῖς τισιν καὶ καταδέσμοις, τοὺς θεούς, ὥς φασιν, πείθοντές σφισιν ὑπηρετεῖν. τούτοις δὲ πᾶσιν τοῖς λόγοις μάρτυρας ποιητὰς ἐπάγονται οἱ μὲν κακίας πέρι, εὐπετείας διδόντες, ὡς
τὴν μὲν κακότητα καὶ ἰλαδὸν ἔστιν ἑλέσθαι
[364d] ῥηϊδίως· λείη μὲν ὁδός, μάλα δ᾽ ἐγγύθι ναίει·
τῆς δ᾽ ἀρετῆς ἱδρῶτα θεοὶ προπάροιθεν ἔθηκαν
καί τινα ὁδὸν μακράν τε καὶ τραχεῖαν καὶ ἀνάντη· οἱ δὲ τῆς τῶν θεῶν ὑπ᾽ ἀνθρώπων παραγωγῆς τὸν Ὅμηρον μαρτύρονται, ὅτι καὶ ἐκεῖνος εἶπεν—
λιστοὶ δέ τε καὶ θεοὶ αὐτοί,
καὶ τοὺς μὲν θυσίαισι καὶ εὐχωλαῖς ἀγαναῖσιν
[364e] λοιβῇ τε κνίσῃ τε παρατρωπῶσ᾽ ἄνθρωποι
λισσόμενοι, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ καὶ ἁμάρτῃ.
βίβλων δὲ ὅμαδον παρέχονται Μουσαίου καὶ Ὀρφέως, Σελήνης τε καὶ Μουσῶν ἐκγόνων, ὥς φασι, καθ᾽ ἃς θυηπολοῦσιν, πείθοντες οὐ μόνον ἰδιώτας ἀλλὰ καὶ πόλεις, ὡς ἄρα λύσεις τε καὶ καθαρμοὶ ἀδικημάτων διὰ θυσιῶν καὶ [365a] παιδιᾶς ἡδονῶν εἰσι μὲν ἔτι ζῶσιν, εἰσὶ δὲ καὶ τελευτήσασιν, ἃς δὴ τελετὰς καλοῦσιν, αἳ τῶν ἐκεῖ κακῶν ἀπολύουσιν ἡμᾶς, μὴ θύσαντας δὲ δεινὰ περιμένει.
Ταῦτα πάντα, ἔφη, ὦ φίλε Σώκρατες, τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα λεγόμενα ἀρετῆς πέρι καὶ κακίας, ὡς ἄνθρωποι καὶ θεοὶ περὶ αὐτὰ ἔχουσι τιμῆς, τί οἰόμεθα ἀκουούσας νέων ψυχὰς ποιεῖν, ὅσοι εὐφυεῖς καὶ ἱκανοὶ ἐπὶ πάντα τὰ λεγόμενα ὥσπερ ἐπιπτόμενοι συλλογίσασθαι ἐξ αὐτῶν ποῖός τις ἂν [365b] ὢν καὶ πῇ πορευθεὶς τὸν βίον ὡς ἄριστα διέλθοι; λέγοι γὰρ ἂν ἐκ τῶν εἰκότων πρὸς αὑτὸν κατὰ Πίνδαρον ἐκεῖνο τὸ «Πότερον δίκᾳ τεῖχος ὕψιον ἢ σκολιαῖς ἀπάταις ἀναβὰς» καὶ ἐμαυτὸν οὕτω περιφράξας διαβιῶ; τὰ μὲν γὰρ λεγόμενα δικαίῳ μὲν ὄντι μοι, ἐὰν μὴ καὶ δοκῶ ὄφελος οὐδέν φασιν εἶναι, πόνους δὲ καὶ ζημίας φανεράς· ἀδίκῳ δὲ δόξαν δικαιοσύνης παρεσκευασμένῳ θεσπέσιος βίος λέγεται. [365c] οὐκοῦν, ἐπειδὴ «τὸ δοκεῖν», ὡς δηλοῦσί μοι οἱ σοφοί, «καὶ τὰν ἀλάθειαν βιᾶται» καὶ κύριον εὐδαιμονίας, ἐπὶ τοῦτο δὴ τρεπτέον ὅλως· πρόθυρα μὲν καὶ σχῆμα κύκλῳ περὶ ἐμαυτὸν σκιαγραφίαν ἀρετῆς περιγραπτέον, τὴν δὲ τοῦ σοφωτάτου Ἀρχιλόχου ἀλώπεκα ἑλκτέον ἐξόπισθεν κερδαλέαν καὶ ποικίλην. «Ἀλλὰ γάρ, φησί τις, οὐ ῥᾴδιον ἀεὶ λανθάνειν κακὸν ὄντα.» Οὐδὲ γὰρ ἄλλο οὐδὲν εὐπετές, [365d] φήσομεν, τῶν μεγάλων· ἀλλ᾽ ὅμως, εἰ μέλλομεν εὐδαιμονήσειν, ταύτῃ ἰτέον, ὡς τὰ ἴχνη τῶν λόγων φέρει. ἐπὶ γὰρ τὸ λανθάνειν συνωμοσίας τε καὶ ἑταιρίας συνάξομεν, εἰσίν τε πειθοῦς διδάσκαλοι σοφίαν δημηγορικήν τε καὶ δικανικὴν διδόντες, ἐξ ὧν τὰ μὲν πείσομεν, τὰ δὲ βιασόμεθα, ὡς πλεονεκτοῦντες δίκην μὴ διδόναι. «Ἀλλὰ δὴ θεοὺς οὔτε λανθάνειν οὔτε βιάσασθαι δυνατόν.» Οὐκοῦν, εἰ μὲν μὴ εἰσὶν ἢ μηδὲν αὐτοῖς τῶν ἀνθρωπίνων μέλει, τί καὶ ἡμῖν [365e] μελητέον τοῦ λανθάνειν; εἰ δὲ εἰσί τε καὶ ἐπιμελοῦνται, οὐκ ἄλλοθέν τοι αὐτοὺς ἴσμεν ἢ ἀκηκόαμεν ἢ ἔκ τε τῶν νόμων καὶ τῶν γενεαλογησάντων ποιητῶν, οἱ δὲ αὐτοὶ οὗτοι λέγουσιν ὡς εἰσὶν οἷοι θυσίαις τε καὶ «εὐχωλαῖς ἀγανῇσιν» καὶ ἀναθήμασιν παράγεσθαι ἀναπειθόμενοι, οἷς ἢ ἀμφότερα ἢ οὐδέτερα πειστέον. εἰ δ᾽ οὖν πειστέον, ἀδικητέον καὶ θυτέον [366a] ἀπὸ τῶν ἀδικημάτων. δίκαιοι μὲν γὰρ ὄντες ἀζήμιοι μόνον ὑπὸ θεῶν ἐσόμεθα, τὰ δ᾽ ἐξ ἀδικίας κέρδη ἀπωσόμεθα· ἄδικοι δὲ κερδανοῦμέν τε καὶ λισσόμενοι ὑπερβαίνοντες καὶ ἁμαρτάνοντες, πείθοντες αὐτοὺς ἀζήμιοι ἀπαλλάξομεν. «Ἀλλὰ γὰρ ἐν Ἅιδου δίκην δώσομεν ὧν ἂν ἐνθάδε ἀδικήσωμεν, ἢ αὐτοὶ ἢ παῖδες παίδων.» Ἀλλ᾽, ὦ φίλε, φήσει λογιζόμενος, αἱ τελεταὶ αὖ μέγα δύνανται καὶ οἱ λύσιοι θεοί, ὡς αἱ [366b] μέγισται πόλεις λέγουσι καὶ οἱ θεῶν παῖδες ποιηταὶ καὶ προφῆται τῶν θεῶν γενόμενοι, οἳ ταῦτα οὕτως ἔχειν μηνύουσιν.
Κατὰ τίνα οὖν ἔτι λόγον δικαιοσύνην ἂν πρὸ μεγίστης ἀδικίας αἱροίμεθ᾽ ἄν, ἣν ἐὰν μετ᾽ εὐσχημοσύνης κιβδήλου κτησώμεθα, καὶ παρὰ θεοῖς καὶ παρ᾽ ἀνθρώποις πράξομεν κατὰ νοῦν ζῶντές τε καὶ τελευτήσαντες, ὡς ὁ τῶν πολλῶν τε καὶ ἄκρων λεγόμενος λόγος; ἐκ δὴ πάντων τῶν [366c] εἰρημένων τίς μηχανή, ὦ Σώκρατες, δικαιοσύνην τιμᾶν ἐθέλειν ᾧ τις δύναμις ὑπάρχει ψυχῆς ἢ χρημάτων ἢ σώματος ἢ γένους, ἀλλὰ μὴ γελᾶν ἐπαινουμένης ἀκούοντα; ὡς δή τοι εἴ τις ἔχει ψευδῆ μὲν ἀποφῆναι ἃ εἰρήκαμεν, ἱκανῶς δὲ ἔγνωκεν ὅτι ἄριστον δικαιοσύνη, πολλήν που συγγνώμην ἔχει καὶ οὐκ ὀργίζεται τοῖς ἀδίκοις, ἀλλ᾽ οἶδεν ὅτι πλὴν εἴ τις θείᾳ φύσει δυσχεραίνων τὸ ἀδικεῖν ἢ ἐπιστήμην λαβὼν [366d] ἀπέχεται αὐτοῦ, τῶν γε ἄλλων οὐδεὶς ἑκὼν δίκαιος, ἀλλ᾽ ὑπὸ ἀνανδρίας ἢ γήρως ἤ τινος ἄλλης ἀσθενείας ψέγει τὸ ἀδικεῖν, ἀδυνατῶν αὐτὸ δρᾶν. ὡς δέ, δῆλον· ὁ γὰρ πρῶτος τῶν τοιούτων εἰς δύναμιν ἐλθὼν πρῶτος ἀδικεῖ, καθ᾽ ὅσον ἂν οἷός τ᾽ ᾖ. καὶ τούτων ἁπάντων οὐδὲν ἄλλο αἴτιον ἢ ἐκεῖνο, ὅθενπερ ἅπας ὁ λόγος οὗτος ὥρμησεν καὶ τῷδε καὶ ἐμοὶ πρὸς σέ, ὦ Σώκρατες, εἰπεῖν, ὅτι «Ὦ θαυμάσιε, πάντων [366e] ὑμῶν, ὅσοι ἐπαινέται φατὲ δικαιοσύνης εἶναι, ἀπὸ τῶν ἐξ ἀρχῆς ἡρώων ἀρξάμενοι, ὅσων λόγοι λελειμμένοι, μέχρι τῶν νῦν ἀνθρώπων οὐδεὶς πώποτε ἔψεξεν ἀδικίαν οὐδ᾽ ἐπῄνεσεν δικαιοσύνην ἄλλως ἢ δόξας τε καὶ τιμὰς καὶ δωρεὰς τὰς ἀπ᾽ αὐτῶν γιγνομένας· αὐτὸ δ᾽ ἑκάτερον τῇ αὑτοῦ δυνάμει τί δρᾷ, τῇ τοῦ ἔχοντος ψυχῇ ἐνόν, καὶ λανθάνον θεούς τε καὶ ἀνθρώπους, οὐδεὶς πώποτε οὔτ᾽ ἐν ποιήσει οὔτ᾽ ἐν ἰδίοις λόγοις ἐπεξῆλθεν ἱκανῶς τῷ λόγῳ ὡς τὸ μὲν μέγιστον κακῶν ὅσα ἴσχει ψυχὴ ἐν αὑτῇ, δικαιοσύνη δὲ μέγιστον ἀγαθόν. [367a] εἰ γὰρ οὕτως ἐλέγετο ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ πάντων ὑμῶν καὶ ἐκ νέων ἡμᾶς ἐπείθετε, οὐκ ἂν ἀλλήλους ἐφυλάττομεν μὴ ἀδικεῖν, ἀλλ᾽ αὐτὸς αὑτοῦ ἦν ἕκαστος ἄριστος φύλαξ, δεδιὼς μὴ ἀδικῶν τῷ μεγίστῳ κακῷ σύνοικος ᾖ.»
Ταῦτα, ὦ Σώκρατες, ἴσως δὲ καὶ ἔτι τούτων πλείω Θρασύμαχός τε καὶ ἄλλος πού τις ὑπὲρ δικαιοσύνης τε καὶ ἀδικίας λέγοιεν ἄν, μεταστρέφοντες αὐτοῖν τὴν δύναμιν φορτικῶς, ὥς γέ μοι δοκεῖ. ἀλλ᾽ ἐγώ, οὐδὲν γάρ σε [367b] δέομαι ἀποκρύπτεσθαι, σοῦ ἐπιθυμῶν ἀκοῦσαι τἀναντία, ὡς δύναμαι μάλιστα κατατείνας λέγω. μὴ οὖν ἡμῖν μόνον ἐνδείξῃ τῷ λόγῳ ὅτι δικαιοσύνη ἀδικίας κρεῖττον, ἀλλὰ τί ποιοῦσα ἑκατέρα τὸν ἔχοντα αὐτὴ δι᾽ αὑτὴν ἡ μὲν κακόν, ἡ δὲ ἀγαθόν ἐστιν· τὰς δὲ δόξας ἀφαίρει, ὥσπερ Γλαύκων διεκελεύσατο. εἰ γὰρ μὴ ἀφαιρήσεις ἑκατέρωθεν τὰς ἀληθεῖς, τὰς δὲ ψευδεῖς προσθήσεις, οὐ τὸ δίκαιον φήσομεν ἐπαινεῖν σε ἀλλὰ τὸ δοκεῖν, οὐδὲ τὸ ἄδικον εἶναι [367c] ψέγειν ἀλλὰ τὸ δοκεῖν, καὶ παρακελεύεσθαι ἄδικον ὄντα λανθάνειν, καὶ ὁμολογεῖν Θρασυμάχῳ ὅτι τὸ μὲν δίκαιον ἀλλότριον ἀγαθόν, συμφέρον τοῦ κρείττονος, τὸ δὲ ἄδικον αὑτῷ μὲν συμφέρον καὶ λυσιτελοῦν, τῷ δὲ ἥττονι ἀσύμφορον. ἐπειδὴ οὖν ὡμολόγησας τῶν μεγίστων ἀγαθῶν εἶναι δικαιοσύνην, ἃ τῶν τε ἀποβαινόντων ἀπ᾽ αὐτῶν ἕνεκα ἄξια κεκτῆσθαι, πολὺ δὲ μᾶλλον αὐτὰ αὑτῶν, οἷον ὁρᾶν, [367d] ἀκούειν, φρονεῖν, καὶ ὑγιαίνειν δή, καὶ ὅσ᾽ ἄλλα ἀγαθὰ γόνιμα τῇ αὑτῶν φύσει ἀλλ᾽ οὐ δόξῃ ἐστίν, τοῦτ᾽ οὖν αὐτὸ ἐπαίνεσον δικαιοσύνης, ὃ αὐτὴ δι᾽ αὑτὴν τὸν ἔχοντα ὀνίνησιν καὶ ἀδικία βλάπτει, μισθοὺς δὲ καὶ δόξας πάρες ἄλλοις ἐπαινεῖν· ὡς ἐγὼ τῶν μὲν ἄλλων ἀποδεχοίμην ἂν οὕτως ἐπαινούντων δικαιοσύνην καὶ ψεγόντων ἀδικίαν, δόξας τε περὶ αὐτῶν καὶ μισθοὺς ἐγκωμιαζόντων καὶ λοιδορούντων, σοῦ δὲ οὐκ ἄν, εἰ μὴ σὺ κελεύοις, διότι πάντα τὸν βίον [367e] οὐδὲν ἄλλο σκοπῶν διελήλυθας ἢ τοῦτο. μὴ οὖν ἡμῖν ἐνδείξῃ μόνον τῷ λόγῳ ὅτι δικαιοσύνη ἀδικίας κρεῖττον, ἀλλὰ καὶ τί ποιοῦσα ἑκατέρα τὸν ἔχοντα αὐτὴ δι᾽ αὑτήν, ἐάντε λανθάνῃ ἐάντε μὴ θεούς τε καὶ ἀνθρώπους, ἡ μὲν ἀγαθόν, ἡ δὲ κακόν ἐστι.
Καὶ ἐγὼ ἀκούσας, ἀεὶ μὲν δὴ τὴν φύσιν τοῦ τε Γλαύκωνος καὶ τοῦ Ἀδειμάντου ἠγάμην, ἀτὰρ οὖν καὶ τότε πάνυ γε [368a] ἥσθην καὶ εἶπον· Οὐ κακῶς εἰς ὑμᾶς, ὦ παῖδες ἐκείνου τοῦ ἀνδρός, τὴν ἀρχὴν τῶν ἐλεγείων ἐποίησεν ὁ Γλαύκωνος ἐραστής, εὐδοκιμήσαντας περὶ τὴν Μεγαροῖ μάχην, εἰπών—
παῖδες Ἀρίστωνος, κλεινοῦ θεῖον γένος ἀνδρός·
τοῦτό μοι, ὦ φίλοι, εὖ δοκεῖ ἔχειν· πάνυ γὰρ θεῖον πεπόνθατε, εἰ μὴ πέπεισθε ἀδικίαν δικαιοσύνης ἄμεινον εἶναι, οὕτω δυνάμενοι εἰπεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ. δοκεῖτε δή μοι ὡς [368b] ἀληθῶς οὐ πεπεῖσθαι —τεκμαίρομαι δὲ ἐκ τοῦ ἄλλου τοῦ ὑμετέρου τρόπου, ἐπεὶ κατά γε αὐτοὺς τοὺς λόγους ἠπίστουν ἂν ὑμῖν— ὅσῳ δὲ μᾶλλον πιστεύω, τοσούτῳ μᾶλλον ἀπορῶ ὅτι χρήσωμαι. οὔτε γὰρ ὅπως βοηθῶ ἔχω· δοκῶ γάρ μοι ἀδύνατος εἶναι —σημεῖον δέ μοι, ὅτι ἃ πρὸς Θρασύμαχον λέγων ᾤμην ἀποφαίνειν ὡς ἄμεινον δικαιοσύνη ἀδικίας, οὐκ ἀπεδέξασθέ μου— οὔτ᾽ αὖ ὅπως μὴ βοηθήσω ἔχω· δέδοικα γὰρ μὴ οὐδ᾽ ὅσιον ᾖ παραγενόμενον δικαιοσύνῃ [368c] κακηγορουμένῃ ἀπαγορεύειν καὶ μὴ βοηθεῖν ἔτι ἐμπνέοντα καὶ δυνάμενον φθέγγεσθαι. κράτιστον οὖν οὕτως ὅπως δύναμαι ἐπικουρεῖν αὐτῇ.
Ὅ τε οὖν Γλαύκων καὶ οἱ ἄλλοι ἐδέοντο παντὶ τρόπῳ βοηθῆσαι καὶ μὴ ἀνεῖναι τὸν λόγον, ἀλλὰ διερευνήσασθαι τί τέ ἐστιν ἑκάτερον καὶ περὶ τῆς ὠφελίας αὐτοῖν τἀληθὲς ποτέρως ἔχει. εἶπον οὖν ὅπερ ἐμοὶ ἔδοξεν, ὅτι Τὸ ζήτημα ᾧ ἐπιχειροῦμεν οὐ φαῦλον ἀλλ᾽ ὀξὺ βλέποντος, ὡς ἐμοὶ [368d] φαίνεται. ἐπειδὴ οὖν ἡμεῖς οὐ δεινοί, δοκῶ μοι, ἦν δ᾽ ἐγώ, τοιαύτην ποιήσασθαι ζήτησιν αὐτοῦ, οἵανπερ ἂν εἰ προσέταξέ τις γράμματα σμικρὰ πόρρωθεν ἀναγνῶναι μὴ πάνυ ὀξὺ βλέπουσιν, ἔπειτά τις ἐνενόησεν, ὅτι τὰ αὐτὰ γράμματα ἔστι που καὶ ἄλλοθι μείζω τε καὶ ἐν μείζονι, ἕρμαιον ἂν ἐφάνη οἶμαι ἐκεῖνα πρῶτον ἀναγνόντας οὕτως ἐπισκοπεῖν τὰ ἐλάττω, εἰ τὰ αὐτὰ ὄντα τυγχάνει.
Πάνυ μὲν οὖν, ἔφη ὁ Ἀδείμαντος· ἀλλὰ τί τοιοῦτον, ὦ [368e] Σώκρατες, ἐν τῇ περὶ τὸ δίκαιον ζητήσει καθορᾷς;
Ἐγώ σοι, ἔφην, ἐρῶ. δικαιοσύνη, φαμέν, ἔστι μὲν ἀνδρὸς ἑνός, ἔστι δέ που καὶ ὅλης πόλεως;
Πάνυ γε, ἦ δ᾽ ὅς.
Οὐκοῦν μεῖζον πόλις ἑνὸς ἀνδρός;
Μεῖζον, ἔφη.
Ἴσως τοίνυν πλείων ἂν δικαιοσύνη ἐν τῷ μείζονι ἐνείη καὶ ῥᾴων καταμαθεῖν. εἰ οὖν βούλεσθε, πρῶτον ἐν ταῖς [369a] πόλεσι ζητήσωμεν ποῖόν τί ἐστιν· ἔπειτα οὕτως ἐπισκεψώμεθα καὶ ἐν ἑνὶ ἑκάστῳ, τὴν τοῦ μείζονος ὁμοιότητα ἐν τῇ τοῦ ἐλάττονος ἰδέᾳ ἐπισκοποῦντες.
Ἀλλά μοι δοκεῖς, ἔφη, καλῶς λέγειν.
Ἆρ᾽ οὖν, ἦν δ᾽ ἐγώ, εἰ γιγνομένην πόλιν θεασαίμεθα λόγῳ, καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτῆς ἴδοιμεν ἂν γιγνομένην καὶ τὴν ἀδικίαν;
Τάχ᾽ ἄν, ἦ δ᾽ ὅς.
Οὐκοῦν γενομένου αὐτοῦ ἐλπὶς εὐπετέστερον ἰδεῖν ὃ ζητοῦμεν;
[369b] Πολύ γε.
Δοκεῖ οὖν χρῆναι ἐπιχειρῆσαι περαίνειν; οἶμαι μὲν γὰρ οὐκ ὀλίγον ἔργον αὐτὸ εἶναι· σκοπεῖτε οὖν.
Ἔσκεπται, ἔφη ὁ Ἀδείμαντος· ἀλλὰ μὴ ἄλλως ποίει.
Γίγνεται τοίνυν, ἦν δ᾽ ἐγώ, πόλις, ὡς ἐγᾦμαι, ἐπειδὴ τυγχάνει ἡμῶν ἕκαστος οὐκ αὐτάρκης, ἀλλὰ πολλῶν ‹ὢν› ἐνδεής· ἢ τίν᾽ οἴει ἀρχὴν ἄλλην πόλιν οἰκίζειν;
Οὐδεμίαν, ἦ δ᾽ ὅς.

***
[363a] έχουν νέους στην κηδεμονία των, πως πρέπει να είναι κανείς δίκαιος, όχι γιατί θέλουν μ᾽ αυτό να επαινέσουν τη δικαιοσύνη, αλλά για τα πλεονεκτήματα που εξασφαλίζει, ώστε, όταν κατορθώσει κανείς να περνά για δίκαιος, ν᾽ αποκτά μ᾽ αυτή την υπόληψη αξιώματα και γάμους και όλα όσα μας αράδιασε τώρα ο Γλαύκων πως κερδίζει ο άδικος. Προχωρούν όμως και πάρα πέρα αυτοί και προσθέτουν τα άφθονα αγαθά, που λέγουν πως θα σκορπούν οι θεοί στους δικαίους, μια που έχουν εξασφαλισμένη την ευμένειά των, όπως τα λέγουν κι ο καλός μας ο Ησίοδος κι ο Όμηρος, ο πρώτος, πως οι θεοί έκαμαν τις βαλανιδιές [363b] για τους δικαίους και πως γι᾽ αυτούς
έχει η κορφή τους τον καρπό κι έχει ο κορμός μελίσσια
και μέσα στο παχύ μαλλί πνίγουνται οι προβατίνες,
κι άλλα πολλά παρόμοια αγαθά· τα ίδια κι ο δεύτερος, που λέει για κάποιον πως
σαν τον καλό το βασιλιά, που σα θεός μοιράζει
τη δικαιοσύνη στους λαούς, η παχιά γη τού φέρνει
[363c] σιτάρι και γεννήματα, πλήθιους καρπούς τα δέντρα,
πάντα φτουρούν οι στάνες του, ψάρια οι γιαλοί του βγάζουν.
Ο Μουσαίος πάλι κι ο γιος του ακόμη γενναιότερα αγαθά τάζουν στους δικαίους από μέρους των θεών· γιατί, αφού μετά το θάνατό τους τούς οδηγήσουν στον Άδη, τους στρώνουν ξαπλωμένους στο συμπόσιο των ευσεβών, που έχουν ετοιμάσει, κι εκεί πια περνούν όλη τη ζωή τους [363d] πίνοντας και διασκεδάζοντας στεφανωμένοι, σαν να ήταν η καλύτερη αμοιβή για την αρετή τους το αιώνιο το μεθύσι. Άλλοι πάλι δεν περιορίζουν ως εκεί μόνο τις αμοιβές από μέρους των θεών, γιατί λέγουν πως παιδιά των παιδιών τους και γενεές γενεών αφήνουν πίσω τους οι ευσεβείς και οι εύορκοι. M᾽ αυτά και μ᾽ άλλα τέτοια εγκωμιάζουν τη δικαιοσύνη· τους ασεβείς πάλι και τους αδίκους τους χώνουν στον Άδη μέσα σε μια λάσπη και τους αναγκάζουν να κουβαλούν νερό με το κόσκινο· μα κι όσο είναι ακόμα στη ζωή, [363e] τους φορτώνουν μ᾽ όλους τους εξευτελισμούς και τις καταφρόνιες και τους υποβάλλουν σ᾽ όλα τα βασανιστήρια που αράδιασε ο Γλαύκων πως τραβούν εκείνοι που, ενώ είναι δίκαιοι, θεωρούνται άδικοι· αυτά λέγουν για τους αδίκους και τίποτα παραπάνω. Αυτός είναι ο έπαινος και η κατηγορία και των δυο των.
Εκτός όμως από αυτά άκουσε τώρα, Σωκράτη, κι ένα άλλο είδος λόγους που έχουν πάντα στο στόμα τους και οι κοινοί άνθρωποι [364a] και οι ποιηταί. Όλοι δηλαδή μ᾽ ένα στόμα κηρύττουν πως είναι βέβαια ωραίο πράγμα η σωφροσύνη και η δικαιοσύνη, δύσκολο όμως και κοπιαστικό· ενώ η ακολασία και η αδικία είναι μεν ευχάριστα και δε στοιχίζουν τίποτα να τ᾽ αποκτήσει κανείς, θεωρούνται όμως αισχρά κατά την ιδέα του κόσμου και από το νόμο· ότι όμως τα άδικα είναι πιο ωφέλιμα από τα δίκαια, κανείς λέγουν δεν μπορεί να τ᾽ αρνηθεί· κι οι περισσότεροι δε δυσκολεύονται να μακαρίζουν και να τιμούν παντού και πάντα τους παλιανθρώπους εκείνους που έχουν τα πλούτη και τη δύναμη, ενώ απεναντίας ελεεινολογούν και περιφρονούν όπου είναι κανείς φτωχός [364b] κι αδύνατος, όσο κι αν παραδέχουνται πως είναι καλύτεροι από τους αδίκους. Αλλ᾽ απ᾽ όλους αυτούς τους λόγους οι πιο παράξενοι είναι εκείνοι που ακούει κανείς σχετικά με τους θεούς και την αρετή, ότι τάχα κι οι ίδιοι οι θεοί στέλνουν πολλές φορές σε καλούς και εναρέτους ανθρώπους όλα τα κακά και τις δυστυχίες της ζωής, ενώ για τους κακούς προορίζουν ολωσδιόλου την ενάντια μοίρα. Απ᾽ τ᾽ άλλο πάλι μέρος αγύρτες και μάντεις μπαινοβγαίνουν από τα σπίτια των πλουσίων και τους πείθουν πως έχουν από θεία παραχώρηση τη δύναμη, αν [364c] έπεσαν σε κανένα αμάρτημα, ή οι ίδιοι ή κανείς από τους προγόνους των, να το εξιλεώνουν με χαρές και πανηγύρια, κι αν θέλουν να βλάψουν κανένα τους εχθρό, δίκαια ή άδικα αδιάφορο, με μικρό έξοδο μπορούν να το επιτύχουν, γιατί αυτοί με κάτι μαγικά ξόρκια και μ᾽ άλλες μαγγανείες τα καταφέρνουν να τους εξυπηρετούν οι θεοί. Και για όλ᾽ αυτά που λένε μάρτυρες φέρνουν πάλι τους ποιητές, άλλοι για ν᾽ αποδείξουν τί εύκολο πράγμα που είναι η κακία,
γιατί μπορείς με το σακί να πάρεις την κακία
[364d] εύκολα· ίσια η στράτα της, δεν κάθεται κι αλάργου,
μα μπρος στην αρετή οι θεοί έχουν ιδρώτα βάλει
κι ένα δρόμο μακρύ κι ανηφορικό· άλλοι πάλι φέρνουν μάρτυρα τον Όμηρο, πως μπορούν οι άνθρωποι να στρέφουν με το θέλημά των τους θεούς, γιατί είπε και κείνος ότι
και των θεών γυρνάει η γνώμη
κι αυτούς μπορούν με προσευχές και ευπρόσδεκτες θυσίες
[364e] με κνίσα και με τις σπονδές οι ανθρώποι να λυγίσουν
παρακαλώντας, αν κανείς καμιά αμαρτία κάμει.
Κι ένα σωρό ακόμη βιβλία παρουσιάζουν του Μουσαίου και του Ορφέως, που κατάγονται, λέγουν, από τη Σελήνη και τις Μούσες, και που περιέχουν τις ιεροτελεστίες αυτών των θυσιών, και πείθουν, όχι μόνο τους ιδιώτες αλλά και ολόκληρες πόλεις ακόμη, πως με τις θυσίες των και [365a] με κάτι τέτοια ξεφαντώματα μπορούν να επιτύχουν και για ζωντανούς και για πεθαμένους τον εξαγνισμό και την άφεση των αμαρτιών τους· και ονομάζουν τελετές όλ᾽ αυτά τα μέσα, που μας λυτρώνουν από τα βασανιστήρια του κάτω κόσμου, που δε θα τα ξεφύγουν όσοι τις παραμελούν.
Όλα λοιπόν αυτά, αγαπητέ μου Σωκράτη, που λέγουν για την αρετή και την κακία και για την εκτίμηση που τους έχουν θεοί και άνθρωποι, ποιάν επίδραση νομίζεις πως θα έχουν επάνω στις ψυχές των νέων, όσοι εκ φύσεως είναι προικισμένοι με την ικανότητα να ημπορούν να βγάζουν συμπεράσματα απ᾽ όσα ακούουν σχετικά με το ζήτημα: τί λογής [365b] θα έπρεπε να είναι ο άνθρωπος και ποιό δρόμο ν᾽ ακολουθήσει για να περάσει ευτυχισμένη τη ζωή του; Δεν είναι φυσικό να βάλει στον εαυτό του το ερώτημα εκείνο που λέγει και ο Πίνδαρος
Ποιό δρόμο ν᾽ ακλουθήσω
για ν᾽ ανεβώ στον πύργο εκεί ψηλά;
της δικαιοσύνης τον ίσιο,
ή τη λοξή γυροβολιά;
κι αφού ανεβώ και ταμπουρωθώ μέσα, έτσι να περνώ τη ζωή μου; Γιατί απ᾽ όσα ακούω να λένε, τίποτα δε θα μ᾽ ωφελήσει να είμαι δίκαιος, αν δεν περνώ για τέτοιος και μόνο ζημίες και βάσανα φανερά θα έχω. [365c] Επειδή λοιπόν αρκεί να περνά μόνο κανείς για δίκαιος, καθώς μου το βεβαιώνουν οι σοφοί, κι αυτό είναι πιο δυνατό από την αλήθεια κι εξασφαλίζει στον άνθρωπο την ευδαιμονία, σ᾽ αυτό λοιπόν θα στραφώ κι εγώ ολάκερος· θα περιβληθώ λοιπόν ολόγυρά μου μ᾽ όλα τα προσχήματα και τη σκιαγραφία της αρετής και θα σέρνω ξοπίσω μου την πονηρή εκείνη και τετραπέρατη αλεπού, που λέει κι ο σοφότατος Αρχίλοχος. Μα θα μου πει ίσως κανείς πως δεν είν᾽ εύκολο να είσαι πάντα κακός χωρίς να σε πάρουν στο τέλος είδηση. Ναι, μα κι όλα τα μεγάλα πράγματα έχουν τις δυσκολίες των, [365d] θα του απαντήσομε· κι ό,τι κι αν είναι, αν θέλομε να ευτυχήσομε, αυτό το δρόμο ανάγκη να πάρομε, που τα ίχνη του μας τα χαράζουν οι λόγοι που ακούομε. Άλλωστε, για να μείνομε ασύλληπτοι, θα συγκεντρώσομε γύρω μας συντρόφους και συνενόχους, και υπάρχουν εξάλλου και διδάσκαλοι της ρητορικής να μας μεταδώσουν τη δημηγορική και τη δικανική σοφία, έτσι που, άλλοτε με την απάτη και άλλοτε με τη βία, θα κατορθώνομε να μένομε ατιμώρητοι για τ᾽ αδικήματά μας. «Ναι, μα τους θεούς, όμως, δεν μπορούμε ούτε να τους ξεγελάσομε ούτε να τους εκβιάσομε». Αλλ᾽ αν δεν υπάρχουν θεοί, ή αν δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τους ανθρώπους, τί μας μέλει κι εμάς [365e] αν μας νιώσουν ή δε μας νιώσουν. Αν πάλι υπάρχουν και ενδιαφέρουνται, δε γνωρίζομε ούτε απ᾽ αλλού έχομε ακούσει για την ύπαρξή τους παρά από τους λόγους των ποιητών που μας έκαμαν και τη γενεαλογία των· μα αυτοί οι ίδιοι οι ποιηταί μας διδάσκουν πως είναι τέτοιοι οι θεοί, που να μπορούμε να τους εξιλεώνομε κι εξευμενίζομε την οργή τους με θυσίες ευπρόσδεκτες και ταξίματα και προσευχές. Ή λοιπόν πρέπει να τους πιστέψομε και σε κείνα και σ᾽ αυτά που λένε, ή ούτε στο ένα ούτε στο άλλο· κι αν επομένως τους πιστεύσομε, ας πάει να ᾽μαστε άδικοι, φτάνει να τους προσφέρομε θυσίες [366a] από τους καρπούς της αδικίας μας. Είναι η αλήθεια πως, αν είμαστε δίκαιοι, δεν έχομε να φοβούμαστε τίποτε από μέρους των θεών, θ᾽ απαρνηθούμε όμως συγχρόνως κι όλα τα κέρδη που προέρχονται από την αδικία· ενώ, αν είμαστε άδικοι, πρώτα δε θα χάσομε αυτά τα κέρδη, έπειτα εξαγοράζοντας τις αδικίες και τα κρίματά μας με προσευχές και θυσίες θα τα καταφέρνομε να την περάσομε ατιμώρητοι. «Ναι, αλλά θα πληρώσομε στον Άδη ή εμείς οι ίδιοι, ή τα παιδιά των παιδιών μας, για όσες αμαρτίες εκάμαμε σ᾽ αυτή τη ζωή». Υπάρχουν όμως πάλι οι τελετές του εξαγνισμού και οι αλεξίκακοι θεοί που έχουν μεγάλη δύναμη, όπως το παραδέχονται [366b] οι μεγαλύτερες πόλεις και όπως το διακηρύττουν οι ποιηταί, που είναι τέκνα συγχρόνως και προφήτες των θεών.
Με ποιά λοιπόν λογική θα μπορούσαμε ακόμα να προτιμούμε τη δικαιοσύνη από τη μεγαλύτερη αδικία; που αν αυτή την περιτυλίξομε έμορφα έμορφα με το κίβδηλο σχήμα της αρετής, όλα θα μας έρχουνται ίσια κι απ᾽ τους θεούς κι απ᾽ τους ανθρώπους και σ᾽ αυτή και την άλλη τη ζωή, όπως όλοι το λέγουν και το πλήθος και οι κορυφαίοι; Απ᾽ όλα λοιπόν [366c] όσα είπαμε, ποιός τρόπος υπάρχει, Σωκράτη, να προτιμά τη δικαιοσύνη ένας άνθρωπος με ανώτερα ψυχικά και σωματικά προτερήματα, με καταγωγή, με περιουσία και να μη γελά απεναντίας, όταν ακούει να την εγκωμιάζουν; Αφού μάλιστα, κι αν ημπορεί ακόμα κανείς ν᾽ αποδείξει πως όλ᾽ αυτά που είπαμε είναι ψέματα κι έχει απόλυτη βεβαιότητα πως η δικαιοσύνη είναι το καλύτερο πράγμα, πάλι δεν μπορεί παρά να είναι κάπως συγκαταβατικός και να μην αγανακτεί υπερβολικά με τους αδίκους, επειδή ξέρει ότι, εκτός ίσως από κείνους που ή προικισμένοι με θεία φύση αποτροπιάζουνται την αδικία, ή εφοδιασμένοι με την επιστήμη [366d] απέχουν από αυτήν, κανείς από τους άλλους δεν είναι δίκαιος από θέλησή του, αλλά είτε από ανανδρία, είτε από γερατειά, ή από άλλη καμιά αδυναμία κατηγορεί την αδικία, γιατί δεν μπορεί ο ίδιος ν᾽ αδικήσει. Και απόδειξη, ο πρώτος από τους τέτοιους που θα έπαιρνε τη δύναμη θ᾽ άρχιζε πρώτος τις αδικίες, όσο θα του περνούσε απ᾽ το χέρι. Και αιτία για όλ᾽ αυτά δεν είναι καμιά άλλη, παρά εκείνη ακριβώς που έδωσε την αφορμή ν᾽ ανοίξομε, ο Γλαύκων και εγώ, αυτή τη συζήτηση μαζί σου, Σωκράτη, για να σου ειπούμε: «ω θαυμαστέ άνθρωπε, κανείς [366e] από σας, που μας παρουσιάζεστε υμνηταί της δικαιοσύνης, αν αρχίσομε απ᾽ τους πιο παλιούς ήρωες, που έχουν σωθεί οι λόγοι τους, ως τους σημερινούς ανθρώπους, κανείς δεν έψεξε την αδικία ουδ᾽ εγκωμίασε τη δικαιοσύνη διαφορετικά, παρά για τις δόξες και τις τιμές και τις αμοιβές που προέρχονται απ᾽ αυτές· όσο γι᾽ αυτήν όμως την ίδια τη δικαιοσύνη και την αδικία, καθώς από μόνες των και με τη δική τους μονάχα την ουσία και τη δύναμη βρίσκουνται μες στις ψυχές των δικαίων και των αδίκων, αγνοημένες κι από θεούς και από ανθρώπους, κανείς δεν πραγματεύτηκε ικανοποιητικά το ζήτημα έτσι, ούτε στην ποίηση ούτε στον πεζό λόγο, για ν᾽ αποδείξει πως η αδικία είναι το μεγαλύτερο κακό απ᾽ όσα έχει μέσα της η ψυχή, και η δικαιοσύνη το μεγαλύτερο αγαθό. [367a] Γιατί αν το κάνατε αυτό όλοι εσείς απαρχής και μας επείθετε από τη νεαρή μας ηλικία, δε θα ήταν ανάγκη να φυλάγει ο ένας τον άλλο μην αδικήσει, αλλά ο καθένας θα ήταν φύλακας του εαυτού του, γιατί θα φοβόντανε να τρέφει μέσα στην ψυχή του αυτό το μεγαλύτερο απ᾽ όλα τα κακά, την αδικία».
Αυτά λοιπόν, Σωκράτη, και ίσως και πολύ περισσότερα απ᾽ αυτά, θα είχαν να λέγουν ο Θρασύμαχος και όποιος άλλος για τη δικαιοσύνη και την αδικία, όσο και αν μετάλλαζαν λίγο ασύστολα, καθώς μου φαίνεται, τη φύση της μιανής και της άλλης. Εγώ όμως, και δεν έχω [367b] καμιά ανάγκη να σου το κρύψω, γι᾽ αυτό ίσα ίσα παρατέντωσα τόσο πολύ το λόγο μου, γιατί επιθυμώ ν᾽ ακούσω εσένα, πώς θα αντικρούσεις όλ᾽ αυτά. Μην περιοριστείς λοιπόν μόνο να μας αποδείξεις πως η δικαιοσύνη είναι προτιμότερη από την αδικία, αλλά και πώς ενεργεί από μόνη της επάνω στην ψυχή του ανθρώπου, για να είναι πράγμα κακό η μια και αγαθό η άλλη· και να βγάζεις από τη μέση το τί φαίνεται η καθεμιά των, καθώς σου το εζήτησε και ο Γλαύκων. Γιατί, αν δεν αφαιρέσεις κι από τη μια κι από την άλλη την αληθινή έστω υπόληψη που τους έχει ο κόσμος, και δεν προσθέσεις απεναντίας την ψεύτικη, θα πούμε πως δεν επαινείς τη δικαιοσύνη, ούτε πως κατηγορείς [367c] την αδικία, αλλά εκείνο που θεωρεί ο κόσμος για δικαιοσύνη και αδικία· και ότι μας επιτρέπεις επομένως να αδικούμε, φτάνει να μη μας παίρνουν είδηση, και ότι στο τέλος είσαι σύμφωνος με τον Θρασύμαχο, πως η δικαιοσύνη δεν είναι αγαθόν για κείνον που την έχει, αλλά είναι το συμφέρον του ισχυροτέρου, ενώ απεναντίας η αδικία είναι πράγμα ωφέλιμο και συμφέρον για τον εαυτό της, και μονάχα για τον ασθενέστερο δεν είναι συμφέρον. Αφού λοιπόν παραδέχτηκες ότι η δικαιοσύνη είναι από τα μεγαλύτερα αγαθά που αξίζει να τα αποκτά κανείς και για τ᾽ αποτελέσματά των, μα πολύ περισσότερο γι᾽ αυτά τα ίδια, όπως είναι η όραση, [367d] η ακοή, η φρόνηση, η υγεία κι όσ᾽ άλλα αγαθά είναι γόνιμα από τη φύση των κι όχι γιατί τα θεωρούν για τέτοια οι άνθρωποι, εγκωμίασε λοιπόν και τη δικαιοσύνη γι᾽ αυτό το ίδιο πράγμα, για την ωφέλεια που παρέχει η ίδια αφεαυτού της στον άνθρωπο, καθώς και την αδικία για τη βλάβη της· όσο για τις ανταμοιβές και τις ιδέες που έχει ο κόσμος γι᾽ αυτές, παράτα τις σε άλλους να τις εκθειάζουν, επειδή εγώ κάθε άλλον θα μπορούσα ν᾽ ανεχθώ να εγκωμιάζει κατ᾽ αυτό τον τρόπο τη δικαιοσύνη και να ψεγαδιάζει την αδικία, από τις ιδέες του κόσμου κι από τις ανταμοιβές των, όχι όμως και σένα, εκτός αν μου το επέβαλλες ο ίδιος, αφού εσύ πέρασες όλη σου τη ζωή [367e] χωρίς να κάνεις τίποτε άλλο παρά να μελετάς και να εξετάζεις αυτό το ζήτημα. Να μη μας αποδείξεις λοιπόν με το λόγο σου μόνο πως είναι καλύτερο πράγμα η δικαιοσύνη από την αδικία, αλλά τί κάνει η καθεμιά των τον άνθρωπο που την έχει αφεαυτού της, είτε έχουν γνώση θεοί και άνθρωποι, είτε όχι, ώστε να είναι καλό η μια και κακό η άλλη.

Ο Σωκράτης προτείνει να εξεταστεί πώς παρουσιάζεται η δικαιοσύνη πρώτα μέσα στην πόλη και ύστερα μέσα στο άτομο
Εγώ, όταν άκουσ᾽ αυτά, πάντα είν᾽ αλήθεια πως είχα σε ιδιαίτερη συμπάθεια τον Γλαύκωνα και τον Αδείμαντο για την καλή τους φύση, αυτή τη φορά όμως [368a] καταμαγεύτηκα μαζί των και είπα: Δεν είχε καθόλου άδικο, τέκνα εκείνου του πατρός, ο ποιητής, ο φίλος του Γλαύκωνος, που άρχισε την ελεγεία που σας έκαμε, όταν ανδραγαθήσατε στη μάχη των Μεγάρων, μ᾽ αυτό το στίχο:
Τέκνα του Αρίστωνος, πατρός ενδόξου θείον γένος·
και πολύ σωστά μου φαίνεται πως το είπε· γιατί θα ᾽χετε πραγματικώς κατιτί το θεϊκό μέσα σας, για να μην παραδέχεσθε πως είναι καλύτερο πράγμα η αδικία από τη δικαιοσύνη, ενώ έχετε την ικανότητα να κάνετε τόσο καλά το συνήγορό της. Και αληθινά μου φαίνεται πως [368b] δεν το παραδέχεσθε· το συμπεραίνω από όλο τον άλλο χαρακτήρα σας, επειδή, απ᾽ αυτούς τουλάχιστο τους λόγους που είπατε, θα είχα το δικαίωμα να αμφιβάλω· μα όσο περισσότερο το πιστεύω σε τόσο μεγαλύτερη αμηχανία βρίσκομαι, πώς να κάμω· γιατί, απ᾽ το ένα μέρος δεν ξέρω πώς ν᾽ αναλάβω την υπεράσπισή της, επειδή συναισθάνομαι την αδυναμία μου· και απόδειξη, πως δε σας ικανοποίησαν εσάς όσα είπα στον Θρασύμαχο και που μ᾽ αυτά νόμιζα πως απέδειξα ότι είναι καλύτερη η δικαιοσύνη από την αδικία· απ᾽ τ᾽ άλλο όμως μέρος πάλι, πώς μπορώ ν᾽ αφήσω αβοήθητη και ανυπεράσπιστη τη δικαιοσύνη; γιατί φοβούμαι μήπως είναι και ασέβεια εκ μέρους μου να τύχω εμπρός που να κατηγορούν [368c] τη δικαιοσύνη, και ν᾽ αποδειλιάσω ν᾽ αναλάβω την υπεράσπισή της, ενόσω έχω ακόμη μέσα μου πνοή και μπορώ να μιλώ. Το καλύτερο λοιπόν είναι να το επιχειρήσω, έτσι όπως μπορώ.
Ο Γλαύκων λοιπόν και οι άλλοι με παρακαλούσαν ν᾽ αναλάβω με κάθε τρόπο την υπεράσπιση και να μην παρατήσω τη συζήτηση, αλλά να εξετάσομε κατά βάθος ποιά είναι η ουσία της δικαιοσύνης και της αδικίας και ποιά είναι η αλήθεια όσο για τις ωφέλειες που αποδίδουν και στη μία και στην άλλη. Τους είπα λοιπόν την ιδέα μου: Ότι το ζήτημα που επιχειρούμε δεν είναι του καθενός, αλλά θέλει άνθρωπο με μεγάλη οξυδέρκεια. [368d] Επειδή λοιπόν εμείς δεν είμαστε τέτοιοι, μου φαίνεται πως μπορούμε να κάμομε ως εξής την εξέτασή του: Αν κανείς έδινε σε ανθρώπους που δεν έχουν πολύ δυνατή όραση να διαβάσουν από μακριά γράμματα πολύ μικρά, κι έπειτα ανακάλυπτε κάποιος πως αυτά τα ίδια γράμματα βρίσκονται και κάπου αλλού μεγαλύτερα και με μεγαλύτερους χαρακτήρες, νομίζω πως θα τους φαίνονταν εύρημα, αφού διαβάσουν πρώτα εκείνα, να προσπαθήσουν να διακρίνουν και τα μικρότερα, αν είναι τα ίδια.
Πολύ σωστά, είπε ο Αδείμαντος, μα τί σχέση έχει αυτό [368e] με το ζήτημά μας;
Θα σου το ειπώ· δε λέμε πως υπάρχει δικαιοσύνη και σε έναν άνθρωπο και σε ολόκληρη πολιτεία;
Βεβαιότατα.
Και μια πολιτεία δεν είναι μεγαλύτερο πράγμα από έναν άνθρωπο;
Μάλιστα, μεγαλύτερο.
Ίσως λοιπόν να υπάρχει και περισσότερη δικαιοσύνη στο μεγαλύτερο, και επομένως να είναι ευκολότερο να μελετηθεί επάνω σ᾽ αυτό. Αν λοιπόν θέλετε, λέγω να εξετάσομε πρώτα [369a] στις πολιτείες την ουσία της δικαιοσύνης· κι έτσι έπειτα την εξετάζομε και σε κάθε άτομο χωριστά, προσπαθώντας να ιδούμε την ομοιότητα του μεγαλύτερου μέσα στη μορφή του μικρότερου.
Πολύ σωστά μου φαίνεται να το λες.
Αν τώρα φαντασθούμε με το νου μας μια πολιτεία, όταν αρχίζει να σχηματίζεται, δε θα μπορέσομε να παρακολουθήσομε πώς αρχίζει και η δικαιοσύνη και η αδικία της;
Υποθέτω.
Και δε θα είχαμε τότε την ελπίδα να βρούμε ευκολότερα εκείνο που ζητούμε;
[369b] Και πολύ μάλιστα.
Τί λέτε λοιπόν; δοκιμάζομε να βγάλομε πέρα την επιχείρηση; Γιατί μου φαίνεται πως δεν είναι μικρή δουλειά αυτή· αποφασίσετε λοιπόν.
Αποφασίστηκε, είπε ο Αδείμαντος, και λοιπόν εμπρός.

Πώς συγκροτείται η πολιτεία από τις ανάγκες της ζωής
H πολιτεία, είπα εγώ, μου φαίνεται πως γεννήθηκε, επειδή κάθε ένας από μας δεν είναι σε θέση να εξοικονομεί μόνος του όλες τις ανάγκες, αλλά του λείπουν πολλά· ή νομίζεις εσύ πως άλλη στάθηκε η αρχή της κοινωνίας;
Καμιά άλλη.

Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2020

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - Ἱππόλυτος (936-982)

ΘΗ. φεῦ τῆς βροτείας—ποῖ προβήσεται; —φρενός.
τί τέρμα τόλμης καὶ θράσους γενήσεται;
εἰ γὰρ κατ᾽ ἀνδρὸς βίοτον ἐξογκώσεται,
ὁ δ᾽ ὕστερος τοῦ πρόσθεν εἰς ὑπερβολὴν
940 πανοῦργος ἔσται, θεοῖσι προσβαλεῖν χθονὶ
ἄλλην δεήσει γαῖαν ἣ χωρήσεται
τοὺς μὴ δικαίους καὶ κακοὺς πεφυκότας.
σκέψασθε δ᾽ ἐς τόνδ᾽, ὅστις ἐξ ἐμοῦ γεγὼς
ἤισχυνε τἀμὰ λέκτρα κἀξελέγχεται
945 πρὸς τῆς θανούσης ἐμφανῶς κάκιστος ὤν.
δεῖξον δ᾽, ἐπειδή γ᾽ ἐς μίασμ᾽ ἐλήλυθα,
τὸ σὸν πρόσωπον δεῦρ᾽ ἐναντίον πατρί.
σὺ δὴ θεοῖσιν ὡς περισσὸς ὢν ἀνὴρ
ξύνει; σὺ σώφρων καὶ κακῶν ἀκήρατος;
950 οὐκ ἂν πιθοίμην τοῖσι σοῖς κόμποις ἐγὼ
θεοῖσι προσθεὶς ἀμαθίαν φρονεῖν κακῶς.
ἤδη νυν αὔχει καὶ δι᾽ ἀψύχου βορᾶς
σίτοις καπήλευ᾽ Ὀρφέα τ᾽ ἄνακτ᾽ ἔχων
βάκχευε πολλῶν γραμμάτων τιμῶν καπνούς·
955 ἐπεί γ᾽ ἐλήφθης. τοὺς δὲ τοιούτους ἐγὼ
φεύγειν προφωνῶ πᾶσι· θηρεύουσι γὰρ
σεμνοῖς λόγοισιν, αἰσχρὰ μηχανώμενοι.
τέθνηκεν ἥδε· τοῦτό σ᾽ ἐκσώσειν δοκεῖς;
ἐν τῶιδ᾽ ἁλίσκηι πλεῖστον, ὦ κάκιστε σύ·
960 ποῖοι γὰρ ὅρκοι κρείσσονες, τίνες λόγοι
τῆσδ᾽ ἂν γένοιντ᾽ ἄν, ὥστε σ᾽ αἰτίαν φυγεῖν;
μισεῖν σε φήσεις τήνδε, καὶ τὸ δὴ νόθον
τοῖς γνησίοισι πολέμιον πεφυκέναι;
κακὴν ἄρ᾽ αὐτὴν ἔμπορον βίου λέγεις
965 εἰ δυσμενείαι σῆι τὰ φίλτατ᾽ ὤλεσεν.
ἀλλ᾽ ὡς τὸ σῶφρον ἀνδράσιν μὲν οὐκ ἔνι,
γυναιξὶ δ᾽ ἐμπέφυκεν; οἶδ᾽ ἐγὼ νέους
οὐδὲν γυναικῶν ὄντας ἀσφαλεστέρους,
ὅταν ταράξηι Κύπρις ἡβῶσαν φρένα·
970 τὸ δ᾽ ἄρσεν αὐτοὺς ὠφελεῖ προσκείμενον.
νῦν οὖν—τί ταῦτα σοῖς ἁμιλλῶμαι λόγοις
νεκροῦ παρόντος μάρτυρος σαφεστάτου;
ἔξερρε γαίας τῆσδ᾽ ὅσον τάχος φυγάς,
καὶ μήτ᾽ Ἀθήνας τὰς θεοδμήτους μόληις
975 μήτ᾽ εἰς ὅρους γῆς ἧς ἐμὸν κρατεῖ δόρυ.
εἰ γὰρ παθών γέ σου τάδ᾽ ἡσσηθήσομαι,
οὐ μαρτυρήσει μ᾽ Ἴσθμιος Σίνις ποτὲ
κτανεῖν ἑαυτὸν ἀλλὰ κομπάζειν μάτην,
οὐδ᾽ αἱ θαλάσσηι σύννομοι Σκιρωνίδες
980 φήσουσι πέτραι τοῖς κακοῖς μ᾽ εἶναι βαρύν.
ΧΟ. οὐκ οἶδ᾽ ὅπως εἴποιμ᾽ ἂν εὐτυχεῖν τινα
θνητῶν· τὰ γὰρ δὴ πρῶτ᾽ ἀνέστραπται πάλιν.

***
ΘΗΣ. Αλίμονο! Το πού μπορεί να φτάσει
τ᾽ ανθρώπου η πονηριά. Και σε ποιό τέρμα
το θράσος του τραβάει κι η αδιαντροπιά του!
Αν έτσι πάμε και παραφουσκώσει
η κάκητ᾽ απ᾽ τη μια γενιά στην άλλη
και ξεπερνάει ο δεύτερος τον πρώτο
940 στην πανουργία, ε τότες οι θεοί
κι άλλη μια γη σε τούτη να προστέσουν,
να χωράει τους κακούς και διαστρεμμένους!
(εδώ γυρίζει προς τον Ιππόλυτο και τον δείχνει με το δάχτυλο)
Κοιτάχτε τον εκεί! Γέννημα θρέμμα
δικό μου, τη δικιά μου κλίνη ντρόπιασε
κι εμαρτυρήθη απ᾽ τη νεκρή την ίδια!
(ο Ιππόλυτος γυρίζει τις πλάτες)
Γύρνα λοιπόν ο καταμολεμένος
και δείξε στον πατέρα σου τα μούτρα!
Εσύ ᾽σουνα λοιπόν άντρας ανώτερος,
που ᾽κανες συντροφιά με τους θεούς;
Ο φρόνιμος και πάναγνος εσύ;
950 Δεν τις πιστεύω εγώ τις παινεσιές σου!
Οι αθάνατοι δεν είναι άμαθοι τόσο!
Κόμπαζε τώρα και περίπαιζέ μας,
πως τάχα τρως αναίματη θροφή
και με μπροστάρη τον Ορφέα βακχεύεις,
πιστεύοντας τα φούμαρα, όσα γράφουν
παλιοφυλλάδες. Γιατί τώρα πιάστηκες!
«Μακριά», φωνάζω, «από τους τέτοιους». Πάνε
κυνήγι μ᾽ άγια πρόφαση, μα κρύβουν
αισχρές βουλές μες στην ψυχή τους. (δείχνει τη νεκρή) Κοίτα:
Πεθαμένη! Θαρρείς πως θα γλιτώσεις;
Το πτώμα τούτο σ᾽ άδραξε, πανάθλιε!
960 Ποιά λόγια κι όρκοι, ανώτερ᾽ απ᾽ το πτώμα,
θα μπορούσαν το φταίχτη ν᾽ αθωώσουν;
Και τί θα πεις, το ξέρω: σε μισούσε,
γιατί ᾽σουν νόθο τέκνο μου κι οι νόθοι
από γεννησιμιό τους πάντα μάχονται
τα γνήσια τέκνα. Για μια τέτοιαν έχτρα
τόσο φτηνά θα πούλαε τη ζωή της,
που ᾽ναι το πιο πολύτιμο αγαθό;
Ή θα μου πεις ακόμα πως η τρέλα
η ερωτική τούς άντρες δεν τους πιάνει,
παρά την έχουν από φυσικού οι γυναίκες;
Ξέρω νιους που δεν είναι ασφαλισμένοι
πιότεροι απ᾽ τις γυναίκες, άμα η Κύπρη
τους ταράξει τα εφηβικά μυαλά τους.
970 Μα σαν άντρες γλιτώνουμε το φταίξιμο.
Τώρα λοιπόν, γιατί ν᾽ αντιδικιέμαι
μαζί σου με τα λόγια, αφού η νεκρή
κείται μπροστά μας μάρτυρας ατράνταχτος;
Τσακίσου από τη χώρα το ταχύτερο
κι ούτε να πας στη θεόχτιστην Αθήνα
κι ούτε τα σύνορά μας να πατήσεις,
οπού τα διαφεντεύει το κοντάρι μου!
Αν δε σε τιμωρήσω για ό,τι μου ᾽κανες,
ο Σίνις ο κακούργος στον Ισθμό
ποτές δε θα μολόγαε πως τον σκότωσα,
μα καυκιέμαι του βρόντου. Μήτε οι βράχοι
του Σκίρωνα κατάντικρα στη θάλασσα
θα μαρτυρούσαν πόσο είναι το χέρι μου
980 βαρύ για τους κακοποιούς. ΚΟΡ. Δεν τολμώ
να πω κανέναν άνθρωπο καλότυχο,
μια κι όσ᾽ είναι ψηλά χάμου γκρεμίζονται.