Σεροτονίνη η Μυστηριώδης

Η Σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής του εγκεφάλου.

Η σεροτονίνη επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε κι αντιμετωπίζουμε τον κόσμο. Χαμηλά επίπεδα της σεροτονίνης εμπλέκονται στην εμφάνιση κατάθλιψης. υψηλά επίπεδα σεροτονίνης εμπλέκονται στην εμφάνιση της χαράς. Τα φάρμακα που επιλεκτικά αναστέλλουν την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης αυξάνουν τα επίπεδα της ελεύθερης σεροτονίνης, θεραπεύοντας έτσι την κατάθλιψη. Η σεροτονίνη είναι η χημική ουσία που ηρεμεί το σώμα μας. Σημαντικές ποσότητες σεροτονίνης ανευρίσκονται στο ανώτερο εγκεφαλικό στέλεχος και ιδιαίτερα στη γέφυρα και τον προμήκη μυελό.

Η σεροτονίνη ανήκει στην οικογένεια των μονοαμινών και συγκεκριμένα των ινδολαμινών. Φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδα σεροτονίνης είναι το LSD το οποίο προκαλεί παραισθήσεις, τα SSRIs που είναι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και το Ecstacy που καταστρέφει τις λεπτές απολήξεις της σεροτονίνης. Ολα τα ναρκωτικά καταστρέφουν την σεροτονίνη, γι αυτό και όλοι οι ναρκομανείς είναι θλιμμένοι, φοβισμένοικαι καταθλιπτικοί, όπως και οι αλκοολικοί.

Η σεροτονίνη (5-υδροξυτρυπταμίνη ή 5-ΗΤ) είναι μία μονοαμίνη νευροδιαβιβαστής που συντίθεται στους σεροτονινεργικούς νευρώνες του κεντρικού νευρικού συστήματος και στα εντεροχρωμιόφυλλα κύτταρα του γαστρεντερικού σωλήνα. Στο σώμα, η σεροτονίνη συντίθεται από το αμινοξύ τρυπτοφάνη και τον μεταβολίτη της 5-υδροξυτρυπτοφάνη (5-ΗΤΡ).

Η σεροτονίνη βρίσκεται σε πολλά φυτά, συμπεριλαμβανομένων φρούτων και λαχανικών. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα, η σεροτονίνη θεωρείται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως νευροδιαβιβαστής στην ρύθμιση του θυμού, επιθετικότητας, θερμοκρασίας σώματος, ψυχικής διάθεσης, ύπνου, εμετού, σεξουαλικότητας, και όρεξης. Επιπλέον, η σεροτονίνη βρίσκεται εκτενώς στον ανθρώπινο γαστρεντερικό σωλήνα και φυλάσσεται κυρίως στα αιμοπετάλια του κυκλοφορικού συστήματος.

«Αδερφή» της σεροτονίνης είναι η ντοπαμίνη η οποία προκαλεί ευφορία και συγχρόνως διεγείρει την προσοχή και την μάθηση και σχετίζεται με την κίνηση.

Αυτό που ανεβάζει τη σεροτονίνη στον εγκέφαλό μας είναι ο ήλιος, τα αθλήματα έντασης και ορισμένες τροφές που περιέχουν την ουσία (κυρίως μια διατροφή πλούσια σε καρύδια). Ο ανανάς και οι μπανάνες (βιολογικά μόνο) συγκαταλέγονται στις τροφές που περιέχουν σεροτονίνη. Ωστόσο η περιεκτικότητα των τροφών είναι μικρή και μετράται σε μg (εκατομμυριοστά του γραμμαρίου).

Ο εγκέφαλος αποτελείται από τρισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα που ονομάζονται νευρώνες. Tα νευρικά κύτταρα συνδέονται το ένα με το άλλο με συνάψεις αλλά ανάμεσα τους υπάρχει ένα μικρό χάσμα (περίπου 1/1.000 του χιλιοστού) το λεγόμενο συναπτικό χάσμα ή συναπτική σχισμή. Τα σήματα κινούνται μέσα σε νευρικά κύτταρα ως μικρό ηλεκτρικό φορτίο και οι νευροδιαβιβαστές απελευθερώνονται μέσω των συνάψεων, μεταφέροντας τα σήματα στα επόμενα νευρικά κύτταρα.

Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι η σεροτονίνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αναγέννηση του ήπατος και προκαλεί κυτταρική διαίρεση σε όλο το σώμα. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης συσχετίζονται με αρκετές παθήσεις, επιθετική συμπεριφορά, θυμό, κλινική κατάθλιψη, ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές, ημικρανίες, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, εμβοές, ινομυαλγία, διπολική κατάθλιψη και διαταραχές άγχους.

Η σεροτονίνη επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε και αντιμετωπίζουμε τον κόσμο.
Βοηθά στον έλεγχο του θυμού και της παρορμητικής συμπεριφοράς και επηρεάζει έτσι σημαντικά τη λήψη αποφάσεων Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Science δείχνει ότι η πτώση των επιπέδων σεροτονίνης αρκεί για να εντείνει το θυμό και την επιθυμία για αντίποινα σε περιπτώσεις άδικης συμπεριφοράς … Όταν έχουμε έντονη ανησυχία και φόβο, τα επίπεδα της σεροτονίνης πέφτουν, με αποτέλεσμα να μην αισθανόμαστε καλά και να χρειάζεται να ψάξουμε για τροφές που θα μας ανεβάσουν τη σεροτονίνη για να αισθανθούμε καλύτερα, οι οποίες είναι τα γλυκά, οι σοκολάτες και τα λιπαρά φαγητά.

Η σεροτονίνη, έχει το όνομά της από το λατινικό serum που σημαίνει πηκτό υγρό και από την ελληνική λέξη τόνος, συσπά τα αγγεία και παράλληλα, έχει δράση σαν νευροδιαβιβαστής στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Η ελεύθερη σεροτονίνη, που υπάρχει, μεταφέρεται ξανά στο κύτταρο που το εκκρίνει και παράλληλα είναι το βασικό υλικό για την δημιουργία του μεταφορέα που κάνει αυτή την δουλειά. Έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει πλέον έντονη σχέση μεταξύ σεροτονίνης κι εξωτερικής συμπεριφοράς και επικοινωνίας με τους άλλους ανθρώπους.

Η σεροτονίνη φέρνει ευτυχία κι επιτυχία. Τον οραματισμό, την φαντασία, αλλά και την βίωση του τρόπου ζωής μας τον επηρεάζει καθοριστικά η σεροτονίνη. Η σεροτονίνη είναι ένα τμήμα ανθρώπινης ορμόνης η οποία χρησιμεύει σαν νευροδιαβιβαστής στον εγκέφαλο προκειμένου να μεταφέρει μια πληροφορία από το ένα νευροκύτταρο στο άλλο. Η σεροτονίνη επηρεάζει την όρεξη, τον ύπνο, την σεξουαλική διάθεση, την θερμοκρασία του σώματος και την διάθεση για επικοινωνία που έχει ο άνθρωπος. Όταν υπάρχει αυξημένη σεροτονίνη στο σώμα αισθανόμαστε γαλήνιου, ευδαίμονες, εξισορροπημένοι ενώ αντίθετα όταν υφίσταται έλλειψη υπάρχει φόβος, κατάθλιψη, κατάπτωση, αποφυγή και τάση για επιθετική συμπεριφορά.

Όταν τα ελλείμματα της σεροτονίνης είναι διαρκείας παρουσιάζονται πολλές ψυχικές ασθένειες όπως διπολική κατάθλιψη, φοβίες, διαταραχές της τροφής, διαταραχές του ύπνου, αδυναμία απόδοσης και οξείς ημικρανίες. Οι ρυθμίσεις στις αυξομειώσεις της σεροτονίνης μέσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, χωρίζει τους ανθρώπους σε δυο μεγάλες κατηγορίες. Σε αυτούς που η ρύθμιση γίνεται γρήγορα και είναι σωστή και επαρκής για τα κύτταρα και σε αυτούς που αργεί γίνεται λάθος και είναι ανεπαρκής.

Στην δεύτερη κατηγορία της πιο αργής διαδικασίας, είναι αυτοί που αντιδρούν αργά, έχουν καθυστέρηση επικοινωνίας, είναι ελευθέριοι, δεν αντιμετωπίζουν, είναι πικρόχολοι, μνησίκακοι, ασθενείς, δεν αναλαμβάνουν ευθύνη, δεν έχουν την ενέργεια που απαιτείται, απογοητεύονται εύκολα και κυρίως καταβάλλονται από φόβο και πανικό. Η ξυνίλα, η πικροχολιά, το θυμωμένο παράπονο, η βρισιά και η υποτίμηση όλων με ανικανότητα διαφοροποίησης, δεν είναι παρά η απουσία της ΦΙΛΟΤΗΤΑΣ. Η αγένεια και η προσβλητική συμπεριφορά δείχνουν την απουσία της στοργής, της χαράς της ευθυμίας. Η απογοήτευση και η ανασφάλεια έχουν ανάγκη από την ΦΙΛΟΤΗΤΑ που την στερούνται.

Γιατί ο άνθρωπος που είναι χαρούμενος είναι γεμάτος Ζωή, είναι γεμάτος καλοσύνη, λάμψη, χαρά, ευγένεια, υγεία και ΣΘΈΝΟΣ. Ο πλήρης ΖΩΉ είναι ικανός διαχειριστής της σεροτονίνης, όταν αυτό δεν συμβαίνει γίνεται μνησίκακος, πικρόχολος, εριστικός, ξινός, χάνει το ΣΘΈΝΟΣ και είναι ΑΣΘΕΝΉΣ. Να τους λυπάστε αυτούς τους τύπους έχουν ορμονική αναπηρία και δυσλειτουργικό χαρακτήρα. Ο επιχειρηματίας που θεωρεί ότι πέτυχε, έχοντας μεγάλο βαθμό  αυτοπεποίθησης, αντιμετώπισης, υψηλή επικοινωνία, αναλαμβάνει ευθύνη δηλ. διαθέτει υπευθυνότητα, λογική, μαθαίνει από τα λάθη του και συνεχίζει ακάθεκτος να βαδίζει στο μονοπάτι του Σκοπού, είναι το τυπικό παράδειγμα για την καλή επεξεργασία της σεροτονίνης στον εγκέφαλο.

Σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο Dr David Feldstein, ο μηχανισμός των εθισμών είναι ο ίδιος με τον μηχανισμό που χρησιμοποιεί η φύση για να μας ενεργοποιήσει να προβούμε σε τρεις ενέργειες, που είναι θεμελιώδεις για την επιβίωσή μας και την διαιώνιση του είδους μας. Αυτές είναι να τρώμε, να πίνουμε, να αποφεύγουμε να πληγωνόμαστε και να αναπαραγόμαστε (αυτοσυντήρηση, ασφάλεια, αναπαραγωγή). Η κινητοποίηση να προβαίνουμε στις παραπάνω ενέργειες έχει την βάση της στο πρωτόγονο (ερπετικό) τμήμα του εγκεφάλου μας που ονομάζουμε «nucleus accumbens» και ρυθμίζεται από την αυξομείωση των δύο νευροδιαβιβαστών: της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης.

Η ντοπαμίνη μας κινητοποιεί να πράξουμε ό,τι χρειάζεται για να βρούμε τροφή, να εξασφαλίσουμε ασφάλεια και αναπαραγωγή. Όταν αισθανόμαστε πλήρεις, ασφαλείς και ικανοποιημένοι, τότε εκκρίνεται η σεροτονίνη. Η σεροτονίνη περιορίζει τη δράση της ντοπαμίνης, απενεργοποιώντας την πρωτόγονη κινητοποίησή μας για να ικανοποιήσουμε τις πρωταρχικές ανάγκες της τροφής και της αναπαραγωγής.

Αν λύσουμε το πρόβλημα της ισορροπίας της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης στον οργανισμό μας, τότε θα είναι εύκολο για εμάς να σταματήσουμε κακές έξεις (εθισμούς) όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ, το πολύ φαγητό, τα γλυκά, τα ναρκωτικά. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα που διακατέχονται από τις παραπάνω έξεις, έχουν χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης.

Επίσης, όταν έχουμε αρνητικά συναισθήματα, διότι αισθανόμαστε να απειλείται η ασφάλειά μας, η διατροφή μας ή η σεξουαλική ικανοποίησή μας, τα επίπεδα της σεροτονίνης μας είναι πολύ χαμηλά, με αποτέλεσμα τα επίπεδα της ντοπαμίνης να είναι πάρα πολύ υψηλά και να αισθανόμαστε την έντονη λαχτάρα να φάμε, να πιούμε ή να κάνουμε σεξ. Άρα, όταν τρώμε, δεν έχουμε το αίσθημα της ικανοποίησης και του κορεσμού, αλλά θέλουμε να τρώμε και να πίνουμε συνεχώς, να καπνίζουμε, να παίρνουμε ναρκωτικά, αφού λόγω του φόβου τα επίπεδα της σεροτονίνης παραμένουν χαμηλά και δεν μπορούμε να έχουμε το αίσθημα της ικανοποίησης.

Σεροτονίνη η πρωτεΐνη που έχει βασικό δομικό της λίθο το αμινοξύ τρυπτοφάνη. Η πηγή της τρυπτοφάνης είναι οι τροφές που καταναλώνουμε και πιο συγκεκριμένα μεγάλη περιεκτικότητα σε τρυπτοφάνη έχουν οι μαύρες σοκολάτες, οι μπανάνες μόνο οι βιολογικές, τα ζυμαρικά μόνο από ντίνκελ, το ψωμί χωρίς γλουτένη και τα λιπαρά φρέσκα ψάρια (σολομός, σκουμπρί, σαρδέλα) και κυρίως τα εκχυλίσματα ελαίων από ψάρια. Πέρα από την τρυπτοφάνη, το βιοχημικό εργοστάσιο του οργανισμού για να συνθέτει σεροτονίνη χρειάζεται τις βιταμίνες Β6, Β12 και το φολικό οξύ. Τροφές που μας τα παρέχουν είναι οι πατάτες, οι μπανάνες, τα λαχανικά, τα ψάρια, το αβοκάντο, τα φύτρα, όλα μόνο βιολογικά.

Πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό Nature έδειξε πως άνθρωποι που έπασχαν από κατάθλιψη και λάμβαναν καθημερινά αυξημένη ποσότητα των βιταμινών Β6 και Β12, κατέγραψαν υποχώρηση της νόσου σε ποσοστό 92 %. Συνίσταται η χρήση συμπληρωμάτων βιταμινών Β που περιέχουν το συνδυασμό των βιταμινών Β1, Β2, Β6 και Β12, οι οποίες είναι αναγκαίες τόσο στο βιοχημικό κύκλο παραγωγής της σεροτονίνης όσο και στην απελευθέρωση του χημικού συστατικού GABA που είναι βασικός παράγοντας για τη ρύθμιση του επιπέδου του άγχους στο εγκέφαλο.

Πρόσφατη έρευνα Αμερικανών επιστημόνων επέδειξε πως τα ωμέγα-3-6-9 λιπαρά οξέα ή αλλιώς λινολεϊκά οξέα, παίζουν βασικότατο ρόλο στην αύξηση της συγκέντρωσης της σεροτονίνης. Πέραν αυτού αξίζει να σημειωθεί πως το 43 % των λιπιδίων των κυτταρικών μεμβρανών των νευρικών κύτταρων του εγκεφάλου ανήκουν στην κατηγορία αυτή. Ο σολομός, οι σαρδέλες, το σκουμπρί, ο τόνος, το έλαιο λιναρόσπορου, hemp και το λιναρέλαιο, αμφότερα ψυχρής σύνθλιψης είναι πλούσιες πηγές για τα ωμέγα-3-6-9 λιπαρά οξέα ή αλλιώς λινολεϊκά οξέα.

Η καλή ζωή περνάει και απ’ το στομάχι μας.
Ηλιακό φως, εποχική συναισθηματική διαταραχή και σεροτονίνη
Είναι γνωστό το φαινόμενο της χειμωνιάτικης κατάθλιψης, το σύνδρομο που αναφέρεται ως «εποχική συναισθηματική διαταραχή» (seasonal affective disorder ή SAD), το οποίο έναν στους χίλιους ανθρώπους στις βόρειες πολιτείες των ΗΠΑ, ενώ στις νότιες, όπου η μέρα διαρκεί περισσότερο, ο αριθμός τους είναι πολύ μικρότερος. Οι πάσχοντες από το σύνδρομο εποχικής συναισθηματικής διαταραχής είναι κατά τα άλλα υγιείς αλλά πέφτουν σε κατάθλιψη το φθινόπωρο και το χειμώνα και συχνά περνάνε φάση ύφεσης το καλοκαίρι και την άνοιξη. Στα συμπτώματα της διαταραχής αυτής θα πρέπει να προστεθεί και η τάση για ασυνήθιστα μακρύ ύπνο τις χειμωνιάτικες νύ­χτες, που συνεχίζεται για 10 ή και περισσότερες ώρες.

Είναι γνωστό ότι η ανθρώπινη διάθεσή σχετίζεται με τον ήλιο. Πράγματι, τον χειμώνα κάποιοι άνθωποι είναι λιγότερο χαρούμενοι. Τις συννεφιασμένες ημέρες και μεγάλες νύχτες πέφτει η διάθεση και η ενέργειά τους. Το 1898 ο διάσημος Βρετανός εξερευνητής, ο Cook, έγραφε στο ημερολόγιο του στην Αρκτική: «Ο χειμώνας και το σκοτάδι άρχισαν σιγά σιγά αλλά σταθερά να μας εκνευρίζουν. Δεν είναι δύσκολο να διαβάσει κανείς στα πρόσωπα των συντρόφων μου τις σκέψεις και την κακοκεφιά τους… Η μαύρη κουρτίνα που έπεσε στον εξωτερικό κόσμο, εδώ στις παγωμένες ερημιές, κατεβαίνει και στον εσωτερικό κόσμο της ψυχής μας».

Πρώτος που συνδύασε την κατάθλιψη με το φως του ήλιου ήταν ο ψυχίατρος P. S. Mueller στο Εθνικό Ινστιτούτο Διανοητικής Υγείας (NIMH) στη Νέα Υόρκη, στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Μια 29άχρονη ασθενής του, που παρουσίαζε έντονο το φαινόμενο της χειμωνιάτικης κατάθλιψης, έτυχε να ταξιδέψει στην ηλιόλουστη Τζαμάικα το χειμώνα. Εκεί, η μέρα είναι ίση με τη νύχτα και βασιλεύει η αιώνια άνοιξη. Ύστερα από λίγες ημέρες παραμονής της, τα δυσάρεστα συμπτώματα γιατρεύτηκαν από μόνα τους. Ο Mueller, τότε, υπέθεσε ότι το ηλιακό φως έπαιζε ρόλο στην διάθεση. Την υπόθεση του επιβεβαίωσε η αισθητή βελτίωση ασθενών, που υποβλήθηκαν σε φωτοθεραπεία με τεχνητό φως, ανάλογο με το ηλιακό, επί μία εβδομάδα.

Η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή οφείλεται στην πτώση της σεροτονίνης που παρατηρείται κατά τους μήνες με μειωμένη ηλιοφάνεια. Δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητό με ποιο τρόπο το ηλιακό φως και η φωτοθεραπεία προκαλούν τις θετικές επιδράσεις τους. Όμως η αύξηση της παραγωγής της σεροτονίνης είναι ένα από τα αποτελέσματα της δράσης του φωτός που φαίνεται ότι βελτιώνει τη ψυχική και συναισθηματική κατάσταση. Η παραγωγή της σεροτονίνης στον εγκέφαλο είναι χαμηλότερη κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ο ρυθμός παραγωγής της είναι άμεσα συνδεδεμένος με τη διάρκεια και ένταση της ηλιοφάνειας.

Εγκεφαλογραφήματα που έχουν γίνει σε διαφορετικές εποχές του χρόνου έχουν αποκαλύψει διακυμάνσεις στη συγκέντρωση μιας πρωτεΐνης, η οποία είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά της σεροτονίνης από το ένα κύτταρο στο άλλο. Όλα τα ευρήματα, επιβεβαιώνουν ότι η λιακάδα ισοδυναμεί με ευτυχία. Άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με περισσότερο ήλιο είναι πιο εξωστρεφείς και αισιόδοξοι απ΄ ό,τι οι κάτοικοι του πλανήτη που ζουν σε περιοχές με λιγότερο ήλιο.

Σ’ ορισμένες περιοχές της Νορβηγίας, όπου μεταξύ Νοεμβρίου και Ια­νουαρίου ο ήλιος εξαφανίζεται από τον ορίζοντα, παρατηρείται σε πολ­λούς ανθρώπους αϋπνία, κατάθλιψη, αύξηση βάρους, επιθετικότητα. Στο νότιο ημισφαίριο τα φαινόμενα αυτά εμφανίζονται τον Ιούνιο και τον Ιού­λιο, μήνες που συμπίπτουν με το δικό τους χειμώνα. Δεν υπάρχει αμφιβο­λία ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής, που δεν επιτρέπει στους ανθρώπους των πόλεων να βγαίνουν και να περπατάνε στη λιακάδα, επιδεινώνει τα φαινόμενα αυτά, ιδιαίτερα σ’ όσους ζουν στις βόρειες χώρες. Γι αυτό οι μεσογειακές χώρες λέμε πως είναι “ευλογημένες” με τον άπλετο και ζωογόνο ήλιο τους.

Σεροτονίνη, τρυπτοφάνη και υδατάνθρακες
Αν και πρόδρομες περιγραφές της νευρογενούς ανορεξίας και βουλιμίας υπάρχουν από τον 17ο αιώνα, οι διαταραχές πρόσληψης τροφής περιγράφησαν, ταξινομήθηκαν και μελετήθηκαν συστηματικά μετά το τέλος του Β’Π.Π. Η μελέτη των παραγόντων που συμμετέχουν στην αιτιοπαθογένεια των διαταραχών πρόσληψης τροφής εστιάζονταν έως πρόσφατα κυρίως στο οικογενειακό περιβάλλον, στην προνοσηρή προσωπικότητα των πασχόντων, καθώς και στα κοινωνικά στερεότυπα του ισχνού σωματότυπου και της αξίας του για τις ανθρώπινες σχέσεις.

Οι βιολογικοί παράγοντες που αφορούσαν την εγκεφαλική λειτουργία θεωρήθηκαν αρχικά ως αποτελέσματα του υποσιτισμού στην νευρογενή ανορεξία ή των βουλιμικών επεισοδίων και των προκλητών εμέτων στην νευρογενή βουλιμία. Η πρόοδος όμως των τελευταίων ετών τόσο στις νευροαπεικονιστικές μεθόδους όσο και στην μελέτη του ανθρώπινου γονιδιώματος έχει προσφέρει μια πληθώρα ενδείξεων, αν όχι αποδείξεων, για την βιολογική βάση των διαταραχών πρόσληψης τροφής. Οι βιολογικοί παράγοντες που μέχρι στιγμής έχουν μελετηθεί περισσότερο είναι, όπως και στις υπόλοιπες ψυχιατρικές διαταραχές, οι νευροδιαβιβαστές και από αυτούς κυρίως οι μονοαμίνες, σεροτονίνη, νοραδρεναλίνη, και ντοπαμίνη.

Είπαμε πως η σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που παράγεται στον οργανισμό από το απαραίτητο αμινοξύ τρυπτοφάνη (όπως και η μελατονίνη). Απαραίτητο αμινοξύ σημαίνει ότι δεν το παράγει το σώμα μα και άρα πρέπει απαραιτήτως να ληφθεί από την διατροφή. Η έρευνα βοηθά να εξηγηθεί γιατί ορισμένοι άνθρωποι γίνονται επιθετικοί όταν πεινούν. Η τρυπτοφάνη που χρειάζεται ο οργανισμός για να παράσχει σεροτονίνη αποκτιέται μόνο από την διατροφή. Πράγματι, ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι η ελλιπής πρόσληψη τρυπτοφάνης μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη, αϋπνία και ανησυχία, μειωμένη κριτική ικανότητα ακόμα και βία.

Η πηγή της τρυπτοφάνης είναι τα πρωτεϊνούχα τρόφιμα όπως ψάρι, όσπρια, γαλακτοκομικά προϊόντα, ξηροί καρποί και αυγά. Ο λόγος που μερικές φορές τρελαινόμαστε για σοκολάτα είναι ότι περιέχει τρυπτοφάνη. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές φορές έχουμε την έντονη επιθυμία για σοκολάτα και νιώθουμε την εξάρτηση από αυτήν. Τρώγοντας έστω και δύο κομμάτια σοκολάτας, αμέσως χαλαρώνουμε και νιώθουμε χαρούμενοι και ήρεμοι. Αξίζει να αναφερθεί εδώ ότι το γιαούρτι περιέχει το αμινοξύ την τυροσίνη, (το σπιτικό, όχι του εμπορίου) είναι βασικό στην παραγωγή ντοπαμίνης, νοραδρεναλίνης και άλλων νευροδιαβιβαστών.

Η έλλειψη σεροτονίνης εξηγεί τις λιγούρες που εμφανίζονται για κατανάλωση υδατανθράκων, (παγωτά, γλυκά, ψωμιά). Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται μια ακατάσχετη επιθυμία για σοκολάτες, γλυκά, κουλουράκια και άλλα ζυμαρικά. Πρόκειται για το «σύνδρομο των υδατανθράκων», όπως μερικές φορές ονομάζεται. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται επίσης με μια κατάσταση κατάθλιψης που εμφανίζεται σε ορισμένες γυ­ναίκες πριν από την περίοδο τους. Στα συμπτώματα περιλαμβάνο­νται: κατάθλιψη, λήθαργος και ανικανότητα για συγκέντρωση. Αυτά τα συμπτώματα συν­δυάζονται μερικές φορές με ισχυρή επιθυμία για φαγητό, που έχει ως επα­κόλουθο την αύξηση του βάρους.

Ένα γεύμα που περιέχει υδατάνθρακες (γλυκόζη) οδηγεί σε έκκριση ινσουλίνης, η οποία βοηθά στην ταχύτερη διείσδυση της τρυπτοφάνης στον εγκέφαλο και αυτό καταπραΰνει τα συναισθήματα και την κακή διάθεση. Η σεροτονίνη βρίσκεται συνήθως στο αίμα σε μικρά ποσοστά. Ο ρυθμός μετατροπής της τρυπτοφάνης σε σεροτονί­νη επηρεάζεται από τη συμμετοχή των υδατανθράκων στη διατροφή. Οι υδατάνθρακες, και ειδικότερα η γλυκόζη, διεγείρουν την έκκριση της ινσουλίνης, μια αναβολική ορμόνη η οποία βάζει τη γλυκόζη και τα αμινοξέα στους ιστούς, π.χ. τους μυς.

Το ποσοστό, όμως, ειδικά της τρυπτοφάνης στο αίμα δεν επηρεάζεται από την ινσουλίνη κι έτσι, εφόσον τα άλλα αμι­νοξέα οδηγούνται στους μυς από την ινσουλίνη, το ποσοστό της τρυπτοφάνης στο αίμα αυξάνεται, με την κατανάλωση υδατανθράκων. Έτσι αυξάνεται η ποσότητα της τρυπτοφανης που μεταφέρεται με το αίμα στον εγκέφαλο όπου μετατρέπεται σε σεροτονίνη. Μέσω αυτού του μηχανισμού ανεβαίνει η στάθμη της σεροτονί­νης με την κατανάλωση υδατανθράκων. Η σεροτονινη ρυθμίζει ακόμα τη γενική διάθεση του οργανισμού και προκαλεί υπνηλία. Πλούσια σε υδατάνθρα­κες γεύματα δημιουργούν αισθήματα κόπωσης και υπνηλίας στους υγιείς ανθρώπους, αυξάνοντας το ποσοστό σε­ροτονίνης. Αυτό όμως δεν συμβαίνει σε όσους πάσχουν από έλλειψη σεροτονίνης.

Φάρμακα που ασκούν δράση ανάλογη με αυτή της σεροτονίνης, δη­μιουργούν παρόμοια αποτέλεσμα, μειώνουν την επιθυμία, όσων πάσχουν, να καταναλίσκουν συνεχώς υδατάνθρακες. Η φενφλουραμίνη, για παράδειγμα, διευκολύνει την έκκριση σεροτονίνης στις συνάψεις των νευρώνων του εγκεφάλου. Τα ίδια φάρμακα είναι δραστι­κά στην περίπτωση της χειμωνιάτικης κατάθλιψης και των ανωμαλιών της περιόδου. Ακόμα, είναι δραστικά και σε ελαφρότερες περιπτώσεις, όπως σε γυναίκες που το βάρος τους έχει ξεφύγει από το κανονικό ή παρουσιά­ζουν κατάθλιψη, είτε από κληρονομική προδιάθεση, είτε γιατί προέρχο­νται από οικογένειες αλκοολικών.

Η φενφλουραμίνη και άλλα ανάλογα βοηθούν στη μείωση του βάρους, μειώνοντας την επιθυμία για κατανάλω­ση υδατανθράκων. Αντίθετα, φάρμακα που δεσμεύουν την παραγωγή σεροτονίνης παρουσιάζουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Όλα αυτά δείχνουν ότι η σεροτονίνη παίζει ρόλο ακόμα και στο αδυνάτισμα. Γι’ αυτό ίσως τον χειμώνα οι περισσότεροι άνθρωποι του βόρειου ημισφαιρίου αυξάνουν το σωματικό βάρος τους.

Σεροτονίνη περιέχουν σε αξιόλογη ποσότητα μόνο ορισμένα είδη καρυδιών. Πιο μικρές ποσότητες περιέχουν τα φρούτα και τα λαχανικά. Επίσης, όπως είπαμε, η μαύρη σοκολάτα περιέχει τρυπτοφάνη και σεροτονίνη. Συνηθίζεται να λέγεται ότι η σοκολάτα αυξάνει την παραγωγή σεροτονίνης και μ’ αυτό τον τρόπο ανεβάζει την ψυχολογική διάθεση. Αλλά η σοκολάτα ανεβάζει τη διάθεση και λόγω άλλων διεγερτικών ουσιών όπως είναι η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη. Να σημειωθεί ότι η βιταμίνη C είναι σημαντική διότι χρειάζεται για τη μετατροπή της τρυπροφάνης σε σεροτονίνη.

Τροφές µε υψηλή συγκέντρωση σε σεροτονίνη (mg ανά γραμμάριο)
Butternuts (Juglans cinerea) 398 ± 90
Μαύρα καρύδια (Junglans nigra) 304 ± 46
Καρύδια Αγγλίας (Juglans regia) 87 ± 20
Shagbark (Caraya ovata) 143 ± 23
Mockernut (Caraya tomentosa) 67 ± 13
Pecans (Caraya illinoensis) 29 ± 4
Sweet Pignuts (Caraya ovalis) 25 ± 8
Μπανάνες 30 ± 7.5
Ανανάς 17.0 ± 5.1
Μπανάνα 15.0 ± 2.4
Ακτινίδιο 5.8 ± 0.9
Δαµάσκηνα 4.7 ± 0.8
Ντοµάτες 3.2 ± 0.6
Αβοκάντο 1.6 ± 0.40
Ακτινίδιο – Haas (California) 1.5 ± 0.21
Ακτινίδιο – Fuerte (California) 0.2 ± 0.04
Ακτινίδιο – Booth (Florida) 1.3
Ακτινίδιο – Dates 0.9
Grapefruit (γκρέιπφρουτ) 0.9
Canteloupe (Μηλοπέπονο, πεπόνι) 0.6
Honeydew πεπόνι 0.2
Ελιές (Μαύρες) 0.2
Μπρόκολο 0.2
Μελιτζάνα 0.2
Σύκα 0.1
Σπανάκι 0.1

Σπιρουλίνα και ροδιόλα: Ένα φυτό που μπορεί να τονώσει τη σεροτονίνη είναι η σπιρουλίνα. Περιέχει πολύ υψηλό ποσοστό τρυπτοφάνης. Η πρόσληψη σπιρουλίνας βελτιώνει την διάθεση και προάγει την αίσθηση της ηρεμίας και της ευτυχίας. Το ίδιο συμβαίνει και με την ροδιόλα (Rhodiola) που είναι ένα προσαρμογόνο βότανο, με πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Βοηθά στην αύξηση της σεροτονίνης, δρα κατά της κούρασης και διεγείρει το ανοσοποιητικό. Για το λόγο αυτό, η ροδιόλα είναι γνωστή ως φυσικό αντικαταθλιπτικό.

Επιγραμματικά
ΝΤΟΠΑΜΙΝΗ: O νευροδιαβιβαστής ντοπαμίνη μεταφέρει μηνύματα (συναισθήματα: ικανοποίηση, ευφορία) από μια περιοχή του εγκεφάλου σε μιαν άλλη. Η ντοπαμίνη σχετίζεται με την κινητοποίηση και την εγρήγορση. Η αύξηση της παραγωγής ντοπαμίνης συνδέεται και με την κατανάλωση ουσιών, όπως η σοκολάτα ή ο καφές. Είναι ο λόγος που επιθυμούμε να πιούμε καφέ. Μετά την κατανάλωση καφέ εκκρίνεται ντοπαμίνη στον οργανισμό. Ωστόσο, η πολλή καφεΐνη αυξάνει τα επίπεδα ντοπαμίνης και μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα όπως το άγχος και η ανησυχία.

ΝΟΡΑΔΡΕΝΑΛΙΝΗ: Η νοραδρεναλίνη ανεβάζει τη διάθεση, την ενέργεια και την απόδοση. Η ουσία φαινυλαλαλίνη έχει άμεση επίδραση στη νοραδρεναλίνη. Γνωστή σαν φάρμακο που αλλάζει τη συμπεριφορά, βρίσκεται στον καφέ, τα αναψυκτικά, τα γλυκά, τις πάστες και τη σοκολάτα. Συνήθως διαλέγουμε αυτές τις τροφές όταν έχουμε άγχος ή κούραση. Μας “ανεβάζουν” προσωρινά και μας βοηθούν στη συγκέντρωση. Ωστόσο, οι μεγάλες ποσότητες αυξάνουν τα επίπεδα της νοραδρεναλίνης και μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης, της επιθετικότητας ακόμα και της βίας.

ΣΕΡΟΤΟΝΙΝΗ: Η σεροτονίνη ευθύνεται για την ηρεμία, τη χαλάρωση και την ευδαιμονία. Ενδεχόμενη ανισορροπία μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα συμπεριφοράς, όπως υπερδραστηριότητα ή βία, ενώ χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης μπορούν να μας οδηγήσουν σε μεγάλη όρεξη για ορισμένες τροφές. Η σεροτονίνη εκκρίνεται μετά την κατανάλωση σοκολάτας, πατάτας, ψωμιού και ρυζιού. Αν καταναλώσουμε υδατάνθρακες κακής ποιότητας μπορεί να νιώσουμε κούραση και αλλαγές στη διάθεση. Όταν σταθεροποιηθούν τα επίπεδα σεροτονίνης, δεν  θέλουμε να καταναλώσουμε τροφές με ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες.

Ορισμένα αμινοξέα, όπως η τυροσίνη, η φαινυλαλανίνη και η τρυπτοφάνη αποτελούν πρόδρομες ουσίες για την παραγωγή στων οργανισμό κάποιων ουσιών, των νευροδιαβιβαστών, οι οποίες παίζουν μεγάλο ρόλο στη διάθεσή μας. Οι ερευνητές έχουν ανκαλύψει ότι οι χαμηλές συγκεντρώσεις ορισμένων νευροδιαβιβαστών, κυρίως της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης μπορούν να προκαλέσουν κατάθλιψη. Η τυροσίνη είναι πρόδρομη ουσία για την παραγωγή νοραδρεναλίνης, ενώ η φαινυλαλανίνη οδηγεί στο σχηματισμό τυροσίνης. Η τρυπτοφάνη εμπλέκεται στο σχηματισμό της σεροτονίνης, τα επίπεδα της οποίας στον εγκέφαλο εξαρτώνται από την πρόσληψη τρυπτοφάνης.

Top 5
Υπάρχουν απλοί τρόποι για να ενεργοποιήσουμε την έκκριση των ενδορφινών και της σεροτονίνης στον οργανισμό μας, οδηγώντας μας ένα βήμα πιο κοντά στην ευτυχία:
* Βάζουμε το γέλιο στην ζωή μας Με όποιον τρόπο μπορούμε (κωμωδίες, κόμικς, φίλοι, διαλογισμός).
* Ερωτευόμαστε -κι όχι δεν κάνουμε ελευθέριο σεξ. Ο ΕΡΩΤΑΣ οδηγεί στο ζενίθ όλες τις ορμόνες που σχετίζονται με την ευχαρίστηση, την ανταμοιβή, την ικανοποίηση και την ηρεμία.
* Γυμναζόμαστε: Όσοι γυμνάζονται συστηματικά γνωρίζουν καλά ότι η προπόνηση τους φτιάχνει τηΝ διάθεση και αποτελεί έναν από τους λόγους που την αποζητούν.
* Ακούμε μουσική: Οποιαδήποτε δραστηριότητα μας ευχαριστεί, π.χ. μουσική, περίπατοι, έξοδος για σινεμά, αυξάνει τις ενδορφίνες.
* Περπατάμε στον ήλιο: ΟΧΙ κατακαλόκαιρο. Η βιταμίνη του ήλιου (D) αυξάνει τα επίπεδα σεροτονίνης στο εγκέφαλο.

Νιώθουμε καλύτερα
* Καυτερά τρόφιμα, όπως οι κόκκινες πιπεριές καγιέν που συμβάλλουν στην παραγωγή ενδορφινών. Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι αυτό οφείλεται στη δράση της καψαϊκίνης στους γευστικούς θύλακες της γλώσσας. Οι γευστικοί υποδοχείς στέλνουν σήμα στον εγκέφαλο, αντίστοιχο με αυτό του πόνου, γεγονός που τον οδηγεί στην απελευθέρωση ενδορφινών.
* Μαύρη σοκολάτα, η οποία, εκτός του ότι προάγει την παραγωγή ενδορφινών, περιέχει σεροτονίνη, που δρα ως αντικαταθλιπτικό.
* Υδατάνθρακες, ΜΟΝΟ μη επεξεργασμένους. Η σύνδεση μεταξύ των υδατανθράκων και της διάθεσης είναι το αμινοξύ τρυπτοφάνη, που αποτελεί δομικό συστατικό της σεροτονίνης. Ο καλύτερος τρόπος για να αυξήσουμε τα επίπεδα τρυπτοφάνης είναι η κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, φρούτων, λαχανικών και οσπρίων.
* Ω-3-6-9 λιπαρά οξέα, τα οποία βρίσκονται στα λιπαρά ψάρια, τον λιναρόσπορο, το λάδι hemp και τα καρύδια. Τα ω-3-6-9 λιπαρά επηρεάζουν τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο, ενώ τα χαμηλά τους επίπεδα στον οργανισμό έχουν συσχετιστεί με την κατάθλιψη.
* Τρόφιμα με φυλλικό οξύ και Β12. Πρόκειται για βιταμίνες του συμπλέγματος Β, η ανεπαρκής λήψη των οποίων έχει συσχετιστεί με την κατάθλιψη. Καλές πηγές φυλλικού οξέος είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τα όσπρια, ενώ η Β12 περιέχεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως το κρέας και τα γαλακτοκομικά.

Top of Top. Γίνε χαρούμενος άνθρωπος.-
Είναι μονόδρομος αν θέλεις υγεία, ευτυχία, σώμα χωρίς περιττά κιλά, επιτυχία στα χρήματα, στα προβλήματα, στις σχέσεις, στην άσκηση, στην ζωή γενικότερα. Αν θέλεις να είσαι ένας επιτυχημένος ανθρωπος, γίνε χαρούμενος, με κάθε τρόπο, με κάθε κόστος, σαν να είναι το τελευταίο πράγμα που θέλεις να κάνεις πριν πεθάνεις. Γίνε χαρούμενος και κάνε το άψογα, όπως αρμόζει σε έναν πολεμιστή ταξιδιώτη. Γίνε χαρούμενος, φίλε μου, δεν έχεις άλλη επιλογή, αν κάτι θέλεις να διδάξεις στα παιδιά σου και στο περιβάλλον σου, ας είναι αυτό μονάχα, γίνε χαρούμενος. Γίνε χαρούμενος κόντρα σε έναν πολιτισμό που απαιτεί να είσαι υπάκουος, ταπεινός, στερημένος, μίζερος, κακόμοιρος, που δεν σου επιτρέπει να είσαι ερωτεύσιμος κι ευφυής εσύ, γίνε χαρούμενος.-

Πρέπει τέλος να επισημανθεί, ότι καλή η σεροτονίνη αλλά “μέτρον άριστον”. Όσοι ακολουθούν αντικαταθλιπτική αγωγή υπάρχει περίπτωση να εμφανίσουν το λεγόμε”σύνδρομο σεροτονίνης ή σεροτονινεργικό σύνδρομο” λόγω υπερβολικής συσσώρευσης της ορμόνης στον οργανισμό τους ειδικά σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα εμφανίζεται υψηλή αρτηριακή πίεση, ζάλη, αποπροσανατολισμός, σπασμοί, κράμπες και αυξημένη αίσθηση ζέστης. Οπότε δεν χρειάζεται να καταφεύγετε σε υπερβολές με την σεροτονίνη, ούτε και με καμία άλλη βιταμίνη ή τρόφιμο, ρωτήστε και τον γιατρό σας που ξέρει τι φάρμακα παίρνετε να σας κατευθύνει ανάλογα.

Οι Τυνδαρίδες: Κλυταιμνήστρα - Ελένη

Από τον πατέρα τους, το βασιλιά της Σπάρτης Τυνδάρεω, πήραν αυτόν τον πατρωνυμικό προσδιορισμό: Τυνδαρίδες.

Μητέρα τους η πανέμορφη Λήδα, που δεν γλύτωσε από τον κατάλογο γυναικών που παρέσυρε, μεταμφιεσμένος συνήθως, στην αγκαλιά του ο "πατήρ θεών τε και ανθρώπων" Δίας. Αυτή τη φορά ο ικανός στις πολλαπλές μεταμορφώσεις Θεός πήρε τη θωριά του κύκνου, για να πλησιάσει το σεμνό θύμα του. Η ένωση αυτή ήταν γόνιμη και έφερε στον κόσμο την Ελένη και τους Διόσκουρους, τ' αδέλφια της. Η εκδοχή του μύθου που επιλέγουμε θέλει, ύστερα απ' αυτή την επαφή, τη Λήδα να γεννά δυο αυγά. Από το πρώτο ξεπετιέται η Ελένη και το δεύτερο τα δίδυμα αδέλφια της, ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης, γνωστοί ως Διόσκουροι (κούροι Διός).

Έτσι ο Τυνδάρεως και η Λήδα βρίσκονται με τέσσερα παιδιά, αν προσθέσουμε σ' αυτά και την πρωτότοκή τους Κλυταιμνήστρα. Στην παράδοξη αυτή ωοτοκία αποδίδουν και την εκθαμβωτική ομορφιά της Ελένης, που μόνο σε μια Θεά ταιριάζει, όπως και τη διπλή γέννα των άρρενων παιδιών της οικογένειας. Ο Τυνδάρεως και η Λήδα σέβονται τους Θεούς και δεν παραλείπουν ποτέ να τους τιμούν με θυσίες και προσφορές, ώστε να έχουν την εύνοιά τους. Δεν αργεί όμως να σημειωθεί η ύβρη από τον Τυνδάρεω που, σε μια σπονδή προς όλους τους Θεούς, ξεχνά να επικαλεσθεί την Αφροδίτη, η οποία προσβάλλεται και αποφασίζει να τιμωρήσει τον Τυνδάρεω μέσα από τις κόρες του. Του υποσχέθηκε ένα ξεχωριστό δώρο: θα κάνει και τις δυο θυγατέρες του διάσημες για τη μοιχεία τους. Η Κλυταιμνήστρα και η Ελένη, οι Τυνδαρίδες, έχουν μπει πια στα κατάστιχα της εκδικητικής θεάς του έρωτα, της Αφροδίτης.

Βλέπετε, φίλοι μου, οι προγονικοί θεοί αποπλανούν μοιχεύοντας, μνησικακούν, εκδικούνται, θέλουν τις θυσίες και τα σφάγια τους, αλλιώς ο πέλεκυς της Δικαιοσύνης πέφτει αμείλικτος στην κεφαλή του αμαρτούντος. Οι θεοί των προγόνων μας δεν είναι τέλειοι, πλασμένοι καθώς είναι κατ' εικόνα και ομοίωση των ανθρώπων. Έτσι και ο άνθρωπος της εποχής του Δωδεκάθεου πολλά απ' αυτά που του συμβαίνουν τα αποδίδει στους Θεούς που έπλασε και μετά νίπτει τας χείρας του, έτσι ώστε θεοί και άνθρωποι να βρίσκονται σε μια διαρκή δοσοληψία! Ο οίκος του Τυνδάρεω, που ήταν καθ' όλα άσπιλος, αποκτά από την ξαστοχιά του αρχηγού του στο οικόσημό του το στίγμα της αμαρτίας, η οποία διευρύνεται, όταν συγγενεύει εξ αγχιστείας με τον αμαρτωλό οίκο του Ατρέα.

Την εποχή εκείνη βασιλεύει στις Μυκήνες και στην ευρύτερη περιοχή ως πανίσχυρος βασιλιάς, ο γιος του Ατρέα, ο Αγαμέμνονας. Σ' αυτό βοήθησε ο ίδιος ο Τυνδάρεως, που νικώντας τον Θυέστη, αδελφό του Ατρέα, σε πόλεμο, τον εξαναγκάζει να παρατήσει το θρόνο και να παραδώσει τα δικαιώματά του στον Αγαμέμνονα. Στην πορεία της ζωής, όπως θα δούμε, φίλοι μου Μυθολόγοι, οι δυο θυγατέρες του Τυνδάρεω παντρεύονται τους δυο γιους του Ατρέα: Ο Αγαμέμνονας την Κλυταιμνήστρα και ο Μενέλαος την Ελένη. Οι δυο αδελφές μεταφέρουν στο γάμο τους και εκείνο το ίδιο παράξενο δώρο της θεάς Αφροδίτης. ΑΓΑΜΕΝΟΝΑΣ ΚΑΙ ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ Λένε πως ο Ζευς έδωσε στον οίκο των Ατρειδών πλούτη. Πράγματι οι Μυκήνες, η Κόρινθος, οι Κλεωνές, οι Ορνεές, η Σικυώνα, το Αίγιο, γενικά η ευρύτερη περιοχή, πλήρωναν φόρους στον Αγαμέμνονα και για τη γη και για τη θάλασσα.

Όταν ο Αγαμέμνονας εκστρατεύει ενάντια στον Τάνταλο, την Πίσα, και τον σκοτώνει, δεν ξέρει πως αυτό το γεγονός, μαζί με το δώρο της Αφροδίτης, σημαδεύει και το τέλος της δικής του ζωής. Και να πώς: Εξαναγκάζει τη χήρα του Τάνταλου, την Κλυταιμνήστρα, να γίνει γυναίκα του, αφού θανατώνει το νεογέννητο βρέφος της, που κρατά σφιχτά στο στήθος της.

Και ενώ οι Διόσκουροι στρέφονται ενάντια στις Μυκήνες, να πάρουν την αδελφή τους, ο Αγαμέμνονας, για να γλυτώσει, καταφεύγει ικέτης στα γόνατα του Τυνδάρεω, του ευεργέτη του, που του είχε παραδώσει, όπως είπαμε παραπάνω, δικαιωματικά το θρόνο, αφαιρώντας τον από το Θυέστη. Τον συγχωρεί ο Σπαρτιάτης βασιλιάς και του επιτρέπει να κρατήσει την Κλυταιμνήστρα. Αυτός ο γάμος φέρνει στον Αγαμέμνονα τρεις κόρες, την Ηλέκτρα, την Ιφιγένεια και τη Χρυσόθεμη, και ένα γιο, τον Ορέστη. Τη χρονιά που γεννιέται ο Ορέστης, η ωραία αδελφή της Κλυταιμνήστρας, η διογέννητη Ελένη, που είχε παντρευτεί το Μενέλαο, το σκάει με το βασιλόπουλο της Τροίας, τον γιο του Πριάμου, τον Πάρι.

Όλοι οι βασιλιάδες της εποχής, που υπήρξαν και ορκισμένοι μνηστήρες της Ελένης, να την προστατεύουν έστω και αν δεν ήσαν οι εκλεκτοί, συμμετέχουν στην εκστρατεία στην Τροία για την τιμή της Ελλάδας, μα και της Ελένης. Η θεά μας του Έρωτα, η Αφροδίτη, έδειξε πως δεν ξεχνά τα δώρα που τάζει και η απόδειξη είναι η Ελένη, η μικρή του Τυνδάρεω κόρη, που γίνεται διάσημη για τη μοιχεία της, η οποία εγείρει μάλιστα τη μεγαλύτερη πολεμική επιχείρηση που έγινε έως τότε!

Ο Αγαμέμνονας συμμετέχει ως αρχιστράτηγος σ' αυτό το δεκαετή πόλεμο, αφήνοντας πίσω την Κλυταιμνήστρα με τις δυο κόρες τους και το γιό τους. Ο Αίγισθος, ο γιος του Θυέστη, δε συμμετέχει και μένει πίσω με σκοπό να εκδικηθεί τον οίκο του Ατρέα, βάζοντας στόχο την Κλυταιμνήστρα, που δεν είχε και πολλούς λόγους ν' αγαπά και να εκτιμά τον άντρα της. Έχει να θυμάται πως αυτός σκότωσε τον Τάνταλο, τον πρώτο της άντρα, και το πιο φρικτό, το νεογέννητο παιδί τους!

Δεν φθάνουν όμως αυτά, συμφώνησε και στη θυσία της κόρης τους, Ιφιγένειας, χρησιμοποιώντας δόλωμα το γάμο της με τον Αχιλλέα, για να τις φέρει στην Αυλίδα! Πώς ν' αγαπήσει αυτόν τον άντρα; Έτσι όταν ο Ναύπλιος, πατέρας του Παλαμήδη, για να εκδικηθεί τον άδικο θάνατο του γιου του, διαδίδει πως όλοι οι πολεμιστές αρχηγοί απατούν τις γυναίκες τους και γυρνώντας θα φέρουν και τις Τρωαδίτισσες μαζί τους, να πάρουν τη θέση τους, η Κλυταιμνήστρα, όπως και οι γυναίκες των άλλων, πέφτει στην παγίδα και συνάπτει δεσμό παράνομο με τον Αίγισθο, με τον οποίον και καταστρώνει σχέδιο εξόντωσης του Αγαμέμνονα.

Τον εραστή της τον φέρνει στο παλάτι και ζει μαζί του, προκαλώντας το μίσος της Ηλέκτρας κυρίως, που είναι εξαιρετικά αφοσιωμένη στον πατέρα της, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί ν' αποτρέψει ούτε το δεσμό, ούτε το μοιραίο. ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ Μετά από δέκα χρόνια, το πόδι του Αγαμέμνονα πατά τα πάτρια χώματα και με μάτια νοτισμένα από χαρά σκύβει και τα φιλά, την ώρα που η Κλυταιμνήστρα πληροφορείται για το γυρισμό του και προετοιμάζει την υποδοχή του με τον Αίγισθο.

Ο Αγαμέμνονας πατά και στο πορφυρό χαλί του καλωσορίσματος, που τον οδηγεί στο λουτρό του θανάτου, έχοντας αφήσει έξω από το παλάτι την Κασσάνδρα, την παλλακίδα που του 'λαχε με τα τρία τους παιδιά. Η Κασσάνδρα αρνείται να μπει στο παλάτι, καθώς προβλέπει το φρικτό της τέλος, μέσα σ' ένα παραλήρημα που αναφέρει πως η κατάρα του Θυέστη αιωρείται πάνω από τα κεφάλια τους. Βγάζοντας το ένα του πόδι από το λουτρό ο Αγαμέμνονας, ανυπόμονος για το πλούσιο γεύμα που του' ταξε η Κλυταιμνήστρα, τη βλέπει να τον πλησιάζει και να τον σκεπάζει μ' ένα δίχτυ εν είδει πουκαμίσας. Το είχε υφάνει μόνη της και δεν είχε άνοιγμα μήτε για τα πόδια, μήτε για τα χέρια. Σα ψάρι μες στα δίχτυα δέχεται τις σπαθιές του Αίγισθου και τον αποκεφαλισμό του με τσεκούρι από την Κλυταιμνήστρα. Ακολουθεί ο φόνος της Κασσάνδρας και των δυο παιδιών τoυς. Ο τρίτος γιος της, ονόματι Αλίσκος, διαφεύγει και ο μύθος τον θέλει να περιπλανιέται στην Ιταλία, μέχρι που ιδρύει την αποικία των Φαλερίων.

Η Κλυταιμνήστρα μετά ορίζει την ημέρα της δολοφονίας ως μέρα γιορτής και θυσιών στους προστάτες θεούς. Η μεγάλη κόρη του Τυνδάρεω έχει ανοίξει το δώρο της Αφροδίτης, προθέτοντας και το δικό της, τη δολοφονία. Είναι πια διάσημη, όχι μόνο για τη μοιχεία, μα και για την ανδροκτονία! Υπερέβη κατά απεχθή τρόπο ακόμα και τη θεά! ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ ΚΑΙ ΑΙΓΙΣΘΟΣ Ο Αίγισθος, από τον οίκο του Θυέστη, κάθεται πια στο θρόνο, που πήραν από τον πατέρα του, και βασιλεύει για επτά χρόνια. Στο διάστημα αυτό, οδηγεί το άρμα του Αγαμέμνονα, κρατά το σκήπτρο του, φορά τα ρούχα του, κοιμάται στο κρεβάτι του και σπαταλά ασυλλόγιστα το βιος του. Αυτά όλα όμως είναι εξωτερικά σημάδια, στην ουσία όμως είναι σκλάβος της Κλυταιμνήστρας που ουσιαστικά κυβερνά τις Μυκήνες, χρησιμοποιώντας τον μόνο για τα σατανικά της εκδικητικά σχέδια, που την έφεραν στο θρόνο και στην εξουσία.

Σύμφωνα με τους κοινωνιολόγους που βαθαίνουν στο μύθο, η Κλυταιμνήστρα, όπως και η Πηνελόπη του Οδυσσέα, είναι η τελευταία έκφραση της Μητριαρχίας, πριν περάσουμε στην πατριαρχική δομή της κοινωνίας. Ο Αίγισθος εκτονώνεται μεθώντας και τότε είναι που βεβηλώνει το μνήμα του Αγαμέμνονα, πετώντας πέτρες ή χοροπηδώντας πάνω του, προκαλώντας τον Ορέστη να έρθει αν τολμά, παρόλο που είναι ο μόνος που κατά βάθος φοβάται, μην τυχόν έρθει και πάρει εκδίκηση. Όλη του η συμπεριφορά ένας λεονταρισμός! Ούτε μια νύχτα δεν κοιμάται ήσυχος και πάντα γύρω του υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός σωματοφυλάκων να τον προσέχει και να επέμβει στην εμφάνιση του Ορέστη, τον οποίο μάλιστα επικηρύσσει, τάζοντας άφθονο χρυσάφι σ' όποιον τον βρει και τον σκοτώσει.

Η Ηλέκτρα τα έβλεπε όλα αυτά, το ήξερε, γι' αυτό και ήθελε να την εξοντώσει, αλλά δεν το επέτρεπε η Κλυταιμνήστρα, που, ωστόσο, την απειλούσε μ' εγκλεισμό σε μπουντρούμι ή με εξορία, αν δεν συμμορφωνόταν, όπως η αδελφή της, η Χρυσόθεμη. Τελικά την αναγκάζει να παντρευτεί με κάποιον αγρότη, που τη σέβεται ως βασιλοπούλα, μέχρι που κάνει ουσιαστικό γάμο με τον Πυλάδη, μετά την εκδίκηση του Ορέστη. Η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγισθος δεν μπόρεσαν να ξεφύγουν την εκδίκηση που φοβόταν. Πράγματι ήρθε να τους ανταμώσει 7 χρόνια μετά το αμάρτημά τους και είχε ακριβώς το πρόσωπο αυτού που πάντα τους τρόμαζε και πάντα τον περίμεναν.

Ο Ορέστης επιστρέφει στο παλάτι του και, χωρίς κανένας πληρωμένος σωματοφύλακας να τον εμποδίσει, αποκαθιστά την τιμή στον οίκο των Ατρειδών. Αυτός είναι, φίλοι μου, ο μύθος ανάμεσα σε πολλές άλλες μυθικές εκδοχές που έχουν θέμα τους τα παιδιά του Αγαμέμνονα. Όλοι οι μύθοι συγκλίνουν, αφαιρώντας τις λεπτομέρειες, στην αποτρόπαια δολοφονία του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα και στην αυτοδικία του Ορέστη. Η Κλυταιμνήστρα, η κόρη του Τυνδάρεω, περνά στη γνώση μας ως μια διάσημη μοιχός, κατά την υπόσχεση της Αφροδίτης, αλλά και ως ανδροκτόνος μιαρή και αυτή την εικόνα φρόντισε να τη φιλοτεχνήσει και η επική και η δραματική ποίηση με αριστουργήματα, που θέτουν ζητήματα υπαρξιακά, που απασχολούν τον άνθρωπο.

Το κράτος, η εξουσία και η δύναμη που αποκτά κάποιος απ' αυτά σπρώχνουν τον άνθρωπο στην παραβίαση ηθικών νόμων, προκειμένου να τα ελέγχει. Στην προσπάθεια να μετριάσει όμως το μέγεθος του κρίματος ο πρόγονός μας βρίσκει έναν ωραίο τρόπο να απαλλάσσεται από τη προσωπική ευθύνη. Οι θεοί ορίζουν τις αποφάσεις του, από τη στιγμή που γεννιέται, όταν η Κλωθώ, η Λάχεσις και η Άτροπος ορίζει την ποιότητα και τη διάρκεια ζωής. Μετά μπλέκουν κι άλλους, π.χ, Δία, Αφροδίτη, όποιον τους εξυπηρετεί, για το κάθε παράπτωμα και συγχρόνως εφευρίσκουν και ελαφρυντικά για τους εαυτούς τους.

Έτσι μια χαρά, με τις θεοδικίες, βολεύουν τις περισσότερες από τις ευθύνες που τους βαραίνουν. Απ' αυτή την άποψη και η Κλυταιμνήστρα ξοφλούσε γραμμάτια του Τυνδάρεω προς την Αφροδίτη, μετά, σαν πήρε τον Αγαμέμνονα, χρεώθηκε κι άλλα, των Ατρειδών, απογόνων του Τάνταλου, που δεν τα υπολόγιζε. Έτσι διαμορφώθηκε η ζωή της, όπως εμείς τη μάθαμε από τους μύθους, τον Όμηρο, τη δραματική ποίηση, και προσπαθήσαμε να την περιγράψουμε. Την επόμενη φορά, φίλοι μου, θα διαβούμε τα μονοπάτια που οδηγούν στην Τυνδαρίδα Ελένη, πατώντας στο μύθο, στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια.

Τα βαρυτικά κύματα αναγγέλλουν τη γέννηση μιας μαύρης τρύπας

Τώρα που έχουμε αστρονομία βαρυτικών κυμάτων, μπορούμε να μελετήσουμε ισχυρά κατακλυσμιαία γεγονότα, όπως τη συγχώνευση δύο γιγάντιων αστρονομικών σωμάτων. Οι πρώτες παρατηρήσεις των βαρυτικών κυμάτων είδαν μαύρες τρύπες, αλλά τον Αύγουστο του 2017 παρατηρήσαμε βαρυτικά κύματα από τη συγχώνευση δύο άστρων νετρονίων. Αυτό μας επέτρεψε να μελετήσουμε πώς αυτά τα αστέρια νετρονίων μπορούν να παράγουν μαύρες τρύπες. 

Από καιρό πιστεύαμε ότι δύο μεγάλα αστέρια νετρονίων θα μπορούσαν να συγχωνευθούν για να δημιουργήσουν μια μαύρη τρύπα. Αλλά δεν μπορούσαμε να είμαστε απολύτως βέβαιοι. Θεωρητικά, ένα αστέρι νετρονίων με αρκετή μάζα θα καταρρεύσει κάτω από το δικό του βάρος. Αλλά το ανώτατο όριο για τη μάζα ενός άστρου νετρονίων εξαρτάται από τη σύνθεσή του, κάτι που ακόμα δεν καταλαβαίνουμε πλήρως. Η καλύτερη θεωρία που έχουμε έχει θέσει το ανώτατο όριο σε περίπου 2.2 ηλιακές μάζες, αλλά θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη μάζα. Έτσι, όταν δύο άστρα νετρονίων συγχωνεύονται θα μπορούσαν να παράγουν μια μαύρη τρύπα, αλλά θα μπορούσαν επίσης να παράγουν κι ένα μεγαλύτερο αστέρι νετρονίων.

Η συνδυασμένη μάζα αυτών των δύο άστρων νετρονίων που συγχωνεύθηκαν το 2017 ήταν περίπου 2.7 ηλιακές μάζες. Είναι θεωρητικά αρκετή μάζα για να παράγει μια μαύρη τρύπα, αλλά κάποια από τη μάζα δραπετεύει κατά τη σύγκρουση. Αυτή η συγκεκριμένη συγκέντρωση δημιούργησε μια έκρηξη ακτίνων γάμμα , απελευθερώνοντας μια τεράστια ποσότητα ενέργειας. Έτσι, η τελική μάζα μετά τη σύγκρουση είναι στην ανώτερη περιοχή ενός πιθανού αστέρα νετρονίων, αλλά ακόμα πάνω από το όριο του καλύτερου μοντέλου μας.

 

Για να προσδιοριστεί αν η συγκέντρωση αυτών των δύο άστρων παρήγαγε ένα αστέρι νετρονίων ή μια μαύρη τρύπα, οι αστρονόμοι παρατήρησαν το αντικείμενο με το Παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra . Όταν σχηματίζεται ένα αστέρι νετρονίων, η περιστροφή του άστρου δημιουργεί ένα τεράστιο μαγνητικό πεδίο. Αυτό με τη σειρά του διεγείρει φορτισμένα σωματίδια κοντά στο αστέρι νετρονίων, δημιουργώντας μια ισχυρή πηγή ακτίνων Χ. Αντίθετα, ο σχηματισμός μιας μαύρης οπής μπορεί να θερμάνει το περιβάλλον υλικό για να παράγει ακτίνες Χ, αλλά οι ακτίνες Χ εξασθενίζουν καθώς το υλικό κρυώνει. Έτσι μια ισχυρή πηγή ακτίνων Χ θα έδειχνε ένα αστέρι νετρονίων, ενώ οι πιο αχνές ακτίνες Χ θα έδειχναν μια μαύρη τρύπα.

 

Το παρατηρητήριο ακτίνων-Χ Chandra παρακολούθησε μια αρχική αύξηση των ακτίνων Χ μετά τη συγχώνευση, αλλά αυτά συμβαδίζουν με το υλικό που θερμαίνεται από ένα κύμα κλονισμού από μια νέα μαύρη τρύπα. Μέχρι στιγμής, η πηγή ακτίνων Χ δεν έχει ενισχυθεί στο επίπεδο που αναμένεται αν υπήρχε ένα αστέρι νετρονίων.

 

Έτσι φαίνεται ότι τα αστέρια νετρονίων παρήγαγαν μια μαύρη τρύπα. Και όλα ξεκίνησαν με μια ανακοίνωση γέννησης που μας έφτασε από τα βαρυτικά κύματα.

Οι αστεροειδείς μπορεί να έχουν μεταφέρει νερό στην πρώιμη Γη

Σε ένα περίπλοκο επιστημονικό πείραμα τα αποτελέσματα έδειξαν πώς μερικοί αστεροειδείς θα μπορούσαν να μεταφέρουν νερό στην πρώιμη Γη. «Αφού δεν μπορούμε να φέρουμε έναν αστεροειδή στη Γη και να τον συντρίψουμε στη Γη, γιατί θα συνέβαιναν τρομερά πράγματα «, λέει ο Terik Daly πλανητικός γεωλόγος στο πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Βαλτιμόρης., . «πήγαμε στο εργαστήριο και προσπαθήσαμε να αναδημιουργήσουμε το γεγονός αυτό όσο μπορούμε καλύτερα.»

Μια κρούση με αστεροειδή μπορεί να δημιουργήσει γυαλί και λιωμένο βράχο, το οποίο μπορεί να παγιδεύσει υδρατμούς. Το εύρημα ενισχύει την ιδέα ότι οι αστεροειδείς έφεραν νερό στην πρώιμη Γη.

Το ηλιακό σύστημα σχηματίστηκε πριν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Η Γη αναπτύχθηκε αρκετά κοντά στον ήλιο. Τότε, θα ήταν πολύ καυτό το περιβάλλον ώστε να μπορέσει να συμπυκνωθεί το νερό από την αέρια φάση του και να σχηματιστεί υγρό νερό. Η Γη ήταν επίσης πολύ μικρή για να κρατήσει βαρυτικά πολύ κοντά της αέριο ούτως ή άλλως. Έτσι οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο μπλε πλανήτης μπορεί να έχει πάρει το νερό από αλλού. Ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να συμβεί αυτό, ωστόσο, παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα.

 

Ο Daly ήθελε λοιπόν να ελέγξει εάν η Γη θα μπορούσε να έχει πάρει το νερό της από τους αστεροειδείς. Τα νέα στοιχεία της ομάδας του δείχνουν ότι οι αστεροειδείς θα μπορούσαν να έχουν παραδώσει μέχρι και 30% του αποθηκευμένου νερού τους στους αναπτυσσόμενους πλανήτες.

 

Πώς το έμαθαν αυτό

Ο πλανητικός επιστήμονας Daly μαζί με τον συνάδελφο του Peter Schultz πήραν σφαιρίδια μεγέθους μαρμάρου από αντιγόριτη (An-TIG-or-ite). Αυτά μοιάζουν με τον τύπο του βράχου που μπορεί να έφερε νερό στη Γη πριν δισεκατομμύρια χρόνια.

 

Για να προσομοιώσουν μια ξηρή πλανητική επιφάνεια (σαν τη Γη τότε), η ομάδα χρησιμοποίησε έναν τύπο ηφαιστειακού βράχου που ονομάζεται ελαφρόπετρα (PUMM-is). Την ψήσανε στους 850 ° Κελσίου για 90 λεπτά. Στη συνέχεια, πυροβόλησαν τα σφαιρίδια αντιγορίτου σε αυτόν τον ψημένο βράχο. Τα σφαιρίδια πέταξαν με περίπου 5 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Αυτή η ταχύτητα είναι παρόμοια με εκείνη στην οποία οι αστεροειδείς κατά πάσα πιθανότητα συνετρίβησαν ο ένας στον άλλον και τους  γύρω πλανήτες κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών του ηλιακού συστήματος, λέει ο Daly.

 

Μοντελοποίησαν τότε αυτές τις συγκρούσεις και τα μοντέλα πρότειναν ότι αν ένας αστεροειδής είχε

ταξιδεύσει πιο γρήγορα από 3,1 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο, όλο το νερό του θα εξατμιζόταν κατά την πρόσκρουση. Η πρώιμη Γη στερείται τότε ατμόσφαιρας. Έτσι λοιπόν, οι υδρατμοί θα έπρεπε να χαθούν στο διάστημα.

 

Οι επιστήμονες επινόησαν συγκρούσεις υψηλής ταχύτητας στο εργαστήριο που μιμούνται τους αστεροειδείς να χτυπούν έναν ξηρό πλανήτη. Το αποτέλεσμα: κομμάτια από γυαλί (πάνω αριστερά) και βραχώδη κομμάτια (κάτω). Στο γυαλί και στον βράχο παγιδεύτηκαν υδρατμοί, που ίσως παρέχουν μια εξήγηση για το πώς η Γη πήρε τόσο νερό.

 

Αλλά τα πειράματα από τους Daly και Schultz έδειξαν κάτι διαφορετικό. Κάποιοι υδρατμοί που απελευθερώνονται από τις συγκρούσεις των σφαιριδίων καταγράφηκαν μέσα σε γυαλί που δημιουργήθηκε από το βράχο.

 

Το επόμενο βήμα, λέει ο Daly, είναι να επεξεργαστεί πώς θα μπορούσε να διαφύγει το νερό από τέτοια βράχια για να δημιουργήσει ωκεανούς και άλλα πχ λίμνες νερού.

 

«Μου αρέσει πολύ αυτό το έργο», λέει ο Yang Liu. Είναι πλανητικός επιστήμονας στο εργαστήριο Jet Propulsion της NASA στην Πασαντένα της Καλιφόρνιας και δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Η πειραματική οργάνωση,» παρατηρεί, «είναι πολύ έξυπνη».

 

Η Yang Liu,. πλανητικός επιστήμονας στο εργαστήριο Jet Propulsion της NASA  μελετά το νερό σε υλικό που φέραμε από το φεγγάρι. Μια συχνή ερώτηση για το έργο της είναι πως το φεγγάρι δεν έχει καθόλου νερό. Χωρίς παχιά ατμόσφαιρα, όπου μπορεί να συσσωρευτεί ατμός. Αυτό σημαίνει ότι το φεγγάρι θα έπρεπε να είχε ακόμα σκληρότερο τρόπο από ό, τι η Γη να διατηρήσει οποιοδήποτε νερό που να το έφερε μια σύγκρουση.

«Αυτή η εργασία αποδεικνύει ότι αυτό (το νερό στο φεγγάρι) είναι εφικτό ακόμη και για αέρια σώματα» όπως το φεγγάρι, λέει η Yang Liu. Τα ευρήματα μάλιστα υποδηλώνουν ότι οι μελλοντικές αποστολές θα μπορούσαν να βρουν νερό στο φεγγάρι. Για να πάρουμε το νερό που χρειαζόμαστε, λέει, ίσως οι ερευνητές θα πρέπει να αναζητήσουν βράχους που λειώνουν όταν τους χτυπήσει ένας μετεωρίτης.

Αντιμέτωπος με την Ειρωνεία

Στην αέναη διαμάχη του διαλόγου, στην ατέρμονη προσπάθεια να πείσουμε, διαφωνήσουμε, μειώσουμε έναν συνομιλητή μας που αντιπαθούμε ή είμαστε αντίθετοι, η ειρωνεία είναι η νούμερο 1 μέθοδος. Είναι μια τακτική που πολλοί χρησιμοποιούν, άλλοι μόνο όταν φορτίζονται συναισθηματικά, ενώ κάποιοι πάντοτε, ακόμα και με το καλημέρα. Πίστεψέ με, είναι άσχημος αντίπαλος η ειρωνεία. Πώς όμως αντιμετωπίζεται ένας ειρωνικός συνομιλητής; Υπάρχει αντίδοτο και τρόπος να νικηθεί;

Η απάντηση είναι ναι. Όπως και κάθε άλλη μέθοδος στο λόγο, έτσι και η ειρωνεία έχει τα αδύνατά της σημεία. Για να τα εντοπίσουμε όμως, πρέπει πρώτα να ψυχολογήσουμε τον χρήστη της, τον είρωνα. Υπάρχουν λοιπόν αρκετοί τύποι ανθρώπων που ειρωνεύονται:

-1) ο κουτοπόνηρος: ξέρει πως είναι κατώτερος σε έναν διάλογο και με την ειρωνεία προσπαθεί να ταράξει τον απέναντι, να τον αναγκάσει να χάσει την αυτοπεποίθησή του. Επίσης, νιώθει σημαντικός έτσι, καλύπτει την έλλειψη οξυδέρκειας και ρητορικής δεινότητας με την ειρωνεία.

-2) ο άνθρωπος “ενσάρκωση-της-ειρωνείας”: γι’ αυτόν η ειρωνεία είναι η δεύτερη φύση. Θα το κάνει καθημερινά στο διάλογο, πολλές φορές ακόμα κι όταν συμφωνεί. Είναι ο ειδήμονας του είδους, οπότε κάθε λόγος του στάζει δηλητήριο: είναι δύσκολο να τον αγνοήσεις. Ο ίδιος ίσως να μη συνειδητοποιεί (λόγω εκτεταμένης χρήσης) το πόσο ενοχλητικός γίνεται. Μετά από ένα σημείο δε χρησιμοποιεί την ειρωνεία σαν όπλο, είναι πια η αναμενόμενη αντίδρασή του, η καθημερινότητά του.

-3) ο ρήτορας: η πιο επικίνδυνη μορφή είρωνα. Είναι πανέξυπνος, άψογος χρήστης του λόγου κι έτοιμος να χτυπήσει όπου πρέπει, όποτε πρέπει. Ξέρει να υποσκάψει τον συνομιλητή του. Ξέρει να χτυπήσει σε μια ευαίσθητη χορδή και να καταρρακώσει την ψυχολογία και τα νεύρα σου. Δεν το κάνει ποτέ καταλάθος. Προσέχει τη δόση ειρωνείας που θα βάλει (σαν μια επώδυνη ένεση!) και έχει συναίσθηση του πόσο δυνατό όπλο είναι. Συνήθως τέτοιοι άνθρωποι είναι περιφρονητικοί και σνομπ.

-4) ο προσωπικός εχθρός: είναι κάποιος που σε γνωρίζει, ξέρει να πατάει κάλους και έχει πολύ συχνά την ευκαιρία να το κάνει. Δεν ειρωνεύεται γενικά, ειρωνεύεται εσένα συγκεκριμένα και το κάνει με πολύ μεγάλη επιτυχία. Μπορεί να μην είναι ο καλύτερος του είδους, αλλά σε χτυπάει εκεί που πονάς.

-5) ο καλοπροαίρετος: Προσοχή: δεν είναι κάθε ειρωνεία κακή και εχθρική. Υπάρχει κι ο καλοπροαίρετος είρων, αυτός που ειρωνεύεται δηλαδή για να χαλαρώσει την ατμόσφαιρα, να κάνει πιο οικεία μια βαρύγδουπη δήλωσή σου ή να “χτυπήσει” κάποιον ξιπασμένο συνομιλητή. Αντιλαμβάνεται την ειρωνεία του σαν πείραγμα, όχι σαν όπλο για να κάνει ζημιά.

Θεωρώντας πως αυτοί είναι οι βασικοί τύποι είρωνα, μπορεί να γίνει κάποιος διαχωρισμός στα άτομα που σ’ ενοχλούν στην καθημερινότητά σου. Ξέροντας σε ποιον τύπο ανήκει, ξέρεις (πάνω-κάτω) το λόγο που σε ειρωνεύεται, καθώς και τις δυνατότητές του. Έχεις ψυχολογήσει, σε ένα μικρό βαθμό, το άτομο αυτό. Πού χρησιμεύει αυτό όμως;

Η βασική ιδέα είναι να ξέρεις τι αντιμετωπίζεις. Να μάθεις να κρατάς την ψυχραιμία σου και να χαλιναγωγείς τα νεύρα σου. Έτσι έχεις το πάνω χέρι. Για να το πετύχεις, είναι ζωτικό να έχεις μια καλή εικόνα του “εχθρού”. Οι περισσότεροι άνθρωποι παρομοιάζουν την ειρωνεία με μια άμεση επίθεση εναντίον τους και ταράζονται ή ενοχλούνται. Μεγάλη σημασία έχει να καταλάβεις πως κάθε επίθεση έχει και την ανάλογη άμυνα.

Ο πρώτος και πιο σταθερός τρόπος, που ο καθένας μπορεί με την εξάσκηση να χρησιμοποιήσει, είναι η απάθεια και το χαμόγελο. Όταν ο άλλος σου επιτίθεται χαμογέλασέ του! Μη δείξεις πως σε ενόχλησε, κι ας το κατάφερε! Χρησιμοποίησε θετικά τις χειρονομίες σου, απλώσου, πάρε χώρο. Δείξτου πόσο κατώτερη των προσδοκιών ήταν η επίθεσή του! Δεν το καταλαβαίνεις αμέσως, αλλά η άμυνα αυτή είναι αποτελεσματική: αυτό, διότι ο είρωνας περιμένει πολλά από την επίθεσή του: είναι ο άσος του, το καλύτερό του χαρτί! Όταν τον αφοπλίζεις, του δημιουργείς αμέσως σύγχυση, αμφιβολία για τις ικανότητές του, αίσθηση αδυναμίας και αίσθημα ντροπής. Φοβάται πως “αστόχησε” και πως πληγώθηκε η περηφάνια του σε όλους.

Δεύτερος τρόπος, που προϋποθέτει καλή χρήση του λόγου, είναι η ευγένεια-που-στάζει-δηλητήριο. Τον “εγκωμιάζεις”, ουσιαστικά όμως εννοείς τα αντίθετα. Χρειάζεται τουλάχιστον μέτρια γνώση ψυχολογίας αλλά είναι αρκετά εύκολος τρόπος αν τον συνηθίσεις. Εκεί που ο άλλος ρίχνει μια συγκαλυμμένη ή απροκάλυπτη ειρωνεία, του απαντάς κυριολεκτικά, με τόνο απαθή (ή καλύτερα εγκάρδιο τόνο, αν είναι δυνατόν) ρίχνοντάς τον από το βάθρο του. Υπάρχουν δύο δυνατά θετικά αποτελέσματα: 1) θα δει την απάντησή σου σαν ένδειξη φιλίας. Αυτόματα ντρέπεται για την επίθεσή του εναντίον σου (είναι γνωστό πως η ευγένεια σκλαβώνει!) και αποφασίζει να αλλάξει πορεία. 2) ένας πιο ζόρικος συνομιλητής δεν πείθεται εύκολα. Βλέπει την επιτηδειότητα πίσω από τα μελιστάλακτα λόγια σου και το αντιμετωπίζει σαν πρόκληση. Έχει καταλάβει πως έχει να κάνει με έναν έξυπνο άνθρωπο, όχι με ένα εύκολο θύμα. Σε κάθε περίπτωση, νικάτε ήδη με σκορ 1-0.

Τρίτος τρόπος, που προϋποθέτει καλό δείκτη ευφυίας και εγρήγορσης: η αντι-ειρωνεία. Όχι μόνο δε σε πείραξε η επίθεση αλλά αντεπιτέθηκες. Χτύπησες τη στιγμή που ο άλλος δεν το περίμενε! Αυτόματα θα δαγκωθεί και θα πάρει αμυντική στάση. Ξέρει με ποιον έχει να κάνει. Η μέθοδος αυτή όμως θέλει καλή γνώση του απέναντι ατόμου και των αδύνατων σημείων του: λειτουργεί εξειδικευμένα, όχι γενικά. Παίζεις στο δικό του γήπεδο, βρίσκεσαι εκτός έδρας. Να το θυμάσαι. Γι’ αυτό να λειτουργείς έτσι όταν έχεις πραγματικά κάτι να πεις, μιας και κινδυνεύεις να κάνεις μια τρύπα στο νερό.

Παραδείγματα ανά περίπτωση:

1) -Εσύ: (λες κάτι που επιδέχεται ειρωνεία)
-Είρων: Έχεις ταλέντο στις μπαρούφες, έτσι;
-Εσύ: Πού και πού λέω καμία…/ Ε, συμβαίνει…/Οκ, την είπα πάλι. (με απάθεια ή ελαφρύ χαμόγελο, δείχνεις πως δε σε πείραξε, η επίθεσή του αστόχησε)

2) -Εσύ: (παρουσιάζεσαι με αμφιλεγόμενη ενδυμασία)
-Είρων: Στις ομορφιές σου είσαι! (ξέρεις, και όλοι οι άλλοι γύρω σας ξέρουν, πως ειρωνεύεται άσχημα και σε θεωρεί ασχημότερο/η από τον Φρανκεστάιν)
-Εσύ: Ευχαριστώ Γιάννη! Έχεις γούστο τελικά! (ταυτόχρονα του χαρίζεις ένα πλατύ χαμόγελο κοιτώντας τον στα μάτια και κάθεσαι με άνετες κινήσεις)

3) -Είρων: Άκουσα τι έκανες χτες στο ραντεβού με τη Μαρία. Μα καλά, δεν ντρέπεσαι να υπάρχεις ακόμα στον πλανήτη;
-Εσύ: Αφού το έμαθες εσύ, η Τατιάνα νούμερο 2, είμαι πολύ μικρός για να απαντήσω… (κι όμως απάντησες, τρίζοντάς της τα δόντια και βάζοντάς της τον τίτλο “ανυπόφορη κουτσομπόλα”. Well done!)

Τελικά, η αναμενόμενη αντίδραση είναι να ταραχτείς, να νιώσεις άσχημα και να κοκκινίσεις, κοιτώντας το πάτωμα. Μην το κάνεις! Ανταπόδωσε θαρρετά το βλέμμα και χαμογέλα. Είπαμε, ήδη νικάς 1-0!

ΜΕΤΑΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Η Διανόηση, που αναπτύσσεται στην Βάση της Πρωτογενούς Αντίληψης, Εννόησης, της Εμπειρίας της Πραγματικότητας, είναι μια «υπερδομή», μια κατασκευή. Δημιουργεί την εικόνα της πραγματικότητας με βάση την «αποκρυσταλλωμένη αντίληψη της πραγματικότητας» (που έχει αποθηκεύσει στην μνήμη), με επιλογές και προσανατολισμούς, προς κάποιο υποτιθέμενο στόχο. Σαν «υπερδομή» και σαν εργαλείο αντίληψης και δράσης μπορεί να είναι χρήσιμο ως ένα σημείο, για πρακτικούς σκοπούς, αλλά δεν είναι η Ζωντανή Πραγματικότητα. Χώρια που, πολλές φορές, αυτή η «προσωπική οπτική» δεν έχει στέρεες βάσεις και παραπλανά. Ολόκληρη η ιστορία του ανθρώπου, ολόκληρος ο ανθρώπινος πολιτισμός, μέχρι σήμερα, βασίζεται σε αυτήν την διανόηση.

Καθώς η διανόηση (σαν λειτουργία) πηγάζει από την ύπαρξη ενός αντιληπτικού κέντρου (που δημιούργησε η «άγνοια», σε κάποιο μεταφυσικό πεδίο) και λειτουργεί μέσα στην δυαδική σύλληψη της πραγματικότητας (εγώ-κόσμος) δεν μπορεί παρά να είναι «μεροληπτική». Στον χώρο της διανόησης δεν υπάρχει σωστό ή λάθος. Υπάρχουν απλά διαφορετικές θεωρήσεις, από διαφορετικά αντιληπτικά κέντρα. Ανάλογα την θέση, τις υπάρχουσες καταστάσεις και συνθήκες, όλες οι απόψεις είναι «σωστές» και ταυτόχρονα, σαν μεροληπτικές θεωρήσεις, όλες οι απόψεις της πραγματικότητας είναι «λάθος». Κι ασφαλώς, εννοείται, από μεταφυσική άποψη είναι όλα λάθος.

Οι άνθρωποι προσπαθούν χιλιάδες χρόνια να ερμηνεύσουν την πραγματικότητα μέσω της διανόησης. Και πάντα οι άνθρωποι αντιλαμβάνονταν και λειτουργούσαν στο πλαίσιο μιας «γενικής αντίληψης της πραγματικότητας» στην οποία εντάσσονται με την «κοινωνικοποίησή» τους κι η οποία εκφράζεται μέσα από την κουλτούρα της κοινωνίας στην οποία ανήκουν, την γλώσσα (που ερμηνεύει την πραγματικότητα), την εκπαίδευση (που «διαμορφώνει» νοοτροπίες), τα ήθη, τα έθιμα και τις κοινωνικές συμπεριφορές. Αλλά η επίσημη κοινωνική κοσμοθεωρία είναι πάντα πολύ επιφανειακή και προσανατολισμένη προς τον εξωτερικό κόσμο και τις πρακτικές ανάγκες της κοινωνίας και των ανθρώπων. Είναι χρήσιμη για την ζωή στην κοινωνία αλλά δεν δίνει πραγματικές απαντήσεις στα ερωτήματα του ανθρώπου για το «τι είναι η πραγματικότητα», η ύπαρξη, η ζωή, τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος και προς τα που προσανατολίζεται κι ολοκληρώνεται. Ακόμα  όλες οι μεταφυσικές θεωρήσεις, των θρησκειών, των φιλοσοφιών, είναι διανοητικές προσεγγίσεις (θεωρητικές) της πραγματικότητες κι οι θρησκευτικές ή παραθρησκευτικές πρακτικές τους λειτουργούν πάντα μέσα στην περιορισμένη δυαδική αντίληψη και δεν έχουν κανένα βιωματικό πραγματικό αποτέλεσμα.

Οι Πραγματικοί Σοφοί της ανθρωπότητας, εδώ και κάποιες χιλιάδες χρόνια, έχουν διαπιστώσει ότι η διανόηση έχει περιορισμένο χώρο δράσης και δεν μπορεί να απαντήσει στο τι είναι πραγματικότητα, πως βιώνουμε την πραγματικότητα, πως ζούμε αληθινά. Ο λόγος είναι απλός. Η διανόηση δεν μπορεί (σαν μέρος) να συλλάβει το Όλο μέσα στο οποίο εντάσσεται και λειτουργεί, γιατί υπάρχουν «περιοχές» της ύπαρξης που δεν «αγγίζει». Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν από την ζωή και ξοδεύουν τον χρόνο τους μέσα στον διανοητικό λήθαργο, που τους πληροφορεί επίσης (παραπλανώντας τους) ότι ζουν πραγματικά, ότι ζουν την αληθινή ζωή. Αυτή είναι η δύναμη της Μάγια, της ψευδαίσθησης, του ονείρου, να σε πείθει ότι όλο αυτό είναι αληθινό. Για να Δούμε όμως την Αλήθεια, ή αλλιώς για να Αφυπνιστούμε στην Πραγματικότητα, πρέπει να «ξυπνήσουμε» από τον διανοητικό λήθαργο. Η διανόηση, η σκέψη, δεν μπορεί να σε πάει πέρα από τον εαυτό της κι ό,τι βρεις με την σκέψη, τον Θεό, την Αλήθεια, την Πραγματικότητα, την Ζωή, θα είναι όχι το Πραγματικό αλλά αυτό που έφτιαξε η σκέψη, αυτό που σκέφτηκες. Η Αντίληψη της Πραγματικότητας ανατέλλει εκεί που τελειώνει η σκέψη.

Μεταφιλοσοφία είναι να Αντιλαμβάνεσαι με ένα Τρόπο Ευρύτερο της διανόησης. Με ένα Τρόπο Άμεσο και Ανόθευτο, όπου δεν εισχωρεί η σκέψη. Είναι ακριβώς η Απελευθέρωση της Αντίληψης από όλες τις περιοριστικές λειτουργίες της σκέψης, της αίσθησης. Αυτή η Αντίληψη έχει ήδη την Ωριμότητα της εμπειρίας της σκέψης και των περιορισμών της. Την έχει δοκιμάσει κι έχει δει τα όριά της. Και την εγκαταλείπει γιατί είναι πολύ περιορισμένη και δεν μπορεί να της δείξει το Πραγματικό, την Αλήθεια. Είναι μια Θεώρηση Ανώτερη της διανόησης, πέρα από την σκέψη, τις αντιλήψεις μέσα από ένα αντιληπτικό κέντρο, πέρα από την δυαδικότητα, πέρα από την μνήμη, πέρα από τον χρόνο.

Η Μεταφιλοσοφία ξεκινάει εκεί που τελειώνει η σκέψη. Η Εμπειρία της «διάλυσης» του αντιληπτικού κέντρου, του εγώ, το οποίο κατασκευάζει η σκέψη και στο οποίο «αναφέρει» και συγκεντρώνει» όλες τις δυαδικές εμπειρίες, γίνεται αντιληπτή σαν Ανάδυση σε Μια Νέα Αντίληψη, σε Ένα Χώρο Ελευθερίας, Απεραντοσύνης, Αιωνιότητας, σε Μια Κατάσταση Ενότητας Όλης της Ύπαρξης κι όλων των πραγμάτων. Περιγράφεται συχνά στην Εσωτερική Παράδοση σαν Παγκόσμια Συνείδηση του Ανθρώπου. Είναι Γέννηση σε Μια Άλλη Διάσταση της Ύπαρξης, η Αληθινή Πνευματική Γέννηση του Αγιογραφικού Συμβολισμού, η Άνωθεν Γέννηση. Είναι η Αληθινή Ζωή, η Αιώνια Ζωή.

Ασφαλώς, Πρώτη Υποχρέωση της Μεταφιλοσοφίας είναι να Υποδείξει τι «είναι» η Πραγματικότητα, πως «λειτουργεί» η ζωή, τι είναι σκέψη, τι είναι απελευθέρωση από την σκέψη σε μια νέα ελεύθερη αντίληψη, ανοιχτή, ολική. Αυτή η Ανώτερη Αντίληψη, που είναι μια φυσιολογική εξέλιξη του ανθρώπου, της ανθρώπινης συνειδητότητας, κηρύχτηκε σαν Ανώτερη Σοφία, σαν Θρησκεία, σαν κάτι Μυστικό (άσχετα από τις κοινωνικές διαστρεβλώσεις του Αρχικού Θρησκευτικού Μηνύματος). Στην πραγματικότητα είναι απλά η Αλήθεια. Η Αλήθεια που πρέπει να φανερωθεί στους ανθρώπους, που όταν γίνεται κατανοητή απελευθερώνει τους ανθρώπους. Αλλά οι άνθρωποι από το Αρχικό Κήρυγμα των Σοφών, του Ορφέα, του Λάο Τσε, του Βούδα, μέχρι τον Κρισμαμούρτι, δημιουργούν διανοητικές θεωρίες, θεολογίες, διδασκαλίες. Καταλαβαίνουν ξανά την Ζωή, την Ζωντανή Αλήθεια, μέσα από την διανόηση κι αποκοιμίζονται με την σκέψη και τις ψευτοθρησκευτικές πρακτικές και πράξεις τους. Αλλά η Αλήθεια Είναι Πάντα Εδώ κι ο καθένας μπορεί να την Δει, αυτός ο ίδιος, άμεσα, τώρα, εδώ. Όλα τα άλλα είναι απλά διανοητικές φλυαρίες, σαν το μουρμούρισμα του αέρα στα φύλλα των δένδρων.

Το Αληθινό Μήνυμα, όλης της Εσωτερικής Παράδοσης, Όλων των Σοφών και των θρησκειών, είναι απλά να Δούμε την Ολοφάνερη Αλήθεια «Βλέποντας» αυτό που συμβαίνει, αυτό που συμβαίνει σε μας, έξω από εμάς. Να Δούμε πως εκδηλώνεται ή επηρεάζεται η αντίληψή μας και να μείνουμε  Ξύπνιοι στην Αληθινή Ζωή, σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει στον πραγματικό χρόνο κι όχι να ονειρευόμαστε μέσα στις κατασκευές της σκέψης. Το Αληθινό Μήνυμα είναι η Άμεση Υπόδειξη κι Εφαρμογή της Αληθινής Ζωής, της Αληθινής Αντίληψης, της Αληθινής Δράσης. Η Υπόδειξη απλά υποβοηθά. Το σημαντικό είναι να Δει κάποιος. Να Αρχίσει να Ζει στην Πραγματική Ζωή, βγαίνοντας από τον διανοητικό λήθαργο. Βέβαια, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε όλες τις αγαπημένες αυταπάτες μας κι όλα όσα θεωρούσαμε χρήσιμα κι είχαμε στην κατοχή μας. Η Αληθινή Οδός είναι η Πλήρης Ελευθερία. Η Ίδια η Ουσία της Πραγματικότητας είναι η Ελευθερία, η Απόλυτη Βαθιά κι Ολοκληρωτική Ελευθερία, η Ελευθερία από όλα, μέσα στην Απεραντοσύνη του Αγνώστου όπου χτυπά η Καρδιά της Αληθινής Ύπαρξης.

Η Μεταφιλοσοφία είναι στην πραγματικότητα η «Φιλοσοφία της Αληθινής Ζωής» και το μόνο που έχει να πει, να μεταδώσει, είναι ζωή, να αρχίσουμε να ζούμε αληθινά. Κι αυτό γίνεται ζωντανά, μέσα στην Παράδοση, όπως ένα αναμμένο κερί μεταδίδει την φλόγα του σε άλλα κεριά. Η Ζωή είναι κάτι που ζούμε, όχι κάτι που σκεφτόμαστε ή θεωρητικολογούμε περί αυτού. Είναι Δράση, Ροή, Αλλαγή, Διάρκεια, Αιώνια Παρουσία πέρα από όλα τα φαινόμενα, Ελευθερία, Απόλυτη Βαθιά κι Ολοκληρωτική Ελευθερία, Θεία Ουσία, ο Θεός. Έτσι, μιλώντας για την Ζωή, Πως να Ζούμε, είναι κάτι Πρακτικό. Δεν είναι θεωρία, δεν είναι διδασκαλία. Δεν υπάρχει διδασκαλία για την ζωή, την Ζωή την Ζεις. Δεν υπάρχει διδασκαλία για την αναπνοή, απλά αναπνέεις κι όλοι αναπνέουν. Δεν υπάρχει διδασκαλία για την όραση, απλά βλέπεις κι όλοι βλέπουν (εφόσον δεν υπάρχει σωματική βλάβη). Δεν υπάρχει διδασκαλία για το περπάτημα, απλά περπατάς κι όλοι οι σωματικά ακέραιοι περπατούν. Δεν υπάρχει διδασκαλία για την ζωή, απλά ζεις κι όλοι ζουν όσοι βρίσκονται εδώ. Αφήνεις την Ζωή Ελεύθερη να Εκδηλωθεί μέσα σου κι Ακολουθείς την Ροή της, Ισορροπείς στο Απόλυτο Παρόν και Ρέεις Μαζί του. Αφήνεις την Ζωή την Ίδια να σε Οδηγήσει στην Αλήθεια της. Τώρα, αν εξαιτίας της «κοινωνικοποίησής» σου, ή της «προσαρμογής» σου στην κοινωνία έχεις μια λανθασμένη αντίληψη, ή αν βρίσκεις πιο βολικό να ζεις όχι στην πραγματική ζωή αλλά μέσα στις ονειροπολήσεις σου, ασφαλώς είσαι ελεύθερος να το κάνεις. Η Ζωή περιλαμβάνει και το όνειρο. Η Ζωή δεν αδικεί κανέναν. Μόνοι τους οι άνθρωποι αποφασίζουν και μόνοι τους χαράζουν τον δρόμο τους και γίνονται αυτό ακριβώς που σκέφτονται. Αλλά αν θέλεις να αλλάξεις δρόμο μπορείς να το κάνεις, τώρα, εδώ, και να εισέλθεις στην πραγματική ζωή.

Για την Μεταφιλοσοφία η Ζωή η Ίδια Περιέχει από Μόνη της Όλη την Αλήθεια. Και την Αποκαλύπτει Ολόκληρη όταν ζεις αληθινά. Αυτή είναι η Αλήθεια, να Ζεις Αληθινά, χωρίς να παραπλανάσαι και χωρίς να περιπλανιέσαι στην χώρα του ονείρου. Ζωή Αληθινή είναι η Αφυπνισμένη Ζωή. Οι άνθρωποι μπορούν να ονειρεύονται όσο θέλουν, χιλιάδες ζωές, από ζωή σε ζωή και να ονειρεύονται ότι ζουν την αληθινή ζωή. Αλλά το όνειρο όσο κι αν πείθει ότι είναι αληθινό, είναι μονάχα όνειρο. Κι όσο και να το παρατείνεις όνειρο μένει. Η Αλήθεια Είναι Έξω από όλο αυτό, έξω από την ζωή του διανοητικού λήθαργου, έξω από την ιστορία των ανθρώπων, τον πολιτισμό τους, τις κοινωνίες τους και την καθημερινή ζωή τους, στον Απέραντο Χώρο της Ελευθερίας. Εκεί που ο Ήλιος της Αλήθειας δεν Δύει Ποτέ., στην Αιώνια Παρουσία, που Χωρίς Ιδιότητες, δεν εξαρτάται από Τίποτα, σε Αυτό που οι αμαθείς ονομάζουν Θεό αλλά δεν το έχουν αγγίξει ποτέ, γιατί μόνο οι Αληθινοί Άνθρωποι μπορούν να το βιώσουν, στον Ιερό Χώρο Όπου Εισέρχεσαι αφήνοντάς τα όλα απέξω, στον Αληθινό Ναό της Ύπαρξης, στην Ίδια την Ύπαρξη.

ΑΙΣΧΥΛΟΣ - Ἀγαμέμνων (1299-1330)

ΚΑ. οὐκ ἔστ᾽ ἄλυξις, οὔ, ξένοι, † χρόνῳ πλέῳ.
1300 ΧΟ. ὁ δ᾽ ὕστατός γε τοῦ χρόνου πρεσβεύεται.
ΚΑ. ἥκει τόδ᾽ ἦμαρ· σμικρὰ κερδανῶ φυγῇ.
ΧΟ. ἀλλ᾽ ἴσθι τλήμων οὖσ᾽ ἀπ᾽ εὐτόλμου φρενός.
ΚΑ. οὐδεὶς ἀκούει ταῦτα τῶν εὐδαιμόνων.
ΧΟ. ἀλλ᾽ εὐκλεῶς τοι κατθανεῖν χάρις βροτῷ.
1305 ΚΑ. ἰὼ πάτερ σοῦ σῶν τε γενναίων τέκνων.
ΧΟ. τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα; τίς σ᾽ ἀποστρέφει φόβος;
ΚΑ. φεῦ φεῦ.
ΧΟ. τί τοῦτ᾽ ἔφευξας; εἴ τι μὴ φρενῶν στύγος.
ΚΑ. φόνον δόμοι πνέουσιν αἱματοσταγῆ.
1310 ΧΟ. καὶ πῶς; τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων.
ΚΑ. ὅμοιος ἀτμὸς ὥσπερ ἐκ τάφου πρέπει.
ΧΟ. οὐ Σύριον ἀγλάισμα δώμασιν λέγεις;
ΚΑ. ἀλλ᾽ εἶμι κἀν δόμοισι κωκύσουσ᾽ ἐμὴν
Ἀγαμέμνονός τε μοῖραν. ἀρκείτω βίος.
1315 ἰὼ ξένοι.
οὔτοι δυσοίζω, θάμνον ὡς ὄρνις, φόβῳ
ἄλλως· θανούσῃ μαρτυρεῖτέ μοι τόδε,
ὅταν γυνὴ γυναικὸς ἀντ᾽ ἐμοῦ θάνῃ,
ἀνήρ τε δυσδάμαρτος ἀντ᾽ ἀνδρὸς πέσῃ.
1320 ἐπιξενοῦμαι ταῦτα δ᾽ ὡς θανουμένη.
ΧΟ. ὦ τλῆμον, οἰκτίρω σε θεσφάτου μόρου.
ΚΑ. ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν, ἢ θρῆνον θέλω
ἐμὸν τὸν αὐτῆς. ἡλίου δ᾽ ἐπεύχομαι
πρὸς ὕστατον φῶς τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις
1325 ἐχθροὺς φόνευσιν τὴν ἐμὴν τίνειν ὁμοῦ,
δούλης θανούσης, εὐμαροῦς χειρώματος.
ΧΟ. ἰὼ βρότεια πράγματ᾽· εὐτυχοῦντα μὲν
σκιᾷ τις ἂν πρέψειεν· εἰ δὲ δυστυχοῖ,
βολαῖς ὑγρώσσων σπόγγος ὤλεσεν γραφήν.
1330 καὶ ταῦτ᾽ ἐκείνων μᾶλλον οἰκτίρω πολύ.

***
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Δεν έχω γλιτωμό, φίλοι, αν κερδίσω χρόνο.
ΧΟΡΟΣ
1300 Μα η ώρα ᾽ναι η στερνή που πιότερη έχει αξία.
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Ήρθεν η μέρα· ποιό έχω κέρδος κι αν θα φύγω;
ΧΟΡΟΣ
Ψυχή γενναία η τόλμη σου, ξέρε το, δείχτει.
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Κανείς αυτό απ᾽ τους ευτυχείς δε θα τ᾽ ακούσει.
ΧΟΡΟΣ
Μα ο ένδοξος είναι θάνατος μεγάλη χάρη.
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Οϊμένα εσύ και τ᾽ άξια σου παιδιά, πατέρα!
ΧΟΡΟΣ
Τί ᾽ναι; ποιός φόβος σού γυρνάει το νου σου πάλι;
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Αχ και αχ!
ΧΟΡΟΣ
Τί πάλι αυτό σου το αχ; εκτός του νου σου αν βλάβη…
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Πνοή αναδίδει αιματοστάλαχτη το σπίτι.
ΧΟΡΟΣ
1310 Και πώς; είν᾽ τα σφαχτά που στους βωμούς μυρίζουν.
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Είν᾽ όμοιο σαν αχνός που βγαίνει από ᾽να τάφο.
ΧΟΡΟΣ
Βέβαια δε λες για αραβικά εδώ μέσα μύρα.
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Μα πάω και στους νεκρούς τη μοίρα μου να κλάψω
και του Αγαμέμνονα· αρκετά κι όσο έχω ζήσει.
Αχ ξένοι μου!
δε σκούζω σαν πουλί έτσι από μάταιο φόβο
μπρος σ᾽ ένα θάμνο… θα πεθάνω και σας θέλω
μάρτυρες, σαν πεθάνει αντίς για με γυναίκα
κι άντρας αντίς για τον κακότυχο τον άντρα·
1320 σα ξένιο δώρο αυτό πεθαίνοντας ζητώ σας.
ΧΟΡΟΣ
Αθλία, σου κλαίω τη μοίρα σου που προφητεύεις.
ΚΑΣΣΑΝΤΡΑ
Να πω ένα λόγο θέλω ακόμα κι όχι θρήνο
δικό πια· μπρος στο στερνό το φως του ήλιου
εύχομαι οι εκδικάτορες του βασιλιά μου
να θυμηθούν και τους δικούς μου τους φονιάδες
για το εύκολο κατόρθωμα φόνου μιας σκλάβας.
ΧΟΡΟΣ
Αχ, και το τί ᾽ναι ο άνθρωπος! στην ευτυχία του
είναι σα μια ελαφρή σκιά· μα η δυστυχία
μια σα σφουγγάρι υγρό της δίνει και τη σβήνει·
1330 κι αυτά ᾽πό κείνα πιο πολύ ελεούμαι ακόμα.

Οι πεινασμένες ψυχές… τριγυρνούν μόνες

Πεινασμένες ψυχές… τριγυρνούν μόνες, αναζητούν, ελπίζουν, πονούν και τελικά μένουν μόνες και πεινασμένες…Το επέλεξαν, το προκάλεσαν, το θέλουν; Ποιος ξέρει… Τι σημασία έχει; Σημασία έχει το πώς νιώθουν… Νιώθουν τόσο πεινασμένες… για λίγο ενδιαφέρον, λίγη σημασία, λίγη τρυφερότητα και αγάπη, λίγη ζεστασιά και νοιάξιμο.

Νιώθουν πεινασμένες για λίγο συναίσθημα και είναι πιο σημαντική η πείνα της ψυχής, παρά του σώματος. Το πεινασμένο σώμα μπορεί να βρει κάποιο τρόπο να καλύψει ή να ψευτοκαλύψει την πείνα που νιώθει, μια πεινασμένη ψυχή, όμως, δεν μπορεί να κοροϊδέψει την πείνα της με ψευτο- συναισθήματα ή με σχεδόν συναισθήματα- ή νιώθει ή δεν νιώθει… Έχει ανάγκη από γνήσιες και αυθεντικές –ανθρώπινες- σχέσεις, στις οποίες δεν θα χρειάζεται να παρακαλά για λίγο συναίσθημα… θα μπορεί να αφεθεί μέσα σε ένα συναισθηματικό πάρε-δώσε χωρίς μέτρημα, χωρίς ζύγισμα, χωρίς απαιτήσεις…

Πεινασμένες ψυχές που τριγυρνούν περιμένοντας να βρουν λίγη τροφή, λίγη συναισθηματική τροφή που θα απαλύνει την αίσθηση της πείνας… Η συναισθηματική πείνα είναι μια αίσθηση έντονης συναισθηματικής ανάγκης, που προέρχεται από τη συναισθηματική στέρηση που βίωσε το άτομο κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

 

Πεινασμένες ψυχές που νιώθουν πόνο και νοσταλγία, μια αίσθηση απελπισίας και κενού… ένα κενό που γίνεται αντιληπτό μέσα από τον πόνο της μοναξιάς και της απομάκρυνσης. Πεινασμένες ψυχές που θεωρούν ότι αν καταφέρουν να έρθουν κοντά σε άλλα πρόσωπα θα μπορέσουν να καλύψουν ικανοποιητικά την πείνα τους. Και το κάνουν, τόσο παρορμητικά και αγωνιωδώς, που δεν διακρίνουν πόσο ικανό είναι το πρόσωπο που έχουν απέναντί τους να τους δώσει το συναίσθημα που έχουν ανάγκη. Και… είναι τόσες οι λανθασμένες επιλογές στην προσπάθεια να κατευνάσουν την πείνα, που η πείνα γίνετε ακόμα πιο έντονη… πιο ανυπόφορη, πιο βαθιά…

Πεινασμένες ψυχές, που βρίσκονται σε μια δίνη αναζήτησης λίγου συναισθήματος, ενώ στην πραγματικότητα δεν ξέρουν πώς να το κάνουν και τι ακριβώς ζητούν. Είναι πιο εύκολο να δώσουν και να λάβουν σωματική στοργή και προσοχή, μια επιφανειακή αλληλεπίδραση, που στην πραγματικότητα αποστραγγίζει και τους τελευταίους συναισθηματικούς πόρους που ήταν διαθέσιμοι. Είναι πιο εύκολο να πειστούν ότι δεν έχουν ανάγκη από κανένα συναίσθημα και να παραμείνουν πεινασμένες, παρά να βρουν τον δρόμο της ικανοποίησης και του κορεσμού.

 

Πεινασμένες ψυχές, που αγωνιούν, που απογοητεύονται, που νιώθουν πληγωμένες, προδομένες, μόνες, απελπισμένες… Πεινασμένες ψυχές, χωρίς συναίσθημα, χωρίς επαφή, χωρίς άγγιγμα, χωρίς νοιάξιμο, χωρίς ζωή…

Φτερά για να πετάξουν έχουν μόνο τα πουλιά;

«Φτερά για να πετάξουν έχουν μόνο τα πουλιά.» Σκέψου το. Σκέψου αυτό το τεράστιο ψέμα με το οποίο μεγαλώσαμε.

Γεννήθηκες και γεννήθηκα με φτερά. Τα χρησιμοποιήσαμε την πρώτη φορά που σηκωθήκαμε όρθιοι, στο πρώτο μας βήμα, την πρώτη φορά που διασχίσαμε ένα δρόμο μόνοι μας και νομίζαμε πως κατακτήσαμε τον κόσμο, την πρώτη φορά που γράψαμε το όνομά μας στο χαρτί, όταν ζωγραφίσαμε στον τοίχο του σπιτιού και νιώσαμε καλλιτέχνες, την πρώτη φορά που αισθανθήκαμε το σκίρτημα του φιλιού, μα ακόμα και τότε που βγάλαμε τις βοηθητικές απ’ το ποδήλατο.

Τα χρησιμοποιήσαμε πολλές πρώτες φορές και μια τελευταία. Εκείνη τη φορά που θελήσαμε να περάσουμε το κατώφλι της πόρτας και ξεκινήσαμε να τρέχουμε προς το άγνωστο. Τότε μας σταμάτησε ο σπάγκος που τόσο καιρό ήταν δεμένος στο πόδι μας. Τα χρησιμοποιήσαμε τελευταία φορά, όταν συνειδητοποιήσαμε πως έχουμε γαλουχηθεί με μια ψευδαίσθηση ελευθερίας και ανεξαρτησίας.

Μια ψευδαίσθηση που μας κρατάει κοντά αλλά πολύ μακριά από το άγνωστο και την περιπέτεια εκεί έξω. Μια ψευδαίσθηση που μας αφήνει να νιώθουμε ελεύθεροι να κάνουμε ότι θέλουμε, αλλά μέσα στο καλούπι που έφτιαξε κάποιος άλλος για εμάς.

Κόψε το σπάγκο, το σχοινί, την αλυσίδα, το δεσμό που σε κρατάει μακριά από τα όσα έχεις ονειρευτεί. Φτιαγμένοι και ικανοί να διασχίζουμε ωκεανούς είμαστε, όχι να βρέχουμε τις πατούσες μας στα απόνερα ονείρων που φεύγουν μακριά.

Θυμός: το πρώτο θύμα του, εμείς οι ίδιοι

Συνήθως όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με δυσάρεστες καταστάσεις, νιώθουμε και τα ανάλογα συναισθήματα. Συναισθήματα που δε θα θέλαμε να τα βιώσουμε ποτέ ή ποτέ ξανά. Για αυτό συνήθως τα απωθούμε, γιατί μας προκαλούν πόνο, θλίψη και μετά συνήθως ακολουθεί ο θυμός.

Θυμός που καίει τα σωθικά και από πού να τον μαζέψουμε, πώς να τον διαχειριστούμε; Και τελικά, γιατί θυμώνουμε;

Θυμώνουμε όταν νιώθουμε ότι έχουμε αδικηθεί, όταν κάποιος μας ασκεί κριτική και μας κατηγορεί, όταν κάποιος δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας.. Και τότε αντιδράμε με δύο τρόπους, διαφορετικής ποιότητας και αποτελέσματος: Είτε συνειδητοποιούμε πως όλοι μας, κουβαλώντας διαφορετικές εμπειρίες ο καθένας μας και έχοντας σμιλευτεί με έναν τρόπο που θα εξυπηρετήσει καλύτερα το σκοπό της ζωής του, αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά μια κατάσταση. Είτε φουντώνει ο θυμός μέσα μας, αρχίζουμε να λέμε άσχημα λόγια και ίσως σε ένα δεύτερο χρόνο, παίζοντας ξανά την ίδια σκηνή στο μυαλό μας, να σκεφτόμαστε και την εκδίκηση.

Στην πρώτη περίπτωση, ακούμε προσεκτικά τι έχει να μας πει ο άλλος, κοιτάμε πίσω μόνο για να μάθουμε κάτι ή απλώς να αποδεχτούμε μια κατάσταση. Σε αυτή την περίπτωση, είτε αλλάζουμε τους «χάρτες πλοήγησής μας» και αφήνουμε στην άκρη τα «πικρά και τα ξινά», ή αφηνόμαστε στις αρνητικές σκέψεις που μας απομυζούν και μας κάνουν δυστυχισμένους, άσχημους.

Έτσι, αν πάλι ο θυμός πάει να μας κυριέψει, ας σταθούμε λίγο. Ας βγούμε ως παρατηρητές από την ιστορία του δράματος, ας βιώσουμε ό,τι αρνητικό μας κατακλύζει και μετά ας το αφήσουμε στην άκρη, ας δράσουμε με τρόπο που μας απελευθερώνει. Με έναν ηρωικό τρόπο, που αυτό που θα αφήσει πίσω του να είναι ένας ακόμη μικρός κόκκος σοφίας. Πώς; Ίσως χρησιμοποιώντας την εμπειρία που μας δόθηκε, για να μάθουμε πώς λειτουργεί ο κόσμος (πώς αλλιώς λειτουργεί – έξω από εμάς), για να κατανοήσουμε με μια πιο ευρεία οπτική και πιο βαθιά τη ζωή αυτή.

«Κανένα από τα πρόσωπα της ιστορίας δε σφάλλει.
Απλώς βλέπουν την πραγματικότητα από διαφορετική οπτική γωνία.
Το μόνο λάθος σχεδόν πάντα είναι
να πιστεύω ότι η θέση όπου βρίσκομαι
είναι η καλύτερη για να διακρίνω την αλήθεια.
Ο κουφός πάντα νομίζει ότι όσοι χορεύουν είναι τρελοί.»
Χόρχε Μπουκάι

Η ζωή, είναι λίγη και λήγει – Γι’αυτό κάν’ την να αξίζει

Η ζωή είναι λίγη και λήγει! Να το θυμάσαι αυτό…
Γι’ αυτό ζήσε την με όλες τις μηχανές αναμμένες. Τους συναγερμούς σου να κτυπούν τρελά. Τις ανάσες σου στο κόκκινο.
Την καρδιά σου να χορεύει ανελέητα σαν να μην χωράει άλλες ανάσες.
Η ζωή είναι και παίξε και γέλασε. Γιατί εσύ ξέρεις, πως μόνο μια φορά ερχόμαστε.
Μια αλλά ας την κάνουμε να φτάνει.
Να αξίζει για δέκα.

Γ ‘αυτό και παίξε και γέλασε και βγάλε το πάθος σου, τον αυθορμητισμό σου, την διψά σου για ζωή.
Μην τσιγκουνευτείς τις στιγμές σου, μην κάνεις εκπτώσεις στα θέλω σου.
Να τα θέλεις όλα ,να τα διεκδικείς ,να τα υποστηρίζεις και ας μην στα δώσουν ποτέ.
Μην βάζεις πίσω το εγώ σου και μην αλλοιώνεις τον χαρακτήρα σου, για τίποτα και για κανέναν.
Η ζωή είναι λίγη και λήγει! Να το θυμάσαι αυτό. Και αν κάπου δεν σε αξιολογούν σωστά να φεύγεις. Κάποιοι άλλοι θα δουν την πραγματική αξία σου.

Να ερωτεύεσαι με πάθος, να αγαπάς ανέυ όρων. Και ας μην αγαπηθείς το ίδιο. Εσύ φροντίσε να ταΐζεις την δική σου ψυχή.
Η ζωή είναι λίγη και λήγει!
Να το θυμάσαι αυτό! Ζήσε τον έρωτα, όλα τα συναίσθηματα, μάζεψε δυνατές συγκινήσεις. Μάζεψε εικόνες, χρώματα, γεύσεις.
Μην πλατσουρίζεις στα ρηχά. Ταξίδεψε, γνώρισε, κινδύνεψε. Μην αγκυροβολείς σε λιμάνια που έχουν τελειώσει.
Ρίσκαρε και όχι εκ του ασφαλούς.
Όχι με δίκτυ ασφαλείας από κάτω! Νίκησε τους φόβους σου. Άκου τα θέλω σου.

Παραμέρισε τα πρέπει σου. Σταμάτα να κρύβεσαι και να βολεύεσαι.
Το βόλεμα είναι για τους δειλούς και για τους λίγους.
Σταμάτα να κρίνεις, να συμβουλεύεις, να κυρήτεις πράγματα που πρώτα εσύ ο ίδιος δεν κάνεις. Αυτό είναι το εύκολο!
Μην ζητάς από τους άλλους να δώσουν ότι πρώτα εσύ δεν έχεις δώσει .
Να ξυπνάς το πρωί και να είσαι ευγνώμων για την καινούρια μέρα.
Η ζωή είναι λίγη και λήγει! Να το θυμάσαι αυτό!
Για το χαμόγελο που έχεις στα χείλη και για την φλόγα που κρατάς αναμμένη στην καρδιά.

Παρατήρησε τις ομορφιές αυτού του κόσμου μην τις προσπερνάς.
Να τραγουδάς τα τραγούδια που αγαπάς.
Να χορεύεις τον ρυθμό που σε ξεσηκώνει.
Να είσαι γενναιόδωρος στα χάδια, στα φιλιά και στις αγκαλιές.
Όλα είναι υπέροχα αν τα βλέπεις έτσι. Μάθε να ζητάς συγγνώμη.
Αποφάσισε να δίνεις ευκαιρίες στους άλλους.
Μην χαραμίσεις όμως για κανέναν λόγο την μεγαλύτερη ευκαιρία που δόθηκε σε σένα.

Να έρθεις σ ‘αυτήν την ζωή και ν’ αφήσεις το σημάδι σου.
Η ζωή είναι λίγη και λήγει! Να το θυμάσαι αυτό.

Κάθε άτομο που συναντάς είναι ένας καθρέφτης για να δεις την αντανάκλαση της ψυχής σου

Όταν συναντάτε κάποιον που σας προκαλεί συναισθηματικά με την συμπεριφορά και τα λόγια του- κάποιος που οι πράξεις του σας προκαλούν αισθήματα θυμού, λύπης, αποθάρρυνσης ή απόρριψης- σας δίνεται η ευκαιρία να κοιτάξετε στον καθρέφτη της ψυχής σας.

Λέγεται πως όλοι έχουμε έναν σωσία κάπου στον κόσμο- κάποιον που μας μοιάζει, έχει παρόμοια χόμπι και θα τον μπέρδευαν για δίδυμο μας. Κάποιοι άνθρωποι είχαν το προνόμιο να συναντήσουν τον σωσία τους αλλά οι περισσότεροι από εμάς δεν το έχουμε και επομένως πρέπει να συμβιβαστούμε με την χρήση καθρεφτών για να δούμε την αντανάκλαση μας. Υπάρχουν περισσότεροι τρόποι από γυάλινους καθρέφτες και σωσίες για να δούμε την αντανάκλαση μας και να μάθουμε ποιοι και τι είμαστε.

Όλη η ζωή- κάθε άνθρωπος που συναντάτε και κάθε κατάσταση στην οποία μπλέκεστε- είναι ένας καθρέφτης για να δείτε την αντανάκλαση της ψυχής σας.

Η αντανάκλαση της συναισθηματικής σας ζωής, αυτό που ή ψυχή λαχτάρα, τα βαθύτερα πιστεύω σας και τα πρότυπα ύπαρξης, οι συνειδητές και ασυνείδητες σκέψεις- όλα αυτά αντανακλώνται μέσω των ανθρώπων που έρχονται στην ζωή σας και μέσω των έμπειρων που έχετε.

Και όπως έχουμε ξαναπεί: μερικές φορές είναι οι πιο δύσκολες σχέσεις και εμπειρίες που μας κάνουν να ωριμάσουμε.

Όταν συναντάτε κάποιον που σας δυσκολεύει συναισθηματικά με την συμπεριφορά και τα λόγια του- κάποιον που οι πράξεις του σας προκαλούν αισθήματα θυμού, λύπης, αποθάρρυνσης ή απόρριψης- σας δίνεται η ευκαιρία να κοιτάξετε στον καθρέφτη της ψυχής σας. Ένα μέρος της είναι παρόν στο άτομο που αντιμετωπίζετε. Σε κάποιες περιπτώσεις, το άτομο που έχετε ελκύσει είναι εδώ για να σας δείξει τα συναισθήματα του εαυτού και της ζωής σας που πρέπει να κατανοήσετε ή να απελευθερώσετε για να ζήσετε καλύτερα. Μπορείτε να δείτε μόνο αυτό που είναι ήδη μέσα σας, παρόν σε κάποιο επίπεδο, συνειδητό ή όχι.

Ξέρετε κάτι; Αυτό είναι πραγματικά κάτι δύσκολο να το αποδεχτούμε. Ειδικά για κάποιον τόσο επικριτικό όσο εγώ. Μου αρέσει να κατηγορώ ας πούμε το ότι η σελήνη βρίσκεται στον παρθένο όσο τίποτα άλλο.

Για παράδειγμα, αν ένας φίλος σας ενοχλεί επειδή έχει ασήμαντες συνήθειες, που είναι ο κριτής μέσα σας που ευτελίζει την δική σας ζωή; Και από την άλλη πλευρά: είστε ανοιχτοί στην πιθανότητα ότι ο τυχαίος περαστικός που σας χαιρετά στον δρόμο και κάνει το πρωινό σας πιο ευχάριστο είναι επίσης ένα κομμάτι σας που μπορεί να φέρει το ίδιο δώρο χαράς σε κάποιον άλλον;

Αν ζούμε με την πνευματική πεποίθηση ότι είμαστε ένα και πως είμαστε όλοι συνδεδεμένοι τότε δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο καθένας μας αντανακλά κάτι στον άλλον. Το Σύμπαν λειτουργεί ως ένας μεγάλος καθρέφτης της εσωτερικής μας πραγματικότητας βγάζοντας την στον εξωτερικό κόσμο.

Η ψυχή και οι πνευματικοί οδηγοί/άγγελοι συνεχώς σας παρέχουν ευκαιρίες για να δείτε τον εαυτό σας μέσα από καταστάσεις που αντιμετωπίζετε ή από το δράμα της ζωής σας. Όταν ζούμε χωρίς επίγνωση, βλέπουμε αυτές τις καταστάσεις ως γεγονότα που μας συμβαίνουν- συμπτωματικές στιγμές που συμβαίνουν τυχαία στην ζωή μας. Τότε πέφτουμε στην παγίδα του να κατηγορούμε τους άλλους- θυμώνουμε με τον κόσμο ή προσπαθούμε να αιτιολογήσουμε κάτι που πήγε στραβά ή γιατί κάτι μας συνέβη.

Έλκεστε από τέτοιους ανθρώπους και τέτοιες καταστάσεις για το δικό σας ανώτερο καλό, για την κατανόηση και την εξέλιξη της ψυχής σας.

Με άλλα λόγια: υπάρχει ένα μάθημα σε όλα.
Όταν το συνειδητοποιήσετε αυτό, γίνεται ένα από τα πράγματα που δεν μπορείτε να αγνοήσετε. Μόλις το κατανοήσετε, κάθε φορά που θα αντιμετωπίζετε μια δύσκολη κατάσταση θα αναρωτιέστε: τι μου παρουσιάζεται μέσω των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων μου με τους άλλους; Τι μαθαίνω για τον εαυτό μου;

Τι κάνετε τώρα: προς το παρόν κατηγορείτε τα πάντα και όλους τους άλλους γι αυτά που βιώνετε; Έχετε την στάση του θύματος; Ή επιλέγετε να κοιτάξετε μέσα σε κάθε σχέση και εμπειρία που σας παρουσιάζεται;

Μόλις αρχίσετε να αποδέχεστε την εσωτερική σας ευθύνη για τα εξωτερικά γεγονότα της ζωής σας, θα είστε ευγνώμονες για την αφθονία της ζωής που οι πνευματικοί καθρέφτες (οι άνθρωποι της ζωής σας) σας προσφέρουν. Ακόμα και για τα πιο σκληρά μαθήματα.

Ο σεβασμός είναι όμορφη λέξη

Ο σεβασμός είναι όμορφη λέξη. Είναι ένα από τα πιο όμορφα σύμβολα. Φανταστείτε ότι δεν έχετε ξανακούσει ποτέ τη λέξη. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να την επινοήσουμε και να καταλήξουμε σε μια συμφωνία για τη σημασία της. Άλλωστε, όπως συμβαίνει με όλα τα σύμβολα, πρέπει να συμφωνήσουμε με το σύμβολο, ειδάλλως αυτό δεν θα σημαίνει τίποτα για εμάς. Ο σεβασμός, όπως πολλά σύμβολα, αρχίζει από τον εαυτό μας και επεκτείνεται στους γύρω μας. Αν δεν σεβόμαστε τον εαυτό μας, πώς είναι δυνατόν να σεβαστούμε οτιδήποτε ή οποιονδήποτε άλλο;

Όταν σεβόμαστε τον εαυτό μας, αποδεχόμαστε τον εαυτό μας έτσι όπως είναι. Όταν σεβόμαστε τους άλλους, αυτό σημαίνει ότι τους αποδεχόμαστε έτσι όπως είναι. Όταν σεβόμαστε τα πάντα στη φύση —τα ζώα, τους ωκεανούς, την ατμόσφαιρα, τη γη- αποδεχόμαστε όλη την φύση έτσι όπως είναι.

Όταν ερχόμαστε στον κόσμο, όλα είναι ήδη δημιουργημένα. Δεν ήταν δική μας επιλογή να εκτεθούμε στα δημιουργημένα πράγματα. Συνέβη, και το σεβόμαστε. Μπορούμε να κάνουμε κάτι καλύτερο; Δεν νομίζω. Σεβασμός είναι η πλήρης αποδοχή των πάντων, έτσι όπως είναι, όχι όπως θα θέλαμε να είναι. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια ερμηνεία της λέξης σεβασμός.

Μόλις αποδεχτούμε τον εαυτό μας έτσι όπως είναι, παύουμε να επικρίνουμε τον εαυτό μας. Τότε, μας συμβαίνει κάτι εκπληκτικό: γαληνεύουμε. Παύουμε να έχουμε ψυχικές εντάσεις και δεν αντιμαχόμαστε κανέναν. Όλες οι εντάσεις που βιώνει η ανθρωπότητα οφείλονται στην έλλειψη σεβασμού. Όλοι οι πόλεμοι οφείλονται στο ότι κάποιοι δεν σεβάστηκαν τον τρόπο ζωής ορισμένων καλλιτεχνών. Αντί να σεβόμαστε τα δικαιώματα των άλλων, προσπαθούμε να τους επιβάλουμε τις δικές μας πεποιθήσεις. Και έτσι ξεσπά πόλεμος.

Don Miguel Ruiz & Don Jose Ruiz, Η Πέμπτη Συμφωνία
 

Γιατί τελικά ο χρόνος ανακοινώνει τη δικαστική απόφαση της φύσης για την αξία όλων των πλασμάτων

Η μαγεία της απόστασης μας δείχνει παραδείσους οι οποίοι, όπως οι οπτικές αυταπάτες, εξαφανίζονται όταν τους πλησιάζουμε. Η ευτυχία βρίσκεται επομένως πάντα στο μέλλον ή επίσης στο παρελθόν, και το παρόν μπορεί να συγκριθεί με ένα μικρό σκοτεινό σύννεφο που ο αέρας το παρασέρνει πάνω από μια ηλιόλουστη επιφάνεια- πριν και πίσω από αυτό είναι όλα φωτεινά. Μόνο αυτό το ίδιο ρίχνει πάντα έναν ίσκιο. Έτσι το παρόν εμφανίζεται πάντοτε ανεπαρκές, το μέλλον αβέβαιο, το παρελθόν ανεπίστρεπτο. Η ζωή, με τις μικρές, μεγαλύτερες και μεγάλες αντιξοότητές της, που συμβαίνουν κάθε ώρα, κάθε μέρα, κάθε εβδομάδα, κάθε χρόνο, με τις απατηλές ελπίδες της και τις ατυχίες που ανατρέπουν όσα λογαριάζαμε, έχει τόσο καθαρά τη σφραγίδα από κάτι το οποίο είναι προορισμένο να μην μπορούμε να το χαρούμε, ώστε είναι δύσκολο να καταλάβουμε πώς μπορέσαμε να το παραγνωρίσουμε και να πιστέψουμε ότι αυτό βρίσκεται εδώ για να προσφέρει την απόλαυση και για να είναι ο άνθρωπος ευτυχισμένος.

Πιο πολύ εκείνη η συνεχής παραπλάνηση και απογοήτευση, όπως και η γενική ιδιοσυστασία της ζωής, παρουσιάζεται σαν να έχει σκοπό και σχέδιο να δημιουργήσει την πεποίθηση ότι όλες μας οι προσπάθειες, οι ενέργειες και οι αγώνες δεν έχουν καμία αξία, ο κόσμος είναι σε όλες του τις άκρες χρεοκοπημένος, και η ζωή μια επιχείρηση που δεν καλύπτει τα έξοδα – για να αποτραπεί η βούλησή μας γι’ αυτή. Εκείνος μέσα από τον οποίο αυτή η μηδαμινότητα όλων των αντικειμένων της βούλησής μας γίνεται αντιληπτή από τη νόηση που είναι ριζωμένη στο άτομο είναι κατ’ αρχάς ο χρόνος. Αυτός είναι η μορφή μέσα από την οποία εκείνη η μηδαμινότητα των πραγμάτων εμφανίζεται σαν η φθορά τους, δυνάμει της οποίας όλες οι απολαύσεις και οι χαρές μας περνάνε μέσα από τα χέρια μας και μεταβάλλονται σε τίποτα, και εμείς ρωτάμε μετά παραξενεμένοι πού είναι. Εκείνη η ίδια η μηδαμινότητα είναι επομένως το μόνο αντικειμενικό του χρόνου, δηλαδή αυτό που αντιστοιχεί στη φύση των πραγμάτων αυτών καθαυτών, δηλαδή αυτό, έκφραση του οποίου είναι η μηδαμινότητα. Γι’ αυτό λοιπόν ο χρόνος είναι η a priori αναγκαία μορφή όλων των πραγμάτων που μας γίνονται αντιληπτά με την παρατήρηση: όλα τα πράγματα πρέπει να εμφανίζονται σε αυτόν, όπως και εμείς οι ίδιοι. Επομένως η ζωή μας μοιάζει κατ’ αρχάς με μια πληρωμή την οποία λαμβάνει κάποιος σε πολλά μικρά κέρματα, μετά όμως πρέπει να δώσει την απόδειξη: είναι οι μέρες- η απόδειξη είναι ο θάνατος. Γιατί τελικά ο χρόνος ανακοινώνει τη δικαστική απόφαση της φύσης για την αξία όλων των πλασμάτων που εμφανίζονται σε αυτή με το που τα εξολοθρεύει:

Κι αυτό με το δίκιο του: γιατί όλα όσα γίνονται
Αξίζουν να αφανίζονται.
Γι’ αυτό καλύτερα θα ήταν να μην είχε γίνει τίποτα.
Goethe, Faust 1, στ. 1339 κ.ε.

Έτσι γηρατειά και θάνατος, προς τα οποία οδεύει κάθε ζωή, αποτελούν την προερχόμενη από την ίδια τη φύση καταδικαστική απόφαση για τη βούληση για ζωή, το οποίο σημαίνει ότι αυτή η βούληση είναι μια προσπάθεια που αναγκαστικά θα αυτοακυρωθεί. «Αυτό που θέλησες», λέει, «τελειώνει έτσι· θέλε κάτι καλύτερο!» Η διδαχή που παρέχει στον καθένα η ζωή του συνίσταται γενικά στο ότι τα αντικείμενα των επιθυμιών του συνέχεια απατούν, κλυδωνίζονται και πέφτουν, επομένως φέρνουν πιο πολύ παίδεμα παρά χαρά· μέχρι που τελικά ολόκληρο το έδαφος και τα θεμέλια επάνω στα οποία στηρίζονται όλα αυτά καταρρέουν, με το που αφανίζεται η ίδια η ζωή του και λαμβάνει την τελευταία επιβεβαίωση πως όλες του οι προσπάθειες και οι επιθυμίες ήταν ένα πλάνεμα, ένας λανθασμένος δρόμος:

Μέχρι που γηρατειά και πείρα, χέρι χέρι,
Τον οδηγούν στο θάνατο και τώρα ξέρει
Πως μετά τόσο διαρκή προσπάθεια δίχως σχόλη
Άδικο είχε μες στη ζωή του όλη
Rochester, A satyr against mankind

ARTHUR SCHOPENHAUER, ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας το πάρει αλλά ούτε και να μας το δώσει

Αυτό που έχουμε μέσα μας, αυτό που μας συντροφεύει ακόμα και στην άκρα μοναξιά, αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας το πάρει αλλά ούτε και να μας το δώσει, είναι πολύ πιο ουσιαστικό απ’ όλα τα αγαθά που μπορεί να διαθέτουμε, απ’ όλες τις εντυπώσεις που μπορεί να δίνουμε στους άλλους.

Ο πλούσιος πνευματικά άνθρωπος απασχολείται και διασκεδάζει έξοχα, ακόμα και σε απόλυτη μοναξιά με τις δικές του σκέψεις και φαντασιώσεις: ενώ ο περιορισμένος, παρά τη συνεχή εναλλαγή έργων, εορτών και ταξιδιών, νιώθει αγιάτρευτη πλήξη. – Ένας καλός, ολιγαρκής, ελαφρός χαρακτήρας μπορεί να νιώθει ικανοποιημένος ακόμα και σε συνθήκες στέρησης, ενώ ένας κακός, άπληστος, ζηλόφθονος χαρακτήρας δε νιώθει ευτυχία όσα πλούτη κι αν κατέχει. (Λέει πολύ σωστά ο Γκαίτε στο Ντιβάν: «Η μεγαλύτερη ευτυχία είναι η προσωπικότητα». Ο άνθρωπος μπορεί ν’ αφομοιώσει από έξω πολύ λιγότερα πράγματα απ’ ό,τι συνήθως νομίζουμε). – Πόσες και πόσες απολαύσεις δεν είναι περιττές, ίσως μάλιστα ενοχλητικές και επαχθείς για τον άνθρωπο που διαθέτει τη μόνιμη απόλαυση μιας εξαίρετης ατομικότητας!*

* Σωκράτης, Οράτιος [εδώ ο Σοπενχάουερ παραπέμπει στην πρόταση του Σωκράτη σε σχέση με μια έκθεση ειδών πολυτελείας: «Πόσα πράγματα υπάρχουν λοιπόν που αν δεν τα’χω δε θα μου λείψουν καθόλου» και στο στίχο του Οράτιου: «Φίλντισι, μάρμαρο, κοσμήματα, τυρρηνικά αγάλματα, πίνακες, ασημικά, λουσάτα ρούχα βαμμένα στην πορφύρα. Τα λιμπίζονται πολλοί, αλλά υπάρχουν μερικοί που ούτε καν ρωτούν γι’ αυτά». (Οράτιος, Επιστολές, II, 2,180-182.)]

Άρθουρ Σοπενχάουερ, Η ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ

Το σύστημα αναπαράγεται από τους αρχιτέκτονες της οικογένειας: τους γονείς

Όταν ένα μωρό έρχεται στον κόσμο, δεν έχει παρελθόν, δεν έχει πείρα για να χειριστεί τον εαυτό του, δεν έχει κριτήρια για να κρίνει την αξία του. Το μωρό πρέπει να στηρίζεται στις εμπειρίες του με τους ανθρώπους και στα μηνύματά τους για την αξία του ως ατόμου. Στα πρώτα πέντε ή έξι χρόνια η αυτοεκτίμηση του παιδιού σχηματίζεται αποκλειστικά σχεδόν μέσα στην οικογένεια. Μόλις το παιδί πάει στο σχολείο, άλλες επιρροές έρχονται να το επηρεάσουν, η οικογένεια ωστόσο παραμένει βασικός παράγοντας.

Εξωτερικές δυνάμεις τείνουν να ενδυναμώσουν τα συναισθήματα της αξίας ή της αναξιότητας που το παιδί έμαθε στο σπίτι: το μικρό, το γεμάτο αυτοπεποίθηση, μπορεί να ξεπεράσει πολλές αποτυχίες στο σχολείο ή με τους συνομηλίκους του.

Ενώ το παιδί, που δεν εκτιμάει τον εαυτό του, μπορεί να έχει πολλές επιτυχίες και όμως να αισθάνεται την αμφιβολία για την αξία του να του τρώει τα σωθικά. Ακόμη και μια μόνο αρνητική εμπειρία μπορεί να δημιουργήσει δυσανάλογα με το γεγονός αποτελέσματα.

Η κάθε λέξη, η κάθε έκφραση του προσώπου, κάθε χειρονομία ή ενέργεια των γονιών στέλνει στο παιδί ένα μήνυμα για το πόσο αξίζει ο εαυτός του. Είναι θλιβερό πως τόσοι γονείς δε συνειδητοποιούν τα μηνύματα που στέλνουν. Μια μάνα μπορεί να πάρει το μπουκέτο που σφίγγει στο χεράκι του το τρίχρονο παιδάκι της και να πει: “Πού τα μάζεψες αυτά;”- υπονοώντας με τον τόνο της φωνής της και το χαμόγελό της: “Γλυκό μου παιδάκι, που μου έφερες λουλούδια! Πού φυτρώνουν τόσο όμορφα λουλούδια;”. Αυτό το μήνυμα ενδυναμώνει το συναίσθημα της αξίας τού εαυτού τού παιδιού. Μπορεί όμως να πει: “Τι ωραία!” και να προσθέσει με επικριτική φωνή: “Τα ‘κοψες από τον κήπο της κυρίας Ράντολ;” υπονοώντας μ’ αυτόν τον τρόπο ότι ήταν κακό που το παιδί έκλεψε. Αυτό το μήνυμα κάνει το τρίχρονο παιδί να αισθάνεται κακό, πονηρό και ανάξιο.
Τι λογής αυτοεκτίμηση η οικογένειά σου δημιουργεί στα παιδιά και ενδυναμώνει στους μεγάλους; Μπορείς ν’ αρχίσεις να το ερευνάς με το παρακάτω πείραμα.

Απόψε, αφού η οικογένεια καθίσει στο τραπέζι για το δείπνο, παρατήρησε τι συμβαίνει στα συναισθήματά σου για τον εαυτό σου, όταν τα άλλα μέλη της οικογένειας απευθύνονται σε σένα. Μερικές φράσεις τους δε θα σου συνπροκαλέσουν καμία ιδιαίτερη ανταπόκριση. Μολαταύτα θα παρατηρήσεις έκπληκτος ότι ακόμα και φράσεις όπως “δώσε μου τις πατάτες, σε παρακαλώ”, μπορεί να δημιουργήσουν συναισθήματα αξίας ή υποτίμησης του εαυτού, ανάλογα με τον τόνο της φωνής του ομιλητή, την έκφραση του προσώπου, τη στιγμή που διαλέγει να μιλήσει (το μήνυμα διέκοψε κάτι που ‘λεγες ή αγνόησε αυτό που είπες;) καθώς και από το πόσο καλά εσύ ο ίδιος αισθάνεσαι για τον εαυτό σου. Αν τα πας καλά μαζί του, μπορείς να ανακαλύψεις ότι έχεις πολλές επιλογές για τον τρόπο με τον οποίο θα απαντήσεις. Αν δεν τα πας και πολύ καλά με τον εαυτό σου όμως, ίσως να ανακαλύψεις ότι δεν έχεις και πολλές επιλογές.

Στα μισά της διάρκειας του δείπνου, άλλαξε την οπτική σου γωνία. Άκουσε αυτά που εσύ λες στους άλλους. Προσπάθησε να μπεις στη θέση τους και φαντάσου πώς θα αισθανόσουν αν κάποιος σου μίλαγε έτσι, όπως μιλάς τώρα, αυτή τη στιγμή εσύ. Θα αισθανόσουνα, για παράδειγμα, ότι αξίζεις κι ότι σ’ αγαπάνε;

Αύριο το βράδυ, εξήγησε αυτό το παιχνιδάκι και στα άλλα μέλη της οικογένειας και κάλεσέ τους να το παίξουν μαζί σου. Θα σας βοηθήσει, αν διαβάσεις αυτό το κεφάλαιο δυνατά πριν παίξετε όλη η οικογένεια. Μετά το δείπνο, μιλήστε όλοι μαζί για το τι ανακαλύψατε και τι αισθανθήκατε.

Αισθήματα αξίας μπορούν να ανθίσουν μόνο μέσα σε μια ατμόσφαιρα, στην οποία αναγνωρίζονται οι ατομικές διαφορές, εκφράζεται ανοικτά η αγάπη, τα λάθη χρησιμοποιούνται για να μάθεις, η επικοινωνία είναι ανοικτή και οι κανόνες ελαστικοί, αναπτύσσεται η υπευθυνότητα (η σύζευξη της υπόσχεσης με την πραγμάτωση) και εφαρμόζεται στην πράξη η τιμιότητα, στην ατμόσφαιρα εκείνη που βρίσκει κανείς σε μια διαπαιδαγωγούσα οικογένεια, όπου εφαρμόζονται τα παραπάνω, συνήθως τα ‘χουν καλά με τον εαυτό τους και είναι, κατά συνέπεια, συναισθηματικά, γερά στο σώμα και ικανά.

Αντίστροφα, όσα παιδιά μεγαλώνουν σε διαταραγμένες οικογένειες, αισθάνονται συχνά ανάξια, καθώς μεγαλώνουν με “παραμορφωμένη” επικοινωνία, με άκαμπτους κανόνες, κατακρίνονται για τις ατομικές διαφορές τους, τιμωρούνται για τα λάθη τους και δεν αποκτούν καμιά εμπειρία υπευθυνότητας. Αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν με τον κίνδυνο να αναπτύξουν καταστροφικές συμπεριφορές απέναντι στον εαυτό τους ή και στους άλλους. Μεγάλο μέρος από το δυναμικό του ατόμου κρατιέται σε αδράνεια σε τέτοιες περιπτώσεις. Αν κάτι παρόμοιο έχει συμβεί και σε σας, ελπίζω πως τώρα θ’ αρχίσετε να κάνετε ό,τι είναι απαραίτητο για να απελευθερώσετε αυτήν την ενέργεια.

Οι ίδιες διαφορές αυτοεκτίμησης μπορεί να παρατηρηθούν και στα ενήλικα μέλη της οικογένειας. Όχι τόσο γιατί η οικογένεια επηρεάζει την αίσθηση του εαυτού που έχει ο ενήλικος (αν και σίγουρα συμβαίνει και αυτό) όσο γιατί οι γονείς με ανώτερη αυτοεκτίμηση είναι πιθανότερο να δημιουργήσουν διαπαιδαγωγούσες οικογένειες, ενώ γονείς με χαμηλό βαθμό αυτοεκτίμησης θα φτιάξουν πιθανότατα διαταραγμένες οικογένειες. Το σύστημα αναπαράγεται από τους αρχιτέκτονες της οικογένειας: τους γονείς.

Μετά από χρόνια δουλειάς με οικογένειες, κατάλαβα ότι δεν μπορώ πια να κατηγορώ τους γονείς, άσχετα από το πόσο ανόητα ή καταστρεπτικά φέρονται. Τους καθιστώ υπεύθυνους όμως ως προς το να δεχτούν τα αποτελέσματα των πράξεων τους και να μάθουν να συμπεριφέρονται διαφορετικά. Αυτό είναι ένα πρώτο καλό βήμα για να καλυτερέψει η κατάσταση όλης της οικογένειας.

Βιρτζίνια Σατίρ, Πλάθοντας ανθρώπους

Οι επιστήμονες αναζητούν απαντήσεις: Μέρος της σκοτεινής ύλης είναι φορέας ηλεκτρικού φορτίου;

Αστρονόμοι έχουν προτείνει ένα νέο μοντέλο για το αόρατο υλικό που συνιστά το μεγαλύτερο μέρος της ύλης του σύμπαντος. Μελέτησαν αν ένα μέρος των σωματίων σκοτεινής ύλης μπορεί να έχουν ένα πολύ μικρό ηλεκτρικό φορτίο. «Έχετε ακούσει για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και ηλεκτρονικά βιβλία, όμως τώρα μιλάμε σχετικά με ηλεκτρική σκοτεινή ύλη», είπε ο Julian Munoz του Πανεπιστημίου Harvard στο Cambridge, ο οποίος ηγείται της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature. «Αν και αυτό το ηλεκτρικό φορτίο είναι σε πολύ μικρότερες κλίμακες». Ο Munoz και ο συνεργάτης του, Avi Loeb, του Harvard-Smithsonian CfA (Center for Astrophysics) στο Cambridge, εξερευνούν την πιθανότητα αυτά τα φορτισμένα σωμάτια να αλληλεπιδρούν με την κανονική ύλη με ηλεκτρομαγνητική δύναμη.

Η νέα εργασία τους συνδέεται με ένα πρόσφατα ανακοινωθέν αποτέλεσμα από τη συνεργασία για το Πείραμα για την Ανίχνευση της Παγκόσμιας EoR (Epoch of Reionization) Υπογραφής (EDGES). Το Φεβρουάριο, επιστήμονες από αυτό το πρόγραμμα ισχυρίστηκαν ότι είχαν ανιχνεύσει τη ράδιο-υπογραφή από την πρώτη γενιά των άστρων και πιθανά στοιχεία για την αλληλεπίδραση μεταξύ σκοτεινής ύλης και κανονικής ύλης. Ορισμένοι αστρονόμοι γρήγορα αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό της ομάδας EDGES. Την ίδια ώρα, οι Munoz και Loeb αναζητούσαν ήδη την υποκείμενη θεωρητική βάση του.

«Μπορέσαμε να πούμε μια θεμελιώδη φυσική ιστορία με την έρευνά μας ανεξαρτήτως του πώς μεταφράζετε το αποτέλεσμα της EDGES», ανέφερε ο Loeb, ο οποίος είναι ο πρόεδρος του Τμήματος Αστρονομίας του Harvard. «Η φύση της σκοτεινής ύλης είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια στην επιστήμη και χρειαζόταν να χρησιμοποιήσουμε κάθε σχετικό νέο δεδομένο για να το αντιμετωπίσουμε».

 

Η ιστορία αρχίζει με τα πρώτα άστρα, τα οποία εξέπεμπαν υπεριώδες (UV) φως. Σύμφωνα με το κοινά αποδεκτό σενάριο, αυτό το UV φως αλληλεπίδρασε με ψυχρά άτομα υδρογόνου στο αέριο που απλώνονταν μεταξύ των άστρων και επέτρεψε σε αυτά να απορροφήσουν την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου (ακτινοβολία CMB), την απομείνασα ακτινοβολία από τη Μεγάλη Έκρηξη. Η απορρόφηση αυτή οδήγησε σε μια πτώση της έντασης της CMB κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η οποία συνέβη λιγότερο από 200 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Η ομάδα EDGES δήλωσε ότι ανίχνευσε στοιχεία για αυτή την απορρόφηση της ακτινοβολίας CMB, αν και αυτό δεν έχει επαληθευτεί ανεξάρτητα από άλλους επιστήμονες. Ωστόσο, η θερμοκρασία του αερίου υδρογόνου στα δεδομένα της EDGES είναι περίπου η μισή της αναμενόμενης τιμής.

«Αν η ομάδα EDGES έχει ανιχνεύσει ψυχρότερο από ότι αναμένονταν αέριο υδρογόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, τι θα μπορούσε να το εξηγήσει;» αναρωτήθηκε ο Munoz. «Μια πιθανότητα είναι ότι το αέριο υδρογόνο ψύχθηκε από τη σκοτεινή ύλη».

Την ώρα που η ακτινοβολία CMB απορροφάτο, τα όποια ελεύθερα ηλεκτρόνια ή πρωτόνια που συνδέονταν με την κανονική ύλη θα κινούντο στις πιο αργές πιθανές ταχύτητες (από ότι αργότερα που θερμάνθηκαν με ακτίνες-Χ από τις πρώτες μαύρες τρύπες). Η σκέδαση φορτισμένων σωματίων είναι πιο αποτελεσματική σε χαμηλές ταχύτητες. Έτσι, κάθε αλληλεπίδραση μεταξύ κανονικής ύλης και σκοτεινής ύλης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα ήταν ισχυρότερη εάν κάποια από τα σωμάτια σκοτεινής ύλης είναι φορτισμένα. Αυτή η αλληλεπίδραση θα έκανε το αέριο υδρογόνο να ψυχθεί, επειδή η σκοτεινή ύλη είναι ψυχρή, πιθανώς αφήνοντας μια παρατηρήσημη υπογραφή όπως αυτή που δηλώθηκε από το πρόγραμμα EDGES.

«Περιορίζουμε την πιθανότητα ότι τα σωμάτια σκοτεινής ύλης φέρουν ένα ελαχιστότατο φορτίο – ίσο με ένα εκατομμυριοστό αυτού του ηλεκτρονίου – μέσω μετρήσιμων σημάτων από την κοσμική αυγή», είπε ο Loeb. «Τέτοια ελαχιστότατα φορτία είναι αδύνατο να παρατηρηθούν ακόμη και με τους μεγαλύτερους επιταχυντές σωματιδίων».

Μόνο μικρά ποσά σκοτεινής ύλης με ασθενές ηλεκτρικό φορτίο μπορούν και να εξηγήσουν τα δεδομένα του EDGES και να αποφύγουν ασυμφωνίες με άλλες παρατηρήσεις. Αν περισσότερο μέρος της σκοτεινής ύλης είναι φορτισμένο, τότε τα σωμάτια αυτά θα εκτρέπονταν μακριά από περιοχές κοντά στο δίσκο του δικού μας Γαλαξία και θα αποτρέπονταν η επανείσοδός τους. Αυτό συγκρούεται με τις παρατηρήσεις που δείχνουν ότι μεγάλα ποσά σκοτεινής ύλης είναι εντοπισμένα κοντά στο δίσκο του Γαλαξία μας. Οι επιστήμονες γνωρίζουν από παρατηρήσεις της CMB ότι πρωτόνια και ηλεκτρόνια συνδυάστηκαν στο πρώιμο σύμπαν για να σχηματίσουν ουδέτερα άτομα. Μόνο ένα μικρό κλάσμα αυτών των φορτισμένων σωματιδίων, περίπου ένα σε μερικές χιλιάδες, παραμένουν ελεύθερα. Οι Munoz και Loeb σκέφτηκαν την πιθανότητα ότι η σκοτεινή ύλη μπορεί να έχει δράσει με παρόμοιο τρόπο. Τα δεδομένα από το EDGES και παρόμοια πειράματα, ίσως είναι ο μόνος τρόπος να ανιχνευτούν τα λίγα παραμένοντα φορτισμένα σωμάτια, καθώς το περισσότερο μέρος της σκοτεινής ύλης θα ήταν ουδέτερο.

«Ο χώρος για αυτό το σενάριο να είναι εφικτό είναι αρκετά περιορισμένος, όμως αν επιβεβαιωνόταν από μελλοντικές παρατηρήσεις, βεβαίως θα μαθαίναμε κάτι θεμελιακό σχετικά με τη φύση της σκοτεινής ύλης, ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα που έχουμε σήμερα στη φυσική», σημείωσε η Cora Dvorkin του Harvard η οποία δεν εμπλέκονταν με τη νέα μελέτη. Ο Lincoln Greenhill, επίσης από το CfA, ελέγχει τώρα τον παρατηρησιακό ισχυρισμό από την ομάδα EDGES. Ηγείται του προγράμματος LEDA (Large Aperture Experiment to Detect the Dark Ages), που χρησιμοποιεί τη Συστοιχία Μεγάλου Μήκους κύματος (Long Wavelength Array) στην κοιλάδα του Owen στην California και το Socorro, Νέου Μεξικού.

Η Γη είναι ένας έρημος πλανήτης σε σύγκριση με αυτούς τους ωκεάνιους κόσμους στο ηλιακό σύστημα

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν την εντύπωση πως ο πλανήτης είναι ένας παραδεισένιος κόσμος με τεράστιες ποσότητες νερού που επιτρέπουν την δημιουργία και διατήρηση ζωής. Στη πραγματικότητα όμως, η Γη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «έρημος» σε σχέση με άλλα ουράνια σώματα του ηλιακού μας συστήματος.

 

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «έρημος» σε σχέση με άλλα ουράνια σώματα του ηλιακού μας συστήματος

Ο δορυφόρος Ευρώπη του πλανήτη Δία έχει μελετηθεί από διαστημικές αποστολές και με βάση μόνο τα στοιχεία του Voyager, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις πως κάτω από τη παγωμένη επιφάνειά του, υπάρχει διπλάσια ποσότητα νερού απ’ όση στη Γη. Η πολυαναμενόμενη αποστολή Europa Clipper που θα εκτοξευτεί κάποια στιγμή μετά το 2022, θα μελετήσει με μοναδική ακρίβεια αυτό το μακρινό και μυστηριώδη κόσμο.

 

Ακόμη και ο μικροσκοπικός Πλούτωνας διαθέτει πιθανότατα ποσότητα νερού ίση με αυτή της Γης όπως προέκυψε από τα στοιχεία της αποστολής New Horizon. Η παρακάτω εικόνα μας δίνει μια ιδέα των εκτιμήσεων για τις ποσότητες νερού που υπάρχουν σε εννέα κόσμους του ηλιακού μας συστήματος.

Οι ποσότητες που αναγράφονται είναι σε ζεταλίτρα (ZL), δηλαδή μια μονάδα μέτρησης που αντιστοιχεί σε 1.000.000.000.000.000.000.000 λίτρα ή 1 δισεκατομμύριο κυβικά χιλιόμετρα νερού.

 

Η Γη διαθέτει «μόλις» 1,335 ZL νερού, τη στιγμή που η Ευρώπη διαθέτει διπλάσια ποσότητα, δηλαδή 2,6 ZL, Η Καλλιστώ 5,3 ZL, ο Τιτάνας 18,6 ZL και ο Γανυμήδης 35,4 ZL νερού δηλαδή 26 φορές περισσότερο από αυτό του πλανήτη μας.

 

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, δεν είναι τυχαίο που οι διαστημικές υπηρεσίες σχεδιάζουν μελλοντικές αποστολές σε αυτούς τους μακρινούς κόσμους, τόσο για να υπολογίσουν με ακρίβεια τη ποσότητα νερού που διαθέτουν, όσο και να ερευνήσουν τις πιθανότητες εξωγήινης ζωής.

Ίσως ο Πλούτωνας αποτελεί σύνθεση εκατοντάδων εκατομμυρίων κομητών και να κρύβει ένα υπόγειο ωκεανό

Οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο Πλούτωνας είναι ένας αδιάφορος παγωμένος κόσμος στην άκρη του ηλιακού μας συστήματος. Η μοναδική φορά που ο Πλούτωνας είχε προκαλέσει επιστημονική διαμάχη ήταν όταν η διεθνής αστρονομική κοινότητα αποφάσισε να τον υποβαθμίσει και από πλανήτη να τον τοποθετήσει στην κατηγορία των πλανητοειδών σωμάτων. Όμως η αποστολή New Horizons, η πρώτη που έφτασε στον Πλούτωνα μαζί με στοιχεία από την αποστολή Rosetta της  ESA, αποκάλυψε ένα αναπάντεχα εντυπωσιακό από κάθε άποψη (γεωλογικά, ατμοσφαιρικά κλπ) κόσμο.

 

Η αποστολή Νέοι Ορίζοντες όχι μόνο έδειξαν στην ανθρωπότητα πώς φαίνεται ο Πλούτωνας, αλλά και έδωσαν πληροφορίες για τη σύνθεση της ατμόσφαιρας και της επιφάνειας του Πλούτωνα. Αυτοί οι χάρτες – συναρμολογημένοι χρησιμοποιώντας στοιχεία από το όργανο Ralph – υποδεικνύουν περιοχές πλούσιες σε μεθάνιο (CH4), άζωτο (N2), μονοξείδιο του άνθρακα (CO) και νερό (H2O). Η περιοχή Sputnik Planitia παρουσιάζει μια ιδιαίτερα ισχυρή υπογραφή αζώτου κοντά στον ισημερινό. Οι επιστήμονες συνέδεσαν τα δεδομένα αυτά με τα δεδομένα του κομήτη 67P της Rosetta για να αναπτύξουν ένα προτεινόμενο μοντέλο «γιγαντιαίου κομήτου» για τον σχηματισμό του Πλούτωνα.

Οι ανακαλύψεις για τον Πλούτωνα αλλά και τους δορυφόρους του πραγματικά δεν έχουν τελειωμό και γίνονται συνεχώς νέες μελέτες για τον πλανήτη βασιζόμενες στα καινούργια δεδομένα που έχουν αναδειχθεί για αυτόν.

Στην καρδιά της έρευνας βρίσκεται ο πλούσιος σε άζωτο πάγος στον Sputnik Planitia, ένας μεγάλος παγετώνας που φαίνεται στον χάρτη σαν φωτεινός λοβός στην επιφάνεια του Πλούτωνα.

 

Η τελευταία μελέτη έγινε από επιστήμονες του Ινστιτούτου Ερευνών Southwest και σε  αυτή αναφέρεται ότι ο Πλούτωνας δεν σχηματίστηκε από τα υλικά του δίσκου ύλης και αερίων του νεογέννητου Ήλιου αλλά αποτελεί συγχώνευση ενός δισεκατομμυρίου κομητών και άλλων σωμάτων της ζώνης Kuiper που βρίσκεται στις εσχατιές του ηλιακού μας συστήματος. 

 

Η ζώνη Kuiper αποτελείται από δύο ειδών αντικείμενα: μικρά σώματα, παρόμοια με τον Πλούτωνα, σε αργή τροχιά γύρω από τον Ήλιο, και πυρήνες κομητών. Θεωρείται και ως μία δεύτερη ζώνη αστεροειδών, πέρα από την κύρια ζώνη αστεροειδών που βρίσκεται ανάμεσα στον Αρη και τον Δία.

 

Οι εικόνες αποκαλύπτουν ότι στα όρια της αχανούς παγωμένης πεδιάδας αζώτου Sputnik Planitia, στους πρόποδες μίας μεγάλης οροσειράς, υπάρχει μία σειρά από εκτεταμένους αμμόλοφους που είναι εξαπλωμένοι σε μία έκταση σχεδόν 75 χιλιομέτρων.

 

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εξάχνωση του παγωμένου αζώτου της πεδιάδας, η οποία μετατρέπει απευθείας το στερεό άζωτο σε αέριο, έχει ως αποτέλεσμα να υψώνονται στην ατμόσφαιρα κόκκοι μεθανίου αντίστοιχου μεγέθους με τους κόκκους άμμου στη Γη.

 

Στη συνέχεια, αυτοί οι κόκκοι μεταφέρονται από τους μέτριας έντασης ανέμους του Πλούτωνα, οι οποίοι φθάνουν τα 30 έως 40 χιλιόμετρα την ώρα, και εναποτίθενται εκεί που τελειώνει η πεδιάδα και αρχίζει η οροσειρά. Εκτιμάται ότι οι αμμόλοφοι σχηματίσθηκαν πριν από 500.000 χρόνια, ίσως και πολύ πιο πρόσφατα.

 

Η ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια του Πλούτωνα είναι 100.000 μικρότερη από ό,τι στη Γη.

 

«Γνωρίζαμε ότι σχεδόν κάθε σώμα του ηλιακού συστήματός μας με ατμόσφαιρα και στερεά βραχώδη επιφάνεια έχει αμμόλοφους πάνω του, αλλά δεν περιμέναμε να βρούμε κάτι τέτοιο και στον Πλούτωνα. Αποδεικνύεται ότι παρόλο που έχει τόσο αραιή ατμόσφαιρα και η επιφανειακή θερμοκρασία του είναι περίπου μείον 230 βαθμοί Κελσίου, έχει και αυτός αμμόλοφους» δήλωσε ο  επικεφαλής της έρευνας Βρετανός λέκτορας Φυσικής Γεωγραφίας Ματ Τέλφερ.

 

Ερωτηματικό προς διερεύνηση αποτελεί το ύψος των αμμόλοφων και εάν μεταβάλλονται με το πέρασμα του χρόνου.

 

Οι ερευνητές μελέτησαν δεδομένα της αποστολής New Horizon και της αποστολής Rosetta που εξερεύνησε τον κομήτη 67/P. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Πλούτωνας είναι προϊόν της ένωσης περίπου ενός δισ. κομητών παρόμοιων με τον 67/P και πιθανώς ορισμένων ακόμη παγωμένων σωμάτων της περιοχής. Τα ευρήματα από το New Horizons αλλά και από άλλες παρατηρήσεις έχουν υποδείξει την ύπαρξη ενός υπόγειου ωκεανού στον Πλούτωνα. Οι ερευνητές σημειώνουν στην μελέτη τους ότι πράγματι υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες ύπαρξης ενός υπόγειου ωκεανού στον Πλούτωνα.

Αισχύλος: το ιερό, το μοιραίο και το ηρωικό

Αισχύλος: (περ. 525 - 456 π.Χ.)

Ήθος και γλώσσα

§1

     Ι. Ποιος είναι ο Αισχύλος; Είναι ο τραγικός ποιητής, με τον οποίο ξεκινά πραγματικά η αττική τραγωδία. Βέβαια, πριν από τον Αισχύλο, υπήρξε ο Φρύνιχος, που λογίζεται ο καθαυτό δημιουργός της ιστορικής τραγωδίας. Ως πρώτος επινοητής αυτού του είδους της ποίησης, ως ο διαμορφωτής της πρώιμης τραγωδίας αναφέρεται ο Θέσπις, για τον οποίο δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα. Ο Φρύνιχος ήταν, κι αυτός, ένας σπουδαίος ποιητής αλλά περισσότερο λυρικός παρά δραματικός, με την καθαυτό έννοια του όρου. Τέσσερα χρόνια μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας παρουσίασε επί σκηνής τις Φοίνισσες. Σε τούτο το έργο παριστάνεται ο χορός να θρηνεί για την ήττα των Περσών. Αυτός ο χορός αποτελείται από τις μητέρες και τις γυναίκες των Φοινίκων ναυτών, που πολέμησαν ενάντια στους Έλληνες.

     ΙΙ. Ο Αισχύλος έλκει την καταγωγή του από αριστοκρατική οικογένεια και είναι σχεδόν σύγχρονος με τον Πίνδαρο. Ως ποιητική φυσιογνωμία διακρίνεται για τα χαρακτηριστικά ηρωικού μα και βαθιά ευσεβούς ανθρώπου. Σε κάθε στιγμή, η σκέψη του γυρνά γύρω από την ανθρώπινη μοίρα και παράλληλα γύρω από τους θεούς. Συνδυάζει τη δημιουργικότητά του στην τραγική ποίηση με τον βιωματικό χαρακτήρα του λόγου: της γλώσσας και της σκέψης. Ο ίδιος είναι ο χαρακτηριστικός τύπος του ανθρώπου, που όχι απλώς έζησε τους μηδικούς πολέμους, αλλά πήρε και ενεργό μέρος. Συγκρότησε έτσι τη σκέψη του, έχοντας συλλέξει θυελλώδεις εμπειρίες από πραγματικές ιστορικές περιστάσεις. Με τη γλώσσα του εκφράζει το ήθος και την τιμή των Μαραθωνομάχων: αυστηροί και αλύγιστοι, με απόλυτο πνεύμα γενναιότητας και ανδρείας. Τα προσωπικά συναισθήματα συνυπολογίζονται εντός της υπεροχής της τιμής και των ιερών δεσμών.

§2

     I. Στο έργο του συναντάμε τιτανικές μορφές, που κρατούν τις μυθικές τους διαστάσεις και προκαλούν δέος στο θεατή. Σε όλες τις ποιητικές του συνθέσεις κυριαρχεί ένα υψηλό ύφος, που δεν είναι λιγότερο βαρύ και δύσκολο. Παρούσα είναι εδώ και η ζωντανή ανθρωπότητα, αν και, από μια πλευρά, ο άνθρωπος μοιάζει να είναι προορισμένος αποκλειστικά και μόνο για θύμα. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο όλοι και όλα, μέσα στον ποιητικό κόσμο του Αισχύλου, αποκτούν συμπαντική αξία· γι’ αυτό και συνυφαίνονται. Στο πλαίσιο τούτης της συμπαντικότητας και συνύφανσης ο άνθρωπος αναπτύσσει δυνατά τη βούλησή του, διατηρεί την αυτονομία του, παίρνει πρωτόγνωρες πρωτοβουλίες κι όλα τούτα σε συνδυασμό πάντα με τις βουλές του θεού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ανάμεσα στα πολλά άλλα, είναι η θυελλώδης δράση του Ορέστη, ως εκδικητή του φόνου του πατέρα του, του Αγαμέμνονα, από τη μητέρα του και τον εραστή της: την Κλυταιμνήστρα και τον Αίγισθο.

     ΙΙ. Χοηφόροι (στ. 892-911):

ΟΡΕΣΤΗΣ
Εσένα ψάχνω. Με κείνον τα τελείωσα.
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ
Αλίμονο, Αίγισθε. Καλέ μου. Σε σκότωσαν!
ΟΡΕΣΤΗΣ
Στον ίδιο τάφο θα σας βάλω να τον αγαπάς. Ούτε νεκρό δεν θα τον χάσεις.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Πυλάδη τι να κάνω; Μάνα είναι, να τη λυπηθώ;
ΠΥΛΑΔΗΣ
Και του Φοίβου οι μαντείες; Οι χρησμοί της Πυθίας; Οι όρκοι;
Τι θ' αξίζουν; Τους πάντες κάνε εχθρούς σου αντί για το θεό.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Δίκαιο έχεις. Λες το σωστό. Έλα εσύ! Δίπλα του θέλω να σε
σφάξω. Αφού και ζωντανό τον προτιμούσες απ' τον πατέρα, νεκρή
να σε πλαγιάζει τώρα. Άνθρωπο φονιά τον αγαπούσες. Μισούσες
αυτόν που έπρεπε να αγαπάς.
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ
Σε γέννησα και σ' έθρεψα! Μαζί σου να γεράσω.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Του πατέρα μου φόνισσα! Μαζί μου!
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ
Η μοίρα γιε μου. Η μοίρα τα έκανε.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Και το θάνατό σου τότε μοίρα σου τον χαρίζει.

§3

Ένα Σχόλιο

     Ι. Ο ποιητής, ως βλέπουμε, βαδίζει πάνω σε μια υπαρξιακή γραμμή, ως προς ορισμένα πρόσωπα, π.χ. την Κλυταιμνήστρα, και σε μια γραμμή τιμωρίας, από την πλευρά του Ορέστη, για την παραβίαση της συζυγικής τιμής. Η ιερότητα του γάμου είναι υπέρτατη αξία. Γράφει σχετικά στις Ικέτιδες (στ. 217-218):

«του αντρόγυνου όμως ο δεσμός, που ενώνει η Μοίρα
κι απ’ όρκο έχει τη Δίκη πιο ισχυρό φρουρό».

     ΙΙ. Ο Ορέστης, στο πιο πάνω απόσπασμα, ενεργεί με βάση τις βουλές του θεού. Σε κάποια στιγμή συναισθηματοποιείται από τα λόγια της μάνας του και διστάζει να τη σκοτώσει. Αμέσως ρωτά τον Πυλάδη, τη φωνή του θεού επί της συγκεκριμένης σκηνής, τι να κάνει και ακάθεκτα προχωράει στην υλοποίηση του σχεδίου του: διαλεκτική βούλησης του θεού και δράσης του ανθρώπου. Υπό ένα γενικότερο πνεύμα, ο Ορέστης εδώ υπερασπίζεται τον κυρίαρχο ρόλο της πατριαρχίας, τον οποίο αμφισβήτησε η άποψη της μητριαρχίας, από τη σκοπιά της Κλυταιμνήστρας.