Κυριακή 4 Ιουνίου 2023

Έχτισαν τις φυλακές του νου μας… και 'μεις τις μεταδίδουμε από γενιά σε γενιά

Όλοι οι ενήλικες έχουμε μεγαλώσει σε διαφορετικές οικογένειες ο καθένας με διαφορετικούς γονείς, σε διαφορετικές πόλεις, κάτω από διαφορετικά συστήματα εκπαίδευσης, συνθήκες διαβίωσης, ήθη και έθιμα. Όλοι μας όμως έχουμε περάσει από “εκπαίδευση” που δεν είναι τίποτα άλλο από έναν υποταγμένο τρόπο να σκεφτόμαστε. Να αναπαράγουμε συστήματα αξιών και απόψεις κάποιων άλλων που είναι όμως κοινά αποδεκτές από την κοινωνία. Τα κοινά λεγόμενα “κουτάκια” ή τα “κουστούμια” που τα φοράς ανεξάρτητα εάν είναι το νούμερο σου ή όχι .

Αυτό είναι η προσωπικότητα που μας χτίζουνε μέρα την ημέρα, χρόνο με το χρόνο. Ένα κουστούμι που σου φτιάξανε οι άλλοι και θέλεις δεν θέλεις θα το φοράς. Ανεξάρτητα εάν σου είναι άνετο και ευχάριστο ή αν σε κάνει να θέλεις να σκάσεις γιατί είναι τρία νούμερο μικρότερο και δεν σου αρέσει καν το χρώμα!

Αυτό μας δείχνει με ακρίβεια τον ελεγχόμενο τρόπο “εκπαίδευσης” των ανθρώπων σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Και αυτή δεν είναι άλλη από τον επιφανειακό τρόπο ζωής που βασίζεται στον υλισμό. Οι άνθρωποι βασίζουν την αξία τους στα πτυχία που έχουν αποκτήσει, στην μόρφωση τους, στην κοινωνική του καταξίωση, στα υλικά τους αποκτήματα, στο περιβάλλον τους, και εν τέλει κατά πόσο είναι πετυχημένοι στην ζωή και ποιά είναι η θέση που κατέχουν από την κοινωνία .

Για να μπορέσουμε να ξεφύγουμε από αυτό χρειάζεται να κάνουμε μια ριζική αποδόμηση όλων αυτών των απόψεων και των πεποιθήσεων που απαρτίζουν την προσωπικότητα μας. Είναι όλα τα νοητικά σκουπίδια που μας έχουν φορτώσει και αναγκαζόμαστε να ζούμε με αυτά για μια ζωή .Να ζούμε μέσα στο εγώ μας αποκομμένοι από την θεία φύση μας .

Ήρθαμε στην ζωή σαν άγραφοι πίνακες, καθαρές ψυχές, μαλακοί σαν τα ζυμαράκια και αφήσαμε τους άλλους να μας λερώσουν. Να μας πλάσουν κατά το δοκούν σαν εκτρώματα, έτσι όπως ταίριαζε στον δικό τους τρόπο ζωής και στα δικά τους θέλω. Και κυρίως οι γονείς μας, που συχνά για να απαλύνουμε τον πόνο αυτής της κακοποίησης, γιατί για κακοποίηση πρόκειται, τους δικαιολογούμε λέγοντας ότι αυτό ήξεραν αυτό έκαναν. Ή ακόμα χειρότερα ήθελαν απλά το “καλό” μας .

Και ποιός είναι ο ρόλος του γονιού εαν δεν είναι να περάσει τις γνώσεις των προηγούμενων γενεών στις επόμενες, θα ρωτούσε κάποιος; Θα απαντήσω με την γνωστή ρήση “αμαρτίες γονέων παιδεύουσι (=εκπαιδεύουν) τέκνα”.

Αντί λοιπόν να σεβαστούν οι προηγούμενοι τα παιδιά που είναι το μέλλον της ανθρωπότητας , τα τσαλαπατούν σαν ψυχές και αυτά και την χιλιοειπωμένη “ελεύθερη βούληση ” που είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ύπαρξης .

Σεβασμός στην ελεύθερη βούληση του ανθρώπου, είναι να του δείξεις σαν παιδί, το δρόμο που οδηγεί στην αυτογνωσία. Να του δείξεις πως να ράψει τα κουστούμια των πεποιθήσεων του, μόνο του. Αυτά που θα το κάνουν να αισθάνεται άνετα, χαρούμενα, ελεύθερα και εν τέλει ευτυχισμένα. Αντί αυτού όμως θέλουν οι γονείς σώνει και καλά να τα κάνουν στρατιωτάκια, αμίλητα, αγέλαστα και καλά υποταγμένα, αναπαράγωντας μέσα από αυτά την δική τους ζωή. Που στο τέλος πιο αποτέλεσμα φέρνει;

Οι άνθρωποι γενιά μετά την γενιά, να ζουν τα ίδια λάθη, χωρίς να έχει μεσολαβήσει καμιά επίγνωση για την εμπειρία της ζωής. Καμιά συνείδηση δεν γίνεται κτήμα του ανθρώπου. Ούτως ώστε ο καθένας να δώσει το δικό του στίγμα στην ζωή και να ακολουθήσει την δική του πορεία προς την αυτοπραγμάτωση.

Έτσι λοιπόν κάποιοι έχτισαν την φυλακή μας πέτρα πέτρα και εμείς καθόμαστε από μέσα και κοιτάζουμε τον κόσμο έξω. Μέσα από το μικρό οπτικό μας πεδίο, την περιορισμένη μας συνείδηση θέλουμε να ζούμε μια ελεύθερη ζωή . Αυτό δεν μπορεί να γίνει μέσα από την φυλακή. Για αυτό όσο συνεχίζεις να κοιτάζεις από το παραθυράκι της φυλακής, όσα βιβλία και να διαβάσεις, όλων των σοφών της γης τα λόγια και να αναπαράγεις στον εαυτό σου, πάλι μικρή θα είναι η εικόνα που έχεις για τον κόσμο.

Αυτό που θα σου δώσει την ελευθερία σου είναι να γκρεμίσεις τους τοίχους της φυλακής σου.

Αργά και μεθοδικά όπως στην έχτισαν οι άλλοι για λογαριασμό σου. Έτσι και εσύ θα την γκρεμίσεις, πέτρα πέτρα, μέρα με την ημέρα , για να μπορείς να βλέπεις όλη την εικόνα του κόσμου σου και με τα δικά σου μάτια.

Να ζωγραφίσεις την ζωή με τα δικά σου χρώματα.

Να ζήσεις ελεύθερα, με αυτοσυνείδηση γαλήνη και ευδαιμονία!

Σπάσε τα δεσμά !

ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ: Κανείς άλλος δεν φταίει για τούτα – μόνο εγώ

Μπορούμε ν’ απαντήσουμε στον Μένανδρο τούτο: “Κανένας ζωντανός δεν γίνεται να πει “Αυτό εγώ δεν θα το πάθω”, αλλά, ενόσω είναι ακόμα ζωντανός, μπορεί να πει: Αυτό εγώ δεν θα το κάνω· δεν θα πω ψέματα, δεν θα ραδιουργήσω, δεν θα κλέψω, δεν θα σκεφτώ επίβουλα”.

Τούτο είναι πραγματικά στο χέρι μας και δεν είναι μικρή αλλά μεγάλη συμβολή για την ψυχική γαλήνη. Όπως αντιθέτως,

η συνείδησή μου, γιατί ξέρω πως έκανα έργα φοβερά, (ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ),

σαν πληγή στη σάρκα, έτσι αφήνει πίσω της και στην ψυχή τη μεταμέλεια που διαρκώς τη ματώνει και την κεντρίζει. Τις άλλες λύπες, βέβαια, αναιρεί η λογική, αλλά η μεταμέλεια προκαλείται από την ίδια τη λογική αφού η ψυχή, μαζί με το συναίσθημα της ντροπής, τύπτεται και τιμωρείται από μόνη της. Όπως εκείνοι που ριγούν από κρυάδες ή καίγονται από πυρετό ενοχλούνται και υποφέρουν περισσότερο από εκείνους που νιώθουν τα ίδια από εξωτερική ζέστη ή κρύο, έτσι και οι λύπες οι προερχόμενες από τυχαία γεγονότα, που είναι σαν να έρχονται απ’ έξω, είναι ελαφρότερες· όμως εκείνος ο θρήνος,

κανείς άλλος δεν φταίει για τούτα – μόνο εγώ (ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ),

που λέγεται μετά από κάθε σφάλμα μας και που προέρχεται από μέσα μας, κάνει τον πόνο ακόμα πιο βαρύ εξαιτίας της ντροπής που νιώθουμε. Συνεπώς, ούτε το πολυτελές σπίτι ούτε η αφθονία χρυσαφιού ούτε η περηφάνια για την καταγωγή ούτε η λαμπρότητα του αξιώματος ούτε η χάρη του λόγου και η ευφράδεια παρέχουν τόση ηρεμία και γαλήνη στη ζωή όσο η καθαρή από κακές πράξεις και προθέσεις ψυχή, αυτή που έχει πηγή ζωής της το ατάραχο και αμίαντο ήθος· από την πηγή αυτή ρέουν οι καλές πράξεις που έχουν ενέργεια εμπνευσμένη και χαρούμενη, την οποία ακολουθεί μεγαλοφροσύνη, και (που έχουν) μνήμη γλυκύτερη και ασφαλέστερη από τη “γηροτρόφο” ελπίδα του Πινδάρου.

Μήπως “και τα θυμιατήρια”, όπως είπε ο Καρνεάδης, “ακόμα κι όταν έχουν αδειάσει, δεν κρατούν το άρωμά τους για πολύ καιρό”, και οι καλές πράξεις δεν αφήνουν στην ψυχή του σοφού πάντα χαριτωμένη και φρέσκια την ανάμνησή τους, με την οποία ποτίζεται η χαρά και θάλλει, και περιφρονεί όσους κλαίγονται και κατηγορούν τη ζωή πως είναι τόπος δεινών ή τόπος εξορίας που έχει οριστεί εδώ για τις ψυχές;

Ευχαριστιέμαι, επιπλέον, με τον Διογένη ο οποίος, όταν είδε τον οικοδεσπότη του στη Σπάρτη να προετοιμάζεται με υπερηφάνεια για κάποια γιορτή, είπε: “Ο καλός άνθρωπος δεν θεωρεί την κάθε μέρα γιορτή;” Και λαμπρότατη βέβαια, αν έχουμε σωφροσύνη.

Αφού η ζωή είναι η πιο τέλεια μύηση και τελετουργία στα παραπάνω, πρέπει να είναι γεμάτη ψυχική γαλήνη και χαρά και όχι, όπως συμβαίνει με τους πολλούς που περιμένουν τα Κρόνια, τα Διάσια, τα Παναθήναια και άλλες τέτοιες μέρες για να ευχαριστηθούν και ν’ αναζωογονηθούν, γελώντας το γέλιο που αγοράζουν πληρώνοντας το αντίτιμο στους μίμους και τους χορευτές.

Παρ’ ότι οι άνθρωποι χαίρονται με τα γλυκόλαλα όργανα και τα πουλιά που κελαηδούν, κι ευχαριστιούνται βλέποντας τα ζώα να παίζουν και να χοροπηδούν, ενώ, αντίθετα, δυσαρεστούνται, όταν αυτά ουρλιάζουν και βρυχώνται και δείχνουν αγριεμένα, ωστόσο, αν και βλέπουν πως η δική τους ζωή είναι αγέλαστη, κατηφής και πιεσμένη από οχληρά πάθη και προβλήματα και ατέλειωτες φροντίδες, δεν δέχονται να προσφέρουν στον εαυτό τους κάποια ανάσα και ξεκούραση από κάπου, αλλά, ακόμα κι όταν άλλοι τους παρακινούν, δεν δέχονται συμβουλή, που ακολουθώντας τη θα συμβιβάζονταν με τα παρόντα χωρίς να δυσθυμούν και θα θυμούνταν το παρελθόν με ευγνωμοσύνη, ενώ θ’ αντιμετώπιζαν και το μέλλον χωρίς φόβο και καχυποψία, με ευχάριστες και λαμπρές ελπίδες.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, ΗΘΙΚΑ

Ο Πλάτωνας θεωρούσε ότι όσο περισσότερο στρέφουμε τον νου μας προς το απρόσωπο, μεγαλώνει η αξία μας

Δύσκολα μπορεί κάποιος να αντλήσει από τους διαλόγους του Πλάτωνα πραγματικά ιστορικά στοιχεία για τον Σωκράτη, τον άντρα που περιφερόταν ξυπόλυτος στην αθηναϊκή αγορά φορώντας έναν πεντακάθαρο χιτώνα και έθετε επίμονα ερωτήματα των οποίων η ουσία δεν γινόταν εύκολα αντιληπτή, καταφέρνοντας να δημιουργήσει γύρω του ένα πλήθος από περίεργους, καθώς ανέτρεπε κάθε απάντηση που του έδιναν. Ήταν ένας πλανόδιος της διαλεκτικής, ένας φιλόσοφος-αντάρτης της πόλης.

Ο Πλάτωνας βέβαια δεν είναι ο μόνος Αθηναίος που έγραψε σωκρατικούς διαλόγους μετά τον θάνατο του Σωκράτη. Είναι, όμως, ο μόνος συγγραφέας σωκρατικών διαλόγων που υπήρξε, συνάμα, και φιλοσοφική ιδιοφυία. Η στάση του Πλάτωνα απέναντι στον «δικό» του Σωκράτη δεν παραμένει στάσιμη κατά τη διάρκεια της μακράς ζωής του. Αν παρακολουθήσουμε τις μεταβολές στη στάση του απέναντι στον φιλόσοφο, του οποίου ο θάνατος έκανε τον ίδιο φιλόσοφο, ίσως καταφέρουμε να πλησιάσουμε περισσότερο το πρόσωπο της απόμακρης μορφής του Πλάτωνα.

Είναι δύσκολο, για να μην πω ανάρμοστο, να προσεγγίσουμε τον Πλάτωνα ως πρόσωπο. Κανείς άλλος φιλόσοφος δεν αποθαρρύνει τόσο πολύ μια τέτοια προσέγγιση. Ο Πλάτωνας φαινόταν να συμπαθεί ελάχιστα ό,τι ήταν προσωπικό. Θεωρούσε ότι όσο περισσότερο στρέφουμε τον νου μας προς το απρόσωπο, μεγαλώνει η αξία μας. Ότι γινόμαστε καλύτεροι όσο περισσότερο κατανοούμε το Σύμπαν, όσο περισσότερο αναλογιζόμαστε το μεγαλείο του και όσο λιγότερο τη δική μας μικρότητα. Ο Πλάτωνας εκδηλώνει συχνά τρόμο μπροστά στην ανθρώπινη φύση, την οποία θεωρεί πλησιέστερη προς εκείνη του ζώου παρά του Θεού. Η ανθρώπινη φύση είναι ένα ηθικό και πολιτικό πρόβλημα προς επίλυση, και μόνο το Σύμπαν φαντάζει επαρκές για την απεραντοσύνη του εγχειρήματος.

Η ζοφερή απόγνωση του Πλάτωνα για το «γένος μας» έγινε μάλλον πιο φανερή στα τελευταία του χρόνια, ωστόσο, διαισθάνομαι πως είχε άσχημη γνώμη για την ανθρωπότητα ακόμη και όταν ήταν πιο νέος. Η μοίρα του Σωκράτη στα χέρια της δημοκρατίας -η θανατική καταδίκη του, όπως και η ετυμηγορία της ενοχής του, ήταν αποτέλεσμα λαϊκής ψήφου- ίσως σχετίζεται τόσο με την άσχημη εικόνα που είχε διαμορφώσει για την ανθρωπότητα, όσο και με την εξαρχής στροφή του στη φιλοσοφία. Ενώ ο Σωκράτης γελούσε δυνατά με τα κακόγουστα αστεία των κωμικών συγγραφέων, ακόμη και όταν γινόταν ο ίδιος αντικείμενο διακωμώδησης, η χαρακτηριστική αντίδραση του Πλάτωνα στις ταραχώδεις και γελοίες πτυχές της ανθρώπινης φύσης θα ήταν, υποψιάζομαι, ένα ρίγος ανατριχίλας. Η αγάπη του για τον Σωκράτη τον βοήθησε να απωθήσει το ρίγος. Ο Σωκράτης στάθηκε γι’ αυτόν ένα μέσον για να συμφιλιώσει τον εαυτό του με την παραμορφωμένη από τις ασχήμιες και τις αντιφάσεις ανθρώπινη ζωή. Μάλιστα, ο Σωκράτης, ως πολύ ανθρώπινος -όπως ο Πλάτωνας πασχίζει να μας δείξει-ενσαρκώνει ο ίδιος αυτές τις αντιφάσεις.

Απλώς επειδή υπήρξε ένας άνθρωπος όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας θα μπορούσε να πειστεί ότι τελικά αξίζει να νοιάζεται κάποιος για την ανθρώπινη ζωή.

Με τα γραπτά του ο Πλάτωνας δημιούργησε ένα αδιέξοδο και μια ερμηνευτική σύγχυση. ‘Όμως, δημιούργησε επίσης και τη φιλοσοφία, καθιστώντας την ζωντανό μνημείο του Σωκράτη. Η λέξη φιλοσοφία δηλώνει την αγάπη για τη σοφία. Και η αγάπη για τη σοφία είναι ένα απρόσωπο είδος αγάπης. Αξίζει, λοιπόν, να σημειωθεί ότι μια πολύ προσωπική αγάπη -η αγάπη του Πλάτωνα για τον Σωκράτη- ενεργούσε μέσα στον άνθρωπο που δημιούργησε τη φιλοσοφία όπως την γνωρίζουμε.

Όλα αυτά προσθέτουν ένα στοιχείο παραδόξου στο ύφος με το οποίο έγραψε ο Πλάτωνας, ιδίως αν λάβουμε υπόψη όσα θα πει για τον φιλοσοφικό έρωτα, που αντικαθιστά τον προσωπικό έρωτα (από εδώ πηγάζει η στρεβλωμένη ιδέα μας για τον «πλατωνικό έρωτα»). Όμως, ακόμη και αυτή η ένταση χρησιμοποιείται από τη φιλοσοφία. Στόχος του Πλάτωνα -ή, τουλάχιστον, έτσι το αντιλαμβάνομαι εγώ- είναι να μην αφήσει ποτέ τη σκέψη να γίνει υπερβολικά αυτόματη, να μην επαναπαυθεί. Στόχος του, με άλλα λόγια, είναι ο άνθρωπος να σκέφτεται διαρκώς, να μην περιπίπτει σε νοητική αδράνεια, και γι’ αυτό δεν είναι ποτέ αρνητικός απέναντι στις αποσταθεροποιητικές επιδράσεις του παραδόξου.

Η επικαιρότητά του οφείλεται αποκλειστικά στα ερωτήματα που έθεσε και στην επιμονή του ότι δεν μπορούμε να απαλλαγούμε εύκολα απ’ αυτά, όπως νομίζουν οι περισσότεροι. ‘Ένα από τα περίεργα χαρακτηριστικά των φιλοσοφικών ερωτημάτων είναι η προθυμία με την οποία δίνουν πολλοί απαντήσεις οι οποίες δεν συλλαμβάνουν την ουσία των ερωτημάτων. Μερικές φορές οι λανθασμένες απαντήσεις δίνονται από επιστήμονες, άλλοτε στο πλαίσιο θρησκειών, άλλοτε βασισμένες σε αυτό που ονομάζουμε απλή, κοινή λογική. Ο Πλάτωνας διατύπωσε μερικά από τα πιο οριστικά αντεπιχειρήματα απέναντι σε απαντήσεις που αποτυγχάνουν να συλλάβουν την ουσία του φιλοσοφικού ερωτήματος.

Ο ίδιος σπανίως παρουσιαζόταν σαν να δίνει τις τελικές απαντήσεις. Αυτό που τόνιζε ήταν η απειθαρχία την οποία επιδεικνύουν τα ερωτήματα απέναντι στην προσπάθεια να τους δώσει κάποιος ρηχές απαντήσεις.

ΔΕΛΦΙΚΟ ΕΨΙΛΟΝ – ΣΗΜΑΣΙΑ

Το Δελφικό Έψιλον είναι ένα σύμβολο, ένα κλειδί μύησης του ανθρώπου στο φως. Για το λόγο αυτό βρισκόταν στον Ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς και είχε τοποθετηθεί τρεις φορές (ξύλο, χαλκός, χρυσός) στην κορυφή του αετώματος της κεντρικής ανατολικής πύλης του ναού, μαζί με το “ΓΝΩΘΙ ΣΕΑΥΤΟΝ” στην κάτω αριστερή γωνία και το “ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ” στην κάτω δεξιά του ιδίου αετώματος.

Το περίφημο Δελφικόν «Ε», ή «ΕΙ» είναι ένα γράμμα αινιγματώδες.

Πολλοί προσπάθησαν ανά τους αιώνες να το αποκωδικοποιήσουν ουδείς όμως κατάφερε να δώσει οριστική και βέβαιη απάντηση μέχρι σήμερα.

Παρακάτω θα δούμε την ερμηνεία που θεωρώ πως δίνει την αρχέγονη προσέγγιση στο γράμμα Έψιλον και ίσως μια πιο αρχέγονη γνώση.

Το στοιχείο «Ε» και κατά προέκταση το «ΕΙ» θεωρείται πως προέρχεται από το «ΕΩ» «ΕΑΩ» που πολλοί το ερμηνεύουν ως «ΥΠΑΡΧΩ», ή «Επιτρέπω, δεν εμποδίζω, συγχωρώ».

Στο λεξικό του Ησύχιου Αλεξανδρέως το επιβεβαιώνει την σύνδεση του ρήματος «ΕΩ» με το Δελφικό Έψιλον και δίδεται η εξής ερμηνεία:

ΕΙ=πορεύου, υπάρχεις.

Στο Μέγα ετυμολογικό το στοιχείο Ε ΨΙΛΟΝ θεωρείται πως περιγράφει «την επέκτασιν του αιώνος».

Από το Ε-ΔΩ εώς Ε-ΚΕΙ… ΕΛΑΥΝΕΙ, ΕΛΠΕΤΑΙ… ΕΛΠΙΖΕΙ …ΕΩΣ (Αυγή).

Και συνεχίζει:

Δεν είναι τυχαίο ότι φωνάζουμε από απόσταση κάποιον «Εεεεεε!»

ΕΡΑ είναι η γη = ΕΡΓΟΝ

ΕΡΩΗ=ΟΡΜΗ

ΕΡΩΣ…

Επίσης το «Ε» μας δίνει προθέσεις και συνδέσμους τόπου και χρόνου σημαντικά:

-ΕΝ, ΕΙ, ΕΑΝ, ΕΠΙ, ΕΚ, ΕΙΣ, ΕΣ, ΕΣΩ…

-ΕΣ-ΜΙ= ΕΙΜΙ (το έσω μου)

-ΕΙΣ= ο ένας, ο ΠΟΡΕΥΟΜΕΝΟΣ ΜΟΝΟΣ…ΕΓΩ…ΕΑΥΤΟΣ

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Γεννιούνται άπειρες συνδέσεις διαβάζοντας τα παραπάνω.

Όλοι μας είμαστε σε πορεία. Σε μια πορεία μύησης, είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα.

Έναν πηγαιμό.

Πορευόμαστε προς το τέλος όλων των πραγμάτων: την θέωση.

Η οποία περνάει μέσα από το Γνώθι σαυτόν.

Παίρνοντας τις παραπάνω ερμηνείες και τις λέξεις συνθέτουμε τα χαμένα μας κομμάτια. Έτσι δίνω την δική μου εκδοχή για το Δελφικό Έψιλον.

Η ιστορία μας έχει ως εξής:

Το σίγουρο είναι πως υπάρχουμε (ΕΩ), πάνω στην Γη (ΕΡΑ), όπου έχουμε έρθει από ΟΡΜΗ και ΈΡΩΤΑ, έχοντας ως μόνο σκοπό και

Έ-ργο να πορευόμαστε (Ελαυνουμε), από Ε..δω προς τα Ε…κει, Ε-λπιζοντας στην τελική μύηση, ΕΩΣ ( Αυγή) δηλαδή στην συνάντηση με τους θεούς.

Χαλκευοντας το έσω μας (ΕΙΜΙ), μόνοι μας, με το ΕΝΑ μας, τον εαυτόν μας (ΕΙΣ).

Έχοντας την μεγαλύτερη αλήθεια και φροντίδα που δόθηκε ποτέ από τους θεούς, σαν ψυθιρισμα το Δελφικό Έψιλον μας λέει:

«Εεεεεε!! ΠΟΡΕΥΟΥ! ΥΠΑΡΧΕΙΣ!»

Το μυστικό της αναγέννησης

Εγώ απλά σου μεταφέρω μου είπε, αυτό που μας είπαν οι παλαιότεροι, πως για να πεθάνει η παλαιά κατάσταση ενός ανθρώπου πρέπει να αναγεννηθεί. Ένας συμβολικός – μεταφορικός θάνατος, μίας πνευματικής κατάστασης, αρκετά επίπονη όμως και καθόλου εύκολη. Μία διαδικασία ωρίμανσης τόσο σωματικής όσο και πνευματικής.

Μην αμελείς το σώμα σου, είναι το όχημα που σου δόθηκε από την φύση στο κοσμικό ταξίδι της ζωής σου, ώστε αν αναπτυχθείς, να εξελιχθείς. Είναι το μοναδικό που σου δόθηκε, φρόντισε το, αγάπησε το, γιατί μοχθεί ασταμάτητα να σε κρατάει υγιή, ακμαίο και ζωντανό.

To φίδι αλλάζει το δέρμα του όταν έχει έρθει η ώρα που ορίζει η φύση. Για αυτό τον λόγο το φίδι ήταν πάντα σύμβολο της εσωτερικής γνώσης. Το φίδι κατοικεί στην Γη, στην μήτρα όλων των μορφών της ζωής. Ωρίμανση σημαίνει να επιστρέφεις βαθιά μέσα στον εαυτό σου.!.

«Γνώθι Σεαυτόν»! Μάθε τον Εαυτό σου! Γύρνα πίσω στην πηγή, βούτα βαθιά μέσα σου. Παρατήρησε την πραγματική σου φύση, η οποία θα συναντήσει αναπόφευκτα την φύση στο σύνολο της. Η φύση είναι ο μεγαλύτερος και διαχρονικότερος δάσκαλος, δεν κάνει διακρίσεις ούτε επηρεάζεται από ανθρώπινες δεσμεύσεις, και ερμηνείες είναι αυτή που είναι, και λειτουργεί με τους δικούς της κοσμικούς νόμους.

Αλλά για να κατανοήσεις τους νόμους της φύσης πρέπει να ξεπεράσεις το τραγούδι των σειρήνων, να ξεχάσεις τα ανθρώπινα, τα δόγματα, τις θρησκείες τις θεωρίες των ανθρώπων που επιθυμούν οπαδούς, πιστούς, στρατιώτες, πρέπει να ωριμάσεις πραγματικά, να συμπράξεις με την φύση, να παρατηρήσεις το μπουμπούκι που γίνεται άνθος, να ακολουθήσεις τις εποχές, να γίνεις ιερέας της Περσεφόνης, να ανάψεις την δάδα σου από την φωτιά του Προμηθέα. Μία φωτιά που εξαγνίζει, που απελευθερώνει, που αποκαλύπτει πως το σύμπαν βρίσκεται στα πάντα, συνεπώς και μέσα στον καθένα από εμάς.

Η τυφλή πίστη σε δόγματα σε σκοτώνει πνευματικά. Τον πραγματικό σου εαυτό τον ανακαλύπτεις μόνον όταν έχεις βαδίσεις το δικό σου μονοπάτι, όταν αποταυτιστείες από γνώσεις, ιδέες και πεποιθήσεις.

Στη ζωή, ωρίμανση σημαίνει να πηγαίνεις βαθιά μέσα στον εαυτό σου, ώστε να ανακαλύψεις το σύμπαν μέσα σου. Για να κατανοήσεις τι σημαίνει ωρίμανση, παρατήρησε την φύση. Εκεί, όπου ο Πάνας χορεύει με τις νύμφες, που εμψυχώνουν τα δέντρα, εκεί όπου ζουν οι Μούσες, που αντιπροσωπεύουν τις τέχνες και τις επιστήμες όπως μας δόθηκαν από την φύση. Η αλήθεια οφείλει να είναι απλή και κατανοητή, από όλους, όπως οι μύθοι.

Παρατήρησε τα δέντρα. Καθώς το δέντρο ωριμάζει, οι ρίζες του πηγαίνουν ολοένα και βαθύτερα. Υπάρχει ισορροπία. Όσο πιο ψηλά πηγαίνει το δέντρο, τόσο πιο βαθιά πηγαίνουν οι ρίζες. Δεν μπορεί να υπάρξει ένα ψηλό δέντρο με μικρές Έτσι και στην ζωή, θα πρέπει να αποταυτιστείς, να αναπτύξεις τις δικές σου ρίζες, να ισορροπήσεις, ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, σε αυτά που έμαθες, αυτά που βίωσες, αυτά που πρέπει να αφήσεις πίσω σου, αυτά που θέλεις να κρατήσεις, και αυτά που θέλεις να γίνεις.

Ο Δρόμος της αυτοανακάλυψης της προσωπικής αλήθειας που συναντά την αλήθεια που έρχεται από την φύση, απαιτεί την ταπεινότητα, την παρατήρηση, την ενσυναίσθηση. Αυτή η αλήθεια μπορεί μόνο να γίνει βίωμα.

Η απομάκρυνση μας από τη φύση δημιουργεί αναπόφευκτα μια απόσταση, αυτή η απόσταση λειτουργεί ως παραμορφωτικός φακός. Η απόστασή μας είναι που δημιουργεί την αλλοίωση, την παραμόρφωση της πραγματικότητας. Η φύση είναι ο Θεός στα πράγματα, ένας ναός η φύση, καθώς η θεότητα αποκαλύπτεται σε όλα τα πράγματα. Για αυτό τον λόγο τα πάντα έχουν κάτι θεότητα κρυμμένη μέσα τους. Η Θεότητα δεν βρίσκεται έξω από εμάς, αλλά και μέσα μας.

Με ρωτάς, πως θα γυρίσεις στην πηγή, πως θα διδαχθείς την αλήθεια της φύσης. Αυτό δεν γίνεται στον θόρυβο της πόλης. Ζήσε στην φύση, παρατήρησε την, σύμπραξε μαζί της, ζήτησε και θα δοθεί. Αυτό που ζητάς θα λάβεις, κι αυτό που ψάχνεις θα βρεις.

Βρες τον δικό σου χώρο, και όπως έλεγε ένας σοφός του παρελθόντος (Πλωτίνος):

- «Κλείνοντας τα μάτια 'άλλαξε' την όρασή σου και ξύπνα μια άλλη, που ενώ την έχουν όλοι, λίγοι τη χρησιμοποιούν..!.»

Μπες στο τώρα, άσε πίσω το παρελθόν, μην σκέφτεσαι το μέλλον, μπες σε μία κατάσταση κενού. Η συνάντηση με το κενό μάς τρομάζει. Η σιωπή, η ακινησία απειλεί την υπόσταση μας, την κίνηση, την βοή την ζωή, απειλεί την αίσθηση του χρόνου, που σημαίνει ζωή.

Οι πρόγονοι μας συμβόλισαν την πύλη αυτή με την Μέδουσα, το τέρας με τα φίδια για μαλλιά, πάλι φίδια οι φύλακες της κρυφής γνώσης, αυτή που είχε την δύναμη να παγώνει τον χρόνο. Η Μέδουσα συμβολίζει όλες τις φοβίες, το υποσυνείδητο, τα αρχέγονα ένστικτα, τις δεισιδαιμονίες.

Μόνο ένας καθαρός και εξαγνισμένος νους, ότι δηλαδή αντιπροσωπεύει η Θεά Αθηνά μπορεί να υπερβεί την κατάσταση της δέσμευσης, του φόβου, της απελευθέρωσης, για αυτό και η Αθηνά την κουβαλά ως τρόπαιο στο στήθος. Τότε μόνο ολοκληρώνει την πανοπλία, της, που συμβολίζουν τα πνευματικά όπλα του ανθρώπου, ο οποίος δεν διαθέτει φυσικά άλλα όπλα από την φύση παρά την νόηση του.

Ερωτευόμαστε ελπίζοντας ότι δεν θα βρούμε στον άλλο όσα γνωρίζουμε ότι ενυπάρχουν σε μας

Το ότι ερωτευόμαστε τόσο απότομα, οφείλεται μάλλον στο ότι η διάθεση για έρωτα έχει εκδηλωθεί πριν δούμε το προσφιλές πρόσωπο - η ανάγκη επινοεί τη λύση της.

Η εμφάνιση του προσφιλούς προσώπου δεν είναι παρά το δεύτερο στάδιο στην προγενέστερη ανάγκη να ερωτευτούμε.

Η ερωτική μας πείνα αρπάζεται από τα δικά του χαρακτηριστικά, και η λαχτάρα μας στερεοποιείται πάνω του.

Σύμφωνα με τον Όσκαρ Ουάιλντ, κάθε φορά που ερωτευόμαστε, απαιτείται να θριαμβεύσει η ελπίδα επί της αυτογνωσίας.

Ερωτευόμαστε ελπίζοντας ότι δεν θα βρούμε στον άλλο όσα γνωρίζουμε ότι ενυπάρχουν σε μας: τη δειλία, την αδυναμία, την οκνηρία, την ανειλικρίνεια, τους συμβιβασμούς, την ωμή βλακεία.

Κυκλώνουμε σε ένα ερωτικό σιρίτι τον καλό μας ή την καλή μας, και αποφασίζουμε πως, κατά κάποιον απροσδιόριστο τρόπο, ότι περικλείεται από αυτό δεν θα βαρύνεται από τα δικά μας ελαττώματα και άρα θα είναι αξιέραστο.

Βρίσκουμε στο προσφιλές μας πρόσωπο μια τελειότητα που αδυνατούμε να την διακρίνουμε στον εαυτό μας και ελπίζουμε ότι, μέσω της ένωσης μας μαζί του, κάπως θα γίνει και θα καταφέρουμε να διατηρήσουμε (παρά τις αντενδείξεις της αυτογνωσίας μας) μια έστω επισφαλή πίστη στο ανθρώπινο γένος.

Λύκιοι: Ο μυστηριώδης αρχαίος λαός

Οι Λύκιοι παραμένουν ένας από τους πιο αινιγματικούς λαούς της αρχαιότητας, επειδή δεν υπάρχουν πολλά διασωθέντα γραπτά μνημεία του πολιτισμού τους. Από τα λίγα όμως που υπάρχουν συμπεραίνουμε ότι πρόκειται για έναν ιδιαίτερο πολιτισμό. Υπάρχουν πάνω από 20 περιοχές με τάφους ξεχωριστής αρχιτεκτονικής λαξευμένους σε βράχους.

Η Λυκία βρισκόταν στα νότια της σημερινής Μικράς Ασίας, περίπου στην επαρχία της Αττάλειας. Ονομάστηκαν Λύκιοι από τον θεό τους τον Λύκιο Απόλλωνα.

Η λέξη λύκιος προέρχεται από το λήμμα λύκη που σημαίνει φως. Άρα λύκιος είναι αυτός που φέρνει το φως, που αφυπνίζει.

Ο πολιτισμός των Λυκίων καταγράφεται από τους αρχαίους Αιγύπτιους και τους Χετταίους (αρχαίος ιστορικός λαός).

Τον 6ο αιώνα απορροφήθηκαν από τον οίκο των Αχαιμενιδών που υπήρξε η σπουδαιότερη Περσική Δυναστεία.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του πολιτισμού τους είναι οι λαξευτοί τάφοι και χρονολογούνται τον 5ο αιώνα π.Χ.

Αυτοί οι τάφοι λαξεύτηκαν πάνω σε έναν βράχο και αποτελούν ένα καταπληκτικό θέαμα. Λέγεται ότι οι Λύκιοι πίστευαν σε ένα φτερωτό πλάσμα που θα τους μετέφερε στη μετά θάνατον ζωή γι” αυτό και έφτιαχναν τους τάφους τους ψηλά σε βράχους.

Ένα ακόμα ιδιαίτερο στοιχείο είναι η αρχιτεκτονική και η διακόσμησή τους. Συνήθως είναι διώροφοι ή και τριώροφοι με τριγωνική στέγη και η πρόσοψή τους θυμίζει τα σπίτια των Λυκίων. Πολλοί έχουν ανάγλυφη διακόσμηση ενώ στο εσωτερικό τους έχουν μεγάλων διαστάσεων σαρκοφάγους με παραστάσεις από την καθημερινή ζωή.

Συνήθως ήταν οικογενειακοί τάφοι ώστε οι δεσμοί αίματος να διατηρούνται και μετά θάνατον. Παρόμοιοι τάφοι βρίσκονται και σε άλλα μέρη της Μεσογείου, όπως στην Πέτρα της Ιορδανίας και την Κυρηναική της Λιβύης.

Μοναδικό χαρακτηριστικό είναι και οι σαρκοφάγοι. Ενώ δηλαδή οι σαρκοφάγοι είναι συνηθισμένοι στην αρχαιότητα, στους τάφους των Λυκίων το μέγεθος τους είναι μοναδικό. Αποτελούνται από τρία μέρη: τη βάση, τον θάλαμο και την οροφή. Οι σαρκοφάγοι που έχουν διασωθεί σήμερα και διατηρούνται σχεδόν ανέπαφοι ανήκουν στη Ρωμαϊκή εποχή, είναι μικρότεροι σε μέγεθος και λιγότερο στολισμένοι με παραστάσεις.

Σε πολλές περιπτώσεις οι νεκροί θάβονται με τους δούλους τους που τοποθετούνται κάτω από τον κύριο θάλαμο. Πολλοί σαρκοφάγοι βρέθηκαν και εκτός τάφων ώστε να βλέπουν άμεσα τον ουρανό.

Η πιο ασυνήθιστη μορφή τάφων είναι η επιτύμβια στήλη. Πρόκειται για την αρχαιότερη μορφή τάφων που χρησιμοποιήθηκε για σημαντικούς δυνάστες και βρίσκονται στην Δυτική Λυκία. Οι τάφοι αυτοί αποτελούνται από έναν μονόλιθο που στενεύει προς την κορυφή και χτίστηκαν πάνω σε μια μικρή βάση. Έχουν δυο θαλάμους τον έναν πάνω στον άλλον. Ο άνω θάλαμος είναι ο τάφος. Το κάτω μέρος ειναι διακοσμημένο με ανάγλυφες παραστάσεις.

Η πιο γνωστή επιτύμβια στήλη είναι ο τάφος του Harpy στην πόλη Ξάνθος, πρωτεύουσα της Λυκίας. Οι ανάγλυφες παραστάσεις σε αυτόν τον τάφο είναι γύψινα εκμαγεία, ενώ οι πρωτότυπες βρίσκονται στο βρετανικό μουσείο.

Οι Λύκιοι δεν υπάρχουν σήμερα, όμως οι τάφοι τους μας αποκαλύπτουν πολλά για τον πολιτισμό τους. Οι ανάγλυφες παραστάσεις με θέμα την καθημερινότητα, η φροντίδα των νεκρών αλλά και η μοναδική αρχιτεκτονική και κατασκευαστική ικανότητά τους, ρίχνουν φως στο μοναδικό πολιτισμό των Λυκίων.

Η νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας

Νεοπλατωνική σχολή φιλοσοφίας που ήταν ενεργή περίπου από τα μέσα του 5ου αι. έως και τις αρχές του 7ου αι. μ.Χ. και στην οποία διδάσκονταν κυρίως τα έργα του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα τόσο σε εθνικούς όσο και σε χριστιανούς μαθητές.

Πεδίο αναφοράς του όρου

Ο όρος «σχολή» μπορεί να χρησιμοποιηθεί ευρέως για να δηλώσει εν γένει ένα ρεύμα σκέψης με κοινά χαρακτηριστικά ακόμα και αν οι εκπρόσωποί του απέχουν χρονικά και τοπικά μεταξύ τους. Ο όρος «σχολή» όμως χρησιμοποιείται και με στενότερη έννοια. Τότε δηλώνει μια ομάδα ανθρώπων που παρακολουθεί μαθήματα παραδιδόμενα από έναν δάσκαλο. Μια σχολή υπό αυτήν την έννοια προϋποθέτει την ύπαρξη ενός προγράμματος σπουδών που παρακολουθείται από μαθητές. Η νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας είχε αυτά τα χαρακτηριστικά κυρίως από τα τέλη του 5ου αι. και περίπου ως τις αρχές του 7ου αι.

Παρά το γεγονός ότι από τον 19ο αι. είχε διατυπωθεί η άποψη ότι υπό τον τίτλο «σχολή της Αλεξάνδρειας» πρέπει να εννοούνται όλοι οι φιλόσοφοι που έδρασαν στην πόλη από τον 3ο αι. έως τον 5ο αι., αξίζει να τονιστεί η διάκριση ανάμεσα στην γενικότερη φιλοσοφική κίνηση της πόλης και στην νεοπλατωνική σχολή της όψιμης περιόδου της ύστερης αρχαιότητας.

Βασικοί εκπρόσωποι

Πρώτος εκπρόσωπος της νεοπλατωνικής σχολής της Αλεξάνδρειας θεωρείται ο Ερμείας (π.410- π.450). Διδάχτηκε φιλοσοφία στην νεοπλατωνική σχολή των Αθηνών από τον Συριανό και υπήρξε συμμαθητής του Πρόκλου. Ύστερα από την μαθητεία του στην σχολή των Αθηνών ο Ερμείας δίδαξε φιλοσοφία στην Αλεξάνδρεια. Ο Ερμείας θεωρείται ο εισηγητής της πλατωνικής φιλοσοφίας στην σχολή του Ωραπόλλωνα στην Αλεξάνδρεια . Οι πληροφορίες μας για τον κύκλο των μαθητών του είναι πενιχρές. Ο Ερμείας ήταν ο πατέρας του Αμμώνιου (π.440- π.520), του μετέπειτα επικεφαλής της σχολής, και του Ηλιόδωρου (π.440/450- π.525). Μετά τον θάνατό του, η γυναίκα του Αιδεσία ταξίδεψε στην Αθήνα μαζί με τους γιους της προκειμένου να μαθητεύσουν στη νεοπλατωνική σχολή των Αθηνών υπό την επίβλεψη του Πρόκλου . Ο Αμμώνιος και ο Ηλιόδωρος επέστρεψαν στην Αλεξάνδρεια κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του 470. Ο πρώτος ανέλαβε επικεφαλής της φιλοσοφικής σχολής. Ο Ηλιόδωρος δεν δίδαξε φιλοσοφία στη σχολή, αλλά ήταν γνωστός για την ενασχόλησή του με την αστρονομία.

Μαθητές του Αμμώνιου υπήρξαν κάποιοι από τους κύριους εκπροσώπους της νεοπλατωνικής φιλοσοφίας και των επιστημών κατά τον 6ο αι. Οι βασικότεροι εξ αυτών είναι ο χριστιανός ρήτορας Ζαχαρίας ο Σχολαστικός (π.465- π.536), γνωστός και ως Ζαχαρίας αρχιεπίσκοπος Μυτιλήνης), ο Ευτόκιος (π.480- π.560) που φέρεται να διαδέχτηκε για ένα διάστημα τον Αμμώνιο στην ηγεσία της σχολής και είναι γνωστός για τα υπομνήματά του στα γεωμετρικά έργα του Αρχιμήδη και του Απολλώνιου, ο χριστιανός γραμματικός Ιωάννης Φιλόπονος (π.485- π.570), ο Ασκληπιός από τις Τράλλεις (π.490- π.570), ο Ολυμπιόδωρος (π.495/500-π.570), επικεφαλής της σχολής μετά τον Ευτόκιο, και ο ιατροσοφιστής Γέσιος (π. τέλη 5ου αι.- μετά τα μέσα του 6ου αι.). Επίσης, μαθητές του Αμμώνιου για μικρά χρονικά διαστήματα υπήρξαν ο Δαμάσκιος (458-538), που αργότερα ακολούθησε τον φιλόσοφο Ισίδωρο και ανέλαβε την νεοπλατωνική σχολή των Αθηνών, και ο Σιμπλίκιος (π.480-π.550), πριν μεταβεί στην σχολή των Αθηνών. Ύστεροι εκπρόσωποι της σχολής θεωρούνται οι χριστιανοί φιλόσοφοι Ηλίας (ακμή δεύτερο μισό του 6ου αι.), Δαβίδ (ακμή δεύτερο μισό 6ου αι. και αρχές 7ου αι.) και Στέφανος (π. τέλη 6ου αι.- 7ος αι.) (βλ Χριστιανοί νεοπλατωνικοί σχολιαστές).

Πρόγραμμα σπουδών και σωζόμενα υπομνήματα

Η νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας ακολουθούσε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών φιλοσοφίας -τουλάχιστον ως την εποχή που ο Ολυμπιόδωρος ήταν επικεφαλής της- προερχόμενο πιθανότατα από την νεοπλατωνική παράδοση της σχολής των Αθηνών. Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο συστηματοποιήθηκε από τα χρόνια του Αμμώνιου, ξεκινούσε με την Εισαγωγή του Πορφύριου, συνέχιζε με την διδασκαλία της αριστοτελικής φιλοσοφίας (αρχής γενομένης από τις Κατηγορίες) ως προπαρασκευαστικού σταδίου στη φιλοσοφική μύηση και ολοκληρωνόταν με την ενδελεχή αφομοίωση της πλατωνικής φιλοσοφίας, που θεωρείτο ως το υψηλότερο στάδιο του φιλοσοφείν.

Ελάχιστα από τα υπομνήματα των βασικών εκπροσώπων της σχολής στα πλατωνικά έργα έχουν διασωθεί. Το υπόμνημα του Ερμεία στον πλατωνικό διάλογο Φαίδρο είναι το μόνο σωζόμενο από την αρχαιότητα υπόμνημα σε αυτόν τον διάλογο και αντικατοπτρίζει τις διδασκαλίες του Συριανού. Οι πηγές αναφέρουν ότι ο Αμμώνιος συνέγραψε υπομνήματα στα πλατωνικά έργα αλλά δεν σώζεται κάποιο από αυτά· έχουμε αναφορές για υπόμνημα στον Γοργία , για σχολιασμό του Θεαίτητου και για μονογραφίες σε επιμέρους πλατωνικά ζητήματα (όπως στο χωρίο 65d5-6 του Φαίδωνα, και σε άλλα κείμενα ). Τέλος, σώζονται τρία υπομνήματα του Ολυμπιόδωρου στους πλατωνικούς διαλόγους Αλκιβιάδης μείζων, Γοργίας και Φαίδων.

Κύρια φιλοσοφική διδασκαλία

Αν και διατυπώθηκαν διάφορες απόψεις σχετικά με την προσέγγιση του πλατωνισμού και του αριστοτελισμού στην νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας, είναι γενικώς αποδεκτό ότι το πρόγραμμα σπουδών της σχολής απέβλεπε στην κατάδειξη της αρμονίας ανάμεσα στα δόγματα του Πλάτωνα και στις φιλοσοφικές θέσεις του Αριστοτέλη. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της προσπάθειας εντοπίζονται στα σωζόμενα πλατωνικά υπομνήματα του Ολυμπιόδωρου. Αξίζει όμως να τονιστεί ότι ο Ολυμπιόδωρος επεδίωκε ενίοτε την άμβλυνση της αντίθεσης μεταξύ κάποιων, εκ πρώτης όψεως ετερόκλητων, δογμάτων του πλατωνισμού και του χριστιανισμού .

Από τον Αμμώνιο και έπειτα παρατηρείται ότι στη σχολή μελετούσαν σε βάθος τα αριστοτελικά έργα. Η διδασκαλία του Αριστοτέλη, αν και προπαρασκευαστική για την μετέπειτα εμβάθυνση στην φιλοσοφία του Πλάτωνα, έχει συχνά οδηγήσει τους μελετητές στην πεποίθηση ότι στα πλαίσια της σχολής δινόταν περισσότερη έμφαση στον Αριστοτέλη παρά στον Πλάτωνα. Η έλλειψη όμως πηγών δεν δικαιολογεί αυτή την πεποίθηση. Επιπλέον, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η ύστερη πλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας διαφέρει από την αντίστοιχη σχολή της Αθήνας, όσον αφορά κάποιες μεταφυσικές και θεολογικές θέσεις του πλατωνισμού . Για παράδειγμα, θεωρήθηκε ότι η σχολή της Αλεξάνδρειας αποδέχεται μια απλουστευμένη μορφή οντολογικής ιεράρχησης των υποστάσεων που ανάγεται στον Πλωτίνο (Εν, Νους, Ψυχή) και την περίοδο του μεσοπλατωνισμού δίχως την πολυπλοκότητα της ιεράρχησης του Πρόκλου. Τα λίγα στοιχεία που διαθέτουμε για τον πλατωνισμό στη σχολή της Αλεξάνδρειας είναι διάσπαρτα κυρίως στα αριστοτελικά υπομνήματα. Αυτά τα σπαράγματα δεν οδηγούν σε ασφαλή συμπεράσματα. Μόνη εξαίρεση αποτελούν τα πλατωνικά υπομνήματα του Ολυμπιόδωρου, όπου διαφαίνονται οι αλληλεπιδράσεις και κοινές καταβολές θέσεων των ύστερων πλατωνικών φιλοσόφων σε οντολογικά ζητήματα.

Για τον μοναχικό, αλλάζουν όλες οι αποστάσεις και όλα τα μεγέθη

Μιλώντας για μοναξιά γίνεται όλο και πιο σαφές ότι δεν πρόκειται για κάτι που μπορούμε να επιλέξουμε ή να απορρίψουμε.

Είμαστε μόνοι. Μπορούμε να ξεγελούμε τον εαυτό μας ως προς αυτό, να κάνουμε σαν να μην είναι έτσι.

Αλλά αυτό είναι όλο.

Είναι προτιμότερο ωστόσο να κατανοήσουμε ότι είμαστε μόνοι και να ξεκινούμε από κει.

Ίσως βέβαια και να πάθουμε ίλιγγο, γιατί έτσι χάνονται όλα τα σημεία πάνω στα οποία ήταν συνηθισμένο να ακουμπά το βλέμμα μας, παύουν να υπάρχουν τα κοντινά πράγματα κι όλα τα μακρινά βρίσκονται απείρως μακριά.

Αίσθημα παρόμοιο μ' εκείνο που θα δοκίμαζε κάποιος ο οποίος, χωρίς να έχει προηγουμένως προετοιμαστεί ή να έχει περάσει από ένα μεταβατικό στάδιο, θα βρισκόταν ξαφνικά από το δωμάτιό του στην κορυφή ενός υψηλού βουνού.

Η τρομακτική ανασφάλεια, η εγκατάλειψη στο άγνωστο θα τον εκμηδένιζε σχεδόν.

Θα φανταζόταν πως έπεφτε ή πως εκτοξευόταν στο διάστημα ή πως γινόταν χίλια κομμάτια.

Το μυαλό του θα έπρεπε να εφεύρει ένα τεράστιο ψέμα για να μπορέσει να ξαναβρεί ή να ξεκαθαρίσει τα συναισθήματά του.

Έτσι και για κείνον που γίνεται μοναχικός, αλλάζουν όλες οι αποστάσεις και όλα τα μεγέθη.

Πολλές απ' αυτές τις αλλαγές εμφανίζονται ξαφνικά και, όμοια με τον άνθρωπο που απ' τη μια στιγμή στην άλλη βρίσκεται στην κορυφή του βουνού, γεννιούνται μέσα του πρωτόγνωρες φαντασιώσεις και παράξενες αισθήσεις που μοιάζει να αναπτύσσονται πέρα από τα μέτρα που μπορεί να αντέξει.

Αντικουλτούρα: Ολοταχώς προς την Κόλαση

«Η Αμερική είναι η προφητική εικόνα του υπόλοιπου αστικο-βιομηχανικού κόσμου, όπως θα είναι σε λίγα χρόνια από τώρα -πρόσφατες δημοσκοπήσεις αποκάλυψαν ότι μια πραγματική πλειοψηφία των νέων στην εφηβεία τους, οι αυριανοί ψηφοφόροι, δεν έχουν καμία πίστη στους δημοκρατικούς θεσμούς, δεν έχουν καμία αντίρρηση στην λογοκρισία των αντιδημοφιλών ιδεών, δεν πιστεύουν ότι είναι δυνατή η διακυβέρνηση του λαού από τον λαό και θα ήταν απολύτως ικανοποιημένοι, αν μπορούσαν να συνεχίσουν να ζουν με το στυλ στο οποίο τους έχει συνηθίσει η έκρηξη, να τροφοδοτούνται, από τα πάνω, από μια ολιγαρχία διάφορων ειδικών. Το γεγονός ότι τόσοι πολλοί από τους καλοταϊσμένους νέους τηλεθεατές στην πιο ισχυρή δημοκρατία του κόσμου είναι τόσο εντελώς αδιάφοροι για την ιδέα της αυτοδιοίκησης, τόσο άσφαιροι και αδιάφοροι για την ελευθερία της σκέψης και το δικαίωμα στην διαφωνία, είναι ανησυχητικό αλλά όχι και τόσο εκπληκτικό». -Aldous Huxley, “Brave New World Revisited” (1958)

«Η κόλαση είναι μια πόλη που μοιάζει πολύ με το Λονδίνο» -Percy Bysshe Shelley

«Αν το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα ήταν η εποχή των τεχνικών μηχανικών, το δεύτερο μισό μπορεί κάλλιστα να είναι η εποχή των κοινωνικών μηχανικών και ο εικοστός πρώτος αιώνας, υποθέτω, θα είναι η εποχή των Παγκόσμιων Ελεγκτών, του επιστημονικού συστήματος καστών και του Θαυμαστού Νέου Κόσμου… Οι παλαιότεροι δικτάτορες έπεσαν επειδή δεν μπορούσαν ποτέ να προμηθεύσουν τους υπηκόους τους με αρκετό ψωμί, αρκετά θεάματα, αρκετά θαύματα και μυστήρια… Υπό μια επιστημονική δικτατορία η εκπαίδευση θα λειτουργήσει πραγματικά, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι άνδρες και γυναίκες να μεγαλώσουν αγαπώντας την δουλεία τους και να μην ονειρευτούν ποτέ επανάσταση. Δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας καλός λόγος για τον οποίο θα έπρεπε ποτέ να ανατραπεί μια εξ ολοκλήρου επιστημονική δικτατορία». -Aldous Huxley, “Brave New World Revisited”.

«Η κοινή λογική, κάνει ό,τι θέλει, δεν μπορεί ν’ αποφύγει να εκπλαγεί περιστασιακά. Ο στόχος της επιστήμης είναι να την απαλλάξει απ’ αυτό το συναίσθημα και να δημιουργήσει νοητικές συνήθειες που θα είναι σε τόσο στενή συμφωνία με τις συνήθειες του κόσμου ώστε να διασφαλίζει ότι τίποτα δεν θα είναι απροσδόκητο.» B. R.

Οι απαρχές του κινήματος της αντικουλτούρας.

Μια συγκέντρωση αναρχικών, μαρξιστών, αποκρυφιστών και ψυχαναλυτών για έναν Θαυμαστό Νέο Κόσμο.

Αντικουλτούρα: Οτιδήποτε θέτει μια πρόκληση ή μια απόρριψη στην κυρίαρχη κουλτούρα θεωρείται αντικουλτούρα. Η αντικουλτούρα περιλαμβάνει αξίες, ιδέες και στάσεις που είναι αντίθετες ή διαφορετικές από αυτές που επικρατούν στην κοινωνία. Υπάρχουν ορισμένες αξίες και συμπεριφορές καθιερωμένες και κοινωνικά αποδεκτές. Η αντικαλλιέργεια είναι ένα κίνημα που στοχεύει να δείξει την δυσαρέσκειά του με αυτό που είναι προκαθορισμένο και γενικά αποδεκτό.

Η αντικουλτούρα προκύπτει με την προώθηση της καθολικής αντίθεσης κι αποδόμησης των προκαθορισμένων αξιών, ιδεών, αρχών… Για παράδειγμα, η σεξουαλική ελευθεριότητα, τα ναρκωτικά, οι χίπηδες, ο φεμινισμός, η ομοφυλοφιλία, ο veganism, τα ψυχοτρόπα φάρμακα, ο καταναλωτισμός, η κλιματική αλλαγή, κι όλη η Woke κουλτούρα βρίσκονται κάτω από την ετικέτα της αντικουλτούρας. Εκτός από το διάσημο μουσικό συγκρότημα των Beatles, πολλοί συνθέτες, τραγουδιστές και μουσικά συγκροτήματα, κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αμερική είχαν αντίκτυπο στο κίνημα της αντικουλτούρας. Ναι, αλλά πως ξεκίνησε όλο αυτό το πανηγυράκι και ποιες είναι οι καταβολές του, ποιοί κρύβονται (σε κοινή θέα) πίσω από τους όρους της αντικουλτούρας;

Η Νέα Εποχή των Παγκόσμιων Ελεγκτών, όπου η επανάσταση θα καταστεί άνευ σημασίας, αφού οι μάζες θα αγαπούν την δουλεία τους και την υποτέλειά τους, αναφέρεται από τον Χάξλεϊ ως η “Απόλυτη Επανάσταση”, μια φράση σαφώς δανεισμένη από το βιβλίο του H.G. Wells “Η μορφή των πραγμάτων που έρχονται: Η Απόλυτη Επανάσταση” του 1933.

Είναι η απόλυτη επανάσταση, αφού θα είναι η τελευταία επανάσταση, η πιο τέλεια επανάσταση, που θα σταματήσει κάθε ανάγκη για περαιτέρω επαναστάσεις ή αλλαγές, αφού θα έχουμε επιτέλους επιτύχει μια σταθερή παγκόσμια Νέα Τάξη. Θα είναι η αρχή της εποχής των Παγκόσμιων Ελεγκτών και θα θεωρηθεί ως μια σύγχρονη Ουτοπία, αφού όλοι θα είναι ικανοποιημένοι μέσα στην ελεγχόμενη πραγματικότητα που διαμορφώνει την κάστα τους, μια κάστα που έχει καθοριστεί επιστημονικά, γονιδιακά και πριν καν γεννηθούν. (Όπως το σύστημα με τις Κάστες στον Ινδουισμό/Ινδίες).

Όποιος επιθυμεί να κατανοήσει την σημερινή ατζέντα της Μεγάλης Επαναφοράς, η οποία ισχυρίζεται ότι θα αλλάξει ριζικά τις αξίες της ανθρωπότητας εν μέσω μιας τεράστιας συστημικής κατάρρευσης, καλά θα κάνει να δει πώς αυτές οι ιδέες ρίζωσαν πριν από έναν αιώνα σε ένα παράξενο χωριό της Ελβετίας από μερικούς πολύ παράξενους τύπους, που γυαλίζει το μάτι τους.

Monte Verità (Το Βουνό της Αλήθειας): Μοντέρνα Ουτοπία

Το 1900, οι καλλιτέχνες Henri Oedenkoven και Ida Hofmann ίδρυσαν μια αναρχική, μποέμικη, γυμνιστική, ηλιολατρική, χορτοφαγική αποικία, καλλιτεχνών μέσα στο μικρό χωριό Ascona της Ελβετίας και την ονόμασαν Monte Verità, που σημαίνει “βουνό της αλήθειας”.

Η ιδέα για το Monte Verità ξεκίνησε με την άφιξη του Μιχαήλ Μπακούνιν, του αναγνωρισμένου ηγέτη του διεθνούς αναρχισμού, το 1870, όταν μετακόμισε στο Λοκάρνο της Ελβετίας (λιγότερο από 2 χιλιόμετρα μακριά από την Ascona) και έζησε εκεί για αρκετά χρόνια, προσελκύοντας εξπρεσιονιστές συγγραφείς, καλλιτέχνες, αναρχικούς και ριζοσπάστες που εγκαταστάθηκαν στην γύρω περιοχή. Η επιρροή του Μπακούνιν στην περιοχή αποτέλεσε την έμπνευση για τον σχηματισμό μιας μαρξιστικής/μυστικιστικής/κοινότητας χρόνια αργότερα, του Monte Verità.

Το Monte Verità έγινε ο διεθνής τόπος συνάντησης όλων εκείνων που επαναστάτησαν ενάντια στην επιστήμη, την τεχνολογία και την άνοδο του σύγχρονου βιομηχανικού έθνους-κράτους. Επιφανειακά θεωρούνταν και θεωρείται ευρέως ως ένα θέρετρο φυσιοθεραπείας, προσφέροντας θεραπείες που περιλαμβάνουν χορτοφαγική διατροφή, υγιεινές τροφές, νηστεία, θεραπείες με γείωση, θεραπείες με νερό, ηλιοθεραπεία, γυμνή αεροθεραπεία και πεζοπορίες στην φύση.

Η περιοχή της Ascona προσέλκυσε μια εκλεκτική σειρά επισκεπτών, από αναρχικούς, θεοσοφιστές, κομμουνιστές, ψυχαναλυτές, χορτοφάγους, ρυθμικούς χορευτές, γυμνιστές και μποέμ. Μεταξύ των αξιοσημείωτων θαμώνων της Ascona ήταν ο Herman Hesse, ο Carl Jung, ο Peter Kropotkin (ο οποίος έγινε αναρχικός, αφού εντάχθηκε στους ωρολογοποιούς της Jura στην Ελβετία, οι οποίοι ήταν μαθητές του Bakunin), ο Rudolf Steiner, ο D.H. Lawrence (μέντορας του Aldous Huxley), κι ο κατάλογος συνεχίζεται.

Είχε αναπτύξει τόσο ισχυρή φήμη ως ουτοπία, που ακόμη και ο H.G. Wells είχε ενθουσιαστεί, τοποθετώντας την ουτοπία του στο Ticino, την Ιταλική περιοχή της Ascona στο έργο του “Σύγχρονη Ουτοπία” (1905), και “Σε έναν κόσμο που απελευθερώνεται” (1914), τοποθετώντας την αναγέννηση της κοινωνίας στην λίμνη Lago Maggiore κοντά στην Ascona.

Το 1905, ο Otto Gross (πρώιμος μαθητής του Σίγκμουντ Φρόιντ) μετακόμισε στην Ascona και γρήγορα έγινε ένα είδος ηγεμόνα ανάμεσα στα ποικίλα μέλη. Ο Gross θεωρήθηκε σημαντική δύναμη στον αναπτυσσόμενο τομέα της ψυχανάλυσης και έγινε επίσης μια σημαντική φιγούρα στους αναρχικούς, ψυχαναλυτικούς και πνευματικούς κύκλους. Διεξήγαγε συνεδρίες ψυχανάλυσης, όπου συμβούλευε τα υποκείμενά του να κάνουν πράξη τις σεξουαλικές τους φαντασιώσεις, συχνά με τον ίδιο ή/και την σύζυγό του. Ο Gross ήθελε να αναβιώσει τον παγανιστικό μυστικισμό, με την ελευθεριότητα να επιδίδεται σε μεγάλες δόσεις σεξουαλικών οργίων.

Το 1908, ο εθισμός του Gross στην μορφίνη και την κοκαΐνη (την οποία συμμεριζόταν και ο μέντοράς του Φρόιντ), θα τον οδηγήσει στο ψυχιατρείο Burghölizi της Ζυρίχης, όπου τέθηκε υπό την φροντίδα του Καρλ Γιουνγκ. Στο Burghölizi, ο Jung διέγνωσε τον Gross ως σχιζοφρενή. Κατά την διάρκεια της θεραπείας, ωστόσο, ο Καρλ Γιουνγκ ανέφερε ότι ολόκληρη η κοσμοθεωρία του άλλαξε όταν προσπάθησε να ψυχαναλύσει τον Gross. Αυτό οδήγησε τον Γιουνγκ να επισκεφθεί ο ίδιος την Ασκόνα, οπότε και υιοθέτησε τις ιδέες του Gross, στρεφόμενος προς την παγανιστική ηλιολατρία και την ηλιακή μυθολογία. Ο Χέρμαν Έσσε και ο Καρλ Γιουνγκ είναι δύο από τους πολλούς που βρέθηκαν κάτω από την υπνωτιστική γοητεία του Gross. Ο ιστορικός Arthur Mitzman γράφει στο έργο του “Αναρχισμός, εξπρεσιονισμός και ψυχανάλυση”, ότι:

“Ο Otto Gross, ως γκουρού του Γιουνγκ στο μεγαλύτερο μέρος αυτής της εξέλιξης και ως άνθρωπος ικανός να ασκεί ένα αξιοσημείωτο χάρισμα μεταξύ των μποέμ καλλιτεχνών και των απόκληρων του Μονάχου, του Βερολίνου, της Ασκόνα και της Βιέννης, πρέπει να θεωρηθεί η κύρια πηγή των ιδεών που ενέπνευσαν τον Γιουνγκ και τους φίλους του την δεκαετία πριν από το 1920”.

Ποια ήταν η φιλοσοφία του Otto Gross;

Ο Gross πίστευε ότι για να πετύχει κανείς την ελευθερία του, δεν πρέπει ποτέ να καταπιέσει καμία επιθυμία του. Τίποτα δεν απαγορευόταν, όσο παράλογο κι αν φαινόταν, ακόμη και η ενθάρρυνση της αυτοκτονίας, αν ο ασθενής του το επιθυμούσε. Ο Gross πίστευε ότι ο δυτικός πολιτισμός βρισκόταν στο επίκεντρο αυτής της καταπίεσης της ελευθερίας του ατόμου. Όσοι έρχονταν στο Monte Verità ήταν τελικά όλοι άρρωστοι, και αρρώσταιναν από τα καταπιεστικά ιδανικά και τις αξίες του δυτικού πολιτισμού.

Στο Μόντε Βερίτα, ο Gross υποσχόταν να τους θεραπεύσει διεγείροντας την ζωώδη επιθυμία μέσα τους, υποσχόμενος να τους απελευθερώσει από τις αναστολές, τους φόβους και τον αυτοεγκλεισμό τους. Ήταν ασυνήθιστο κι αδιανόητο για τον Γκρος να μην έχει σεξουαλική επαφή με τον θεραπευόμενο ασθενή του ως μέρος της συνταγογραφούμενης θεραπείας. Ο Gross γινόταν όλο και πιο πολιτικός, ιδιαίτερα στην Ασκόνα, όπου ο Γιουνγκ γράφει ότι ο Gross σχεδίαζε:

“Να ιδρύσει ένα ελεύθερο κολέγιο από το οποίο να επιτεθεί στον δυτικό πολιτισμό, στις εμμονές της εσωτερικής αλλά και της εξωτερικής εξουσίας, στους κοινωνικούς δεσμούς που αυτές επέβαλαν, στις στρεβλώσεις μιας παρασιτικής κοινωνίας, στην οποία ο καθένας ήταν αναγκασμένος να ζει εξαρτημένος από τον καθένα για να επιβιώσει”.

Ένα συγκεκριμένο άτομο που ονομαζόταν Max Weber βρέθηκε να αφιερώνει το πάθος του στον Ότο Γκρος στην κατασκευή αυτού του ελεύθερου κολεγίου. Αν και το σχέδιο αυτό δεν έγινε πραγματικότητα όπως ήλπιζαν αυτοί οι μεταρρυθμιστές (ο Gross έγινε πολύ ασταθής από τα ναρκωτικά για να ηγηθεί σε οτιδήποτε), είναι ενδιαφέρον ότι μεταξύ των στόχων της νέας σχολής ήταν η συγχώνευση της φροϋδικής ψυχανάλυσης με τις μαρξιστικές θεωρίες κοινωνιολογίας, προκειμένου να εμπλακεί σε έναν διεθνή πολιτισμικό πόλεμο που θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για μια τελική παγκόσμια επανάσταση.

Ο Gross ενθάρρυνε τις αυτοκτονίες της Lotte Hattemer (το 1906) και της Sophie Benz (το 1911) ως τον μοναδικό τρόπο απελευθέρωσης. Ήταν επίσης μεταξύ των πολλών, πολλών ερωμένων του.

Είχε διαγνώσει ότι οι δύο γυναίκες έπασχαν από ανίατη ψυχική ασθένεια (dementia praecox). Είχε αφήσει το δηλητήριο με το οποίο αυτοκτόνησε η Lotte Hattemer να βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής. Ενημέρωσε τους ψυχιάτρους το 1913 (κατά την διάρκεια μιας από τις πολλές επισκέψεις του στο άσυλο μεταξύ 1912 και 1920): “Όταν δεν μπορούσα πλέον να παρέμβω αναλυτικά, είχα καθήκον να την δηλητηριάσω”, αναφερόμενος στην Sophie Benz. Ο Gross επίσης σχολιάζει: “Ένας όμορφος θάνατος είναι καλύτερος από μια χαμηλή πιθανότητα θεραπείας”.

Πριν από τον Γιουνγκ, ο Φρόιντ περίμενε ότι ο Gross θα ήταν ο κληρονόμος του στον ψυχαναλυτικό τομέα, ωστόσο ο Gross γινόταν όλο και πιο ασταθής. Μέχρι το 1912, ο Gross είχε εγκλειστεί βίαια σε ψυχιατρικό ίδρυμα προκειμένου να αποφύγει να δικαστεί για φόνο και υποβοήθηση αυτοκτονίας. Ο πατέρας του Όττο, ο καθηγητής Χανς Γκρος, που θεωρείται ο ιδρυτής της εγκληματολογίας, ήταν πίσω από αυτή την παρέμβαση. Το 1913, στο φρενοκομείο του Tulln, ο Gross λέει:

“Ο Otto Gross είναι ο μόνος άνθρωπος που μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο. Όλη μου η ζωή επικεντρώθηκε στην ανατροπή της εξουσίας, για παράδειγμα της εξουσίας του πατέρα. Κατά την άποψή μου υπάρχει μόνο το μητρικό δικαίωμα, το δικαίωμα της ορδής… Όταν λοιπόν τελειώσω το έργο μου, ας έρθει ό,τι έρθει. Για την ακρίβεια, θα ήθελα να ζήσω μέχρι τα σαράντα πέντε μου χρόνια και μετά να πέσω κάτω… κατά προτίμηση συμμετέχοντας σε μια αναρχική δολοφονία… Αυτός θα ήταν ο πιο όμορφος τρόπος”.

Κάποιοι έχουν πιστώσει τον Otto Gross ως τον ιδρυτικό παππού της αντικουλτούρας του 20ού αιώνα, πρωτοπόρο ως τον πρώτο rock n roll, το σκληρό punk lifestyle ας πούμε. Και δεν απογοήτευσε. Ο Gross πέθανε το 1920, σε ηλικία σαράντα τριών ετών, λίγες μέρες αφότου βρέθηκε στον δρόμο, σχεδόν πεινασμένος και παγωμένος, μετά από οκτώ χρόνια που μπαινόβγαινε σε άσυλα, τα οποία περιστρέφονταν σε μεγάλο βαθμό γύρω από τον εθισμό στα ναρκωτικά. Ούτε ο Sid Vicious δεν θα μπορούσε να ζητήσει ένα πιο κατάλληλο πρότυπο.

Την ίδια χρονιά που ο Gross εγκλείστηκε με την βία σε ψυχιατρικό ίδρυμα, ξεκίνησε και η κατρακύλα της “ατομικής ελευθερίας” του να κάνει κανείς ό,τι επιθυμεί, ο Γιουνγκ δημοσίευσε την “Ψυχολογία του ασυνειδήτου”, όπου άρχισε να πνευματοποιεί το κίνημα της ψυχανάλυσης και έγραψε για την λατρεία του ήλιου και την ηλιακή μυθολογία ως την αρχική φυσική θρησκεία των Αρίων. Έδωσε ακαδημαϊκή αξιοπρέπεια στην Άρια ηλιακή θρησκεία κι άρχισε να δέχεται οπαδούς από όλο τον κόσμο, οι οποίοι ήθελαν να βιώσουν τον μύθο του δικού τους ασυνειδήτου.

Με την δημοσίευση της “Ψυχολογίας του ασυνειδήτου”, άρχισε να αναπτύσσεται ένας διχασμός μεταξύ του Γιουνγκ και του Φρόυντ. Στα χρόνια που ακολούθησαν, έγινε της μόδας στους τραπεζικούς κύκλους και στους κύκλους των μυστικών/μυστικιστικών υπηρεσιών, να υποβάλλονται σε ανάλυση από τον Γιουνγκ. Το 1913, η Edith Rockefeller ταξίδεψε στην Ζυρίχη για να θεραπευτεί για την κατάθλιψη από τον Carl Jung και συνεισέφερε γενναιόδωρα στην Λέσχη Αναλυτικής Ψυχολογίας της Ζυρίχης. Αργότερα θα γινόταν αναλυτής του Γιουνγκ με πρακτική πλήρους απασχόλησης στις Ηνωμένες Πολιτείες, προσελκύοντας πολλούς ασθενείς της υψηλής κοινωνίας. Πλήρωσε επίσης για την μετάφραση των γραπτών του Γιουνγκ στα αγγλικά, προκειμένου να βοηθήσει στην διάδοση των ιδεών του.

Ο Paul (γιος του Andrew Mellon, συνιδρυτή της Εθνικής Τράπεζας Mellon) και η Mary Mellon χρηματοδότησαν το Ίδρυμα Bollingen που ήταν αφιερωμένο στην διάδοση του έργου του Jung. Το 1957, το περιοδικό Fortune εκτιμούσε ότι ο Paul Mellon, η αδελφή του Ailsa και τα ξαδέλφια του Sara και Richard Mellon συγκαταλέγονταν μεταξύ των οκτώ πλουσιότερων ανθρώπων στις Ηνωμένες Πολιτείες με περιουσία μεταξύ 400-700 εκατομμυρίων δολαρίων ο καθένας (περίπου 3,7-6,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε σημερινά δολάρια).

Μέσω αυτών των πρωτοβουλιών, υπήρξε μια διαρροή των ιδεών της Ascona στους κύκλους των πλουσίων και ισχυρών. Ο Βρετανός κεντρικός τραπεζίτης Montagu Norman και μέλη της οικογένειας Dulles υποβλήθηκαν επίσης σε ψυχανάλυση του Γιουνγκ. Ο Άλεν Ντάλες βρισκόταν στο επίκεντρο της διαμόρφωσης ενός φαύλου προγράμματος της CIA με την ονομασία MK-ULTRA κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Ordo Templi Orientis: Το μυστικιστικό δόγμα της “Σεξουαλικής Μαγείας”

«Όποιος μας αποκαλεί Θελημίτες δεν θα κάνει λάθος, αρκεί να κοιτάξει από κοντά την λέξη. Διότι εντός της βρίσκονται Τρεις Βαθμοί, ο Ερημίτης και ο Εραστής και ο άνθρωπος της Γης. Πράττε αυτό που θέλεις, θα είναι όλος ο Νόμος. Αγάπη είναι ο νόμος, αγάπη υπό το Θέλημα. Κάθε άνδρας και κάθε γυναίκα είναι ένα άστρο» AL-I:40. – Το βασικό δόγμα του Ordo Templi Orientis

Η Ascona θεωρούνταν και θεωρείται ιερό έδαφος για τους αποκρυφιστές που χρονολογούνταν εκατοντάδες ακόμη και χιλιάδες χρόνια πίσω, καθώς η περιοχή περιείχε ερείπια αρχαίων τελετουργικών χώρων και τεχνουργημάτων. Το 1916, ο Theodor Reuss, υπό την αιγίδα του Henri Oedenkoven και της Ida Hofmann (των ιδρυτών του Monte Verità), έφτασε στην Ascona. Ο Reuss έχτιζε μια μασονική αυτοκρατορία και ήθελε να μεταφέρει την έδρα της στο Ελβετικό χωριό. Ενώ βρισκόταν στην Βασιλεία της Ελβετίας, ίδρυσε την “Ανεθνική Μεγάλη Στοά και Μυστικό Ναό” του Ordo Templi Orientis (O.T.O.) και την “Ερμητική Αδελφότητα του Φωτός” στο Monte Verità.

Το Ordo Templi Orientis είναι ο εκκλησιαστικός βραχίονας της Ecclesia Gnostica Catholica (E.G.C.), αφιερωμένος στην προώθηση του “Φωτός, της Ζωής, της Αγάπης και της Ελευθερίας” μέσω της ευθυγράμμισης με τον Νόμο του Thelema. Ο Νόμος του Thelema ακολουθεί την εντολή ότι κάθε άτομο πρέπει να ακολουθεί την Αληθινή του Θέληση για να επιτύχει την εκπλήρωση στην ζωή και την ελευθερία από τον περιορισμό της φύσης του. Ο Aleister Crowley πιστώνεται ως ο πρώιμος δημιουργός του Thelema ως πνευματικής φιλοσοφίας και θρησκευτικού κινήματος.

Μία τέτοια οργάνωση/θρησκεία/μυστικιστικό τάγμα ήταν σε πλήρη συμφωνία με τις αναρχικές απόψεις του αναρχικού/μαρξιστή Μιχαήλ Μπακούνιν, τις οποίες ακολούθησε ο Ότο Γκρος κι όσοι επηρεάστηκαν από αυτούς. Οι ιδρυτές της Monte Verità ήταν πολύ σαφείς σε ό,τι αφορούσε την ιδεολογία τους για τους οπαδούς τους.

Αν και ιδρύθηκε επίσημα στις αρχές του 20ού αιώνα τo Ο.Τ.Ο. (Ordo Templis Orientis) αντιπροσωπεύει –σύμφωνα με τoυς συνεχιστές του- την συμβολή διάφορων ρευμάτων εσωτερικής γνώσης και ιδιαίτερα γνώσης που καταπιέστηκε από την πολιτική και θρησκευτική αδιαλλαξία των σκοτεινών χρόνων του μεσαίωνα. Αντλεί το παρελθόν του από τις παραδόσεις, από τις Ελευθεροτεκτονικές και Ροδοσταυρικές αντιλήψεις του 18ου και του 19ου αιώνα, των Ναϊτών Ιπποτών, του πρώιμου χριστιανικού Γνωστικισμού και των Παγανιστικών μυστηριακών σχολών. Ο συμβολισμός του περιέχει μια επανένωση των κρυμμένων παραδόσεων ανατολής και δύσης. Εκείνο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι η ιστορία του, που λίγο-πολύ εκτείνεται σχεδόν δύο αιώνες πίσω στο παρελθόν.

Ο πνευματικός πατέρας του Ordo Templi Orientis υπήρξε ο Carl Kellner (1851 – 1905), ένας πλούσιος Αυστριακός χημικός. Ο Kellner ήταν σπουδαστής του Ελευθεροτεκτονισμού, του Ροδοσταυρισμού και του ανατολικού μυστικισμού και ταξίδεψε πολύ στην Ευρώπη, την Αμερική και την Μικρά Ασία. Κατά την διάρκεια των ταξιδιών του υποστηρίζει ότι ήλθε σε επαφή με τρεις Μυημένους (ένα Σούφι, τον Σόλιμαν μπεν Άιφα και δύο Ινδουιστές Ταντριστές, τον Μπχίμα Σένα Πρατάπα της Λαχώρης και τον Σρι Μαχάτμα Αγκάμυα Παραμχάνσα), και μια οργάνωση που ονομαζόταν “Ερμητική Αδελφότητα του Φωτός”, από την οποία έλαβε συγκεκριμένη διδασκαλία.

Το 1885, ο Kellner συνάντησε τον Θεοσοφιστή και Ροδόσταυρο μελετητή Franz Hartmann (1838-1912). Μαζί με τον Χάρτμαν συνεργάστηκαν για την ανάπτυξη μιας θεραπείας για την φυματίωση με εισπνοή αλάτων, την βάση της προσφερόμενης θεραπείας στο σανατόριο του Χάρτμαν, κοντά στο Σάλτσμπουργκ. Κατά την διάρκεια των μελετών του ο Κέλνερ θεώρησε ότι είχε ανακαλύψει ένα «κλειδί» που πρόσφερε μια σαφή ερμηνεία του σύνθετου ελευθεροτεκτονικού συμβολισμού. Τούτο του καλλιέργησε την επιθυμία να σχηματίσει μια Τεκτονική Ακαδημία, που θα επέτρεπε σε όλους τους Ελευθεροτέκτονες να εξοικειωθούν με όλους τους υπάρχοντες τεκτονικούς βαθμούς και συστήματα.

Τo 1895 ο Kellner άρχισε να συζητά την ιδέα του για την ίδρυση μιας Τεκτονικής Ακαδημίας με τον Theodor Reuss (1855 – 1923) Κατά την διάρκεια αυτών των συζητήσεων ο Κέλνερ αποφάσισε να ονομάσει την ακαδημία του «Τάγμα του Ναού της Ανατολής». Ο απόκρυφος εσωτερικός κύκλος αυτού του Τάγματος θα οργανωνόταν σύμφωνα με τους υψηλότερους τεκτονικούς βαθμούς και θα δίδασκε τα εσωτερικά δόγματα της «Ερμητικής Αδελφότητας του Φωτός», και το «κλειδί» του Kellner για τον τεκτονικό συμβολισμό. Οι άνδρες και οι γυναίκες θα αναγνωρίζονταν σε όλα τα επίπεδα του τάγματος -πρωτοποριακή άποψη για εκείνη την εποχή- αλλά θα έπρεπε να είναι κανείς υψηλόβαθμος Ελευθεροτέκτονας για να γίνει αποδεκτός στον εσωτερικό κύκλο του Ο.Τ.Ο.

Δυστυχώς εξαιτίας των κανονισμών των καθιερωμένων Μεγάλων Στοών, οι γυναίκες δεν μπορούσαν να γίνουν Τέκτονες και επομένως θα αποκλείονταν εξ ορισμού από το Ο.Τ.Ο. Αυτός ήταν πιθανώς ένας από τους λόγους για τον οποίο ο Kellner και οι συνεργάτες του προσπάθησαν να αναμορφώσουν το σύστημα για την αποδοχή των γυναικών, αποκτώντας έλεγχο σε μία από τις πολλές τεκτονικές τελετουργίες, και λόγω της επιθυμίας τους να ενσωματωθεί η πρακτική της σεξουαλικής μαγείας. Είναι πολύ πιθανό πως πίστευαν ότι «…η σεξουαλική μαγεία ήταν το κλειδί για όλα τα μυστικά του σύμπαντος και για όλους τους συμβολισμούς που χρησιμοποιήθηκαν από τις διάφορες μυστικές εταιρείες και θρησκείες».

Ο Reuss και ο Kellner προετοίμασαν ένα συνοπτικό μανιφέστο για το Τάγμα τους το 1903, το οποίο δημοσιεύθηκε το επόμενο έτος στο Oriflamme. Ο Kellner όμως πέθανε στις 7 Ιουνίου του 1905 και ο Reuss ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο του Τάγματος. Με την βοήθεια των συνιδρυτών Φραντς Χάρτμαν και Χάινριχ Κλάιν, ο Reuss ετοίμασε το καταστατικό του Τάγματος το 1906.

Ο Rudolph Steiner (1861-1925), ο οποίος ήταν εκείνη την εποχή γενικός γραμματέας του γερμανικού παραρτήματος της Θεοσοφικής Εταιρείας/Μεγάλης Στοάς, ορίστηκε το 1906 ως αναπληρωτής Μέγας Διδάσκαλος ενός παραρτήματος του Ο.Τ.Ο. του Μystica Aetema στο Βερολίνο. Ωστόσο, ο Στάινερ προχώρησε στην ίδρυση της “Ανθρωποσοφικής Εταιρείας” το 1912 και σταμάτησε κάθε επαφή με τον Reuss τo 1914, που ξεκίνησε το δικό μαγαζάκι.

Στις 24 Ιουνίου 1908, ο Gerard Encausse (1865-1916) οργάνωσε ένα διεθνές τεκτονικό και πνευματιστικό συνέδριο στο Παρίσι, το οποίο παρακολούθησε ο Ρέους. Σε αυτό το συνέδριο ο Ανκός έλαβε την έγκριση να καθιερώσει τo «Ανώτατο Μέγα Συμβούλιο των Ενοποιημένων Αρχαίων Τυπικών για την μεγάλη Ανατολή της Γαλλίας και τα παραρτήματά του στο Παρίσι». Τον προηγούμενο χρόνο ο Ανκός, μαζί με τον Ζαν Μπρικό (1881-1934) και τον Λουί-Σοφρόν Φυγκερόν είχε οργανώσει την Καθολική Γνωστική Εκκλησία, σχισματική ουσιαστικά της Γνωστικής Εκκλησίας, μιας νεοαλβιγηνής εταιρείας/στοάς που ιδρύθηκε στο Παρίσι τo 1890 από τον Jules Doinel (1842-1903). Θεωρείται ότι ο Reuss έλαβε την επισκοπική καθαγίαση και την αρχιερατική αρχή στην Καθολική Γνωστική Εκκλησία από τον Ανκός και τον Μπρικό σε αυτό το συνέδριο, γεγονός που υποδεικνύει ότι υπήρξε μια σχέση ανταλλαγής μεταξύ τους.

Ως δημοσιογράφος, ο Reuss ταξίδευε συχνά στην Αγγλία. Σε ένα τέτοιο ταξίδι συνάντησε τον Aleister Crowley (1875-1947), τον οποίο αναγνώρισε στους τρεις βαθμούς του Ο.Τ.Ο. το 1910. Στις 21 Απριλίου του 1912, ο Reuss όρισε τον Κρόουλι Εθνικό Μέγα Διδάσκαλο Χ° του Ο.Τ.Ο. για την Μεγάλη Βρετανία και την Ιρλανδία. Η εξουσιοδότηση του Κρόουλι περιελάμβανε όλα τα αγγλόφωνα Τυπικά των κατώτερων τεκτονικών βαθμών του Ο.Τ.Ο. για τα οποία δόθηκε το όνομα «Mysteria Mystica Maxima». Υπό τον Ρέους παραρτήματα δημιουργήθηκαν με απόκρυφες αδελφότητες σε Γαλλία, Δανία, Ελβετία, Ηνωμένες Πολιτείες και Αυστρία. Υπήρχαν εννέα βαθμοί, εκ των οποίων οι πρώτοι έξι ήταν τεκτονικοί.

Την 1η Ιουνίου του 1912 ιδρύθηκε μια Μεγάλη Τεκτονική Στοά για τις Σλαβονικές χώρες υπό τον Czeslaw Czynski. Ο Χάρτμαν πέθανε στις 7 Αυγούστου του 1912. Το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ο Reuss δημοσίευσε στο Ιωβηλαίο του Oriflamme, την πρώτη έκδοση που αναφερόταν λεπτομερειακά και σχεδόν εξ ολοκλήρου στα θέματα του Ο.Τ.Ο. Ο Κέλνερ, ο Ρέους και ο Κρόουλι αναφέρονταν ως μέλη του δέκατου βαθμού (Χ°). Επίσης, το 1912, ο Κρόουλι δημοσίευσε το Μανιφέστο του Mysteria Mystica Maxima, όπου αναφερόταν ως βρετανικός τομέας του Ο.Τ.Ο. Το Τάγμα περιγραφόταν σε αυτό το κείμενο ως …σώμα μυημένων, στα χέρια των οποίων καθαγιάζεται η σοφία και η γνώση των παρακάτω τεκτονικών οργανισμών:

Η Γνωστική Καθολική Εκκλησία. / Το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Πνεύματος. / Το Τάγμα των Πεφωτισμένων. /Το Τάγμα του Ναού. /Το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννου. /Το Τάγμα των Ιπποτών της Μάλτας. /Το Τάγμα των Ιπποτών του Πανάγιου Τάφου. /Η Κρυμμένη Εκκλησία του Άγιου Δισκοπότηρου. /Το Ροδοσταυρικό Τάγμα. /Το Ιερό Τάγμα του Ροδόσταυρου. /Το Τάγμα της Αγίας Βασιλικής Αψίδας του Ενώχ. /Το Αρχαίο Δόγμα του Τεκτονισμού (33 βαθμοί). / Το Δόγμα της Μέμφιδας (97 βαθμοί). / Το Δόγμα του Μιζραΐμ (90 βαθμοί). / Το Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Δόγμα του Τεκτονισμού (33 βαθμοί)./ Το Σβεντεμποργκιανό Δόγμα του Τεκτονισμού. / Το Τάγμα των Μαρτινιστών. / Το Τάγμα του Σατ Μπχάι. / Η Ερμητική Αδελφότητα του Φωτός. /Το Ερμητικό Τάγμα της Χρυσαυγής / και άλλα μικρότερα τάγματα και οργανισμοί/στοές.

Έως το 1912, το σύστημα του Ο.Τ.Ο., παρά τις διάφορες επιρροές του, παρέμεινε κυρίως Τεκτονικό. Ο ίδιος ο Κρόουλι, αν και είχε αποδεχθεί στο Μανιφέστο του Mysteria Mystica Maxima και, τις τεκτονικές επιρροές, αισθανόταν άβολα με τον μασονικό χαρακτήρα του Ο.Τ.Ο. για διάφορους λόγους.

Σε αντίθεση με τον Ρέους, ο Κρόουλι θεωρούσε ότι οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ξεκινήσουν ως Ελευθεροτέκτονες, αν και πίστευε ότι έπρεπε να μπορούν να μυηθούν στο Ο.Τ.Ο. Ήταν απογοητευμένος με τις μακροσκελείς τελετουργίες και την δραματουργία τους. Αντιλαμβανόταν αυτούς τους παράγοντες ως εμπόδια για την επιτυχή εφαρμογή των μυστηρίων σε σύγχρονους εργαζόμενους αν­θρώπους. Θεωρούσε ότι το συμβολικό περιεχόμενο των τεκτονικών τελετουργικών είχε αλλοιωθεί σχεδόν σε βαθμό αχρηστίας. Επιθυμούσε να χρησιμοποιήσει το σύστημα του Ο.Τ.Ο. για να διαδώσει τις διδασκαλίες του Θελήματος.

Στον Reuss θα εκδίδονταν εντάλματα που θα του επέτρεπαν να λειτουργεί τρία συστήματα μασονίας υψηλού επιπέδου: Το Αρχαίο και Πρωτόγονο Τελετουργικό του Μέμφις, το Αρχαίο και Πρωτόγονο Τελετουργικό του Μιζραΐμ και το Αρχαίο και Αποδεκτό Σκωτσέζικο Τελετουργικό. Μαζί με τον έλεγχο του Reuss επί της Τελετής Swedenborg, οι Τελετές μαζί παρείχαν στον Reuss ένα πλήρες σύστημα μασονικής μύησης, ανεξάρτητο από το κανονικό Βρετανικό μασονικό σύστημα.

Το 1905, από αυτό το νέο σύστημα τεκτονισμού, το Ordo Templi Orientis (O.T.O.), ο Reuss ίδρυσε την Ερμητική Αδελφότητα του Φωτός, ως παράρτημα του O.T.O. που είχε την έδρα του στο Monte Verità. Ο Reuss ανακήρυξε τον εαυτό του Εξωτερικό Επικεφαλής του Τάγματος. Το Ordo Templi Orientis (O.T.O) διακρίθηκε επιτρέποντας την ένταξη γυναικών και υποστηρίζοντας ένα νέο μυστικό δόγμα που ονομάστηκε Σεξομαγεία. Η Σεξουαλική Μαγεία είναι η διεφθαρμένη, βδελυρή δυτική εκδοχή της Κουνταλίνι Γιόγκα ή της Ταντρικής Γιόγκα της Ανατολής. Μερικές φορές αναφέρεται, κατά την μετάφραση των σανσκριτικών στα αγγλικά, ως η “δύναμη του φιδιού”. Παντού υπάρχει ένα φίδι… ειδικά στα σεξομαγικά κόλπα!!

Το 1921, ο Crowley διαδέχθηκε τον Reuss, για να γίνει ο Εξωτερικός Επικεφαλής του Τάγματος. Ο Crowley είχε γίνει διαβόητος για την ελευθεριότητα, τις υπερβολές του με τα ναρκωτικά και τις γυναίκες και για την πρακτική του στην Σεξουαλική Μαγεία, την οποία θεωρούσε υψηλής αποκρυφιστικής σημασίας. Έγινε γνωστός ως “Το Μεγάλο Θηρίο 666” και “Ο πιο κακός άνθρωπος στον κόσμο” και θα γινόταν σύμβολο για το κίνημα της αντικουλτούρας.

Στις 14 Μαρτίου του 1942, ο Κρόουλι έγραψε στον Γκέρμερ: «Θα σας ορίσω ως διάδοχό μου… Μια πλήρης αλλαγή στη δομή του Τάγματος, και στις μεθόδους του είναι απαραίτητη. Το μυστικό είναι η βάση και πρέπει να επιλέξετε τoυς κατάλληλους ανθρώπους.» Έγραψε και μια άλλη επιστολή, όμως, για την περίπτωση που κάτι δεν πήγαινε καλά με τον Γκέρμερ, που εξουσιοδοτούσε τον Grady McMurtry της στοάς παραρτήματος «Αγάπη» της Καλιφόρνια, ως διάδοχο του Γκέρμερ.

Sonnenkinder: Sonnenkinder: Τα παιδιά του Ήλιου.

Ένα άλλο θέμα του Monte Verità που ελπίζω να έχει γίνει φανερό στον αναγνώστη, πέρα από σεξομαγικά και τον μυστικισμό, είναι η λατρεία του Ήλιου. Αυτό φαίνεται να έχει επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από το έργο του Johann Jakob Bachofen, του οποίου η θεωρία της πολιτισμικής εξέλιξης, στο έργο του “Das Mutterrecht” του 1861, περιγράφεται σε τέσσερις φάσεις: 1) άγρια νομαδική φάση (πρωτο-Αφροδίτη), 2) μητριαρχική σεληνιακή φάση (πρώιμη Δήμητρα), 3) μεταβατική φάση (αρχικός Διόνυσος), 4) η πατριαρχική ηλιακή φάση που ονομάζεται Απολλώνιος, κατά την οποία εξαλείφεται κάθε ίχνος του μητριαρχικού και διονυσιακού παρελθόντος και αναδύεται ο σύγχρονος πολιτισμός.

Η θεωρία της πολιτισμικής εξέλιξης του Bachofen επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τον Otto Gross και έτσι υιοθετήθηκε ως κεντρική φιλοσοφία του Monte Verità. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, το έργο του Καρλ Γιουνγκ επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε αυτή την Άρια θρησκεία που λατρεύει τον Ήλιο, για την οποία έγραψε:

“Ψυχολογία του ασυνείδητου: μια μελέτη των μετασχηματισμών και των συμβολισμών της λίμπιντο, μια συμβολή στην ιστορία της εξέλιξης της σκέψης”.

Ο D.H. Lawrence είχε επίσης αλλάξει για πάντα από την επιρροή του Otto Gross και του Herman Hesse, τον τελευταίο τον οποίο ο Timothy Leary έχει πιστώσει ως τον προστάτη άγιο του Cyberpunk (ο Leary “μυήθηκε” στον Hesse από τον Aldous Huxley). Αν και ο Aldous Huxley θα συναντούσε για πρώτη φορά τον D.H. Lawrence το 1915, θα ήταν κατά την περίοδο 1926-1930, που θα γίνονταν στενοί φίλοι (το 1930 ήταν η χρονιά που ο D.H. Lawrence πέθανε σε ηλικία σαράντα τεσσάρων ετών).

Η χρονική στιγμή δεν θα μπορούσε να είναι πιο ώριμη για την εισαγωγή του Aldous στον μυστικισμό, αφού μόλις είχε γράψει το 1925 το “Those Barren Leaves”, του οποίου ο τίτλος προέρχεται από το ποίημα του William Wordsworth “The Tables Turned”, στο οποίο καταλήγει:

Αρκετά με την επιστήμη και την τέχνη,
Κλείστε αυτά τα άγονα φύλλα,
Βγες έξω και φέρε μαζί σου μια καρδιά
που παρακολουθεί και δέχεται.

Ο Aldous καταλήγει στο συμπέρασμα ότι παρ’ όλη την υψηλή μόρφωση της πολιτιστικής ελίτ, δεν είναι παρά θλιβερά και επιφανειακά άτομα. Αυτό ήταν ένα μάλλον τυπικό σχόλιο της “Χαμένης Γενιάς” που επρόκειτο να σχηματιστεί ως συνέπεια της απόγνωσης μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και της πεποίθησης ότι οι πολιτισμοί που αγωνίζονταν για την εκβιομηχάνιση και την επιστημονική πρόοδο ήταν η αιτία αυτού του φαινομενικά άσκοπου παγκόσμιου πολέμου. Και ότι ήταν απλώς μια πρόγευση του τι περίμενε την ανθρωπότητα στο μέλλον αν δεν διόρθωνε τους τρόπους της.

Ο Άλντους είχε εγκαταλείψει τους “ψεύτικους βωμούς” της γνώσης μέσω της επιστήμης και της τέχνης. Ήταν έτοιμος για την είσοδο στις μυστικές τέχνες και ο D.H. Lawrence θα ήταν ο οδηγός του. Εξάλλου, ο παππούς του T.H. Huxley ήταν αυτός που επινόησε τον όρο “αγνωστικισμός”, επομένως ήταν φυσικό να κρατήσει ανοιχτό μυαλό… Δεν πρέπει επίσης να μας διαφεύγει η σημασία της ενοποίησης από τον Aldous της προώθησης της Δαρβινικής εξέλιξης από τον παππού του και της πολιτισμικής εξέλιξης του Bachofen.

Μέσω του D.H. Lawrence, ο Aldous διδάχθηκε την μεταφυσική του D.H. Lawrence. Στον πυρήνα της ήταν ότι η αυτοδιαίρεση ήταν η πηγή των δεινών του δυτικού πολιτισμού. Ένας δυϊσμός στον οποίο η σύγχρονη ζωή είχε προκαλέσει την διάσπαση της ανθρωπότητας σε δύο αντικρουόμενες δυνάμεις, το πάθος και την λογική, που βρίσκονταν πάντα σε πόλεμο μέσα στο άτομο. Ως έναν τρόπο για να σωθεί η ανθρωπότητα από την τυραννία της λογικής που κυριαρχεί πάνω στο πάθος, ο Lawrence κήρυξε την λατρεία του σώματος και της “σκοτεινής νυχτερινής ζωής του αίματος”. Πίστευε ότι αυτός ήταν ο μόνος τρόπος για να επιστρέψει η ανθρωπότητα στην πραγματική κληρονομιά των συναισθημάτων.

Ο μόνος τρόπος για να ζήσει κανείς ως ολόκληρος άνθρωπος, ήταν να εγκαταλείψει την “νοητική αυτοσυνειδησία” και να ανακαλύψει ξανά το ένστικτο, να ενοποιηθεί, να επαναφέρει τον κατακερματισμό που είχε προκαλέσει ο σύγχρονος πολιτισμός. Σύμφωνα με τον Lawrence αυτός ο διαχωρισμός μέσα στο άτομο ήταν η ρίζα κάθε κακού και ότι η φυσική όρεξη, οι αυθόρμητες ενστικτώδεις επιθυμίες, ήταν το αγνό και το καλό. Ότι ήταν η φαντασία, η διάνοια, οι ηθικές αρχές, η παράδοση και η παιδεία που αποτελούσαν την διαφθορά του σύγχρονου πολιτισμού.

Μέσω του Lawrence, ο Aldous Huxley, ο Gerald Heard και ο Christopher Isherwood θα άλλαζαν για πάντα υπό τις ιδέες του Ascona. Αργότερα θα αποκαλούνταν Sonnenkinder (Τα παιδιά του Ήλιου), ένας όρος που προήλθε από τον Johann Jakob Bachofen και θα γινόταν η ηγετική επιρροή που θα διαμόρφωνε το Κίνημα του Ανθρώπινου Δυναμικού και το Ινστιτούτο Esalen.

Αν και είναι πέρα από το πλαίσιο αυτού του άρθρου να εξετάσουμε λεπτομερώς πώς η Ascona προπαγάνδιζε μια διαστροφή των πτυχών της Ινδικής φιλοσοφίας (ο Herman Hesse έπαιξε μεγάλο ρόλο στην εισαγωγή αυτής της φιλοσοφίας στην Ascona), και υπάρχει σταθερά μια αλληλοεπικάλυψη με την θρησκεία της “Άριας Ηλιολατρείας” και ορισμένες, διαστρεβλωμένες, πτυχές της Ινδικής φιλοσοφίας μέσα στην Ascona, το Ordo Templi Orientis και τα Sonnenkinder. Αυτό περιστρέφεται ιδιαίτερα γύρω από το Bardo Thodol (Απελευθέρωση μέσω της ακοής κατά την διάρκεια της ενδιάμεσης κατάστασης), αλλιώς γνωστό ως το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών.

Το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών επικεντρώνεται στις εμπειρίες που έχει η συνείδηση μετά τον θάνατο, στο Bardo Thodol, το διάστημα μεταξύ του θανάτου και της επόμενης αναγέννησης. Σύμφωνα με τα αρχαία κείμενα των Βουδιστών μοναχών του Θιβέτ, τα Bardo Thodol, τα μυστικά περάσματα του θανάτου, απεικονίζονται και περιγράφονται λεπτομερώς στην Θιβετιανή Βίβλο των Νεκρών. Πρόκειται για μια μοναδική στον κόσμο πραγματεία αναφορικά με τον θάνατο, που παρέμενε κρυφή στον δυτικό κόσμο μέχρι το 1927.

Στο μυθιστόρημα αυτό τα Bardo Thodol περιγράφονται και αναβιώνουν μέσα από την ζωή της ηρωίδας και των κοντινών της προσώπων, πλέκοντας έναν ιστό όπου τα σύνορα της ζωής και του θανάτου ταυτίζονται και πορεύονται άρρηκτα ενωμένα, χαράζοντας τροχιές στον υλικό και άυλο κόσμο που μας περιβάλλει. Μέσα από την ζωή της Λατόγια, της Ισμπέλ και του Ζάλου, τα περάσματα των Bardo Thodol αποκαλύπτουν την κοινή πορεία κάθε ψυχής, τόσο στην ζωή όσο και στον θάνατο. Μέσα από την λήθη ξεκινάει η ζωή και μέσα στην λήθη τελειώνει, για να ξεκινήσει και πάλι.

Η ανθρώπινη ζωή, σαν την φύση και τους πλανήτες στο σύμπαν, ανακυκλώνεται, αλλάζοντας τόπο, χρόνο και μορφή. Η παντοδυναμία του ανθρώπινου υποσυνειδήτου θα παραμείνει η κινητήριος δύναμη των ζωντανών και των νεκρών, έως ότου η γνώση υπερνικήσει την εμμονή τους με την ύλη και την οδύνη που ακολουθεί. Bardo Thodol είναι το κενό μεταξύ αυτού που υπήρξε και αυτού που πρόκειται να υπάρξει. Η ροή κάθε αλλαγής. Ο απειροελάχιστος χρόνος της εναλλαγής των κυττάρων στο σώμα. Η ανεπαίσθητη στιγμή που χωρίζει μια ανάσα από την άλλη. Η τροχιά του κύκλου της φύσης σε αργή κίνηση. Η κρυφή δύναμη που κινεί, γεννά και θανατώνει, για να ξαναγεννήσει το ορατό και αόρατο σύμπαν.

Μέσα από τον φακό της μεταφυσικής του Lawrencian, οι Sonnenkinder θα υιοθετήσουν τις φιλοσοφίες του Θιβετιανού Βιβλίου των Νεκρών στον πυρήνα τους. Ο Άλντους δεν έκρυψε ότι κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του, το βιβλίο είχε γίνει ‘Βίβλος’ γι’ αυτόν. Ο Aldous το σύστηνε επίσης στον Timothy Leary, το οποίο κι έγινε σημαντική επιρροή στον γκουρού της αντικουλτούρας.

Σύμφωνα με τον Timothy Leary, το βιβλίο που συνέγραψε μαζί του “Η ψυχεδελική εμπειρία”, το οποίο εκδόθηκε το 1964, βασίστηκε καθαρά στο Θιβετιανό βιβλίο των νεκρών. Ο Leary και οι συν-συγγραφείς του, περιέγραψαν το Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών ως “ένα κλειδί για τις εσχατιές του ανθρώπινου νου και έναν οδηγό για τους μυημένους και για όσους αναζητούν το πνευματικό μονοπάτι της απελευθέρωσης”.

Υπάρχει μεγάλη ταύτιση με την φιλοσοφία της Ascona και της λατρείας του Άριου Ήλιου, με την φιλοσοφία της Alice Bailey, η οποία ως υψηλόβαθμο μέλος της εσωτερικής Θεοσοφικής Εταιρείας/Στοάς της Μαντάμ Μπλαβάτσκυ, κι αδελφού κλάδου της Monte Verità. Το πρώτο έργο της Bailey είχε τίτλο “Μύηση, ανθρώπινη και Ηλιακή”.

Στο έργο της Bailey “Εσωτερική Ψυχολογία ΙΙ”, ανακυκλώνεται σε μεγάλο βαθμό η “Μυστική Διδασκαλία” της Μαντάμ Μπλαβάτσκυ, κι αναφέρεται στο μυστήριο της καθόδου της “πτώσης” στην Γη των επαναστατημένων αγγέλων – των ηλιακών αγγέλων ή agnishvattas, στους οποίους ο Εωσφόρος είναι ο πιο γνωστός εκπρόσωπος. Και ότι το μόνο αληθινό κακό, είναι η αμαρτία του διαχωρισμού, στην οποία αναφέρεται: “ο Νους είναι ο φονιάς του Πραγματικού. Σκότωσε εσύ τον φονιά”.

Η Bailey έχει δηλώσει ότι η πλειοψηφία των έργων της της υπαγορεύτηκε τηλεπαθητικά από έναν Δάσκαλο της Σοφίας, ο οποίος αρχικά αναφερόταν ως “ο Θιβετιανός” ή με τα αρχικά “D.K.” και αργότερα αναγνωρίστηκε ως Djwal Khul. Το 1922 ίδρυσε μαζί με τον σύζυγό της το δικό της παραμάγαζο, το Lucis Trust (που αρχικά ονομαζόταν Lucifer Publishing Company), το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στα Ηνωμένα Έθνη μέχρι σήμερα.

“Το σκοτάδι στο φως, ώστε να εμφανιστούν τα αστέρια, γιατί στο φως τα αστέρια δεν λάμπουν, αλλά στο σκοτάδι το φως διάχυτο δεν είναι, αλλά μόνο εστιασμένα σημεία ακτινοβολίας. Έτσι πρέπει να αναδείξουμε το σκοτάδι…” Alice Bailey, από το βιβλίο της “Ακτίνες και Μυήσεις”

Ο ρόλος των “Ηλιακών Αγγέλων” και η δήθεν θυσία τους για λογαριασμό της ανθρωπότητας συζητείται εκτενώς στην Μυστική Διδασκαλία της Ε.Π. Μπλαβάτσκυ. Μάλιστα, το 1887 το περιοδικό της Θεοσοφικής Εταιρείας/Στοάς πήρε το όνομα “Εωσφόρος” σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την σαφήνεια σε αυτό που θεωρούσε ως έναν άδικα κακοποιημένο Άγγελο που θυσιάστηκε. Η έννοια του “επαναστατημένου αγγέλου” φαίνεται να ανάγεται στον ποιητή Τζον Μίλτον στον “Χαμένο Παράδεισο”, ο οποίος φάνηκε να εδραιώνει στην ανθρώπινη συνείδηση την ιδέα της καθόδου των ηλιακών αγγέλων ως πράξη εξέγερσης και, επομένως, ως “πτώση από την θεία χάρη”.

“Το να βασιλεύεις αξίζει φιλοδοξία, έστω και στην κόλαση: Καλύτερα να βασιλεύεις στην κόλαση παρά να υπηρετείς στον ουρανό” Τζον Μίλτον

Ωστόσο, αυτό το πνεύμα της εξέγερσης και του επακόλουθου πόνου δεν συναντάται στην Αφροδίτη, μας λέει ο Θιβετιανός. Το επαναστατικό πνεύμα φαίνεται να εδράζεται ευθέως στην Γη, διότι ο Θιβετιανός προτείνει ότι αυτό το πνεύμα της εξέγερσης προσδιόρισε την στάση του ίδιου του πλανητικού μας Λόγου, του “Θεϊκού Επαναστάτη”.

Η ερμηνεία της μυθολογίας του Εωσφόρου από την Alice Bailey έχει μεγάλη επικάλυψη με εκείνη της Σκωτσέζικης Τελετής. Ο Theodor Reuss, ακολουθούμενος από τον Aleister Crowley επέβλεπε ένα παράρτημα της Σκωτσέζικης Τελετουργίας στην Γερμανία, και η Ascona είχε ήδη γίνει έδρα της Ordo Templi Orientis… και έτσι κλείνει ο κύκλος.

Τα “Παιδιά του Ήλιου”, είναι τα “Παιδιά των Ηλιακών Αγγέλων” και συνεπώς τα “Παιδιά του Εωσφόρου”.

“Είχαμε προσκρούσει στην ιουδαιοχριστιανική δέσμευση για έναν Θεό, μια θρησκεία, μια πραγματικότητα, που καταράστηκε την Ευρώπη για αιώνες και την Αμερική από τις μέρες της ίδρυσής μας. Τα ναρκωτικά που ανοίγουν το μυαλό σε πολλαπλές πραγματικότητες οδηγούν αναπόφευκτα σε μια πολυθεϊστική θεώρηση του σύμπαντος. Αισθανθήκαμε ότι είχε φτάσει η ώρα για μια νέα ανθρωπιστική θρησκεία που βασίζεται στην νοημοσύνη, τον καλοπροαίρετο πλουραλισμό και τον επιστημονικό παγανισμό”. Timothy Leary, “Flashbacks”

Το 1935, ο Crowley ίδρυσε στο Λος Άντζελες την Στοά “Αγάπη Νο 2”.

Το 1937, ο Aldous Huxley θα μετακομίσει με την οικογένειά του και τον Sonnenkinder (τα παιδιά του Ήλιου) Gerald Heard στο Hollywood, όπου θα παραμείνει μέχρι τον θάνατό του. Ο Christopher Isherwood θα μετακομίσει στο Χόλιγουντ το 1939. Και κάπως έτσι, οι διδασκαλίες της Ascona στο Χόλιγουντ έγιναν πρωταρχικό αντικείμενο του Crowley και των Sonnenkinder και μαζί κυριάρχησαν στην σκηνή από την οποία γεννήθηκε το μαρξιστικό κίνημα της αντικουλτούρας, η Νέα Τάξη Πραγμάτων, το NEW AGE, το Woke κίνημα και η Μεγάλη Επανεκκίνηση…

“Για την ριζική και μόνιμη μεταμόρφωση της προσωπικότητας έχει ανακαλυφθεί μόνο μία αποτελεσματική μέθοδος· αυτή των μυστικιστών”. -Aldous Huxley (1941)

“Τότε πιστεύεις ότι δεν υπάρχει Θεός;” ρώτησε ο Savage, “Όχι, νομίζω ότι μάλλον υπάρχει”, απάντησε ο Mustapha Mond. “Τότε γιατί τα κάνεις όλα αυτά; Πώς εκδηλώνεται ο Θεός τώρα;” ρώτησε ο Savage “Λοιπόν, εκδηλώνεται ως απουσία, σαν να μην υπήρχε καθόλου”, απάντησε ο Mustapha Mond. “Αυτό είναι δικό σου λάθος”, ανταπάντησε ο Savage. “Πες ότι φταίει ο πολιτισμός”, απάντησε ο Mustapha Mond…” -Aldous Huxley “Ο Θαυμαστός Νέος Κόσμος

Αυτό που αποκαλούμε «Εγώ»

Οι πνευματικές μας δυνατότητες θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από αυτό που είμαστε ως ο εαυτός μας. Από υλική άποψη, ο καθένας από εμάς είναι ένα σύστημα, κλειδωμένο σε μία συνεχή εναλλαγή και ενέργειας με το ευρύτερο σύστημα της γης.

Η ζωή των ιδίων των κυττάρων μας είναι δομημένη σε ένα δίκτυο ανταλλαγών, επάνω στο οποίο μπορούμε να ασκήσουμε μία εξαιρετικά χονδροειδή συνειδητή επιρροή -που παίρνει τη μορφή της απόφασης να κρατήσουμε την αναπνοή μας ή να πάρουμε ακόμη ένα κομμάτι πίτσα από το ψυγείο.

Ως υλικό σύστημα, δεν είμαστε αυτή τη στιγμή περισσότεροι ανεξάρτητοι από τη φύση, απ’ όσο είναι το συκώτι μας από το υπόλοιπο σώμα μας. Ως ένα σύνολο από αυτορυθμιζόμενα και συνεχώς διαιρούμενα κύτταρα, αποτελούμε επίσης μία συνέχεια με τους γεννητικούς μας προκατόχους: τους γονείς μας, τους γονείς των γονέων μας, και προς τα πίσω, επί δεκάδες εκατομμύρια γενεές οπότε σε κάποιο σημείο οι πρόγονοί μας αρχίζουν να φαίνονται λιγότερο ως άνδρες και ως γυναίκες με σάπια δόντια, και περισσότερο με αφρό στην επιφάνεια ενός βάλτου.

Είναι αρκετά σωστό να πει κανείς ότι, από υλική άποψη, δεν είμαστε κάτι πολύ περισσότερο από μία αμπώτιδα στο μεγάλο ποτάμι της ζωής.

Αλλά, φυσικά, το ίδιο το σώμα μας είναι ένα περιβάλλον κατάμεστο από όντα, σε σχέση με τα οποία είμαστε κυρίαρχοι μόνο κατ’ όνομα. Αν εξετάσουμε το σώμα ενός ατόμου, τα όργανα και τους ιστούς του, τα κύτταρα και την εντερική του χλωρίδα (δυστυχώς μερικές φορές και πανίδα), βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο ο οποίος δεν εμφανίζει ενδείξεις μίας κυρίαρχης συνειδητής νοημοσύνης περισσότερο από τον υπόλοιπο κόσμο γενικότερα. Υπάρχει κάποιος λόγος να σκεφθεί κανείς, όταν παρατηρεί τη λειτουργία μίτοχονδρίας μέσα σε ένα κύτταρο, ή τις συσπάσεις των μυϊκών ινών σε ένα χέρι, ότι υπάρχει κάποιο πνεύμα, που βρίσκεται υπεράνω και πέραν αυτών των διαδικασιών, το οποίο σκέπτεται Το κράτος είμαι εγώ; Και μάλιστα, αν μπούμε στον πειρασμό να αποδώσουμε κάποιο προνόμιο στο σύνορο που αποτελεί το δέρμα μας στην έρευνά μας για τον σωματικό μας εαυτό, αυτό φαίνεται τελείως αυθαίρετο.

Τα σύνορα του νοητικού μας εαυτού είναι εξ ίσου δυσδιάκριτο; Αναμνηστικά, ταμπού, κανόνες συμπεριφοράς, γλωσσικές συμβάσεις, προκαταλήψεις, ιδανικά, αισθητικές προκαταλήψεις, εμπορικά κλισέ -τα φαινόμενα που κατοικούν στον χώρο του μυαλού μας είναι μετανάστες από τον έξω κόσμο. Είναι πράγματι επιθυμία μας να διατηρούμαστε σε καλή σωματική κατάσταση -ή οι ενδυματολογικές μας προτιμήσεις, η αίσθηση ότι ανήκουμε σε κάποια κοινότητα, η ιδέα της αμοιβαίας καλοσύνης, η συστολή μας, η εγκαρδιότητα, οι σεξουαλικές μας ιδιομορφίες κλπ - κάτι το οποίο έχει την προέλευσή του μέσα μας; Είναι κάτι που ορθώς θεωρεί κανείς ότι εδρεύει μέσα μας; Αυτά τα φαινόμενα είναι το άμεσο αποτέλεσμα της ενσωμάτωσής μας σε έναν κόσμο κοινωνικών σχέσεων και πολιτισμού (και συγχρόνως προϊόν των γονιδίων μας). Σε τελική ανάλυση, πολλά από αυτά φαίνονται να μην είναι περισσότερο «εγώ» από τους κανόνες της αγγλικής γραμματικής.

Και όμως, αυτή η αίσθηση ότι είσαι ένας κάποιος εαυτός παραμένει. Αν ο όρος «εγώ» σημαίνει κάτι, δεν αναφέρεται πάντως απλώς στο σώμα. Εξ άλλου, οι περισσότεροι αισθανόμαστε ότι εξατομικευόμαστε ως εαυτός μέσα στο σώμα.

Αναφέρομαι στο σώμα «μου» λίγο ως πολύ όπως αναφέρομαι στο αυτοκίνητό «μου», για τον απλό λόγο ότι κάθε πράξη αίσθησης αναγνώρισης ή γνώσης μεταδίδει τη σιωπηρή αίσθηση ότι αυτό που αποκτά τη γνώση είναι κάτι άλλο από το αντικείμενο της γνώσης. Ακριβώς όπως το γεγονός ότι γνωρίζω την ύπαρξη του αυτοκινήτου μου δείχνει ότι εγώ, ως υποκείμενο, είμαι κάτι άλλο από αυτό, ως αντικείμενο, μπορώ να αισθανθώ το χέρι μου ή ένα συναίσθημα, και να βιώσω την ίδια διάκριση ανάμεσα σε υποκείμενο και αντικείμενο. Για αυτόν τον λόγο, ο εαυτός δεν μπορεί απλώς να εξισωθεί με το σύνολο της πνευματικής νοητικής ζωής ενός ατόμου ή με την προσωπικότητά του ως συνόλου. Μάλλον πρόκειται για τη σκοπιά, γύρω από την οποία φαίνεται ότι περιστρέφονται οι μεταβαλλόμενες καταστάσεις του πνεύματος και του σώματός του.

Όποια και αν είναι στην πραγματικότητα η σχέση ανάμεσα στη συνείδηση και στο σώμα, από την άποψη των εμπειριών το σώμα είναι κάτι με το οποίο ο συνειδητός εαυτός, αν υπάρχει κάτι τέτοιο, έχει κάποια σχέση. Δεν είναι γνωστό το πότε ακριβώς διαμορφώνεται αυτή η άποψη, με όρους εξέλιξης ή ανάπτυξης, ένα όμως είναι σαφές: σε κάποιο σημείο στα πρώτα χρόνια της ζωής, οι περισσότερες ανθρώπινες υπάρξεις αποκαλούνται «εγώ», το αιώνιο υποκείμενο, για το οποίο όλα τα φαινόμενα, μέσα και έξω, γίνονται κάποιου είδους αντικείμενα, που περιμένουν να αναγνωρισθούν.

Και με την ιδιότητα του «εγώ» όλοι οι επιστήμονες ξεκινούν την ερευνά τους σχετικώς με τη φύση του κόσμου και οι ευσεβείς πιστοί γονατίζουν και προσεύχονται (SIC).

Πώς η θερμοδυναμική επιδρά στην ύπαρξη της ζωής

Η επιστήμη που μελετά την αλληλεπίδραση της ύλης με τη θερμότητα ονομάζεται θερμοδυναμική. Και η βασική πρόβλεψή της δόθηκε από τον Αυστριακό φυσικό του δέκατου ένατου αιώνα Λούντβιχ Μπόλτζμαν, ο οποίος δεν δίστασε να αντιμετωπίσει τα υλικά σώματα σαν μια πολύ μεγάλη συλλογή από τυχαία συγκρουόμενες μπάλες μπιλιάρδου, οι οποίες υπάκουαν στους νόμους της νευτώνειας μηχανικής.

Φανταστείτε την επιφάνεια ενός τραπεζιού για αμερικάνικο μπιλιάρδο χωρισμένη στα δύο από ένα κινούμενο πέτασμα. Όλες οι μπάλες, μαζί και η λευκή, βρίσκονται αριστερά του πετάσματος, διατεταγμένες έτσι ώστε να σχηματίζουν τρίγωνο. Φανταστείτε τώρα ότι με τη λευκή μπάλα χτυπάτε πολύ δυνατά το τρίγωνο με τις μπάλες με αποτέλεσμα οι πρώτες από αυτές ν’ αρχίσουν να κινούνται τυχαία προς όλες τις κατευθύνσεις, συγκρουόμενες μεταξύ τους αλλά και με τα άκαμπτα τείχη του τραπεζιού, καθώς και με το κινούμενο πέτασμα. Σκοπός σας είναι να εξετάσετε τι θα συμβεί στο πέτασμα: θα δεχτεί τη δύναμη πολλών συγκρούσεων από τα αριστερά, όπου βρίσκονται όλες οι μπάλες, χωρίς όμως να δεχτεί καμία σύγκρουση από την άδεια δεξιά πλευρά τον τραπεζιού. Μολονότι κάθε μπάλα κινείται εντελώς τυχαία, το πέτασμα, που η κίνησή του προκαλείται από όλες τις τυχαία κινούμενες μπάλες, θα δεχτεί συνολικά μια δύναμη η οποία θα το ωθήσει προς τα δεξιά. ‘Έτσι θα μεγαλώσει το εμβαδόν του αριστερού μέρους του τραπεζιού, ενώ παράλληλα θα μειωθεί η δεξιά άδεια περιοχή. Θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε περαιτέρω το τραπέζι με σκοπό την παραγωγή έργου, αν κατασκευάζαμε μια συσκευή με μοχλούς και τροχαλίες η οποία θα αξιοποιεί την προς τα δεξιά κίνηση του πετάσματος για να σπρώξει, λόγου χάρη, ένα τρενάκι πάνω σε έναν λόφο.

Αυτός, συνειδητοποίησε ο Μπόλτζμαν, είναι ουσιαστικά ο τρόπος με τον οποίο οι θερμικές μηχανές κινούν τα ατμοκίνητα τρένα στις λοφοπλαγιές – μην ξεχνάτε, βρισκόμασταν στην εποχή τον ατμού. Τα μόρια του νερού μέσα στον κύλινδρο της ατμομηχανής συμπεριφέρονται σαν τις μπάλες του μπιλιάρδου μετά την πρόσκρουση της λευκής μπάλας επάνω τους: η τυχαία κίνησή τους επιταχύνεται καθώς δέχονται τη θερμότητα από τον καυστήρα με αποτέλεσμα να συγκρούονται ολοένα πιο δυνατά το ένα πάνω στο άλλο και τέλος να χτυπούν πάνω στο πιστόνι τον κινητήρα ωθώντας το προς τα έξω. Η έξοδός του αναγκάζει σε κίνηση τα έμβολα, τα γρανάζια, τις αλυσίδες και τους τροχούς τον ατμοκίνητου τρένου, προκαλώντας τελικά μια προσανατολισμένη κίνηση. Έναν και πλέον αιώνα μετά τον Μπόλτζμαν, το δικό σας αυτοκίνητο κινείται με βάση τις ίδιες ακριβώς αρχές, με τη μόνη διαφορά ότι ο ατμός έχει αντικατασταθεί από τα προϊόντα της καύσης της βενζίνης ή του πετρελαίου.

Να σημειωθεί εδώ πως η θερμοδυναμική δεν κρύβει τελικά κάτι περισσότερο απ’ όσα προαναφέραμε. Η εύτακτη κίνηση κάθε θερμικής μηχανής οφείλεται στην αξιοποίηση της μέσης κίνησης τρισεκατομμυρίων τυχαία κινούμενων ατόμων και μορίων. Εκτός αυτού, η επιστήμη είναι εξαιρετικά γενική και δεν αφορά μόνο τις θερμικές μηχανές, αλλά σχεδόν όλες τις τυπικές χημικές αντιδράσεις που εκδηλώνονται όποτε καίμε κάρβουνο στον αέρα, αφήνουμε ένα σιδερένιο καρφί να σκουριάσει, μαγειρεύουμε το φαγητό μας, κατασκευάζουμε ατσάλι, διαλύουμε αλάτι σε νερό, βράζουμε το φαγητό μας σε μια κατσαρόλα ή στέλνουμε έναν πύραυλο στο διάστημα. Σε όλες αυτές τις χημικές διαδικασίες συντελείται ανταλλαγή ενέργειας και, σε μοριακό επίπεδο, όλες διέπονται από θερμοδυναμικές αρχές οι οποίες βασίζονται στην τυχαία κίνηση. Στην πραγματικότητα, σχεδόν όλες οι μη βιολογικές (φυσικές και χημικές) διαδικασίες που προκαλούν αλλαγές στον κόσμο μας διέπονται από θερμοδυναμικές αρχές. Τα ρεύματα στους ωκεανούς, οι ταραχώδεις θύελλες, η διάβρωση των πετρωμάτων, οι πυρκαγιές στα δάση και η οξείδωση των μετάλλων ελέγχονται από τις αδιάλλακτες δυνάμεις του χάους που κρύβεται πίσω από τη θερμοδυναμική. Κάθε περίπλοκη διαδικασία μπορεί να μας φαίνεται δομημένη και εύτακτη, αλλά στον πυρήνα της προκαλείται από τυχαίες μοριακές κινήσεις.

Η ζωή τιθασεύει το Xάος

Άραγε, ισχύουν τα ίδια και για τη ζωή; Ας επιστρέψουμε στο τραπέζι του μπιλιάρδου, συγκεκριμένα στην αρχή της παρτίδας, όταν οι μπάλες σχημάτιζαν ένα τριγωνάκι. Αυτή τη φορά, πετάμε στο τραπέζι πολλές ακόμη μπάλες (το τραπέζι είναι πολύ μεγάλο) και φροντίζουμε να προσκρούσουν με δύναμη πάνω στις ακίνητες. Κι εδώ, η τυχαία κίνηση του διαχωριστικού πετάσματος που θα προκαλέσουν οι συγκρούσεις θα αξιοποιηθεί για να παραχθεί ωφέλιμο έργο. Τώρα, όμως, αντί ν’ ανεβάσουμε απλώς ένα τρενάκι σε μια ανηφόρα, θα κατασκευάσουμε μια πιο έξυπνη συσκευή. Η μηχανή μας, τροφοδοτούμενη από τις χαοτικές συγκρούσεις θα εκτελεί μια ξεχωριστή εργασία: θα διατηρεί, εν μέσω χάους, ανεπηρέαστο το αρχικό τρίγωνο με τις ακίνητες μπάλες. Όταν μια κινούμενη μπάλα πέφτει πάνω σε μια ακίνητη μπάλα τον τριγωνικού σχηματισμού, μια συσκευή θα ανιχνεύει την πρόσκρουση και κινώντας έναν μηχανικό βραχίονα, θα αντικαθιστά την μπάλα που βγήκε από το τρίγωνο με μια πανομοιότυπη από τις μπάλες που κινούνται τυχαία.

Ελπίζουμε ότι αντιλαμβάνεστε πως το σύστημα χρησιμοποιεί τώρα μέρος της ενέργειας όλων αυτών των τυχαίων μοριακών συγκρούσεων για να διατηρήσει σε μια εξαιρετικά εύτακτη κατάσταση ένα μέρος του εαυτού του. Στη θερμοδυναμική, για να δηλώσουμε την έλλειψη τάξης χρησιμοποιούμε τον όρο εντροπία – γι’ αυτό λέμε ότι οι άκρως εύτακτες καταστάσεις έχουν χαμηλή εντροπία. Μπορούμε, επομένως, να πούμε ότι το τραπέζι του μπιλιάρδου αντλεί ενέργεια από (χαοτικές) συγκρούσεις υψηλής εντροπίας για να διατηρήσει μέρος του εαυτού του σε μια (εύτακτη) κατάσταση χαμηλής εντροπίας.

Προς το παρόν, μη σας απασχολεί το πώς θα μπορούσαμε να κατασκευάσουμε μια τόσο περίπλοκη μηχανή: η ουσία είναι ότι το τραπέζι του μπιλιάρδου που τροφοδοτείται από εντροπία εκτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα εργασία. Τροφοδοτούμενο μόνο από τη χαοτική κίνηση κάθε μπάλας, το σύστημά μας, το οποίο αποτελείται από τις μπάλες, το τραπέζι, το πέτασμα, τη συσκευή ανίχνευσης και τον κινητό βραχίονα, καταφέρνει να διατηρήσει την τάξη σε ένα υποσύστημά του.

Ας περάσουμε τώρα σε ένα άλλο επίπεδο ανάλυσης: αυτή τη φορά, μέρος της διαθέσιμης ενέργειας του κινούμενου πετάσματος -θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε ελεύθερη ενέργεια του συστήματος- χρησιμοποιείται για την κατασκευή και τη συντήρηση της συσκευής ανίχνευσης και του κινητού βραχίονα, ακόμη και για να χρησιμοποιήσουμε πολλές μπάλες ως πρώτη ύλη προκειμένου να κατασκευάσουμε αυτές τις συσκευές. Ολόκληρο το σύστημά μας τώρα αυτοσυντηρούμενο και θα μπορούσε κατ’ αρχήν να αυτοσυντηρηθεί επ’ αόριστον, αρκεί να τροφοδοτείται διαρκώς με πολλές τυχαία κινούμενες μπάλες και αρκετό χώρο για να κινείται το πέτασμα.

Επιπλέον, πέρα από την αυτοσυντήρηση, το συγκεκριμένο σύστημα θα επιτύχει ένα ακόμα εκπληκτικό κατόρθωμα: θα χρησιμοποιεί τη διαθέσιμη ελεύθερη ενέργεια για να ανιχνεύει, να πιάνει και να διατάσσει τις μπάλες τον μπιλιάρδου, ώστε να φτιάχνει αντίγραφα του εαυτού του: το τραπέζι, το πέτασμα, τη συσκευή ανίχνευσης μπάλας, τον κινητό βραχίονα καθώς και το τρίγωνο με τις μπάλες. Τα αντίγραφα θα μπορούν, επίσης, να ελέγχουν τις δικές τους μπάλες και τη διαθέσιμη ελεύθερη ενέργεια των συγκρούσεών τούς για να φτιάχνουν ακόμη περισσότερες αυτοσυντηρούμενες συσκευές. Και αυτά τα αντίγραφα, με τη σειρά τούς…

Θαρρώ πως έχετε καταλάβει πια πού το πάμε. Η φανταστική συσκευή μας, τον τύπου «φτιάξ’ το μόνος σου», είναι ένα ισοδύναμο της ζωής το οποίο τροφοδοτείται από μπάλες μπιλιάρδου. Όμοια με ένα πτηνό, ένα ψάρι ή έναν άνθρωπο, η φανταστική συσκευή είναι ικανή να συντηρεί και να αναπαράγει τον εαυτό της αξιοποιώντας την ελεύθερη ενέργεια των τυχαίων μοριακών συγκρούσεων. Και μολονότι το έργο φαντάζει περίπλοκο και δύσκολο, η κινητήρια δύναμη είναι ακριβώς ίδια μ’ εκείνη που ανεβάζει τα ατμοκίνητα τρένα στις ανηφόρες. Στη ζωή, οι μπάλες του μπιλιάρδου αντικαθίστανται από μόρια τα οποία παρέχει η τροφή και, μολονότι η διαδικασία είναι μακράν πιο πολύπλοκη από αυτή που περιγράψαμε στο απλό παράδειγμά μας, η αρχή παραμένει ίδια: ελεύθερη ενέργεια που προέρχεται από τυχαίες μοριακές κινήσεις (και τις να συντηρείται χημικές αντιδράσεις τους) αξιοποιείται προκειμένου ένα σώμα και να δημιουργεί αντίγραφα του εαυτού του.

Είναι λοιπόν η ζωή απλώς ένα παρακλάδι της θερμοδυναμικής; Καταφέρνουμε ν’ ανηφορίζουμε λοφοπλαγιές απλώς αξιοποιώντας τις ίδιες διαδικασίες που ανεβάζουν τα τρένα στις ανηφόρες; Και η πτήση τον κοκκινολαίμη δεν διαφέρει άραγε από εκείνη μιας οβίδας; Σε τελική ανάλυση, είναι η ζωτική σπίθα της ζωής μια τυχαία μοριακή κίνηση; Για να απαντήσουμε στο ερώτημα, πρέπει να ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στη λεπτή δομή των ζωντανών οργανισμών.

Κοιτάζοντας βαθύτερα μέσα στη ζωή

Η πρώτη σημαντική πρόοδος στην αποκάλυψη της λεπτής δομής της ζωής σημειώθηκε από τον «φυσικό φιλόσοφο» του δέκατου έβδομού αιώνα Ρόμπερτ Χουκ, ο οποίος, χρησιμοποιώντας το υποτυπώδες μικροσκόπιό του είδε σε λεπτές φέτες φελλού δομές τις οποίες ονόμασε «κύτταρα», αλλά και από τον Ολλανδό μικροσκόπο Άντον φαν Λέβενχουκ, ο οποίος διέκρινε τους λεγόμενους «μικροοργανισμούς» (animalcules) —αυτούς που σήμερα ονομάζουμε μονοκύτταρούς οργανισμούς— σε σταγόνες νερού από μια λίμνη. Παρατήρησε, επίσης, φυτικά κύτταρα, ερυθρά αιμοσφαίρια, ακόμη και σπερματοζωάρια. Αργότερα έγινε σαφές ότι οι ιστοί όλων των ζωντανών οργανισμών αποτελούνταν από αυτές τις κυτταρικές μονάδες, τους δομικούς λίθους των έμβιων οργανισμών.

Όσο περισσότερες λεπτομέρειες μας αποκάλυπταν τα ισχυρότερα μικροσκόπια, τόσο πιο περίπλοκη εμφανιζόταν η εσωτερική δομή των έμβιων κυττάρων: γνωρίζουμε πια ότι το καθένα φέρει στο κέντρο του έναν πυρήνα, μέσα στον οποίο συναντάμε τα χρωμοσώματα. Ο πυρήνας περιβάλλεται από το κυτταρόπλασμα στο οποίο είναι εμβαπτισμένες εξειδικευμένες υπομονάδες, τα λεγόμενα οργανίδια, τα οποία, όπως και τα όργανα τον σώματός μας, εκτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες στο εσωτερικό τον κυττάρου. Για παράδειγμα, τα οργανίδια που ονομάζονται μιτοχόνδρια διεκπεραιώνουν την αναπνοή στο εσωτερικό των ανθρώπινων κυττάρων, ενώ οι χλωροπλάστες ευθύνονται για τη φωτοσύνθεση μέσα στα φυτικά κύτταρα. Συνολικά, το κύτταρο δίνει την εντύπωση ενός πολυάσχολου μικροσκοπικού εργοστασίου. Πώς, όμως, καταφέρνει να λειτουργεί ακατάπαυστα; Τι είναι αυτό που του δίνει ζωή; Αρχικά, πίστευαν ότι το τροφοδοτούσαν «ζωτικές» δυνάμεις, ουσιαστικά ισοδύναμες με την έννοια της ψυχής του Αριστοτέλη. Κατά το μεγαλύτερο μέρος του δέκατου ένατου αιώνα, η πίστη στον βιταλισμό -ότι οι ζωντανοί οργανισμοί ζωοποιούνται από μια δύναμη η οποία απουσιάζει από την άβια ύλη- παρέμενε ισχυρή. Πίστευαν ότι στα κύτταρα υπήρχε μια μυστηριώδης ζωντανή ουσία, το πρωτόπλασμα, το οποίο περιέγραφαν με σχεδόν μυστικιστικούς όρους

Ωστόσο, όλο και περισσότερο, η ύλη των ζωντανών οργανισμών φαινόταν να αποτελείται περίπου από τις ίδιες χημικές ουσίες οι οποίες αποτελούσαν τα άψυχα πράγματα, και συνεπώς να διέπεται από την ίδια χημεία.

Στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα τα κύτταρα είχαν αποδειχθεί θύλακες βιοχημικών ουσιών τις οποίες διαχειριζόταν μια περίπλοκη χημεία, που βασιζόταν στην τυχαία μοριακή κίνηση την οποία είχε περιγράψει ο Μπόλτζμαν. Η ζωή, όπως πίστευαν σε γενικές γραμμές, ήταν πράγματι απλώς περίπλοκη θερμοδυναμική.

Με εξαίρεση μία πτυχή της — και μάλλον τη σημαντικότερη.

Ζην Ηδέως

«Δεν μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο, αλλά μπορείς να αλλάξεις τον εαυτό σου. Δεν θα είσαι ποτέ ευτυχισμένος αν συνεχίσεις να αναζητάς το τι είναι ευτυχία. Δεν θα ζήσεις ποτέ αν ψάχνεις το νόημα της ζωής. Είναι καλύτερο να μην ξοδεύεις τον πολύτιμο χρόνο σου σ’ αυτήν την ζωή κυνηγώντας πράγματα που δεν έχουν γίνει ποτέ γνωστά και δεν μπορούν να γίνουν γνωστά και δεν έχουν καμία αξία.»

Τόσο η ομορφιά όσο και η ασχήμια της ζωής βρίσκονται στην στιγμή, στον πολύτιμο κι αναντικατάστατο Παρόντα Χρόνο– η πραγματική ζωή είναι για να την ζούμε, όχι για να την αναλύουμε και να την μελετάμε για να βρούμε κάποιο τελικό ή μυστικό νόημα. Κανείς δεν ξέρει τι θα του φέρει η ζωή του, τι πόνο θα υποστεί, τι πλούτη θα αποκτήσει, ποια φυσική ευτυχία είναι δυνατή ή πότε θα εξασθενήσει και θα πεθάνει. Κανείς δεν ξέρει πότε τελειώνουν οι αναπνοές του και θα φύγει από ‘δώ για ταξίδια σε άλλους τόπους κι άλλες ζωές ή στην ανυπαρξία.

Το να σπαταλάς αυτήν την, μοναδικά πολύτιμη ζωή κυνηγώντας μελλοντικές επιθυμίες, το να ζεις κρύβοντας, υποτιμώντας, καταπιέζοντας ή απαξιώνοντας τον εαυτό σου υπό την σημαία κάποιας πρωτόγονης/βάρβαρης “αμαρτίας” και προς κάποιο πιθανό κι αόριστο “όφελος” του συλλογικού, του δημόσιου, του αόρατου. Το να καταστρέφεις το ατομικό σου πνεύμα και τον χρόνο σου σε αυτή την γη με την φρούδα ελπίδα κάποιας, πιθανολογούμενης “αιώνιας ευδαιμονίας”, είναι σαν να αναζητάς μια διαφυγή από αυτή την πραγματικότητα που είναι η ίδια σου η ύπαρξη και η μοναδική που διαθέτεις για να ζήσεις την ζωή σου.

Αυτός δεν είναι ο τρόπος για να αντιμετωπίσεις και να κατακτήσεις τις συγκρούσεις, να αποκτήσεις εσωτερική ειρήνη, να βιώσεις την αγάπη, την ευδαιμονία, την γαλήνη και την φύση ή να αποτελέσεις κίνητρο για όσους νοιάζεσαι κι όσους μπορεί να συγκινηθούν από την παρουσία σου.

Το άτομο (άτμητο = Είναι) για το οποίο συχνά μιλάω, έχει τεράστια σημασία, καθώς κανείς δεν μπορεί ποτέ, μα, ποτέ, ν’ αλλάξει ή να βελτιώσει τους άλλους, μπορεί μόνο να αναπτυχθεί και να βελτιώσει τον εαυτό του. Δεν μπορεί κανείς να ζήσει για τους άλλους, μπορεί να ζήσει μόνο για τον εαυτό του.

Αυτό απαιτεί λιγότερη έκθεση στο πλήθος και περισσότερη ατομική μοναχικότητα, έτσι ώστε να μην σπαταλιέται ένα τεράστιο ποσό, πολύτιμης ενέργειας, προσπαθώντας να προσαρμοστεί ή να νιώσει “φυσιολογικός”, ή να κοινωνικοποιηθεί. Ο καθένας από εμάς είναι μοναδικός και ο μόνος τρόπος για να γνωρίσεις και να γίνεις ο εαυτός σου, είναι να ξεφύγεις από την τρέλα, την ένταση, το χάος, το κακό, τις ενοχές και τον παραλογισμό της ζωής σ’ αυτόν τον κόσμο, και για ν’ ανακαλύψεις ποιος πραγματικά είσαι, πρέπει να γίνεις αυτό το άτομο (άτμητο = Είναι).

Αυτό είναι ένα ζωτικό βήμα σε κάθε προσπάθεια να βρεις την δική σου αλήθεια, είτε αυτή η αλήθεια είναι επιθυμητή, είτε όχι. Μόλις η δική σου αλήθεια γίνει αποδεκτή, δεν μπορεί να απορριφθεί, κι αυτό θέτει τα θεμέλια για το άτομο να αντιμετωπίσει και να αγκαλιάσει την ζωή πλήρως και χωρίς άγχος.

Οι άνθρωποι, ειδικά των μαζών, αποφεύγουν τις φιλοσοφικές πτυχές της ζωής κι επιλέγουν να αποφύγουν να γίνουν άτομο, το πλάσμα που είναι πραγματικά, προκειμένου να ξεφύγουν από την πραγματικότητα για την αντίληψη του αναμενόμενου. Αυτή είναι μια συνειδητή άρνηση του να είσαι ο εαυτός σου κι ως εκ τούτου, ζεις μόνο για να επιβεβαιώνεις τους άλλους, να τους υπακούς, κάτι που δεν είναι καθόλου ζωή.

Αυτό οδηγεί σε μια άδεια ζωή, μια ζωή που είναι γεμάτη ενοχές κι απόγνωση, κατάθλιψη και μοναξιά, αβεβαιότητα και έλλειψη αυτοπεποίθησης. Εάν υπήρχε ποτέ μια μεταδοτική πανδημία «ιού», θα ήταν ότι το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας έχει εγκαταλείψει την ιερότητα του εαυτού του να είναι Άτομο, (Άτμητο=Είναι). Υπέρ κάποιας ψευδούς ασφάλειας κι ανωνυμίας του συλλογικού κοπαδιού, όπου κατοικεί, ο φόβος θανάτου και ζωής, η αβίαστη πλασματική ικανοποίηση, η ντροπή, οι ενοχές κι ο οίκτος.

Τι είναι η ενοχή; Είναι το αρνητικό συναίσθημα που ακολουθεί μετά από πράξεις και μετά από έναν κύκλο σκέψεων που δημιουργείς μόνος σου. Η πράξη/ερέθισμα που δημιουργεί αυτήν την σκέψη είναι αποτέλεσμα ασυμφωνίας με τις εγγραφές που κουβαλάς από την παιδική σου ηλικία και αποτελούν αντιλήψεις και πεποιθήσεις που έφτιαξαν ένα meme/ ηθικό κανόνα, ο οποίος αν δεν τηρηθεί, δημιουργεί δυσάρεστες σκέψεις και κατά συνέπεια δυσάρεστα συναισθήματα. Ωστόσο μπορείς να διαχωρίσεις την ενοχή σε τρεις κατηγορίες:

Την ενοχή, όταν νιώθεις, ανάξιος για πράξεις τις οποίες είσαι υπεύθυνος.
Την ενοχή, όταν νιώθεις ένοχος για γεγονότα για τα οποία δεν ευθύνεσαι.
Την ενοχή, όταν υπάρχει μια υποκείμενη αίσθηση ανεπάρκειας ότι θα μπορούσες να ‘χες κάνει περισσότερα. Η χρόνια ενοχή, είναι ίδια με την ντροπή.

Τι είναι η ντροπή; Είναι ένα συναίσθημα που συνδέεται στενά με την ενοχή, αν και είναι σημαντικό να κατανοήσεις τις διαφορές. Η Ντροπή μπορεί να οριστεί ως «μια οδυνηρή συγκίνηση που προκαλείται από την συνείδηση της αναξιότητας, της έλλειψης, ή της απρέπειας.» Νιώθεις ένοχος γι’ αυτό που κάνεις. Αισθάνεσαι ντροπή γι’ αυτό που είσαι. Η ντροπή είναι πολύ ισχυρότερη και πιο βαθιά συγκίνηση από την ενοχή. Είναι στην φύση σου να νιώθεις ντροπή όταν αισθάνεσαι απογοητευμένος από τον εαυτό σου, ειδικά όταν ακολουθείς ξένες από εσένα αρχές ως πρότυπα.

Η ντροπή και η ενοχή έχουν εξίσου έντονες συνέπειες για τις αντιλήψεις σου, την συμπεριφορά σου προς τον εαυτό σου και τους άλλους ανθρώπους. Ιδιαίτερα σε καταστάσεις σύγκρουσης αδυνατείς να υπερασπιστείς τον εαυτό σου. Η ενοχή θεωρήθηκε συναίσθημα υπόλογο για αναστολές, καταστολές, κινήσεις εναντίον εαυτού, για ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις που περιέγραψε τόσο η M. Klein όσο και άλλοι ψυχαναλυτές. Ο Freud συνδέει την ενοχικότητα µε το αυστηρό Υπερεγώ, ενώ η Klein την συνδέει µε την βλάβη που το υποκείµενο αισθάνεται ότι προξενεί στα εσωτερικευµένα αντικείµενα. Η ενοχή παρουσιάζεται έτσι ταυτόσημη με την ανθρώπινη φύση και εκδηλώνεται σε ό,τι κι αν κάνει ο άνθρωπος ενώ ως επανόρθωση ορίζεται η αυτοπραγμάτωση. Για τον Bruckner η απαγόρευση της απόλαυσης έχει αντικατασταθεί από το άγχος της απόδοσης. Η ενοχή σχετίζεται με ένα νέο στόχο: το να είμαστε διαρκώς ευτυχείς.

Η ενοχή δημιουργεί σχέσεις, «υφαίνει» σχέσεις μεταξύ των μελών μίας οικογένειας, όπως επίσης και μεταξύ των γενεών. Αισθάνεσαι ένοχος έναντι των γονιών σου και οι γονείς έναντι των παιδιών τους. Η ενοχή είναι συναίσθηµα που µπορεί να ξεσηκώσει ψυχικές θύελλες, ένα καταστροφικό πάθος που ορίζει «το υποφέρω» ως δώρο και δεσµό ακατάλυτο, όσο και εξουθενωτικό για το άτομο.

Η ντροπή, λέει ο Α. Giddens, διαφέρει από την ενοχή: η ντροπή εξαρτάται από συναισθήματα προσωπικής ανεπάρκειας, και έχει σχέση με την ολοκλήρωση του εαυτού, ενώ η ενοχή προέρχεται από συναισθήματα λαθεμένων πράξεων. Η ενοχή συνδέεται με το άγχος, που εκλύεται όταν παραβιάζονται οι περιορισμοί που θέτει το υπερεγώ, ενώ η ντροπή προέρχεται από την αποτυχία του να βιώσεις τις προσδοκίες που θέτει ο «ιδανικός εαυτός». Η κοινωνία που περιγράφεται στον Όμηρο έχει τα χαρακτηριστικά του «πολιτισμού της ντροπής» σε διάκριση προς τον «πολιτισμό της ενοχής» των επόμενων αιώνων. Σε γενικές γραμμές η ντροπή σχετίζεται με το πώς νομίζεις ότι σε βλέπουν οι άλλοι. Για τον Sartre: “η συνείδηση αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα με το βλέμμα του άλλου”.

Οι κινήσεις εναντίον του εαυτού, οι αναστολές και οι αποτυχίες εγγράφουν οδυνηρά στην ανθρώπινη ζωή την δράση της ενοχής. Η οπτική της ανάγκης της τιμωρίας λόγω επιθυμιών αφανισμού του άλλου διαπλέκεται με την προβληματική των εσωτερικεύσεων και των ταυτίσεων. Η επιθετικότητα η οποία στην εξέλιξη του ατόμου υπόκειται σε απωθήσεις, εγκαθιστά μέσα στο υποκείμενο και τον επιτιθέμενο και το θύμα (Ηθικός μαζοχισμός). Δεν αφορά µόνον παραβάσεις σχετικές µε επιθυµίες ερωτικές ή επιθετικές του φαλλικού αλλά από πολύ πρωιµότερες εµπειρίες. Συνδέεται με την ευχαρίστηση της τιμωρίας πράγμα που είναι εµφανές στους ψυχαναγκασµούς επαναλήψεων που µαρτυρούν ότι αυτοτιµωρητικές κινήσεις είναι σε δράση.

Στο βιβλίο του «Πολιτισμός πηγή δυστυχίας», ο Φρόυντ ισχυρίζεται ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν συναισθήματα ενοχής, γιατί τα επιθετικά τους ένστικτα πρέπει να δαμαστούν αν ελπίζουν να μοιραστούν την αγάπη που η πολιτισμένη κοινωνία έχει διαθέσιμη για τα μέλη της:

«Ο πολιτισμός κάνει κάτι πολύ περίεργο. Η επιθετικότητα ενδοβάλλεται, εσωτερικεύεται, και στην πραγματικότητα ξαναστέλνεται εκεί από όπου προήλθε, δηλαδή απευθύνεται ενάντια στο Εγώ. Την ένταση ανάμεσα στο αυστηρό Υπερεγώ και στο υποταγμένο σε αυτό Εγώ την ονομάζουμε ένοχη συνείδηση. Εκφράζεται ως ανάγκη για τιμωρία».

Ο ενοχικός φόβος ώθησε τα ιερατεία να επινοήσουν τον Θεό για να διαχειρίζονται πιο εύκολα τις μάζες. Η ενοχή δηλαδή που εμφύτευσαν στον πρωτόγονο για τον φόνο του αρχέγονου πατέρα και ο φόβος της τιμωρίας για την ενοχή του αυτή σχετίζεται με την καταγωγή της θρησκείας. Ο φόβος και οι ενοχές για το δήθεν “προπατορικό αμάρτημα της Εύας” τοποθέτησε τις γυναίκες στην θέση του θύματος/αμαρτωλής, της ψεύτρας, δόλιας, ένοχης, καταδικαστέας, βρόμικης, υποτελούς… που διαιωνίζεται μέχρι σήμερα σ’ όλες τις “ευνοούμενες” κοινωνίες του πλανήτη.

Ενώ η επιληψία του Ντοστογιέφσκι αποδίδεται στην ενοχή που ένιωθε για τις πατροκτονικές του τάσεις. Την ίδια ενοχή νοιώθει και ο ήρωάς του Ντιμίτρι στους Αδερφούς Καραμαζόφ. Ενοχή αισθανόταν και ο Ρασκόλνικοφ για την εγκληματική πράξη του. Ο ενοχικός φόβος και η νευρωτική καταπάτηση των ενστίκτων είναι η τιμή που πληρώνουμε για να μπορούμε να ζούμε μαζί.

Στις Ευμενίδες, ο Ορέστης εμφανίζεται να καταδιώκεται από τις Ερινύες. Η Ορέστεια παραπέμπει σε τρία μείζονα θέματα: την ύβρι, τον φόνο και την ενοχή, ως προϋποθέσεις sine qua non του δυτικού ανθρώπου. Σκιαγραφεί έτσι το ενοχικό κλίμα μέσα στο οποίο θα οικοδομηθεί ένας πολιτισμός τριών χιλιετιών ενώ ο συμβολισμός του φόνου ανάγεται στον «πρωταρχικό φόνο» που συνδέεται με την ενοχή. Στο ανάκτορο των Ατρειδών ο φόνος και η ενοχή είναι οι πρωταγωνιστές. Το ίδιο στον Μάκβεθ ή τον Άμλετ του Σαίξπηρ. Για τους Heidegger και Sartre συνδέεται με την άρνηση της ελευθερίας μας.

Η ενοχή βαραίνει όλους, κανείς δεν μπορεί να της ξεφύγει. Όλοι οι ποιητές μίλησαν για αυτήν, ο Δ. Σολωμός στον «Λάμπρο», ο Κ. Καβάφης, ο Καρυωτάκης, ο Λειβαδίτης, ο Σαίξπηρ, ο Σίλλερ, ο Καμύ, ο Κάφκα…

Φαίνεται να προϋπάρχει ένα αίσθημα ενοχής, που καραδοκεί μέσα στον άνθρωπο, έτοιμο, και περιμένοντας ν’ αφομοιώσει μια κατηγορία που θα διατυπωθεί εναντίον του. Η ιδέα αυτή φαίνεται ν’ αντιστοιχεί με εκείνη ενός αδέσμευτου άγχους, που ‘χει υπόγειες ρίζες, πιο κάτω ακόμα κι από το υποσυνείδητο. Έχει εμφυτευθεί στο DNA του ανθρώπου η ενοχή, η ντροπή κι ο φόβος, για να μπορεί να ελέγχεται μέσα στο μαντρί που είναι φυλακισμένο και να υπακούει τις “σκιές στον τοίχο” και τους δεσμώτες/θαυματοποιούς γι’ αληθινά, κι ως την μοναδική πραγματικότητα.

Αλλά, για τον Αλεξανδρινό, Κ. Καβάφη:

«Όλοι οι νόμοι της ηθικής
κακώς νοημένοι, κακώς εφαρμοζόμενοι
είναι μηδέν και δεν ημπορούν να σταθούν ουδέ στιγμήν,
όταν περνά το Σύνταγμα της Hδονής
με μουσικήν και σημαίας».

Αυτός είναι ο κόσμος που έχει δημιουργηθεί κι ως επί το πλείστον έχει γίνει αποδεκτός, από εκείνο το μεγάλο τμήμα της κοινωνίας που αναφέρεται ως μάζα.

Επέτρεψαν οι ανθρωπόμαζες σε μια άρχουσα τάξη και το σύστημα διακυβέρνησής της να τις διαιρεί, να τις κακοποιεί, να τις κλέβει, να τις ελέγχει και να τις δολοφονεί, κι όλα αυτά με ελάχιστη προκλητικότητα. Οι μάζες αποτελούν τον κύριο όγκο της ανθρωπότητας και, ως εκ τούτου, είναι το πιο σημαντικό και ζωτικό μέρος της κοινωνίας, αλλά όταν ζουν και ενεργούν ως ένας όχλος, καθίστανται άσχετες με τον κύκλο της ζωής. Ελέγχονται εύκολα σε τέτοιο βαθμό ώστε να παραμερίζονται, να αντιμετωπίζονται ως ποιμενικό κοπάδι που κουρεύεται και σφάζεται, αντί να γίνονται σεβαστές για την ανεξάρτητη δύναμη και την αποφασιστικότητά τους απέναντι στις αντιξοότητες.

Πολλοί έλκονται πάντα προς αυτή την ταπεινή θέση -πολλοί περισσότεροι αντιτίθενται κρυφά/φανερά σε αυτή την συγκατάβαση στην εξουσία, αλλά υποκύπτουν σ’ αυτήν προκειμένου να ενταχθούν και να αποφύγουν την σύγκρουση- ενώ κάποιοι άλλοι μιλούν, αλλά μόνο όταν προστατεύονται από τους αριθμούς και μόνο μέχρις ότου η κρατική αντίσταση γίνει πιο επιθετική. Αυτή είναι η κοινωνική μετριότητα στο πιο βασικό της επίπεδο και η μάστιγα της ανθρωπότητας.

Μόνο οι πολύ λίγοι (ένα 2% του 5%) θα πολεμήσουν ενάντια σ’ αυτή την επίθεση μέχρι τέλους και θα σταθούν ενάντια στην κρατική τυραννία και τον εκφυλισμό του περιβάλλοντός τους, ως άτομα, πάντα, μόνοι τους. Αποδέχονται το ρίσκο όλων των άλλων, με την πλήρη κατανόηση ότι οι ανθρωπόμαζες τρέχουν να κρυφτούν και συνεχίζουν να υπακούν στα επιλεγμένα αφεντικά/τσοπάνηδες τους.

Όλ’ αυτά καταλήγουν στο ότι το Κράτος (αυτοί που φαίνεται να κυβερνούν), ενώ είναι πάντα ο εχθρός του λαού, μπορεί να είναι κι ο ανταγωνιστικός κυρίαρχος της κοινωνίας αλλά μόνο αν ο λαός στο σύνολό του το επιτρέψει. Το Κράτος δεν έχει καμία άλλη δύναμη εκτός από αυτή που του δίνεται από έναν ενοχικό, αμαρτωλό, υποστηρικτικό, υποτακτικό και ληθαργικό μαζάνθρωπο, αλλά όσο ο άνθρωπος βαδίζει στην Αλήθεια της στιγμής του, ακούει την δική του μουσική, ζει κάθε στιγμή της ζωής του ελεύθερος κι αγνοεί τις ορδές των δούλων, των οποίων ο μόνος στόχος είναι η επαναλαμβανόμενη πλήξη/ενοχή, ο φόβος ζωής και θανάτου και η ασφαλής ύπαρξη, θα σωθεί από την αιώνια υποδούλωση του σώματος και του μυαλού του, τουλάχιστον σε φυσικό επίπεδο. Αργότερα θα δει τι θα κάνει σε άλλα περιβάλλοντα.

«ΛΑΘΕ ΒΙΩΣΑΣ» έλεγε ο Μέγας Επίκουρος.

Ζήσε στις παρυφές της κοινωνίας και θα ζήσεις ελεύθερος.

Όπως πολλά πράγματα στην ζωή έχουν πολλές όψεις, έτσι και το “Λάθε Βιώσας” είναι κάτι σαν ευχή και κατάρα. Να είμαστε σε εγρήγορση! Να προσέχουμε τις επιλογές μας για να αποφεύγουμε τον πόνο. Στόχος μας η ηδονή. Είναι υπέροχη! Σε οποιαδήποτε μορφή της κι άκρως εθιστική συγχρόνως. Έτσι ο μικρός πόνος είναι και αυτός καλός. Η γνώση του πόνου και η καρτερικότητά του είναι σοφία. Ο πόνος είναι δάσκαλος, λέει ο φιλόσοφος! Το να κυνηγάμε την ηδονή μανιωδώς μας κάνει εξαρτημένους από αυτήν. Δεν θ’ άρεσε καθόλου στον Επίκουρο αυτό.

“Λάθε Βιώσας”, είναι ο τρόπος ν’ απολαμβάνεις την ζωή. Η υπέροχη θνητή ζωή με αίσθηση αθάνατου παιδιού… σχεδόν τέλειο! Σχεδόν απόλυτα παρέα με την φύση. Ερωτευμένος με την φύση, ερωτευμένος, παθιασμένος με το φυσιολογικό.

Δυστυχώς δεν έχουν διασωθεί τα βιβλία του Επίκουρου «Περί Αιρέσεων και Φυγών» (περί του τι επιλέγουμε και τι αποφεύγουμε) καθώς και το «Περί Βίων» (περί τρόπου ζωής) στα οποία ο Επίκουρος ανέπτυσσε διεξοδικά το “Λάθε Βιώσας”. Από τα κείμενα όμως που σώζονται άλλων Επικούρειων και μη, μπορούμε να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι ο Δάσκαλος προέτρεπε τους μαθητές του να αποφεύγουν τα δημόσια πράγματα και την πολιτική. Το σύνθημα «Λάθε Βιώσας» δεν ήταν επαναστατική καταγγελία της κοινωνίας αλλά συνταγή για την κατάκτηση της γαλήνης. Η φράση αποδίδεται ως εξής:

«Απόφευγε τις ανόητες επιδιώξεις, τις πράξεις που προκαλούν αντίδραση, ταράζουν την γαλήνη σου και σε κατεβάζουν στο επίπεδο των αφώτιστων και των χυδαίων. Τιμή και δόξα σαν εκείνες δεν έχουν αξία. Η αφάνεια σου εξασφαλίζει την ανωνυμία και την δυνατότητα να είσαι αυτάρκης, δηλαδή ελεύθερος, ενώ η διασημότητα δημιουργεί αντιπαλότητα και μεγάλη έχθρα με αποτέλεσμα το άτομο να μην μπορεί να βρει την αταραξία, που είναι η προϋπόθεση για το «Ζην Ηδέως». Δεν πρόκειται επομένως για αντικοινωνική στάση, αλλά για καθαρά κοινωνική, αφού έτσι μόνο μπορείς να φθάσεις στο ύψιστο αγαθό την ΗΔΟΝΗ. Πρέπει να μείνει ο σοφός όσο γίνεται πιο μακριά από τα δημόσια πράγματα, τα οποία δεν είναι μόνο η πολιτική, αλλά όλες οι μορφές της κοινωνικής μας ζωής. Αξίζει να μείνεις στην αφάνεια, για να διαφυλάξεις την ψυχική σου γαλήνη και να καλλιεργήσεις το πνεύμα σου.»

Ο Επίκουρος μας καλεί να απολαύσουμε αυτήν την Ζωή και να μην χάσουμε αυτήν την μοναδική ευκαιρία που μας δίδεται. Πρέπει να απελευθερωθούμε από τις δεισιδαιμονίες των Μύθων και των Θρησκειών. Η ηθική του Επίκουρου έχει ως μέτρο της ευτυχίας την ηδονή. Η ηδονή ή ο πόνος είναι φυσικό επακόλουθο κάθε επαφής μας με πράγματα ή ανθρώπους. Η φύση του ανθρώπου είναι φτιαγμένη έτσι ώστε οι αισθήσεις να μας υποδεικνύουν το καλό ή το κακό μιας πράξης διαμέσου του αισθήματος της ηδονής ή του πόνου.

Ότι παράγει ηδονή είναι καλό, ότι παράγει πόνο είναι κακό.

Αλλά ο σοφός άνθρωπος διαθέτει φρόνηση -μια από τις σημαντικότερες αρετές για τους Επικούρειους- και δεν παραδίνεται αδιακρίτως σε κάθε λογής ηδονές:

«Κι ακριβώς επειδή είναι το πρωταρχικό και σύμφυτο μ’ εμάς αγαθό, για τούτο δεν επιλέγουμε αδιακρίτως κάθε ηδονή, αλλά συμβαίνει ορισμένες φορές να γυρίζουμε την πλάτη μας σε πολλές ηδονές, όταν τα προβλήματα που προκαλούν αυτές οι ηδονές είναι για μας μεγαλύτερα και υπάρχουν, από την άλλη, πολλοί πόνοι που τους θεωρούμε προτιμότερους από τις ηδονές, εφόσον η ηδονή που θα ακολουθήσει άμα τους υπομείνουμε για κάμποσο θα είναι για μας μεγαλύτερη.»

Μόνο όταν κάποιος ζει την ζωή στο έπακρο, στον Παρόντα Χρόνο (άλλωστε δεν υπάρχει κι άλλος χρόνος για να ζει) αγνοώντας την τάση να καταλάβει κάποιο νόημα κι αγκαλιάζοντας κάθε στιγμή ως ευκαιρία να είναι ελεύθερος από την κυριαρχία των μαζανθρώπων κι ελεύθερος από σκέψεις, πίστεις, δογματισμούς και τις απόψεις τους, μπορεί να γίνει ιδιοκτήτης του εαυτού του.

Είναι τότε η επιτομή του ελεύθερου ανθρώπου. Είναι ειλικρινά ευτυχισμένος, είναι φάρος για τους άλλους και αποτελεί παράδειγμα για το τι μπορεί να επιτευχθεί σε αντίθεση με αυτό που φοβούνται οι μαζάνθρωποι, τις “σκιές στον τοίχο” και τον Κύριο κι Αφέντη τους.

Η ουσία της ύπαρξης, βρίσκεται στο ατομικό πνεύμα του ανθρώπου, όχι στο ακατάστατο σύμπαν του πλήθους και του αιώνιου φόβου τους, της σύγχυσής τους, των προσπαθειών τους να ξεφύγουν από την ευθύνη και την άγνοιάς τους. Λίγοι έχουν την Δύναμη/Ενέργεια να ζήσουν την ζωή τους χωρίς ενοχές, φόβο, άγχος, κατάθλιψη, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο. Γίνε αυτό που είσαι πραγματικά. Λίγο να κουνήσεις το κεφάλι σου δεξιά/αριστερά και θα δεις τις αλυσίδες σου που σε κρατούν φυλακισμένο μέσα στην σπηλιά, να πιστεύεις τις σκιές στον τοίχο γι’ αληθινές… και ποιοί είναι αυτοί που δημιουργούν τις σκιές;

«Τι θα γινόταν αν κάποια μέρα ή νύχτα ένας δαίμονας έρθει και σου πει: «Αυτή την ζωή όπως την ζεις τώρα και την έχεις ζήσει, θα πρέπει να την ζήσεις άλλη μια φορά και αμέτρητες άλλες φορές»… Θα 'πέφτες κάτω τρέμοντας από φόβο; Θα καταριόσουν τον δαίμονα γι’ αυτό που ξεστόμισε; Ή θα του απαντήσεις: «Είσαι Θεός; Γιατί δεν έχω ακούσει ποτέ κάτι πιο Θεϊκό απ’ αυτό». -Friedrich Nietzsche