Τρίτη 21 Νοεμβρίου 2023

ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟΚΡΥΦΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ (ΝΟΘΩΝ - ΨΕΥΤΙΚΩΝ)

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΝΑΟ ΤΟΥ ΣΟΛΟΜΩΝΤΑ... Δηλαδή οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις «γιορτάζουν» την επίσκεψη μιας εβραίας στον ναό του Σολομώντος στην Ιερουσαλήμ. Κάθε καλοπροαίρετος άνθρωπος διερωτάται: τι είδους εορτή είναι αυτή και τι σχέση έχουν οι ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ με τον ναό του Σολομώντα. Ναι, στον ναό του Σολομώντα. Ούτε καν στον Παρθενώνα. Ποιος ΑΝΘΕΛΛΗΝΑΣ που διευθύνει το αρχηγείο των ενόπλων δυνάμεων επέβαλε αυτήν την εορτή, που δεν στηρίζεται στα 4 Ευαγγέλια, αλλά στο (απόκρυφο - νόθο - ψεύτικο ) μη κανονικό «Ευαγγέλιο» του Ιακώβου;

ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙ ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΕΧΕΙ Η ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΡΕΤΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΨΕΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ «ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

Οι Έλληνες έχουν, για αδιευκρίνιστους λόγους, σαν ημέρα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, την ημέρα που, όπως γράφουν τα θρησκευτικά βιβλία: «μία μικρή εβραία, η Μαριάμ, όταν έγινε τριών ετών, οδηγήθηκε από τους γηραιούς γονείς της στο Ναό του Σολομώντος, προκειμένου να εκπληρωθεί το τάμα τους προς τον Θεό. Η Μαρία ανήλθε μόνη της τα 15 σκαλοπάτια που οδηγούσαν στον Ναό και παραδόθηκε από τους γονείς της στα χέρια του ιερέα Ζαχαρία. Αυτός την αγκάλιασε, την ευλόγησε και είπε: «Εμεγάλυνε ο Κύριος το όνομά σου σε όλες τις γενεές. Με σένα θα ευλογηθούν τα έθνη και ο Κύριος θα λυτρώση τους υιούς του Ισραήλ». Στη συνέχεια ανέβασε την τριετή Μαρία στο εσωτερικό του θυσιαστηρίου, όπου ο Θεός της πρόσφερε τη Χάρη του. Το νεαρό κορίτσι υπηρέτησε τον Ναό μέχρι τα 14 χρόνια του, οπότε αρραβωνιάστηκε (παντρεύτηκε) τον Ιωσήφ».

Το γεγονός κάλλιστα μπορεί να μην έλαβε ποτέ χώρα, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται από τα 4 κανονικά ευαγγέλια αλλά από τα νόθα ευαγγέλια, όπως επίσης και η μικρή εβραία να ήταν τελικά ανύπαρκτη.

Το ερώτημα πάντως παραμένει. Γιατί;

Σε τι συνέβαλε αυτή η εβραία και ο ναός του Σολομώντα στην πολεμική αρετή των Ελλήνων;

Πόσους παραλογισμούς είναι επιτέλους ικανοί να αντέξουν οι ευφυείς απόγονοι του Λεωνίδα, του Θεμιστοκλή και του Γέλωνα;

Τα Εισόδια της Θεοτόκου είναι η Θεομητορική εορτή της Χριστιανικής Εκκλησίας, με την οποία τιμάται η είσοδος για τους Ορθοδόξους και η εμφάνιση για τους Καθολικούς (Presentazione della Beata Vergine Maria) της μικρής Μαριάμ (Μαρίας) μαζί με τους γονείς της Ιωακείμ και Άννα στο Ναό του Σολομώντος στην Ιερουσαλήμ, προκειμένου η μέλλουσα Θεοτόκος να αφιερωθεί στον Θεό. Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Νοεμβρίου και από τις δύο Εκκλησίες, ενώ στις 4 Δεκεμβρίου την γιορτάζουν οι χριστιανοί που ακολουθούν το παλαιό Ιουλιανό ημερολόγιο (Παλαιοημερολογίτες).

ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟΚΡΥΦΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ (ΝΟΘΩΝ - ΨΕΥΤΙΚΩΝ).

Η αναφορά για το περιστατικό των Εισοδίων της Θεοτόκου δεν γίνεται σε κάποιο από τα βιβλία της Καινής Διαθήκης, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά σε δύο απόκρυφα (νόθα) Ευαγγέλια: το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου (κεφ. 6-7) και το Ευαγγέλιο του Ψευδο-Ματθαίου. Σύμφωνα με αυτά, οι ευσεβείς γονείς της Θεοτόκου, Ιωακείμ και Άννα, έπειτα από εικοσαετή έγγαμο βίο, ήσαν άτεκνοι και παρακαλούσαν θερμά τον Θεό να τους χαρίσει ένα παιδί. Ο Θεός τους ανάγγειλε με Άγγελο ότι η επιθυμία τους θα εκπληρωθεί και η Άννα έμπλεη χαράς υποσχέθηκε να αφιερώσει το παιδί στον Θεό. Πράγματι, η Άννα έμεινε έγκυος και μετά από εννέα μήνες απέκτησε κόρη, τη Μαριάμ (Μαρία).

[ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εάν όντως εορτάζουμε τα εισόδια της Θεοτόκου βάσει των αναφορών των αποκρύφων (νόθων) Ευαγγελίων και θεωρούμε την ιστορία αυτή σαν αληθινή, πρέπει να θεωρήσουμε σαν αληθινές και τις άλλες ιστορίες που αναφέρουν τα απόκρυφα Ευαγγέλια, πολλές των οποίων είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικές έως και γαργαλιστικές.

Δεν πρέπει να παίρνουμε από εκεί ότι μας συμφέρει. Όχι δύο μέτρα και δύο σταθμά. Διαβάστε χριστιανοί τα απόκρυφα (νόθα - ψεύτικα) ευαγγέλια αφού τα θεωρείται αληθή και πολλές γιορτές κάνετε βάσει των εξιστορήσεων αυτών των ευαγγελίων].

Όταν η Μαριάμ έγινε τριών ετών, οδηγήθηκε από τους γηραιούς γονείς της στο Ναό του Σολομώντος, προκειμένου να εκπληρωθεί το τάμα τους προς τον Θεό. Η Μαρία ανήλθε μόνη της τα 15 σκαλοπάτια που οδηγούσαν στον Ναό και παραδόθηκε από τους γονείς της στα χέρια του ιερέα Ζαχαρία. Αυτός την αγκάλιασε, την ευλόγησε και είπε: «Εμεγάλυνε ο Κύριος το όνομά σου σε όλες τις γενεές. Με σένα θα ευλογηθούν τα έθνη και ο Κύριος θα λυτρώση τους υιούς του Ισραήλ». Στη συνέχεια ανέβασε την τριετή Μαρία στο εσωτερικό του θυσιαστηρίου, όπου ο Θεός της πρόσφερε τη Χάρη του. Το νεαρό κορίτσι υπηρέτησε τον Ναό μέχρι τα 14 χρόνια του, οπότε αρραβωνιάστηκε (παντρεύτηκε) τον Ιωσήφ και στη συνέχεια έγινε η μητέρα του Ιησού Χριστού και των αδελφών του.

Τα Εισόδια της Θεοτόκου καθιερώθηκαν ως εκκλησιαστική εορτή κατά τον 7ο αιώνα, πρώτα στην Ανατολή και πολύ αργότερα στη Δύση. Αναφορές υπάρχουν στα γραπτά του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή και των πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως Ταράσιου και Γερμανού. Με τα Εισόδια της Θεοτόκου συνδέεται και η βασιλική της Αγίας Μαρίας της Νέας, που χτίστηκε δίπλα στα ερείπια του Ναού του Σολομώντος και εγκαινιάστηκε στις 21 Νοεμβρίου 543 από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουστινιανό. Εξ αυτού του γεγονότος φαίνεται να επελέγη από την εκκλησία ο εορτασμός των Εισοδίων της Θεοτόκου στις 21 Νοεμβρίου. Επί αυτοκράτορος Μανουήλ Α' Κομνηνού (1143-1180) καθιερώθηκε ως ημέρα αργίας για το Βυζάντιο.

Απολυτίκιον

“Σήμερον της ευδοκίας Θεού το προοίμιον, και της των ανθρώπων σωτηρίας η προκήρυξις. Εν ναώ του Θεού τρανώς η Παρθένος δείκνυται, και τον Χριστόν τοις πάσι προκαταγγέλλεται. Αυτή και ημείς μεγαλοφώνως βοήσωμεν˙ Χαίρε της οικονομίας του Κτίστου η εκπλήρωσις.”

Η αναφορά για το περιστατικό των Εισοδίων της Θεοτόκου δεν γίνεται σε κάποιο από τα βιβλία της Καινής Διαθήκης, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά σε δύο απόκρυφα (νόθα) Ευαγγέλια: το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου (κεφ. 6-7) και το Ευαγγέλιο του Ψευδο-Ματθαίου.

Πρωτευαγγέλιον του Ιακώβου. 

Εκδόθηκε για πρώτη φορά στο πρωτότυπο από τον M. Neander το 1564.

Στην χειρόγραφη παράδοση φέρει τον τίτλο «Ιστορία Ιακώβου».

Το Αρχαιότερο χειρόγραφο που έχουμε είναι του 3ου Αιώνα και υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι αρχικά υπήρχαν δύο τμήματα (1-20) και ότι το τρίτο μέρος αποτελεί πρόσθετο τμήμα κατά τον χρόνο συγγραφής του Παπύρου.

Στο πρώτο από τα δύο τμήματα περιγράφεται η γέννηση και ο βίος της Μαρίας μέχρι και της παραλαβής της υπό του Ιωσήφ. Ο Ιωακείμ πατέρας της Μαρίας άτεκνος όπως ήταν πήγε στην έρημο λόγω του ονειδισμού της ατεκνίας ενώ η Άννα ενδύθηκε νυφικό φόρεμα και προσευχήθηκε με αποτέλεσμα να εισακουσθεί η προσευχή της.

Στο τρίτο μέρος περιέχει την Ιστορία του Ζαχαρία, την σφαγή των Νήπιων, την διαφυγή του Ιωάννη του Βαπτιστή, και τον θάνατο του Ηρώδη.

Στο τέλος του τρίτου τμήματος υπάρχει σημείωση που δείχνει ως συγγραφέα τον Ιάκωβο και μάλιστα ως αυτόπτη μάρτυρα των γεγονότων ο οποίος είναι αδελφός του Κύριου και υιός του Ιωσήφ από τον προηγούμενο γάμο. Ο Ιάκωβος προφανώς διέφυγε την σφαγή και επέστρεψε μετά.

Ο συντάκτης του Ευαγγελίου κατά την σύγχρονη έρευνα προφανώς αγνοεί την Γεωγραφία της Παλαιστίνης αλλά και τα έθιμα. Έτσι δεν είναι ούτε ο Ιάκωβος όπως αναφέρεται αλλά ούτε και οποιοσδήποτε Ιουδαίος της Παλαιστίνης. Στην πραγματικότητα τα δύο πρώτα τμήματα γράφτηκαν το 180 μ.Χ. Αυτό το συμπέρασμα βασίζεται και στον Ιουστίνο όπου φαίνεται να μην γνωρίζει το βιβλίο ενώ γνωρίζει τις παραδόσεις τις οποίες διατηρεί το βιβλίο αλλά και ο Ωριγένης το αναφέρει με το όνομά του «Βίβλος Ιακώβου» Ως προς το τρίτο τμήμα πιστεύεται ότι προσετέθη στις αρχές του 3ου αιώνα και ότι ο συντάκτης του άφησε το σημείωμα περί του Ιακώβου.

Το «Βιβλίον του Ιακώβου» καταδικάσθηκε από τον Γελάσιο δια διατάγματος περί γνήσιων και νόθων βιβλίων αλλά εξακολουθούσε να διαβάζεται στην Ανατολή παρότι στην Δύση δεν συνέβαινε το ίδιο.

Η Εκκλησία παρέλαβε από αυτό το Ευαγγέλιο τα ονόματα των γονέων της Μαρίας και πάνω σε αυτό στηρίχθηκε η Εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου αλλά και πάνω σε αυτό στηρίχθηκε το δόγμα περί Ασπόρου Συλλήψεως των Ρωμαιοκαθολικών.

β) Γέννα Μαρίας

Στο τελευταίο μέρος του Παπύρου ο οποίος διατηρεί το έργο υπάρχει η σημείωση «Γέννα Μαρίας», «Αποκάλυψις Ιακώβου».Το πρώτο μέρος του τίτλου «Γέννα Μαρίας» είχε άλλο κείμενο στο οποίο αφιερώνει με ιδιαίτερη σημασία ο Επιφάνιος μετά παραθέσεως ενός σύντομου χωρίου περί του θανάτου του Ζαχαρία. Ο Επιφάνιος Κύπρου καθιστά σαφές ότι το βιβλίο αυτό ανήκε στους Γνωστικούς και το περιεχόμενο του παραθέματος μαρτυρεί το ίδιο. Είναι προφανές ότι αυτό είχε περιεχόμενο συγγενές με το ανωτέρω, αλλά δεν ταυτίζεται με αυτό, επειδή αποτελεί το γνωστικό αντίστοιχο του Ευαγγελίου του Ιακώβου που γράφτηκε λίγο μετά από αυτό και με εμφανή την επίδρασή του.

ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΣΤΗΡΙΧΤΗΚΑΝ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΠΟΚΡΥΦΟ (ΜΗ ΚΑΝΟΝΙΚΟ - ΝΟΘΟ - ΨΕΥΔΕΣ) ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ

7. 1. Καθώς περνούσαν οι μήνες, το παιδί μεγάλωνε. Όταν έγινε δύο ετών, είπε ο Ιωακείμ στην Άννα: «Ας την οδηγήσουμε στο ναό του Κυρίου, για να εκπληρώσουμε την υπόσχεση που δώσαμε, μήπως μας στείλει ο Κύριος την οργή Του και δεν γίνει δεκτό τότε το Δώρο μας». Η Άννα τότε απάντησε: «Ας περιμένουμε το τρίτο έτος, για να μην αποζητήσει το κορίτσι τον πατέρα ή την μητέρα». Και o Ιωακείμ είπε: «Ας περιμένουμε». 2. Όταν έγινε τριών χρόνων το κορίτσι, είπε ο Ιωακείμ: «Προσκαλέστε τις αμόλυντες θυγατέρες των Εβραίων να πάρουν από μια λαμπάδα, που θα κρατούν αναμμένη, ώστε να μην στραφεί το κορίτσι προς τα πίσω και μείνει αιχμάλωτη η καρδιά της μακριά από το Ναό του Κυρίου». Έτσι έκαναν, λοιπόν, ώσπου ανέβηκαν στο ναό του Κυρίου, όπου ο ιερέας την υποδέχτηκε, την ασπάστηκε, την ευλόγησε και είπε: «Ο Κύριος δόξασε το όνομα σου σε όλες τις γενιές. Μέσα από εσένα θα αποκαλύψει o Κύριος στις έσχατες ημέρες τη λύτρωση Του στους Ισραηλίτες». 3. Ο ιερέας την έβαλε να καθίσει στον τρίτο αναβαθμό του θυσιαστηρίου. Ο Κύριος, ο Θεός, της έδωσε χάρη και χόρεψε (με τα πόδια της) και όλος ο λαός του Ισραήλ την αγάπησε.

ΔΕΣ:

Oι πιο σκανδαλώδεις μύθοι για την Παρθένο Μαρία και τη Γέννηση του Ιησού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΤΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΤΑ ΑΠΟΚΡΥΦΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Πόσων ετών ήταν η Μαρία όταν κατέστη έγκυος;

Παρ' όλο που η Καινή Διαθήκη δεν μας αποκαλύπτει την ηλικία της μικρής Μαρίας, στο «ευαγγέλιο της γέννησης της Μαρία» καθώς και στο «Πρωτευαγγέλιο Ιακώβου» διαβάζουμε:

«Η Παρθένος του Κυρίου που προχωρούσε στα χρόνια και αύξανε σε τελειότητα… συνομιλούσε καθημερινά με αγγέλους και δεχόταν επισκέπτες απ' τον θεό… Έτσι όταν έφτασε σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών, ο αρχιερέας αποφάσισε να επιστρέψουν όλες οι παρθένες του Ναού στα σπίτια τους και να παντρευτούν». Ευαγγέλιο της γέννησης της Μαρίας κεφ. 5

Το «Πρωτευαγγέλιο Ιακώβου» είναι αποκαλυπτικότερο: «Η Μαρία έμεινε στο Ναό σαν περιστέρι που μαθήτευε εκεί και ελάμβανε τροφή από τα χεριά ενός αγγέλου. Όταν έγινε δώδεκα ετών οι ιερείς έκαναν συμβούλιο και είπαν: Άδου η Μαρία είναι δώδεκα χρονών, τι πρέπει να κάνουμε μήπως και κινδυνεύσει να κηλιδωθεί (προφανώς απ' την έμμηνο ρύση της νεαρής Μαρίας) ο ιερός χώρος του Κυρίου;» Ο Ιερέας Ζαχαρίας προσευχήθηκε και άγγελος Κυρίου έδωσε την απάντηση: «Ζαχαρία πήγαινε να καλέσεις όλους τους χήρους. Αυτός που θα φανερώσει ο Κύριος θα είναι ο σύζυγος της Μαρίας»

Δωδεκάχρονο κοριτσάκι λοιπόν, και προφανώς στην αρχή των έμμηνών της η μικρούλα Μαρία! Και η ερώτηση, γιατί ένας θεός προτίμησε να αφήσει έγκυο ένα τόσο μικρό κοριτσάκι, ένα παιδάκι ουσιαστικά και όχι μια ώριμη γυναίκα; Αν ο θεός προτίμησε να καταστήσει έγκυο ένα κοριτσάκι, γιατί να μην τον μιμηθούν και οι αναρίθμητοι οπαδοί της θρησκείας του; Γιατί κατηγορούν τον Μωάμεθ που παντρεύτηκε μια εννιάχρονη παιδούλα και γενικότερα τους Μουσουλμάνους που έχουν ανάλογα έθιμα; Και επιτέλους γιατί δεν γίνεται αισθητή η υποβόσκουσα παιδεραστία;

Ενδιαφέρον έχει επίσης η συγκαλυμμένη περιγραφή της "συνεύρεσης" ενός "αγγέλου" με την Μαρία όπως μας αποκαλύπτουν τα Ευαγγέλια Βαρθολομαίου και Ιακώβου: «Μεγάλωνε δε η Μαρία στον ναό και ελάμβανε τροφή εκ χειρός αγγέλου» Πρωτευαγγέλιο Ιακώβου (2ος αι.μ.Χ.) 7.11-17.3.
 
Προσέξτε την τελευταία αυτή λεπτομέρεια, που μας αποκαλύπτει ότι οι ιερείς μεγάλωναν το αφιερωμένο κοριτσάκι μέσα στο ναό (η έκφραση μπορεί να υπονοεί οποιοδήποτε χώρο στην αυλή του ναού) και ελάμβανε τροφή (σαν αθώο περιστεράκι!) μόνο από ειδικό πρόσωπο, που η αφιερωμένη μικρή Μαρία, διδάχθηκε να το αποκαλεί άγγελο!

Σε άλλο "ευαγγέλιο", που για δικούς τους λόγους, κάποιοι ονόμασαν απόκρυφο, διαβάζουμε ότι κατά την αναγγελία της σύλληψης, η Μαρία είχε μια εξαιρετικά τρυφερή εμπειρία σύλληψης, όταν ακόμα ζούσε μέσα στο ναό! Σ’ αυτό το απόκρυφο επαναλαμβάνω ευαγγέλιο, η ίδια η Μαρία περιγράφει την εξαίσια εμπειρία της συνάντησής της με τον "άγγελο" της σύλληψης ως εξής:

«Ως ήμην εν τω ναό του θεού λαμβάνουσα τροφήν εκ χειρός αγγέλου, (και σ’ αυτό το κείμενο επίσης, η μικρή Μαρία φαίνεται πεπεισμένη, ότι αυτός που της έφερνε την καθημερινή της τροφή, ήταν άγγελος!) μια των ημερών, εφάνη μοι (άλλος) άγγελος ερχόμενος προς εμέ, ουκ έχων εν τη χειρί αυτού άρτον ή ποτήριον, καθώς ο πρίν ερχόμενος πρός με άγγελος, το δε πρόσωπον αυτού ην αχώρητον. (δηλαδή: μόλις ο "άγγελος" που της προσέφερε τροφή έφυγε, εμφανίστηκε ένας άλλος "άγγελος" του οποίου το πρόσωπο δεν πρόφτασε να δει) Και εξαίφνης ο ναός εράγισε, σεισμός έγινε και εγώ έπεσα επί το πρόσωπόν μου, μη φέρουσα την ιδέαν αυτού, (έπεσε μπρούμυτα, χωρίς να προλάβει να δει το πρόσωπό του)!

«Ο δε (άγγελος) υπέβαλεν την χείρα αυτού και ήγειρέν με, (;!) και ανέβλεψα πρός τον ουρανόν (!) και ήλθεν νεφέλη δρόσου και εράντισέ με από κεφαλής έως ποδών, ο δε (άγγελος) με απέμαξε (με απεσπόγγισε) με τη στολή αυτού (το πόσο άγγελος δεν ήταν, φαίνεται απ' την ιδιαίτερη στολή του… που μ’ αυτήν σκούπισε την δροσιά του ουρανού!) και είπεν μοι. Χαίρε κεχαριτωμένη, σκεύος εκλογής. Και (μετά την ουράνια δροσιά…) επάταξεν την δεξιάν αυτού και εγένετο άρτος υπερμεγέθης (!) και έφαγεν αυτός και έδωκεν και εμοί. Και ιδού ποτήριον οίνου και έπιεν αυτός και έδωκεν και εμοί. (Δηλαδή: μετά την "ουράνια δροσιά", έφαγαν ψωμί και ήπιαν και κρασί... δεν θυμίζουν κάτι όλα αυτά!) Και είπεν μοι (ο άγγελος) αποστείλω σοι τον λόγον μου και συλλήψης υιόν και δι αυτού σωθήσεται πάσα η κτίσις. Ειρήνη σοι αγαπητή μου. Και αφανής εγένετο ("ο άγγελος") απ’ εμού, και εγένετο ο ναός καθώς ήν το πρότερον» Ευαγγέλιο Βαρθολομαίου 2.17-19.

Ούτε πραγματικός σεισμός λοιπόν είχε σημειωθεί, ούτε κανένα ρήγμα συνέβη στον ναό, την ώρα που εμφανίστηκε ο "άγγελος" με τις "δροσιές" της σύλληψης! Απ’ την τελευταία φράση της Μαρίας: «και εγένετο ο ναός καθώς ήταν το πρότερον», καταλαβαίνουμε ότι η μικρούλα παρθένα, αφού έλαβε τροφή από τον πρώτο άγγελο, έπεσε σε κατάσταση "έκστασης" ακριβώς την στιγμή που μπροστά της εμφανιζόταν ο δεύτερος "άγγελος", δηλαδή ο αγγελιοφόρος της σύλληψης!

Δικαίως, αυτή η περιγραφή της σύλληψης παρέμεινε απόκρυφη, γιατί όπως όλοι καταλαβαίνουμε, υπαινίσσεται άλλες, εντελώς διαφορετικές συνθήκες "αναγγελίας" και σύλληψης, μέσα στον ναό όπου μεγάλωνε αποκομμένη απ’ τον έξω κόσμο η δωδεκάχρονη ανήλικη αφιερωμένη Μαρία!

Ένα αθώο δωδεκάχρονο κοριτσάκι, που δεν γνώρισε άλλο περιβάλλον εκτός της απομόνωσης του Ναού, σίγουρα δεν θα μπορούσε να δώσει άλλες ερμηνείες, σε όσα του συμβαίνουν, εκτός απ' αυτές που για χρόνια ολόκληρα του επέβαλε το πανούργο και ικανότατο ιερατείο!

Η περιγραφή αυτή, είναι στην ίδια ακριβώς γλώσσα γραμμένη με τα ευαγγέλια και τόσο αρχαία όσο και τα κανονικά ευαγγέλια! Παραμένει δε απόκρυφη και άγνωστη, γιατί όπως και ο τελευταίος από μας καταλαβαίνει, είναι πολύ πλουσιότερη σε τρυφερούς υπαινιγμούς φυσιολογικής σύλληψης, από οποιονδήποτε άλλον θρύλο, που παρουσιάζει την Μαρία να οσφραίνεται τον οποιονδήποτε κρίνο της σύλληψης!

Σύμφωνα λοιπόν με την ενδιαφέρουσα αυτή αφήγηση, και η Μαρία (όπως και η μητέρα της καθώς και η γιαγιά της) ήταν "αφιερωμένο", και συνεπώς δεσμευμένο, δηλαδή παιδί εξολοκλήρου αφιερωμένο, στην υπηρεσία του ιερατείου. Γίνεται λοιπόν τώρα καλύτερα κατανοητό, το γιατί ζητήθηκε απ’ αυτήν, και όχι από οποιαδήποτε άλλη κοπέλα, να αναλάβει τον συγκεκριμένο ρόλο της "παρθενογένεσης"! Η Μαρία ήταν παιδί του Ναού, αφιερωμένη δια βίου στον "θεό" (δηλαδή στην υπηρεσία του ιερατείου) και εξ αυτού υποχρεωμένη να αναθρέψει τουλάχιστον ένα τέτοιο παιδί, που δεν θα ήταν του συζύγου της, αλλά σπορά ουρανοκατέβατης "δροσιάς αγγέλου", ή επί το θεολογικότερον «αγιοπνευματική σπορά»!

Το εντελώς παράξενο, όσο κι αν αυτό ακούγεται εξωπραγματικό, είναι ότι ψήγματα παρόμοιων συνθηκών σύλληψης, με ενδείξεις σαρκικής επαφής "αγγέλου" και Μαρίας, απέμειναν και στην Καινή Διαθήκη! Το συγκεκριμένο εδάφιο, που υπαινίσσεται κάτι τέτοιο, αν και αιώνες τώρα είναι εκεί... δεν το γνωρίζει "κανένας" πιστός, αφού το παρασιωπούν επιμελώς όλες οι άλλες μεταφράσεις, εκτός από τα μόνα εγκεκριμένα απ’ την ανατολική ορθόδοξη εκκλησία κείμενα της Καινής Διαθήκης, που βρίσκουμε ενσωματωμένα με την Παλαιά Διαθήκη των εβδομήκοντα, (Ο΄) όπου διαβάζουμε: «και εισελθών ο "άγγελος" πρός αυτήν είπε: Χαίρε κεχαριτωμένη ο Κύριος μετά σου» Λουκ.1.28.

Μέχρις εδώ κανένα πρόβλημα. Περιέργως όμως, η Μαρία φαίνεται ότι ένιωσε κάτι περισσότερο από απλό χαιρετισμό, όπως στην άμεση συνέχεια, με την παράδοξη αντίδρασή της αφήνει το βιβλικό κείμενο να εννοηθεί: «η δε (Μαρία) επί τω λόγω (του Γαβριήλ) διεταράχθη και διελογίζετο ποταπός είη (είναι) ο ασπασμός ούτος» Λουκ.1.29.

Το κείμενο φαίνεται να διέσωσε μόνο την ταραγμένη αντίδραση την μικρής Μαρίας, σε κάποιον ασπασμό... η ίδια όμως η πράξη του ασπασμού, περιέργως πουθενά δεν περιγράφεται! Ο Αθανάσιος Θεολόγος, γνωρίζοντας για τον ασπασμό αυτόν, γράφει: «όχι μόνο με ταραχή (αντέδρασε η Μαρία), αλλά και με διαλογισμούς και αμφιβολίες και τα παραπλήσια τούτων. Το δε αθρόον (αιφνίδιον) της αγγελικής εισόδου και το ξένον της όψεως και το ασύνηθες της συντυχίας (του συμβάντος)... εις δειλίαν ενέβαλε την Παρθένον» Αθανάσιος Εις το γενέθλιον του Προδρόμου και εις την Θεοτόκον 28.912.27. Οι λεγόμενοι εκκλησιαστικοί πατέρες λοιπόν, γνώριζαν την "λεπτομέρεια"... μόνο εμείς τα νομίζαμε αλλιώς!

Βέβαια, δικαίως κάποιοι έχουν αντιρρήσεις περί ασπασμού, λέγοντας ότι αυτός μπορεί να εννοεί, όχι φιλί εναγκαλισμού, αλλά χαιρετισμό. Το περίεργο είναι ότι, η ιδία αυτή έκφραση δεν αποκλείει τίποτε απ' τα δυο. Στο λεξικό της αρχαίας Σταματάκου διαβάζουμε: «Ασπάζομαι: υποδέχομαι ή αποχαιρετώ φιλοφρόνως, χαιρετίζω, εναγκαλίζομαι, περιπτύσσομαι, φιλώ, θωπεύω, χαϊδεύω». Επίσης και στο λεξικό της αρχαίας Χάρη Πάτση: «Ασπασμός: αγκάλιασμα, φίλημα». Αυτό δείχνει και η συνηθισμένη έκφραση του Παύλου: «Ασπάσθητε αλλήλους εν φιλήματι αγίω». Ρωμαίους 16.16.

Όσο για τη λέξη «ποταπός»… τουλάχιστον στην Βίβλο είναι εντελώς συγκεκριμένη, και σημαίνει πάντοτε αυτό που και σήμερα αντιλαμβάνεται κανείς, όπως δείχνει το παρακάτω εδάφιο, όπου η λέξη "ποταπός", αντιδιαστέλλεται προς την λέξη έντιμος: «το παιδίον θέλει αλαζονεύεσθαι προς τον γέροντα και ο ποταπός προς τον έντιμο». Ησαΐας 3.5.

Αλλά και η έκφραση "εισελθών ο άγγελος προς αυτήν" που υπογραμμίσαμε παραπάνω δεν είναι χωρίς την δική της πλούσια σε υπαινιγμούς σημασία.

Αυτή δεν είναι μια τυχαία έκφραση, που χρησιμοποιείται στις "γραφές" για να δηλώσει μια αθώα επίσκεψη. Στην Παλαιά Διαθήκη συναντάμε την έκφραση αυτή να χρησιμοποιείται σε πολλές περιπτώσεις, όπου ένας άνδρας "εισέρχεται προς" μια γυναίκα, με πολύ συγκεκριμένο νόημα. Ας δούμε κάποια παραδείγματα:

Παλαιά Διαθήκη, Γένεση, Κεφάλαιο 16

Σάρα δε γυνή Άβραμ ουκ έτικτεν αυτώ. Ήν δε αυτή παιδίσκη Αιγυπτία, ή όνομα Άγαρ. Είπε Δε Σάρα προς Άβραμ: ιδού συνέκλεισέ με Κύριος του μη τίκτειν, είσελθε ούν προς την παιδίσκην μου, ίνα τεκνοποιήσωμαι εξ αυτής. Υπήκουσε δε Άβραμ της φωνής Σάρας. Και λαβούσα Σάρα η γυνή Άβραμ Άγαρ την Αιγυπτίαν την εαυτής παιδίσκην, μετά δέκα έτη του οικήσαι Άβραμ εν γή Χαναάν, έδωκεν αυτήν τω Άβραμ ανδρί αυτής αυτώ γυναίκα. Και εισήλθε προς Άγαρ, και συνέλαβε.

Παλαιά Διαθήκη, Γένεσις, Κεφάλαιο 20

Και εδούλευσεν Ιακώβ περί Ραχήλ επτά έτη, και ήσαν εναντίον αυτού ως ημέραι ολίγαι, παρά το αγαπάν αυτόν αυτήν. Είπε δε Ιακώβ τω Λάβαν: δός μοι την γυναίκα μου, πεπλήρωνται γαρ αι ημέραι, όπως εισέλθω προς αυτήν. Συνήγαγε δε Λάβαν πάντας τους άνδρας του τόπου και εποίησε γάμον. Και εγένετο εσπέρα, και λαβών Λείαν τη θυγατέρα αυτού εισήγαγε προς Ιακώβ και εισήλθε προς αυτήν Ιακώβ. Έδωκε δε Λάβαν Λεία τη θυγατρί αυτού Ζελφάν την παιδίσκην αυτού αυτή παιδίσκην. Εγένετο δε πρωί και ιδού ην Λεία. Είπε δε Ιακώβ τω Λάβαν: τι τούτο εποίησάς μοι; ου περι Ραχήλ εδούλευσα παρά σοι; και ίνα τι παρελογίσω με; Απεκρίθη δε Λάβαν: ουκ έστιν ούτως εν τω τόπω ημών, δούναι την νεωτέραν πριν ή την πρεσβυτέραν. Συντέλεσον ουν τα έβδομα ταύτης, και δώσω σοι και ταύτην αντί της εργασίας, ής εργά παρ εμοί, έτι επτά έτη έτερα. Εποίησε δε Ιακώβ ούτως και ανεπλήρωσε τα έβδομα ταύτης, και έδωκεν αυτώ Λάβαν Ραχήλ την θυγατέρα αυτού αυτώ γυναίκα. Έδωκε δε Λάβαν τη θυγατρί αυτού Βαλλάν την παιδίσκην αυτού αυτή παιδίσκη. Και εισήλθε προς Ραχήλ, ηγάπησε δε Ραχήλ μάλλον ή Λείαν. Και εδούλευσεν αυτώ επτά έτη έτερα...

Είπε δε Ραχήλ τω Ιακώβ: Ιδού η παιδίσκη μου Βαλλά. Είσελθε προς αυτήν, και τέξεται επί των γονάτων μου και τεκνοποιήσομαι καγώ εξ αυτής. Και έδωκεν αυτώ Βαλλάν την παιδίσκην αυτής αυτώ γυναίκα. Και εισήλθε προς αυτήν Ιακώβ και συνέλαβε Βαλλά η παιδίσκη Ραχήλ και έτεκε τω Ιακώβ υιόν...

Δεν χωράει καμιά αμφιβολία ότι η έκφραση "εισελθών ο άγγελος προς αυτήν" δεν είναι εκεί τυχαία. Ο συγγραφέας αυτής της αφήγησης, αν πράγματι το ήθελε, θα μπορούσε να αποφύγει τους βιβλικούς συνειρμούς της συγκεκριμένης έκφρασης, που αυτόματα παραπέμπουν στις γνωστές βιβλικές γονιμοποιές "εισόδους"!

Τι λοιπόν εννοούσε ο Λουκάς, όταν έβαζε τον άγγελο Γαβριήλ να εισέρχεται στην παιδούλα Μαριάμ;

Ποιός μπορεί να είναι ο "άγγελος"; Μα φυσικά οποιοσδήποτε εκλεκτός απεσταλμένος "άγγελος" δηλαδή αγγελιοφόρος του Ιερατείου!

Αυτές είναι λοιπόν οι συνθήκες σύλληψης του Ιησού, σύμφωνα με τα λεγόμενα απόκρυφα ευαγγέλια! Ένας άγγελος, γέμισε "δροσιές" την δωδεκάχρονη παιδούλα Μαρία μέσα στο ναό, και μετά την πάντρεψαν με έναν χήρο τον Ιωσήφ, μέχρι που «γέννησε τον υιόν αυτής τον πρωτότοκο». Λουκάς 2.7.
Η ιδία δε αυτή λέξη «πρωτότοκος» υπονοεί σαφέστατα και την γέννηση άλλων παιδιών απ' τη Μαρία, όπως δευτερότοκος κλπ. Αν η Μαρία είχε μόνο ένα παιδί, ο Λουκάς θα έγραφε: και γέννησε τον υιόν αυτής τον μονογενή!

Στην ιδία κατεύθυνση της απόκτησης περισσότερων παιδιών από την Μαρία είναι και τα παρακάτω εδάφια: «Ενώ δε αυτός ελάλει έτι προς τους όχλους, ιδού, η μήτηρ και οι αδελφοί αυτού ίσταντο έξω, ζητούντες να λαλήσωσι προς αυτόν. Είπε δε τις προς αυτόν• Ιδού, η μήτηρ σου και οι αδελφοί σου ίστανται έξω, ζητούντες να λαλήσωσι προς σε». Ματθαίος 12 46 Μάρκος 3.31 Λουκάς 8.20.

«Μετά τούτο κατέβη εις Καπερναούμ αυτός και η μήτηρ αυτού και οι αδελφοί αυτού και οι μαθηταί αυτού, και εκεί έμειναν ουχ πολλάς ημέρας. Είπον λοιπόν προς αυτόν οι αδελφοί αυτού. Εάν πράττης ταύτα, φανέρωσον σεαυτόν εις τον κόσμον. Διότι ουδέ οι αδελφοί αυτού επίστευον εις αυτόν». Ιωάννης 7.3-5 Μάρκος 3.21

«Αφού δε ανέβησαν οι αδελφοί αυτού, τότε και αυτός ανέβη εις την εορτήν, ουχί φανερώς αλλά κρυφίως πως». Ιωάννης 7..

Έτσι εξηγείται και η απορία των ιερέων: «δεν είναι ούτος ο υιός του τέκτονος; η μήτηρ αυτού δεν λέγεται Μαριάμ, και οι αδελφοί αυτού Ιάκωβος και Ιωσής και Σίμων και Ιούδας; και αι αδελφαί αυτού δεν είναι πάσαι παρ' ημίν;» Ματθαίος 13.55-56 Ιωάννης 6.42

Σ' όλες αυτές τις περιπτώσεις, κανένας απ' τους ευαγγελιστές δεν κάνει την παραμικρή υποσημείωση, που να υπενίσεται έστω, ότι αυτά δεν ήταν τα πραγματικά αδέλφια του Ιησού.

Στην περίπτωση δε που ο Ιωσήφ είχε δικά του παιδιά πριν απ' την Μαρία (όπως θέλουν οι θρησκευόμενοι) τότε γεννιέται η απλή ερώτηση: γιατί δεν τα έχει μαζί του όταν ανέβηκε στην γενέτειρα του Βηθλεέμ για να απογραφεί;!

Αναρωτιέται λοιπόν με πικρία κανείς… ως πότε η ανθρωπότητα θα υποτάσσεται δουλικά σε έναν επίπλαστο Ιουδαίο "σωτήρα", όταν μάλιστα τα περισσότερα στοιχεία που έχουμε γι' αυτόν, είναι ολοφάνερα πρόχειρα, αντιφατικά, παραποιημένα, πλαστογραφημένα ή εντελώς φανταστικά;

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΟΥΝ ΤΑ ΑΠΟΚΡΥΦΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ».

Ο Ιωσήφ, ο αρραβωνιαστικός της Μαρίας, είχε προβλήματα κατανόησης της όλης κατάστασης. Δεν φαινόταν καθόλου ενθουσιασμένος με την ξαφνική εγκυμοσύνη της αρραβωνιαστικιάς του, που συνέβη χωρίς την δική του ανάμειξη!

Ενδεικτικότατο της ακραίας δυσαρέσκειας και του προβληματισμού του, για την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη της αρραβωνιαστικιάς του, είναι το γεγονός ότι η Καινή Διαθήκη δεν διέσωσε ούτε μια του λέξη, που να μας μεταφέρει έστω και το παραμικρό ίχνος των συναισθημάτων του.

Πραγματικά δι άλλης οδού και ο Ιωσήφ παραμένει "μουγκός"! Αυτό απλούστατα σημαίνει, πως ό,τι κι αν είπε ο Ιωσήφ, δεν πρέπει να ήταν καθόλου κολακευτικό, τόσο για την συμβία του, όσο και για τον "άγγελο", που σκορπούσε παιδιά στην περιοχή, χωρίς καν να ρωτήσει τους άνδρες που θα τα αναθρέψουν, αν θέλουν να διαθέσουν τις γυναίκες τους για τον σκοπό αυτόν! Πραγματικά ο Ιωσήφ δεν ερωτήθηκε καν, αν θέλει την εμπλοκή της οικογένειάς του στην υπόθεση αυτή!

Όλως παραδόξως και τα δυο αυτά ουρανοκατέβατα παιδιά, (Ιωάννης ο Βαπτιστής και Ιησούς) έπεσαν στο ίδιο συγγενικό περιβάλλον! Μάλιστα το κακό τριτώνει, όταν από εξωβιβλικά κείμενα μαθαίνουμε ότι και η ίδια η Μαρία, ήταν ένα τέτοιο ουρανόσταλτο παιδί, μια και η μητέρα της Άννα, ήταν κι αυτή στην εποχή της στείρα και άτεκνη, μέχρι που οι προσευχές της εισακούστηκαν και με παρόμοιο τρόπο απέκτησε την Μαρία!

Να τι μαθαίνουμε για την Άννα, την μητέρα της Μαρίας: «και είπε άγγελος Κυρίου, Άννα, Άννα, άκουσε ο Κύριος τις δεήσεις σου, θα συλλάβεις και θα γεννήσεις και θα ακουστεί το σπέρμα σου σε ολόκληρη την οικουμένη. Και είπε η Άννα. Ζει Κύριος. Αν γεννήσω, είτε άρρεν είτε θήλυ, θα το προσφέρω να υπηρετεί στον ναό... και γέννησε η Άννα και έδωσε (στο κοριτσάκι) το όνομα Μαρία. Μεγάλωνε δε η Μαρία στον ναό και ελάμβανε τροφή εκ χειρός αγγέλου»

Πρωτευαγγέλιο Ιακώβου (2ος αι.μ.Χ.) 7.11-17.3.

Προσέξτε την τελευταία αυτή λεπτομέρεια που μας αποκαλύπτει ότι οι ιερείς μεγάλωναν το αφιερωμένο κοριτσάκι μέσα στο ναό1 και ελάμβανε τροφή μόνο από ειδικό πρόσωπο, που η αφιερωμένη μικρή Μαρία, διδάχθηκε να το αποκαλεί άγγελο!

Σε άλλο "ευαγγέλιο", που για δικούς τους λόγους, κάποιοι ονόμασαν απόκρυφο, διαβάζουμε ότι κατά την αναγγελία της σύλληψης, η Μαρία είχε μια εξαιρετικά τρυφερή εμπειρία σύλληψης, όταν ακόμα ζούσε μέσα στο ναό!

Σ’ αυτό το απόκρυφο επαναλαμβάνω ευαγγέλιο, η ίδια η Μαρία περιγράφει την εξαίσια εμπειρία της συνάντησής της με τον άγγελο της σύλληψης ως εξής: «Ως ήμην εν τω ναό του θεού λαμβάνουσα τροφήν εκ χειρός αγγέλου, (και σ’ αυτό το κείμενο επίσης, η μικρή Μαρία φαίνεται πεπεισμένη, ότι αυτός που της έφερνε την καθημερινή της τροφή, ήταν άγγελος!) μια των ημερών, εφάνημοι (άλλος) άγγελος ερχόμενος προς εμέ, ουκ έχων εν τη χειρί αυτού άρτον ή ποτήριον, καθώς ο πρίν ερχόμενος πρός με άγγελος, το δε πρόσωπον αυτού ην αχώρητον. (δηλαδή: μόλις ο "άγγελος" που της προσέφερε τροφή έφυγε, εμφανίστηκε ένας άλλος "άγγελος" του οποίου το πρόσωπο δεν πρόφτασε να δει) Και εξαίφνης ο ναός εράγισε, σεισμός έγινε και εγώ έπεσα επί το πρόσωπόν μου, μη φέρουσα την ιδέαν αυτού, (έπεσε μπρούμυτα χωρίς να προλάβει να δει το πρόσωπό του).

«Ο δε (άγγελος) υπέβαλεν την χείρα αυτού και ήγειρέν με, και ανέβλεψα πρός τον ουρανόν (!) και ήλθεν νεφέλη δρόσου και εράντισέ με από κεφαλής έως ποδών, ο δε (άγγελος) με απέμαξε (με απεσπόγγισε) με τη στολή αυτού (ο άγγελος είχε ιδιαίτερη στολή… και μ’ αυτήν σκούπισε την δροσιά του ουρανού!) και είπεν μοι. Χαίρε κεχαριτωμένη, σκεύος εκλογής. Και (μετά την ουράνια δροσιά) επάταξεν την δεξιάν αυτού και εγένετο άρτος υπερμεγέθης (!) και έφαγεν αυτός και έδωκεν και εμοί. Και ιδού ποτήριον οίνου και έπιεν αυτός και έδωκεν και εμοί. (Δηλαδή μετά την "ουράνια δροσιά", έφαγαν ψωμί και ήπιαν και κρασί!) Και είπεν μοι (ο άγγελος) αποστείλω σοι τον λόγον μου και συλλήψης υιόν και δι αυτού σωθήσεται πάσα η κτίσις. Ειρήνη σοι αγαπητή μου. Και αφανής εγένετο ("ο άγγελος") απ’ εμού, και εγένετο ο ναός καθώς ήν το πρότερον»2

Ευαγγέλιο Βαρθολομαίου (3ος αι.μ.Χ.) 2.17-19.

Ούτε πραγματικός σεισμός λοιπόν είχε σημειωθεί, ούτε κανένα ρήγμα συνέβη στον ναό, την ώρα που εμφανίστηκε ο "άγγελος" με τις "δροσιές" της σύλληψης! Απ’ την τελευταία φράση της Μαρίας: «και εγένετο ο ναός καθώς ήταν το πρότερον», καταλαβαίνουμε ότι η νεαρή παρθένα, αφού έλαβε τροφή από τον πρώτο άγγελο, έπεσε σε κατάσταση "έκστασης" ακριβώς την στιγμή που μπροστά της εμφανιζόταν ο δεύτερος "άγγελος" ο αγγελιοφόρος της σύλληψης!

Δικαίως, αυτή περιγραφή της σύλληψης παρέμεινε απόκρυφη, γιατί όπως όλοι καταλαβαίνουμε υπαινίσσεται, άλλες, διαφορετικές συνθήκες αναγγελίας και σύλληψης, μέσα στον ναό όπου μεγάλωνε αποκομμένη απ’ τον κόσμο η δωδεκάχρονη3 ανήλικη αφιερωμένη Μαρία!

Η περιγραφή αυτή, είναι στην ίδια ακριβώς γλώσσα γραμμένη με τα ευαγγέλια και τόσο αρχαία όσο και τα κανονικά ευαγγέλια! Παραμένει δε απόκρυφη και άγνωστη, γιατί όπως και ο τελευταίος από μας καταλαβαίνει, είναι πολύ πλουσιότερη σε τρυφερούς υπαινιγμούς φυσιολογικής σύλληψης, από οποιονδήποτε άλλον θρύλο, που παρουσιάζει την Μαρία να οσφραίνεται τον οποιονδήποτε κρίνο της σύλληψης!

Σύμφωνα λοιπόν με την ενδιαφέρουσα αυτή αφήγηση και η Μαρία ήταν "θεόδοτο" παιδί και συνεπώς δεσμευμένο, δηλαδή αφιερωμένο, στην υπηρεσία του ιερατείου. Γίνεται λοιπόν τώρα καλύτερα κατανοη­τό, το γιατί ζητήθηκε απ’ αυτήν και όχι από οποιαδήποτε άλλη κοπέλα, να αναλάβει τον συγκεκριμένο ρόλο της παρθενογένησης! Η Μαρία ήταν παιδί του Ναού,4 αφιερωμένη δια βίου στον "θεό" (δηλαδή στην υπηρεσία του ιερατείου) και εξ αυτού υποχρεωμένη να αναθρέψει ένα τουλάχιστον τέτοιο παιδί, που δεν θα ήταν του συζύγου της, αλλά σπορά ουρανοκατέβατης "δροσιάς αγγέλου", ή επί το θεολογικότερον «αγιοπνευματική σπορά»!

Το εντελώς παράξενο, όσο κι αν αυτό ακούγεται εξωπραγματικό, είναι ότι ψήγματα παρόμοιων συνθηκών σύλληψης, με ενδείξεις σαρκικής επαφής "αγγέλου" και Μαρίας, απέμειναν και στην Καινή Διαθήκη! Το συγκεκριμένο εδάφιο, που υπαινίσσεται κάτι τέτοιο, αν και αιώνες τώρα είναι εκεί... δεν το γνωρίζει "κανένας" πιστός, αφού το παρασιωπούν επιμελώς όλες οι άλλες μεταφράσεις, εκτός από τα μόνα εγκεκριμένα απ’ την ανατολική ορθόδοξη εκκλησία κείμενα της Καινής Διαθήκης, που βρίσκουμε ενσωματωμένα με την Παλαιά Διαθήκη των εβδομήκοντα, (Ο΄) όπου διαβάζουμε: «και εισελθών (ο "άγγελος" Γαβριήλ) είπε: Χαίρε κεχαριτωμένη ο Κύριος μετά σου» Λουκ.1.28.

Μέχρις εδώ κανένα πρόβλημα. Περιέργως όμως, η Μαρία φαίνεται ότι ένιωσε κάτι περισσότερο από απλό χαιρετισμό, όπως στην άμεση συνέχεια, με την παράδοξη αντίδρασή της αφήνει το βιβλικό κείμενο να εννοηθεί: «η δε (Μαρία) επί τω λόγω (του Γαβριήλ) διεταράχθη και διελογίζετο ποταπός είη(είναι)ο ασπασμός5 ούτος» Λουκ.1.29.

Το κείμενο φαίνεται να διέσωσε μόνο την ταραγμένη αντί­δραση την μικρής Μαρίας, σε κάποιον ασπασμό... η ίδια όμως η πράξη του ασπασμού, περιέργως πουθενά δεν περιγράφεται! Ο Αθανάσιος Θεολόγος, γνωρίζοντας για τον ασπασμό αυτόν, γράφει: «όχι μόνο με ταραχή (αντέδρασε η Μαρία), αλλά και με διαλογισμούς και αμφιβολίες και τα παραπλήσια τούτων. Το δε αθρόον (αιφνίδιον) της αγγελικής εισόδου και το ξένον της όψεως και το ασύνηθες της συντυχίας (του συμβάντος)... εις δειλίαν ενέβαλε την Παρθένον»6 Οι λεγόμενοι εκκλησιαστικοί πατέρες λοιπόν, γνώριζαν την "λεπτομέρεια"... μόνο εμείς τα νομίζαμε αλλιώς!

Ο Ι. Χρυσόστομος συμπληρώνει: «επειδή τον ασπασμόν ήκουσεν... εταράχθη ζητούσα το ποταπόν του ασπασμού. Η δε εξέστη (αναστατώθηκε) την αισχύνην (την ντροπή) συλογιζόμενη και δεν περίμενε με όσα κι αν (θα) πει να πείσει κάποιους ότι δεν είναι από μοιχεία το γεγενημένον»7 Υπήρξε λοιπόν ένας τέτοιος αγγελικός "ασπασμός" και μάλιστα με "τρόπο" που αναστάτωσε έντονα την μικρή Μαρία! Κανένας όμως απλός χαιρετιστήριος ασπασμός, δεν μπορεί να φαίνεται ποταπός, αν δεν έχει κάτι επιπλέον!

Η λέξη «ποταπός», υπάρχει στο (μασοριτικό) βιβλικό κείμενο όπου διαβάζουμε: «το παιδίον θέλει αλαζονεύεσθαι προς τον γέροντα και ο ποταπός προς τον έντιμο». Ησαΐας 3.5. Η ίδια λοιπόν η λέξη ποταπός, αντιδιαστέλλεται προς την λέξη έντιμος, άρα εδώ τουλάχιστον εννοεί τον ανέντιμο. Το ίδιο εδάφιο στην Ο΄ λέει: «προσκόψει το παιδίον προς τον πρεσβύτην, (και) ο άτιμος προς τον έντιμον». Άρα κατά την εδώ βιβλική χρήση, «ποταπός» ξεκάθαρα σημαίνει ανέντιμος!
---------------------
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

1 Η έκφραση μπορεί να υπονοεί οποιοδήποτε χώρο στην αυλή του ναού!

2 Από το ευαγγέλιο του Βαρθολομαίου υπάρχουν αντίγραφα στα Λατινικά Κοπτικά και Ελληνικά. Τα αποσπάσματά είναι από το: Fragmenta evangelii Bartholomaei, A. Wilmart and E. Tisserant, N. Bonwetsch "Die apokryphen Fragen des bartholomauj" cod: 4,156.

3 «Η Μαρία έμενε στο ναό και έπαιρνε τροφή σαν περιστέρι από τα χέρια αγγέλου. Όταν έγινε δώδεκα χρονών... άκουσε μια φωνή να λέει: χαίρε κεχαριτωμένη...». Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου 8ο και 9ο κεφάλαιο.

4 Τέτοιες γυναίκες υπήρχαν και : «δεν απεμακρύνετο εκ του ιερού». ο Λουκάς 2.37.

5 «Ασπάζομαι: υποδέχομαι ή αποχαιρετώ φιλοφρόνως, χαιρετίζω, εναγκαλίζομαι, περιπτύσσομαι, φιλώ, θωπεύω, χαϊδεύω» Λεξικό της αρχαίας Σταματάκου. «Ασπασμός: αγκάλιασμα, φίλημα» Λεξικό της αρχαίας Χάρη Πάτση

6 Αθανάσιος Εις το γενέθλιον του Προδρόμου και εις την Θεοτόκον 28.912.27.

7 Ι. Χρυσόστομος Υπόμνημα εις τον 'Αγιον Ματθαίον 57.45.20.

Κυριακή 19 Νοεμβρίου 2023

O Σχηματισμός των λέξεων στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα

Η μορφή της αρκτικής συλλαβής του -(ι)κός:


§ 393. Το -ικός εκτοπίζει σχεδόν κάθε φωνηεντική απόληξη του θέματος της βάσης· στα συμφωνόληκτα θέματα προσκολλάται φυσικά χωρίς δυσκολίες· πρβ. τα προαναφερθέντα παραδείγματα έναντι αναρίθμητων άλλων. Μόνο στην παλιότερη εποχή διατηρείται ένα ίχνος της απόληξης -ευ-: το *ηϜ-ικός έγινε -ῃκός, ύστερα στην αττική από τον 4ο αιώνα -εικός (πρβ. επιπλέον κλῄς - κλείς 'κλειδί', επιπλέον βασιλεύς - βασιλήιος - βασίλειος § 285). Παρόμοια Δεκελεύς - Δεκελεικός, κεραμεύς - κεραμεικός 'κεραμικός' (ιδίως ως τοπωνύμιο Κεραμεικός), ὀρεύς - ὀρεικὸν ζεῦγος 'ζευγάρι μουλαριών' (κλασ.) και αργότερα κατ' αναλογία βοεικὸν ζεῦγος 'ζευγάρι βοδιών' (κλασ.) από το βοῦς. Αυτά είναι ασφαλώς ήδη στην κλασική εποχή μόνον εξαιρέσεις· κατά τα άλλα κυριαρχεί η νεότερη τάση παράλειψης του -ευ-: βασιλεύς - βασιλικός (πρβ. βασιλίς § 381 , βασίλισσα § 300), Ὀρφεύς - Ὀρφικός, Μεγαρεύς - Μεγαρικός. Πρβ. § 381 Νηρηΐδες - Μεγαρίς.

§ 394. Από το -αῖος προέρχεται αρχικά το -αιϊκός, ύστερα -ᾱϊκός (πρβ. § 259 , 381): Ἀχαιϊκός Όμ. - Ἀχᾱϊκός αττ. Επίσης Εὔβοια - Εὐβοϊκός, αλλά στοά (παλιότερο στοιά) - Στωϊκός. Από το -ιος μετά τον 5ο αι. π.Χ. σχηματίζεται το -ιακός (μάλλον αρχικά κατ' αναλογία προς τα -ιάς § 379 , -ιάδης § 384 , -ιάζειν § 252 από τα -ίς, -ίδης, -ίζειν): Πελοποννήσιος - Πελοποννησιακός, ἥλιος - ἡλιακός, ζῴδιον - ζῳδιακός (§ 293) (ενν. κύκλος) (μεταγενέστεροι μαθηματικοί) [1]. Δεν χρειάζεται καν να βασιστούμε σε παράγωγα ουσιαστικών σε -ία, όπως σκιά - σκιακός (πρβ. § 252 σχετικά με το -ιάζειν), καθώς οι σχηματισμοί σε -ιακός είναι πολύ μεταγενέστεροι, για να έχουν χρησιμοποιήσει απλώς το πρότυπο των -ιάδης και -ιάζειν.

§ 395. Στα θηλυκός (γραμματικοί) από το θῆλυς και Λιβυκός από το Λίβυς δεν μπορώ να διακρίνω τίποτε παλιό, καθώς ήδη ο Αισχύλος σχηματίζει το ἀστικός από το ἄστυ 'πόλη' (ή από το ἀστός 'πολίτης';). Πάντως το -υκός είναι μια μικρή παραχώρηση του πανίσχυρου -ικός στο επίθημα με υ της βάσης. Το παράξενο -υ- του ἁλυκός 'αλμυρός' (από τον Πλάτωνα και εξής· ελληνιστ. το κανονικό ἁλικός) από το ἅλς 'αλάτι' προήλθε άραγε από το παλιότερο συνώνυμο ἁλμυρός (Όμ.);

Από τα nomina agentis σε -της [2] σχηματίζεται -τικός, που εκτοπίζει σταδιακά τον παλιότερο σχηματισμό σε -τήριος (§ 283 , 341): ο Πλάτωνας γνωρίζει το ἀμυντήριος (-ια ὅπλα· , ἀμυντήριον 'αμυντικό μέσο') και το ἀμυντικός (-ὴ δύναμις· -ὴ χειμώνων 'μέσο προστασίας από τις κακοκαιρίες').
------------------------------------
1 Η γνωστή αττική πολιτική παράταξη ονομάζεται στον Ηρόδοτο οἱ ἐκ τοῦ πεδίου, μόλις στον Αριστοτέλη οἱ πεδιακοί.

2 Για τους λόγους που αναφέρθηκαν στις § 342 κεξξ. δεν υπολογίζονται σχεδόν καθόλου όσα λήγουν σε -τήρ και -τωρ κατά την εποχή της ευρείας εξάπλωσης του -ικός και στο διαλεκτικό τομέα του: μοναδικό το ῥητορ-ικός από το συνηθισμένο σε όλες τις περιόδους ῥήτωρ (που έγινε τεχνικός όρος)· το ὀρχηστρικός (Αθήναιος) δεν παράγεται από το ὀρχηστήρ αλλά από το ὀρχήστρα.

Η Ελληνική Αρχαιότητα: Πόλεμος - Πολιτική - Πολιτισμός 6. Η έλευση των Ρωμαίων

6.2. Τρεις εθνικές ομάδες κατοικούν στην πόλη αυτή


Η προσπάθεια των Θηβαίων να ενοποιήσουν τεχνητά τις αρκαδικές κώμες δεν είχε μακρά ζωή. Μέσα σε πενήντα χρόνια από την ίδρυσή της η Μεγαλόπολη ήταν μεγάλη κυρίως στο όνομα. Αιώνες μετά, κάποιος μπορούσε να τη διακωμωδεί ως μεγάλην ἐρημίαν. Ακόμη και υπό μακεδονική ή, αργότερα, ρωμαϊκή επικυριαρχία, η αυτονομία των τοπικών κοινωνιών εξακολουθούσε να υφίσταται - τουλάχιστον ως ιδανικό. Οι πολιτειακοί θεσμοί της κλασικής εποχής επιβίωναν, ουσιαστικά ή ονομαστικά. Πολυανθρωπία, πάντως, και τα προβλήματα που δημιουργεί η μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού δεν εμφανίστηκαν πουθενά.

Στα νέα εδάφη υπήρχαν άλλες δυνατότητες. Πολλές από τις πόλεις που ίδρυσαν ο Αλέξανδρος και οι Διάδοχοι αυξήθηκαν με ταχείς ρυθμούς και ξεπέρασαν σε πληθυσμό κάθε προηγούμενο. Η Αντιόχεια, η Σελεύκεια, η Λαοδίκεια και η Απάμεια στο βασίλειο των Σελευκιδών, το Πέργαμον στο μικρό βασίλειο των Ατταλιδών και κυρίως η Αλεξάνδρεια στο βασίλειο των Πτολεμαίων αριθμούσαν, κατά τον 2ο αιώνα, εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους. Ενώ η πόλις των Θηβών ή της Σπάρτης στην κλασική εποχή περιλάμβανε όλους τους κατοίκους της αντίστοιχης επικράτειας και όχι μόνο τις λίγες χιλιάδες ανθρώπους που ήταν εγκατεστημένοι στο άστυ, οι νέες πόλεις ήταν αυστηρώς αστικά κέντρα.

Κανένα άστυ της κλασικής εποχής δεν μπορούσε να αυξηθεί δημογραφικά πέρα από κάποιο όριο. Η γεωφυσική δομή της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας ευνοούσε τις περιορισμένες ενότητες και τον κατακερματισμό. Αντίθετα, στα εκτενή ελληνιστικά βασίλεια τέτοια όρια δεν υπήρχαν. Ο συγκεντρωτισμός της εξουσίας στο παλάτι δημιούργησε την ανάγκη ενός διευρυμένου δικτύου διοίκησης και αντίστοιχης γραφειοκρατίας. Στο βασίλειο των Σελευκιδών η αστυφιλία ενθαρρύνθηκε ιδεολογικά και πρακτικά. Το αντίθετο συνέβη στην πτολεμαϊκή Αίγυπτο. Η εύφορη γη, που θεωρητικά ήταν όλη βασιλική, έπρεπε να καλλιεργείται συστηματικά. Αν ενθαρρυνόταν η αστυφιλία, υπήρχε κίνδυνος ερήμωσης της υπαίθρου με τρομακτικές συνέπειες στην οικονομία. Η έλλειψη μεγάλων πόλεων στην Αίγυπτο αποτελεί τη βασική αιτία υπερδιόγκωσης της Αλεξάνδρειας.

Η ανάπτυξη των πόλεων στα ελληνιστικά βασίλεια σήμαινε τη δημιουργία διοικητικών και εμπορικών κέντρων που υποβοηθούσαν την ενοποίηση του χώρου. Η άρχουσα τάξη των κατακτητών προσπάθησε -και πέτυχε- να συνεργαστεί με τους γηγενείς πληθυσμούς, διατηρώντας τις παραδοσιακές δομές διοίκησης. Στον χώρο της κρατικής οικονομίας κύρια μέριμνα ήταν η είσπραξη φόρων - η βασική πηγή εσόδων στα ελληνιστικά βασίλεια. Το εμπόριο ήταν γενικά ελεύθερο, αν και ορισμένα είδη αποτελούσαν κρατικό μονοπώλιο. Παράλληλα με τα νέα επαγγέλματα, όπως ήταν αυτά των εγγράμματων δημόσιων λειτουργών, δημιουργήθηκαν νέοι τρόποι αστικής ζωής, νέες υλικές ανάγκες και νέες πνευματικές αναζητήσεις.

Η χλιδή των ανακτόρων αποτελούσε ανέκαθεν σύμβολο της βασιλικής δύναμης. Στα ελληνιστικά χρόνια η πολυτέλεια εξακτινώθηκε στα ανώτερα στρώματα. Ο πλουτισμός έγινε σκοπός της ζωής πολλών ανθρώπων και οι σωματικές απολαύσεις ένδειξη της κοινωνικής επιτυχίας τους. Στην παλαιά διάκριση ελεύθερων πολιτών και κατοίκων χωρίς πολιτικά δικαιώματα αντιτάχθηκε εκ νέου ο διαχωρισμός πλουσίων και φτωχών.

Ο θεσμός της δουλείας διατηρήθηκε απαράλλακτος. Μάλιστα, ο συνολικός αριθμός των δούλων αυξήθηκε κατακόρυφα εξαιτίας των συνεχών πολέμων, αλλά το ποσοστό εκείνων που εργάζονταν στην αγροτική και βιοτεχνική παραγωγή μάλλον μειώθηκε. Οι περισσότεροι δορίκτητοι δούλοι προορίζονταν πλέον για την εύρυθμη λειτουργία του οίκου.

Ισονομία μεταξύ των φύλων στον αρχαίο κόσμο δεν επιτεύχθηκε ποτέ. Κάποιες νέες τάξης εξίσωσης έκαναν ωστόσο την εμφάνισή τους. Στον γάμο οι περιπτώσεις συζύγων που ομολογούσαν αμοιβαία αγάπη αυξήθηκαν. Η κυρίαρχη ιδεολογία των προηγούμενων αιώνων θεωρούσε ότι ο έρωτας δεν σχετίζεται με τον θεσμό του γάμου, που είχε ως κύριο στόχο τη δημιουργία νόμιμων απογόνων και κληρονόμων της πατρικής περιουσίας. Τώρα όμως στη συνείδηση πολλών ανθρώπων, ο έρωτας έπαυε να είναι ασύμμετρος με την οικογενειακή ζωή. Με τον τρόπο αυτό άνοιξε εκ νέου η συζήτηση για τις σχέσεις ανάμεσα στη (φυσική) ερωτική επιθυμία και την (κοινωνικά αποδεκτή) τεκνοποιία. Σε κάποιους ηθικολόγους συγγραφείς της ρωμαϊκής περιόδου ο γάμος θεωρήθηκε ακόμη και προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ερωτικής ολοκλήρωσης που διαφοροποιεί τον άνθρωπο από τα ζώα. Από τη σταδιακή αυτή αλλαγή της αντίληψης των ανδρών για τις συζύγους τους η θέση της γυναίκας ελαφρώς βελτιώθηκε. Οι περιπτώσεις διαζυγίων επίσης αυξήθηκαν.

Ο ιδιωτικός και ο δημόσιος βίος ακολούθησαν αποκλίνουσες πορείες. Οι άνθρωποι άρχισαν να φορούν προσωπεία για να αντεπεξέλθουν στους διακριτούς κοινωνικούς ρόλους τους. Η διαφάνεια της προηγούμενης εποχής ευνοούσε την αυτογνωσία μέσα από το βλέμμα και τη συμπεριφορά των συμπολιτών με τους οποίους ο καθένας μοιραζόταν την ίδια αντίληψη για την αρετή και το νόημα του βίου. Τώρα το μέσα και το έξω, το ψυχικό βίωμα και η κοινωνική συμπεριφορά, έτειναν να διαχωριστούν.

Η κοινωνική περιωπή των πλουσίων αυξανόταν όταν αναλάμβαναν δημόσιες δαπάνες ή δώριζαν μεγάλα ποσά για την κατασκευή κτιρίων. Η πρακτική αυτή ονομάζεται σήμερα «ευεργετισμός» και αποτέλεσε μια σημαντική συνιστώσα της πολιτικής οικονομίας των ελληνιστικών βασιλείων. Οι ευεργέτες αποκτούσαν κύρος και μπορούσαν να απαιτήσουν προνόμια από τους βασιλείς - πρακτική συνηθισμένη και διόλου αξιόμεμπτη στις ιεραρχικές κοινωνίες. Δίπλα στη δημόσια ωφέλεια, οι ευεργεσίες των πλουσίων υπογράμμιζαν έμπρακτα αρετές του χαρακτήρα γνωστές από τα προηγούμενα χρόνια. Η μεγαλοπρέπεια και η μεγαλοψυχία, τις οποίες ο Αριστοτέλης είχε συμπεριλάβει στον κατάλογο των σημαντικών ηθικών αρετών, έπαιρναν νέες διαστάσεις.

Από την άλλη μεριά, στους συνεχείς πολέμους της ελληνιστικής περιόδου μετείχαν όλο και μεγαλύτερα σώματα μισθοφόρων. Το γεγονός αυτό καθιστούσε πλέον την πολεμική δραστηριότητα όχι υποχρέωση και δικαίωμα του πολίτη προς την πόλη του, αλλά επαγγελματική ιδιότητα ειδικά εξασκημένων ανδρών. Η ανδρεία δεν έπαψε ποτέ να θεωρείται μία από τις βασικότερες αρετές του χαρακτήρα. Ωστόσο, έξω από τα όρια της ηπειρωτικής Ελλάδας, οι περιστάσεις πολεμικής φανέρωσής της σταδιακά περιορίζονταν.

Ο παλαιός ελληνισμός εξακολουθούσε να παρέχει το πολιτιστικό στίγμα και την κυρίαρχη ιδεολογία της νέας κατάστασης πραγμάτων. Τα παραγόμενα αγαθά όμως ήταν τώρα προϊόντα συγκερασμού με τις αντιλήψεις και τη νοοτροπία των κατακτημένων πληθυσμών. Αυτή η εξέλιξη υπήρξε εξαρχής εμφανέστερη στο επίπεδο της ίδιας της γλώσσας.

Επίσημη γλώσσα των ελληνιστικών βασιλείων και ταυτόχρονα κοινός κώδικας επικοινωνίας των ετερόφωνων πληθυσμών της ανατολικής Μεσογείου ήταν από την αρχή η ελληνική. Αλλά στην τεράστια και ξαφνική διεύρυνση του αριθμού των ανθρώπων που τη χρησιμοποιούσαν, τα ομιλούμενα και γραφόμενα ελληνικά υπέστησαν σημαντικές αλλαγές. Οι παλαιές διάλεκτοι διατηρήθηκαν εκεί που εκτεινόταν πολιτικά η παλαιά Ελλάδα - από την Κάτω Ιταλία και τη Σικελία μέχρι τα μικρασιατικά παράλια, και από την Κύπρο και την Κρήτη μέχρι την Ακαρνανία και τη Θεσσαλία. Δεν βρήκαν όμως διάδοση στα νέα εδάφη. Η κοινή γλώσσα των ελληνιστικών βασιλείων ήταν μια εκδοχή της αττικής διαλέκτου απλουστευμένη τόσο στο επίπεδο των γραμματικοσυντακτικών δομών όσο και στη φωνολογία. Η διάκριση μακρών και βραχέων φωνηέντων σταδιακά χάθηκε, οι παλαιές δίφθογγοι άρχισαν να προφέρονται ενιαία, λέξεις στενά συνυφασμένες με την πολιτική και πολιτιστική πραγματικότητα της αρχαϊκής εποχής άλλαξαν νόημα ή αχρηστεύτηκαν εντελώς, καινούριοι όροι δημιουργήθηκαν για να εκφράσουν νέους θεσμούς, ξένες λέξεις προσαρμόστηκαν στο ελληνικό κλιτικό σύστημα και άλλες εντάχθηκαν άκλιτες, σημασίες μετατοπίστηκαν, νέες συντακτικές δομές δημιουργήθηκαν, σπάνιοι γραμματικοί τύποι εξαφανίστηκαν και άλλοι υποχώρησαν σημαντικά. Γενικά, η τάση ήταν προς την κατεύθυνση της εξομάλυνσης και της απλούστευσης.

Οι μητρικές γλώσσες των ανθρώπων που μετακομίζουν σε νέα περιβάλλοντα εξασθενούν και μέσα σε λίγες γενιές διατρέχουν τον κίνδυνο του αφανισμού, αν δεν υπάρχει ένα εθνικό κέντρο για τη συντήρησή τους. Αυτό συνέβη σταδιακά με την εβραϊκή. Μετά την περσική κατάκτηση, οι Εβραίοι άρχισαν να περιορίζουν τη χρήση της εβραϊκής προς όφελος της αραμαϊκής, που ήταν η κοινή της Περσικής Αυτοκρατορίας. Η γλώσσα της Πεντατεύχου (Τορά) τελικά νεκρώθηκε. Ίσως ήδη κατά τον 3ο, αλλά οπωσδήποτε κατά τον 2ο και 1ο αιώνα, οι περισσότεροι Ιουδαίοι δεν είχαν πλέον άμεση πρόσβαση στις ιερές γραφές τους. Ειδικά στην Αλεξάνδρεια οι πολυάριθμοι Εβραίοι ήταν πλήρως εξελληνισμένοι.

Σύμφωνα με μια παράδοση, που είναι προφανώς αβάσιμη ιστορικά αλλά παραμένει σημαντική στο επίπεδο του θρησκευτικού συμβολισμού, ο Πτολεμαίος Β' Φιλάδελφος διέταξε, με προτροπή του Δημητρίου Φαληρέα, τη μετάφραση των εβραϊκών γραφών στα ελληνικά για να περιληφθούν στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Εβδομήντα δύο ελληνομαθείς Εβραίοι, έξι από κάθε φυλή του Ισραήλ, κλείστηκαν σε ξεχωριστά δωμάτια και, χωρίς να έχουν την παραμικρή δυνατότητα επικοινωνίας, παρέδωσαν μέσα σε εβδομήντα δύο μέρες μεταφράσεις που, όπως αποδείχθηκε, ήταν πανομοιότυπες και στα εβδομήντα δύο αντίγραφα. Στην πραγματικότητα, η ελληνική μετάφραση της Πεντατεύχου και άλλων ιερών κειμένων του ιουδαϊσμού (γνωστή ως Μετάφραση των Εβδομήκοντα ή Ο') συντελέσθηκε στη διάρκεια αρκετών δεκαετιών και είναι έργο ανθρώπων που δεν είχαν την ελληνική ως μητρική γλώσσα. Επειδή δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της εβραϊκής διασποράς, έγινε το επίσημο κείμενο αναφοράς του ύστερου ιουδαϊσμού και θεωρήθηκε, ορισμένες φορές, ως ανώτερη ακόμη και από το εβραϊκό πρωτότυπο.

Παράλληλα με τη διευκόλυνση που παρείχε στους Ιουδαίους κατά την τέλεση των θρησκευτικών τους νομίμων, η μετάφραση των ιουδαϊκών γραφών έφερε τους ενδιαφερόμενους ελληνόφωνους λογίους σε άμεση επαφή με τα καταστατικά θρησκευτικά κείμενα ενός ξένου λαού. Από την εποχή του Εκαταίου και του Ηροδότου μέχρι τις απαρχές της ελληνιστικής περιόδου, η γνώση που διέθεταν οι Έλληνες για τα ήθη, τα έθιμα και τη θρησκεία των ξένων λαών προερχόταν από προφορικές συζητήσεις και διηγήσεις (είτε μέσω διερμηνέων είτε επειδή οι ξένοι πληροφοριοδότες γνώριζαν ελληνικά) και από όσα μπορούσε κάποιος να συμπεράνει παρακολουθώντας τις τελετουργίες και παρατηρώντας τα αγάλματα, τα σύμβολα, τους τάφους και τους ναούς. Με τις νέες μεταφράσεις δινόταν η ευκαιρία να διαβάσει κάποιος τα ιερά κείμενα ενός ξένου πολιτισμού και να αναλογιστεί τη σημασία τους.

Την εποχή που έγραφε ο Πολύβιος, στην Αλεξάνδρεια κατοικούσαν τρία διακριτά γένη, το καθένα με ιδιαίτερα γνωρίσματα: οι ντόπιοι Αιγύπτιοι, που ήταν ατίθασοι αλλά πολιτισμένοι, οι μισθοφόροι, που ήταν άξεστοι και ακαλλιέργητοι αλλά εκμεταλλεύονταν με τη δύναμη των όπλων τα κενά της κεντρικής εξουσίας, και τέλος οι Αλεξανδρινοί, που, αν και μιγάδες, κρατούσαν σε κάποιο βαθμό τις συνήθειες των πολιτισμένων Ελλήνων προγόνων τους. Είναι ενδιαφέρον ότι στην έκθεση του Πολύβιου απουσιάζουν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι μάλλον εντάσσονταν στους Αλεξανδρινούς. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι στην ιεράρχησή του ο Πολύβιος δίνει την πρωτοκαθεδρία στους γηγενείς της Αιγύπτου. Κατά τη γνώμη του, το πολιτικόν, μια χαρακτηριστικά ελληνική αρετή που θα μπορούσε να αποδοθεί ως «πολιτισμένες ανθρώπινες σχέσεις», το διέθεταν οι Αιγύπτιοι σε βαθμό μεγαλύτερο από τους ξένους μισθοφόρους και τους επήλυδες, Έλληνες ή μη.

Παρά τις έντονες αντιδράσεις ορισμένων ακολούθων του, η θεοποίηση του Αλεξάνδρου ήταν γεγονός. Λίγο αργότερα οι Αθηναίοι υποδέχθηκαν με θεϊκές τιμές τον Δημήτριο Πολιορκητή και του παραχώρησαν ως κατοικία τον οπισθόδομο του Παρθενώνα. Έχει μάλιστα διασωθεί επίγραμμα που αναφέρει τα εξής:

Παιδί του ισχυρότατου θεού, του Ποσειδώνα,
και της Αφροδίτης απ᾽ την άλλη, χαίρε.
Οι υπόλοιποι θεοί είτε βρίσκονται πολύ μακριά,
είτε δεν διαθέτουν αφτιά,
ή και δεν υπάρχουν, ή δεν μας δίνουν σημασία καμιά.
Εσένα, ωστόσο, σε βλέπουμε μπροστά μας ζωντανό,
όχι από ξύλο φτιαγμένο, ούτε από πέτρα, αλλ᾽ αληθινό.
Σ᾽ εσένα λοιπόν προσευχόμαστε.


Οι μονάρχες των ελληνιστικών βασιλείων έσπευσαν να θεμελιώσουν την εξουσία τους ανάγοντας τις απαρχές της οικογένειάς τους σε κάποιον θεό. Οι Πτολεμαίοι γενεαλογήθηκαν από τον Διόνυσο, οι Σελευκίδες από τον Απόλλωνα. Ιδίως στην Αίγυπτο οι βασιλείς, ακολουθώντας την παράδοση των φαραώ, έγιναν αντικείμενα θρησκευτικής λατρείας ως ζωντανοί θεοί.

Μια τέτοια πολιτική και θρησκευτική στάση ήταν γενικά αδιανόητη κατά τους προηγούμενους αιώνες. Τα αντιπαραδείγματα ήταν μεμονωμένα και αυστηρά τοπικής εμβέλειας. Ένας θεός μπορούσε φυσικά να πάρει ανθρώπινη μορφή -για να εξαπατήσει, να συμβουλέψει ή να ξελογιάσει, και ένας μαχόμενος ήρωας ή μια θεσπέσια κόρη να παρομοιαστεί με θεότητα σε κάποια στιγμή ιδιαίτερης λάμψης. Δεν επιτρεπόταν όμως να τιμάται θνητός με τελετουργίες και προσευχές κατά τη διάρκεια του βίου του. Το περισσότερο που θα μπορούσε να ελπίζει κανείς, αν είχε προσφέρει πολλά στην πόλη του, ήταν η μεταθανάτια ηρωοποίησή του. Αντίθετα, οι ηγεμόνες της ελληνιστικής εποχής άλλοτε εισέπρατταν αυθόρμητα και άλλοτε απαιτούσαν θεϊκές τιμές και λατρεία. Η θεοποίησή τους συνέβαλε στην εδραίωση των νέων βασιλείων και οπωσδήποτε ενθαρρύνθηκε για καθαρά πολιτικούς λόγους. Η τάση φάνηκε εντονότερα στην Αίγυπτο.

Αν και η διάκριση ανάμεσα στους άλλους θεούς και τον θεό-ηγεμόνα ήταν στην πράξη σαφής, η θεοποίηση ενός πολιτικά ισχυρού ανθρώπου έδειχνε το έλλειμμα που άφηνε πλέον η παραδοσιακή θρησκευτικότητα. Η προσπάθεια ηθικής εξύψωσης των θεών, που είχε ξεκινήσει κατά τον 5ο αιώνα, είχε ως επακόλουθο την αυξανόμενη απομάκρυνση των θεών από τον κόσμο της ανθρώπινης δράσης. Αργότερα, ο πλατωνισμός, για πρώτη φορά στην ιστορία της ελληνικής σκέψης, μίλησε για άυλες οντότητες (ιδέες, ουσίες και ψυχές). Το σώμα και η ύλη έγιναν έτσι απλοί υποδοχείς και εκφραστές ασώματων μορφών και ενεργειών. Η αντίρροπη τάση, αυτή που τόνιζε το ζωντανό σώμα και την υλική ρίζα των πραγμάτων, άρχισε να εκδηλώνεται σε διάφορους τομείς. Το τιμητικό επίγραμμα των Αθηναίων αποτελεί μία από τις πολλές εκφάνσεις της.

Ο Αλέξανδρος δεν έγινε θεός μόνο λατρευτικά. Έγινε θεός και στη συλλογική φαντασία της αρχαιότητας. Το πέρασμά του στον θρύλο συνέβη ταχύτατα. Μια γραπτή διήγηση του βίου και των έργων του, που αποδόθηκε ψευδεπίγραφα στον Καλλισθένη και σώζεται σε διάφορες μορφές και γλώσσες, έχει τις λογοτεχνικές απαρχές της στον 3ο αιώνα, αλλά αντλεί από προφορικό υλικό που διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια των κατορθωμάτων του ή αμέσως μετά. Αυτή η φανταστική ιστορία, γνωστή ως Διήγησις Ἀλεξάνδρου, εντυπωσιακή για την άγνοια της εθνολογίας και της γεωγραφίας που διακρίνει τον λαϊκό συνθέτη της, διαθέτει το είδος αλήθειας που χαρακτηρίζει τον μύθο.

Πραγματικός πατέρας του Αλεξάνδρου παρουσιάζεται ο τελευταίος φαραώ της Αιγύπτου, που υποτίθεται ότι σκοτώθηκε στη Μακεδονία από τον δωδεκαετή γιο του, πολύ πριν ξεκινήσει η εκστρατεία κατά των Περσών. Ο Αλέξανδρος σκιαγραφείται ως ένας πραγματικός μάγος που αποστόμωσε τους σοφούς βραχμάνους της Ινδίας. Όταν τον ρώτησαν γιατί πολεμάει, παρουσίασε τον εαυτό του ως εργάτη της θείας πρόνοιας και ισχυρίστηκε ότι οι εκστρατείες του ήταν αναγκαίες για την προώθηση της κίνησης στον κόσμο. Η στάση θα σήμαινε θάνατο, υπαινισσόταν, ενώ ο πόλεμος είναι σύμφυτος με την αληθινή ζωή. Πολλά από τα στοιχεία αυτής της φανταστικής διήγησης μας φέρνουν αντιμέτωπους με το πνεύμα που διακατείχε τον Αλέξανδρο περισσότερο από τις νηφάλιες ιστοριογραφικές αφηγήσεις των πραγματικών γεγονότων της ζωής του.

Ο Πολεμιστής της Αρετής

Οι ιδέες προετοιμάζουν και διαμορφώνουν την πραγματικότητά μας… έτσι να μάθεις να σκέφτεσαι πάντα τα αιώνια πράγματα, να σκέφτεσαι το κοινό καλό και να σκέφτεσαι πάντα θετικά δίνοντας διέξοδο στις καταστάσεις… με αυτό τον τρόπο δημιουργείς τον δικό σου μαγικό κύκλο προστασίας, τον δικό σου χώρο ζωής.

Οι «σκεπτομορφές», όσο πιο πολύ φορτισμένες είναι τόσο έχουν την τάση να υλοποιούνται… για αυτό να οραματίζεσαι πάντα καλά και όμορφα πράγματα… έτσι δημιουργείς τάξη στον κόσμο… ακόμα κι αν τίποτα από όσα οραματίζεσαι δεν γίνεται μπροστά σου.

Μάθε να χρησιμοποιείς ακόμα και την αρνητική ενέργεια προς όφελός σου… κάθε τι που θεωρείται κακό από τους ανθρώπους είναι μια υπενθύμιση και μια ευκαιρία να στραφείς στο Αιώνιο και να ακολουθήσεις την Οδό της Αρετής, που θα σε λυτρώσει από όλα τα κακά, με τον ορθό τρόπο.

Η αφθονία, πνευματική, ψυχική, υλική, είναι η βάση για να πραγματοποιήσεις ανώτερους σκοπούς… όταν λοιπόν από θεία χάρη, ή από εύνοια της ζωής, σου δίνεται αφθονία χρησιμοποίησέ την για ανώτερους σκοπούς και για το κοινό καλό… αν την χρησιμοποιείς μόνο για δικό σου όφελος θα γίνει θηλιά στο λαιμό σου και θα σε πνίξει στον εγωισμό και στην ανομία.

Ακόμα κι οι αρρώστιες και τα ατυχήματα σε αφυπνίζουν για να δεις ποια είναι η αγνή φυσική ανθρώπινη ζωή και να χρησιμοποιήσεις τις δυνάμεις σου για να την κερδίσεις… ακόμα κι αν νικηθείς από τον «εχθρό» θα έχεις την ικανοποίηση ότι στάθηκες με πόδια που δεν έτρεμαν και με το κεφάλι ψηλά και με αξιοπρέπεια στην καρδιά σου… να δέχεσαι όλα όσα έρχονται αλλά να βαδίζεις πάντα στο Δρόμο της Αρετής.

Συχνά στον Δρόμο σου θα συναντήσεις ανόητους και κακοήθεις που θα σε μισήσουν χωρίς λόγο… αγνόησέ τους, απλά, με την ανοησία τους, σου επιβεβαιώνουν ότι ακολουθείς την Σωστή Οδό.

Ό,τι έρχεται από την Ζωή, έχει τις αιτίες του… μην εναντιώνεσαι στο Νόμο του Κόσμου… διδάξου ταπεινότητα, υπομονή, κι ευγνωμοσύνη, για ό,τι σου δίνει η Ζωή… γιατί στο τέλος θα αποδειχθεί ότι είναι για το δικό σου καλό.

Να ζυγίζεις τα πράγματα της ζωής με τις αιώνιες αξίες, το κοινό καλό και την τάξη… αλλιώς η ζυγαριά σου θα δείχνει λάθος.

Αληθινή θρησκεία είναι η θρησκεία του βιώματος που σε οδηγεί στον Ουρανό, στα Πόδια του Υπέρτατου… έτσι οι δραστηριότητές σου να έχουν πάντα στόχο την ανύψωση κι ο διαλογισμός σου να επικεντρώνεται πάντα στο Αιώνιο και να μην ταξιδεύει με τους ανέμους της σκέψης.

Να βοηθάς πάντα τα αδέλφια σου (κι αδέλφια σου είναι όλα τα ζωντανά όντα του κόσμου) ακόμα κι αν δεν έχεις τίποτα στο κόσμο… έχεις ένα χαμόγελο, έχεις δύναμη να σφίξεις το χέρι του άλλου, έχεις χρόνο να συντροφέψεις αυτόν που το έχει ανάγκη… δεν χρειάζονται πιο πολλά… η Αγάπη εκδηλώνεται με αυτά που νοιώθουμε κι όχι με τις γεμάτες χούφτες.

Να Προτιμάς και Να αποφεύγεις

Όταν έχεις Ησυχία Μέσα σου Ακούς την Φωνή του Παντός να σου Μιλάει… Όταν όμως δεν «ακούς» αναζητάς έξω την γνώση, την αλήθεια, τον προσανατολισμό… Αλλά, έξω, ποιόν μπορείς να εμπιστευτείς; Οι άνθρωποι «αναγνωρίζονται» από αυτό που «είναι» πραγματικά, από τους σκοπούς που θέτουν στον εαυτό τους και τις δραστηριότητές τους. Μάθε να «διακρίνεις». Εμπιστεύσου Αυτόν που είναι πέρα από τον κόσμο, που θέτει τον σκοπό του έξω από τον κόσμο και ζυγίζει την ζωή με την ζωή και δεν ζυγίζει την ζωή με κέρδη και ζημιές… Δεν μπορείς να εμπιστευτείς ανθρώπους που έχουν κοσμική ατομικότητα, που οι σκοποί τους είναι κοσμικοί και επιδιώκουν να κερδίσουν κάτι, πνευματικό, ψυχολογικό, υλικό, οτιδήποτε.

Μάθε να Βαδίζεις την Οδό ακόμα κι αν «βαδίζεις» μόνος σου. Μην λυπάσαι για τους δήθεν φίλους σου που αφήνεις πίσω… Δεν είναι αληθινοί φίλοι, αν ήταν αληθινοί φίλοι θα ήταν εδώ, μαζί σου, θα «βάδιζαν» μαζί σου την Οδό…

Να προτιμάς, όταν μπορείς, τόπους διαμονής και περιπάτου ήσυχους, κι όχι πολυσύχναστους τόπους όπου η ατμόσφαιρα βαραίνει από την άγνοια των ανθρώπων, τις αντιλήψεις τους, τις επιθυμίες τους, και τις «φωνές» τους.

Αν χρειάζεται να εργαστείς (κι όλοι χρειάζεται να εργάζονται) μάθε να είσαι τίμιος κι ας έχεις απώλειες, γιατί πάντα θα έχεις απώλειες στον άδικο κόσμο των ανθρώπων… Να ακολουθείς την αλήθεια και την τιμιότητα όπου κι αν σε οδηγούν.

Βάδιζε την Οδό Ατενίζοντας τον Ουρανό, Αγγίζοντας το Αιώνιο… μην στρέφεσαι σε άλλους σκοπούς και μην καθυστερείς… η στιγμή είναι πολύτιμη γιατί είναι η Πύλη προς το Άχρονο.

Να είσαι πάντα ειλικρινής, στον εαυτό σου και σε όλους. Καλύτερα να αναγνωρίσεις ένα λάθος σου και να το διορθώσεις παρά να δείχνεις το ψεύτικο πρόσωπο του τέλειου για να ξεγελάς τον εαυτό σου και τους άλλους.

Διαφύλαξε τον χρόνο σου σαν κάτι πολύτιμο… Μην σπαταλάς τον χρόνο σου επικοινωνώντας με κοσμικούς ανθρώπους ή σε ανούσιες δραστηριότητες… Από όλα αυτά καλύτερο είναι να είσαι μόνος κι ακόμα καλύτερο να έχεις συντρόφους που βαδίζουν τον ίδιο δρόμο.

Να βλέπεις τα σφάλματα, και τα δικά σου και των άλλων και να κρίνεις δίκαια. Διόρθωσε τα δικά σου σφάλματα, αλλά ποτέ μην κατηγορείς κανέναν… άφησέ τον να βρει μόνος του την ισορροπία του.

Η υγεία σου είναι κάτι πολύτιμο γιατί σε διευκολύνει στους ανώτερους σκοπούς σου… Η υγεία χτίζεται με καλές συνήθειες, σωστή τροφή, σωστή εργασία και σωστή χρήση του χρόνου.

Να μην προσκολλάσαι σε τίποτα. Έτσι θα είσαι ελεύθερος από όλα, στις αποφάσεις και στις δράσεις σου… Όσο πιο ψηλά ανεβαίνεις τόσο λιγότερο θα σε ενοχλούν τα «ανθρώπινα» πράγματα… στην Κορυφή υπάρχει μόνο ο Ουρανός.

Ο Δεκάλογος του ανθρώπου που βαδίζει την Οδό

Δεν υπάρχουν Δάσκαλοι, με την έννοια του θεϊκού όντος, του «μεσολαβητή», του παντογνώστη, κλπ… Υπάρχουν μόνο αδελφοί εκπαιδευτές που έχουν προηγηθεί στην Οδό που μπορούν να μας βοηθήσουν… όπως κι εμείς σαν αδελφοί εκπαιδευτές μπορούμε να βοηθήσουμε αυτούς που «έρχονται» μετά… έτσι είναι στην Παράδοσή μας.

Φρόντισε να έχεις πάντα ένα ήσυχο μέρος, στο σπίτι σου, στην εξοχή, στο βουνό, στη θάλασσα, στο δάσος, όπου θα μπορείς να καθίσεις ήσυχος, ή να κάνεις περίπατο, μακριά από τις δραστηριότητες των ανθρώπων, και τον θόρυβο του κόσμου.

Αναζήτησε πάντα Φίλους που πορεύονται την Οδό, που πορεύονται τον ίδιο δρόμο με σένα, Φίλους που μπορείς να εμπιστευτείς και να σε εμπιστευτούν.

Να παίρνεις μόνο την τροφή που θα σε κρατάει υγιή και δυνατό και στις ποσότητες που χρειάζεσαι… απόφυγε αν μπορείς τις σάρκες των ζώων με τις οποίες τρέφονται οι άνθρωποι… προτίμησε φυσικά βότανα κι όχι τα ποτά των ανθρώπων…

Να μελετάς πάντα τις ορθές διδασκαλίες των σοφών ανθρώπων, όλων των παραδόσεων, όλων των θρησκειών, όλων των φιλοσοφιών… όλοι, κάτι έχουν να σου πουν… να θυμάσαι μόνο πως τα σοφότερα λόγια θα τα ακούσεις Μέσα σου, στην Σιωπή.

Να μάθεις την φυσική παραδοσιακή ιατρική, να καταφεύγεις στις δυνάμεις της Φύσης και στην εναλλακτική ιατρική, και να έχεις εξαντλήσει όλες τις προσπάθειες πριν καταφύγεις στις χημικές ουσίες των ανθρώπων… και να μάθεις τις ιδιότητες των βοτάνων, θα σου χρησιμεύσουν.

Ο τρόπος ζωής σου να είναι σύμφωνος με τον Ανώτερο Σκοπό σου, να Φτάσεις στην Απελευθέρωση… μην σπαταλιέσαι στις μάταιες δραστηριότητες των ανθρώπων.

Αληθινά θρησκευόμενος είναι ο άνθρωπος που προχωρά τον Δρόμο του σεβόμενος τους άλλους ανθρώπους κι αποδεχόμενος το δικαίωμα τους να ακολουθούν τους δικούς τους δρόμους… ο άνθρωπος που διασχίζει τον κόσμο με ταπεινότητα… ο άνθρωπος που οι δραστηριότητές του έχουν ένα μόνο σκοπό, να ανυψωθεί στον Ουρανό… ο άνθρωπος που δεν καθυστερεί σε μάταιους σκοπούς.

Αν θες να μιλήσεις στους ανθρώπους, για τα λίγα που γνωρίζεις, άφησέ τους να σου το ζητήσουν, μην γίνεσαι μόνος σου δάσκαλος… να μιλάς πάντα σε ανθρώπους που ακολουθούν την Οδό και θέλουν πραγματικά να μάθουν… μην εμπλέκεσαι σε μάταιες συζητήσεις με ανθρώπους που δεν κατανοούν και μην κονταροχτυπιέσαι με λέξεις, με κανέναν… έχεις πιο σημαντικά πράγματα να κάνεις.

Να είσαι πάντα συνειδητός σε ό,τι κάνεις, όταν κάθεσαι, όταν κινείσαι, όταν εργάζεσαι ή όταν κάνεις περίπατο… μην ξεχνιέσαι πουθενά… μην παρασύρεσαι στη φαντασία… Αυτή είναι η Βάση του Αληθινού Διαλογισμού, η Βάση που θα στηρίζεσαι για να Ανυψωθείς στον Ουρανό.

Το Ταξίδι

Όταν έρχεσαι στο Κόσμο της Σκιάς, στη γη των ονείρων, οφείλεις να αναρωτηθείς βαθιά, ποιος είσαι, τι είσαι, τι είναι εδώ, που πηγαίνεις, και με ποιο τρόπο οφείλεις να πορευθείς.

Θα Πρέπει, Εσύ, Μόνος σου να Κατανοήσεις και να Βρεις το Αόρατο Μονοπάτι προς την Πραγματικότητα. Γύρω σου υπάρχει άγνοια, κι οι άνθρωποι, τις περισσότερες φορές, θα σου δώσουν λάθος πληροφορίες.

Να Έχεις Εμπιστοσύνη μόνο στο δικό σου κριτήριο αλήθειας. Αληθινό είναι ότι σε Ανυψώνει στον ουρανό… Το ψεύτικο είναι αυτό που σε εμποδίζει να πετάξεις στην ελευθερία.

Αν Θέλεις να διασχίσεις την Θάλασσα της Άγνοιας και να Φτάσεις, χωρίς απώλειες, στη ΣΤΕΡΙΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ, πρέπει να Αποφασίσεις, και να Κάνεις το Ταξίδι.

Πρέπει να εγκαταλείψεις την αντίληψη ότι όλος αυτός ο κόσμος των φαινομένων είναι κάτι πραγματικό… είναι μόνο παροδικά φαινόμενα.

Πρέπει να εγκαταλείψεις επιθυμίες και προσκολλήσεις που σε εμποδίζουν να προχωρήσεις πέρα, μακριά από το όνειρο.

Πρέπει να μάθεις να Ατενίζεις το ΑΠΕΙΡΟ με Εμπιστοσύνη, χωρίς να φοβάσαι να τα χάσεις όλα, γιατί Ό,τι Αξίζει είναι ο Σκοπός σου, τίποτα άλλο.

Κράτα το τιμόνι της Καρδιάς σου στραμμένο πάντα προς το ΥΠΕΡΤΑΤΟ, και μη λυπάσαι για όλα αυτά που αφήνεις πίσω… Η μόνη πραγματική απώλεια που μπορείς να έχεις είναι να μην Φτάσεις… όλα τα άλλα είναι ασήμαντα, ρίξε τα στη φωτιά της προσπάθειας, κρατήσου ζωντανός μονάχα για να Φτάσεις… Άλλο προορισμό δεν έχεις από το να Είσαι ΕΚΕΙ.

Προσοχή, Εγρήγορση, Εργασία, Ταπεινότητα, Επιμονή… θα σε Οδηγήσουν μέσα από την ομίχλη του ονείρου στη ΣΤΕΡΕΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

Κι όταν Συνειδητοποιήσεις ότι όλο το Ταξίδι είναι απλά ταξίδι πέρα από τις αυταπάτες σου, ΘΑ ΝΟΙΩΣΕΙΣ ΟΤΙ ΕΙΣΑΙ ΕΔΩ, ΟΤΙ ΗΣΟΥΝ ΠΑΝΤΑ ΕΔΩ… ΘΑ ΕΧΕΙΣ ΦΤΑΣΕΙ.

Το Αληθινό και το ψεύτικο

Πως Διακρίνουμε το ΑΛΗΘΙΝΟ από το ψεύτικο; Είναι πολύ απλό! Το ΑΛΗΘΙΝΟ έχει την «Αίσθηση της Αιωνιότητας», μας «ανυψώνει»… Το ψεύτικο έχει τη «γεύση του κόσμου», μας κρατά δέσμιους στην άγνοια, στο χρόνο, και στα αδιέξοδα…

Όταν βλέπετε κάτι, σας λένε κάτι, απλά, νοιώστε μέσα σας αυτό το βαθύτερο νόημά του… Που σας κατευθύνει; Που σας οδηγεί; Και θα πάρετε τη σωστή απάντηση.

Κάθε άνθρωπος που «έρχεται» σε τούτη την ύπαρξη, σε τούτη τη ζωή, έχει την ευκαιρία να Γνωρίσει την Αλήθεια, να Ζήσει την Αληθινή Ζωή, όταν Προσανατολιστεί Ορθά κι όταν κάνει την Αλήθεια Πράξη.

Όμως οι περισσότεροι άνθρωποι κατασπαταλούν τη ζωή τους σε κοσμικούς σκοπούς, σε εξωτερικές επιδιώξεις, σε υλικές δραστηριότητες.

Αναζήτησε την Αλήθεια. Μέσα σου. Να Ακούς μόνο την Φωνή της Αλήθειας, μην παρασύρεσαι από το τραγούδι των Σειρήνων που σε απομακρύνουν από τον Σκοπό σου.

Η Αληθινή Φύση σου είναι Αιώνια, Διαφύλαξέ την σαν το ΠΟΛΥΤΙΜΟ, μην την σκορπάς στους ανέμους του χρόνου.

Το ΠΟΛΥΤΙΜΟ είναι Μέσα σου, κι όλα θα σε Οδηγήσουν Εδώ… να είσαι δύσπιστος όταν σου ζητούν να ψάξεις αλλού…

«Ζήτα και θα σου δοθεί», είπε ο Μεγάλος Δάσκαλος των Εσσαίων.

Αν δεν Φτάσεις στον Στόχο σου ενόσω ζεις, η ζωή σου θα έχει πάει χαμένη.

Η Ζωή, ποτέ, δεν αδικεί κανέναν. Φροντίζει όλοι να Φτάνουν στην Ολοκλήρωση, ανεξάρτητα από τις όποιες εξωτερικές συνθήκες επικρατούν. Η Πνευματική Ολοκλήρωση είναι Εσωτερική, Πνευματική, Αληθινή Δράση. Και Συμβαίνει, Πραγματοποιείται, όταν Ακολουθούμε την Ζωή, το Ρεύμα της Ζωής. Δεν έχει καμία σχέση με εξωτερικές δραστηριότητες.

Το ταξίδι του Μυστικιστή

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ τι βρίσκεται πέρα από τον φυσικό κόσμο; Τι θα συμβεί αν υπάρχει κάτι περισσότερο στην πραγματικότητα από αυτό που μπορούμε να δούμε, να ακούσουμε, να αγγίξουμε ή να μετρήσουμε; Κι αν υπάρχει μια διάσταση ύπαρξης που ξεπερνά τις συνηθισμένες αισθήσεις και τη λογική μας; Αυτό είναι το βασίλειο του υπερφυσικού και δεν είναι τόσο τραβηγμένο όσο νομίζετε.

Ο μυστικισμός είναι η μελέτη και η πρακτική της αναζήτησης άμεσης επαφής με το υπερφυσικό. Είναι ένας τρόπος να εξερευνήσουμε τα θολά όρια μεταξύ του φυσικού και του υπερφυσικού και να ανακαλύψουμε τις κρυμμένες πτυχές της πραγματικότητας που συνήθως είναι απρόσιτες για εμάς. Ο μυστικισμός δεν είναι θρησκεία, ούτε δόγμα, ούτε δεισιδαιμονία. Είναι ένα προσωπικό και βιωματικό ταξίδι που μπορεί να εμπλουτίσει τη ζωή μας και να διευρύνει τη συνείδησή μας.

Σε αυτό το δοκίμιο, θα μοιραστούμε μαζί σας μερικές από τις ιδέες και τις εμπειρίες που έχουμε αποκτήσει από το δικό μας μυστικιστικό ταξίδι. Θα εξηγήσουμε επίσης πώς ο μυστικισμός μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη φύση των φαινομένων, τον ρόλο της αντίληψης στη διαμόρφωση της πραγματικότητας και τη σύνδεση μεταξύ μας και του σύμπαντος. Ελπίζουμε ότι διαβάζοντας αυτό, θα εμπνευστείτε για να ξεκινήσετε τη δική σας μυστικιστική περιπέτεια και να αγκαλιάσετε μια προοπτική πέρα από τη συμβατική επιστήμη.

Η Φύση των Φαινομένων

Ένα από τα πρώτα πράγματα που μας διδάσκει ο μυστικισμός είναι ότι η ζωή και ο θάνατος δεν είναι απόλυτες ή τελικές καταστάσεις, αλλά μάλλον μεταβάσεις στην ύπαρξη. Δεν γεννιόμαστε από το τίποτα, ούτε εξαφανιζόμαστε στο τίποτα όταν πεθάνουμε. Είμαστε μέρος ενός συνεχούς κύκλου δημιουργίας και μεταμόρφωσης και η ουσία μας είναι αιώνια. Το υπερφυσικό δεν είναι κάτι ξεχωριστό από εμάς, αλλά μάλλον αναπόσπαστο μέρος της ύπαρξής μας. Είναι η πηγή της ζωτικής μας δύναμης, της δημιουργικότητάς μας, της διαίσθησής μας και της πνευματικότητάς μας.

Το υπερφυσικό εκδηλώνεται επίσης με διάφορες μορφές και φαινόμενα που αψηφούν τη λογική εξήγηση. Αυτά περιλαμβάνουν οράματα, όνειρα, συγχρονισμούς, θαύματα, παραφυσικά γεγονότα και ψυχικές ικανότητες. Δεν πρόκειται για ψευδαισθήσεις ή παραισθήσεις, αλλά για εκφράσεις ανεξήγητων δυνάμεων που λειτουργούν στο σύμπαν. Είναι ενδείξεις που παραπέμπουν σε μια βαθύτερη και πιο περίπλοκη πραγματικότητα από αυτή που αντιλαμβανόμαστε με τις συνηθισμένες μας αισθήσεις.

Αντίληψη και Πραγματικότητα

Ένα άλλο σημαντικό μάθημα που μας διδάσκει ο μυστικισμός είναι ότι η αντίληψη δεν είναι παθητική ή αντικειμενική, αλλά μάλλον ενεργητική και υποκειμενική. Δεν λαμβάνουμε απλώς πληροφορίες από τον εξωτερικό κόσμο, αλλά κατασκευάζουμε τη δική μας εκδοχή της πραγματικότητας με βάση τις πεποιθήσεις, τις προσδοκίες, τα συναισθήματα, τις αναμνήσεις και τις πολιτιστικές επιρροές μας. Η αντίληψή μας διαμορφώνεται από τα φίλτρα, τις προκαταλήψεις και τις υποθέσεις μας και μπορεί να διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο.

Αυτό σημαίνει ότι τα εμπειρικά στοιχεία δεν είναι πάντα αξιόπιστα ή πειστικά. Αυτό που παρατηρούμε με τα όργανα ή τα πειράματά μας μπορεί να μην αντικατοπτρίζει την αληθινή φύση της πραγματικότητας, αλλά μάλλον την περιορισμένη και παραμορφωμένη ερμηνεία της. Η επιστήμη μπορεί να μετρήσει μόνο ό,τι μπορεί να ορίσει και να ποσοτικοποιήσει, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει όλα όσα υπάρχουν ή συμβαίνουν στο σύμπαν. Υπάρχουν πτυχές της πραγματικότητας που είναι πέρα από το πεδίο της επιστήμης, και που απαιτούν διαφορετικό τρόπο έρευνας.

Το ταξίδι του Μυστικιστή

Ο μυστικισμός είναι ένας τέτοιος τρόπος έρευνας. Είναι ένα μονοπάτι για να εξερευνήσετε την ανθρώπινη συνείδηση και τις δυνατότητές της. Είναι ένας τρόπος πρόσβασης στην υπερφυσική διάσταση της πραγματικότητας μέσω της άμεσης εμπειρίας. Ο μυστικισμός περιλαμβάνει την καλλιέργεια μιας κατάστασης επίγνωσης που υπερβαίνει τη συνηθισμένη μας αντίληψη και λογική και μας επιτρέπει να αντιληφθούμε την πραγματικότητα όπως είναι πραγματικά: άπειρη, μυστηριώδης και υπέροχη.

Το ταξίδι του μυστικιστή αποτελείται από τρία κύρια στάδια: τη διάλυση, την ανακάλυψη και τον προβληματισμό. Στο πρώτο στάδιο, ο μυστικιστής διαλύει τα όρια μεταξύ εαυτού και σύμπαντος, μεταξύ φυσικού και υπερφυσικού. Ο μυστικιστής αφήνει το εγώ του/της, την ταυτότητα, τις προσκολλήσεις, τις κρίσεις και τις προκαταλήψεις του. Ο μυστικιστής παραδίδεται στη ροή της ύπαρξης και ανοίγεται στην πιθανότητα να συναντήσει κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.

Στο δεύτερο στάδιο, ο μυστικιστής ανακαλύπτει την ενότητα και το θαυμασμό στο υπερφυσικό. Ο μυστικιστής βιώνει μια αίσθηση σύνδεσης με οτιδήποτε υπάρχει, μια αίσθηση δέους για την ομορφιά και την πολυπλοκότητα της δημιουργίας, μια αίσθηση ευγνωμοσύνης για το ότι είναι ζωντανός. Ο μυστικιστής συναντά επίσης διάφορες μορφές υπερφυσικών φαινομένων που αποκαλύπτουν νέες πτυχές της πραγματικότητας ή επιβεβαιώνουν τη διαίσθησή του. Ο μυστικιστής μπορεί να λάβει καθοδήγηση, έμπνευση, θεραπεία ή διορατικότητα από αυτά τα φαινόμενα.

Στο τρίτο στάδιο, ο μυστικιστής αναλογίζεται την εμπειρία του/της και τις επιπτώσεις της. Ο μυστικιστής προσπαθεί να ενσωματώσει όσα έχει μάθει στη ζωή και την κοσμοθεωρία του. Ο μυστικιστής προσπαθεί επίσης να μοιραστεί την εμπειρία του/της με άλλους που μπορεί να ωφεληθούν από αυτήν ή να σχετίζονται με αυτήν. Ο μυστικιστής δεν ισχυρίζεται ότι έχει απόλυτη αλήθεια ή εξουσία πάνω στην πραγματικότητα, αλλά μάλλον προσφέρει την άποψή του ως μία από τις πολλές.

Η υπερφύση ως αντανάκλαση της εμπειρίας

Το τελευταίο σημείο που θέλουμε να επισημάνουμε είναι ότι η υπερφύση δεν είναι μια σταθερή ή στατική οντότητα, αλλά μάλλον μια δυναμική και εξελισσόμενη. Η υπερφύση δεν είναι κάτι εκεί έξω που μπορούμε να παρατηρήσουμε ή να χειριστούμε σαν αντικείμενο. Η υπερφύση είναι κάτι εδώ μέσα που μπορούμε να βιώσουμε ή να εκφράσουμε σαν θέμα. Η υπερφύση είναι μια αντανάκλαση της εμπειρίας μας και η εμπειρία μας είναι μια αντανάκλαση της υπερφύσης.

Αυτό σημαίνει ότι η υπερφύση δεν είναι ίδια για όλους, αλλά μάλλον ποικίλλει ανάλογα με το επίπεδο συνείδησής μας, την κατάσταση του νου μας, την πρόθεσή μας και τη στάση μας. Η υπερφύση μπορεί να είναι φιλική ή εχθρική, καλοπροαίρετη ή κακόβουλη, βοηθητική ή επιβλαβής, ανάλογα με το πώς την προσεγγίζουμε και αλληλεπιδρούμε μαζί της. Η υπερφύση μπορεί επίσης να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου, καθώς αλλάζουμε και μεγαλώνουμε ως άτομα και ως συλλογικότητα.

Η υπερφύση δεν είναι μια ξεχωριστή ή εξωγήινη διάσταση, αλλά μάλλον μια ζωντανή και αναπόσπαστη διάσταση της πραγματικότητας. Η υπερφύση δεν είναι μια μακρινή ή αφηρημένη δύναμη, αλλά μάλλον μια παρούσα και προσωπική δύναμη στη ζωή μας. Η υπερφύση δεν είναι μια παθητική ή αδιάφορη οντότητα, αλλά μάλλον μια ενεργητική και ανταποκρινόμενη οντότητα που επικοινωνεί μαζί μας και νοιάζεται για εμάς. Η υπερφύση είναι η πηγή της ύπαρξής μας, η ουσία της ύπαρξής μας και ο προορισμός του ταξιδιού μας.

Συμπέρασμα

Εν κατακλείδι, ελπίζουμε ότι αυτό το δοκίμιο σας έχει δώσει κάποια εικόνα για τη φύση και την αξία του μυστικισμού. Ο μυστικισμός δεν είναι μια φαντασίωση ή μια αυταπάτη, αλλά μια πραγματικότητα και ένα όραμα. Ο μυστικισμός δεν είναι μια απόσπαση της προσοχής ή μια απόδραση, αλλά μάλλον μια εστίαση και μια ενίσχυση. Ο μυστικισμός δεν είναι αδυναμία ή ελάττωμα, αλλά μάλλον δύναμη και δώρο.

Ο μυστικισμός μπορεί να μας βοηθήσει να αγκαλιάσουμε μια προοπτική πέρα από τη συμβατική επιστήμη και να ξεπεράσουμε την καθημερινή μας ύπαρξη. Ο μυστικισμός μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε την εγγενή σύνδεση μεταξύ φυσικού και υπερφυσικού σε περίπλοκη πραγματικότητα και να εκτιμήσουμε την ποικιλομορφία και τον πλούτο της δημιουργίας. Ο μυστικισμός μπορεί να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε το θαύμα και την ομορφιά στον εαυτό μας και στο σύμπαν και να ζήσουμε με χαρά και ευγνωμοσύνη.

Δ. ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ: Το απάνθρωπο του “ου μοιχεύσεις”

Το κεφάλαιο είναι πολύ μεγάλο, θάπρεπε να γίνει ειδική ανάλυση επάνω σ’ αυτό, γιατί κατεβάζει ολόκληρη την ψυχολογία κι ολόκληρη τη φιλοσοφική ανθρωπολογία κάτω, και θέτει μπροστά στα πόδια μας. Θα σας το πω πολύ συνεπτυγμένα όμως. Πολύ συνοπτικά. Και είναι και η ουσία, το κεντρικό σημείο της ελληνικής ηθικής. Δεν είναι αυτό που λένε, που ακούμε στην τρέχουσα να λένε, ότι μία ωραία γυναίκα δεν ανήκει, δεν μπορεί να ανήκει ποτέ σε ένα μόνο άντρα. Έτσι λέει ο κόσμος, η αρβύλα και τα λοιπά.

Μιά ωραία γυναίκα δεν μπορεί να ανήκει σε έναν άντρα. Το πιό ισχυρό αρσενικό, είναι προορισμένο από τη φύση να την κατακτά. Και κατά τούτο είναι δραματική αυτή η γυναίκα. Δε λέω τραγική φύση, αλλά είναι δραματική. Το πιό; Αν κάτι ασυνείδητα από τη φύση της τη φέρνει, να θέλει, ίσως πληρώνει τα λύτρα της στην ευδοκία, στην εύνοια που της έδωσε η φύση να την κάνει τόσο όμορφη. Πληρώνει τα λύτρα. Είναι προορισμένη δηλαδή να κατακτιέται από το πιό ισχυρό, όταν λέμε πιό ισχυρό εννοούμε πιό ωραίο, αλλά ωραίο, έχουμε πει κι άλλη φορά, είναι βασικά κατηγορία δύναμης και νόησης η ομορφιά, έ; Μην τα λέμε αυτά, τα έχουμε ξαναπεί. Να κατακτιέται από το πιό ισχυρό αρσενικό γι’ αυτό δε μπορεί να ανήκει σε έναν άντρα, που σημαίνει κάπου, μοιχαλίς ή άπιστη.

Αυτή η ερμηνεία, είναι μιά ερμηνεία που μπορεί να φτάσει μέχρι σ’ ένα σημείο, αλλά δεν είναι εκείνο το βαθύτερο που εκφράζει τους Έλληνες. Το βαθύτερο που εκφράζει τους Έλληνες…και γι’ αυτό θέλησαν να πλάσουν έτσι την Ελένη, δηλαδή μοιχαλίδα, είναι το γεγονός ότι την ανθρώπινη φύση μέσα στον ορίζοντα της ηθικής, έτσι; μέσα στην κατηγορία της ηθικής, την είδανε οι Έλληνες σαν μία φυσική απορροή, μέσα από τη φυσική πραγματικότητα. Εάν φύγουμε από την ηθική και πάμε στη φύση, εκεί δεν υπάρχει πίστη και απιστία ανάμεσα στα φύλλα, στο αρσενικό και στο θηλυκό. Δεν υπάρχει πίστη. Είναι άλλοι οι νόμοι που λειτουργούν. Και βέβαια το σωστό, το ακέραιο, το αληθινό, δεν είναι η παράσταση που σχηματίζουμε από την οποιαδήποτε ηθική μιάς εποχής ή ενός πολιτισμού και τα λοιπά, αλλά είναι η παράσταση που σχηματίζουμε από τη φυσική οδηγία.

Και η φυσική οδηγία, εν προκειμένω, όταν θέλουμε να φτάσουμε πιά σ’αυτά τα βάθη, σ’αυτούς τους μυχούς, σ’αυτό το βαθύτερο κοίτασμα της φυσικής πραγματικότητας, των φυσικών νόμων, μας λέει ότι είναι μέσα στους κανόνες του παιχνιδιού, να μην ανήκει αυτή η έννοια της κατοχής και της κτήσης που έχουμε, σε παντρεύτηκα, με παντρεύτηκες, είσαι κτήμα μου, είμαι κτήμα σου.

Η ιδιοκτησία είναι κλοπή, είπε ο Pouldot, τον περασμένο αιώνα. Λοιπόν. Κι’αυτό είναι που σκοτώνει τον έρωτα, γιατί τον περιορίζουμε, τον εγκλωβίζουμε και τα λοιπά.

Εν πάσει περιπτώσει, αυτές οι απόψεις πάνε κάπως κόντρα, έ; – Εναντιώνονται στις τρέχουσες ηθικές αντιλήψεις και μάλιστα σε μία αστική, μικροαστική ή μεσοαστική αντίληψη. Θα ιδούμε, από την άλλη πλευρά, για να κατανοήσουμε αυτό το πράγμα, ότι και μέσα στην ιστορία, ποτέ δεν εφαρμόστηκε ο νόμος της μονογαμίας, γι’αυτό σας έλεγα κάποτε, το ου μοιχεύσεις, η όγδοη εντολή του Μωσαϊκού Νόμου, είναι, ό,τι το πιό απάνθρωπο, επινόησε, καθιέρωσε και επέβαλλε η Ιστορία, στην Ηθική. Είναι μιά δαμόκλειος… είναι μιά σπάθα, που κατεβαίνει και κόβει κεφαλές.

Γι’ αυτό το μόνο νόημα που έχει αυτή η εντολή, έχουμε ξαναπεί, είναι σταθερά, μέσα στην Ιστορία, να παραβαίνεται. Γιατί παραγνωρίζει την ανθρώπινη φύση. Εκείνο που θα λέγαμε, στην έσχατη και πιό επιεική περίπτωση, για το γεγονός ότι θέλησαν οι Έλληνες την Ελένη* μοιχαλίδα, είναι ότι είδανε αυτό το βάθος της ανθρώπινης φύσης που δε σημαίνει ότι εισάγει την ερωτική αναρχία ή την ηθική αναρχία.

Και μέσα στην ιστορία ποτέ δεν εφαρμόστηκε ο νόμος της μονογαμίας.

Γι’ αυτό σας έλεγα κάποτε ότι το “ου μοιχεύσεις” είναι ό,τι το πιο απάνθρωπο καθιέρωσε και επέβαλε η ιστορία στην ηθική.

Είναι μια σπάθα που κατεβαίνει και κόβει κεφαλές. Γι’ αυτό το μόνο νόημα που έχει αυτή η εντολή, έχουμε ξαναπεί, είναι: σταθερά, μέσα στην ιστορία να παραβαίνεται.

Γιατί παραγνωρίζει την ανθρώπινη φύση.

Εκείνο που θα λέγαμε στην έσχατη και πιο επιεική περίπτωση, για το γεγονός ότι θέλησαν οι Έλληνες την Ελένη μοιχαλίδα, είναι ότι είδανε αυτό το βάθος της ανθρώπινης φύσης, που δεν σημαίνει ότι εισάγει την ερωτική αναρχία ή την ηθική αναρχία. Το πρόβλημα, αυτό που μας δόθηκε η ευκαιρία προχθές που μιλήσαμε για πλατωνικό έρωτα, το πρόβλημα είναι να ‘σαι πάντα ηθικά εγρήγορος και να αγωνίζεσαι. Κι αν πέσεις να μπορέσεις να ξανασηκωθείς.

Εκεί είναι η ομορφιά και η δραματικότητα, και αν θέλετε και το μεγαλείο. Ο πόνος και η οδύνη που έχει η ηθική, σαν ζωντανή ηθική που λειτουργεί, με αίμα και με οστά και όχι με σχηματοποιημένες λύσεις και συνταγές και εντολές και σχήματα, να δίνει αυτό τον περιορισμό, ο οποίος, εδώ θα συμφωνήσετε μαζί μου, από την άποψη της ιστορικής εξέλιξης και της ιστορικής πείρας η απιστία είναι μέσα στους κανόνες. Απόδειξη το γεγονός που έχουμε πει πολλές φορές ότι σήμερα στους τρεις ο ένας χωρίζει. Τι θα πει χωρίζει; Έχει προηγηθεί απιστία. Έχει προηγηθεί μοιχεία ας το πούμε.
Έχει προηγηθεί το γνήσιο αυτό κοίτασμα της Ελένης όπως θελήσανε οι Έλληνες.

Αλλά, για νά ‘χουμε κι ολοκληρωμένη την εικόνα πρέπει να πούμε και κάτι άλλο. Εάν ο Όμηρος μας έδωσε την Ελένη, μοιχαλίδα, μ’ αυτό το στίγμα, μ’ αυτή τη ρετσινιά, και στεκόμαστε κριτικά και με επιφυλάξεις απέναντί του, μην ξεχνάμε από την άλλη μεριά ότι ο Όμηρος μας έδωσε και το αντίθετο. Τον άλλο πόλο. Η Ελένη η άπιστη, αλλά μας έδωσε και την Πηνελόπη την πιστή.

Και δεν έχουμε σταθεί στην προσπάθεια να ερμηνεύσουμε και να κατανοήσουμε τι σημαίνει ”Πηνελόπη πιστή”;
---------------------
Τώρα που κλείσανε τα βλέφαρά σου απάνω στα τοπία μας
κι είμαστε-σα να πέρασε μέσα μας η ομίχλη-
μόνοι ολομόναχοι τριγυρισμένοι απ’τις νεκρές εικόνες σου
»
ΕΛΥΤΗΣ (από το ποίημα ΕΛΕΝΗ)

Η θρυλική Ωραία Ελένη των ομηρικών επών έχει εμπνεύσει πολλούς καλλιτέχνες και ποιητές.

Η ομορφότερη γυναίκα του αρχαίου κόσμου έχει ιδωθεί από τόσες πολλές οπτικές γωνίες όσες και τα ποιήματα που έχουν γραφτεί γι’ αυτήν και οι πίνακες που την έχουν απεικονίσει. Το περίφημο Ελένειο δίλημμα κατά το οποίο η Ελένη χαρακτηρίζεται ή ως η άπιστη μοιχαλίδα που προκάλεσε τον όλεθρο του τρωικού πολέμου ή ως το σύμβολο της αιώνιας ομορφιάς που για χάρη της αξίζουν όλες οι θυσίες, απασχόλησε ποιητές και ακαδημαϊκούς και έδωσε έναυσμα για πολλές αντιπαραθέσεις.

Η παρετυμολογία του ονόματος της μας αφήνει αμήχανους.

Ελένη: έλανδρος, ελεναύς, ελέπολις (καταστρέφει άνδρες, πλοία, πόλεις)

Ελένη: το καλάθι των θυσιαστικών προσφορών.

Ελένη: Ελάνη, η λαμπάδα εκ καλάμου (κάλαμος= σπονδυλική στήλη)

Ελένη: Σέλας –σελένη, το φως του νου.

Ωραίος –α-ον: η ορθή αντίληψη του χρόνου, αυτός που παράγεται την κατάλληλη εποχή, στην ώρα του, ο ώριμος.

Η επικρατέστερη εκδοχή του μύθου της γέννησης της αναφέρει:

Ο Δίας –αιθέρας- νους ερωτεύεται την Λήδα-λήθη-νύχτα τη γυναίκα του Τυνδάρεω. Μεταμορφώνεται τότε σε λευκό κύκνο κι έχοντας συνεργό την Αφροδίτη που μεταμορφωμένη σε αητό να τον καταδιώκει, ζητάει καταφύγιο στην αγκαλιά της Λήδας. Η Λήδα τον δέχεται και από την συνεύρεση τους θα γεννηθούν στον Ταΰγετο με την πυραμιδοειδή κορυφή δύο αυγά. Στο ένα αυγό θα εκκολαφθούν οι Διόσκουροι, ο θνητός Κάστωρ κι ο αθάνατος Πολυδεύκης (πολύ-δευκής= γλυκός) , τα δύο θρυλικά αγαπημένα αδέλφια , οι καταστερωμμένοι ήρωες του φωτός.

Από το άλλο αυγό θα προβάλλει απαστράπτουσα, άσπιλη και αμόλυντη η Ελένη, η εκλεκτή της Αφροδίτης, η φανέρωση του Θεϊκού κάλλους.

Κατά μία μεταφυσική θεώρηση οι Διόσκουροι και η Ελένη γεννήθηκαν από το Ορφικόν ωόν της αύρας μας. Ο μεν θνητός Κάστωρ εκπροσωπεί την προσωπικότητα, το «εγώ», με οριζόντια διεύθυνση και έδρα την βάση των ενστίκτων, τα γεννητικά όργανα . Ο δε αθάνατος Πολυδεύκης έχει έδρα την επίφυση στον εγκέφαλο και ψυχικό προσανατολισμό. Τα δύο αδέλφια είναι ένας διπλός αυξομειούμενος μυητικός φωτισμός. Κατά την αναγκαία τους σύγκρουση πεθαίνει –σβήνει οικειοθελώς το φως του Κάστωρα της καλλιεργημένης προσωπικότητας μπροστά στην μεγαλοσύνη των πολλών πνευματικών διαστάσεων που αναδύονται με το φως του Πολυδεύκη. Είναι οι δύο πόλοι, οι φύλακες, που βοηθούν στην ωρίμανση της Ελένης ώστε να αυτοαποκαλυφθεί ως λάμπουσα Διάνοια και να συζεύξει τον ορατό με τον αόρατο κόσμο, εναρμονίζοντας τα δύο αντιμαχόμενα μέρη.

Η Ωραία Ελένη-Διάνοια σαν σπίθα θ’ ανέβει ξεκινώντας από την βάση την κάλαμο της σπονδυλικής στήλης (το Προμηθεϊκό πυρ ήταν κρυμμένο σε κάλαμο) και ισορροπώντας στο καρδιακό κέντρο (κατ΄άλλους στον μετωπιαίο τρίτο οφθαλμό) θα συντονίσει την εγκεφαλική συχνότητα με την συχνότητα του αιθερικού πλέγματος-καλαθιού (Ελένη: αιθερικό καλάθι θυσιαστικών προσφορών), επιφέροντας την νοητική κάθαρση, την πνευματική διαύγεια και την ψυχοσωματική ίαση. Η Ελένη είναι το μεταβατικό στάδιο της ανθρώπινης διάνοιας προς την θεία ενόραση.

Η Ελένη ερωτεύεται τον Πάρη, τον βοσκό πρίγκηπα της Τροίας, που εκτρέφει βόδια στην Ίδη (το όρος των ιδεών). Ο Πάρης (το Παρόν, η αιώνια στιγμή) θ΄ αρπάξει την Διάνοια Ελένη και μαζί θα καταφύγουν στο Ίλιον (καρδιακό κέντρο). Οι Αχαιοί εκστρατεύουν εναντίον της Τροίας για να πάρουν πίσω την Ελένη, αν και κατά τον Ευριπίδη, ο Πάρης έκλεψε το είδωλο της Ελένης (μ΄ αυτό συμφωνεί και ο Σεφέρης). Η ίδια η Ελένη παρέμεινε στην Αίγυπτο με τον πνευματικό βασιλιά Πρωτέα, περιμένοντας υπομονετικά τον Μενέλαο (Μανού+λαός ο άνθρωπος που σκέπτεται, η αυθεντία του λαού, το φυλετικό πρότυπο).

Ο μυσταγωγός Όμηρος με την καταιγιστική δράση και ένταση των σκηνών των επών του, την πληθώρα των συμβάντων με την διαπλοκή θεών και ηρώων και την απαράμιλλη σκηνοθεσία του, καλύπτει με αλλεπάλληλα πέπλα τα απόκρυφα και μυστικά σημαινόμενα ως καλός μυθογράφος. Στα δίνει όλα στο πιάτο, αλλά απαιτείται από εμάς τους αμύητους, ως μια ελάχιστη συμμετοχή τιμής ένεκεν στον μεγάλο ποιητή, μια μικρή μετατόπιση του κέντρου βάρους, μια τρυφερή απόκλιση του βλέμματος προς τα αθέατα, για να αρχίσει αργά- αργά να υποχωρεί η πυκνή διαφάνεια των κειμένων και να αποκαλυφθεί ένα κρυφό δίκτυο νευρώνων και αγγείων ενός ζωντανού και πάλλοντος συμβολικού συστήματος, που μας ζητάει ακρόαση για να μας εμπιστευθεί ψιθυριστά τις εκμυστηρεύσεις του.

Από τις πολλές απόπειρες αποσυμβολισμού του μύθου διαλέγω στην παρούσα προσέγγιση αυτές με την ψυχολογική χροιά που λένε πως όλοι οι ήρωες της Ιλιάδας αποτελούν εκφάνσεις της δικής μας προσωπικότητας. Ο Αχιλλέας (γεννετήσια ένστικτα , λίμπιντο ) θα συγκρουστεί με τον σκυλομούρη Αγαμέμνονα (προσωπικότητα, εγώ) και θα τους συμφιλιώσει ο Οδυσσέας (συνείδηση). Ο πανούργος Οδυσσέας θα χρησιμοποιήσει δόλια μέσα (Δούρειος ίππος) για να εισέλθει στο Ίλιον (καρδιακό κέντρο) με συνέπεια να το βεβηλώσει και ν΄ακολουθήσει νέος κύκλος καθάρσεων (Οδύσσεια).

Η Ελένη απαιτεί θυσίες. Είναι έλανδρος, ελεναύς, ελέπολις, καταστρέφει για να μετουσιώσει, να μεταλλάξει πρώτα-πρώτα τον εγωικό εαυτό ώστε να επέλθει η επίγνωση της αληθινής ουσίας της ύπαρξης και να ακολουθήσει μια μακριά αλυσίδα αλλαγών στην συνειδητότητα και αντίληψη των πραγμάτων.

Αν ο Όμηρος στην εποχή του περιέγραφε με όλη την σφοδρότητα του Τρωικού πολέμου τον αγώνα για την επανάκτηση της Ωραίας Ελένης από τους Αχαιούς, εμείς στην εποχή μας πως πρέπει να παλέψουμε για την δική μας Ελένη;

Δεν ξέρω τι μας τρομάζει περισσότερο στους μεταμοντέρνους καιρούς που ζούμε: Η αδηφάγος βιαστική κατανάλωση ανθρώπων, πραγμάτων, πληροφοριών, «ιδεών» και γνώσεων ή η απειλή ότι μπορεί να μας τα στερήσουν. Έτσι και αλλιώς αυτή η κατανάλωση μας αφήνει πάντα πεινασμένους.

Δεν ξέρω γιατί το βλέμμα μας έγινε ανίκανο να μαγνητιστεί από το νόημα και την ουσία ενός κόσμου, που απολιθώθηκε επειδή ακριβώς τον κοιτάμε και δεν τον βλέπουμε, μόνο τον σκανάρουμε χωρίς επισημάνσεις και αναγωγές, δεν νιώθουμε την αύρα του και χάνουμε τους ιριδισμούς των σημασιών του.

Δεν ξέρω που κρύφτηκαν οι έννοιες της αγάπης, της ασφάλειας, της υγείας, της δικαιοσύνης, της ευτυχίας, της κοινωνικότητας, και στην θέση τους μας άφησαν τις προσομοιώσεις τους, τις νεκρές εικόνες τους.

Δεν ξέρω γιατί οι ερωτήσεις μας δεν έχουν έρωτα.

Δεν ξέρω γιατί ο χρόνος κυλάει ερήμην μας και μας καταπίνει.

Κι απ΄ την άλλη ζούμε την εποχή του μεταίχμιου, όπου κατά το κοινώς ρηθέν, το παλιό έφυγε και το καινούργιο δεν έχει γεννηθεί ακόμα, εμείς απλώς ζούμε τις ωδίνες του τοκετού.

Τη δική μας Ωραία Ελένη μας την άρπαξε το Παρόν που δεν βιώσαμε, η στιγμή που δεν ζήσαμε. Βασική προϋπόθεση για να την αναζητήσουμε και να την ανακτήσουμε είναι να συνειδητοποιήσουμε κάτι τόσο δύσκολο, όσο δύσκολο είναι συνήθως το προφανές!

Η προδοσία του Αρκαδίου (1866) από τον δεσπότη Λάμπης & Σφακίων Παΐσιο

Με την ευκαιρία της 157ης επετείου της θυσίας της Μονής Αρκαδίου, δημοσιεύεται το παρακάτω, για να τιμηθεί δεόντως η αγιότατη Εκκλησία της Κρήτης:

Ο Παΐσιος Κίρπας κατήγετο από την Πέργαμο της Μικράς Ασίας. Χρημάτισε Διευθυντής της Μεγάλης του Γένους Σχολής (1852- 1863). Ως μητροπολίτης Λάμπης και Σφακίων από το 1863, τήρησε στην Επανάσταση του 1866 στάση φιλική προς τον Σουλτάνο. Χθές δημοσιεύτηκε ένα άρθρο για την προδοτική του στάση στο Αρκάδι: “Το Αρκάδι δεν έπεσε…”. (eparxiakofos.gr/ 08/11/2023). “Γράφει ο Ιστοριοδίφης–Νομικός Ευθύμης Λεκάκης. Επετειακά από κείνα που δεν μας μαθαίνουν στα βιβλία της Ιστορίας με ντοκουμέντα. Σαν σήμερα, 8 Νοέμβρη 1866, το Αρκάδι προδόθηκε από τον επίσκοπο Λάμπης Παΐσιο.

Παρατίθενται οι δύο επιστολές του Εφιάλτη προς τον Μουσταφά πασά και η απαντητική του Μουσταφά πασά στον προδότη Eπίσκοπο που παρουσιάστηκαν στη Γενική Συνέλευση των Κρητών, στη Ζούρβα, στις 30 Νοέμβρη 1866, όπου και συντάχθηκε το κείμενο της αποκήρυξης του εφιάλτη δεσπότη Παΐσιου ο οποίος -αξίζει να σημειώσουμε- δεν ήταν Κρητικός. Μετά την απόδειξη της προδοσίας και την αποκήρυξη, οφείλω να αναφέρω ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ΔΕΝ απομάκρυνε τον Παΐσιο από τη θέση του, τουλάχιστον μέχρι το καλοκαίρι του 1867! Εκείνη την εποχή τόσο ο μητροπολίτης Κρήτης Διονύσιος μη Κρητικός και αυτός- που οι Οθωμανοί τον έκαναν Οικουμενικό Πατριάρχη, όσο και σχεδόν όλοι οι επίσκοποι στήριζαν την Οθωμανική διοίκηση, ακόμα και μέσα στην Επανάσταση, σε αντίθεση με τον μεσαίο και κατώτερο κλήρο, αρχιμανδρίτες, μοναχούς και ιερείς. Άλλωστε η στάση μεταξύ άλλων, του επαναστάτη ηγουμένου του Αρκαδίου Γαβριήλ, του ηγουμένου της μονής Ιερουσαλήμ του Ηρακλείου Μελέτιου, των ιερομόναχων Παρθενίου Περίδη και Παρθενίου Κελαϊδή αυτό αποδεικνύει. Με το ένα χέρι κρατούσαν το τουφέκι και το άλλο το Ευαγγέλιο.

α) επιστολή του εφιάλτη Παϊσίου προς τον Μουσταφά. «Εξοχότατε. Σας ειδοποιώ ως και προφορικώς εμειναμεν σύμφωνοι ότι εις το Αρκάδι πρέπει να υπάγεται δια να το καταστρέψετε καθότι δια της καταστροφής αυτού επιτυγχάνετε την καταστροφήν όλων των επαρχιών του τμήματος Ρεθύμνης, καθ‘ όσον εντός αυτού υπάρχουσιν αι επιτροπαί και τα πολεμοφόδια των ρηθεισών επαρχιών». Και β) επιστολή του Πασσά προς τον προδότη Επίσκοπο. «Σήμερον αναχωρώ και πηγαίνω εις το Αρκάδι δια να κάμω εκείνο οπού εμείναμεν σύμφωνοι άλλα απορώ πώς δεν μου εστείλετε εκείνα, τα οποία μου υποσχεθητε και όταν επιστρέψω θέλω να τα εύρω».

Για την προδοσία του Παϊσιου έχει γράψει και ο δημοσιογράφος και ιστορικός ερευνητής Αλέκος Α. Ανδρικάκης:«Τα κρυφά “ιερά ντοκουμέντα” της Ιστορίας:» «Η πτώση του Αρκαδίου από την προδοσία του επισκόπου του!» (έγγραφα). (candiadoc.gr-από εκεί και οι φωτ. 2, 3-9.11.2018.). «….Στην πολιορκία και την πτώση του Αρκαδίου έπαιξε καθοριστικό ρόλο η προδοσία του επισκόπου Λάμπης Παΐσιου, ο οποίος αλληλογραφούσε με τον Μουσταφά. Μετά το ολοκαύτωμα ο Παΐσιος αποκηρύχθηκε από τη Γενική Συνέλευση ως προδότης και ζητήθηκε η εκτέλεσή του από όποιον τον συναντούσε. Στην Κρήτη πάντως έμεινε για μερικούς ακόμη μήνες, μέχρι τουλάχιστο το καλοκαίρι του 1867, όπως αποδεικνύεται από την αλληλογραφία που είχαν μαζί του μοναχοί, οι οποίοι του ζητούσαν βοήθεια για να προστατεύονται από τον τουρκικό στρατό. Ο Παΐσιος, που δεν είχε καταγωγή από την Κρήτη, όταν έφυγε από το νησί πήγε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά, κατά τα φαινόμενα, δεν ανέλαβε αρχιερατικά καθήκοντα. Τη φοβερή καταγγελία για την προδοσία του ιεράρχη και ιερατικώς προϊσταμένου της μονής, που ουδέποτε καταγράφηκε στα βιβλία της κρητικής Ιστορίας, διατύπωσε λίγες ημέρες μετά την ανατίναξη η Γενική Συνέλευση των Κρητών αποκηρύσσοντας δημόσια τον επίσκοπο Λάμπης Παΐσιο. Ο επίσκοπος, δηλαδή, που πρόδωσε το Αρκάδι ήταν εκείνος που είχε στην εκκλησιαστική του σκέπη το μοναστήρι! Στο κείμενο της αποκήρυξης αναφέρονται και οι επιστολές που αντάλλαξαν ο Παΐσιος με τον Μουσταφά πασά και οι συνεννοήσεις που έκαναν.

Ο ρόλος του Παϊσίου στην υπόθεση του Αρκαδίου σχεδόν ποτέ δεν αναφέρθηκε. Την εμπλοκή του αποκαλύψαμε τον Δεκέμβριο του 2008 σε αφιέρωμα στην εφημερίδα “Πατρίς”. Από όσα έχουμε διαπιστώσει, υπάρχει μόνο μια προηγούμενη αιχμή για τις περίεργες σχέσεις του με την τουρκική διοίκηση στην «Ιστορία της Κρήτης» του Βασιλείου Ψιλάκη. Οι λόγοι που ο προδοτικός του ρόλος δεν έχει αναδειχτεί δεν μας είναι φυσικά γνωστοί. Είναι όμως σίγουρο ότι ο ιεράρχης, που δεν καταγόταν από την Κρήτη, έπαιξε αυτό το ρόλο, καθώς στο “Κρητικό Αρχείο” της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου εντοπίσαμε και άλλα έγγραφα, επιστολές μοναχών, με τις οποίες καλείται να μεσολαβήσει στην τουρκική διοίκηση προκειμένου αυτοί να έχουν καλή αντιμετώπιση από τους Τούρκους. Μάλιστα τέτοιες επιστολές είναι μεταγενέστερες τους Αρκαδίου, χρονολογούμενες από το καλοκαίρι του 1867, γεγονός που σημαίνει ότι η προδοσία και η αποκήρυξη του Παϊσίου δεν ήταν αρκετά στοιχεία για την απομάκρυνσή του. Και δεν μπορούσαν να είναι, καθώς ο ίδιος ο τότε μητροπολίτης Κρήτης Διονύσιος είχε κατηγορηθεί πολλές φορές ότι είχε επίσης άριστες σχέσεις με το καθεστώς. Φυσικά η, στη συνέχεια, ανάδειξη του Διονυσίου, επίσης μη Κρητικού, στο αξίωμα του Οικουμενικού Πατριάρχη εξηγεί πολλά για τον τρόπο της λειτουργίας της εκκλησίας εκείνη την περίοδο. Πάντως και στην Κρήτη η στάση του Διονυσίου και του Παϊσίου δεν αποτελούσε εξαίρεση, τουλάχιστο για τη δράση της πλειοψηφίας των ιεραρχών, η οποία είχε άριστες σχέσεις με τους Τούρκους, ακόμη και κατά την Επανάσταση».

Στην ιστοσελίδα του ιδρυματικού Καταθετήριου Επιστημονικών Εργασιών του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης γράφουν: «Ανέκδοτο γράμμα του Λάμπης και Σφακίων Παϊσίου (1864). «Η μορφή και ο ρόλος του μικρασιάτη επισκόπου Λάμπης και Σφακίων Παϊσίου Κιρμπά στη δύσκολη εποχή στην οποία κλήθηκε να διαποιμάνει την επισκοπή του δεν έχουν ακόμα μελετηθεί ικανά. Η δράση του στην επισκοπή Λάμπης και Σφακίων δείχνουν έναν δραστήριο ιεράρχη ο οποίος παράλληλα διατηρούσε επαφές και επικοινωνούσε με την τότε Οθωμανική διοίκηση της Κρήτης. Η αρνητική στάση του στην επανάσταση του 1866-1869 και το τραγικό της τέλος, με τη θυσία του Αρκαδίου, σημάδεψαν τη μορφή και την αρχιερατεία του, μη αφήνοντας τα περιθώρια εκείνα ώστε να εκτιμηθεί συνολικά η προσωπικότητα και το έργο του, αλλά και να κριθούν οι θέσεις του».



Υπάρχουν όμως και συνήγοροι, μόνο που δεν πείθουν: Ο Καθηγητής Ν.Β. Τωμαδάκης αναφέρει στο «Έλεγχος των εν Κρήτη Αρχιερατευσάντων επί Τουρκοκρατίας (1645-1898)»: «Κατά την Επανάστασιν του 1866-68 εθεωρήθη ως τουρκόφιλος και προδότης.» Σε υποσημείωση προσπαθεί να ελαφρύνει την κατηγορία: «Μου φαίνεται εν τούτοις ότι τον Παϊσιον υπέβλεπον ως μη Κρήτα, εις πράξιν δε προδοσίας δεν υπέπεσεν ούτος, υπό την πραγματικήν έννοιαν της λέξεως». Επίσης στην εκκλησιαστική και εκπαιδευτική εφημερίδα «Ανατολικός Αστήρ» του Β. Δ. Καλλίφρονα (20-08-1869), γράφτηκαν τα εξής υπερασπιστικά του δεσπότη, που επικαλούνται την συνηγορία του ίδιου του Ελληνορθόδοξου θεού, η οποία ‘όμως δεν προκύπτει από πουθενά: «Ο τοσαύτας καταστροφάς επενεγκών αξιοθρήνητος αγών της Κρήτης, εν τη ζάλη και εξάψει των παθών, δίκην χειμάρρου, και πολλούς αθώους ενόχους κατέστησε, και ηθικώς κατά την ακμήν του τους εθυσίασεν, εξ ων και ο επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων κ. Παΐσιος, εις όν απεδόθησαν πράγματα, ών ούτε γνώσιν έσχεν, ούτε η χώρα εν η διεδραματίσθησαν εις την δικαιοδοσίαν του ανήκε. Μάρτυς δ’ αυτόπτης και Κρης αυτόχθων επιστέλλει ημίν ταύτα περί των διαθρυλληθέντων. Επειδή γίνεται λόγος τότε και ήδη και περί του αγίου Λάμπης και Σφακίων, και εκτοξεύονται κατ’ αυτού συκοφαντίαι ανυπόστατοι, επιθυμώ ήδη, ων εκ του σύνεγγυς και αυτόπτης της αληθείας, να είπω, εν καθαρώ συνειδότι επικαλούμενος μάρτυρα των λόγων μου τον Πατέρα της αληθείας τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν, καθαράν την αλήθειαν. Ο αγ. Λάμπης εξετέλεσεν εν τω διαστήματι τούτω του Κρητικού αγώνος παν όσιον, παν ιερόν, παν φιλάνθρωπον έργον, περιοριζόμενος πάντοτε εντός του θρησκευτικού αυτού προγράμματος». Τέλος προστίθεται και ένα κλασικό επιχείρημα, αυτό της παραδοσιακής λαϊκής ανοχής απέναντι στους δεσποτάδες (θα τον κρίνει ο θεός, κλπ), που χρησιμοποιείται ως απόδειξη αθωότητας: «Όμως το κυριότερο στοιχείο εναντίον των περί προδοσίας κατηγοριών είναι το γεγονός ότι ο ίδιος ο Κρητικός λαός αθώωσε τον ποιμενάρχη του, επιτρέποντας του να παραμείνει στην επαρχία του μετά την επανάσταση και να πεθάνει εκεί 15 έτη αργότερα, όταν άλλοι επίσκοποι της Κρήτης μετά την επανάσταση εκδιώχθηκαν από τον λαό της επαρχίας τους για ελάχιστες αφορμές κατηγορούμενοι για φιλοτουρκικά αισθήματα».