Τετάρτη 12 Αυγούστου 2020

Θεωρία Πολιτικής

Η Κοινωνία των Ανθρώπων κι οι κοινωνίες των ζώων

Κοινωνία είναι ένας (μεγάλος ή μικρός) αριθμός ανθρώπων που ζουν μαζί. Αν και ένας τέτοιος ορισμός μοιάζει αυτονόητος, προφανής, εντούτοις, στην πραγματικότητα, δεν μας λέει τίποτα, γιατί δεν αποσαφηνίζει δύο πολύ βασικές έννοιες: Τι είναι «άνθρωπος»; Τι σημαίνει να ζουν οι «άνθρωποι» «μαζί»;
Πως θα ορίσουμε λοιπόν τον «άνθρωπο»; Το προφανές είναι τελείως επιφανειακό, αμφισβητήσιμο, μη έγκυρο. «Άνθρωπος» δεν είναι απλά το «συνειδητό ον» (ή «ζώο»). Ακόμα κι ένας τέτοιος ορισμός εγείρει πολλά προβλήματα… Όλοι οι Μεγάλοι Στοχαστές κι όλοι σχεδόν οι Αρχαίοι Έλληνες Σοφοί ορίζουν τον άνθρωπο με βάση την Οντολογική (Μεταφυσική) Αρχή του… Η ΦΥΣΗ Είναι Ενιαία (στο Βάθος της) και Εμφανίζει πολλές «διαβαθμίσεις» (στην Επιφάνειά της). Ο «Άνθρωπος» λοιπόν ορίζεται σαν «Η ΦΥΣΗ (στο Βάθος της Ύπαρξής του) που εκδηλώνεται επιφανειακά σαν συνειδητό ον (Ανώτερη Φύση, Ψυχή) μέσα σε ένα υλικό σώμα». Το «Σύνολο των Συνειδητών Λειτουργιών» αποτελεί την (Μεταφυσική και Υπερβατική και Αιώνια) Ανώτερη Φύση. Ανάμεσα στην Ανώτερη (Αιώνια) Φύση και το κατώτερο υλικό σώμα «εγκαθιδρύεται» μία «σχέση», μία διαρκής «επικοινωνία» και «λειτουργία» που καθορίζεται από το «περιεχόμενό» της. Αυτή η «προκύπτουσα» σχέση, λειτουργία, υφίσταται όσο διαρκεί ο «σύνδεσμος» της Ανώτερης Φύσης με το υλικό σώμα. Αυτή είναι η «υλική ψυχή», που σαν απλή σχέση (του Ανώτερου με το κατώτερο) καταλύεται με το θάνατο. Το βιολογικό υλικό σώμα αποτελεί την κατώτερη φύση του ανθρώπου. (Αυτό τον Ορισμό του «Ανθρώπου» υποστηρίζει και αποδεικνύει με επιχειρήματα ο Πλάτωνας, σε όλο το Έργο του…)… Ένας τέτοιος ορισμός Εντάσσει αυτόματα τον άνθρωπο σε μία Οντολογική Κλίμακα, μία Κλίμακα από το Απόλυτο (Υπερβατικό) Ον ως το εξωτερικό βιολογικό ζώο. Αλλά το σημαντικότερο είναι άλλο. Ότι με αυτή την έννοια ο «Άνθρωπος» είναι «Εν Δυνάμει Ον», Εξελισσόμενο Ον και Αυτολοκληρούμενο Ον… Η Εξέλιξη του Όντος θεωρείται ως Αυτογνωσία, Αυτοσυνειδητοποίηση, κι Ολοκλήρωση της Γνώσης που το Οδηγεί από το σχετικό ως το Απόλυτο Ον. Ταυτόχρονα η Γνωσιολογική Ολοκλήρωσή του (στο μέτρο που επιτυγχάνεται) αντανακλάται στην Δραστηριότητά του (εσωτερική κι εξωτερική), Φωτίζει την Δραστηριότητά του, που εκφράζεται έτσι σαν Φωτισμένη Δράση, Αρετή, Λογικότητα, Ορθότητα, κλπ…
Ξαναγυρίζοντας τώρα στον ορισμό της «Κοινωνίας» κατανοούμε ότι μία «κοινωνία ανθρώπων» (όπως ορίσαμε τον άνθρωπο πιο πάνω) είναι μία ομάδα ανθρώπων που έχουν Οντολογική (Μεταφυσική και Υπερβατική) Βάση που Εξελίσσονται Γνωσιολογικά, κι η Δραστηριότητά τους Φωτίζεται από (την Γνωσιολογική Ολοκλήρωση και) την Αρετή, την Λογική, την Ορθή Συμπεριφορά… Πρόκειται δηλαδή για μία Δυναμική, Εξελισσόμενη «Οντότητα», κι όχι για μία αποκρυσταλλωμένη, απολιθωμένη, «οντότητα». Η «Κοινωνία» είναι ένας «ζωντανός οργανισμός»…
Άμεση συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι ότι η κοινή δράση των ανθρώπων αποβλέπει στην Ενότητα, στην Συνεννόηση, στην Εναρμόνιση των δράσεων και των σχέσεων, στην Ισότιμη συμμετοχή, στην Αλληλοβοήθεια, κλπ., κλπ…. Με άλλα λόγια από την κοινή δράση των ανθρώπων αναδύεται η «Κοινωνία» σαν Όλον, το «κοινό καλό», με την συνέργεια όλων… ενώ αντικοινωνικά άτομα, πειθαρχούνται με λογικό τρόπο, είτε αποβάλλονται χωρίς «βία», ενώ τυχόν «διαφορές» επιλύονται με βάση την «λογική»… Έτσι φωτίζεται η έννοια του να «ζουν οι άνθρωποι μαζί»…
Μία «τέτοια κοινωνία» που απαιτεί την Άμεση (Ισότιμη) Συμμετοχή Όλων, Αυτορυθμίζεται, Αυτοθεσμοθετείται, και Αυτοκυβερνάται, πάντα σε ισότιμη βάση. Όλοι μπορούν να Συμμετέχουν, οι Θεσμοί που καθιερώνονται αποβλέπουν στο καλό όλων, κι όλοι μπορούν αναδειχτούν σε «κυβερνήτες» ή «δικαστές»… Και για να προχωρήσει η «Κοινωνία» πρέπει πάντα να «προβάλλονται» οι «Άριστοι»… οι Άριστοι που αποδεικνύουν έμπρακτα ότι είναι Άριστοι, όχι «λόγω καταγωγής» ή οι «αυτοπροσδιοριζόμενοι» σαν άριστοι…
Πάνω σε αυτές τις Αρχές των «Αληθινών Ανθρώπων» (όπως ορίσαμε τον άνθρωπο πιο πάνω), της Ισότητας, της Άμεσης Συμμετοχής Όλων, των Αρίστων, κλπ. βασίστηκε η «Αρχαία Αθηναϊκή Δημοκρατία», που αποτελεί Πολιτικό Υπόδειγμα, Μοναδικό στην Ιστορία, που όμως δεν εφαρμόσθηκε σε μεγάλη κλίμακα, και ασφαλώς δεν εφαρμόζεται σήμερα… Οι σημερινές λεγόμενες «δημοκρατίες» (οι αστικές φιλελεύθερες αντιπροσωπευτικές κοινοβουλευτικές δημοκρατίες) είναι «νόθα» κι «άρρωστα» κατασκευάσματα που δεν έχουν καμία σχέση με Αληθινή Δημοκρατία (κι αυτό θα το αιτιολογήσουμε πιο κάτω)…
Αν εξαιρέσουμε την Αθηναϊκή Δημοκρατία, οι ανθρώπινες κοινωνίες δεν οργανώθηκαν έτσι. Οι κοινωνίες βασίστηκαν κυρίως στο «δίκαιο του ισχυρού», σε συμφέροντα μειονοτικών ομάδων, στην βίαιη επιβολή, στην χειραγώγηση, στην βία και στον πόλεμο… για να «συγκροτηθούν» και να «επιβιώσουν» σαν ομάδες.
Εκεί που η Αληθινή Δημοκρατία θεωρεί τον «Άνθρωπο» στο Πραγματικό Οντολογικό Μέγεθός του σαν Ένα Εν Δυνάμει (Απόλυτο) Ον, σαν Εξελισσόμενο Ον, που με την Γνωσιολογική Ολοκλήρωσή του μπορεί να Φωτίζει την Δραστηριότητά του και να Θέτει και να Αναθεωρεί, Αρχές και Θεσμούς (από μηδενική βάση) για να τους βελτιώσει… οι μη δημοκρατικές κοινωνίες (οι ψευτοδημοκρατίες) θεωρούν τον άνθρωπο σαν αγελαίο ζώο, και την κοινωνία σαν ομάδα όπου επιβάλλονται οι πιο ισχυροί. Έτσι αυτοί που επέβαλαν θεσμούς (μέσα από αυτή την νοοτροπία) στην κοινωνία επέβαλαν θεσμούς όπως η «εξουσία», η «ιδιοκτησία», κλπ. προσαρμοσμένους στα «δικά» τους συμφέροντα, θεσμούς που λειτουργούν προς όφελος των λίγων ισχυρών (κι όσων «επηρεάζουν») κι όχι προς όφελος των πολλών…
Και για να εξηγούμαστε (και να μην παρεξηγούμαστε) το «πρόβλημα» δεν βρίσκεται στους θεσμούς αλλά στο τι «περιεχόμενο» έχουν και πως εφαρμόζονται… Στην Αληθινή Δημοκρατία υπάρχει Μέτρο κι όλα γίνονται με μέτρο, προς όφελος όλων. Η «εξουσία», για παράδειγμα είναι απλά αντιπροσώπευση της γενικής θέλησης που υπηρετεί το κοινό καλό… ενώ στις μη δημοκρατικές κοινωνίες (στις ψευτοδημοκρατίες) η «εξουσία» εξυπηρετεί συμφέροντα λίγων σε βάρος των πολλών… Η «ιδιοκτησία» επίσης (στην Αληθινή Δημοκρατία) λειτουργεί προς όφελος όλων κι όταν ξεπερνά το Μέτρο (υπερβολική συσσώρευση πλούτου, ανισότητα, μη δίκαιη συναλλαγή, κλπ.) γίνεται αναδιανομή του πλούτου… ενώ στις μη δημοκρατικές κοινωνίες (στις ψευτοδημοκρατίες) υπάρχει τεράστια συσσώρευση πλούτου από λίγους (έξω από το Μέτρο), εκμετάλλευση των πολλών, πλούτος από την μια κι εξαθλίωση από την άλλη, και γενικά αδικία… Γενικά οι μη δημοκρατικές κοινωνίες (οι ψευτοδημοκρατίες) δεν λειτουργούν σαν Υγιείς Ζωντανοί Οργανισμοί προς ευημερία και όφελος όλων αλλά σαν «απολιθωμένοι οργανισμοί» με απολιθωμένους θεσμούς που θεσπίσθηκαν από ισχυρές ομάδες και λειτουργούν προς όφελος των λίγων κι όχι των πολλών… ενώ η «οποιαδήποτε εξέλιξη», εναλλαγή ομάδων στην «εξουσία», «εκλογές», κλπ., δεν αγγίζουν ποτέ το «βαθύ κράτος» και είναι μόνο επιφανειακές ψευτοαλλαγές που γίνονται για να «αποσπάσουν» την «λαϊκή νομιμοποίηση»…
Μετά το τέλος του «αρχαίου κόσμου» που ξεκίνησε με την «Αλεξανδρινή κοσμοκρατορία» (στον «μεσογειακό κόσμο») η Αληθινή Δημοκρατία δεν εφαρμόστηκε ξανά… Βεβαίως (θεωρητικά) η Αληθινή Δημοκρατία είναι ένα Πολιτικό Μοντέλο που μπορεί να εφαρμοσθεί σε μικρές κοινωνίες (όπως γίνεται σήμερα σε κάποια «καντόνια» της Ελβετίας) και να λειτουργήσει. Είναι αδύνατο να εφαρμοσθεί (με τον αρχαίο τρόπο) στα πολυπληθή σημερινά έθνη, χωρίς κάποιες «προσαρμογές»… Εν τούτοις, με βάση τις Αρχές και την Εμπειρία της Πραγματικής Δημοκρατίας, θα μπορούσαν να υιοθετηθούν πάρα πολλοί θεσμοί στις σύγχρονες ψευτοδημοκρατίες, που θα μπορούσαν να εξισορροπήσουν κάπως την αυθαιρεσία, τον αυταρχισμό, την αδικία, και την βαρβαρότητα… Στην πραγματικότητα υπάρχουν τεράστια περιθώρια «εκδημοκρατισμού» ώστε οι σημερινές ψευτοδημοκρατίες να γίνουν πιο δημοκρατικές και πιο ανθρώπινες… Για παράδειγμα, λείπει τελείως η Αίσθηση του Μέτρου στο σημερινό Δίκαιο. Λείπουν «θεσμοί ελέγχου» της εξουσίας (και συχνά οι εξουσίες αυθαιρετούν, χειραγωγούν, κι εξαπατούν τα πλήθη). Δεν υπάρχουν «θεσμοί συμμετοχής» του λαού στην διακυβέρνηση (όπως δημοψηφίσματα, κλπ…). Και τέλος η εφαρμογή των όποιων νόμων δεν μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή λειτουργία της κοινωνίας. Υπάρχει (σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα, κυβέρνηση, δημόσιο, κοινωνικές ομάδες, λαός…) δυσλειτουργία, αδικία, ανομία, κλπ… Όλα αυτά οφείλονται στο απλό γεγονός, ότι στις σύγχρονες πολιτικές θεωρίες ο Άνθρωπος (στο Πραγματικό Οντολογικό Μέγεθός του) δεν τοποθετείται στο κέντρο του πολιτικού συστήματος, ότι δεν υπάρχει Δημοκρατική Νοοτροπία (ούτε Δημοκρατική Νομιμοποίηση της Εξουσίας, «ψευτονομιμοποίηση» υπάρχει…), και το πολιτικό σύστημα λειτουργεί όχι με κοινωνικούς αλλά με οικονομικούς όρους (όπου οι άνθρωποι, γι' αυτούς που διαχειρίζονται την εξουσία, είναι αριθμοί, έσοδα, έξοδα…)…. Αυτή η «λογιστικοποίηση» της κοινωνικής οργάνωσης οδηγεί σε απανθρωπισμό της κοινωνίας, στην βαρβαρότητα, και στην εξαθλίωση…

Η Αληθινή Πολιτική των Αρχαίων Ελλήνων και η «ψευδοπολιτική»

Ολόκληρη η αρχαιότητα διαποτίζεται από την Ορφικής Προέλευσης αντίληψη ότι ο Άνθρωπος είναι Ταυτόσημος (στο Βάθος της Ύπαρξής του) με την Φύση (την Αιώνια Μυστική Φύση που Στηρίζει τα Πάντα)… Αυτή η Αντίληψη που ξεκίνησε με τους Προσωκρατικούς, πέρασε στον Πλάτωνα, και συνεχίστηκε και στους άλλους μεγάλους Έλληνες φιλοσόφους, και κατ’ επέκταση και στους άλλους απλούς Έλληνες. Ο Πλάτωνας, που είχε μυηθεί στα Μυστήρια της Φύσης (στα Ελευσίνια Μυστήρια) κι είχε εκλαϊκεύσει την Μυστική Γνώση μεταφέροντάς την με φιλοσοφικούς (και λογοτεχνικούς) όρους στην «διδασκαλία» του (κι εν μέρει και στα «κείμενά» του), αντιλαμβάνονταν τον άνθρωπο ακριβώς με αυτή την έννοια. Για τον Πλάτωνα ο Άνθρωπος όχι μόνο Ταυτίζεται Οντολογικά με την Αιώνια Φύση (στην Πραγματική Ουσία του), αλλά και Ολοκληρώνεται (Οντολογικά και) Γνωσιολογικά μέσω της Αυτογνωσίας (την Γνώση της Πραγματικής Φύσης μας), και Πραγματώνει (ακριβώς μέσω της Γνωσιολογικής Ολοκλήρωσης) το Αγαθόν, την Ηθική, την Αρετή, την Δικαιοσύνη, κι όλες τις Αρετές. Με αυτή την έννοια, πίστευε όχι μόνο στην Φυσική Εξέλιξη (κι Ολοκλήρωση) του Ανθρώπου (που είναι Εν Δυνάμει Ον, όπως θα αναλύσει αργότερα ο μαθητής του Αριστοτέλης…), αλλά και στο ότι η Αυτογνωσία Καλλιεργείται, και συνεπώς η Ηθική, η Αρετή, η Δικαιοσύνη (είναι Γνώση και) Διδάσκεται. Κι αυτόν ακριβώς τον σκοπό έχει η Αγωγή (η διδασκαλία των φιλοσόφων, αλλά και η δημόσια παιδεία κατ’ επέκταση)…
Θεωρώντας έτσι τον Άνθρωπο, ο Πλάτωνας, αλλά και οι άλλοι σοφοί, Σοφιστές και μετέπειτα φιλόσοφοι (και μαζί τους κι οι άλλοι Έλληνες, ο λαός), σαν τον ΦΥΣΙΚΟ ΑΝΘΡΩΠΟ, το Εν Δυνάμει Ον, που Αναπτύσσεται κι Ολοκληρώνεται, αντιλαμβάνονταν την κοινωνία σαν φυσική ένωση ανθρώπων αυτού του είδους…
Μία τέτοια κοινωνία ανθρώπων, που αν δεν Βίωναν την Βαθύτερη (Αγνή) Φύση τους, τουλάχιστον Αντιλαμβάνονταν Διαισθητικά τον Ιερό Δεσμό τους με την Φύση, και Φρόντιζαν με την Αυτογνωσία να Διευκρινίσουν και να Διευρύνουν αυτό το Δεσμό, Πραγματοποιώντας έτσι το Αγαθόν, την Ηθική, την Αρετή… μπορεί να οργανωθεί… με βάση ακριβώς την Ηθική, την Αρετή, την Δικαιοσύνη… Έτσι η Δραστηριότητα μίας τέτοιας κοινωνίας και των ανθρώπων της, Πηγάζει, Στηρίζεται, και Τροφοδοτείται, συνεχώς από την Αρετή (την Δικαιοσύνη, κλπ.)… Η πολιτική οργάνωση και δράση αυτής της κοινωνίας ταυτίζεται με την Αρετή και την Δικαιοσύνη… Η Δικαιοσύνη Προϋποθέτει την Ισότιμη συμμετοχή όλων στην οργάνωση και στην λειτουργία της κοινότητας. Συνεπάγεται την Κοινή Ευθύνη και την Συνεργασία όλων για την ορθή λειτουργία της κοινότητας, και Αποβλέπει πάντα στο Κοινό Αγαθό. Με άλλα λόγια η Εξουσία κι η Ευθύνη ανήκει σε όλους… Μέσα σε αυτά τα Αξιακά Πλαίσια η κοινότητα (όλοι) με Οδηγό την Αρετή της Δικαιοσύνης και με Γνώμονα το «Μέτρο» θεσπίζει θεσμούς τους οποίους όμως χρησιμοποιεί πάντα προς όφελος όλων, διορθώνοντας όποιες παρεκτροπές εμφανίζονται έτσι ώστε να Αποκαθίσταται η Δικαιοσύνη πάντα…
Αυτή είναι η έννοια της ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ όπως την αντιλαμβάνονταν οι Μεγάλοι Φιλόσοφοι αλλά και οι υπόλοιποι Έλληνες, και προσπάθησαν να την πραγματοποιήσουν οι Αρχαίοι Αθηναίοι (όχι χωρίς λάθη και παρεκτροπές, αλλά παρ’ όλα αυτά με αρκετή συνέπεια, για την ταραγμένη εποχή τους). Απόδειξη ότι κατανοούσαν πλήρως τι είναι Δημοκρατία είναι ότι την «πραγματοποίησαν»…
Έτσι, για τους Αρχαίους Έλληνες Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΕΤΗ, (Ταυτίζεται με την Αρετή). Από εδώ προκύπτει και η κοινή αντίληψη των αρχαίων δημοκρατών ότι αυτός που ήθελε να ασχοληθεί ιδιαίτερα με την Πολιτική πρέπει να είναι Ολοκληρωμένος Άνθρωπος, κι αποδεδειγμένα Ενάρετος, Δίκαιος και Εργάτης (στην πράξη) του Κοινού Αγαθού. Τέτοιοι πολίτες θεωρούνται σαν Άριστοι μεταξύ των πολιτών και σε αυτούς μπορεί η κοινότητα να εμπιστευτεί το κοινωνικό έργο (αφού με το ήθος και την συμπεριφορά τους κατοχυρώνουν την Δικαιοσύνη και την Ισονομία, και δεν τα «υπονομεύουν»…). Όταν οι Αρχαίοι Έλληνες μιλούν για Άριστους και για «αριστοκρατία» εννοούν τους «έμπρακτα άριστους», όχι τους όποιους ηλίθιους κατάγονται από «κάποιους» (πλούσιες ή ισχυρές, οικογένειες, κλπ.)…
Αν και ο Πλάτωνας δεν μπόρεσε (όπως ομολογεί ο ίδιος στην «Έβδομη Επιστολή» του) να πραγματοποιήσει την Ιδανική Πολιτεία των Αρίστων (γιατί γύρω δεν υπήρχαν πολλοί ώριμοι άνθρωποι για να την πραγματοποιήσουν), όμως αυτός, καθώς κι οι άλλοι σοφοί (οι Σοφιστές κι οι μετέπειτα σοφοί) συνέβαλαν τα μέγιστα στο να αποσαφηνισθεί η πραγματική έννοια του Ενάρετου Βίου, της Δικαιοσύνης, της Αληθινής Πολιτικής, της Πραγματικής Δημοκρατίας, του Κοινού Αγαθού, κλπ… Κι αν με την κατάρρευση του αρχαίου κόσμου (που άρχισε με τις κατακτήσεις και την κοσμοκρατορία του Αλέξανδρου…) άλλαξαν τελείως οι συνθήκες αυτό δεν σημαίνει ότι οι Δημοκρατικές Αρχές και Αξίες, έπαψαν να υπάρχουν και να λειτουργούν μέσα στην σκέψη των ανθρώπων και μέσα στην ιστορία…
Βεβαίως, είναι ολοφάνερο, ότι η Κοσμοαντίληψη των Ελλήνων, η Θεώρηση του Ανθρώπου (όπως τον ορίσαμε πιο πάνω) και η Δημοκρατική Οργάνωση της κοινωνίας δεν ίσχυσαν παρά περιορισμένα, στην Αθήνα, στην Σπάρτη και σε κάποιες άλλες πόλεις. Στα περισσότερα μέρη όμως οι κοινωνίες οργανώθηκαν διαφορετικά… Όπως σε όλα τα αγελαία ζώα, επικράτησε ο νόμος του ισχυρότερου. Ισχυροί άνθρωποι και ομάδες οργάνωσαν την κοινωνία κατά τα συμφέροντά τους και καθιέρωσαν θεσμούς, εξουσία, ιδιοκτησία, δικαιοσύνη, ήθη, όχι σύμφωνα με την Αρετή και την Δικαιοσύνη, αλλά σύμφωνα με τα συμφέροντά τους (χρησιμοποίησαν ακόμα και την θρησκεία, και την φιλοσοφία…)… Στην πραγματικότητα οι θεσμοί είναι ουδέτεροι. Εξαρτάται που τους στηρίζει η κοινότητα, πως τους αντιλαμβάνεται, και πως τους θέτει σε εφαρμογή… Ασφαλώς όταν ο θεσμός της εξουσίας αρπάζεται από ομάδες ή συμφέροντα, δεν λειτουργεί προς το καλό όλων αλλά προς όφελος αυτών που διαχειρίζονται την εξουσία… Όταν η ιδιοκτησία δεν έχει Μέτρο κι όταν ο πλούτος δεν αναδιανέμεται προς όφελος όλων, εξυπηρετεί μόνο όσους κατέχουν σε βάρος των πολλών… Έτσι οι μη δημοκρατικές κοινωνίες που δεν εμπνέονται από το Αγαθόν, την Αρετή, την Δικαιοσύνη, αλλά από το «δίκαιο του ισχυρότερου» θεσπίζουν θεσμούς και μέτρα των ισχυρών και νόμους (που πηγάζουν από αυτό το «άνισο δίκαιο» και) που εξασφαλίζουν κι εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ισχυρών… Σε τέτοιες κοινωνίες η Πολιτική δεν είναι η Άσκηση του Αγαθού, της Αρετής, της Δικαιοσύνης, προς όφελος όλων… η Πολιτική είναι η «διαχείριση της εξουσίας»… Χιλιάδες χρόνια, μέχρι σήμερα, οι κοινωνίες κυβερνιούνται με αυτό τον τρόπο. Με τους πανάρχαιους θεσμούς (στα μέτρα των ισχυρών) να μην αλλάζουν η διαχείριση της εξουσίας πέρασε από ισχυρούς άνδρες (τυράννους) σε αυτόανακηρυσσόμενους βασιλιάδες, ολιγαρχικές ομάδες, μέχρι τα σημερινά κόμματα (που εκφράζουν ολιγαρχικά συμφέροντα ακόμα κι όταν μεταμφιέζονται σε λαϊκά κόμματα…)… Οι Βασικοί Θεσμοί (όπως έχουν διαμορφωθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια στα μέτρα των ισχυρών), το «βαθύ κράτος», μένει ανέπαφο και μόνο η διαχείριση της εξουσίας αλλάζει φαινομενικά. Οι λαοί εκβιάζονται, χειραγωγούνται, και περιπλανούνται (για να νομιμοποιήσουν και) να συμμετέχουν σε μία κοινωνία που λειτουργεί όχι προς όφελος όλων αλλά προς όφελος όσων κατέχουν πλούτο, όσων διαχειρίζονται εξουσία, και των κάθε είδους «υπηρετών» τους… Έτσι η Πολιτική σε όλες αυτές τις κοινωνίες, μέχρι τις σημερινές «ψευτοδημοκρατίες» δεν έχει καμία σχέση με την ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ των Αρχαίων Ελλήνων… Πολιτική είναι η αρπαγή και η διαχείριση της εξουσίας, όχι από Ηθικούς, όχι από Άριστους, αλλά από ανίδεους, ανάξιους, κακούς επαγγελματίες, που μπαίνουν στην πολιτική μόνο για τα δικά τους συμφέροντα και τα συμφέροντα των εκάστοτε αφεντικών τους (ότι κι αν ισχυρίζονται μπροστά στο «νοήμον κοινό»…)…

Μάθημα Δημοκρατίας

Όσοι φίλοι είχαν την υπομονή να φτάσουν (μέσα από το ξετύλιγμα της σκέψης μας) μέχρις εδώ, (στο κείμενο), ίσως νοιώσουν έκπληξη από την παρακάτω δήλωσή μας. Τους βεβαιώνουμε όμως ότι και επαρκή ιστορικά στοιχεία έχουμε και με λογικά επιχειρήματα μπορούμε να αποδείξουμε αυτά που λέμε: «Το θαύμα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας (που ξεκίνησε με τον Σόλωνα, αναπτύχθηκε με τον Κλεισθένη και τον (πολιτικό) Εφιάλτη, κι ολοκληρώθηκε με τον Περικλή…) ήταν αποτέλεσμα της Ορφικής Επιρροής στους ανθρώπους και στην ζωή, αποτέλεσμα της Κοσμοθεωρίας (του Ενιαίου Είναι) που υιοθέτησαν οι Έλληνες, είτε μέσω της θρησκευτικής αγωγής, είτε μέσω της διδασκαλίας των Ελλήνων Σοφών, είτε μέσω της δημόσιας παιδείας»… Κι αν η Αθηναϊκή Δημοκρατία αστόχησε, αστόχησε λόγω της μη πλήρους κατανόησης της Διδασκαλίας (της Φύσης), και στο μέτρο που δεν μπόρεσε να κάνει πράξη την Θεία Σοφία επαρκώς… Όπως κι αν έχει, αν οι Έλληνες (όχι μόνο οι Σοφοί που άνοιγαν μόνοι τους τον δρόμο ή αντλούσαν από την Σοφία των προγόνων τους… αλλά κι ο απλός λαός…) δεν ένοιωθαν (όπως δίδασκαν οι Ορφικοί) ότι η Φύση Είναι Ενιαία, ότι Προερχόμαστε από Μία Ουσία (το Αληθινό Είναι), ότι η Ίδια Ουσία (ό Ίδιος Θεός) Εκδηλώνεται μέσα σε όλους τους ανθρώπους (Οντολογικά, Γνωσιολογικά, Ηθικά) δεν θα μπορούσαν να ανυψωθούν ως την Αντίληψη της (Αληθινής) Δικαιοσύνης, της Ισότητας όλων, κλπ… Και μολονότι η Αθηναϊκή Κοινωνία (όπως όλες οι κοινωνίες) οργανώθηκε (από τα αρχαία χρόνια) με βάση τα συμφέροντα ισχυρών ομάδων, όσο «αφομοιώνονταν» η Αντίληψη του Ενιαίου Όντος (Είναι) και διαδίδονταν η διδασκαλία της κοινής προέλευσης και της κοινής ολοκλήρωσης των όντων μέσα στο Θεό (όπως δίδασκε ο Ορφέας, οι Ελευσίνιοι Μύστες, οι Φιλόσοφοι, ο Πλάτωνας κι οι άλλοι Έλληνες Σοφοί…) τόσο γίνονταν αναγκαία η «Εφαρμογή της Ισότητας μεταξύ των ανθρώπων»…
Έτσι, από την Ελληνική Κοσμοθεωρία, από την Γνώση (και την Επίγνωση της Αληθινής Φύσης μας, μέσω του «γνώθι σαυτόν») κι από την Ηθική Ολοκλήρωση (στο μέτρο του καθενός) επεκράτησε η αντίληψη της ισότητας και της ισότιμης συμμετοχής όλων στην κοινότητα. Η ισονομία, η ισηγορία, κλπ… είναι έννοιες που έγιναν πράξη στην Αθηναϊκή Δημοκρατία… Βέβαια, θα αντικρούσουν κάποιοι, στο σώμα των ενεργών πολιτών (που συμμετείχαν στην οργάνωση και στην λειτουργία της κοινότητας) των 40000-50000 χιλιάδων δεν συμμετείχαν γυναίκες, δούλοι, παιδιά… Στην πραγματικότητα, σε όλες τις εποχές, και σε όλες τις κοινωνίες, είναι λογικό (κατά τις «συνθήκες»… άλλοτε δικαιολογημένες, άλλοτε όχι…) να αποκλείονται κάποιες ομάδες. Δεν ήταν λογικό (κατ’ αυτούς) οι γυναίκες που λόγω των κοινωνικών ηθών περιορίζονταν στο σπίτι και στις ασχολίες του σπιτιού, ή τα μικρά παιδιά να συμμετέχουν στα κοινά. Ούτε ήταν δυνατόν οι χιλιάδες ξένοι που έρχονταν στην Αθήνα να έχουν «λόγο». Ούτε οι δούλοι (που πολλοί προέρχονταν από πολεμικές συγκρούσεις) μπορούσαν να συμμετέχουν… Κι αν η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν βρήκε τρόπο να «αφομοιώνει» τους ξένους… η αν δεν κατήργησε την «δουλεία» θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και τον πολιτιστικό περίγυρο μέσα στον οποίο λειτουργούσε η κοινότητα… Από την άλλη, ας σκεφθούμε μόνο ότι (ιστορικά αποδεδειγμένα) ο «αθηναίος δούλος» ήταν σε πολύ καλύτερη μοίρα από τον σημερινό «ελεύθερο» εργάτη των πολιτισμένων κοινωνιών της Ευρώπης…
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ήταν μία Αληθινή Δημοκρατία. ΑΜΕΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Όλοι νομοθετούσαν, όλοι εφάρμοζαν τους νόμους (είτε από διοικητικές θέσεις, είτε από την θέση του πολίτη), όλοι δίκαζαν… Όλοι ήταν υπεύθυνοι για όλους και για όλα (τα κοινά)… Η Αθηναϊκή Δημοκρατία κατηγορήθηκε από αυτούς είχαν συμφέρον, από αυτούς που πίστευαν ότι είχαν περισσότερα δικαιώματα από τους άλλους, ή από «σοφούς» που πίστευαν ότι ο «αμόρφωτος λαός» δεν θα μπορούσε να ανταπεξέλθει σε αυτό το «έργο»… Κι όμως, αυτός ο «αμόρφωτος λαός, είχε έναν Ορφέα να τον «διδάξει», είχε «Μύστες» να τον καθοδηγήσουν στα Μυστήρια της Φύσης, είχε Σοφούς σαν τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη να τον διαφωτίσουν, παρακολουθούσε στο Αρχαίο Θέατρο έναν Αισχύλο, έναν Σοφοκλή, έναν Ευριπίδη, έναν Αριστοφάνη, κι έχτιζε μνημεία σαν τον Παρθενώνα… Οι σημερινοί μορφωμένοι πολίτες της Ευρώπης έχουν τέτοιο πολιτιστικό επίπεδο; Ποιος είναι ο πολιτισμός τους;… Ο Αθηναϊκός Λαός μπορούσε και με το παραπάνω να εφαρμόσει την Δημοκρατία.. Στην πραγματικότητα, όταν είσαι Άνθρωπος, Καθαρός, Δίκαιος, και θες να μοιράζεσαι εξίσου ευθύνες, αγαθά, ζωή, με τους συνανθρώπους σου γνωρίζεις πολύ καλά τι πρέπει να κάνεις για το κοινό καλό…
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ήταν Δημοκρατία των Αρίστων (όχι αυτών που είχαν κάποια καταγωγή ή είχαν πλούτο… γιατί όλα αυτά «ξέφτιζαν» καθώς ωρίμαζε η Αθηναϊκή Δημοκρατία… αλλά), των Αρίστων στη Ζωή… Κι αν συχνά «δημαγωγοί» προσπαθούσαν να βλάψουν την Δημοκρατία, η Κοινότητα, επειδή ακριβώς είχε στηριχτεί σε Στέρεες Βάσεις εξισορροπούσε ξανά…
Θα πρέπει πάντως να πούμε ότι υπήρξαν πολλές θετικές συγκυρίες που συνέβαλαν να δημιουργηθεί το Αθηναϊκό Πολιτειακό Σύστημα… Μετά την κατάρρευση του αρχαίου κόσμου χάθηκαν οι «προϋποθέσεις» για να ξαναδημιουργηθεί κάτι τέτοιο…
Αν όλα όσα λέμε είναι αληθινά και σωστά (μπορεί να ρωτήσει κάποιος) τότε γιατί ο Πλάτωνας που Οραματιζόταν μία Κοινωνία Σοφών, Ενάρετων, Δίκαιων, Ανθρώπων, δεν ήταν ικανοποιημένος από την Αθηναϊκή Δημοκρατία;… Στην πραγματικότητα ο Πλάτωνας (για όποιον «γνωρίζει» την σκέψη του, και γνωρίζει να «διαβάζει»…) είχε σαν Πρότυπο την Αθηναϊκή Δημοκρατία… η «αντίρρησή» του ήταν «αλλού». Ο Πλάτωνας επιθυμούσε μία Πολιτεία ακόμα πιο «τέλεια» και χωρίς αστοχίες. Επιζητούσε (σαν Φιλόσοφος) το Ιδανικό. Ζητούσε πολλά, πάρα πολλά, από τους συμπατριώτες του (παραβλέποντας ότι ήταν «άνθρωποι», κι αγνοώντας το πόσο «ψηλά» βρίσκονταν μέσα στην Ιστορία οι σύγχρονοί του, θρησκευτικά, ιδεολογικά, πολιτισμικά, πολιτικά, από όλες τις απόψεις)… Ασφαλώς; αν ο Πλάτωνας μπορούσε να γνωρίσει τις σύγχρονες πολιτισμένες δημοκρατίες, θα εκτιμούσε πολύ περισσότερο την Αθηναϊκή Δημοκρατία…)… Μολονότι η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν ήταν στο Ύψος της Ιδανικής Πολιτείας των Αρίστων που θα ήθελε ο Πλάτωνας (ή κάποιοι άλλοι Σοφοί), υπήρξε πάντως πολύ καλύτερη από οποιοδήποτε άλλο πολιτειακό σύστημα εμφανίστηκε μέσα στην Ιστορία, μέχρι σήμερα…
Οι σύγχρονες «ψευτοδημοκρατίες» δεν έχουν καμία σχέση (όπως γράψαμε και πιο πάνω) με την Αθηναϊκή Δημοκρατία. Ιστορικά, Πολιτειακά, δεν προέρχονται από αυτή, αλλά εκτός αυτού, έχουν τελείως διαφορετικό περιεχόμενο και προσανατολισμό. Είναι κατ’ επίφαση δημοκρατίες. Στην πραγματικότητα δεν είναι δημοκρατίες. Είναι ολιγαρχίες που μεταχειρίζονται τους λαούς, τους χειραγωγούν, τους εξαπατούν, και προπάντων δεν τους υπηρετούν. Τα σημερινά κόμματα σε ολόκληρο τον πλανήτη εκφράζουν τα συμφέροντα ισχυρών ομάδων κι όχι τμημάτων του λαού. Εκλογές, εναλλαγή κομμάτων στην εξουσία, όλα είναι απάτη για πολλούς και διάφορους λόγους που μπορούμε να εξηγήσουμε.

1) Η «κυριότερη διαφορά» ανάμεσα στην Πραγματική Δημοκρατία και την σύγχρονη (αστική νεοφιλελεύθερη) ψευτοδημοκρατία είναι ότι στην Πραγματική Δημοκρατία την «εξουσία» την είχε ο λαός ο οποίος διόριζε (και έλεγχε) τους εκάστοτε πολιτικούς άρχοντες, ενώ στην σημερινή ψευτοδημοκρατία την «εξουσία» την «διαχειρίζονται» ολιγαρχικές ομάδες (κάποιων συμφερόντων) που ζητούν (χειραγωγούν, εκβιάζουν, κι αρπάζουν) την «νομιμοποίηση» από τον λαό μέσω των νοθευμένων (συνήθως, με το εκλογικό «σύστημα») εκλογών. Πρόκειται για τελείως διαφορετικό πράγμα.
Μετά, η Πραγματική Δημοκρατία είχε σαν Ιδεολογική Βάση μία Παγκόσμια Διαχρονική Ανθρωπιστική Κοσμοθεωρία (ότι η Φύση Είναι Ενιαία κι ότι όλα τα όντα, στο βάθος της ύπαρξής τους, ταυτίζονται με την Φύση), ενώ η σύγχρονη ψευτοδημοκρατία δεν έχει πραγματική ιδεολογική βάση. Η «παραφθαρμένη» χριστιανική κοσμοθεωρία, και οι διάφορες «πολιτικές» και «οικονομικές» θεωρίες, δεν μπορούν να δικαιολογήσουν όσα εγκλήματα συμβαίνουν στον πλανήτη, από τους αποικιοκράτες, πλουτοκράτες, τραπεζίτες, και «άρπαγες» που χειραγωγούν, εκβιάζουν και καταδυναστεύουν λαούς…
Μετά, (σαν αποτέλεσμα όλων αυτών) δεν υπάρχει (Κοσμοθεωρητική) Ιδεολογική Κάλυψη της Έννοιας της Δικαιοσύνης. Κι η Δικαιοσύνη που διακηρύσσεται, σαν «αφηρημένη έννοια» (στα σύγχρονα συντάγματα και τους νόμους) είναι «ορφανή» μετέωρη, ξεκρέμαστη, και τελικά δεν εφαρμόζεται…
2) Τα ίδια τα «συντάγματα» (οι καταστατικοί χάρτες της πολιτείας) είναι φτιαγμένα με τέτοιο τρόπο που παρά την διακήρυξη ότι «η εξουσία ανήκει στον λαό» (και την οποία κάνουν για να «νομιμοποιηθούν») στην πραγματικότητα με τις «μεθοδεύσεις» η εξουσία αρπάζεται και αφαιρείται από τον λαό που δεν έχει κανένα έλεγχο στα πολιτειακά και πολιτικά δρώμενα.
3) Όχι μόνο τα συντάγματα αλλά και οι νόμοι και η λειτουργία της πολιτείας είναι βαθιά αντιδημοκρατικά.
4) Δεν εξασφαλίζεται, πάνω από όλα, το κοινό αγαθό, το καλό όλων.
5) Υπάρχει ανισότητα, ανισορροπία στην κοινωνία, εξόφθαλμη παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και μεγάλες αδικίες.
6) Τα κόμματα δεν εκπροσωπούν με την ιδεολογία τους τον λαό (ή τμήματα του λαού), αλλά εξυπηρετούν συμφέροντα λίγων. Η ένταξη στα κόμματα ή η προσκόλληση γίνεται μόνο για να επωφεληθούν οι συμμετέχοντες από την διαχείριση της εξουσίας.
7) Οι εκλογές γίνονται με βάση ψευδή στοιχεία, ψευδείς δηλώσεις και με πρόθεση μόνο την «αρπαγή της ψήφου».
8) Οι «εκπρόσωποι» της λαϊκής βούλησης είναι μέτριοι, ανίδεοι, συχνά ανίκανοι, και μερικές φορές «κοινοί εγκληματίες». Προωθούνται στην πολιτική μόνο για το δικό τους συμφέρον (και το συμφέρον των αφεντάδων τους) και (με κατοχυρωμένο από το σύνταγμα νόμο) δεν «ελέγχονται». Το μόνο προσόν τους είναι η «δήλωση πίστης» στα «αφεντικά» και η κομματική ταυτότητά τους.
9) Τα προβλήματα στον σύγχρονο κόσμο δεν επιλύονται από τους «πολιτικούς». Αντίθετα, «εξ’ αιτίας» τους μεγαλώνουν.
10) Αν έτσι έχουν τα πράγματα, γιατί ο λαός συμμετέχει σε αυτό το «στημένο βρώμικο παιχνίδι»; Κάποιοι έχουν συμφέρον (γιατί θα βολευτούν από την «κατάσταση»), κάποιοι εξαπατώνται, κάποιοι ελπίζουν ότι «όλα τα γουρούνια δεν έχουν την ίδια μούρη»… Αλλά αυτό δεν μας απαλλάσσει από την ευθύνη… Αλήθεια, όταν ψηφίζεις ψεύτες κι ανίκανους για να σε κυβερνήσουν, γιατί παραπονιέσαι που σε κοροϊδεύουν και κυβερνούν άσχημα και σε οδηγούν στην καταστροφή;

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η «σύγχρονη αστική φιλελεύθερη κοινοβουλευτική αντιπροσωπευτική δημοκρατία», είναι ως προς την ουσία της, την λειτουργία της, και τους στόχους της «ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ» που ευνοεί τους «κατέχοντες πλούτο» και τους «υπηρέτες» τους. Απλά, με την χειραγώγηση του πλήθους, την αρπαγή της ψήφου, ντύνεται τον μανδύα του δημοκρατικού καθεστώτος και «νομιμοποιεί» τον άδικο, αυταρχικό, αντικοινωνικό, χαρακτήρα της… Ο μύθος της «ελεύθερης κοινωνίας με ίσες ευκαιρίες για όλους» θα ήταν ένα κακόγουστο αστείο αν δεν ήταν μία φριχτή τραγωδία… Είσαι ελεύθερος να ζήσεις, αλλά μπορείς; Είσαι ελεύθερος να ταξιδέψεις, αλλά μπορείς; Είσαι ελεύθερος να πλουτίσεις, αλλά έχετε δει πολλούς φτωχούς να γίνονται βιομήχανοι, ή εφοπλιστές;… Επιτέλους, μπορούμε να δούμε λίγο γύρω μας, τι γίνεται;

Η «απάτη» των σύγχρονων αστικών φιλελεύθερων δημοκρατιών

Η Πραγματική Δημοκρατία (αν εννοούμε αυτό που λένε οι λέξεις… και δεν δίνουμε εμείς ό,τι νόημα θέλουμε, κατά το συμφέρον μας…) αποδίδει Αυτοδίκαια και Άμεσα την Εξουσία στον λαό, στην κοινότητα, στον «δήμο», σε ΟΛΟΥΣ… Πραγματική Δημοκρατία λοιπόν, είναι η Άμεση Συμμετοχική Δημοκρατία, στην Βάση του Δικαίου, της Ισονομίας, της Συλλογικής Ευθύνης, και Συνεχούς Παρέμβασης προς αποκατάσταση των «εκτροπών».
Η Άμεση Δημοκρατία Θεσμοθετεί, Ελέγχει, και Αναθεωρεί (εκ του «μηδενός» τα πάντα). Με Δικαιοσύνη, με Μέτρο, μπορεί να Αναθεωρήσει ακόμα και Βασικούς Θεσμούς (όταν κριθεί αναγκαίο) και δεν περιορίζεται στην «διαχείριση της εξουσίας».
Πραγματική Δημοκρατία δεν εφαρμόζεται σήμερα πουθενά (με εξαίρεση κάποια μέρη της Ελβετίας σε τοπικό επίπεδο…)
Η ψευτοδημοκρατία των σύγχρονων ευρωπαϊκών (και μη) κρατών δεν έχει καμία σχέση με την Αρχαία Ελληνική Δημοκρατία και δεν προέρχεται «ιστορικά» ή «ιδεολογικά» από αυτήν… Η αντιπροσωπευτική (κοινοβουλευτική) δημοκρατία είναι ένα «νόθο κατασκεύασμα» εξουσίας κάποιων ισχυρών ομάδων, που προήλθε από μη δημοκρατικούς πολιτειακούς οργανισμούς, και το οποίο με δικαιολογία την λαϊκή εξουσία άρπαξε την εξουσία από άλλους «φορείς εξουσίας» (βασιλιάδες, τυράννους, κλπ…)…
Στην πραγματικότητα οι βασικοί θεσμοί (το βαθύ κράτος) που ίσχυε στα μη δημοκρατικά καθεστώτα έμεινε ανέπαφο… την «εξουσία» πήραν ολιγαρχικές ομάδες (συμφερόντων), και οι δήθεν εκφραστές της λαϊκής εξουσίας «διαχειρίζονται» την εξουσία προς όφελος των συμφερόντων των ομάδων τους και όσων συμπορεύονται μαζί τους (μέσα από την κομματική οργάνωση, ή τον «επηρεασμό»…), κι όχι προς όφελος όλων… Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι σύγχρονοι φορείς εξουσίας (κόμματα, κινήματα, κλπ.) εκπροσωπούν ολιγαρχικές ομάδες κι όχι το λαό ή τμήματα του λαού… η «νομιμοποίηση» μέσω της «λαϊκής εντολής» των εκλογών, θα ήταν «παρωδία», αν δεν ήταν «τραγωδία»…
Τελικά, το μόνο που έγινε (ιστορικά, τους τελευταίους αιώνες) ήταν ότι οι «πλουτοκράτες» (πραγματικοί φορείς της «εξουσίας» και εντολείς των πολιτικών ανδρείκελων…) παραχώρησαν «φαινομενική εξουσία» στις «ομάδες πίεσης»… ενώ στην πραγματικότητα τους χρησιμοποιούν (όλες αυτές τις «πολιτικές μαριονέτες») και τους χειραγωγούν, να υπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα (της πλουτοκρατίας)… Η πολιτική τάξη (όλοι αυτοί που ασχολούνται με την «πολιτική» και σαν γυμνοσάλιαγκες αναρριχώνται στην «εξουσία) είναι μία τάξη αξιοθρήνητων ανθρώπων, που ενώ υπηρετούν (πιστά) τους αφεντάδες τους, παριστάνουν ότι «υπηρετούν το λαό. Διπρόσωποι, υποκριτές, ρουφιάνοι, μέτριοι άνθρωποι, αξιοθρήνητοι. Οι «δίκαιοι» και «τίμιοι» και «καθαροί» άνθρωποι, δεν εμπλέκονται στην «πολιτική», (κι αν «εμπλακούν» δεν μένουν…)… Οι μόνοι «εξαπατημένοι» είναι οι απλοί άνθρωποι του λαού… που «αυταπατώνται» (ή «πείθονται») ότι ζουν σε έννομο κράτος δικαίου, ότι υπάρχει αληθινή δημοκρατία, κι ότι πρέπει να είμαστε όλοι ευχαριστημένοι που μας «κυβερνούν» τόσο «φωτισμένοι» και «καλοί» και «άξιοι» άνθρωποι σαν τους πολιτικούς (και σε αυτό τον «έρημο τόπο»… και παραπέρα…)…
Γιατί τα ισχυριζόμαστε όλα αυτά; Και πως τα δικαιολογούμε;… Κατ’ αρχήν η Αληθινή Δημοκρατία δίνει την Εξουσία Άμεσα κι Ολοκληρωτικά στο Λαό, Απαιτεί την Άμεση Συμμετοχή Όλων στην λειτουργία της κοινωνίας, κι Εργάζεται προς όφελος όλων (κι όχι συμφερόντων). Αυτό δεν συμβαίνει στις σύγχρονες ψευτοδημοκρατίες. Τα συντάγματα (όπου θεσπίστηκαν) είναι κατά βάση «βαθιά αντιδημοκρατικά κείμενα νόμων» που όχι μόνο παραβιάζουν Βασικές Αρχές της Δημοκρατίας, αλλά ακόμα και Βασικά Ανθρώπινα Δικαιώματα, άσχετα με το τι ισχυρίζονται οι «φωτισμένοι συνταγματολόγοι» που τα επεξεργάζονται, τα υιοθετούν, και τα υπερασπίζονται… Το γεγονός ότι «γράφουν κάτι» στο «σύνταγμα» και το ψηφίζουν μεταξύ τους (χωρίς τον «λαϊκό έλεγχο») δεν το καθιστά ιερό κι απαραβίαστο. Ούτε επειδή «λέει» κάτι το «σύνταγμα» σημαίνει ότι είναι «Δίκαιο» κι ότι δεν πρέπει να αλλάξει… Τα «συντάγματα» (που αποδεδειγμένα είναι «αντιδημοκρατικά» και «αντιλαϊκά») μπορούν και πρέπει να αλλάζουν. Το Απαιτεί η Δικαιοσύνη… Έτσι όπως είναι «φτιαγμένα» τα «συντάγματα» υπηρετούν τα συμφέροντα κάποιων λίγων κι όχι όλων… Οι ολιγαρχικές ομάδες που «διαχειρίζονται την εξουσία» ταυτίζουν (κακώς) το δικό τους συμφέρον με το «δημόσιο συμφέρον». Όταν αναφέρονται στο «δημόσιο συμφέρον» εννοούν πάντα το «δικό τους συμφέρον»… Ποιος κοροϊδεύει ποιόν; Όλοι από το ίδιο «χωριό» είμαστε…
Η χειραγώγηση, η εξαπάτηση, η μη τήρηση προγραμμάτων, κλπ., υφαρπάζει την λαϊκή εξουσία, αφού η εκλογή γίνεται με ψευδή δεδομένα, παραποιημένα στοιχεία. Η εκλογή των αντιπροσώπων δεν γίνεται με «απλή αναλογική» (για να «αποτυπωθεί» επακριβώς η λαϊκή βούληση), αλλά συχνά με νόθα συστήματα που αλλοιώνουν την αντιπροσώπευση, προς όφελος των κομμάτων εξουσίας… Εξ’ άλλου η «αντιπροσώπευση» (όπως εφαρμόζεται στις σύγχρονες ψευτοδημοκρατίες, μέσω των «εκλογών») στην πραγματικότητα νοθεύει την «λαϊκή εξουσία», αφού δεν υπάρχει δυνατότητα ανάκλησης όταν ο λαός έχει «εξαπατηθεί» (την λύση δεν την δίνουν τα «συντάγματα»… η λύση είναι να μην ξαναφήσει ο λαός τους «απατεώνες»… εν τω μεταξύ όμως οι «απατεώνες» «διαχειρίζονται την εξουσία»… πολύ δημοκρατικό!…)…
Τα σύγχρονα «συντάγματα» όχι μόνο υφαρπάζουν την λαϊκή εξουσία, αποκλείοντας τον λαό από την διακυβέρνηση, αλλά του αποκλείουν και την δυνατότητα παρέμβασης μέχρι τις επόμενες εκλογές. Δεν υπάρχουν καν δημοψηφίσματα. Δεν υπάρχει δυνατότητα συμμετοχής του λαού στην ψήφιση νόμων, δεν υπάρχει δυνατότητα (σε περίπτωση που ο λαός θεωρεί ένα νόμο άδικο) άρνησης τήρησης του νόμου (με την συγκέντρωση υπογραφών, την λαϊκή διαμαρτυρία, κλπ… ), αντίθετα υπάρχουν εξαναγκαστικοί μηχανισμοί και κατασταλτικές ομάδες, προκειμένου να εφαρμοσθούν ακόμα και «άδικοι» νόμοι… πολύ δημοκρατικό!...
Ακόμα οι υποστηρικτές τέτοιων «συνταγμάτων» έχουν «κατοχυρώσει συνταγματικά» την ατιμωρησία τους «ό,τι κι αν κάνουν»… πολύ δημοκρατικό!
Τελικά, τα σύγχρονα «συντάγματα» είναι αυταρχικά, φτιαγμένα στα μέτρα αυτών που κατέχουν τον πλούτο, και των υπηρετών τους (που «διαχειρίζονται» την εξουσία), και των συνοδοιπόρων τους, κι όχι για τον συμφέρον όλων.
Το χειρότερο από όλα δεν είναι η συνειδητή εξαπάτηση του λαού από τους επαγγελματίες πολιτικούς, είναι η ατιμωρησία… Η «Δικαιοσύνη» που θα έπρεπε να είναι Ανεξάρτητη Αρχή, παρακολουθεί απαθής την «εξουσία» να παραβιάζει ακόμα κι αυτό το «κακό σύνταγμα» και τους «νόμους» και δεν επεμβαίνει. Αντίθετα «απονέμει δικαιοσύνη» κατ’ εντολή της «εξουσίας»…
Έτσι, η «πολιτική» στις σύγχρονες ψευτοδημοκρατίες είναι ένα αισχρό παιχνίδι εξουσίας, «διαχείρισης» της εξουσίας, όχι με καθαρά και τίμια μέσα, αλλά συχνά με μυστικές συμφωνίες, εκβιασμούς, δωροδοκίες, αλλοιώσεις στοιχείων, προπαγάνδα, εξαπάτηση εαυτών και αλλήλων… Κι οι άνθρωποι που εμπλέκονται σε όλη αυτή την διαδικασία της πολιτικής διαχείρισης, είναι άνθρωποι χωρίς Ηθική και προσόντα (γιατί οι «τίτλοι πανεπιστημίων» μπορούν και να «αγορασθούν» στο διεφθαρμένο σύστημά τους… δεν λένε απολύτως τίποτα…). Θρασείς, Αυτιστικοί, και συχνά «κοινοί εγκληματίες»… Όλος ο πλανήτης βρίσκεται στην ίδια κατάσταση…
Και δεν μας ενδιαφέρει τι λένε οι πολιτικοί και οι υπερασπιστές τους, είτε από καθέδρας, είτε στους άμβωνες, είτε στα «μέσα μαζικής αποβλάκωσης»… Δεν υπάρχουν «Πολιτικοί Άνδρες», μόνο ανδρείκελα, ανθρωπάκια που φροντίζουν μόνο το συμφέρον της τάξης που υπηρετούν, υποκριτές, ψεύτες, και τελικά μισάνθρωποι, αφού επιμένουν να υπηρετούν «άλλα συμφέροντα», διαφορετικά από το συμφέρον όλων…
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι όλα αυτά τα «κουρελόχαρτα» που ονομάζουν «συντάγματα» είναι βαθιά αντιδημοκρατικά, αντιδραστικά, και προπάντων δεν εξασφαλίζουν «Δικαιοσύνη». Δεν έχει σημασία τι διακηρύσσουν στα λόγια… Σημασία έχει να εξασφαλίζουν την εφαρμογή όσων διακηρύσσουν (ισονομία, δικαιοσύνη, κλπ…) στην πράξη. Και δεν το κάνουν. Ούτε Δημοκρατία υπάρχει, ούτε Δικαιοσύνη, ούτε Ισότητα, ούτε Κοινωνία… Η ίδια η «κοινωνία» συγκρατείται τεχνητά σε σύνολο, ενώ στην πραγματικότητα είναι διασπασμένη σε χιλιάδες κομμάτια με διαφορετικά συμφέροντα, κι ας μην θέλουν να το «βλέπουν» οι κάθε είδους «βολεμένοι»… Υπάρχουν τεράστια περιθώρια «εκδημοκρατισμού», των συνταγμάτων, της νομοθεσίας, και της λειτουργίας της κοινωνίας… Το σίγουρο είναι ότι αυτό (τον εκδημοκρατισμό) δεν θα το κάνουν ούτε οι πλουτοκράτες, ούτε οι (εγκάθετοι εντολοδόχοι τους) τα ανδρείκελα οι πολιτικοί… Μόνο η λαϊκή επανάσταση μπορεί να φέρει «αλλαγή»… Αλλά τι είδους επανάσταση; Αυτό χρειάζεται πολλές επεξηγήσεις…

Ο σύγχρονος άνθρωπος μέσα στον σύγχρονο αυταρχισμό, και η «επανάσταση»

Υπάρχει Μία Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα, Ανεξάρτητη από τις όποιες «αντιλήψεις» των ανθρώπων. Ονομάζουμε Αυτή την Πραγματική Φύση, Πραγματικότητα, Θεό, κλπ. Αυτή η Φύση Είναι η Βάση Όλων, Στηρίζει τα Πάντα, κι Ολοκληρώνει (μέσω της Αυτογνωσίας και της Συνειδητοποίησης) τα Πάντα…
Κάθε ον λοιπόν που έρχεται στην ύπαρξη «εντάσσεται» μέσα σε Αυτή την Φυσική Πραγματικότητα κι ανάλογα το πόσο έχει «συνείδηση» της Πραγματικής Φύσης του ή απορροφιέται στις επιφανειακές δραστηριότητες της ύπαρξης «τοποθετείται» στην Κλίμακα των Όντων… Τόσο απλό!... Αυτό το είχαν αντιληφθεί οι Αρχαίοι Έλληνες (ο Ορφέας, οι Μύστες, οι Φιλόσοφοι, οι απλοί Έλληνες) κι είχαν διαμορφώσει Μία Αντίληψη (Κοσμοθεωρία) που θεωρεί την Φύση (το Απόλυτο Είναι, τον Θεό, τον Δία…) σαν Βάση Όλων… και τον Άνθρωπο σαν Συμμέτοχο της Φύσης (στο βάθος της ύπαρξής του) σαν Εν Δυνάμει Απόλυτο Ον, που μπορούσε με την Αυτογνωσία να Ανυψωθεί Ως την Θεότητα… Έτσι, για τους Αρχαίους Έλληνες η Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα και η Ζωή (η Κοσμοθεωρία τους, η Οργάνωση της ζωής, η καθημερινότητά τους) ταυτίζονταν… Κάθε Έλληνας λοιπόν που ερχόταν στην ύπαρξη (που γεννιόταν μέσα στην Κοινότητα των Ελλήνων) εντασσόταν μέσα σε Αυτή την Φυσική Πραγματικότητα και μπορούσε μέσω της Αυτογνωσίας (της Μύησης όπως δίδασκε ο Ορφέας κι οι Μύστες της Ελευσίνας, της Φιλοσοφίας όπως δίδασκε ο Πλάτωνας, οι Σοφιστές, ο Αντισθένης, ο Επίκουρος, κι αργότερα ο Πλωτίνος…) να Γνωρίσει την Αληθινή Φύση, τον Εαυτό και να Ανυψωθεί Ως τους Κόλπους της Θεότητας… Μέσα σε αυτό το Κοσμοθεωρητικό Πλαίσιο η Γνώση (η Γνώση της Φύσης, η Αυτογνωσία) μετατρεπόταν σε Αρετή, Δικαιοσύνη, Ανδρεία, Σωφροσύνη, Φρόνηση, με λίγα λόγια Ορθή Ζωή. Σε μία Τέτοια Κοινότητα λοιπόν η Αρετή ταυτιζόταν με την ζωή, με την πολιτική, και με την καθημερινή δράση των ανθρώπων…
Σήμερα όμως τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Ασφαλώς Υπάρχει Μία Φυσική Πραγματικότητα στην Οποία εντάσσονται και λειτουργούν τα όντα, αλλά οι αντιλήψεις των ανθρώπων και η ζωή τους είναι σε διάσταση με Αυτή την Πραγματικότητα. Οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται (τουλάχιστον στην «Δύση») στα πλαίσια της χριστιανικής κοσμοθεωρίας (όχι μέσω της πραγματικής διδασκαλίας του Ιησού και των μυστικών πατέρων αλλά μέσω μίας νόθου χριστιανικής κοσμοθεωρίας…) τον Θεό, όχι σαν την Φυσική Βάση (της Ύπαρξης και της ύπαρξής τους) αλλά σαν κάτι «έξω», «αντικειμενικό»… Δεν βρίσκουν τον Θεό Εντός (στο βάθος της ύπαρξής τους), αλλά Τον αναζητούν σαν αντικείμενο της σκέψης, έξω… Αυτός ο «Θεός» είναι ένα είδωλο, μία προβολή της σκέψης τους. Κι ένας τέτοιος «ψεύτικος θεός» δεν μπορεί να «εμπνεύσει» ούτε Αρετή, ούτε Δικαιοσύνη, ούτε τίποτα (παρ’ όλες τις διακηρύξεις των υπερασπιστών του «ψεύτικου θεού» που ποτέ δεν γίνονται πράξη)… Κάτι ανάλογο συμβαίνει στον ισλαμικό κόσμο, και στον υπόλοιπο πλανήτη… Από την άλλη μεριά η Κοινωνία έχει οργανωθεί όχι με βάση το Φυσικό Δίκαιο (αφού έχει απολεσθεί η Έννοια της Φύσης σαν Βάσης των Πάντων και ταυτόχρονα Πηγής Δικαιοσύνης, έχει απολεσθεί και η Δικαιοσύνη…) αλλά με βάση το «ΖΩΩΔΕΣ ΔΙΚΑΙΟ ΤΟΥ ΙΣΧΥΡΟΥ». Ό,τι συμβαίνει στην ζούγκλα, στις αγέλες των ζώων, συμβαίνει και στην ανθρώπινη κοινωνία. Οποιοσδήποτε άνθρωπος το γνωρίζει αυτό και μπορεί να το βεβαιώσει. Ισχυρές ομάδες, στην διάρκεια χιλιετηρίδων, έχουν διαμορφώσει τους θεσμούς στα μέτρα τους και σύμφωνα με το συμφέρον τους, κι ασκούν μία βίαιη, αυταρχική και κατά κανόνα άδικη εξουσία σε βάρος των πολλών (είτε αυτοί το κατανοούν, είτε όχι). Τα πολιτικά συστήματα των ανθρώπων δίνουν ελάχιστη σημασία στον άνθρωπο και πιο πολύ στην διαχείριση της εξουσίας (πάντα προς όφελος των λίγων) και στην οικονομία (όπως την αντιλαμβάνονται και την εφαρμόζουν οι πλουτοκράτες, οι πολιτικοί εντολοδόχοι τους και οι συνοδοιπόροι τους)…
Έτσι, ανάμεσα στην Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα και στην Ζωή (δηλαδή την κοσμοθεωρία των ανθρώπων, την κοινωνική οργάνωση, το πολιτικό σύστημα, και την καθημερινή ζωή) υπάρχει πλήρης διάσταση…
Όταν λοιπόν ο σύγχρονος άνθρωπος έρχεται στην ύπαρξη, στον σημερινό κόσμο, ασφαλώς υφίσταται και λειτουργεί μέσα στην Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα (κι έχει περισσότερη ή λιγότερη Αυτογνωσία, Γνώση της Αληθινής Φύσης του), αλλά ταυτόχρονα αυτή η Φυσική (Οντολογική, Γνωσιολογική, Ηθική) διάστασή του δεν αντιστοιχεί στις επικρατούσες αντιλήψεις που έχουν διαμορφώσει οι σύγχρονες κοινωνίες. Ο σύγχρονος άνθρωπος Είναι Φύση, Ανήκει στη Φύση, Ολοκληρώνεται στην Φύση, ταυτόχρονα εντάσσεται (κι υιοθετεί) σε ένα κοσμοθεωρητικό σύστημα τελείως λανθασμένο, καλείται να ζήσει σε ένα τεχνητό κοινωνικό-πολιτιστικό-πολιτικό-οικονομικό σύστημα (που εκφράζει μόνο τις αντιλήψεις και τα συμφέροντα των λίγων), και να ζήσει μία ζωή αποκλεισμένη από τις Ρίζες της Φύσης, τεχνητή κι αλλοπρόσαλλη…
Τι γίνεται λοιπόν; Όσοι άνθρωποι (είτε από «μεταφυσική καταγωγή», λόγω δηλαδή της συσσωρευμένης εμπειρίας από προηγούμενες ζωές, είτε από προσωπική κλίση, ενδιαφέρον, έρευνα, είτε από «τύχη»…) αναζητούν την Αλήθεια προσπαθούν να διορθώσουν αυτές τις στρεβλώσεις που αντιμετωπίζουν στην κοινωνία που έρχονται. Αναζητούν την «Αληθινή Θρησκεία», την Αληθινή Σοφία, την Αλήθεια… και τελικά καταλήγουν στο ότι «Όλα Είναι Ένα», κι ότι (κι αυτοί οι ίδιοι) είναι Αυτό το Ένα, και Βρίσκουν τον Θεό Εντός, μέσω του «γνώθι σαυτόν» (που αναφέρεται βέβαια στην Γνώση της Αληθινής Φύσης μας, κι όχι στην γνώση των επιφανειακών χαρακτηριστικών της ύπαρξης…)… Τέτοιοι άνθρωποι, που Βιώνουν την Πραγματικότητα, την Γνώση, την Αρετή, δεν μπορούν να «ενταχτούν» στην «σύγχρονη άδικη κοινωνία». Είτε θα αποσυρθούν, είτε θα ασκήσουν «κριτική πολιτισμού», είτε θα αναλάβουν «διαφωτιστικό έργο» για να μιλήσουν σε όσους ανθρώπους «ακούνε». Αλλά ποτέ δεν θα ανακατευτούν με την «διαχείριση της εξουσίας», γιατί δεν υπάρχει Ηθική στην εξουσία και στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων…
Από την άλλη μεριά, υπάρχουν άνθρωποι προσανατολισμένοι προς τον εξωτερικό κόσμο, διανοούμενοι και μη, που πιθανώς αντιλαμβάνονται τις αντιφάσεις της Πραγματικότητας με την Ζωή όπως έχει οργανωθεί σήμερα και κρατούν μία κριτική στάση προσπαθώντας να βελτιώσουν το «σύστημα», είτε μέσω του στοχασμού, είτε μέσω της κοινωνικής, ή και πολιτικής δράσης…
Υπάρχει επίσης ένα πλήθος ανθρώπων που επιθυμούν να ενταχθούν στο «σύστημα», στην διαχείριση της εξουσίας, στην κοινωνική ζωή, κλπ… κι αυτοί που είναι που στελεχώνουν τον πολιτικό κόσμο, τον οικονομικό χώρο, και την κοινωνία…
Κι υπάρχει κι ένα τεράστιο απαθές πλήθος που σύρεται κυριολεκτικά μέσα στο «σύστημα» και χρησιμοποιείται σαν πρώτη ύλη, σαν μάζα κατανάλωσης για την κοινωνική μηχανή…
Αυτή είναι η κατάσταση σε γενικές γραμμές…
Ειδικότερα για το Πολίτευμα και τους πολιτικούς… Καθώς η Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα δεν σχετίζεται με την οργάνωση της ζωής, τις αντιλήψεις, την κοινωνική οργάνωση, τους θεσμούς, τη ζωή, είναι ολοφάνερο ότι στην κοινωνία, στην πολιτική ζωή και στην ζωή γενικότερα δεν υπάρχει καμία Φυσική Ηθική, αλλά επικρατεί (αποδεδειγμένα εκ των πραγμάτων) η ανηθικότητα…
Βεβαίως, όλος ο πλανήτης είναι θρησκευόμενος. Βεβαίως διακηρύσσουν μία χριστιανική (ή μία ισλαμική, ή άλλου είδους) ηθική αλλά που εφαρμόζονται αυτά; Μήπως ζούμε σε άλλο πλανήτη; Οι χριστιανοί ευρωπαίοι δεν έκαναν τις σταυροφορίες; Δεν είναι οι χριστιανοί αποικιοκράτες που εδώ και αιώνες σκλαβώνουν λαούς; Δεν είναι οι χριστιανοί Αμερικανοί που βομβαρδίζουν χώρες ή επιχειρούν μία ανήθικη κατοχή; (όχι ότι σε αυτές τις χώρες επικρατούσε δικαιοσύνη και τάξη… αλλά ποιος θεός έχρισε κάποιους προστάτες του πλανήτη; Και γιατί δεν αφήνουν τους λαούς να λύσουν μόνοι τους τα προβλήματά τους; Προφανώς όλα αυτά εξυπηρετούν κάποια συμφέροντα…). Δεν είναι οι πολιτισμένοι χριστιανοί της δύσης που πρόσφατα βομβάρδισαν την Λιβύη κι έκαναν αλλαγή εξουσίας; Λες και θα αλλάξει τίποτα για τον δύσμοιρο λαό… πεισθήκαμε τώρα…
Επιτέλους! Η υποκρισία έχει και όρια. Και εμείς σε αυτόν τον πλανήτη ζούμε… και μάτια έχουμε να δούμε και αυτιά να ακούσουμε και νου να κρίνουμε. Οι πράξεις νομιμοποιούνται με την Ηθική και το αποτέλεσμα, κι όχι με τα ξύλινα λόγια των πολιτικών…
Το τελικό συμπέρασμα από όλα αυτά είναι ότι όταν ο σύγχρονος άνθρωπος έρχεται στη ζωή έρχεται σε ένα σχιζοφρενικό κόσμο κι εντάσσεται σε ένα σύστημα που ούτε έχει σχέση με την Πραγματικότητα, ούτε μπορεί να τον οδηγήσει πουθενά…
Τι κάνει λοιπόν; Ή θα πρέπει (αν το θέλει και μπορεί…) να απαρνηθεί αυτό το σύστημα, την οργάνωσή του, τις αξίες του, την ζωή του, και να ακολουθήσει τον Δρόμο του, τον Δρόμο της Αλήθειας, της Αληθινής Ζωής, και να είναι Άνθρωπος… ή αλλιώς θα πρέπει να «ενταχθεί στην κοινωνία», να μπει στην κρεατομηχανή του συστήματος και να γίνει ένα «νούμερο»… Το θέμα είναι ότι καθένας έχει (σύμφωνα με το Φυσικό Νόμο) την Ευθύνη της Ύπαρξής του, κι αποφασίζει για την ζωή του. Άλλοι θεωρούν σαν μεγάλο μάθημα ζωής την Αλήθεια, την Βίωση της Αλήθειας, άλλοι νομίζουν ότι δικαιούνται και πρέπει να κατακτήσουν τον κόσμο, την εξουσία, την κοινωνία, τον πλούτο, την ζωή, έστω και χωρίς ηθική, έστω και χωρίς αξίες, έστω και χωρίς πραγματική ειρήνη μέσα τους, κι αληθινή ευτυχία στην καρδιά τους… Άλλοι πάλι είναι τόσο ανήμποροι που σύρονται στη ζωή…
Πρέπει λοιπόν καθένας να αναρωτηθεί για τον εαυτό του και πρέπει να διαλέξει ή τον Δρόμο της Γνώσης και της Αρετής, ή τον δρόμο της κακίας, της αποσύνθεσης, και του χάους… Καθένας παίρνει ό,τι του αξίζει στην ζωή και κανένας δεν μπορεί να κατηγορήσει κανέναν για τις δικές του επιλογές… Η Αληθινή Επανάσταση είναι αυτό που πρέπει να κάνει ο καθένας μέσα του, για τον εαυτό του… Άλλη Επανάσταση δεν υπάρχει…

Η «Αληθινή Επανάσταση»

Οποιοσδήποτε άνθρωπος έρχεται σε τούτο τον κόσμο (έτσι όπως έχει οργανωθεί και λειτουργεί…) και διαθέτει «κοινή νοημοσύνη» αντιλαμβάνεται ότι ο κόσμος είναι,

χωρίς Αληθινές, Στέρεες, Κοσμοθεωρητικές Βάσεις,
χωρίς Αληθινή Γνώση και Ηθική,
χωρίς Δικαιοσύνη, τελείως παράλογος,
βίαιος, εχθρικό, και γεμάτος προβλήματα, κι αδιέξοδα.

Βεβαίως είναι πολλοί, που όλη αυτή η κατάσταση τους ευνοεί, ευνοεί την τάξη τους, την οικογένειά τους, τους ίδιους… Έτσι θα γίνουν υπερασπιστές αυτού του άδικου κόσμου (που εξασφαλίζει την δική τους ευημερία, κι ας καταστρέφει τεράστιους πληθυσμούς…)… Είναι κι άλλοι που λόγω οντολογικής εξέλιξης, γνωσιολογικής κατάστασης, και ηθικής στάσης, αντιλαμβάνονται και καταγγέλλουν τα γεγονότα και προσπαθούν να διαφωτίσουν τους ανθρώπους και να αλλάξουν όλη αυτή την αδικία, τον παραλογισμό, την φτώχια, την δυστυχία… Πάντως το μεγάλο πλήθος σύρεται, είτε αμέριμνο, είτε ανήσυχο, μέσα σε όλο αυτό το χάος (που κάποιοι ονομάζουν «πολιτισμένο κόσμο»…)…
Για όποιους όμως προβληματίζονται αληθινά για την Ύπαρξη, για την κατάσταση του κόσμου, για τα προβλήματα του απλού ανθρώπου… υπάρχει μόνο ένας δρόμος, ο Δρόμος της Επανάστασης, της Αληθινής Επανάστασης όμως, που μπορεί να φέρει «αλλαγή» στον κόσμο…
Ευτυχώς ή δυστυχώς ο Δρόμος της Αληθινής Επανάστασης Περνάει από Μέσα μας. Αν εμείς (οποιοσδήποτε εξεγείρεται ενάντια σε αυτή την «κατάσταση του κόσμου…) δεν στραφούμε Μέσα μας, να Γνωρίσουμε Αυτό που Είμαστε, κι αν με το Φως Αυτής της Γνώσης δεν Φωτίσουμε την Δράση μας με Ηθική, Αρετή, Δικαιοσύνη… τότε πως θα «αλλάξουμε» τον κόσμο;… Αν δεν το κάνουμε (σαν Πρώτη Κίνηση) αυτό, όντας ανώριμοι κι ανέτοιμοι, όσες εξωτερικές επαναστάσεις κι αν διοργανώσουμε ή πραγματοποιήσουμε θα οδηγήσουν στην ανακύκλωση του χάους, στα ίδια προβλήματα, στα ίδια αδιέξοδα… Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Πρέπει να ξεκινήσει από Μέσα μας (Μέσα στον καθένα μας…)… Όσες, κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, επαναστάσεις κι αν κάνουμε, χωρίς πρώτα να έχουμε εμείς οι ίδιοι γίνει Αληθινοί Άνθρωποι, Ηθικοί, Δίκαιοι, όλες θα καταλήξουν στην ίδια κατάσταση που υπάρχει σήμερα…

Τι σημαίνει όμως να Επαναστατήσουμε Αληθινά, ξεκινώντας από εμάς τους ίδιους, Μέσα μας;

1) Κατ’ αρχήν πρέπει να ΑΠΟΧΤΗΣΟΥΜΕ (να ανακαλύψουμε, να δομήσουμε, να εφεύρουμε…) ΣΤΕΡΕΕΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ, που θα Θέτουν την Ενότητα του Όντος (στην Πραγματική Ουσία Του) σαν Αρχή, Πάνω στην Οποία μπορεί να δομηθεί εκ των υστέρων οποιαδήποτε κοσμοθεωρητική αντίληψη. Δεν λέμε ότι κάποιος πρέπει να ασπασθεί την (Ορφική) Αρχαία Ελληνική Αντίληψη του Ενιαίου της Φύσης (του Είναι), ή κάποια ανάλογη θεωρητική αντίληψη (όπως η Βεδαντική Αντίληψη, ή η Βουδιστική Κοσμοθεωρία, ή η Ταοϊστική κοσμοαντίληψη, η ο «χριστιανικός μυστικισμός» τύπου Έκκαρτ, ή ο «σουφισμός»…)… Κάλλιστα μπορεί κάποιος με δικές του έρευνες να «αντιληφθεί» την Πραγματικότητα (του Ενιαίου Όντος) και να «δομήσει» την προσωπική αντίληψή του… Το σημαντικό είναι ότι πρέπει οπωσδήποτε να Εναρμονιζόμαστε με την Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα οποιαδήποτε αντίληψη κι αν έχουμε για την Ύπαρξη και τον κόσμο (και να μην «πιστεύουμε» για παράδειγμα ότι η γη είναι επίπεδη… ή ότι όλα είναι «χώμα»…)… Γιατί όλα αυτά που διδάσκονται στους σημερινούς ανθρώπους, της χριστιανικής δύσης, του ισλαμικού νότου, ή της ποικίλης ανατολής, δεν έχουν καμία αντιστοιχία με την Αντικειμενική Φυσική Πραγματικότητα…
2) Θα πρέπει να ΑΠΟΡΡΙΨΟΥΜΕ όλο την «αξιακή κλίμακα» του σάπιου συστήματος, αντιλήψεις, ήθη, τρόπους ζωής, και να βρούμε Μέσα μας (μέσα από την Οντολογική Ολοκλήρωση, την Γνώση, την Ηθική, την Λογική, και το Μέτρο) τις Δικές μας Αληθινές Αξίες στην Ζωή, και με αυτές να οργανώσουμε την ζωή μας…
3)Πρέπει να μάθουμε να ζούμε ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ, Φυσικοί, Καθαροί (Ηθικά), κι όχι σύμφωνα με τα «κοινωνικά πρότυπα» που εξαθλιώνουν τον «άνθρωπο»…
4) Αν χρειάζεται να είμαστε μέσα στον κόσμο (λόγω εξάρτησης, εργασίας, ασχολίας, κλπ…) θα πρέπει να είμαστε «μέσα στον κόσμο αλλά όχι εκ του κόσμου», πρέπει να είμαστε μέσα στον κόσμο με το ΔΙΚΟ ΜΑΣ «ΑΞΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ», και με την Συνειδητή, Ηθική, Δίκαια, Δράση μας, όχι μόνο να είμαστε «Φως στο κόσμο», αλλά και «παρηγοριά» στους παγιδευμένους…
5) Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είμαστε εδώ για να «συνειδητοποιηθούμε» σαν όντα, κι όχι για να «μείνουμε» για πάντα…

Αν πραγματικά θέλουμε να Αντιληφθούμε, να Βιώσουμε, Μέσα μας, την Ενότητα του Όντος (το Ενιαίο του Είναι, στο Βάθος της Ύπαρξης όλων των όντων…) και να διαπιστώσουμε μόνοι μας, προσωπικά, εμείς οι ίδιοι, ότι όντως, Αυτή Είναι η Ύστατη Πραγματικότητα… κι όχι να μένουμε σε θεωρίες, ή ονειροπολήσεις, έχουμε την δυνατότητα να το κάνουμε… αν το αποφασίσουμε, άμεσα, και πολύ απλά…
Αυτό που Αναζητούμε να Αντιληφθούμε (η Πραγματικότητα, μέσα από Εσωτερική Διερεύνηση και Συνειδητοποίηση) Είναι Αυτό που Υπάρχει κι όχι κάτι που θα κατασκευάσουμε εμείς με την «σκέψη» μας, ή θα αποκαλύψουμε με «προσπάθειες», ή πολύπλοκες «δράσεις»… Η Πραγματικότητα (που μπορεί να Αποκαλυφθεί Μέσα μας) Είναι Ήδη Εδώ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ… απλά πρέπει να αδειάσουμε την Συνείδησή μας από όλη την κοινωνική, πολιτισμική, εξωτερική, σαβούρα που μας έχουν «φορτώσει»… Πρέπει να αδειάσουμε τον «Χώρο της Συνείδησης», να Κάνουμε «Χώρο» για να μπορεί να Εισέλθει η Αλήθεια… Δεν έρχεται η Αλήθεια στον «παραγεμισμένο νου», όπως δεν μπορείς να βάλεις φρέσκο καθαρό νερό σε ένα ποτήρι γεμάτο βούρκο… Πρέπει να σωπάσεις μέσα σου την εσωτερική φασαρία, να δώσεις προσοχή, να «τεντώσεις τ’ αυτιά σου», αν θέλεις ν’ ακούσεις τον «Ήχο της Σιωπής», τον «Ψίθυρο του Αιώνιου»…
Αυτό που λέμε δεν είναι δύσκολο. Ούτε προσόντα απαιτεί, ούτε προσπάθεια, ούτε κόπο… Μονάχα όσοι ικανοποιούνται ή βολεύονται με την «βρωμιά» του κόσμου το βρίσκουν δύσκολο… Την Αλήθεια (την Πραγματικότητα,) θα την Βρεις «Εκεί που δεν παρεμβαίνει ο άνθρωπος»… Είναι το ίδιο να «περπατάς» στην Εξοχή που δεν φτάνει να «μολύνει» ο άνθρωπος, να «βλέπεις» τα πράγματα γύρω σου, να «ακούς» τους ήχους της φύσης, να «αισθάνεσαι» με όλο σου το κορμί τον αέρα, τις μυρουδιές, να «νοιώθεις» ότι είσαι «ένα» με τον κόσμο γύρω σου… κι είναι το ίδιο να είσαι εγκλωβισμένος στον σύγχρονο τρόπο ζωής, με το πολιτικό χάος, την κοινωνική τρικυμία, την ανεξέλεγκτη τεχνολογία, τον ηλίθιο καταναλωτισμό και τις «κακές» συνήθειες;… Με τον ίδιο τρόπο, είναι το ίδιο να Στρέφεσαι Μέσα σου, σε Χώρους που δεν μπορεί να εισέλθει η ανθρώπινη σκέψη, ο ανθρώπινος εγωισμός κι ατομισμός, η ανθρώπινη ανοησία, η άδικη πράξη, στον ΙΕΡΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΝΕΓΚΙΧΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ… και το ίδιο να ζεις με ηλίθιες ανθρώπινες αντιλήψεις, που σου έχουν εμφυτέψει από τότε που ήσουνα μικρό παιδί, με ηλίθιες συνήθειες, σε ένα ηλίθιο τρόπο ζωής;…
Η Αυτογνωσία, μολονότι «διδάχτηκε» (λόγω πολιτισμικών συνθηκών) από Μεγάλους Διδασκάλους, και Μεγάλους Φιλοσόφους, σαν «εσωτερική Μετατόπιση της Συνειδητότητας από το «ανθρώπινο κατασκευασμένο» στο «ΑΧΑΝΕΣ ΑΥΘΥΠΑΡΚΤΟ», σαν Μυστική Διεργασία, κι έλαβε τον μανδύα του Διαλογισμού, της Προσευχής, της Πνευματικής Άσκησης, κλπ., στην πραγματικότητα είναι μία Απλή Φυσική Λειτουργία της Συνειδητότητας. Τελείως απλή. Αρκεί να θέλεις να το κάνεις. Κι αυτό το είχαν «εξηγήσει» οι Μεγάλοι Διδάσκαλοι στους μαθητές τους, κι ο Βούδας, κι ο Ορφέας, κι ο Λάο Τσε, υπάρχουν τα «λόγια» τους…
Κι όσοι «αναρωτιούνται» τι θα γίνει αν απαρνηθούν τον κόσμο, τον τρόπο ζωής τους, τις αντιλήψεις τους, την ίδια την «νοητική διαδικασία» με την οποία αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν κάπου μέσα στον κόσμο… αν θα βρεθούν στο «χάος στο «σκοτάδι»… τίποτα από όλα αυτά δεν συμβαίνει… Η Συνειδητότητα Είναι ο Χώρος της Ύπαρξής μας. Αν σταματήσουμε να «γεμίζουμε» με σκέψεις, αντιλήψεις, δράσεις, οτιδήποτε (αν όλα αυτά τα απορρίψουμε σαν άχρηστα), τότε στον «Άδειο Χώρο» θα Εισρεύσει «ΦΩΣ ΑΛΗΘΙΝΟ». Θα Ξεδιπλωθεί η Φύση μας, το Αιώνιο θα Γεμίσει τον Χώρο της Συνείδησής μας. Με Αυτό το Φως θα «δούμε» αλλιώς. Με Αυτό το Φως (το Φως της Ενότητας των Πάντων) Αυθόρμητα είμαστε Γνώστες, Ενάρετοι, Δίκαιοι, Αγαθοί προς τους «άλλους», Στήριγμα και Παρηγοριά. Κι ό,τι θέλουμε σε Αυτή την Κατάσταση, θα μας «προστεθεί». Τόσο Απλά!...
Το τελικό συμπέρασμα, πέρα από οποιαδήποτε Μεταφυσική Θεώρηση, ή άποψη, είναι ότι αν πραγματικά έχουμε την Οντολογική Ωριμότητα, την Γνωσιολογική Επάρκεια, το Ηθικό Σθένος, α αντιμετωπίσουμε Υπεύθυνα τον «εαυτό» μας απέναντι στο χάος, στο χάος της κοινωνίας, στο χάος της πολιτικής, στο χάος της οικονομίας, στο χάος της καθημερινότητας, τότε ο μόνος δρόμος που έχουμε είναι ο Δρόμος της Αληθινής Επανάστασης (Μέσα μας) που θα μας «αλλάξει»… από εδώ ξεκινάει η «αλλαγή του κόσμου». Αν εμείς (ο καθένας μας) Ολοκληρωθεί σαν Άνθρωπος, τότε μόνο μπορούμε να επικοινωνήσουμε αληθινά με τους συνανθρώπους μας, που αντιλαμβάνονται το ίδιο με μας… και μόνο τότε, όταν κι άλλοι άνθρωποι διαφωτισθούν και γίνουν πολλοί μπορούν να «απαιτήσουν» να «αλλάξει» ο κόσμος, να «αλλάξουν» τον κόσμο…
Άλλος δρόμος (ευτυχώς ή δυστυχώς) δεν υπάρχει. Άνθρωποι που δεν έχουν εξελιχθεί πνευματικά, που δεν έχουν Γνώση, Ηθική, Αρετή, Δικαιοσύνη, πως θα φτιάξουν μία «σωστή» κοινωνία; Η ΕΥΘΥΝΗ (ευτυχώς ή δυστυχώς) είναι Ακέραια Δική μας (του καθενός). Κι αυτή η Ευθύνη δεν αφορά μόνο εμάς. Κάποιοι (όπως εμείς προσωπικά) βρίσκονται στην «δύση της ζωής» τους. Δεν έχουν ούτε να «κερδίσουν», ούτε να «χάσουν» από τον κόσμο. Αλλά υπάρχουν παιδιά που «έρχονται» σε αυτό τον κόσμο της αδικίας. Ποιο «κόσμο» θα τους κληροδοτήσουμε; Όλοι είμαστε Υπεύθυνοι…

Το Μέλλον του πλανήτη

Αλήθεια, τι μέλλον έχει αυτός ο πλανήτης; Κατ’ αρχήν είναι σημαντικό ένα τέτοιο ερώτημα; Η Άπειρη Ύπαρξη Απλώνεται σε Απεριόριστους Χώρους που δεν μπορεί να «συλλάβει» ο μικρός ανθρώπινος νους (ο εγκλωβισμένος μέσα στην υλική ύπαρξη). Υπάρχουν Ανώτεροι Κόσμοι (Ουσίας Καθαρότερης από την υλική ουσία των φαινομένων του κόσμου). Ακόμα, μέσα στο Υλικό Σύμπαν με τα εκατομμύρια γαλαξίες ασφαλώς υπάρχουν πλανήτες με ζώντα όντα, που έχουν διαφορετική ή παρόμοια εξέλιξη όπως της γης. Επομένως, πόσο σημαντικός είναι τούτος ο πλανήτης; Μέσα στον Χώρο της Ύπαρξης δεν έχει παρά «ελάχιστη» σημασία. Σημασία έχει μόνο για τα όντα της γης, για όλους εμάς που βρισκόμαστε τώρα εδώ, σε τούτη την ζωή. Για εμάς λοιπόν, τι μέλλον έχει τούτος ο πλανήτης;
Άραγε, η Εξέλιξη είναι μονάχα θέμα χρόνου; (και γίνεται μηχανικά;), κι άραγε, είναι βέβαιο ότι η Εξέλιξη κατευθύνεται προς κάποια ολοκλήρωση, έχει κάποιο στόχο;
Για την Ζωή, την Εξέλιξη, δεν έχει σημασία ο χρόνος (ούτε τα «ιστορικά» όντα). Και για εμάς δεν έχει σημασία τι θα γίνει σε 1000, 2000, ή 10000 χρόνια. Όλα αυτά για εμάς (αν «περιορίσουμε» την ύπαρξή μας σε αυτό που είμαστε τώρα εδώ) είναι έξω από τα όριά μας. Το μόνο που μπορεί να έχει σημασία είναι «εμείς», «τώρα», «εδώ», πως εντασσόμαστε στην Εξέλιξη, στην ζωή του ανθρώπου, στην κοινωνία… Όλα ξεκινούν από εμάς, γι’ αυτό κι οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν αυτό που έλεγε συχνά ο Πρωταγόρας, ότι «ο άνθρωπος είναι το μέτρο όλων». Αυτό, έχει όχι μόνο μεταφυσικό βάθος (αφού «προϋποθέτει» την έννοια του Αληθινού Ανθρώπου) αλλά και πραγματικό, ιστορικό, κοινωνικό πλάτος… Εμείς, (όλοι, ο καθένας) είμαστε η απάντηση σε όλα τα ερωτήματα. Εμείς οι ίδιοι πρέπει να θέσουμε το ερώτημα: Τι κάνουμε; Που κατευθυνόμαστε; Κι εμείς οι ίδιοι πρέπει να δώσουμε την Απάντηση.
Όπως αναλύσαμε και πιο πάνω πρέπει να Αφυπνιστούμε, να Επαναστατήσουμε, να Αλλάξουμε τον κόσμο.
Ο Δρόμος μας αναγκαστικά περνάει μέσα από εμάς. Εμείς πρέπει Πρώτα να ΑΦΥΠΝΙΣΤΟΥΜΕ, να γίνουμε «καλύτεροι», ωριμότεροι, πιο ολοκληρωμένοι, για να μπορέσουμε στην συνέχεια να αλλάξουμε τον κόσμο. Όλα λοιπόν ξεκινούν από την Αυτογνωσία, όλων μας, του καθενός.
Το Δεύτερο που πρέπει να φροντίσουμε είναι τούτο: Όσοι έχουν Επαρκή Γνώση (όχι «γνώσεις»), Ηθικό Σθένος, και Ισχύ («λόγου» και «δράσης») να ΔΙΑΦΩΤΙΣΟΥΝ όσους περισσότερους ανθρώπους είναι δυνατόν. Αυτό μπορεί να γίνει ευκολότερα σήμερα, μέσα από το παγκόσμιο ηλεκτρονικό δίκτυο. Βεβαίως, το Δίκτυο ελέγχεται ως προς την «λειτουργία» του (κι ως ένα βαθμό ως προς το «περιεχόμενό» του) από τους «εχθρούς» του κόσμου, αλλά υπάρχουν τεράστια περιθώρια (επαναστατικής) «δράσης». Μέσα στο φαινομενικό χάος και την αναρχία του Δικτύου μπορούν να οργανωθούν «λειτουργίες» αντίστασης, «φάροι» ενημέρωσης, «βάσεις» πραγματικής γνώσης. Οι «στρατηγικές» τα «όπλα» και οι «δράσεις» είναι ουδέτερα. Σημασία έχει ποιος τα χρησιμοποιεί και για ποιο σκοπό…
Το Τρίτο που πρέπει να γίνει (κι αυτό θα το κάνουν σύντομα οι επερχόμενες γενιές…) είναι η «ΟΡΓΑΝΩΣΗ», με την έννοια της επικοινωνίας και της ανταλλαγής πληροφοριών. Η Πληροφορία συνιστά το «μέλλον» της ιστορίας… Άλλου είδους «οργάνωση» θα καταστρέψει την ίδια την Ουσία της Γνώσης, τον Διαφωτισμό και την Αυθόρμητη Ολοκληρωμένη Ατομική Δράση…
Το Τέταρτο που οφείλουν α κάνουν όσοι θα επωμιστούν το βάρος να αλλάξουν τον κόσμο, είναι να επεξεργαστούν ΔΡΑΣΕΙΣ και δραστηριότητες πίεσης προς το «σύστημα», για να επιφέρουν έμπρακτα, ιδεολογικές, κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές αλλαγές…
Ακόμα, πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας ότι το «ζητούμενο» είναι ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, που να έχει Κοσμοθεωρητικές Βάσεις, και Ιδεολογική Νομιμοποίηση, που να είναι Ηθική, Δίκαιη, κι Ανθρώπινη… Αλίμονο αν εμπλακούμε στο «σύστημα» νομίζοντας ότι μπορούμε «μέσα από το σύστημα» να αλλάξουμε το «σύστημα», τον κόσμο. Όλοι αυτοί που το επιχείρησαν αποδείχτηκαν ανόητοι, αφελείς, δημαγωγοί χωρίς αποτέλεσμα… Πρέπει να «απαρνηθούμε» το «σύστημα», αλλά όχι τους ανθρώπους…
Τέλος, να σημειώσουμε ότι όσοι προβληματίζονται αληθινά, για την ύπαρξή τους, την κοινωνία, την κατάσταση, το μέλλον, γνωρίζουν ότι ο όποιος «αγώνας» γίνεται, γίνεται με στόχο την Αληθινή Αλλαγή του Ανθρώπου, της Ζωής, της Κοινωνίας… δεν γίνεται έτσι απλά για να «επαναστατήσουμε», να καταστρέψουμε, να δημιουργήσουμε χάος…

Πολύ βολικό η μοίρα να ορίζει τη ζωή μας

Θα ‘θελα να ήμουν για λίγο από ‘κείνους τους ανθρώπους που πιστεύουν στα καμώματα της μοίρας. Από κείνους που πιστεύουν πως κάπου μέσα στο σύμπαν μας υπάρχουν σκορπισμένες κάτι μικρές θεότητες σταλμένες απ’ την αρχόντισσά τους, κλεισμένες σε μαγικά ανάκτορα, πλέκοντας μέρα-νύχτα τα κουβάρια τους με τις τύχες των ανθρώπων, άλλοτε γελαστές κι άλλοτε κάτασπρες, χαμένες στη δίνη τους -στη δίνη μας.

Μα δεν είμαι. Δεν πιστεύω σε αρχόντισσες, ούτε σε μαγικές σοφίτες κι ανέμες με αόρατα νήματα. Πιστεύω σε εκείνα που βλέπω, σε καταστάσεις που μπορώ να εξηγήσω. Πιστεύω στο τυχαίο, στις μικρές συγκυρίες που συμβαίνουν κάθε μέρα, πιστεύω στον χωρόχρονο, στην ταχύτητα και τη βαρύτητα. Κι ίσως και να πιστεύω κι ελάχιστα στην τύχη.

Πολλοί από ‘μας διαλέγουν να πιστέψουν στη μοίρα, πως ήταν λένε «γραφτό τους» ή πως «αυτό το όρισε η μοίρα τους». Κι είτε πιστεύουν συνειδητά ή ασυνείδητα. Είτε πολύ είτε λίγο. Μα πιστεύουν. Ορίζουν ακόμη και τις επιλογές τους βασισμένοι στο ότι κάτι που συνέβη ή κάτι που θα συμβεί θα είναι αυτό που θα καθορίσει την πορεία των πραγμάτων, την πορεία της ζωή τους κι είναι σίγουροι πως θα τους βγάλει κάπου, είναι σίγουροι πως θα πετύχει διότι αυτό ήταν και είναι το προκαθορισμένο τους, το πεπρωμένο τους.

Είναι ίσως ευκολότερο –ίσως λιγάκι πιο ποιητικό– να πιστεύουμε σε κάτι άπιαστο, σε κάτι θεϊκό, στο ανεξήγητο. Να πιστεύουμε πως κάποιος όρισε και καθόρισε για ‘μας μια πορεία, για ένα σκοπό που εμείς ακόμη δε γνωρίζουμε. Εδώ είναι που πολλοί συσχετίζουν τη μοίρα με το «όλα συμβαίνουν για κάποιο λόγο». Πως η μοίρα τους ξέρει και την εμπιστεύονται, πως οτιδήποτε καλό, κακό, χαρμόσυνο ή σκοτεινό συμβαίνει γιατί η ζωή τους είναι προκαθορισμένη, χαραγμένη σε πέτρα, σφραγιστός φάκελος με κόκκινο βουλοκέρι και αρχειοθετημένος αλφαβητικά σε ένα από ‘κείνα τα παλιά δωμάτια του πύργου που λέγαμε πριν.

Θαρρώ πως είναι δυσκολότερο να πιστεύουμε πως δεν υπάρχουν μικρές θεότητες να μας καθοδηγούν και πως μπορεί να μην υπάρχει κάποιος λόγος για όλα τελικά. Κι είναι δυσκολότερο γιατί λείπει η ασφάλεια, η σιγουριά πως η ζωή μας προστατεύεται απ’ τη μοίρα. Και για τους μεν και για τους δεν, υπάρχουν δυσκολίες και γεγονότα δυσκολοχώνευτα. Μα στο σενάριο που κάποιος πιστεύει στη μοίρα, βρίσκει παρηγοριά στο ότι η μοίρα του ξέρει καλύτερα και έτσι εμπιστεύεται το νήμα της ζωή του.

Ίσως και να είμαστε πολύ σκληροί με τον εαυτό μας εμείς που πιστεύουμε απλά στα γεγονότα. Ίσως και να βαράμε τον εαυτό μας χωρίς λόγο κάποτε και να του συμπεριφερόμαστε σκληρά. Δεν ξέρω ποια είναι η αλήθεια για να πω με σιγουριά. Ίσως κάπου μέσα μου βαθιά να πιστεύω κι εγώ λιγάκι στην αρχόντισσα με τα πολλά κουβάρια– ή να θέλω να πιστεύω.

Όπως να ‘χει όμως είναι καλό να γνωρίζουμε πως τις αποφάσεις μας τις παίρνουμε εμείς. Ναι, υπάρχουν γεγονότα και καταστάσεις που δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Υπάρχουν όμως κι άλλες τόσες που μπορούμε. Δε συνηθίζω να χρησιμοποιώ αποφθέγματα, μα δεν μπορώ να μη σκεφτώ τον Τάσο Λειβαδίτη, «το κλειδί της φυλακής του καθένας το κρατάει στη τσέπη του».

Ένας τρελός τρελός κόσμος: Η επίδραση των κοινωνιών στην ψυχική ισορροπία του ατόμου

«Τι γίνεται αν δεν είμαστε εμείς οι ίδιοι άρρωστοι, αλλά ένα σύστημα που βρίσκεται σε αντίθεση με το ποιοι είμαστε ως κοινωνικά όντα;» ρωτάει – ρητορικά ενδεχομένως- ο συγγραφέας και εκδότης βιβλίων για την ψυχική υγεία Rod Tweedy (Rod Tweedy, 2016).

Ψυχική ασθένεια

Η ψυχική ασθένεια αναγνωρίζεται πλέον ως μία από τις μεγαλύτερες αιτίες ατομικής δυστυχίας στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Οι δυνατότητες θεραπευτικής αντιμετώπισης αυξάνονται αλλά προς το παρόν αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τη ζήτηση.

Έχουν πληθύνει πλέον οι φωνές που τονίζουν την καθοριστική συσχέτιση μεταξύ κοινωνικών - περιβαλλοντικών συνθηκών και των ψυχικών διαταραχών, καθώς οι πρώτοι προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα ψυχολογικής ευημερίας του ατόμου.

Οι εμπειρίες της κοινωνικής απομόνωσης και αποξένωσης, του υλισμού και του καταναλωτισμού, καθώς και του αστικού περιβάλλοντος, θεωρούνται ως σημαντικές γενεσιουργές αιτίες για τις ψυχικές διαταραχές.

Η φτώχεια, η ανισότητα, η ύπαρξη του ρατσισμού, του σεξισμού, του κοινωνικού εκτοπισμού και μιας γενικότερα ανταγωνιστικής κουλτούρας αυξάνουν την πιθανότητα ψυχικής οδύνης και ιδιαίτερα βέβαια των νευρωτικών διαταραχών. Το κοινωνικό σύστημα και το περιβάλλον διαβίωσης που έχουμε δημιουργήσει, μοιάζει πολλές φορές να «παράγει» ψυχική ασθένεια.

Η κοινωνία των υλικών αγαθών στην οποία ζούμε προάγει την ταύτιση της ευτυχίας με τη διασκέδαση, την άνεση και την κατανάλωση. Πολλές φορές συγχέουμε την υλική με την ψυχολογική ευημερία. Τα υλικά αγαθά είναι σαν να υπόσχονται στον καταναλωτή το βίωμα της ευχαρίστησης. Κατά αυτόν τον τρόπο όμως το νευρικό μας σύστημα μοιάζει να επαναπροσδιορίζεται προς μία κατεύθυνση υλιστική, όπου όλα μετριούνται ωφελιμιστικά και με βάση την παραγωγικότητα και την απόδοση. Οι αισθήσεις αλλοτριώνονται και παρουσιάζεται έκπτωση της διαδικασίας ονειροπόλησης, ελπίδας, φαντασίας και δημιουργίας με μοναδικό σκοπό την ευχαρίστηση.

Ο ελεύθερος χρόνος περιορίζεται, καθώς οι άνθρωποι εξαναγκάζονται από το σύστημα να τρέχουν διαρκώς σε μία κούρσα καριέρας αλλά και προσπάθειας βιοπορισμού. Η πληθώρα επιλογών μοιάζει να οδηγεί συχνά σε επιδείνωση των αγχωδών και ψυχαναγκαστικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας των ατόμων, καθώς το σύστημα γεννάει ανύπαρκτες ανάγκες και οι επιλογές ζητούν επιτακτικά μια απόφαση, που πολλές φορές δεν έρχεται.

Κοινωνικές οικονομικές ανισότητες και οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Μια άλλη βασική κοινωνική πτυχή με σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική ασθένεια είναι φυσικά η έξαρση της κοινωνικής και οικονομικής ανισότητας. Η στέρηση, το χαμηλό εισόδημα, η ανεργία, η κακή εκπαίδευση, η χειρότερη σωματική υγεία αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για την ψυχική υγεία. Δίπλα σε όλα αυτά προστίθεται και η διαδικασία της σύγκρισης με τους έχοντες, η οποία γεννά συναισθήματα μειονεκτικά και παράλληλα άγχους επίτευξης στόχων.

Όλα αυτά δημιουργούν μία κοινωνική δομή ατομικισμού, στην οποία ο κάθε ένας επιδιώκει το δικό του συμφέρον, ανεξάρτητα πολλές φορές από τις βλαβερές συνέπειες που θα μπορούσε να προκαλέσει σε άλλους. Οι άνθρωποι φτάνουν στο σημείο να νιώθουν απομονωμένοι, αυτόνομοι, ανταγωνιστικοί.

Η ιδιοτέλεια και ο εγωκεντρισμός οδηγούν εν τέλει σε κοινωνική αδιαφορία και επιφανειακές διαπροσωπικές σχέσεις.

Ένας επιπλέον επιβαρυντικός παράγοντας είναι ο αστικός χώρος και γενικά οι συνθήκες διαβίωσης. Ο συνωστισμός, η έλλειψη πρασίνου, ο περιορισμός του δημόσιου χώρου συγκέντρωσης ατόμων όπως η πλατεία αλλά και γενικότερα χώρου ελεύθερου κτιρίων, η κοινωνική αποδιοργάνωση, ο θόρυβος, καθώς και η έλλειψη καθαρού αέρα αποτελούν ορισμένες μόνο από τις παθολογίες της αστικοποίησης. Έχει χαθεί το στοιχείο της γειτονιάς, των διαπροσωπικών σχέσεων και των κοινωνικών συναναστροφών. Η έλλειψη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη στα μεγάλα οικοδομικά συγκροτήματα. Τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης πόλης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την υγεία των κατοίκων.

Η ζωή μακριά από τη φύση επιδρά δυσμενώς στην ψυχική υγεία

Αν εξετάσουμε μόνο τον παράγοντα του θορύβου, οφείλουμε να αναφέρουμε ως πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, διαταραχές του ύπνου, διάσπαση της προσοχής, ακουστικές διαταραχές, άγχος και μείωση της ευεξίας γενικά. Η ελλιπής κίνηση με τα πόδια λόγω της επικράτησης του αυτοκινήτου οδηγεί αναπόφευκτα σε μειωμένη σωματική ευεξία αλλά μπορεί να οδηγήσει και σε επίταση του εκνευρισμού, της επιθετικότητας και του stress από την κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Η παρακώλυση της κυκλοφορίας ακόμα και στα πεζοδρόμια πλήττει την ποιότητα ζωής των ατόμων. Η έλλειψη κήπων, μεγάλων πλατειών και χώρου κενού, ώστε να δημιουργείται ένα καθαρό και ξεκούραστο οπτικό πεδίο επιδρά δυσμενώς στην κοινωνική και ψυχική ευεξία των κατοίκων.

Ο συνωστισμός που χαρακτηρίζει τις πυκνοκατοικημένες σύγχρονες πόλεις εντείνει την ψυχοπαθολογία και αυξάνει την ευερέθιστη κοινωνική συμπεριφορά.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι κοινωνικές σχέσεις και η ύπαρξη ενός κοινωνικού κράτους. Στο πυκνοκατοικημένο Τόκιο παρουσιάζονται πολύ λιγότερα προβλήματα απ' ό,τι στην πυκνοκατοικημένη Νέα Υόρκη. Το Τόκιο παρουσιάζει χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας, ισχυρότερους οικογενειακούς και κοινωνικούς θεσμούς και υψηλότερο επίπεδο κρατικής κοινωνικής στήριξης.

Η εχθρικότητα της κοινωνικής μας δομής και του αστικού περιβάλλοντος δημιουργεί εν τέλει συνθήκες απομόνωσης, έλλειψης χρόνου και άγχους, που αποτελούν με τη σειρά τους καθημερινή απειλή για την ψυχική υγεία των κατοίκων.

Δεν είναι τυχαία εξάλλου η ευεξία που αισθάνονται πολλοί άνθρωποι στα χωριά τους, στις διακοπές, στις σύντομες εξορμήσεις στη φύση. Το ερώτημα που αξίζει να απαντηθεί είναι το γιατί έχουμε επιτρέψει στους παράγοντες ευεξίας να αποτελούν απλά ένα διάλειμμα μέσα σε μία καθημερινότητα πίεσης και το αν θα μπορούσαμε εν τέλει να τους εντάξουμε περισσότερο στη ζωή μας, εξυγιαίνοντας τις συνθήκες διαβίωσής μας «ψυχή τε και σώματι».

Doppelganger & Αιθερικό Διπλό

Ένα περιστατικό που συνέβη μερικά χρόνια πριν είναι που μου έδωσε την αφορμή να ασχοληθώ με το ζήτημα του Doppelganger, που είναι ο “διπλός” εαυτός μας, και που σύμφωνα με την θεωρία υπάρχει και κινείται όπως ακριβώς κινούμαστε και εμείς φέρνοντας στο διάβα του οιωνούς κακοτυχίας και άσχημων γεγονότων για το άτομο…

Τότε, μια φίλη ήταν βέβαιη πως είχε αντικρύσει και μιλήσει με έναν κοινό γνωστό μας, την ώρα που εκείνος βρισκόταν αρκετά χιλιόμετρα μακριά από την Πρωτεύουσα. Είναι δύσκολο, όσο ενδιαφέρον και αν ακούγεται, να επιβεβαιώσεις μια τέτοια υπόθεση, και έτσι όπως είναι λογικό δεν είχα πάρει την ιστορία και πολύ στα σοβαρά..

Είναι όμως δυνατόν μία τέτοια θεωρία να ισχύει; και αν ναι, τι είναι τελικά αυτός ο διπλός εαυτός μας; Και ποιές θα μπορούσαν να είναι οι διαφορετικές εκδηλώσεις του ίδιου μας του εαυτού όχι στον κόσμο τον δικό μας, μα σε μία διαφορετική σφαίρα ύπαρξης;

To Doppelganger

Το Doppelganger όπως παρουσιάζεται μέσα από την τέχνη και την λογοτεχνία είναι το αισθητό,δηλαδή το “πραγματικό” διπλό ενός ζωντανού ατόμου και στην ουσία η παρουσία του αντιπροσωπεύει το κακό. Η Λέξη Doppelganger είναι γερμανική και αναφέρεται σε οποιοδήποτε διπλό ή παρόμοια μορφή κάποιου προσώπου. Η Λέξη επίσης χρησιμοποιείται για να περιγραφεί η αίσθηση της παρουσίας του ίδιου ατόμου σε περιφερική όραση, σε σημείο δηλαδή όπου δεν θα μπορούσε μια τέτοια αντανάκλαση να υπάρχει. Τα “Διπλά” γενικότερα θεωρούνται ως οιωνοί κακής τύχης.

Σε μερικές παραδόσεις, ένα διπλό που μπορεί να θεαθεί από κάποιον γνωστό ή φίλο μπορεί να προμηνύει ασθένεια ή και κίνδυνο, ενώ σε άλλες η θέαση ενός Doppelganger μπορεί να σημαίνει ακόμη και τον ίδιο τον θάνατο.

Στην Νορβηγική Μυθολογία, το vardøger είναι ένα πνευματικό διπλό που προηγείται κάποιου ζωντανού ατόμου και βαδίζουν τα χνάρια του ατόμου και χρησιμοποιούν τις πράξεις του πριν από το ίδιο το πρόσωπο. Στην Αρχαία Αιγυπτιακή μυθολογία, το “KA” ήταν το υπαρκτό πνευματικό διπλό που είχε τις ίδιες μνήμες και αισθήσεις με το ζωντανό πρόσωπο.

Φυσικά η θεωρία του Doppelganger δεν θα μπορούσε να λείπει από την λογοτεχνία και την τέχνη του Φανταστικού. Έτσι, ιστορίες σχετικές μπορούμε να συναντήσουμε στο “Double” του Ντοστογιέφσκι, στο a tale of two cities του Ντίκενς και σε αρκετά ακόμη. Σε αυτές τις ιστορίες το διπλό είναι σχεδόν πάντα “κακό”, και προτρέπει τα θύματα σε πράξεις ακατανόητες.. Βέβαια υπάρχει και η επιστημονική πλευρά του ζητήματος που αποδίδει το Doppelganger στο σύνδρομο του “Υποκειμενικού Διπλού”, το οποίο είναι ένα σύνδρομο στο οποίο το άτομο έχει την ψευδαίσθηση πως κάπου τριγύρω υπάρχει το διπλό του με την ίδια εμφάνιση, μα με διαφορετικό χαρακτήρα και δική του ζωή. Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις ανθρώπων που πιστεύουν πως έχουν παραπάνω από ένα διπλό! Το σύνδρομο αυτό είναι αποτέλεσμα μιας νευρολογικής ή ψυχικής διαταραχής, ή μια μορφή εγκεφαλικής βλάβης.

Ακόμη μερικές φορές η ψευδαίσθηση αυτή κάνει το άτομο να πιστεύει πως ολόκληρη η προσωπικότητα του ή ένα μέρος της έχει μεταφερθεί σε ένα άλλο άτομο…

Πέρα από αυτή την παράξενη υπόθεση του Doppelganger, που υποτίθεται πως είναι κυριολεκτικά το διπλό μας, υπάρχει το αιθερικό μας διπλό που είναι συνέχεια του ίδιου μας του εαυτού. Είναι το Αιθερικό μας όχημα, ο σύνδεσμός μας με τα αστρικά πεδία και τις ανώτερες σφαίρες ύπαρξης. Ας δούμε παρακάτω:

Το Αιθερικό Διπλό

Το Αιθερικό Διπό είναι για την Θεοσοφία το αόρατο μέρος ή σώμα του συνηθισμένου φυσικού σώματος. Ο Όρος Αιθερικό χρησιμοποιείται γιατί το σώμα αυτό σχηματίζεται από εκείνη την λεπτή ύλη των ενεργειακών δονήσεων που δεν μπορεί να διακρίνει το ανθρώπινο μάτι. Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί πως αυτή η ύλη δεν είναι ο αιθέρας του Σύμπαντος, μα αποτελείται από φυσική ύλη γνωστή ως Αιθερική, Υπερ-Αιθερική, υπο-ατομική και ατομική. Ο Όρος Διπλό χρησιμοποιείται για να υποδείξει πως το σώμα αυτό είναι στην ουσία ένα ακριβές αντίγραφο του φυσικού σώματος.

Όπως το φυσικό σώμα έχει αισθήσεις, έτσι και το Αιθερικό διπλό έχει τα δικά του αισθητικά όργανα, τα τσάκρας. Μέσα από αυτά τα τσάκρας διοχετεύεται στο αιθερικό σώμα η απαραίτητη ζωτική ενέργεια για την ύπαρξή του και την ευεξία του μέσα στη ζωή. Έτσι, το αιθερικό διπλό παίζει τον ρόλο ενός ενεργειακού αγωγού, και χωρίς αυτό ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να έχει επικοινωνία με τον Αστρικό κόσμο, και δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ένστικτα και διαισθήσεις.

Κατά την διάρκεια του ύπνου το διπλό δεν αποχωρίζεται το φυσικό σώμα. Αντιθέτως, το αιθερικό μέρος του νου είναι το πιο ενεργό κατά την διάρκεια ενός ονείρου, ειδικά όταν τα όνειρα προκαλούνται από τυχαία χαρακτηριστικά όπως ένας θόρυβος.

Μετά τον θάνατο του Φυσικού σώματος το αιθερικό διπλό αποσπάται, χωρίς ωστόσο να απομακρύνεται απο την θέση στην οποία βρίσκεται το φυσικό σώμα.

Διπολικότητα, Ύλη & Αντι-Ύλη

Ολόκληρο το σύμπαν αποτελείται από διαφορετικά στάδια ύλης. Τα Κβαντικά στοιχεία της ύλης είναι τα άτομα και τα υποατομικά μόρια. Κάθε υποατομικό μόριο είναι θετικά ή αρνητικά φορτισμένο. Και για κάθε μόριο με θετική ή αρνητική φόρτιση θα πρέπει να υπάρχει και το αντίστοιχο μόριο με αντίθετη φόρτιση για να εξισορροπήσει την ύπαρξή του. Έτσι, για κάθε μόριο υπάρχει και το αντι-μόριο.

Αν όντως ισχύει κάτι τέτοιο, που βρίσκεται η αντιύλη στο σύμπαν; Η θεωρία υποστηρίζει πως ύλη και αντι-ύλη δεν μπορούν να συνυπάρξουν και αν συναντηθούν θα καταστρέψουν η μία την άλλη.

Κάθε τί στην φυσική πραγματικότητα υπάρχει σε δύο καταστάσεις, την φυσική και την Αιθερική. Η φυσική Ύλη και το αιθερικό διπλό της συνυπάρχουν στον ίδιο χωροχρόνο μα σε διαφορετική φάση μεταξύ τους σε δύο διαφορετικές σφαίρες ύπαρξης. Η Αντιύλη είναι το αιθερικό διπλό της Φυσικής ύλης.

Έτσι, το αόρατο μέρος του ανθρώπου (Αιθερικό σώμα) είναι ζωτικής σημασίας και είναι το μέρος του ενεργειακού σώματός μας που επιτρέπει τα κύματα της ενέργειας να μας προσεγγίσουν μέσω των αστρικών πεδίων. Αυτά τα ενεργειακά πεδία κρατούν το σώμα ζωντανό και δίνουν τη ζωτικότητα και την ψυχική ευεξία που μας είναι αναγκαία. Επίσης, το αιθερικό διπλό είναι η γέφυρα που “φέρνει” τα πολλά συναισθήματα και τις σκέψεις από τον αστρικό κόσμο στην φυσική σφαίρα ύπαρξης και εδραιώνει το φυσικό σώμα μέσα στον φυσικό κόσμο!

Δύο σώματα της ίδιας μας της ύπαρξης, δύο “διπλά” με διαφορετικές όψεις το καθένα… Το Doppelganger, ο κακός οιωνός που εμφανίζεται και φέρνει μηνύματα κακοτυχίας και όχι μονάχα, και το αιθερικό μας διπλό, ο αγωγός της ζωτικής και αστρικής ενέργειας που μας περιβάλλει και είναι αναγκαία για οποιαδήποτε προσέγγιση θελήσουμε να κάνουμε στις καθημερινές μα και τις μαγικές μας αναζητήσεις σε παραπάνω από ένα πεδία πραγματικότητας! Είναι οι δύο εκφράσεις της διπολικότητας που περικλείει το σύμπαν. Και πηγάζει από εμάς…

Αγάπησα τα «μπαλώματά» μου γιατί τα έκανα με μικρές, σιωπηλές νίκες

Και μόνο το άκουσμα της λέξης «κατάθλιψη» κουβαλάει μαζί του κάτι βαρύ. Κάτι αναπόφευκτα γεμάτο θλίψη. Ένα δάκρυ, χωμάτινο.

Η κατάθλιψη έρχεται και ανοίγει το πονοντούλαπο και πού να κρυφτείς μετά;

Πώς να γλυτώσεις από το δράκο με τα μεγάλα μάτια που μόνος σου δημιούργησες μέρα με τη μέρα, λίγο με το λίγο;

Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη στιγμή που άνοιξε το δικό μου πονοντούλαπο και η κατάθλιψη ήρθε και πλημμύρισε τα σωθικά μου, αφήνοντας στην αναπνοή μου το μικρότερο δυνατό χώρο απλώς για να υπάρχει. Να συντηρείται, που λένε.

Πολλά μαζί και από που να ξεκινήσεις;
~από όπου και να ξεκινήσεις καλό είναι. Αρκεί να το κάνεις.

Πώς αναπνέεις όταν κάθε αναπνοή γίνεται δυσβάσταχτη;
~μα κάθε αναπνοή είναι μία νίκη. Μία σύνδεση με τη ζωή. Μία άγκυρα.

Και τι γίνεται όταν δεν υπάρχει φως πουθενά;
~ανακαλύπτεις το φως μέσα στο σκοτάδι. Μαλακά. Χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για εσένα. Όλα.

Κάποια στιγμή, μέσα στη θλίψη που έγινε οδύνη και στην οδύνη που μεταμορφώθηκε σε απάθεια, η καρδιά μου αποφάσισε να στρέψει το βλέμμα αλλού. Ο νους μου όμως συνέχιζε στην αντίσταση, δεν το ήθελε το ξεβόλεμα βλέπεις.

Άραγε ήθελα στ’ αλήθεια να γιατρευτώ;

Η απόφαση μεγάλωνε μέσα μου.

Και εγώ, σε πλήρη άγνοια τότε, μεγάλωνα μέσα σε αυτήν.

Ακόμα και αν οι νύχτες μοιάζανε να κρατάνε για πάντα. Και οι μέρες ήταν όλες ίδιες. Ακόμα κι αν τα πρόσωπα των ανθρώπων μοιάζανε ξαφνικά. Ακόμα και αν ο πόνος ερχότανε σαν ένα τεράστιο κύμα και εγώ έμενα ανήμπορος να τον βλέπω να με παρασέρνει, να με τρυπάει, να με γδέρνει και να με πετάει στο σκοτάδι.

Η καρδιά, αυτή που είχε αποφασίσει, ναι αυτή, ήταν σπασμένη σε χιλιάδες μικρά, απειροελάχιστα κομμάτια που ταξίδευαν μαζί με τη σκόνη στο Αόρατο.

Ποτέ δεν τα μάζεψα αυτά τα κομμάτια. Το ξέρεις, είναι αδύνατο, ότι και να λένε.

Μάζεψα κάποια, όσα κατάφερα και έφτιαξα καινούργια. Μπαλώματα που λένε οι παλιοί.

Αγάπησα πολύ τα μπαλώματα μου γιατί τα είχα συνθέσει με μικρές, σιωπηλές νίκες.

Τις ατελείωτες νύχτες είχα πλέον μία ασχολία: τα μπαλώματα. Λίγο λίγο και αυτά.

Με πολλές, εκκωφαντικές παύσεις απόγνωσης.

Με μικρές νίκες.

Και η απόφαση συνέχισε να μεγαλώνει, να διεκδικεί και αυτή το χώρο της στα σωθικά μου. Και σε ένα από εκείνα τα μεγάλα φεγγάρια ήταν πια έτοιμη να συμφιλιωθεί με το δράκο, που κατοικούσε στο λιμάνι του φόβου.

Η απόφαση δυνάμωσε και η ιστορία άλλαξε.

Για την ακρίβεια: αποφάσισα και άλλαξα την ιστορία μου, για ακόμα μία φορά.

Το ακατόρθωτο έγινε εφικτό. Ενάντια σε κάθε επιστημονική επεξήγηση, ενάντια σε κάθε οδηγία ή κατεύθυνση.

Το λίγο λίγο έγινε πολύ. Και το πολύ ζωντάνεψε τις νύχτες και ομόρφυνε τις μέρες. Γέμισε χρώματα τα πρόσωπα των ανθρώπων.

Το πολύ, μου έδωσε να κρατάω το φως, ώστε να σταματήσω να το ψάχνω αλλού.

Το κράτησα.

Κοίταξα κατάματα το δράκο με τα μεγάλα μάτια. Ήξερε και αυτός πως είχε έρθει η ώρα του αποχωρισμού.

Δεν άντεχε άλλωστε τόσο φως.

Αποχώρησε στο Αόρατο μαζί με λίγο σκόνη και λίγα από τα κομμάτια της καρδιάς μου.

Κράτησα το «πολύ» για εμένα.

Μαζί με τα μπαλώματα.

~αφιερωμένο σε όσους έχουν συναντήσει το δράκο με τα μεγάλα μάτια.
οι άγκυρες υπάρχουν και οι ιστορίες αλλάζουν.

Όσο αποδέχεσαι μια αρνητική κατάσταση τόσο παραμένεις δέσμιος σ΄αυτήν

Δεν υπάρχει κανένας λόγος για να είσαι δυστυχισμένος.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος για να είσαι απογοητευμένος ή καταπιεσμένος ή γεμάτος θλίψη.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να είσαι άρρωστος ή αποτυχημένος ή αποθαρρυνμένος.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος για οτιδήποτε άλλο από το ενδιαφέρον και τη χαρά στη ζωή.

Όσο αποδέχεσαι μια αρνητική κατάσταση τόσο παραμένεις δέσμιος σ΄ αυτήν.

Αρκεί όμως να διεκδικήσεις την κληρονομιά σου σαν ελεύθερος άνθρωπος και θα είσαι πια ελεύθερος.

Η επιτυχία και η ευτυχία αποτελούν μια φυσική κατάσταση για τον άνθρωπο. Είναι πολύ πιο εύκολο να πραγματώσει κανείς αυτές τις καταστάσεις, παρά τις αντίθετες.

Ίσως για ένα διάστημα να επισκιάζεται αυτό το γεγονός από κακές συνήθειες σκέψης και δράσης, όπως λόγου χάρη μπορεί να μας φαίνεται ευκολότερο να βαδίζουμε ή να καθόμαστε ή να κρατάμε το στυλό ή ένα μουσικό όργανο όχι όπως πρέπει, απλά και μόνο επειδή το έχουμε συνηθίσει έτσι, ο σωστός όμως τρόπος είναι στα σίγουρα ευκολότερος.

Η δυστυχία, η απογοήτευση, η φτώχεια και η μοναξιά είναι πράγματι άσχημες καταστάσεις, στις οποίες έχουν προσκολληθεί τα θύματά τους, πιστεύοντας ότι δεν υπάρχει άλλη λύση ενώ βέβαια υπάρχει.

Η λύση αυτή είναι απλά ν΄ αποκτήσει κανείς καλές νοητικές συνήθειες αντί για κακές.

ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗΣ: Η τύχη πάντα μες στις ατυχίες αφήνει μια πόρτα ανοιχτή, για να τους δίνει τη λύση

Ο Σαλβαδόρ δελ Πόθο γεννήθηκε το 1968 στη Μαδρίτη από Ισπανό πατέρα και Ελληνίδα μητέρα. Η απώλεια της όρασής του σε νηπιακή ηλικία τον έκανε να προσκολληθεί στη μητέρα του, η οποία, αφιερώνοντάς του όλο τον χρόνο της, του έμαθε ελληνικά και —φιλόλογος ούσα- του ενέπνευσε αγάπη τόσο για την ελληνική, όσο και για την ισπανική λογοτεχνία, μια αγάπη που λειτούργησε και εξακολουθεί να λειτουργεί παρηγορητικά και υποστηρικτικά για εκείνον. Σήμερα, θέλοντας αφενός να τιμήσει τη μνήμη της μητέρας του και αφετέρου να παρακινήσει ανθρώπους που δοκιμάζονται να αναζητήσουν ζωτικά στηρίγματα στη λογοτεχνία, γράφει στην ελληνική γλώσσα βιβλία εμπνευσμένα από έργα Ισπανών ποιητών και πεζογράφων, τα οποία διανθίζει με ελληνικά κείμενα, βασιζόμενος περισσότερο στην ακουστική του μνήμη.

«Πολύ σοφή κουβέντα, Σάλβο μου, είναι αυτή που λέει ο δον Κιχώτης στον Σάντσο. Να τη θυμάσαι πάντα!» μου είπε σ’ αυτό το σημείο η μητέρα μου με τον ενθουσιασμό του ερευνητή μπροστά σε μια τυχαία ανακάλυψη.

«Μαμά, μιλάς σε μένα για ατυχίες;» τη διέκοψα και συνέχισα με παράπονο: «Στη δική μου ατυχία, ποια πόρτα έχει μείνει ανοιχτή για τη λύση της; Μου λες εσύ που τα ξέρεις όλα;».

Δεν πρόλαβα να αισθανθώ ηλεκτρισμό στην ατμόσφαιρα- η μητέρα μου, ίσως λόγω των παιδαγωγικών σπουδών της, συγκράτησε την ψυχραιμία της κι άρχισε να μου εξηγεί με επισημότητα αλλά και με όλη την τρυφερότητα του κόσμου.

«Δεν τα ξέρω όλα. Κανένας δεν τα ξέρει όλα. Και η ατυχία σου να χάσεις ξαφνικά την όρασή σου είναι τόσο μεγάλη που δεν μπορεί να μετρηθεί. Aλλά, όσο μεγάλη και να είναι η ατυχία, η ζωή πάντα είναι μεγαλύτερη».

«Μέσα σ’ αυτό το σκοτάδι; Να βλέπω τον ήλιο μόνο στα όνειρά μου, που μου γίνονται εφιάλτες από τον πόνο; Καλύτερα να μην είχα προλάβει να τον δω, καλύτερα να είχα γεννηθεί τυφλός, να μην ήξερα το φως τι σημαίνει».

«Σάλβο μου, νομίζεις ότι όλοι όσοι έχουν την όρασή τους ξέρουν και τι σημαίνει φως; Στο μυαλό και στην ψυχή πολλών ανθρώπων κατοικεί μόνο το σκοτάδι και, το χειρότερο, δεν ξέρουν πώς να το διώξουν».

«Μαμά, μήπως αμπελοφιλοσοφείς;» τη διέκοψα.

«Όχι, γιε μου. Ακούς πόσος φανατισμός, πόση βία και μισαλλοδοξία επικρατούν στον κόσμο. Και ξέρεις τι τα γεννάει όλα αυτά τα κακά συναισθήματα; Το σκοτάδι του μυαλού και της ψυχής!»
«Έχεις δίκιο» Θυμάμαι ότι ψέλλισα.

«Ας πάμε όμως και σ’ έναν άλλο συλλογισμό: Η τυφλότητα για τους αρχαίους Έλληνες ήταν ιερή -γι’ αυτό και οι μάντεις ήταν τυφλοί, ενώ η τύφλωση είχε την έννοια της τιμωρίας. Βασικά παραδείγματα η αυτοτύφλωση του Οιδίποδα και η τύφλωση από τον Οδυσσέα του Κύκλωπα Πολύφημου. Στους χριστιανικούς χρόνους η τύφλωση χρησιμοποιήθηκε ως βασανιστήριο» .

«Κι όλα αυτά γιατί μου τα λες;» τη ρώτησα με απορία.

«Για να σκεφτείς με τι θα ταυτίσεις την ατυχία σου: Με την τυφλότητα ή με την τύφλωση; Με την ιερότητα ή με την τιμωρία;»

«Μα…»

«Σου μιλάω σκληρά, το ξέρω, αλλά, ως μητέρα σου, οφείλω να σε βοηθήσω να ενδυναμώσεις τον νου και, κατά συνέπεια, τον χαρακτήρα σου. Λοιπόν;»

«Δεν ξέρω…»

«Τι προτιμάς; Να κάνεις αυτή σου την αδυναμία δύναμή σου, να πάρεις τη μοίρα σου στα χέρια σου και να τραβήξεις μπροστά ή να τη δεχτείς μοιρολατρικά και να μείνεις πίσω τιμωρώντας τον εαυτό σου και καταδικάζοντάς τον;»

«Το πρώτο θέλω, σίγουρα, όμως πώς θα το καταφέρω;» της απάντησα σαν να μη μιλούσα εγώ αλλά μια άλλη φωνή από μέσα μου, κι ένιωσα μια ζεστή αύρα να με τυλίγει: Η μαμά μου μου κρατούσε τα χέρια και τα φιλούσε υγραίνοντάς τα με τα δάκρυα της χαράς της για την επιλογή μου. Κι έπειτα από λίγο μού πρότεινε: «Με το να γίνεις συγγραφέας, για παράδειγμα!».

«Μα δεν πρόλαβα να μάθω να γράφω…» αντέτεινα.

«Αυτό δεν είναι εμπόδιο» προέβαλε εκείνη και, μπρος στη σιγουριά της, άρχισα να την ακούω με περισσότερο θάρρος και προσοχή. «Μπορείς να υπαγορεύεις τα κείμενά σου σε κάποιον, όπως συνήθιζαν οι παλιοί συγγραφείς, ή να τα μαγνητοφωνείς και μια δακτυλογράφος να κάνει την απομαγνητοφώνηση. Αρκεί να ξεκλειδώσεις τα πέλαγα της φαντασίας σου, να ελευθερώσεις τα κύματα των ιδεών σου… Μα, για μια στιγμή! Λυτό με το ξεκλείδωμα των πελαγών από κάπου το έχω πάρει… Ναι! Από ένα διήγημα του Μπόρχες, του Αργεντινού που η απώλεια της όρασής του δεν τον εμπόδισε να εξελιχθεί σε μέγιστο συγγραφέα παγκόσμιας εμβέλειας».

«Μου λες δηλαδή να τα βλέπω όλα με άλλα μάτια. Άλλα μάτια;… μάτια του άλλου;… μάτια της πούλιας!

Πόσο πολύ σε αγάπησα εγώ μονάχα το ξέρω

Εγώ που κάποτε σ’ άγγιξα με τα μάτια της πούλιας…»

«Αχ, μπράβο! Γιατί κι ο Έρωτας είναι τυφλός!»

DEL POZO SALVADOR, ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗΣ (Α’, κεφ. 15)

Αντιευθραυστότητα. Πέρα από την ανθεκτικότητα, διότι τελικά, πάντα συμβαίνει κάτι έξω από το κανονικό, είναι θέμα χρόνου

Λέει ο μύθος πως όταν ο Ηρακλής πήγε για πρώτη φορά να αντιμετωπίσει τη Λερναία Ύδρα, ένιωσε απελπισία βλέποντας ότι, όταν της έκοβε ένα κεφάλι, φύτρωναν δύο άλλα. Ποτέ δε θα μπορούσε να τη σκοτώσει, αφού γινόταν όλο και πιο δυνατή κάθε φορά που δεχόταν πλήγμα.

Έχουμε τη λέξη “ευθραστότητα” για να χαρακτηρίζουμε πράγματα, πρόσωπα ή οργανώσεις που εξασθενούν όταν δέχονται πλήγμα και τις λέξεις “στιβαρότητα” ή “ανθεκτικότητα” για να χαρακτηρίζουμε πράγματα που αντέχουν το πλήγμα χωρίς να εξασθενίσουν, αλλά δεν υπάρχει λέξη σε καμία γλώσσα για “εκείνο που δυναμώνει όταν δέχεται πλήγμα” (ως ένα σημείο).

Για να μιλήσουμε για τη δύναμη της Λερναίας Ύδρας, για εκείνο που γίνεται πιο δυνατό όταν δέχεται πλήγμα, να χρησιμοποιούμε τη λέξη “αντιευθραυστότητα”.

Πίσω από αυτή την ιδέα φαίνεται να βρίσκεται η διάσημη ρήση του Νίτσε:

“Ό,τι δεν μας σκοτώνει μας κάνει πιο δυνατούς”.

Ας δούμε τώρα πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε την ιδέα αυτή στην καθημερινότητά μας. Πώς μπορούμε να είμαστε πιο αντιεύθραυστοι;

1. Προσθέτουμε πλεόνασμα στη ζωή μας

Αντί να έχεις μόνο έναν μισθό, αναζήτησε τον τρόπο να κερδίσεις χρήματα με τα χόμπι σου, σε άλλες δουλειές ή στήνοντας το δικό σου μαγαζί. Άμα έχεις μόνο έναν μισθό, είναι πιθανόν να μείνεις χωρίς τίποτα, αν η επιχείρηση που σε απασχολεί έχει προβλήματα ή τα πάει άσχημα και σε αφήσει σε κατάσταση ευθραυστότητας.

Το ίδιο μπορεί να εφαρμοστεί και στον κύκλο των φίλων και των προσωπικών ενδιαφερόντων. Σημαίνει, όπως λέει η αγγλική παροιμία, να “μη βάζουμε όλα τα αυγά στο ίδιο καλάθι”.

Στο πεδίο των ερωτικών σχέσεων, υπάρχουν άτομα που επικεντρώνονται αποκλειστικά στο ταίρι τους και όλος ο κόσμος τους είναι αυτό. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αν η σχέση χαλάσει, τα άτομα αυτά τα χάνουν όλα, ενώ αν έχουν καλλιεργήσει καλές φιλίες και μια πλούσια ζωή, θα τους είναι πιο εύκολο να τραβήξουν μπροστά μετά την καταστροφή.

Θα είναι αντιεύθραυστοι.

Ίσως αυτή τη στιγμή να σκέφτεσαι: “Δεν χρειάζομαι περισσότερα από έναν μισθό και μια δουλειά και με τους παντοτινούς μου φίλους είμαι ευτυχισμένος. Τι ανάγκη έχω να προσθέσω κι άλλα πράγματα;”

Με τα λόγια του Τάλεμπ: “Μπορεί να μοιάζει χάσιμο χρόνου, γιατί κανονικά δεν συμβαίνει τίποτα έξω από το κανονικό. Αλλά, τελικά, πάντα συμβαίνει κάτι έξω από το κανονικό, είναι θέμα χρόνου”.

2. Να παίζεις με συντηρητικό τρόπο σε κάποιες περιοχές και να παίρνεις πολλά μικρά ρίσκα σε άλλες

Ο χώρος της οικονομίας είναι πολύ χρήσιμος για να εξηγήσουμε αυτή την ιδέα.

Αν έχεις αποταμιεύσει 10.000 ευρώ, μπορείς να βάλεις τα 9.000 σε μια εισηγμένη εταιρεία ή να τα καταθέσεις σε κλειστό λογαριασμό και τα άλλα 1.000 ευρώ να τα επενδύσεις σε δέκα νέες επιχειρήσεις με μεγάλη δυναμική ανάπτυξης, 100 ευρώ σε καθεμιά.

Ένα πιθανό σενάριο είναι τρεις από τις επιχειρήσεις να χρεοκοπήσουν (χάνεις 300 ευρώ), άλλες τρεις να χάσουν αξία στο χρηματιστήριο (χάνεις άλλα 100 με 200 ευρώ), δύο ανεβαίνουν σε αξία (κερδίζεις 100 με 200 ευρώ) και μια από τις επιχειρήσεις αυξάνει την αξία της δέκα φορές και παραπάνω (κερδίζεις 900 ευρώ ή και περισσότερα).

Αν κάνεις τους υπολογισμούς, κερδίζεις χρήματα, παρόλο που τρεις από τις επιχειρήσεις έχουν χρεοκοπήσει! Έχουμε βγει κερδισμένοι παρά τη ζημία, όπως η Λερναία Ύδρα.

Το κλειδί για να αποκτήσουμε αντιευθραυστότητα είναι να αναλαμβάνουμε μικρά ρίσκα που δε θα μας αποφέρουν μεγάλα κέρδη, χωρίς να εκτιθέμεθα σε μεγάλους κινδύνους που μπορεί να μας βουλιάξουν όπως, για παράδειγμα, αν βάλουμε και τις 10.000 ευρώ σε μια εταιρεία επενδύσεων αμφιβόλου κύρους που βλέπουμε να διαφημίζεται σε κάποια εφημερίδα.

Ο Αριστοτέλης και η υποκειμενική ευτυχία

Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος φιλόσοφος που ερεύνησε το είδος της υποκειμενικής ευτυχίας. Ανέπτυξε ένα σύνθετο, ανθρώπινο πρόγραμμα για να γίνει κάποιος ευτυχισμένος, το οποίο παραμένει σε ισχύ ακόμα και σήμερα. Ο Αριστοτέλης παρέχει όλα όσα χρειάζεστε για να αποφύγετε τη συνειδητοποίηση του πρωταγωνιστή του Τολστόι στον Θάνατο του Ιβάν Ιλίτς (1886), ο οποίος έχει σπαταλήσει μεγάλο μέρος της ζωής του για να αναρριχηθεί κοινωνικά θέτοντας το προσωπικό συμφέρον του πάνω από τη συμπόνια και τις αξίες της κοινότητας, και όλα αυτά όσο είναι παντρεμένος με μια γυναίκα την οποία αντιπαθεί. Αντιμέτωπος με τον επικείμενο θάνατό του, μισεί τα πιο οικεία μέλη της οικογένειάς του, που δεν του μιλούν καθόλου γι’ αυτό το θέμα. Η αριστοτελική ηθική ενσωματώνει όλα όσα οι σύγχρονοι στοχαστές συνδέουν με την υποκειμενική ευτυχία: την αυτο-συνειδητοποίηση, την εύρεση ενός «νοήματος» και τη «ροή» της δημιουργικής συμμετοχής στη ζωή ή το «θετικό συναίσθημα».

Ο Αριστοτέλης πίστευε ότι αν εκπαιδεύσεις τον εαυτό σου να είναι καλός, ασκώντας τις αρετές σου και ελέγχοντας τα ελαττώματα σου, θα ανακαλύψεις ότι η ευτυχής ψυχική διάθεση προέρχεται από το να κάνεις το σωστό σε τακτική βάση. Αν ξεκινήσεις σκόπιμα να χαμογελάς πρόθυμα κάθε φορά που σε πλησιάζει το παιδί σου, αρχίζεις να το κάνεις υποσυνείδητα. Μερικοί φιλόσοφοι αμφισβητούν κατά πόσο ένας ενάρετος τρόπος ζωής είναι προτιμότερος από τον αντίθετό του. Αλλά τελευταία «η ηθική της αρετής» έχει αποκατασταθεί στους φιλοσοφικούς κύκλους και έχει γίνει αποδεκτή ως ευεργετική. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε όλες τις αρετές ως μέρος μιας ενιαίας δέσμης, αλλά οι νεότεροι στοχαστές έτειναν να τις διαχωρίζουν σε κατηγορίες. Ο Τζέιμς Γουάλας, στο έργο του Virtues and Vices (Αρετές και Ελαττώματα, 1978), περιγράφει τρεις διαφορετικές ομάδες: αρετές αυτοπειθαρχίας, όπως το θάρρος και η υπομονή- αρετές ευσυνειδησίας, όπως η τιμιότητα και η δικαιοσύνη- και αρετές που συνεπάγονται καλοσύνη προς τους άλλους, όπως η ευγένεια και η ευσπλαχνία.

Οι δύο πρώτες κατηγορίες αρετών μπορούν να επηρεάσουν θετικά την επιτυχία των ατομικών σχεδίων αλλά και ολόκληρης της κοινότητας. Οι αρετές της καλοσύνης είναι λιγότερο ευδιάκριτες αλλά μπορούν να αυξήσουν τη συμπάθεια που δείχνετε στον εαυτό σας αλλά και σε οποιονδήποτε άλλο γύρω σας. Επομένως η αρετή έχει εξωγενή οφέλη: είναι πιθανότερο να είστε ευτυχισμένοι αν οι γύρω σας είναι ευτυχισμένοι, και άρα είναι προς όφελος της προσωπικής φώτισής σας να είστε ενάρετοι. Αλλά ο Αριστοτέλης, καθώς και ο Σωκράτης, οι στωικοί και ο βικτοριανός φιλόσοφος Τόμας Χιλ Γκριν, πίστευαν ότι είχε και άμεσα ενδογενή οφέλη. Οι αρετές που απευθύνονται προς άλλους ανθρώπους συμβάλλουν σημαντικά στη δική μας ευτυχία.

Στα Ηθικά Νικομάχεια ο Αριστοτέλης πραγματεύεται την αιτία της ευδαιμονίας. Αν δεν είναι θεόσταλτη, λέει (και ο Αριστοτέλης δεν πίστευε ότι οι θεοί παρεμβαίνουν στις ανθρώπινες υποθέσεις), τότε έρχεται «ως αποτέλεσμα της αρετής ή κάποιας εκμάθησης ή εξάσκησης» (Ηθικά Νικομάχεια, 1099b, 15). Τα συστατικά στοιχεία της ευτυχίας μπορούν να περιγραφούν και να αναλυθούν, όπως το αντικείμενο οποιουδήποτε άλλου κλάδου γνώσης, όπως η αστρονομία ή η βιολογία. Αλλά αυτή η διαδικασία μελέτης της ευτυχίας διαφέρει από εκείνες τις επιστήμες, γιατί έχει έναν ακριβή στόχο, την κατάκτηση της ευτυχίας, και αυτό την κάνει να προσομοιάζει στην ιατρική ή στην πολιτική θεωρία.

Επιπλέον, λέει ο Αριστοτέλης, η ευτυχία θα μπορούσε εν δυνάμει να εξαπλωθεί, «διότι είναι δυνατόν να υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους που δεν είναι ανίκανοι να φτάσουν στην αρετή με τη βοήθεια κάποιας εκμάθησης και επιμέλειας» (Ηθικά Νϊκομάχεια, 1099b, 20). Ο Αριστοτέλης γνωρίζει ότι η ικανότητα για καλοσύνη μπορεί να φθαρεί από συγκεκριμένες καταστάσεις και γεγονότα της ζωής. Αλλά για την πλειονότητα των ανθρώπων, η ευτυχία είναι όντως εφικτή αν αποφασίσουν να αφοσιωθούν στη δημιουργία της. Όλοι σχεδόν μπορούν να αποφασίσουν να σκεφτούν τον εαυτό τους ευτυχισμένο. Δεν είναι κάτι που αφορά μια ελάχιστη μειονότητα ανθρώπων με πτυχίο φιλοσοφίας.

Το «σχεδόν» είναι η λέξη κλειδί εδώ, φυσικά. Ο Αριστοτέλης δεν παρέχει ένα μαγικό ραβδί για να σβήσουμε ό,τι απειλεί την ευτυχία μας. Όντως υπάρχουν κάποια προσόντα που αφορούν τη γενική ικανότητά μας να αναζητούμε την ευτυχία.

ο Αριστοτέλης παραδέχεται ότι υπάρχουν κάποια είδη πλεονεκτημάτων που είτε τα έχουμε είτε όχι. Αν έχουμε την ατυχία να έχουμε γεννηθεί σε πολύ χαμηλή κοινωνικο-οικονομική βαθμίδα ή αν δεν έχουμε παιδιά ή άλλους συγγενείς ή έναν αγαπημένο, ή αν είμαστε εξαιρετικά άσχημοι, οι συνθήκες της ζωή μας, που είναι αναπόφευκτες, όπως το θέτει, «κηλιδώνουν» την ευδαιμονία. Είναι πιο δύσκολο να κατακτήσουμε την ευτυχία. Αλλά όχι αδύνατον. Δεν χρειαζόμαστε υλικά αποκτήματα ή σωματική δύναμη ή ομορφιά για να αρχίσουμε να ασκούμε τον νου μας συντροφιά με τον Αριστοτέλη, γιατί υποστηρίζει έναν τρόπο ζωής που αφορά μάλλον μια ηθική και ψυχολογική τελειότητα και όχι έναν τρόπο ζωής βασισμένο στα υλικά αποκτήματα ή στο σωματικό μεγαλείο. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, υπάρχουν και πιο δύσκολα εμπόδια: το να έχουμε παιδιά ή φίλους απόλυτα διεφθαρμένους είναι ένα τέτοιο εμπόδιο. Ένα άλλο -που ο Αριστοτέλης αναφέρει τελευταίο και σε άλλο σημείο υπονοεί ότι είναι το πιο δύσκολο πρόβλημα που μπορεί ποτέ να αντιμετωπίσει ένας άνθρωπος- είναι η απώλεια των καλών φίλων, στους οποίους έχουμε επενδύσει τις προσπάθειές μας, και ιδιαίτερα των παιδιών, λόγω θανάτου.

Ωστόσο, δυνάμει, ακόμα και οι άνθρωποι που είναι ελάχιστα προικισμένοι από τη φύση ή που έχουν βιώσει φριχτές απώλειες μπορούν να ζήσουν μια καλή ζωή, βαδίζοντας στο μονοπάτι της αρετής. «Αυτού του είδους η φιλοσοφία, που όλοι μπορούν να ασκήσουν, είναι διαφορετική από την πλειονότητα των άλλων τύπων φιλοσοφίας», εξηγεί ο Αριστοτέλης, διότι έχει έναν απτό στόχο στην αληθινή, καθημερινή ζωή: η ηθική, προσθέτει, σε αντίθεση με τους άλλους φιλοσοφικούς κλάδους, έχει πρακτικό στόχο, «διότι δεν κάνουμε αυτή την έρευνα με σκοπό να μάθουμε τι είναι αρετή, αλλά για να γίνουμε ενάρετοι, αφού χωρίς αυτό το τελευταίο δεν θα προέκυπτε κανένα όφελος από την έρευνα αυτή» (Ηθικά Νικομάχεια, 1103b, 27). Πράγματι, ο μόνος τρόπος να είμαστε καλοί άνθρωποι είναι να κάνουμε καλές πράξεις. Πρέπει να φερόμαστε στους ανθρώπους με δικαιοσύνη και μάλιστα κατ επανάληψη. Πρέπει να προθυμοποιούμαστε με χαρά να μοιραζόμαστε εξίσου τη φροντίδα του παιδιού με τον άλλο γονέα το Σαββατοκύριακο και πάντα να καταβάλλουμε στην οικιακή βοηθό όλη την αμοιβή της ακόμα κι αν ακυρώσουμε το ραντεβού. Ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι πολλοί άνθρωποι φαντάζονται πως αρκεί να μιλούν για την καλή συμπεριφορά: «Αλλά καταφεύγοντας στη θεωρητική εξέταση νομίζουν ότι επιδίδονται στη φιλοσοφία κι ότι με αυτόν τον τρόπο θα γίνουν σπουδαίοι». Συγκρίνει αυτούς τους ανθρώπους με «τους ασθενείς που ακούν με προσοχή τους γιατρούς αλλά δεν εφαρμόζουν καμία εντολή» (Ηθικά Νικομάχεια, 1105b, 15).

Σκέφτομαι με τον αριστοτελικό τρόπο σημαίνει ότι κατανοώ την ανθρώπινη φύση ώστε να ζήσω με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Σημαίνει ότι η φύση, και όχι μια έννοια πέρα από τη φύση -όπως ο θεός ή οι θεοί- είναι το θεμέλιο της ανάλυσης των σχέσεων και των αποφάσεών μου. Αυτή ήταν η μοναδική σπουδαιότατη διαφορά ανάμεσα στον Αριστοτέλη και τον δάσκαλό του, τον Πλάτωνα, που πίστευε ότι οι άνθρωποι έπρεπε να βρουν απαντήσεις στα προβλήματα της ύπαρξης σε έναν αόρατο κόσμο από μη απτές ιδέες ή αρχέτυπες μορφές πέρα από τον υλικό κόσμο τον οποίο αντιλαμβάνονται με την όραση. Ωστόσο, ο Αριστοτέλης εστίασε στα εντυπωσιακά φαινόμενα του αντιληπτού «εδώ και τώρα», όπως έγραψε ο ποιητής και κλασικιστής Λούις Μακνίς στο Autumn Journal (Φθινοπωρινή Εφημερίδα), ωδή 12:

Ο Αριστοτέλης ήταν καλύτερος γιατί παρακολούθησε το έντομο να αναπαράγεται, τον φυσικό κόσμο να αναπτύσσεται, υπογραμμίζοντας τη λειτουργία, διαλύοντας τη Μορφή αυτή καθαυτήν, παίρνοντας το άλογο από το ράφι και αφήνοντάς το να καλπάσει.

Ο Αριστοτέλης τοποθέτησε την ανθρώπινη εμπειρία στο επίκεντρο ολόκληρης της σκέψης του. Ο Τόμας Μουρ, ο Φράνσις Μπέικον, ο Δαρβίνος, ο Καρλ Μαρξ και ο Τζέιμς Τζόις, όλοι τους τον θαύμαζαν βαθιά γι’ αυτό. Οι σύγχρονοι φιλόσοφοι, συμπεριλαμβανομένων κάποιων εξαιρετικών γυναικών που γεννήθηκαν τον 20ό αιώνα -οι Χάνα Άρεντ, Φιλίπα Φουτ, Μάρτα Νούσμπαουμ, Σάρα Μπρόντι και Σάρλοτ Γουίτ- έγραψαν σπουδαίες πραγματείες βαθιά επηρεασμένες από τον Αριστοτέλη ή αφιερωμένες ο εκείνον.

Ο Αριστοτέλης επιμένει ότι η δημιουργία ευτυχίας δεν αφορά τη φανατική επιβολή ανώτερων κανόνων και αρχών, αλλά την επαφή με τον ιστό της ζωής σε κάθε κατάσταση, με κάθε άλογο που καλπάζει, καθώς γνωρίζουμε την ιδιαιτερότητά της. Υπάρχουν γενικοί οδηγοί όπως στην ιατρική ή τη ναυσιπλοΐα, ο γιατρός ή ο πλοίαρχος θα είναι εφοδιασμένοι με γνώση συγκεκριμένων αρχών, αλλά κάθε ασθενής και κάθε ταξίδι θα παρουσιάζει ελαφρώς διαφορετικά προβλήματα, τα οποία θα απαιτούν διαφορετικές λύσεις.

Ο Αριστοτέλης δεν αποτελεί αποκλειστικό κτήμα καμίας σύγχρονης πνευματικής ή πολιτιστικής παράδοσης. Βιώνουμε μια ανακούφιση όταν διαλεγόμαστε με έναν ανθρώπινο νου από τόσο παλιά, γιατί συνειδητοποιούμε πόσο λίγο έχει αλλάζει η ανθρώπινη κατάσταση, παρά την υποτιθέμενη τεχνολογική πρόοδό μας. Μας κάνει να νιώθουμε μέλη μιας διαχρονικής ανθρώπινης λέσχης και ότι υποστηριζόμαστε με έναν τρόπο που κατορθώνει να υπερβαίνει την ανθρώπινη θνητότητα και τον χρόνο. Κάποιοι φιλόσοφοι μετά τον Χιουμ και τον Καντ αμφισβήτησαν την ιδέα ότι η ανθρώπινη φύση είναι χρήσιμη στην ηθική, γιατί ο ανθρώπινος πολιτισμός έχει διαφοροποιηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό και οι άνθρωποι, ακόμα και μέσα στο πλαίσιο της κοινότητας, έχουν διαφορετική ιδιοσυγκρασία. Αλλά ο Αριστοτέλης περιγράφει ένα εκπληκτικά διαχρονικό σύνολο ηθικών προβλημάτων του ανθρώπου. Όταν χρησιμοποιεί την αντωνυμία «εμείς», συχνά εννοεί ολόκληρη την ανθρωπότητα ως συλλογικότητα, στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Απάντηση στο δίλημμα: πάθος ή προτεραιότητες;

Οι άνθρωποι που έχουν πάθος στη ζωή τους αλλά δεν έχουν προτεραιότητες είναι σαν εκείνους που βρίσκονται σε μια μοναχική ξύλινη καλύβα κάπου βαθιά στο δάσος, μια κρύα λευκή νύχτα του χειμώνα, και ανάβουν μερικά κεριά και τα τοποθετούν τριγύρω στο δωμάτιο. Δεν δημιουργούν αρκετό φως για να μπορούν να βλέπουν, ούτε αρκετή ζέστη για να ζεσταθούν. Στην καλύτερη περίπτωση, απλώς κάνουν το δωμάτιο να δείχνει λίγο πιο ευχάριστο. Από την άλλη, οι άνθρωποι που έχουν προτεραιότητες στη ζωή τους αλλά δεν έχουν πάθος είναι σαν αυτούς που βάζουν ξύλα στο τζάκι, σε αυτή την ίδια κρύα ξύλινη καλύβα, αλλά δεν ανάβουν ποτέ τη φωτιά. Όμως οι άνθρωποι που συνδυάζουν το πάθος με τις προτεραιότητες είναι σαν εκείνους που βάζουν τα ξύλα στο τζάκι, ανάβουν τη φωτιά, και απολαμβάνουν το φώς και τη ζεστασιά.

Κάποια στιγμή, συνειδητοποίησα ότι αν κατάφερνα να συνδυάσω το πάθος μου με τις προτεραιότητές μου, θα μεγιστοποιούσα το ταλέντο μου και θα αξιοποιούσα στο μέγιστο τις δυνατότητές μου. Σπαταλούσα πολύ χρόνο σε πράγματα για τα οποία δεν είχα ούτε ταλέντο ούτε πάθος. Έπρεπε κάτι να αλλάξω – να εναρμονίσω τις πράξεις μου με το πάθος μου. Η διαφορά στη ζωή μου υπήρξε τεράστια μετά από αυτή την αλλαγή. Δεν εξάλειψε τα προβλήματά μου, ούτε κατέρριψε τα εμπόδια στον δρόμο μου, αλλά μου έδωσε τη δύναμη να τα αντιμετωπίσω με περισσότερη ενέργεια και ενθουσιασμό. Εδώ και τουλάχιστον τριάντα χρόνια, προσπαθώ να διατηρώ αυτή την εναρμόνιση του πάθους μου με τις προτεραιότητές μου. Και όσο προσπαθώ, δεν ξεχνώ ποτέ και έχει για μένα καθοριστική σημασία: «Υπάρχουν πολλά πράγματα που θα κερδίσουν την προσοχή μου, όμως λίγα είναι αυτά που θα κερδίσουν την καρδιά μου. Με αυτά σκοπεύω να ασχοληθώ».

Δήμητρα: Ο «νάνος» πλανήτης είναι άλλος ένας... υπόγειος ωκεάνιος κόσμος

Σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, ο νάνος πλανήτης «Δήμητρα», ο οποίος αποτελεί το μεγαλύτερο γνωστό σώμα στη ζώνη των αστεροειδών μεταξύ Άρη και Δία, είναι πιθανότατα ένας ωκεάνιος κόσμος και επίσης ήταν γεωλογικά ενεργή μέχρι αρκετά πρόσφατα.

Τα στοιχεία, που βασίζονται σε παρατηρήσεις του αμερικανικού διαστημικού σκάφους Dawn (Αυγή) μεταξύ 2015-2018, το οποίο ετέθη σε τροχιά σε ύψος μόλις 35 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνεια της Δήμητρας, παρουσιάστηκαν σε επτά ξεχωριστές επιστημονικές μελέτες στα περιοδικά Nature Astronomy, Nature Geology και Nature Communications.

Μεταξύ άλλων, οι μελέτες δείχνουν ότι βαθιά έως 40 χιλιόμετρα κάτω από τον μεγάλο κρατήρα Occator, διαμέτρου 92 χιλιομέτρων και ηλικίας 20 εκατομμυρίων ετών, υπάρχει ένας τεράστιος όγκος αλμυρού νερού πλάτους εκατοντάδων χιλιομέτρων.
 
Αυτός ο υψηλής πυκνότητας ωκεανός, με πολλά σωματίδια από άλατα και πετρώματα, θεωρείται πολύ διαφορετικός από εκείνους των δορυφόρων Ευρώπης του Δία και Εγκέλαδου του Κρόνου.

Επίσης, ξεκινώντας πριν εννέα εκατομμύρια χρόνια και μέχρι πολύ πρόσφατα, εκτιμάται ότι στη Δήμητρα υπήρχε σημαντική κρυοηφαιστειακή δραστηριότητα, δηλαδή ηφαίστεια που «ξερνούν» πάγους αντί για καυτή λάβα.

Μελλοντικές αποστολές και επιστημονικές παρατηρήσεις θα χρειαστούν για να μελετήσουν κατά πόσο στη Δήμητρα -στην οποία επίσης υπάρχει το όρος Αχούνα Μονς με υψόμετρο τεσσάρων χιλιομέτρων- επικρατούν συνθήκες φιλικές για την ανάπτυξη ζωής ή είναι δυνατό να ανιχνευθούν τέτοια ίχνη.

Σείριος, το πιο λαμπρό αστέρι του ουρανού

Ο Σείριος Α (Sirius) κατέχει ιδιαίτερα εξέχουσα θέση στη μυθολογία του ανθρώπινου πολιτισμού γιατί είναι το πιο λαμπρό άστρο στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος  −1,47.. Είναι ένα διπλό αστέρι στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 8,7 έτη φωτός από τη Γη (είναι ο 3ος πιο κοντινός αστέρας στη Γη) όπως προσδιορίστηκε από τον δορυφόρο Ίππαρχος. Το όνομά του σημαίνει “φωτεινός” και είναι ένα λευκό αστέρι της κύριας ακολουθίας.

Ο Σείριος πλησιάζει σταδιακά το Ηλιακό Σύστημα, και έτσι η λαμπρότητά του θα αυξάνεται για τα επόμενα 60.000 χρόνια. Μετά η απόσταση θα αρχίσει να μεγαλώνει, αλλά ο Σείριος θα εξακολουθήσει να είναι το λαμπρότερο αστέρι στον γήινο ουρανό για τα επόμενα 210.000 χρόνια.
 
Ο Σείριος A έχει μια ακτίνα περίπου 1,2 εκατομμύρια km ή 71% μεγαλύτερη από την ακτίνα του Ήλιου,  περίπου δύο φορές μεγαλύτερη μάζα από τον Ήλιο και έχει απόλυτο μέγεθος 1,42. Είναι δε 25 φορές φωτεινότερος από τον Ήλιο. Η επιφανειακή θερμοκρασία του φθάνει τους 9.500 βαθμούς Κελσίου, γεγονός που τον κάνει να λάμπει τόσο πολύ με έναν λευκό χρωματισμό.
 
Το σύστημα έχει ηλικία ανάμεσα στα 200 και 300 εκατομμύρια έτη. Αρχικά αποτελείτο από δύο γαλάζιους αστέρες. Ο Σείριος Β, ο οποίος είχε μεγαλύτερη μάζα, κατανάλωσε τα καύσιμά του και έγινε ένα ερυθρός γίγαντας πριν χάσει τα εξωτερικά στρώματα και γίνει λευκός νάνος πριν περίπου 120 εκατομμύρια χρόνια.

Γύρω από το Σείριο Α περιστρέφεται ο λευκός νάνος αστέρας Σείριος Β, που πιστεύεται ότι πλησιάζει στο τέλος της ζωής του. Σε αντίθεση με τον λαμπρό σύντροφό του ο Σείριος Β, είναι αόρατος με γυμνό μάτι (είναι 10.000 φορές αμυδρότερος από τον Σείριο Α με μία ακτίνα ελαφρώς μικρότερη από τη Γη) και παρατηρήθηκε για πρώτη φορά με τηλεσκόπιο το 1862 από τον Αμερικανό αστρονόμο Άλβιν Κλαρκ, ενώ έγινε δυνατό να φωτογραφηθεί μετά το 1970.
 
Ο Σείριος Β που είναι ένας λευκός νάνος, αποτελεί το λείψανο ενός άστρου που έχει φθάσει στο τέλος της ζωής του, με αποτέλεσμα να εκτοξεύσει τα εξωτερικά στρώματα των αερίων του, τα οποία περιελάμβαναν το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής του μάζας. Τα διαστελλόμενα αέρια άφησαν πίσω τους, αποκαλύπτοντάς τον συγχρόνως, τον γυμνό υπερθερμασμένο πυρήνα του άστρου. Ο πυρήνας αυτός αποτελείται από άνθρακα και οξυγόνο, που είναι τα κατάλοιπα, η «στάχτη» δηλαδή, των θερμοπυρηνικών αντιδράσεων του άστρου. Παρ’ ότι, όμως, ο πυρήνας αυτός έχει πάψει να παράγει ενέργεια, εκπέμπει τεράστιες ποσότητες υπεριώδους ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα τη μεγάλη επιφανειακή θερμοκρασία του. Η μεγάλη αυτή θερμότητα οφείλεται στην τρομακτική συμπίεση των υλικών του, που έχουν περιορισθεί σε μια σφαίρα στο μέγεθος της Γης, αλλά με τόσο μεγάλη πυκνότητα, ώστε μια δαχτυλήθρα γεμάτη με τα υλικά του να «ζυγίζει» 1.000 τόνους.
 
Ο Σείριος είναι ορατός στην Ελλάδα. Μαζί με τον Πρόκυνα και τον Μπετελγκέζ σχηματίζουν ένα φωτεινό τρίγωνο που έχει την ανεπίσημη ονομασία «Χειμερινό τρίγωνο». Θα πρέπει να μπορείτε να δείτε τον Σείριο αμέσως ή πριν από την αυγή προς τα ανατολικά.

Όταν η αγάπη μεταμορφώνεται σε εθισμό

Η αγάπη αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε σχέσης. Δυστυχώς, για όσους είναι σε σχέσεις με άτομα που έχουν εθιστική ή ναρκισσιστική προσωπικότητα, η αγάπη αυτή μπορεί να αρχίσει να γίνεται αντιληπτή ως εθισμός. Οι άνθρωποι σε αυτές τις μορφές σχέσης αναπτύσσουν μη υγιείς μηχανισμούς συμπεριφοράς που μιμούνται τις συμπεριφορές εκείνες που συχνά σχετίζονται με εθισμούς.

Μέσα σε μια τέτοια σχέση, ξεδιπλώνεται μια συγκεκριμένη δυναμική. Τα άτομα με εθιστική ή ναρκισσιστική προσωπικότητα τείνουν να προσελκύουν ανθρώπους που αντίστοιχες συμπληρωματικές προσωπικότητες, ώστε να μπορούν να αντέχουν ή να επιτρέπουν την τοξική συμπεριφορά τους. Σε αντίθετη περίπτωση, οι άνθρωποι που δεν τους «συμπληρώνουν» φεύγουν πολύ σύντομα.
Όταν όμως πιστεύουν ότι μπορούν να αντέξουν, ο χωρισμός γίνεται όλο και δυσκολότερος, καθώς επενδύουν χρόνο, ενέργεια και συναισθήματα, αφού πολλές φορές θεωρούν ότι μπορούν να αλλάξουν ένα άτομο με εθιστική ή ναρκισσιστική προσωπικότητα. Ο/Η σύντροφος αντιλαμβάνεται λογικά ότι ο εθισμός αυτός δεν του/της κάνει καλό, αλλά το συναισθηματικό δέσιμο στη σχέση περιορίζει την ικανότητα να αποχωρήσει.

Αναγνωρίζοντας τα σημάδια

Για να μπορέσουμε όμως να κάνουμε το βήμα της «ελευθερίας», χρειάζεται να μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα σημάδια. Αν και αυτά εμφανίζονται σχετικά νωρίς στη σχέση, συχνά παραβλέπονται, όπως ακριβώς και τα εθισμένα άτομα μπορεί να αρνηθούν στην αρχή την καταστρεπτική συμπεριφορά τους.

– Έλλειψη συνοχής στη σχέση: Οι σχέσεις με άτομα που έχουν εθιστική ή ναρκισσιστική προσωπικότητας συχνά είναι σαν τρενάκια του τρόμου. Η δύσκολη περίοδος δεν εμφανίζεται πού και πού, αλλά υφίσταται ένα συνεχές μοτίβο με εναλλαγές καλού και κακού. Και είναι συνηθισμένο, τα συναισθήματα της απογοήτευσης και του θυμού να υπερισχύουν των θετικών.

– Βρισκόμαστε συνεχώς σε εγρήγορση: Όλοι έχουμε πού και πού μια κακή μέρα, αλλά αν συνεχώς ανησυχείτε ότι η συμπεριφορά σας, οι συζητήσεις ή η συναισθηματική σας κατάσταση θα πυροδοτήσουν κακές αντιδράσεις από τον/τη σύντροφό σας, είναι πιθανό να υπάρχει μια μορφή εθισμού στη σχέση. Οι σύντροφοι χρειάζεται να στηρίζουν ο ένας τον άλλο και να μην υπάρχει μονομερής προσπάθεια χωρίς αμοιβαιότητα και ανταπόκριση.

– Φόβος χωρισμού: Όλοι δυσκολευόμαστε να διακόψουμε μια σχέση. Αν όμως η σκέψη του χωρισμού δημιουργεί ακραίο άγχος, φόβο, κατάθλιψη ή φόβος μοναξιάς, δεν υπάρχει μια υγιής ισορροπία.

– Απώλεια αίσθησης εαυτού: Σε μια σχέση με κάποιον που εμφανίζει ναρκισσιστική ή εθιστική συμπεριφορά, είναι συχνό να νιώθουμε ότι έχουμε χάσει την αίσθηση της μονάδας και του εαυτού. Αρχίζουμε να αμφισβητούμε τις αξίες, την ταυτότητα και την αυταξία μας. Η απώλεια εαυτού δεν είναι μόνο εσωτερική, και ο ναρκισσιστής συνεισφέρει σε αυτές τις σκέψεις διατηρώντας τη σύγκρουση μέσα στη σχέση, κατηγορώντας πάντα τον άλλο.

– Αδυνατούμε να λέμε όχι: Στις εθιστικές σχέσεις χάνουμε πολλές φορές τα όρια και αδυνατούμε να πούμε όχι. Συμπεριφορές και επιλογές που είναι ακατάλληλες ή μη υγιείς, κανονικοποιούνται στη σχέση.

– Κρύβουμε την αλήθεια από φίλους και οικογένεια: Όπως και στον εθισμό, οι άνθρωποι στις καταστρεπτικές σχέσεις κρύβουν την πραγματική δυσλειτουργία από τα μέλη της οικογένειας και τους φίλους. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει παραλειπόμενες λεπτομέρειες, ψευδείς αφηγήσεις για τη σχέση ή απλώς αποφυγή σχετικών συζητήσεων.

Όπως και στον εθισμό, το άτομο πρέπει να αναγνωρίσει τη δυσλειτουργία στη σχέση για να κάνει την αλλαγή. Είναι επίσης σημαντικό να κατανοήσει ότι η προσπάθεια διόρθωσης του προβλήματος δεν μπορεί να γίνει μόνο από τη μία πλευρά. Χρειάζεται και οι δύο να είναι πρόθυμοι να εργαστούν πάνω στα προβλήματα ώστε να χτίσουν στη συνέχεια μια θετική και υγιής σχέση στο μέλλον.

Άγιοι καταστροφείς: Οι Άγιοι Φώτιος και Ανίκητος

Άγιοι της χριστιανοσύνης που φέρονται ως καταστροφείς του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού ή των αντιπάλων τους ή και δολοφόνοι!

Ένας από τους γνωστούς ισχυρισμούς των χριστιανών απολογητών είναι ότι: "Οι χριστιανοί δεν έκαναν καταστροφές, ο ελληνικός πολιτισμός κατέπεσε από μόνος του και αν έγιναν κάποιες ελάχιστες καταστροφές από κάποιους φανατικούς· αυτό έγινε λόγω των διωγμών που υπέστησαν από τους εθνικούς". Θα δούμε αν ευσταθεί αυτός ο πολύ συχνός ισχυρισμός τους, με βάση τα δικά τους κείμενα που είναι τα συναξάρια των αγίων, από τα οποία θα δούμε αποσπάσματα καταστροφών, όπως και από την ιστορία, τι αναφέρει για όσους από αυτούς τους αγίους, έχουμε ιστορικά στοιχεία.

Τα Συναξάρια είναι οι βιογραφίες των αγίων του Χριστιανισμού, άσχετα αν περιλαμβάνουν πλήθος μυθικών και υπερφυσικών στοιχείων, ή πολλές από αυτές είναι δημιουργήματα μεταγενέστερης ανάγκης για ύπαρξη πληθώρας μαρτύρων.

Τα σχετικά με καταστροφές αποσπάσματα που ακολουθούν, είναι κυρίως από την συλλογή του Άγιου Νικόδημου του Αγιορείτη. Ακολουθεί ο "σύνδεσμος 1" στο πρωτότυπο. Ο δεύτερος "σύνδεσμος 2", είναι ένα διαδομένο συναξάρι στο Διαδίκτυο, που έχει μεταφρασμένα τα κείμενα, και ίσως πληροφορίες και από άλλα συναξάρια, αλλά όπως θα διαπιστώσετε και αρκετά αλλοιωμένα. Όταν ο δεύτερος σύνδεσμος είναι σε παρένθεση, υπάρχει αλλοίωση που συνήθως σημειώνεται δίπλα του σε παρένθεση. Για τα ιστορικά πρόσωπα χρησιμοποιήθηκαν άλλες πηγές.

Οι Άγιοι Φώτιος και Ανίκητος μάρτυρες (εορτάζουν για την Εκκλησία στις 12 Αυγούστου).

Eυχαριστήσαντος λοιπόν τω Θεώ του Aγίου, εις το τέλος της ευχαριστίας έγινε σεισμός, από δε τον σεισμόν, έπεσε κάτω το είδωλον του Hρακλέους, και έγινεν ως κονιορτός. Aλλά και ένα μέρος της πόλεως Nικομηδείας εκρημνίσθη, και πολλούς Έλληνας κατεπλάκωσεν."
σύνδεσμος

Η αλήθεια είναι ότι τα συναξάρια είναι σε απίστευτο βαθμό μυθολογήματα και εφόσον δεν μπορούμε να δεχτούμε ως αληθή τα εξόφθαλμα θαύματα που περιέχουν, άλλο τόσο και τις ιστορίες τους. Αυτά όμως μαζί και με τις πράξεις των ιστορικών αγίων, αλλά και ότι έχουμε δει ήδη για το πως επικράτησε ο Χριστιανισμός, δείχνουν την ιδεολογία των χριστιανών διαχρονικά στο πως έβλεπαν τις άλλες θρησκείες και το μίσος τους για τις θεωρήσεις των άλλων που δεν άντεχαν, κυρίως των αρχαίων Ελλήνων που τους θεωρούσαν "μιαρούς", και "διεφθαρμένους". Αντικατοπτρίζουν τελικά το ποιοι κατέστρεφαν τα αρχαία ιερά, επίσης αντικατοπτρίζει τον πραγματικό λόγο που έγιναν οι σχετικά λίγοι διωγμοί των χριστιανών: Έγιναν εξαιτίας της επιθετικής τους δράσης κατά της αρχαίας θρησκείας, αφού εκείνη την εποχή και μέχρι να επικρατήσουν, υπήρχε πραγματική ανεξιθρησκεία.

Βλέπετε, για τους χριστιανούς τότε δεν εθεωρείτο κακό να καταστρέψεις τον ναό μιας άλλης θρησκείας ή τα αγάλματα της, υπήρχαν άλλωστε και οι κανόνες του Δευτερονομίου που δεν φαίνεται κανείς στον Χριστιανισμό να τους θεωρεί ως άκυρους, το αντίθετο. Υπάρχουν επίσης και οι εντολές του ίδιου του Ιησού, που είπε: ότι όποιος δεν είναι μαζί του είναι εναντίον του, ότι θα φέρει διχόνοια και ότι όποιος είναι έξω από την διδασκαλία του, πρέπει να αποβληθεί και να ριφθεί στην φωτιά. Έτσι δεν μας κάνουν εντύπωση τα κατορθώματα και οι καταστροφές αγίων χριστιανών, αφού συμφωνούν και με την θεωρία του. Μια θεωρία που η σύγχρονη Εκκλησία θέλει να ξεχάσει ή να συμβολοποιήσει.

Η μελέτη αυτή μπήκε για να ξεκαθαρίσουμε άλλη μια φορά, ότι ο Χριστιανισμός στην ουσία του και συχνά με την πράξη του, δεν έχει καμιά σχέση με την αγάπη και την ειρήνη που δήθεν θέλει να μας πει, ειδικά στον τρόπο που εξαπλώθηκε. Ήταν φονταμενταλιστικός, δηλαδή επικροτούσε και εφάρμοσε την βία στους άλλους όπως κάνουν τώρα οι μουσουλμάνοι, το προβάλει αυτό σαν επίτευγμα στα κείμενα αλλά και σε εικόνες του. Έτσι εξαπλώθηκε και δυστυχώς δεν υπάρχει καμιά διασφάλιση ότι δεν μπορεί να ξαναγίνει κάποια στιγμή το ίδιο.

ΔΕΣ: Άγιοι καταστροφείς

Πλάτων και Νεωτερικότητα

1. Οριοθετήσεις

Η διαρκής παρουσία των πλατωνικών ενοράσεων μέσα στον νεωτερικό φιλοσοφικό και πολιτικό στοχασμό, από τη μια πλευρά αποτελεί εδραίωση του ανανεωμένου ενδιαφέροντος της νεωτερικότητας προς τους πλατωνικούς ερμηνευτικούς όρους και τις προϋποθέσεις• από την άλλη ωστόσο δημιουργεί μια αμφίλογη περιοχή προβληματισμού, εντός της οποίας τα προκύπτοντα ερωτήματα ωθούν τη νεωτερικότητα προς έναν αναστοχασμό σχετικά με την οντολογική αλήθεια του πλατωνικού έργου• πολύ περισσότερο δε σχετικά με τις δυνατότητες του σύγχρονου στοχασμού να γνωρίσει τελικά την πλατωνική φιλοσοφία ως έκφραση μιας κοσμοαντίληψης (Weltanschauung), η οποία ανήκει αποκλειστικά στον Πλάτωνα και φέρει τη σφραγίδα της πρωτότυπης σύλληψης και επεξεργασίας φιλοσοφικών και πολιτικο-κοινωνικών ενοράσεων. Μπορούμε αίφνης να γνωρίσουμε την αριστοτελική θεώρηση, διαβάζοντας τα έργα του Αριστοτέλους. Όπως μπορούμε να γνωρίσουμε στο σύνολό της τη νεωτερική κοσμοθεώρηση, διαβάζοντας τα έργα των κυριοτέρων εκπροσώπων της• ή, τέλος πάντων, τα έργα εκείνων που εμείς θεωρούμε κυριότερους. Μπορούμε, εν τούτοις, να ισχυρισθούμε το ίδιο και για την πλατωνική κοσμοαντίληψη; Μπορούμε εν τέλει να γνωρίσουμε την πλατωνική θεώρηση, διαβάζοντας τους πλατωνικούς διαλόγους;

Ο Leo Strauss έχει θέσει το ερώτημα από μια ουσιώδη νεωτερική προοπτική. Μπορούμε, αποφαίνεται, να γνωρίσουμε την πολιτική φιλοσοφία του Αριστοτέλους, διαβάζοντας τα Πολιτικά του. Αντίθετα, όμως, η Πολιτεία του Πλάτωνος δεν είναι μια πραγματεία, αλλά ένας διάλογος ανάμεσα σε πρόσωπα διαφορετικά από εκείνο του Πλάτωνος. Διαβάζοντας την Πολιτεία δεν ακούμε τον Πλάτωνα. Μέσα από τους διαλόγους του, ο Πλάτων δεν προφέρει ούτε μια λέξη. Έτσι, θα λέγαμε ότι διόλου δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το τι πίστευε πράγματι ο ίδιος ο Πλάτων. Η αβεβαιότητα αυτή αίρεται, βέβαια, από το γεγονός ότι ο Πλάτων μιλούσε μέσα από τους πρωταγωνιστές των διαλόγων του, μέσα από τον Πρωταγόρα και τον Τίμαιο, για παράδειγμα, και προπάντων μέσα από τον κύριο πρωταγωνιστή του: τον Σωκράτη. Όμως, γιατί ο Πλάτων χρησιμοποιούσε τόσους πολλούς φορείς του λόγου του; Γιατί χρησιμοποιούσε μια τέτοια πολυπροσωπία αφηγητών; Και ποιος μπορεί να είναι πράγματι ο κατ’ εξοχήν αφηγητής του, ο Σωκράτης, αυτή η ιδιοφυία της ειρωνείας;

Ο Γρηγόρης Βλαστός, επιχειρώντας να απαντήσει στο ίδιο ερώτημα, μας έχει ειδοποιήσει ότι κύριο μέλημα του Πλάτωνος δεν ήταν να διατηρήσει την ανάμνηση της φιλοσοφίας του Σωκράτη, αλλά να δημιουργήσει εκ νέου μια σωκρατική φιλοσοφία, πιο σωκρατική από τη φιλοσοφία του ίδιου του Σωκράτους. Δεν αναπαράγει, αλλά παράγει τον Σωκράτη. Η πρόθεσή του δεν είναι η ιστορική πρόθεση του Ξενοφώντος. Παρ’ όλα ταύτα, μέσα στους πλατωνικούς διαλόγους, ο πρωταγωνιστής που εμφανίζεται με το όνομα Σωκράτης δεν είναι ένας αλλά δύο: «Σε διάφορα τμήματα του πλατωνικού corpus υπάρχουν δύο φιλόσοφοι με αυτό το όνομα. Το άτομο παραμένει το ίδιο. Αλλά σε διαφορετικές ομάδες διαλόγων ακολουθεί φιλοσοφίες τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, ώστε δεν θα μπορούσαν να παρασταθούν ότι συνυπήρχαν διαρκώς στον ίδιο εγκέφαλο, εκτός εάν επρόκειτο για τον εγκέφαλο κάποιου σχιζοφρενούς. Διαφέρουν τόσο πολύ σε περιεχόμενο και μέθοδο, ώστε να αντιτίθενται μεταξύ τους τόσο όσο και με οποιαδήποτε άλλη φιλοσοφία θα μπορούσε να αναφέρει κανείς».

Η σωκρατική αινιγματικότητα προσλαμβάνει στη νεωτερική κριτική ερμηνευτική έναν χαρακτήρα κρίσιμο, έτσι ώστε να τίθεται καθαρά ένα «σωκρατικό ζήτημα» τόσο από την άποψη του φιλοσοφικού λόγου του Πλάτωνος όσο και από την άποψη του φιλολογικού είδους, στο οποίο θα μπορούσαν να ενταχθούν οι πλατωνικοί διάλογοι, κατά τρόπο ώστε να δημιουργηθούν οι αναγκαίες συνάψεις μεταξύ του φιλοσοφικού κειμένου και του φιλολογικού συν-κειμένου, συνάψεις χωρίς τις οποίες η διπλοπροσωπία του Σωκράτη και η πολυπροσωπία των διαλόγων παραμένουν ανερμήνευτες, αινιγματικές και, ως ένα βαθμό τουλάχιστον, μυστηριώδεις και πάντως αντινομιακές. O Louís-André Dorion έχει, κατά την αντίληψή μου, συμβάλλει ουσιαστικά προς την κατεύθυνση αυτή. «Τα σωκρατικά συγγράμματα [του Ξενοφώντος και του Πλάτωνος]», αποφαίνεται, «ανάγονται σε ένα λογοτεχνικό είδος, τον σωκρατικό λόγο, το οποίο αναγνωρίζεται ρητώς από τον Αριστοτέλη και αφήνει από τη φύση του μεγάλα περιθώρια πρωτοβουλίας τόσο στη σκηνοθέτηση των διαλόγων όσο και σε ό,τι αφορά το περιεχόμενό τους, δηλαδή τις ιδέες που εκφράζονται από τα διάφορα πρόσωπα. Αν διαβάσουμε και ερμηνεύσουμε τον σωκρατικό λόγο όχι ως ιστορικό ντοκουμέντο με την στενή έννοια του όρου, αλλά μάλλον ως λογοτεχνικό και φιλοσοφικό έργο με μεγάλη δόση επινοημάτων, τότε το σωκρατικό ζήτημα δεν έχει πια λόγο ύπαρξης».

Εξάλλου, ο E.R. Dodds, συμβάλλοντας στον νεωτερικό στοχασμό περί της οντολογικής αλήθειας των πλατωνικών συλλήψεων, προειδοποιεί ότι τα σύγχρονα προβλήματα και ενδιαφέροντα καθορίζουν τα ερωτήματα που εγείρουμε σχετικά με τους μεγάλους στοχαστές του παρελθόντος και, κατά συνέπεια, σχετικά με τον Πλάτωνα. Ο κίνδυνος είναι να ταυτοποιούμε ασυνείδητα έναν στοχαστή του παρελθόντος με μας τους ίδιους και έτσι να «διαστρέφουμε τις σκέψεις του ώστε να τον καταστήσουμε όργανο των δικών μας προκαταλήψεων», καταπονώντας τον με τη σιγουριά ότι εκείνος δεν μπορεί να απαντήσει. Με μια «επιδέξια χρήση της μεθόδου αυτής, ο Πλάτων έχει κατά περιόδους εμφανισθεί ως τέλειος σκεπτικιστής και ως τέλειος μυστικός, ως μαθητής του Hegel και ως μαθητής του Ακινάτη, ως πλατωνιστής του Κέμπριτζ, ως χριστιανός της προχριστιανικής περιόδου».

2. Συν-κατανοήσεις

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει πάντα μια αποφασιστική ενότητα στα ψυχικά μας κίνητρα κάθε φορά που επιχειρούμε να διαβάσουμε τα έργα των στοχαστών του παρελθόντος. Η ενότητα αυτή είναι, άλλωστε, που μας επιβάλλει τις «γλώσσες» της φιλοσοφίας και μας ωθεί στην αναζήτηση ενός κοινού μυστικού, χωρίς και πέρα από το οποίο τα κίνητρα και οι διεργασίες νεκρώνονται στα λιμνάζοντα ύδατα της φιλολογικής συζήτησης. Το πρόβλημα της φιλοσοφίας, και βέβαια των πλατωνικών σπουδών, είναι σήμερα περισσότερο παρά ποτέ η επιστροφή στους ίδιους τους φιλοσόφους μέσω αυτού που εκείνοι δεν είπαν και δεν έγραψαν, διότι δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί και να γραφεί, αφού παραμένει και εξαντλείται εκεί ακριβώς: στον χώρο της φωτιάς που κατατρώγει το πρόσωπο και τις προσβάσεις του προς τον κόσμο.

Παρά ταύτα, η παρατήρηση του Dodds μας συνδέει άμεσα με το είδος εκείνο της νεωτερικής παράδοσης, μέσα από το οποίο αναδύονται αμφίσημα κείμενα, όπως το πρώιμο κείμενο του Βλαδίμηρου Σαλαβιώφ το Προσωπικό Δράμα του Πλάτωνος, που δημοσιεύτηκε το 1898 και το οποίο εδώ το χρησιμοποιούμε ως ένα τυπικό δείγμα μιας νεωτερικής στροφής των πλατωνικών σπουδών που παρουσίασε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

Όχι, βέβαια, ότι ο Πλάτων καταπονείται μέσα στην ερμηνευτική του Σαλαβιώφ. Όχι ότι διαστρέφεται εξαιτίας μιας ταυτοποίησης με αλλότριες ιδέες και καταστάσεις. Όχι, τέλος, ότι πρόκειται για ένα σαφές εγχείρημα συμπλησίασης a posteriori των πλατωνικών ενοράσεων και των χριστιανικών κοσμοαντιλήψεων, κατά τρόπο ώστε να προκύπτει ένας χριστιανός Πλάτων ή ένας Πλάτων πρωτοπόρος της χριστιανικής θεώρησης συλλήψεων όπως εκείνων του αγαθού και της αρετής. Όμως μπορούμε να διακρίνουμε στο εγχείρημα του Σαλαβιώφ έναν αρκετά έντονο προσανατολισμό προς μια συμπλησίαση του «πλατωνικού ιδεαλισμού» με έναν υπερουράνιο τόπο, ο οποίος προϋποθέτει μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση της Ιδέας• κυρίως δε μια προσέγγιση, της οποίας το ορμητήριο είναι μια ορθόδοξη θεοκεντρικότητα που ασφαλώς επιτείνει τη σύγχυση με τον «Θεό» του Πλάτωνος. Είναι αυτή ακριβώς η συμπλησίαση που αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί ένα «ρεύμα» της νεωτερικής ερμηνευτικής της πλατωνικής πόλης των Ιδεών. Παρά ταύτα, όμως, το ουσιώδες της ερμηνευτικής του Σαλαβιώφ δεν βρίσκεται σε αυτή την επιχειρούμενη συμπλησίαση, αλλά πρωτίστως στη σύλληψη του Πλάτωνος και του πλατωνικού Σωκράτους ως τραγικών ηρώων, ως πρωταγωνιστών ενός προσωπικού δράματος, τους όρους και τα αδιέξοδα του οποίου ορίζει το πεπρωμένο ενός βίαιου και άδικου απορφανισμού του μαθητή από τον δάσκαλο, του Πλάτωνος από τον Σωκράτη, και η εξ αυτού του απορφανισμού οικοδόμηση της πλατωνικής πολιτείας και η διαμόρφωση της «πλατωνικότητας» του Σωκράτους, αν μου επιτρέπεται η διατύπωση αυτή. Οπότε έχουμε ένα υπόδειγμα της ερμηνείας του σωκρατικού λόγου κατά τη νεωτερική αξίωση της ενθήκευσης του πλατωνικού έργου στο συν-κείμενο του λογοτεχνικού είδους, και μάλιστα του δραματικού-τραγικού «με μεγάλη δόση επινοημάτων», όπως ήδη αναφέρθηκε.

Αποφαίνεται ο Σαλαβιώφ: «Είναι προφανές ότι ο Σωκράτης δεν υπήρξε το επίκεντρο των πλατωνικών έργων ούτε εξαιτίας της προσωπικότητάς του ούτε λόγω των γεγονότων της ζωής του παρά μόνο εξαιτίας του ρόλου που έπαιξε στη ζωή και στη σκέψη του Πλάτωνος. Και ο ρόλος αυτός, παρ’ όλη την πρωτεύουσα σημασία του, κάθε άλλο παρά αποκλειστικός ήταν. Η προσωπικότης και ο τρόπος σκέψεως του Πλάτωνος διαμορφώθηκαν υπό την έντονη επίδραση του Σωκράτους, αλλά δεν αφομοιώθηκαν από αυτήν. Αυτό σημαίνει ότι την ενότητα των πλατωνικών έργων θα πρέπει να την αναζητήσουμε όχι στον Σωκράτη, όπως προτείνει ο Μουκ, ούτε και στο αφηρημένο θεωρητικό σχέδιο της πλατωνικής δημιουργίας, όπως εικάζει ο Σλάιερμαχερ, αλλά στον ίδιο τον Πλάτωνα, ως προσωπικότητα, ως ζωντανό άνθρωπο».

Προκύπτει λοιπόν ότι ο Πλάτων είναι ο Πρωταγωνιστής των διαλόγων του, όχι τόσο με τη μορφή ενός φιλοσοφικού ήρωα, αλλά ενός πρωταγωνιστή ενός δράματος, ο οποίος, κατά σεξπηρικό τρόπο, αφηγείται ένα προσωπικό δράμα ή μια προσωπική διάσχιση: «Έτσι, λοιπόν, ο ίδιος ο Πλάτων, ως πρωταγωνιστής αυτού του δράματος, αποτελεί το πραγματικό κέντρο της ενότητας των πλατωνικών έργων, η σειρά των οποίων καθορίζεται από την εξέλιξη αυτού του δράματος».

Η εμμονή του Σαλαβιώφ στο προσωπικό δράμα αποτελεί την ουσιαστική συμβολή του σε μια θεώρηση της πλατωνικής δημιουργίας, η οποία κομίζει μια αμλετική χροιά μέσα στην πλατωνική αναζήτηση των σωκρατικών ενοράσεων ή καλύτερα μέσα στο εγχείρημα του Πλάτωνος να παραγάγει τον Σωκράτη, να δημιουργήσει τη σωκρατική φιλοσοφία και τον σωκρατικό λόγο. Ωστόσο, ο Σαλαβιώφ υποστηρίζει την ανωτερότητα του Πλάτωνος ως τραγικού ήρωα έναντι του σεξπηρικού Άμλετ. Ο Σωκράτης, αποφαίνεται, «έπρεπε να θανατωθεί ως εγκληματίας. Να ποιο ήταν το τραγικό χτύπημα που δέχτηκε ο Πλάτων στην αρχή του δράματος της προσωπικής του ζωής. Όπως και σε ορισμένες αρχαίες τραγωδίες, ή ακόμη και στον σεξπηρικό Άμλετ, το δράμα όχι μόνο ολοκληρώνεται, αλλά αρχίζει με μια τραγική καταστροφή».

Όμως το κυρίαρχο στοιχείο της ανωτερότητας του τραγικού Πλάτωνος είναι ότι το δράμα αρχίζει με ένα διαπροσωπικό γνώρισμα: ότι δηλαδή εδώ έχουμε τον φόνο ενός δικαίου, ο οποίος «δολοφονήθηκε εξαιτίας του ήθους του, εξαιτίας της αλήθειας που υποστήριξε, εξαιτίας της αποφασιστικότητάς του να εκπληρώσει το ηθικό του χρέος μέχρι το τέλος». Κατά συνέπεια, η ανωτερότητα του Πλάτωνος ως τραγικού ήρωα είναι συντριπτική. Πρόκειται για μια μοιραία και απόλυτη σύγκρουση ανάμεσα στο απόλυτο κακό και στο απόλυτο αγαθό, στην απόλυτη ενσάρκωση της αλήθειας.

Εδώ αρχίζει ίσως η σύγχυση του «Θεού» του Πλάτωνος με έναν άλλο υπερουράνιο τόπο, η συμπλησίαση του πλατωνικού «ομοίωσις θεώ» με τη χριστιανική περιπλάνηση στις ατραπούς του αγαθού και της αρετής. Αυτή η επικίνδυνη συμπλησίαση είναι εξάλλου που δημιουργεί το «έλλειμμα του πλατωνικού ιδεαλισμού». Διότι ο γενάρχης του ιδεαλισμού αποτυγχάνει να συνδέσει την αλήθεια «που υπάρχει στον υπερουράνιο τόπο και το γήινο είδωλό της». Όμως η αποτυχία δεν φαίνεται να οφείλεται στην πλατωνική ενόραση, αλλά μάλλον στον υπερουράνιο τόπο.

Όπως και να έχει, η περί πλατωνικών ιδεών και κειμένων διαμάχη, εντός της περιοχής της νεωτερικότητας, και η πολλές φορές θεωρητική αποτυχία να αποκρυσταλλωθεί το πλατωνικό έργο και να ενταχθεί σταθερά μέσα στα προτάγματα και/ή τις φιλοσοφικές αναταράξεις που η νεωτερικότητα δημιούργησε, επιχειρώντας να οικειοποιηθεί την πλατωνική πολιτεία και κατά κάποιον τρόπο να την επιστρατεύσει προς ενίσχυση των δικών της προγραμματικών αρχών, είναι παλαιά και συγχρόνως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, προκειμένου να φανερωθεί το αμείωτο ενδιαφέρον προς τις πλατωνικές σπουδές, οι οποίες δεν έπαψαν να γονιμοποιούν το νεωτερικό πνεύμα και να παράγουν διερωτήσεις κρίσιμες για τη διαπόρευση του φιλοσοφικώς σκέπτεσθαι.

Ο Hans-Georg Gadamer έχει συνοψίσει αυτή τη διαμάχη με έναν οξυδερκή σχολιασμό του: «Αυτή η διαμάχη», αποφαίνεται, «έχει τις απαρχές της στην όψιμη ρομαντική περίοδο, και ο Kierkegaard είναι ίσως εκείνος που την αντιπροσωπεύει καλύτερα. Η διαμάχη έπαιξε εκ νέου έναν σημαντικό ρόλο, όταν ο νέο-καντιανισμός κατέρρευσε στο τέλος του πρώτου παγκόσμιου πολέμου και θα μπορούσε να λεχθεί ότι επηρέασε την πλατωνική γερμανική έρευνα σε μια εποχή, όπου οι κλασικιστές στη Γερμανία είχαν αρχίσει να δίνουν έμφαση στον λεγόμενο πολιτικό Πλάτωνα. Αυτή η τελευταία τάση άρχισε με τις πλατωνικές σπουδές του Wilamowitz. Ο Wilamowitz χρησιμοποίησε ως αφετηρία του το πολιτικό περιεχόμενο της Έβδομης Επιστολής, η οποία την εποχή εκείνη θεωρήθηκε εκ νέου ως αυθεντική και στην προσέγγισή του τον ακολούθησαν και άλλοι (Kurt Singer, Paul Friedländer, Kurt Hildebrand). Σύμφωνες με αυτή την έρευνα στην κλασσική φιλολογία ήταν οι φιλοσοφικές ενστάσεις των Paul Natorp και Nikolai Hartmann σχετικά με το εγχείρημα να αξιολογηθεί η σκέψη του Πλάτωνα ως συστηματική φιλοσοφία. Κατά κάποια έννοια, οι έρευνες της διαλεκτικής του Πλάτωνος από τον Julius Stenzel αντιπροσωπεύουν ένα είδος διαμεσολάβησης μεταξύ των δύο άκρων, δηλαδή τις φιλολογικές και τις φιλοσοφικές προσεγγίσεις. Αλλά ήταν ακριβώς ο Stenzel που εστίασε την προσοχή μας στον λογοτεχνικό χαρακτήρα των [πλατωνικών] διαλόγων, και όσον αφορά τη φιλοσοφική του ερμηνεία παρέμεινε νεοκαντιανός. Κατ’ αυτό τον τρόπο συνέβη ώστε όλο και περισσότερο οι φιλόσοφοι, αναγνωρίζοντας τον διαλογικό χαρακτήρα του πλατωνικού έργου και την εγγενή εκκρεμότητα και ανοικτότητα των διαλόγων, στράφηκαν ενάντια στην εγκαθίδρυση οποιουδήποτε πλατωνικού δόγματος».

3. Ανα-τροπές

Σε οποιαδήποτε περίπτωση, το προσωπικό δράμα των πλατωνικών διαλόγων και η δραματική παρουσία του Πλάτωνος ως τραγικού ήρωα υπογραμμίζουν όλα τα εγχειρήματα ερμηνείας του διαλογικού χαρακτήρα των έργων του. Μια παραδειγματική μορφή αυτού του προσωπικού δράματος είναι εμφανής στο χρονικό της φιλίας του Πλάτωνος με τον Αρχύτα. Από τα περιστατικά της ζωής του Πλάτωνα, ο Αρχύτας αναδύεται ως μορφή μιας φιλίας, της οποίας οι συνέπειες διόλου δεν εξαντλούνται σε συμβάντα, οσοδήποτε σημαντικά, του βίου και των περιπετειών του βίου, αλλά διαπερνούν, μετασχηματίζουν και /ή ενδυναμώνουν τις πλατωνικές εναισθήσεις και ενοράσεις, γενικώς το πλατωνικό φιλοσοφείν. Και είναι ακριβώς αυτή η μορφή της φιλίας, που φέρνει στο κέντρο του ενδιαφέροντος του φιλοσοφικού λόγου τον Αρχύτα, κατά τρόπον ώστε αυτός να διακρίνεται έντονα από τον γενικευμένο χαρακτηρισμό «πυθαγόρειος» που ο Πλάτων όχι λίγες φορές χρησιμοποιεί, πιθανώς ως ένα είδος ψευδωνυμίας, για να δηλώσει τη σχέση, πνευματική και άλλη, με τον Ταραντίνο:

«Φαίνεται, είπα, ότι, όπως τα μάτια είναι φτιαγμένα για την αστρονομία, έτσι και τα αυτιά είναι φτιαγμένα για την αρμονική κίνηση των ήχων και ότι αυτές οι επιστήμες είναι κάτι σαν αδελφές η μια με την άλλη, καθώς και οι Πυθαγόρειοι υποστηρίζουν, και εμείς, Γλαύκων, συμφωνούμε μαζί τους».

Ο Αρχύτας ήταν διάσημος για τις μελέτες του πάνω στην οπτική και την ακουστική, οπότε η ψευδωνυμία μπορεί επαρκώς να υποστηριχθεί ή πάντως να καταστεί πιθανότατη. Βέβαια, ως προς αυτή τη σχέση, την έντασή της και την πνευματική της εγγύτητα, θα πρέπει να είμαστε αρκετά προσεκτικοί. Δεν είναι εύκολο να εξιχνιάσουμε πλήρως τις πλατωνικές πηγές, καθώς αυτές συρρέουν από πολλές οδούς και πολλές κατευθύνσεις στο συνθετικό φιλοσοφικό όραμα του Πλάτωνος. Και ως προς τον Αρχύτα, ο Gregory Vlastos μας έχει προειδοποιήσει: «Δεν μπορούμε», γράφει, «να ξέρουμε πόση από την φιλοσοφική ή τη μαθηματική σκέψη του Αρχύτα απορρόφησε ο Πλάτων» . Παρ’ όλο που από τον Κικέρωνα γνωρίζουμε ασφαλώς ότι «μετά τον θάνατο του Σωκράτη ο Πλάτων αρχικά πήγε στην Αίγυπτο για να ακούσει μαθήματα [και] έπειτα έσπευσε στην Ιταλία και [τη] Σικελία για να μάθει τις ανακαλύψεις του Πυθαγόρα, και ότι πέρασε πολύ καιρό με τον Αρχύτα από τον Τάραντα»• παρ’ όλο που ο Πρόκλος μας βεβαιώνει ότι κατά τον καιρό του Πλάτωνος «έζησαν ο Θάσιος Λεωδάμας και ο Ταραντίνος Αρχύτας και ο Αθηναίος Θεαίτητος, με τη βοήθεια του οποίου (ο Πλάτων) ανέπτυξε και συγκρότησε τις θεωρίες του» • εν τούτοις, ως προς τις εμπνεύσεις και τις επιρροές, το μέγεθός τους, δηλαδή, και το βάθος τους, αισθανόμαστε μάλλον ανασφαλείς, χωρίς ωστόσο να τις αμελούμε.

Όπως και να έχει, το χρονικό μιας φιλίας είναι πάντα ένα πολύτιμο τμήμα της πνευματικής βιογραφίας που αξίζει να ιστορείται, μολονότι παρουσιάζει δυσκολίες, όταν μιλούμε για πρόσωπα τόσο απομακρυσμένα από την εποχή μας και για ιδέες, συναισθήματα και ενοράσεις που σκοτεινιάζουν μέσα στους λόγους των φίλων και ιδιαίτερα του μυθοποιού Πλάτωνος, του οποίου η δύναμη των ιδεών αναδύεται με τόση ένταση και τέτοιο βάθος ακριβώς εξ αιτίας της μυθοποίησής τους. Κατά συνέπεια, έχουμε να κάνουμε με μια ελλειμματική ιστορική αναγνώριση και μέσα σ’ αυτήν θα πρέπει να κινηθούμε κατ’ ανάγκη.

Πάντως, και στο πολιτικό πεδίο, η σχέση ανάμεσα στον Αρχύτα και τον Πλάτωνα είναι μια σχέση σημαίνουσα και μπορεί να χρησιμεύει ως αφετηρία για να γνωρίσουμε καλύτερα την ιδιομορφία της Πλατωνικής Πολιτείας. «Ξέρουμε», αποφαίνεται ο Georgy Vlastos, «πως ο Αρχύτας υπήρξε ένας απόλυτα λαμπρός μαθηματικός. Γνωρίζουμε επίσης πως ήταν μια ηγετική πολιτική προσωπικότητα στην πόλη του, που ήταν δημοκρατική σαν την Αθήνα, στην οποία είχε εκλεγεί και επανεκλεγεί ‘‘στρατηγός’’ επί σειρά ετών. Να ένα καινούριο πρότυπο φιλοσοφίας για τον Πλάτωνα , το οποίο του προσέφερε ό,τι μπορεί να του έλλειπε στο παλαιό: ο Σωκράτης είχε αποτραβηχτεί απελπισμένος από την πολιτική των Αθηνών, πεπεισμένος ότι ήταν αδιόρθωτα διεφθαρμένη. Ο Αρχύτας μπαίνει στον πολιτικό στίβο της πόλης του και έχει εκπληκτική επιτυχία. Και ενώ ο Σωκράτης είχε αποτραβηχτεί από τη μεταφυσική, ο Αρχύτας ήταν ένας κορυφαίος μεταφυσικός της Πυθαγόρειας παράδοσης».

Φαίνεται λοιπόν ότι μετά την απόσυρση του Σωκράτη από την πολιτική, ο Πλάτων αναζητούσε μια καινούργια σύνθεση μεταξύ ηθικής και πολιτικής, μια σύνθεση του υπερουράνιου τόπου της μεταφυσικής με την εγκόσμια πορεία των πραγμάτων και της πόλης. Σ’ αυτήν ακριβώς την αναζήτηση, ο Πλάτων συναντά τον Αρχύτα, ο οποίος στο πνεύμα του Πλάτωνος προβάλλεται ως ιδεώδης τύπος προς αυτή την κατεύθυνση. «Η Ηθική και η Πολιτική», επιβεβαιώνει ο G.C. Field, «πρέπει να θεμελιωθούν πάνω σε μια Μεταφυσική. Μπορούμε να υποθέσουμε πως προς αυτή την κατεύθυνση βάδιζε το πνεύμα του Πλάτωνος, όταν έφθασε στην Ιταλία. Και μεταξύ των Πυθαγορείων, ειδικότερα στον Τάραντα, βρήκε και ανθρώπους με τη δική τους μεταφυσική, που την είχαν στην πράξη εφαρμόσει πάνω στη ζωή τους και στις υποθέσεις της πόλεως. Είναι αναμφίβολο πως μέχρι τότε είχε μάθει ορισμένα πράγματα ο Πλάτων γι’ αυτούς: υπήρχαν μεταξύ των φίλων του Σωκράτη Πυθαγόρειοι. Φαίνεται λοιπόν να αληθεύει η υπόθεση κάποιων μεταγενέστερων συγγραφέων ότι κύριος σκοπός του ταξιδιού του στην Ιταλία ήταν να ιδεί και να ακούσει περισσότερα γι’ αυτούς στον ίδιο τους τον τόπο. Όπως κι αν έχει το πράγμα, είναι δύσκολο να μη δεχθούμε το γενικό συμπέρασμα ότι το ταξίδι εκείνο επηρέασε σημαντικά το πνεύμα του Πλάτωνος».

Σ’ αυτά θα επιστρέψω αργότερα. Επανερχόμενος ωστόσο στο καθαρά φιλοσοφικό-επιστημονικό πεδίο και στην ασάφεια των επιρροών που ο Πλάτων δέχθηκε από τη μεταφυσική του Αρχύτα, μια κριτική στάση, μέσω της οποίας φαίνεται να διαπιστώνεται διάσταση απόψεων, θέσεων και αντιλήψεων ανάμεσα στους δύο πολύτιμους φίλους, θα πρέπει ασφαλώς να επισημανθεί. Αίφνης αποφαίνεται ο Εύδημος: «Ο Πλάτων κίνηση εννοεί το μεγάλο και το μικρό, το μη ον και το ανώμαλο και όλα όσα μαζί μ’ αυτά οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα• φαίνεται όμως παράλογο να λέει ότι αυτό ακριβώς είναι η κίνηση• διότι φαίνεται πως, όταν κινείται κάτι, τότε κινείται αυτό, μέσα στο οποίο υπάρχει. Όταν όμως κάτι είναι άνισο και ανώμαλο, είναι γελοίο να του προσγράφουμε αναγκαστικά την κίνηση• θα ήταν καλύτερα, βέβαια, να τα λέει κανείς αυτά αίτια, όπως ακριβώς κάνει ο Αρχύτας».

Ο λόγος του Εύδημου μας εισάγει στις δυσκολίες που συνεπάγεται η διερεύνηση των συνάψεων μεταξύ της φιλοσοφικο-επιστημονικής θεώρησης του Αρχύτα και της πλατωνικής μεταφυσικής. Οι δυσκολίες αυτές έχουν ήδη επισημανθεί: ο Πλάτων και ο Αρχύτας ασφαλώς δεν συμφωνούν στις φιλοσοφικές τους ενοράσεις, και πάντως η διάσταση είναι μέρος αλληλόδρασης των μεταφυσικών τους ενδιαφερόντων και στοχεύσεων. Κατά μία άποψη είναι ίσως προτιμότερο να τους αντιμετωπίσουμε ως ανταγωνιστές «οι οποίοι εμπλέκονται σε μια διαρκώς εξελισσόμενη διαμάχη σχετικά με την αξία των επιστημών για τη φιλοσοφία».

Στην Πολιτεία ο Πλάτων εκφράζει την πλήρη αντίθεσή του προς το φιλοσοφικό-επιστημονικό σύμπαν του Αρχύτα και των Πυθαγορείων. Αλλού θέτει τις μεταφυσικές αρχές του και μάλιστα ασκεί κριτική στη χρησιμοποίηση των επιστημών για την επίτευξη φιλοσοφικών στόχων και τη διατύπωση μεταφυσικών αποφάνσεων. «Επειδή λοιπόν, είπα εγώ, το έργο αυτό έχει μάκρος, ας ζητήσουμε να μάθουμε από εκείνους, τους Πυθαγορείους, τι λένε γι’ αυτά, ενδεχομένως και για κάτι άλλο εκτός από αυτά. Εμείς, βέβαια, θα μείνουμε σταθεροί ως προς όλα στη δική μας γραμμή. Ποια είναι αυτή; Μήπως κι εκείνοι τους οποίους θα ανατρέψουμε δοκιμάσουν να σπουδάσουν σ’ αυτές τις επιστήμες κάτι ανολοκλήρωτο και κάτι που δεν θα φθάνει ίσαμ’ εκεί που πρέπει να φθάνουν όλα, όπως τώρα δα λέγαμε σχετικά με την αστρονομία. Ή δεν ξέρεις ότι και με τις αρμονίες πάλι κάτι τέτοιο κάνουν; Προσπαθώντας δηλαδή να εξακριβώσουν το αρμονικό συνταίριασμα των μουσικών τόνων, τους οποίους ακούμε, καταπιάνονται, όπως και οι αστρονόμοι, με ένα επίπονο έργο που δεν έχει τελειωμό» . Είναι λοιπόν φανερό πως, παρ’ όλο που ο Πλάτων έμαθε σοβαρά μαθηματικά από τον Αρχύτα, «διαφωνεί ανοικτά με την εκ μέρους του Αρχύτα κατανόηση της φιλοσοφικής χρήσης των επιστημών».

4. Φιλο-σοφείν

Παρ’ όλα ταύτα, θα μπορούσε κανείς με βεβαιότητα να υποστηρίξει ότι πέρα από τις αντιμαχίες και τις διαφορετικές κατανοήσεις, τόσο συχνές άλλωστε μεταξύ των φιλοσόφων, ο Αρχύτας αναμφίβολα άσκησε σημαντική επίδραση αλλά και γοητεία στον φίλο του Πλάτωνα. Οι εμπνεύσεις του Αρχύτα, οι μαθηματικές του κατασκευές, οι ενασχολήσεις του με την οπτική και την ακουστική, οι μεταφυσικές του αναζητήσεις και η επιτυχής εμπλοκή του στα πολιτικά πράγματα, σίγουρα ήλκυσαν τον Πλάτωνα σε βαθμό ώστε ο Αρχύτας να αποτελεί ένα «καινούργιο πρότυπο φιλοσόφου», προς το οποίο ο Πλάτων, μετά τον θάνατο του Σωκράτη, έτεινε και, καθώς φαίνεται, επιχειρούσε να μιμηθεί, βέβαια, πάντα εμπλουτίζοντάς το και/ή τροποποιώντας το με τις δικές του μεταφυσικές του αξίες, με τη «δική του γραμμή». Σε κάθε περίπτωση, η φιλία τους υπήρξε μια από τις γονιμότερες φιλίες στη «βιογραφία» του φιλοσοφικού λόγου.

Μέσα στο συμφραζόμενο αυτής της φιλίας, έχουμε κάθε λόγο να εικάσουμε τούτο: η σκέψη του Πλάτωνος πως επιτέλους «θα μπορούσε να εφαρμόσει στην πράξη τη διδασκαλία του» , οφείλεται στην παρότρυνση που δέχθηκε από το «καινούργιο πρότυπο φιλοσοφίας», το οποίο, μετά τον θάνατο του Σωκράτη, εκπροσωπούσε γι’ αυτόν ο Αρχύτας. Όπως μας πληροφορεί το Λεξικό του Σούδα, ο Αρχύτας «ηγήθηκε του κοινού των Ελλήνων της Ιταλίας και εκλέχθηκε από τους συμπολίτες του και τους Έλληνες εκείνων των περιοχών στρατηγός με απόλυτη εξουσία. Συγχρόνως δίδαξε φιλοσοφία και είχε φημισμένους μαθητές» . Μπορεί μάλιστα, έτσι υποστηρίζουν κάποιοι, ο Πλάτων να ήταν ένας απ’ αυτούς. Γιατί λοιπόν να μη δοκίμαζε και ο ίδιος τον δρόμο που οδηγεί από τη φιλοσοφία και τη μεταφυσική στην πολιτική• και ακόμη γιατί να μην επιχειρήσει την εγκατάσταση της πολιτείας των ιδεών του στα ζητήματα της εγκόσμιας πολιτείας, μιας και είχε τέτοιο ισχυρό υπόδειγμα;

Τα περιστατικά που ακολούθησαν αυτή την απόφαση του Πλάτωνος, οι περιπέτειες του φιλοσόφου με τον Διόνυσο, τον τύραννο των Συρακουσών, ο οποίος «είχε αρχίσει να θεμελιώνει την πιο σημαντική δύναμη σε όλο τον τότε ελληνικό κόσμο» , είναι γνωστά και δεν χρειάζεται εδώ τουλάχιστο να τα επαναλάβουμε. Ωστόσο και εδώ, στη δυστυχία του φίλου του, η μορφή του Αρχύτα δεσπόζει. Ο σωτήριος ρόλος του είναι ομολογημένος από τον ίδιο τον Πλάτωνα και κυρίως στην αποδιδόμενη σ’ αυτόν Έβδομη Επιστολή, από την οποία μαθαίνουμε πολλά σχετικά με το ζήτημα αυτό. Ο Πλάτων αφηγείται εναργέστατα την τελευταία πράξη του δράματος του χρονικού της φιλίας του με τον Αρχύτα:

«Με πλησιάζουν τότε μερικοί και μάλιστα δημόσιοι υπάλληλοι από την Αθήνα, συμπολίτες μου, και μου διεμήνυαν ότι με είχαν συκοφαντήσει στους πελταστές και ότι μερικοί μάλιστα απειλούσαν πως, αν κάπου με πιάσουν, θα με σκοτώσουν. Μηχανεύτηκα τότε τον εξής τρόπο σωτηρίας μου: ειδοποιώ τον Αρχύτα και τους άλλους φίλους μου στον Τάραντα, λέγοντάς τους σε ποια κατάσταση βρίσκομαι. Εκείνοι τότε, με πρόφαση κάποιας πολιτικής αποστολής, στέλνουν ένα πολεμικό πλοίο με τριάντα κωπηλάτες και ένα δικό τους άνθρωπο, τον Λαμίσκο. Αυτός, μόλις έφθασε, με ζήτησε από τον Διονύσιο, λέγοντας ότι ήθελα να φύγω και να μην το αρνηθεί. Εκείνος δέχθηκε και με κατευόδωσε, δίνοντας τα απαραίτητα για το ταξίδι».

Το χρονικό της φιλίας τελειώνει εδώ, με την αναγγελία αυτών των γεγονότων και με την αποτυχία του Πλάτωνος να ακολουθήσει το «καινούργιο πρότυπο φιλοσόφου». Ωστόσο, αυτό το χρονικό παραμένει, ακόμη και σήμερα, σε εκκρεμότητα σχετικά με τη θέση και τα έργα των πρωταγωνιστών του. Από τη σκοπιά του Πλάτωνος και της αντίστοιχης παράδοσης που έχει δημιουργηθεί, ο Πλάτων εμφανίζεται ως η κυριαρχούσα μορφή της σχέσης, ενώ ο Αρχύτας παρουσιάζεται ως ο «μαθητής του Πλάτωνος, στον οποίο χρωστούσε τη φήμη του και την επιτυχία του στον Τάραντα» . Όμως, από μια άλλη σκοπιά, ο Αρχύτας υπήρξε πρότυπο φιλοσόφου για τον Πλάτωνα και μάλιστα το πρότυπο της ιδέας του φιλοσόφου-βασιλιά, το οποίο κυριάρχησε στην πλατωνική φιλοσοφία. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, αυτό που έχει, για τη νεωτερικότητα τουλάχιστον, τη μεγαλύτερη σημασία είναι το είδος και το ύφος της φιλίας ανάμεσα σε αυτές τις δύο μεγάλες μορφές του αρχαίου κόσμου. Ένα είδος και ένα ύφος που μπορεί ακόμη και τώρα να εμπνέει την επιθυμία να γνωρίσουμε, όσο μπορούμε καλύτερα, μια σχέση που είχε τόσο σημαντικές επιπτώσεις στη φιλοσοφία και στα φιλοσοφικά προτάγματα.

ΠΛΑΤΩΝ: Πολιτεία (329a-330a)

[329a] Ἐγώ σοι, ἔφη, νὴ τὸν Δία ἐρῶ, ὦ Σώκρατες, οἷόν γέ μοι φαίνεται. πολλάκις γὰρ συνερχόμεθά τινες εἰς ταὐτὸν παραπλησίαν ἡλικίαν ἔχοντες, διασῴζοντες τὴν παλαιὰν παροιμίαν· οἱ οὖν πλεῖστοι ἡμῶν ὀλοφύρονται συνιόντες, τὰς ἐν τῇ νεότητι ἡδονὰς ποθοῦντες καὶ ἀναμιμνῃσκόμενοι περί τε τἀφροδίσια καὶ περὶ πότους τε καὶ εὐωχίας καὶ ἄλλ᾽ ἄττα ἃ τῶν τοιούτων ἔχεται, καὶ ἀγανακτοῦσιν ὡς μεγάλων τινῶν ἀπεστερημένοι καὶ τότε μὲν εὖ ζῶντες, νῦν δὲ οὐδὲ ζῶντες. [329b] ἔνιοι δὲ καὶ τὰς τῶν οἰκείων προπηλακίσεις τοῦ γήρως ὀδύρονται, καὶ ἐπὶ τούτῳ δὴ τὸ γῆρας ὑμνοῦσιν ὅσων κακῶν σφίσιν αἴτιον. ἐμοὶ δὲ δοκοῦσιν, ὦ Σώκρατες, οὗτοι οὐ τὸ αἴτιον αἰτιᾶσθαι. εἰ γὰρ ἦν τοῦτ᾽ αἴτιον, κἂν ἐγὼ τὰ αὐτὰ ταῦτα ἐπεπόνθη, ἕνεκά γε γήρως, καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ὅσοι ἐνταῦθα ἦλθον ἡλικίας. νῦν δ᾽ ἔγωγε ἤδη ἐντετύχηκα οὐχ οὕτως ἔχουσιν καὶ ἄλλοις, καὶ δὴ καὶ Σοφοκλεῖ ποτε τῷ ποιητῇ παρεγενόμην ἐρωτωμένῳ ὑπό τινος· «Πῶς,» ἔφη, [329c] «ὦ Σοφόκλεις, ἔχεις πρὸς τἀφροδίσια; ἔτι οἷός τε εἶ γυναικὶ συγγίγνεσθαι;» καὶ ὅς, «εὐφήμει,» ἔφη, «ὦ ἄνθρωπε· ἁσμενέστατα μέντοι αὐτὸ ἀπέφυγον, ὥσπερ λυττῶντά τινα καὶ ἄγριον δεσπότην ἀποδράς.» εὖ οὖν μοι καὶ τότε ἔδοξεν ἐκεῖνος εἰπεῖν, καὶ νῦν οὐχ ἧττον. παντάπασι γὰρ τῶν γε τοιούτων ἐν τῷ γήρᾳ πολλὴ εἰρήνη γίγνεται καὶ ἐλευθερία· ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσιν, παντάπασιν τὸ τοῦ Σοφοκλέους γίγνεται, [329d] δεσποτῶν πάνυ πολλῶν ἐστι καὶ μαινομένων ἀπηλλάχθαι. ἀλλὰ καὶ τούτων πέρι καὶ τῶν γε πρὸς τοὺς οἰκείους μία τις αἰτία ἐστίν, οὐ τὸ γῆρας, ὦ Σώκρατες, ἀλλ᾽ ὁ τρόπος τῶν ἀνθρώπων. ἂν μὲν γὰρ κόσμιοι καὶ εὔκολοι ὦσιν, καὶ τὸ γῆρας μετρίως ἐστὶν ἐπίπονον· εἰ δὲ μή, καὶ γῆρας, ὦ Σώκρατες, καὶ νεότης χαλεπὴ τῷ τοιούτῳ συμβαίνει.
Καὶ ἐγὼ ἀγασθεὶς αὐτοῦ εἰπόντος ταῦτα, βουλόμενος ἔτι [329e] λέγειν αὐτὸν ἐκίνουν καὶ εἶπον· Ὦ Κέφαλε, οἶμαί σου τοὺς πολλούς, ὅταν ταῦτα λέγῃς, οὐκ ἀποδέχεσθαι ἀλλ᾽ ἡγεῖσθαί σε ῥᾳδίως τὸ γῆρας φέρειν οὐ διὰ τὸν τρόπον ἀλλὰ διὰ τὸ πολλὴν οὐσίαν κεκτῆσθαι· τοῖς γὰρ πλουσίοις πολλὰ παραμύθιά φασιν εἶναι.
Ἀληθῆ, ἔφη, λέγεις· οὐ γὰρ ἀποδέχονται. καὶ λέγουσι μέν τι, οὐ μέντοι γε ὅσον οἴονται· ἀλλὰ τὸ τοῦ Θεμιστοκλέους εὖ ἔχει, ὃς τῷ Σεριφίῳ λοιδορουμένῳ καὶ λέγοντι [330a] ὅτι οὐ δι᾽ αὑτὸν ἀλλὰ διὰ τὴν πόλιν εὐδοκιμοῖ, ἀπεκρίνατο ὅτι οὔτ᾽ ἂν αὐτὸς Σερίφιος ὢν ὀνομαστὸς ἐγένετο οὔτ᾽ ἐκεῖνος Ἀθηναῖος. καὶ τοῖς δὴ μὴ πλουσίοις, χαλεπῶς δὲ τὸ γῆρας φέρουσιν, εὖ ἔχει ὁ αὐτὸς λόγος, ὅτι οὔτ᾽ ἂν ὁ ἐπιεικὴς πάνυ τι ῥᾳδίως γῆρας μετὰ πενίας ἐνέγκοι οὔθ᾽ ὁ μὴ ἐπιεικὴς πλουτήσας εὔκολός ποτ᾽ ἂν ἑαυτῷ γένοιτο.
Πότερον δέ, ἦν δ᾽ ἐγώ, ὦ Κέφαλε, ὧν κέκτησαι τὰ πλείω παρέλαβες ἢ ἐπεκτήσω;

***
[329a] Εγώ θα σου πω την πάσαν αλήθεια, Σωκράτη, πώς μου φαίνεται αυτό που με ρωτάς· γιατί πολλές φορές τυχαίνει και μαζευόμαστε πολλοί που έχομε την ίδια την ηλικία, καθώς που το λέγει και η παλαιά παροιμία, όμοιος τον όμοιο. Οι περισσότεροι λοιπόν από μας δεν κάνουν άλλο παρά να θρηνολογούν, γιατί θυμούνται και λαχταρούν τις ηδονές της νεότητος, για τον έρωτα, τα συμπόσια και τις διασκεδάσεις και τα άλλα τα ανάλογα, και αγανακτούν, σαν να έχουν στερηθεί μεγάλα και σπουδαία πράγματα και σαν να ήταν τότε αληθινά ευτυχισμένη η ζωή τους, ενώ τώρα ούτε ζωή αξίζει να την ονομάζει κανείς· [329b] μερικοί μάλιστα ακόμα οδύρουνται και για τους εξευτελισμούς και τις προσβολές που δοκιμάζουν τα γερατειά από μέρους των δικών των και πάνω σ᾽ όλ᾽ αυτά ψάλλουν τον εξάψαλμο των γερατειών για όσα κακά τούς είναι η αιτία.
Εμένα όμως, Σωκράτη, μου φαίνεται πως δεν είναι αυτή η αληθινή αιτία που κατηγορούν, γιατί, αν πραγματικώς ήταν αυτό το αίτιο, θα είχε και για μένα βέβαια τα ίδια κακά αποτελέσματα και για όλους τους άλλους που έφτασαν σ᾽ αυτή την ηλικία· και όμως έχω συναντήσει ως τώρα ανθρώπους που σκέπτουνται διαφορετικά και άλλους και μάλιστα τον ποιητή τον Σοφοκλή. Ήμουν παρών κάποτε που τον ρωτούσε κάποιος αν [329c] ήταν ακόμα ικανός ν᾽ απολαβαίνει τις ερωτικές ηδονές: «Δάγκασε τη γλώσσα σου, άνθρωπε, του αποκρίθηκε· με τη μεγαλύτερή μου ευχαρίστηση γλίτωσα απ᾽ αυτό το πράγμα, σαν να λευτερώθηκα από τύραννο λυσσασμένο και άγριο». Και τότε λοιπόν έκρινα πως είχε δίκιο να μιλήσει κατ᾽ αυτό τον τρόπο και τώρα με την ηλικία δεν άλλαξα γνώμη· γιατί πραγματικώς με τα γερατειά έρχεται μια τέλεια ειρήνη και απολύτρωση από τα τέτοια τουλάχιστο· αφού οι επιθυμίες χάσουν την έντασή τους και χαλαρωθούν, είναι πραγματικώς, καθώς το είπε κι ο Σοφοκλής, [329d] σαν να γλιτώνομε από ένα πλήθος τυράννους λυσσασμένους. Αλλά για όλα αυτά και για τους εξευτελισμούς ακόμη, που παραπονιούνται οι γέροντες, αφορμή, Σωκράτη, δεν είναι τα γερατειά, αλλά ο χαρακτήρας των ανθρώπων· αν έχουν χαρακτήρα μετρημένο και εύκολο, δεν τους είναι και τα γερατειά πάρα πολύ ανυπόφορα· ειδεμή, για τους άλλους, και τα γερατειά και τα νιάτα είναι στον ίδιο το βαθμό δυσκολοβάσταχτα.
Έμεινα καταμαγεμένος από τους λόγους αυτούς του γέροντα και, για να τον κεντήσω [329e] να εξακολουθήσει ακόμα, του είπα: Εγώ, Κέφαλε, στοχάζομαι πως οι περισσότεροι, όταν σ᾽ ακούουν να μιλείς κατ᾽ αυτόν τον τρόπο, δεν παραδέχουνται τα επιχειρήματά σου κι έχουν την ιδέα πως, αν υποφέρεις με τόση ευκολία τα γερατειά, αυτό το χρωστάς όχι τόσο στο χαρακτήρα, αλλά και στη μεγάλη περιουσία που έχεις· γιατί ο πλούτος, ισχυρίζουνται, δίνει πολλές ανακουφίσεις.
Πραγματικώς, μου αποκρίθηκε, δεν το παραδέχονται· κι έχουν, δε σου λέγω, κάποιο δίκιο στις αντιρρήσεις των, όχι όμως κι όσο φαντάζουνται. Κι εδώ εφαρμόζεται ο λόγος που είπε ο Θεμιστοκλής σε κείνον τον Σερίφιο, που τον πείραζε και του έλεγε [330a] πως τη δόξα του τη χρωστά όχι στην αξία του, αλλά στην πατρίδα που είχε. «Και βέβαια, του απάντησε ο Θεμιστοκλής, ούτε εγώ θα γενόμουν ονομαστός, αν ήμουν Σερίφιος, μα ούτε συ αν ήσουν Αθηναίος». Τον ίδιο λόγο θα μπορούσε να πει κανείς και στους ανθρώπους που δεν είναι πλούσιοι και με δυσκολία υποφέρουν τα γερατειά· ότι δηλαδή, αν η φτώχεια δεν μπορεί να κάμει βέβαια πολύ υποφερτά τα γερατειά σ᾽ έναν άνθρωπο μετρημένο και φρόνιμο, ούτε όμως πάλι ένας άνθρωπος, που δεν είναι τέτοιος, θα μπορούσε, μ᾽ όλα τα πλούτη που θα ήθελε αποκτήσει, να παρασκευάσει για τον εαυτό του υποφερτά γερατειά.
Μα δε μου λες, Κέφαλε, ρώτησα πάλι εγώ, αυτά τα πολλά πλούτη, που έχεις, τα βρήκες έτοιμα ή τα ηύξησες και ο ίδιος;