Ο χρόνος σε αλλάζει, δεν σε θεραπεύει

Ο χρόνος δεν θεραπεύει τίποτα.
Ο χρόνος μας αλλάζει. Ο χρόνος αλλάζει τη νοοτροπία μας – και σε ορισμένες περιπτώσεις, καλύπτει πλήρως τις πληγές μας. Ο χρόνος δεν κάνει τίποτα για εμάς, εκτός του ότι μας δίνει μέρες για να μεγαλώσουμε και να αναλύσουμε τη ζωή μας περισσότερο.

Η σοφία θεραπεύει. Η ανάπτυξη θεραπεύει. Η γνώση θεραπεύει. Ο χρόνος από την άλλη πλευρά, δεν το κάνει. Ο χρόνος μας κάνει να αμφισβητούμε κάθε ουσία της ύπαρξης μας. Αυτό μας κάνει να ξανασκεφτούμε ποιοι νομίζαμε ότι ήμασταν. Μας δίνει επιπλέον ημέρες για να αισθανθούμε τον πόνο που δεν μπορούσαμε νωρίτερα, λόγω της απόγνωσης που είχαμε μέσα μας.

Η θλίψη δεν γίνεται ευκολότερη.Το τραύμα δεν θεραπεύεται μόνο του. Η εγκατάλειψη δεν αφήνει ποτέ την καρδιά μας. Μεγαλώνουμε και νιώθουμε περισσότερο. Ή μεγαλώνουμε και αν έχουμε την σωστή βοήθεια θεραπευόμαστε.

Για όσους δεν βρήκαν βοήθεια, συνεχίζουν και πληγώνονται. Ο πόνος γίνεται αφόρητος και μερικές φορές μας κάνει να μπερδευόμαστε. Ο πόνος δε μας αφήνει ποτέ. Θα είναι πάντα εκεί. Πρόκειται απλώς για το πώς επιλέγουμε να το αντιμετωπίσουμε. Μερικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την τέχνη για να το εκφράσουν, κάποιοι γράφουν, μερικοί χάνουν τους εαυτούς τους στα αγαπημένα τους βιβλία, μερικοί γίνονται θυμωμένοι, και κάποιοι απλά αισθάνονται… πάρα πολύ.

Η ζωή είναι δύσκολη. Η αγάπη είναι δύσκολη. Οι οικογένειες είναι δύσκολες. Η απόσταση είναι δύσκολη. Αλλά ο χρόνος είναι το σταθερό στοιχείο που έχουμε στη ζωή μας και το μόνο που δεν πρέπει να είναι δύσκολο. Ο χρόνος μας δίνει αυτό το χρόνο. Ώρα να βρούμε ότι μας κάνει ευτυχισμένους, να ανακαλύψουμε τα πάθη μας, και να καταλάβουμε αν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα σκαμπανεβάσματα της ζωής.

Το μόνο που μετράει πραγματικά είναι αυτό που κάνουμε με το χρόνο μας. Αν έχουμε προβλήματα από όταν ήμασταν παιδιά, τι κάνουμε με το χρόνο μας για να τα αντιμετωπίσουμε τώρα; Και πως χρησιμοποιούμε το χρόνο μας για να προχωρήσουμε και να γίνουμε υπεύθυνοι, συμπονετικοί πολίτες αυτού του πλανήτη;

Η λήψη απόφασης για βοήθεια –είτε πρόκειται δική μας επιλογή είτε μας ανάγκασαν άλλοι- είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο βήμα είναι να το αντιμετωπίσουμε. Ο χρόνος δε μας θεραπεύει. Θεραπεύουμε τους εαυτούς μας.

Πολεμάμε τους δαίμονες μας. Αποφασίζουμε αν άλλη μία αποτυχημένη σχέση θα καταστρέψει τον κόσμο μας. Αποφασίζουμε αν θα αφήσουμε κάποιον που έκανε το λάθος να μας χαλάσει τη μέρα. Το ηθικό είναι ότι αποφασίζουμε. Είναι μία απλή επιλογή.

Φέρνουμε στη ζωή μας αυτό που δίνουμε. Εάν αγωνιζόμαστε σκληρά κάθε μέρα, και δίνουμε τον λίγο χρόνο που έχουμε στον πλανήτη μας, τότε γινόμαστε αυτό που προοριζόμαστε να γίνουμε. Ανθίζουμε σαν πανέμορφα λουλούδια του κόσμου, ή σκαρφαλώνουμε και ραγίζουμε σαν νεκρά φυτά. Ανεξάρτητα από την επιλογή που κάνουμε, είναι δική μας τουλάχιστον έχουμε αυτό να κρατήσουμε.

Για μένα, επιλέγω να αναπτυχθώ και να ωριμάσω. Το ταξίδι μου δεν ήταν εύκολο και πολύ συχνά θεωρώ δεδομένο το χρόνο που έχω σε αυτόν τον πλανήτη.

Επιλέγω να είμαι χαρούμενη και πάλι, επειδή ξέρω ότι η όμορφη, ταλαντούχα, συμπονετική, ταπεινή, εξαιρετική ψυχή που ζεί μέσα μου θα είναι καταδικασμένη αν επιτρέψω στον πόνο μου να κρύψει το λαμπρό φως μου.

Είναι καιρός να θεραπευθώ. Ο χρόνος μου έχει φτάσει να γίνω αυτό που πρέπει, να αφήσω όλα αυτά πίσω μου

Τα προσωπικά προβλήματα

Ποια είναι τα προσωπικά προβλήματα; Φυσικά είναι αυτά που αφορούν την προσωπικότητά μας, το σύνολο δηλαδή των φυσιολογικών, ζωτικών, συναισθηματικών και νοητικών μας εκφράσεων.  Χωρίς να υποτιμάμε τον πόνο μιας ασθένειας ή μιας, λίγο-πολύ συνεχόμενης φυσικής αδυναμίας, οι συναισθηματικές περιστάσεις είναι οι πιο αποφασιστικές, αφού χρωματίζουν τις σκέψεις και επηρεάζουν ακόμη και τη φυσική μας διάθεση.

Είναι γνωστό ότι πολλές φορές μια στενοχώρια καθρεπτίζεται αμέσως, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στο σώμα ενώ συγχρόνως μπλοκάρει το νου για κάθε λογικό και συνετό συλλογισμό.
 

Γιατί έχουμε αυτά τα προσωπικά, βασικά συναισθηματικά, προβλήματα; Επειδή αγνοούμε τα δικά μας συναισθηματικά ελατήρια και, επομένως αδυνατούμε να λύσουμε τις προβληματικές καταστάσεις που μας παρουσιάζονται.

 

Σε όλους εμάς που ζούμε σ’ αυτόν τον κόσμο, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, μας παρουσιάζονται δυσκολίες. Αυτό είναι λογικό, αν συμφωνήσουμε με τους κλασικούς φιλοσόφους ότι η ζωή αναλαμβάνει να μας μάθει να ζούμε. Και δεν πρόκειται για λογοπαίγνιο. Μπορούμε να μάθουμε από τις εμπειρίες και από τις συμβουλές των άλλων, μπορούμε να είμαστε προετοιμασμένοι για τις διάφορες περιστάσεις της ύπαρξης, αλλά τίποτα δεν συγκρίνεται με τη βιωματική πρακτική των όσων έχουμε μάθει. Η ζωή μας διδάσκει μέρα με τη μέρα, και είναι καλό να τη δεχόμαστε περισσότερο ως δασκάλα παρά ως εχθρό.

 

Ως δασκάλα μας βοηθάει να ενεργοποιήσουμε τις καλύτερες δυνατότητές μας. Ως εχθρός, θα αποτελέσει μόνο ένα μακρύ δρόμο προβλημάτων, κυρίως προσωπικών προβλημάτων.

 

Πώς διδάσκει η ζωή; Με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο απ’ όλα τ’ άλλα συστήματα. Διδάσκει με τρόπο άμεσο, κτυπώντας εκεί που πονάει περισσότερο για να μας αναγκάσει να στοχαστούμε ακόμα πιο πολύ. Όλα τα συναισθηματικά, πονούν. Αν και μερικές στιγμές τα συναισθήματα μπορεί να γίνουν αφορμή για χαρά και ευτυχία, τις περισσότερες οδηγούν σε φόβο, απελπισία, δυστυχία, αναποφασιστικότητα, ανικανότητα…

 

Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε μια ανεξάντλητη λίστα προβλημάτων, αλλά αρκούν μερικά που όλοι γνωρίζουμε. Υπάρχουν τα φυσιολογικά προβλήματα που αφορούν την επιβίωση, τον αγώνα για τα απαραίτητα προς το ζην, μ’ έναν λίγο-πολύ αξιοπρεπή τρόπο, και σύμφωνα με τις κλίσεις και τις διαθέσεις μας, τις σπουδές και την κατάρτισή μας. Υπάρχουν προβλήματα σπουδών και κατάρτισης, γιατί δεν υπάρχει πάντα δυνατότητα πρόσβασης σε αυτές. Ή ονειρεύεται κανείς να σπουδάσει για να φτιάξει οικονομικές βάσεις, και μετά από χρόνια ανακαλύπτει ότι δεν ήταν τόσο εύκολο, όσο φανταζόταν.

 

Υπάρχουν τα οικογενειακά προβλήματα, γιατί αρκετές φορές δεν υπάρχει ξεκάθαρη συνεννόηση ανάμεσα στους ανθρώπους που αποτελούν τον οικογενειακό πυρήνα.

 

Υπάρχουν τα υπαρξιακά προβλήματα, αφού μερικούς τους απασχολούν θέματα σχετικά με το πεπρωμένο, τον εσωτερικό εαυτό, το σύμπαν, στο οποίο ζούμε, και χιλιάδες άλλα ≪γιατί≫ σχετικά με τη θέση μας ατομικά και ομαδικά στον κόσμο.

 

Και, κυρίως, υπάρχουν τα συναισθηματικά προβλήματα, όταν δεν υπάρχει μια καλή σχέση με άλλα πρόσωπα και όταν δεν παρουσιάζονται ικανοποιητικές αγάπες και φιλίες.

 

Ξέρω ότι θα μπορούσαμε να αναφέρουμε περισσότερα παραδείγματα, αλλά ξεκινώντας απ’ οποιοδήποτε απ’ αυτά, άπαξ και εμφανιστεί, το πιο πιθανόν είναι ότι θα μας οδηγήσει σε μια κατάσταση παράλυσης.

 

Συνήθως, η στάση μπροστά στο πρόβλημα είναι να αναζητάμε εύκολες και γρήγορες λύσεις που να μη δεσμεύσουν τη δική μας βούληση. Καταφεύγουμε σε γνωστούς, ζητάμε βοήθεια από δω κι από κει… Το πρόβλημα μπλοκάρει όποιον αναζητά τη λύση έξω από τον εαυτό του και, κυρίως, όποιον θεωρεί ότι είναι η αδικία της ζωής που τον ταλαιπωρεί με τέτοιες αναποδιές.

 

Το αρνητικό συναίσθημα κερδίζει έδαφος, οι ιδέες γίνονται όλο και πιο συγκεχυμένες, ο φυσικός οργανισμός αρχίζει και αντανακλά το άγχος και τότε το πρόβλημα αποκτά τη διάσταση ενός αξεπέραστου βουνού. Μένει μόνο ο πόνος, η απελπισία, η ευθιξία, η επίθεση στους άλλους για το μερίδιο ευθύνης που μπορεί να είχαν… Εν τέλει, ένα απύθμενο πηγάδι που γίνεται όλο και πιο βαθύ και από το οποίο είναι όλο και πιο δύσκολο να βγούμε.

 

Κάτω από αυτήν την ψυχολογική κατάρρευση, δεν μπορεί κανείς να δει το φως. Αναμασάει τον πόνο του κάθε λεπτό και δεν υπάρχει πια τίποτα παρά μόνο αυτό το μανιασμένο πάθος.

 

Τότε είναι που πρέπει να έρθουν οι λύσεις, λογικά από πάνω. Χρειάζεται να ανυψωθούμε πάνω από το πρόβλημα και τη θλίψη για να βρούμε την απάντηση.

 

Αν ξέρουμε ότι η ρίζα της δυσκολίας βρίσκεται στο συναισθηματικό επίπεδο, τότε χρειάζεται να δουλέψουμε με τη νοητική ενέργεια, ώστε να ξεπεράσουμε την αρνητική συναισθηματική ατμόσφαιρα. Στην αρχή μπορεί να φανεί δύσκολο, αλλά όλα είναι δύσκολα, όταν τα δοκιμάζουμε για πρώτη φορά. Πρέπει να κάνουμε τον κόπο να ανεβούμε ένα σκαλοπάτι, να περάσουμε πάνω από τα σύννεφα και να φτάσουμε στη διαύγεια της δικής μας γνήσιας νόησης.

 

Δεν είμαστε όλοι σοφοί, είναι αλήθεια, αλλά όλοι έχουμε ένα σύνολο λίγο-πολύ σημαντικών εμπειριών, ώστε να ψάχνουμε πρακτικές λύσεις για τα προβλήματα που μας απασχολούν. Χρειάζεται να μπορούμε να φτάσουμε μέχρι τη δική μας κρυφή ≪γωνία των λύσεων≫. Μερικές λύσεις θα φανούν άχρηστες, άλλες διακριτικά αξιόλογες και δεν θα λείψουν κι αυτές που είναι πραγματικά καλές. Δοκιμάζοντας από δω και από κει, με καλή διάθεση και χωρίς το άγχος της παραμορφωμένης συναισθηματικότητας, αποκτάμε νέες εμπειρίες που θα είναι χρήσιμες στις επόμενες καταστάσεις.

 

Εσύ δεν είσαι μονάχα ένας σωρός από πάθη ή συναισθήματα. Διαθέτεις και νόηση και εξυπνάδα για να παρατηρείς τον εαυτό σου ≪απ’ έξω≫ και να χαράζεις πιο σωστά το δικό σου δρόμο.

Όταν απομακρύνονται οι καρδιές

Οι άνθρωποι έχουμε μια τάση να φωνάζουμε όταν θυμώνουμε. Συχνά είναι κάτι που γίνεται ασυναίσθητα και σταδιακά – όσο πιο πολύ εξοργιζόμαστε τόσο ανεβαίνει και ο τόνος της φωνής και η πίεση και οι καρδιακοί παλμοί. Ίσως να βρισκόμαστε ακριβώς δίπλα από τον άλλον, πάλι όμως νιώθουμε την ανάγκη να φωνάξουμε, γιατί θεωρούμε ότι δε μας ακούει ή ότι έτσι θα μας καταλάβει καλύτερα.

Ένας παλιός Ινδιάνικος μύθος λέει πως οι άνθρωποι φωνάζουν όταν μαλώνουν γιατί απομακρύνονται οι καρδιές τους. Και για να μπορέσει ο ένας να ακούσει τον άλλον πρέπει να φωνάξουν για να καλύψουν την απόσταση. Αντιθέτως όταν οι άνθρωποι είναι ερωτευμένοι μιλούν σιγανά και τρυφερά γιατί οι καρδιές τους είναι πολύ κοντά, μερικές φορές τόσο κοντά που δε χρειάζεται ούτε να ψιθυρίσουν για να ακουστούν, αρκεί μονάχα ένα κοίταγμα στα μάτια.

Ο κίνδυνος με το να αφήνουμε τις καρδιές μας να απομακρύνονται όταν λέμε λόγια που πληγώνουν, είναι πως μια μέρα η απόσταση ίσως να γίνει πολύ μεγάλη ώστε πια να μπορεί να ξεπεραστεί. Οι άνθρωποι είμαστε εκ φύσεως αχόρταγοι και άπληστοι. Αγαπάμε εγωιστικά και συχνά κοιτάμε πρώτα τι μας κάνει τους ίδιους να νιώθουμε καλά. Αλλά είμαστε και παράδοξοι. Γιατί εκεί που είναι όλα φαινομενικά τέλεια στη ζωή μας, αναζητούμε οι ίδιοι αφορμές για να σαμποτάρουμε ό,τι ωραίο έχουμε. Λες και δεν μπορούμε να πιστέψουμε πως μερικές φορές η ζωή μας αποζημιώνει για αυτά που έχουμε περάσει και ψάχνουμε να βρούμε αυτή την ατέλεια που θα κάνει τα πράγματα να φαίνονται πιο αληθινά.

Ίσως τελικά εμείς οι ίδιοι να μην αντέχουμε την πολύ ευτυχία. Πάντα θα κατηγορούμε όμως τους άλλους. Αντί να αφήσουμε τις καρδιές μας να ακολουθήσουν το δρόμο που θέλουν και να στεριώσουν στην αγκαλιά που τους ταιριάζει. Ας βρούμε λοιπόν καλύτερους τρόπους να επικοινωνούμε – πιο ήρεμους, πιο ήπιους, πιο αποτελεσματικούς. Κι ας αφήσουμε την καρδιά να μιλήσει για μας. Πάντα ξέρει λίγο καλύτερα.

Οι βόλτες της ψυχής μου

Η ψυχή περίεργος ζωντανός οργανισμός.

Κανείς δεν ξέρει που πραγματικά είναι αλλά όλοι την δείχνουμε κάπου εκεί στο κέντρο του στήθους μας.

Εκεί δείχνουμε όταν πονάει.

Και πάντα δεν μπορούμε αυτόν τον πόνο ούτε να τον απαλύνουμε, ούτε να τον διαχειριστούμε.

Ξέρεις η ψυχή έχει ανάγκη να αγκαλιαστεί από δύο ζεστά και τρυφερά χέρια.

Αρκετές ψυχές έμειναν στο σκοτάδι πολλά χρόνια και σεργιάνιζαν σε μονοπάτια άγνωστα και δύσβατα.

Η ψυχή επιλέγει πάντα που θα πάει τελικά το σώμα.

Δεν νικιέται η ψυχή.

Δυσνόητες επιλογές μπορεί να κάνει αλλά πάντα θα είναι αληθινές.

Έχει επιθυμίες  η ψυχή και επιθυμεί να βρει μια παρόμοια της για να δέσουν και να πορευτούν μαζί.

Έχει ανάσα η ψυχή.

Που αγωνίζεται να αποκτήσει διαστάσεις πραγματικότητας και όχι να χρειάζεται τεχνητή υποστήριξη.

Θέλει χαμόγελα η ψυχή να ανθίσει.

Θέλει να έχει ρόλο στην ζωή μας, δεν θέλει να αργοσβήνει.

Δεν επιθυμεί να ακολουθήσει μοναχικές διαδρομές.

Θέλει να βγει από τα σκοτάδια της και να μην περιπλανιέται άλλο.

Θέλει να βρει την αδελφή ψυχή της, να ζήσουν μαζί  και να κατακτήσουν τα «θέλω» τους.

Δεν θέλει να ματώνει η ψυχή.

Θέλει να περιβάλλεται από ελπίδα και αγάπη.

Παιχνίδι και ρίσκο

«Πρέπει να περιορίζουµε το ρίσκο, όσο αυτό είναι απαραίτητο, όχι όσο αυτό είναι εφικτό» Tovey, 2007

«Η µεγαλύτερή µας δόξα δεν είναι ότι δεν πέφτουµε ποτέ, αλλά ότι ξανασηκωνόµαστε κάθε φορά που πέφτουµε» Κοµφούκιος

«Υπάρχει πάντα ένα ρίσκο στο να είναι κανείς ζωντανός και όταν κάποιος είναι πιο ζωντανός έχει µεγαλύτερο ρίσκο» Ibsen

«Καλύτερα ένα σπασµένο κόκκαλο, παρά ένα σπασµένο πνεύµα» Ιnternational Play Association World Conference, 2011

 

Η έννοια του ρίσκου είναι στενά συνδεδεµένη µε το παιχνίδι. Όλοι θυµόµαστε την έξαψη και τον ενθουσιασµό που νιώθαµε κάθε φορά που σκαρφαλώναµε σε δέντρα ή πηδούσαµε από µεγάλο ύψος. Και πολλά από τα έθιµα της χώρας µας περιλαµβάνουν «παιχνίδια» που αρκετές φορές ενέχουν κάποιο ρίσκο, όπως οι φωτιές του Αϊ-Γιαννιού, το κολύµπι στα κρύα νερά των Φώτων, κλπ. Οι παλαιότερες έρευνες για το ρίσκο που τυχόν ενέχει το παιδικό παιχνίδι είχαν επικεντρωθεί στις αρνητικές συνέπειες και όχι τόσο στις θετικές επιπτώσεις. Το ρίσκο είχε συνδεθεί µε την απερισκεψία που οδηγεί σε δυσάρεστα αποτελέσµατα (τραυµατισµούς). Οι ερευνητές, όµως, ήδη είχαν επισηµάνει πως το περιβάλλον που παρέχει υπερβολική ασφάλεια στα παιδιά µπορεί να τους δηµιουργήσει εσφαλµένη και επικίνδυνη αντίληψη της πραγµατικότητας. Οι πιο πρόσφατες έρευνες συµφωνούν ότι, πράγµατι, το ρίσκο, όσο αντιφατικό κι αν ακούγεται, δηµιουργεί ασφαλή παιδιά. Με ποιον τρόπο, όµως;

 

Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει πως το ρίσκο στο παιχνίδι είναι σηµαντικό για την ανάπτυξη των παιδιών, καθώς συµβάλλει στην καλλιέργεια νέων δεξιοτήτων, στη δοκιµή νέων συµπεριφορών, στον καθορισµό ορίων από τα ίδια τα παιδιά και τελικά, στην πλήρη ολοκλήρωση των δυνατοτήτων τους. Σύµφωνα µε τον Stine (1997), όταν το παιχνίδι έχει ρίσκο, αντιµετωπίζουµε µια πρόκληση και καταλαβαίνουµε τις δυνατότητές µας και τα όριά µας. Η προσπάθεια να ζήσουµε σε έναν κόσµο χωρίς ρίσκο όχι µόνο δεν είναι ρεαλιστική, αλλά αναστέλλει την ανάγκη του παιδιού για προκλήσεις και ίσως το αφήνει τελικά πιο ευάλωτο σε µεγαλύτερη ηλικία, καθώς τότε ίσως να εµπλακεί σε καταστάσεις µε µεγαλύτερο ρίσκο και επικινδυνότητα (Children’s Play Council, 2004). Ευρήµατα από το χώρο των νευροεπιστηµών δείχνουν πως τα παιδιά συνειδητά αναζητούν την αβεβαιότητα στο παιχνίδι, κάτι που τα κάνει να αντιµετωπίζουν τους φόβους τους, αλλά και τροφοδοτεί περιοχές στον εγκέφαλο για την ανάπτυξη συγκεκριµένων νευρωνικών περιοχών (Gill, 2007).

 

Σε συζητήσεις γονέων και εκπαιδευτικών, παρατηρείται συχνά ασάφεια σχετικά µε το τι σηµαίνει ρίσκο στο παιχνίδι.

 

Ο Tovey (2007) θεωρεί ότι το παιχνίδι εµπεριέχει ρίσκο όταν:

• Επιχειρείς κάτι που δεν έχεις κάνει ξανά.
• ∆οκιµάζεις τα όρια του, συχνά λόγω ταχύτητας ή ύψους.
• Ξεπερνάς το φόβο σου

H γρήγορη κίνηση, που προκαλεί ίλιγγο, είναι χαρακτηριστικό παράδειγµα παιχνιδιού που έχει ρίσκο. Tα παιδιά το έχουν ανάγκη, καθώς ενεργοποιεί τις αισθήσεις τους, προσφέρει αποτοξινωτική ευχαρίστηση και διαδραµατίζει σπουδαίο ρόλο στις φιλίες και στην κοινωνική συνοχή µεταξύ των συνοµηλίκων τους. Ένα τέτοιο παράδειγµα αποτελεί το «Γύρω γύρω όλοι» στις παιδικές χαρές. Οι ενήλικες προσπαθούν να υποκαταστήσουν αυτή την αίσθηση µε πιο ελεγχόµενα παιχνίδια τύπου Roller Coasters. Όµως, σε αυτά τον έλεγχο δεν τον έχει το παιδί, αλλά κάποιος άλλος, µε συνέπεια πολλά από τα προηγούµενα οφέλη να χάνονται.

 

Αντίστοιχες απορίες όµως, διατυπώνονται και ως προς το τι σηµαίνει ασφαλές περιβάλλον. Ο Stephenson (2003) αναφέρει πως το ασφαλές περιβάλλον δεν αφορά την προφύλαξη από όλους τους πιθανούς κινδύνους αλλά το περιβάλλον που δίνει δυνατότητες για εξερεύνηση, πειραµατισµό, δοκιµές και ρίσκο. Αν, µάλιστα, δηµιουργούµε συνεχώς «ασφαλή» περιβάλλοντα, τότε οι προσδοκίες µας µπορεί να παραµείνουν χαµηλές, τα παιδιά δεν έχουν ευκαιρίες να αναπτύξουν νέες δεξιότητες, καταλήγοντας, ίσως, νωθρά, ντροπαλά ή και ασυλλόγιστα. Είναι σηµαντικό εδώ να διαχωρίσουµε την έννοια του θεµιτού ρίσκου στο παιχνίδι, από τη µη αποδεκτή έκθεση των παιδιών σε κινδύνους. Για παράδειγµα, µια λασκαρισµένη βίδα, σε µια κακοσυντηρηµένη κούνια, ή σπασµένα γυαλιά σε µία αµµοδόχο αποτελούν έναν µη αποδεκτό κίνδυνο, τον οποίο τα παιδιά δεν µπορούν να προβλέψουν και από τον οποίο πρέπει να τα προστατεύουµε. Αντίθετα το ρίσκο της πτώσης όταν ένα παιδί σκαρφαλώνει, είναι ρίσκο το οποίο µπορεί να προβλέψει και καλό είναι να µάθει να το αντιµετωπίζει, ώστε να είναι ασφαλές.

 

∆εν πρέπει να φοβόµαστε το ρίσκο. Το επιτρεπτό ρίσκο είναι θέµα περίπλοκο, πρέπει κάποιος να ζυγίσει την πιθανότητα επιτυχίας ή αποτυχίας, καθώς και τη σοβαρότητα των αρνητικών συνεπειών συγκριτικά µε τις θετικές (Stephenson, 2003). Αυτό που έχει σηµασία είναι πώς οι ελεγχόµενες εµπειρίες ρίσκου γίνονται η υποδοµή ώστε το παιδί να διαχειρίζεται πιο αποτελεσµατικά το ρίσκο στο µέλλον. Με την έκθεση σε ρίσκο, το οποίο διαχειρίζονται µε προσοχή, τα παιδιά εκτιµούν καλύτερα και µαθαίνουν να διαπραγµατεύονται µόνα τους κινδύνους, χτίζοντας έτσι ανθεκτικότητα και πίστη στον εαυτό τους, ιδιότητες που είναι σηµαντικές για την ανεξαρτησία τους και την ασφάλειά τους.

 

Το ρίσκο, όµως, δεν αφορά µόνο τη σωµατική ακεραιότητα, αλλά σχετίζεται και µε ψυχολογικούς παράγοντες, δηλαδή:

• Το πώς θα σχετιστούν µε άλλα παιδιά και άλλους ενήλικες.
• Το πώς θα αντιµετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις.
• Από ποιον θα ζητήσουν βοήθεια (Children’s Play Council, 2004).

Χρειάζονται ευκαιρίες, ώστε το παιδί να αναµετρηθεί µε τον εαυτό του και τα όρια που βάζει στο καθετί που κάνει, κάτι που του προσφέρει αυτογνωσία, ικανότητα για αυτορύθμιση, αίσθηµα αυτο-αποτελεσµατικότητας αλλά και πιο ρεαλιστική αίσθηση των κινδύνων που το περιβάλλουν στην καθηµερινή του ζωή. Το περιβάλλον και τα υλικά στα οποία εκτίθεται το παιδί παίζουν σηµαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή. Όταν, για παράδειγµα, µία σκάλα ή ένα δίχτυ έχει οµοιόµορφα χωρισµένα τα κενά για να πατήσει το παιδί, εκείνο δεν χρειάζεται να προσέχει και να συγκεντρωθεί σχετικά µε το πού να βάλει το πόδι του. Όµως στη ζωή οι ασυµµετρίες είναι πολύ περισσότερες από τις συµµετρίες, και το παιδί θα κληθεί να τις αντιµετωπίσει (Gill, 2007). Όταν τα παιδιά µπαίνουν στη διαδικασία να ρισκάρουν, µαθαίνουν πώς να διαχειρίζονται τα ρίσκα που θα κλιθούν να αντιµετωπίσουν (Laevers, 1997).

 

Επιπλέον, τα παιδιά όταν βυθίζονται στην εικονική πραγµατικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και του διαδικτύου δεν µπορούν εύκολα να χαράξουν τα όρια που σχετίζονται µε το ρίσκο. Όταν ένα παιδί παίζει ένα video game όπου έχει τη δυνατότητα να πηδήξει βουνά και ποτάµια µε το πάτηµα ενός κουµπιού ή να µάχεται βίαια χωρίς επιπτώσεις, είναι σηµαντικό να αντιµετωπίζει προκλήσεις στη ζωή του και να παίρνει ρίσκα, ώστε η αντίληψη του κινδύνου αλλά και των δυνατοτήτων του να διαµορφωθούν ισορροπηµένα. Επίσης η αίσθηση της έξαψης που δηµιουργείται στον εικονικό κόσµο των υπολογιστών συχνά κάνει το παιδί πιο παθητικό, η πρόκληση µηδενίζεται και χρειάζεται µεγάλη ενθάρρυνση από τον γονέα ώστε να µπει στη διαδικασία να θεωρήσει το σκαρφάλωµα στο δέντρο έναν αρκετά προκλητικό στόχο για εκείνο (Gill, 2007).

 

Τι µπορούµε να κάνουµε ως γονείς (Stephenson, 2003)

• Να επιτρέψουµε στα παιδιά µας το ρίσκο της αποτυχίας. Είναι σηµαντικό για ένα παιδί να µπορεί να κάνει λάθος και να ξαναπροσπαθήσει µέχρι να τα καταφέρει. Συχνά µε το να προστατεύουµε τα παιδιά µας από τα λάθη και την αποτυχία, συχνά τους προκαλούµε µεγαλύτερο άγχος, µικρότερη αντοχή στην προσπάθεια και χαµηλή εµπιστοσύνη στις ικανότητές τους.

• Να επιτρέψουµε στα παιδιά να εξερευνήσουν τον κόσµο µε τις δικές τους ικανότητες. Πρακτικά αυτό σηµαίνει ότι ανάλογα µε την ηλικία τους, δεν χρειάζεται να επεµβαίνουµε και να βοηθάµε τα παιδιά, αλλά να τα αφήνουµε να δοκιµάσουν µόνα τους και να βρουν τρόπους να πετύχουν αυτό που θέλουν, π.χ. στο σκαρφάλωµα, στις κατασκευές, κ.α. Ένα παιδί συνήθως θα σταµατήσει όταν δεν αισθάνεται άνετα µε ό,τι κάνει και θα ζητήσει βοήθεια.

• Αν το παιδί πέσει την ώρα που παίζει, δεν πρέπει να µας πιάνει πανικός, καλό είναι να αντισταθούµε και να µην µπούµε στον πειρασµό να τρέξουµε να το σηκώσουµε αµέσως, εκτός βέβαια και αν έχει χτυπήσει σοβαρά. Η άµεση δική µας παρέµβαση καθησυχάζει µεν το παιδί προς στιγµή, αλλά, σε βάθος χρόνου, δεν το βοηθάει, γιατί συνηθίζει στην ιδέα πως χρειάζεται πάντα έναν ενήλικα για να το σώσει. Επιπλέον αµφισβητεί τις ικανότητές του να «βγει» από µια δύσκολη κατάσταση και αυτό µπορεί να οδηγήσει σε χαµηλή αυτοπεποίθηση.

• Να σκεφτόµαστε τι λέµε στα παιδιά όταν τα καθοδηγούµε σε µια καινούργια δραστηριότητα. Για παράδειγµα φράσεις όπως «πιάσε το ποτήρι µε τα δυο σου χέρια» ή «κρατήσου από το µεγάλο κλαδί» είναι πιο κατατοπιστικές από το «πρόσεξε µην το σπάσεις» ή «πρόσεξε µην πέσεις».

• Είναι σηµαντικό τα σχόλια που κάνουµε για την προσπάθεια των παιδιών να είναι θετικά. Σχόλια του τύπου «τι καλά που τα καταφέρνεις» ή «µπράβο, συνέχισε» δείχνουν την εµπιστοσύνη µας και την υπερηφάνεια που νιώθουµε για τα κατορθώµατά τους, αρκεί να τα λέµε µε ειλικρίνεια. Το συνεχές «πρόσεχε!» (που όλοι σκεφτόµαστε µέσα µας!) δείχνει ότι αµφισβητούµε τις ικανότητες και τις δυνατότητες που έχουν.

• Να εκτιµούµε την κατάσταση και να προσαρµόζουµε τον περιβάλλοντα χώρο, ανάλογα µε τη δυσκολία της δραστηριότητας και το ρίσκο. Αυτό µπορεί να σηµαίνει τη µετακίνηση µιας κινητικής δραστηριότητας σε µια µαλακή επιφάνεια, όπως γρασίδι ή άµµο, ή την αφαίρεση αντικειµένων τα οποία θα µπορούσαν να γίνουν επικίνδυνα.

• Τα παιδιά κάποιες στιγµές έχουν ανάγκη από ένα χώρο στον οποίο δεν τους βλέπουν οι ενήλικες. Πρέπει να σεβόµαστε τον δικαίωµα που έχουν στην ιδιωτικότητα.

• Να είµαστε ξεκάθαροι στα όρια που βάζουµε. Πάντα θα υπάρχουν κάποια πράγµατα στα οποία θα πρέπει να πούµε όχι. Ας βεβαιωθούµε πως έχουµε εξηγήσει στο παιδί γιατί δεν µπορεί να κάνει αυτό που θέλει, µε τρόπο ανάλογο για την ηλικία του, και όπου είναι δυνατό ας δώσουµε στο παιδί µια εναλλακτική πρόταση προς την ίδια κατεύθυνση.

• Είναι φυσιολογικό κάποια στιγµή το παιδί να χτυπήσει. Ας θυµηθούµε λίγο τον εαυτό µας όταν είµαστε παιδιά και τις φορές που είχαµε χτυπήσει.

• Να θυµόµαστε πως το ρίσκο που επιτρέπουµε εξαρτάται από την κουλτούρα µας και τις αντιλήψεις µας, όχι µόνο από τις δεξιότητες των παιδιών σε συγκεκριµένη ηλικία.

• Τα πιο κατάλληλα περιβάλλοντα και υλικά που µπορούµε να παρέχουµε στα παιδιά είναι εκείνα που βρίσκονται στη φύση, καθώς εκθέτουν το παιδί σε ποικιλία προκλήσεων.

• Πρέπει να περιορίζουµε το ρίσκο όσο είναι απαραίτητο, όχι όσο είναι εφικτό.

Γονίδια και επιγενετική

Πόση ευθύνη έχουμε άραγε για την κατάσταση της υγείας των επερχομένων γενεών;

Είναι ένα ερώτημα αυτό που με απασχολεί πολύ από τον καιρό που ενημερώθηκα για την επίδραση που το περιβάλλον και οι αντιλήψεις μας έχουν επάνω στη λειτουργία των γονιδίων μας. Η καινούργια αυτή επιστήμη της επιγενετικής*, της οποίας οι έρευνες γίνονται όλο και περισσότερες σε αριθμό αλλά και σε ενδιαφέρον, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες σε κάθε σκεπτόμενο άτομο και αυξάνει το αίσθημα ευθύνης του απέναντι στην κοινωνία.

Πρόσφατα ερευνητές διαπίστωσαν σε πειράματα που έκαναν σε νηματώδεις σκώληκες, πως κάποια αλλαγή λειτουργίας γονιδίου τους, που προκλήθηκε από τοποθέτησής τους για κάποιο χρονικό διάστημα σε διαφορετική θερμοκρασία περιβάλλοντος, παρέμεινε ενεργή επί 14 γενεές, παρά την ζωή των νέων γενεών των σκωλήκων σε άλλη θερμοκρασία περιβάλλοντος!

Οι επιστήμονες δεν μπορούν να εξηγήσουν το φαινόμενο, ωστόσο έχουν προσπαθήσει να δώσουν διάφορες ερμηνείες.

Αυτό που έχει σημασία όμως, πέρα από την αιτιολογική εξήγηση, είναι η διαπίστωση με αυτή την έρευνα πως, αλλαγές που επηρεάζουν επιγενετικά τη λειτουργία των γονιδίων μας μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρες γενεές και αυτό είναι κάτι που πρέπει όλοι να γνωρίζουμε. Γιατί για τις αλλαγές του περιβάλλοντος των κυττάρων μας που οδηγούν σε επιγενετικές αλλαγές της λειτουργίας των γονιδίων μας δεν ευθύνονται μόνον οι περιβαλλοντικές αλλαγές αλλά και οι σκέψεις και οι αντιλήψεις μας οι οποίες οδηγούν σε συναισθήματα, τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν και αυτά το περιβάλλον των κυττάρων μας.

Έρευνες που μελετούν τη διάρκεια τέτοιων επιδράσεων στα ανθρώπινα γονίδια είναι πολύ λίγες προς το παρόν και έχουν δείξει παραμονή της αλλαγής της λειτουργίας των γονιδίων για δύο γενεές (μέχρι και τα εγγόνια), χωρίς αλλαγή των ίδιων των γονιδίων.

Καλό είναι να γνωρίζουμε πως όσο καλύτερο εξωτερικό περιβάλλον δημιουργούμε στη γη, αλλά και όσο βελτιώνουμε τον εαυτό μας ως προς τις σκέψεις και την διαχείριση των συναισθημάτων μας, τόσο καλύτερες συνθήκες ζωής δημιουργούμε για τις επόμενες γενεές.
--------------------------
*Επιγενετική είναι η επιστήμη που ερευνά τις επιδράσεις που το περιβάλλον των κυττάρων έχει επάνω στη λειτουργία των γονιδίων

Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΝΕΙ RESTART ME TO ΕΡΩΤΙΚΟ ΦΙΛΙ….

Κάθε ζευγάρι έχει το δικό του σεξουαλικό κώδικα, αλλά υπάρχει μια συγκεκριμένη ερωτική/σεξουαλική πράξη, η οποία μπορεί να… ξεσηκώσει τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες.

Αναλυτικότερα έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το πανεπιστήμιο Λαφαγιέτ στις ΗΠΑ, απέδειξε ότι η προκαταρκτική πράξη πριν το που σέξ εμπνέει ερωτικά άνδρες και γυναίκες είναι τα καυτά φιλιά.

Και αυτό γιατί οι ειδικοί ανέφεραν ότι ένα βαθιά ερωτικό φιλί έχει την ιδιότητα να προκαλεί ερωτικές… εκρήξεις, αφού κατά τη διάρκεια του απελευθερώνονται διάφορες χημικές ουσίες που ευθύνονται για την ερωτική ερωτική διάθεση, αλλά και πληρότητα.

Χαρακτηριστικό είναι, όπως προέκυψε από την μελέτη, ότι κατά τη διάρκεια των ερωτικών φιλιών ανταλλάσσονται μέσω του σάλιου οι γνωστές σε όλους φερομόνες, ή αλλιώς ορμόνες της ευτυχίας.

Την ίδια στιγμή ο εγκέφαλος νιώθει τέτοια πληρότητα, ώστε απελευθερώνει δυο ορμόνες:

-την ωκυτοκίνη, που είναι γνωστή και σαν “ορμόνη της αγάπης” και
-την κορτιζόλη, η οποία ρυθμίζει τα επίπεδα του άγχους στον οργανισμό

Μάλιστα, όταν τα ζευγάρια ανταλλάσσουν ερωτικά φιλιά, τότε πολύ συχνά περνούν από το μυαλό ευχάριστες σκέψεις, ενώ αυξάνεται το αίσθημα της εφορίας και της ανακούφισης.

Στην πραγματικότητα αναφέρουν οι ειδικοί είναι σαν να πατάμε ένα κουμπί και ο εγκέφαλος αμέσως κάνει restart προετοιμάζοντας το έδαφος για… το τι θα ακολουθήσει!

Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο, ότι το φιλί στο στόμα, όπως έχουν δείξει σχετικές μελέτες, θωρακίζει ακόμα και το ανοσοποιητικό σύστημα από τις διάφορες ιώσεις.

Έρευνα: Η συζήτηση με τα κατοικίδια είναι σημάδι της νοημοσύνης

Όσοι δεν έχουν ζώα και βλέπουν άλλους να μιλούν στα κατοικίδιά τους αναρωτιούνται... τι πιστεύουν ότι καταφέρνουν. Αλλά αποδεικνύεται ότι αυτή η συμπεριφορά δεν είναι καθόλου ανόητη – στην πραγματικότητα, είναι ακριβώς το αντίθετο.

 

Ένας ειδικός στον ανθρωπομορφισμό – η απόδοση ανθρωπίνων χαρακτηριστικών ή συμπεριφοράς σε έναν θεό, ζώο ή αντικείμενο – υποδηλώνει ότι η επιστήμη πίσω από το γιατί οι άνθρωποι μιλάνε με τα ζώα είναι στην πραγματικότητα ένα σημάδι της νοημοσύνης.

 

«Ιστορικά, ο ανθρωπομορφισμός έχει αντιμετωπιστεί ως σημάδι παιδικής ηλικίας ή βλακείας, αλλά είναι στην πραγματικότητα ένα φυσικό παραπροϊόν της τάσης που κάνει τους ανθρώπους μοναδικούς έξυπνους σε αυτόν τον πλανήτη», δήλωσε ο καθηγητής της επιστήμης συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου Nicholas Epley. «Κανένα άλλο είδος δεν έχει αυτή την τάση».

 

Αυτή η συμπεριφορά μπορεί επίσης να επεκταθεί περαιτέρω. Μερικές φορές πιστεύετε ότι ο υπολογιστής σας είναι πεισματικός ή ότι το αυτοκίνητό σας είναι κακόβουλο; Παραδείγματα όπως αυτό, που αποδίδουν ανθρώπινες ιδιότητες σε μη-ανθρώπους, αποκαλύπτουν τη μοναδική μας νοημοσύνη, σύμφωνα με τον Epley.

 

«Για αιώνες, η προθυμία μας να αναγνωρίσουμε εγκεφάλους σε μη-ανθρώπους έχει θεωρηθεί ως ένα είδος ηλιθιότητας, παιδική τάση προς ανθρωπομορφισμό και δεισιδαιμονία ότι οι μορφωμένοι και ξεκάθαροι ενήλικες το έχουν ξεπεράσει», είπε. «Νομίζω ότι αυτή η άποψη είναι τόσο λάθος και ατυχής. Αναγνωρίζοντας το μυαλό ενός άλλου ανθρώπου, εμπλέκονται οι ίδιες ψυχολογικές διεργασίες όπως η αναγνώριση ενός μυαλού σε άλλα ζώα, ένα θεό ή ακόμα και ένα gadget. Είναι μια αντανάκλαση της μεγαλύτερης ικανότητας του εγκεφάλου μας και όχι ενός σημείου της βλακείας μας ».

 

Εάν είστε κάποιος που αγαπά να συνομιλεί με τα κατοικίδια ζώα τότε αισθανθείτε ελεύθερος να συνεχίσετε, απλώς προβάλλει το πόσο έξυπνοι είστε!

Τι να κάνετε όταν η έμφυτη περιέργεια των παιδιών ξεπερνά τα όρια

Τα παιδιά έχουν έμφυτη περιέργεια, όμως κάποιες φορές μέσα στην όλη τους προσπάθεια να ανακαλύψουν τον κόσμο γύρω τους και να λύσουν πάσης φύσεως απορίες τους, ενδέχεται να το παρακάνουν.

 

Σε γενικές γραμμές, πρέπει να ενθαρρύνετε και να επικροτείτε την τάση του παιδιού να ανακαλύπτει τον κόσμο γύρω του. Πρέπει να νιώθει ελεύθερο να ανοίξει τα φτερά του.

 

Από εκεί και πέρα, να θεωρείτε δεδομένο ότι κάποιες φορές θα έρθετε σε δύσκολη θέση με τις ερωτήσεις του προς εσάς ή προς τρίτους, επειδή ακριβώς δε γνωρίζει πότε πρέπει να σωπάσει και να δείξει διακριτικότητα.

 

Εκείνες τις φορές που η περιέργεια του παιδιού ξεπερνάει τα όρια και δημιουργεί καταστάσεις, κρατήστε την ψυχραιμία σας και διαχειριστείτε με νηφαλιότητα την άβολη στιγμή. Οι φωνές δεν προσφέρουν κάτι, ούτε είναι παιδαγωγικά ορθός τρόπος αντιμετώπισης. Μην ξεχνάτε ότι απώτερος στόχος σας πρέπει να είναι η εκπαίδευση του μικρού σας ως προς το πού μπορεί να φτάνει η περιέργειά του ως προς τα τρίτα πρόσωπα.

 

Ο «χρυσός» κανόνας σε αυτές τις ηλικίες είναι να ρωτούν μια φορά το οτιδήποτε και αν δουν ότι το τρίτο πρόσωπο σιωπά ή πει ευθέως ότι δε θέλει να απαντήσει, να μην τον πιέσει να το κάνει παρά τη θέλησή του.

 

Βάλτε το παιδί στη θέση εκείνου που ένιωσε αφόρητη πίεση να απαντήσει σε κάτι. Ρωτήστε το πώς θα του φαινόταν αν κάποιος τον ρωτούσε κάτι και, ενώ εκείνο ήθελε να το κρατήσει μέσα του, επέμενε, εξαναγκάζοντάς το ουσιαστικά να κάνει κάτι παρά τη θέλησή του.

 

Πείτε στο παιδί να κοιτάζει τη ζωή του και να μην ανακατεύεται σε αυτές των άλλων. Άλλωστε, αν κάποιος θέλει να μοιραστεί κάτι μαζί του, θα το κάνει οικειοθελώς και δεν περιμένει από κάποιον τρίτο να τον ρωτήσει.

 

Δώστε το καλό παράδειγμα μέσα από τη δική σας συμπεριφορά. Αν το παιδί βλέπει ότι συνηθίζετε να «βομβαρδίζετε» με ερωτήσεις τους γύρω σας ή κουτσομπολεύετε ή άλλα παρόμοια, το πιο πιθανό είναι ότι θα φέρεται με τον ίδιο τρόπο.

Το ήθος των γονιών χτίζει το χαρακτήρα των παιδιών

Είναι μεγάλο πλεονέκτημα για τα παιδιά αν οι γονείς τους έχουν ξεκαθαρισμένη στάση ζωής. Αν έχουν, δηλαδή, ήθος, με το οποίο κρίνουν τα γεγονότα. Το ήθος ενεργεί σαν οικοδομικό υλικό… στο χαρακτήρα του παιδιού.

Όσο πιο ξεκάθαρες και γεμάτες αποδοχή είναι οι αντιλήψεις σας για τον κόσμο, τόσο πιο σταθερά θα εδραιώνεται αυτή η ηθική στάση και τόσο πιο εύκολο θα είναι για τα παιδιά σας να προσαρμοστούν στους κοινωνικούς κανόνες.

Η στάση σας απέναντι στα προβλήματα της ζωής αποκαλύπτεται από τις συζητήσεις σας. Αυτά που ακούνε τα παιδιά στο σπίτι έχουν μεγάλη σημασία για την ανάπτυξή τους. Πρέπει να είστε προσεκτικοί μ’ αυτά που λέτε μπροστά στο παιδί σας, και ποτέ μην υποτιμάτε τη νοημοσύνη του.

 

Καταλαβαίνει πολύ περισσότερα απ’ όσα εσείς νομίζετε.

Μπορεί να μη γνωρίζει ακόμα κάποιες λέξεις, αλλά κι απ’ την πολύ μικρή του ηλικία είναι ικανό να “πιάσει” το νόημα μιας συζήτησης ανάμεσα στους ενήλικους. Και, προσοχή:

 Οι απαισιόδοξες απόψεις -δικές σας ή του περιβάλλοντος σας- δεν είναι δυνατό να παρακινήσουν το παιδί στη χαρά της ζωής και τη δημιουργικότητα. Οι συνεχείς επικρίσεις σας για την κατάπτωση του ανθρώπου και τη διαφθορά του κόσμου δεν μπορούν να παρακινήσουν τα παιδιά, ώστε να γίνουν χρήσιμα μέλη της κοινωνίας.

Θα πρέπει να δείξετε στο παιδί την ομορφιά της ζωής και την αξία της Τέχνης. Το παιδί πρέπει να διδαχτεί να θαυμάζει τη φύση και τη χαρά της γνώσης και του προβληματισμού. Θ’ αρχίσει να νιώθει ένα πρώιμο ενδιαφέρον γι’ αυτά τα πράγματα, αν εσείς του μιλάτε σχετικά την ώρα του φαγητού στο τραπέζι ή βγαίνοντας περίπατο μαζί του. Η ίδια η ατμόσφαιρα του σπιτιού, εκτός από τις ειδικές σχολικές ανάγκες, παίζει καθοδηγητικό ρόλο στη διανοητική, πνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Ασκεί μια ζωντανή επίδραση πάνω στο χαρακτήρα του, στη νοοτροπία και στο ταμπεραμέντο του. Πολλή και κοπιαστική εργασία θα εξοικονομηθεί από την κατοπινή του εκπαίδευση, αν η ανατροφή του είναι ήρεμη και δημιουργική από τον πρώτο καιρό της κοινωνικής του ζωής μέσα στην οικογένεια.

Πρέπει να παραδεχτούμε ότι η ήρεμη οικογενειακή ατμόσφαιρα είναι δύσκολο να βρεθεί στην εποχή μας, μια εποχή ανασφάλειας, αβεβαιότητας και έντονου ανταγωνισμού. Οι γονείς, ωστόσο, μπορούν να φυλαχτούν απ’ τον πειρασμό και να μη ρίξουν το σφάλμα -για την έλλειψη αρμονίας- στις συνθήκες της ζωής τους, στους παππούδες, στα πεθερικά ή ο ένας στον άλλο. Αν γίνει αυτό, η ατμόσφαιρα στο σπίτι θα βαρύνει ακόμα πιο πολύ. Και θα φέρει κι άλλες συγκρούσεις.

 

Μπορείτε να βελτιώσετε (ίσως και να αλλάξετε) τις συνθήκες αλλάζοντας τη δική σας συμπεριφορά, και προσπαθώντας με κάθε τρόπο να βελτιώσετε τη συμβολή σας στην αλλαγή αυτής της κατάστασης.

Οι οικονομικές δυσκολίες, τα ελαττώματα του χαρακτήρα, η ασυμφωνία των γονιών, ο στενός χώρος στην κατοικία, οι ανεπιθύμητοι γείτονες ή συγγενείς, οι αρρώστιες – δηλαδή, η κάθε ανωμαλία στο οικογενειακό καθεστώς, η κάθε διατάραξη της γαλήνης- όλα αυτά απαιτούν ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο που χρησιμοποιούμε για να τα αντιμετωπίσουμε. Η αγανάκτηση και η αποθάρρυνση, ένας καυγάς -ανεξάρτητα πόσο δικαιολογημένα ή κατανοητά είναι όλα αυτά- μπορούν να προσθέσουν νέες δυσκολίες στην, ήδη, δύσκολη κατάσταση, και να βλάψουν την ανάπτυξη του παιδιού, πολύ περισσότερο από τα ίδια δυσάρεστα γεγονότα ή καταστάσεις.

Ο Γαλαξίας μας ενσωμάτωσε για τελευταία φορά ένα γαλαξία πριν 700 εκατομμύρια χρόνια

Γερμανοί αστρονόμοι πρόσφατα καθόρισαν ότι ο Γαλαξίας μας πιθανότατα ‘καταβρόχθισέ’ έναν κοντινό νάνο γαλαξία πριν περίπου 700 εκατομμύρια χρόνια. Η ανακάλυψη έγινε αφού αυτοί διαπίστωσαν «κατάλοιπα» στον ουρανό από το κοσμικό αυτό φαγοπότι.

 

Πρόσφατα ανακαλύφθηκε ένα ρεύμα άστρων (ροζ χρώμα), που μπορεί να είναι απομεινάρια από το πιο πρόσφατο γνωστό κοσμικό γεύμα του δικού μας Γαλαξία.

 

Αυτά τα κατάλοιπα βρίσκονται με τη μορφή ενός ρεύματος άστρων. Ορισμένα από αυτά τα αντικείμενα συμπεριφέρονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο, που οι ειδικοί λένε ότι δεν είναι σε αρμονία με το πώς πρέπει να ενεργούν, αν προέρχονταν από τον Γαλαξία μας.

 

Από την άλλη πλευρά, οι ιδιότητες και η συμπεριφορά τους θα είχε νόημα αν είχαν σχηματιστεί κάπου αλλού, και στη συνέχεια είχαν ακολουθήσει μια γαλαξιακή συγχώνευση με τον δικό μας Γαλαξία. Τέτοια γεγονότα συμβαίνουν αρκετά συχνά, όταν μεγάλοι γαλαξίες όπως ο δικός μας συγκρουστεί και συγχωνεύσει μικρότερους και πολύ λιγότερο ογκώδεις γείτονες.

 

Εκτός από την εξήγηση ορισμένων πτυχών των πολύ περίεργων άστρων στο Γαλαξία, η νέα ανακάλυψη προσφέρει επιπλέον αξιοπιστία στη θεωρία που λέει ότι οι πιο μεγάλοι γαλαξίες στο Σύμπαν αυξάνουν εντυπωσιακό το μέγεθός τους, με την ανάλωση νάνων γαλαξιών από το περιβάλλον τους.

 

Οι αστρονόμοι υποστηρίζουν ότι, διαφορετικά, είναι πολύ δύσκολο να εξηγήσουμε γιατί αυτά τα αντικείμενα φθάνουν σε εντυπωσιακές διαστάσεις. Οι συγχωνεύσεις επίσης μπορούν να εξηγήσουν γιατί εμφανίζονται κάθε τόσο έντονα επεισόδια αστρικής δημιουργίας.

 

Όταν δύο γαλαξίες συγκρούονται, δεν πέφτουν κατευθείαν ο ένας πάνω στον άλλο. Αντίθετα, κάνουν κύκλο ο ένας γύρω από τον άλλον για εκατομμύρια χρόνια, αλληλεπιδρώντας χαλαρά, προτού η ύλη τους συγχωνευτεί.

 

Καθώς εξελίσσεται αυτή η διαδικασία, οι στάσιμες μάζες αερίου υδρογόνου και κοσμική σκόνη που περιέχουν τα δύο σώματα, ξυπνούν και πάλι οπότε αρχίζουν να σχηματίζονται αστρικά φυτώρια. Με τη σειρά τους, οι δομές αυτές παράγουν τότε μεγάλο αριθμό νέων, μπλε άστρων.

 

Τα αστέρια που οδήγησαν στη νέα μελέτη, καθώς και τις επόμενες ανακαλύψεις, ανακαλύφθηκαν από την ερευνήτρια Mary Williams και τους συνάδελφους της. Η ομάδα βρήκε ένα «ρεύμα» από 15 αστέρια, που είχαν όλα τους παρόμοιες ταχύτητες και χημικές συνθέσεις.

 

Αυτές οι ιδιότητες τα θέτουν αμέσως εκτός από τα υπόλοιπα αστέρια του Γαλαξία, εκ των οποίων τα 250.000 ερευνήθηκαν με το Αυστραλιανό Αστρονομικό Παρατηρητήριο. Οι Γερμανοί ερευνητές λένε ότι αυτό το ρεύμα αστέρων βρίσκεται στον αστερισμό του Υδροχόου.

 

Η Williams δημοσίευσε την ανακάλυψή της στο περιοδικό Astrophysical Journal.

Άστρα όπως τα ανωτέρω δείχνουν ότι έχουν ‘φαγωθεί’ από τον Γαλαξία μας, και δεν σχηματίζονται εδώ μέσα. Ωστόσο, η ομάδα παραδέχεται ότι χρειάζεται να βελτιώσει τους υπολογισμούς της, όσον αφορά την ηλικία της συγχώνευσης, γιατί έχει μια αβεβαιότητα + / – 350 εκατομμύρια χρόνια.

Ο Γαλαξίας μας στο τοπικό σμήνος γαλαξιών Laniakea

Το τοπικό σμήνος γαλαξιών Laniakea ή μερικές φορές και Lenakaeia είναι το υπερσμήνος των γαλαξιών που φιλοξενεί τον Γαλαξία μας όπως και περίπου 100.000 άλλους κοντινούς γαλαξίες. Ορίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2014, όταν μια ομάδα αστρονόμων δημοσίευσαν έναν νέο τρόπο καθορισμού των υπερσμηνών, σύμφωνα με τις σχετικές ταχύτητες των γαλαξιών. Ο νέος ορισμός του τοπικού υπερσμήνους αφορά το τοπικό υπερσμήνος της Παρθένου, που μέχρι τώρα γνωρίζαμε.

 

Τα υπερσμήνη – περιοχές του χώρου που είναι πυκνά γεμάτες με γαλαξίες – είναι οι μεγαλύτερες δομές του Σύμπαντος. Αλλά οι επιστήμονες προσπαθούσαν να καθορίσουν ακριβώς που τελειώνει ένα υπερσμήνος και που ξεκινάει ένα άλλο. Τώρα, μια ομάδα που εδρεύει στη Χαβάη έχει καταλήξει σε μια νέα τεχνική που χαρτογραφεί το Σύμπαν σύμφωνα με τη ροή των γαλαξιών στο διάστημα. Διαγράφοντας τα όρια του κοσμικού χάρτη, επαναπροσδιορίζουν το δικό μας υπερσμήνος και το ονομάζουν Laniakea, που σημαίνει «ανυπολόγιστος παράδεισος» στη Χαβάη.

 

Πόσο μακριά είναι τα πόδια μιας κουκουβάγιας!

Οι κουκουβάγιες είναι πτηνά με δυνατά πόδια και ισχυρά νύχια αλλά δύσκολα κάποιος μπορεί να φανταστεί το μήκος των ποδιών τους, καθώς η στάση καθίσματός τους δεν το επιτρέπει. Ωστόσο κάποιος σε ένα καταφύγιο άγριων ζώων σήκωσε ελαφρώς το φτέρωμα μιας κουκουβάγιας για να δούμε το πραγματικό μήκος των ποδιών της – και είναι μεγάλο.

Κι αν το μήκος των ποδιών τους σας ξεγελάσει, τι θα λέγατε για το γεγονός ότι μπορούν να περιστρέψουν σχεδόν πλήρως τα κεφάλια τους (270 μοίρες για να είμαστε ακριβείς); Επίσης, γνωρίζατε ότι τα μάτια τους δεν είναι αληθινά «μάτια», αλλά ακίνητα όργανα σχήματος σωληναρίου που παρέχουν διόφθαλμη όραση προκειμένου οι κουκουβάγιες να επικεντρωθούν πλήρως στο θήραμά τους;



Και τέλος, κάτι που δεν γνωρίζουμε οι περισσότεροι, οι κουκουβάγιες είναι γνωστές για τον «κανιβαλισμό» τους, δηλαδή τα μεγάλα πτηνά είναι οι κορυφαίοι θηρευτές των μικρότερων.

Θηλυκά έντομα… κάνουν τα ψόφια για να αποφύγουν τα αρσενικά!

Πολλά ζώα παριστάνουν τα νεκρά ή αλλάζουν χρώμα και εμφάνιση ή προσομοιάζουν σε κλαδιά και φύλλα προκειμένου να αποφύγουν ένα αρπακτικό, αλλά οι λιβελλούλες χρησιμοποιούν μια τέτοια ακραία τακτική για να αποφύγουν το αντίθετο φύλο. Τα θηλυκά έντομα κάνουν τα πεθαμένα για να αποφύγουν τις οχλήσεις των αρσενικών, αναφέρει το New Scientist. Στο ζωικό βασίλειο συχνά οι αντιδράσεις των ειδών θυμίζουν αυτές των ανθρώπων…

Έτσι οι λιβελλούλες όταν είναι απασχολημένες ή βαριούνται τη συναναστροφή με τα αρσενικά βυθίζονται στο έδαφος και κάνουν τις… ψόφιες. Σε μια μελέτη που παρουσιάστηκε πρόσφατα στην Οικολογική Εταιρεία της Αμερικής, η συμπεριφορά αυτή αναφέρθηκε σε 27 από τις 31 λιβελλούδες που παρατηρήθηκαν, ποσοστό που υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να είναι μια πολύ πιο κοινή τακτική.

Από αυτές τις 27 περιπτώσεις, 21 αποδείχτηκαν επιτυχείς, πράγμα που σημαίνει ότι σε 6 περιπτώσεις ένα νεκρό θηλυκό ήταν ακόμα ελκυστικό για το αρσενικό, που συνέχισε την όχληση. Σύμφωνα με τον επικεφαλής ερευνητή Rassim Khelifa από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, ήταν σαφές ότι οι θηλυκές λιβελλούλες είχαν δόλο στην συμπεριφορά τους αυτή, αφού μόλις τα αρσενικά απομακρύνθηκαν από κοντά τους, θεωρώντας ότι είναι νεκρές, εκείνες έβγαιναν από τον… τάφο και συνέχιζαν τη δουλειά τους.

Η χρήση δόρατος και ξίφους από τους Αρχαίους Έλληνες

Το Ελληνικό οπλιτικό ξίφος ήταν αμφίκοπο. Η λάμα του ήταν πλατύτερη στο μέσον του μήκους της έτσι ώστε το βάρος της να συγκεντρώνεται σε αυτό το σημείο κάνοντας το θλαστικό κτύπημα στον εχθρό ακόμη πιο συντριπτικό.

Το Ελληνικό ξίφος χρησιμοποιείτο εξίσου και για διατρητικό κτύπημα.

Το ξίφος ήταν επικουρικό όπλο για τους Έλληνες οπλίτες, που το χρησιμοποιούσαν συνήθως όταν έσπαζε το δόρυ ή όταν το τελευταίο δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί λόγω περιορισμένου χώρου.

Ωστόσο δεν υστερούσαν στη ξιφομαχία, συγκριτικά με τη δορυμαχία. Διάφοροι μελετητές υπονοούν συχνά ότι οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι της εποχής της μεγάλης ακμής τους, ήταν καλύτεροι ξιφομάχοι συγκριτικά με άλλους λαούς που δεν προτιμούσαν την χρήση του ξίφους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται οι αρχαίοι Έλληνες.

Όμως, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν το βαρύ ξίφος τύπου «γκλαντιους» (gladius italiensis και αργότερα το ισχυρότερο gladius hispaniensis) που δε χρειαζόταν ιδιαίτερη επιδεξιότητα στην χρήση του.

Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν το βάρος και το σχήμα του, το οποίο επέτρεπε την πλήρη εκμετάλλευση αυτού του βάρους, προκειμένου να πετύχουν συντριπτικό κτύπημα έναντι του αντιπάλου τους, καταστρέφοντας και την ασπίδα του αν αυτή δεν ήταν μεταλλική (όπως συνέβαινε συνήθως με τις; ασπίδες των εχθρών της Ρώμης).

Αντίθετα, τα ελληνικά ξίφη ήταν σχετικά ελαφρά, με την εξαίρεση της κοπίδας (ή «μάχαιρα» ή falcata, falx όπως ήταν γνωστή στην δυτική Μεσόγειο) και λίγων άλλων τύπων.

Αυτό το στοιχείο δείχνει ότι οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν ειδική τεχνική στη χρήση του ξίφους προκειμένου να τραυματίσουν ή να σκοτώσουν τον αντίπαλο τους.

Εξάλλου αυτός ο αντίπαλος ήταν συνήθως Έλληνας οπλίτης και δεν υπήρχε ξίφος που θα μπορούσε με άτεχνα δυνατά κτυπήματα, να συντρίψει τη στιβαρή ορειχάλκινη οπλιτική ασπίδα του. Επιπρόσθετα, ο οπλίτης ήταν καλά θωρακισμένος με κράνος και θώρακα διαφόρων τύπων.

Ο μόνος τρόπος που ο Έλληνας οπλίτης μπορούσε να κτυπήσει με το ξίφος του την σάρκα του ομοεθνούς αντιπάλου του ήταν η ανάπτυξη της δεξιότητας του στην χρήση αυτού του όπλου.

Συμπερασματικά, οι Ρωμαίοι απλά προτιμούσαν τη χρήση του ξίφους περισσότερο από τους Έλληνες, χωρίς να είναι καλύτεροι ξιφομάχοι από τους τελευταίους.

Οι Σπαρτιάτες χρησιμοποιούσαν τον κλασσικό ελληνικό τύπο ξίφους με λεπίδα από σίδηρο. Κατά τη διάρκεια του 5ου αιώνα π.Χ. μείωναν συνεχώς το μήκος της λεπίδας του, εξελίσσοντας το στο τέλος του ίδιου αιώνα σε έναν καθαρά σπαρτιατικό τύπο.

Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο πολέμου του Σπαρτιάτη, που προσπαθούσε να πλησιάσει όσο γινόταν τον αντίπαλο του για αγχέμαχη σύρραξη, στην οποία ήταν ακαταμάχητος.

Στον στενό χώρο της φάλαγγας, ένα ξίφος που διατηρούσε τη νυκτική (διατρητική) ισχύ του, και το οποίο θα πλησίαζε το μήκος ενός εγχειρίδιου, ήταν το ιδανικότερο.

Τα αθηναϊκά ανάγλυφα επιβεβαιώνουν τις αναφορές των αρχαίων συγγραφέων στο βραχύ σπαρτιατικό ξίφος. Αυτά εικονίζουν συχνά Λακεδαιμόνιους που φέρουν ένα κοντό ξίφος με μήκος το πολύ 30 εκατοστών και με σχήμα φύλλου δένδρου (περίπου όπως η αιχμή του οπλιτικού δόρατος).

Το μοναδικό δείγμα αυτού του τύπου ξίφους βρέθηκε σε ανασκαφές στην Κρήτη και αποτελούσε αρχικά μέρος ενός αγάλματος.

Το βραχύ μήκος του σπαρτιατικού ξίφους έχει οδηγήσει τους μελετητές στο συμπέρασμα ότι χρησιμοποιείτο και για νυκτικά κτυπήματα από κάτω προς τα άνω.

Αυτό επιβεβαιώνεται από κάποιες απεικονίσεις τραυματισμένων ή πεσμένων στο έδαφος Λακεδαιμόνιων οι οποίοι κρατούν αυτό το ξίφος και στοχεύουν προς τα άνω, προς την κοιλιακή ή την βουβωνική χώρα του όρθιου αντίπαλου τους.

Σύντομα το βραχύ ξίφος εξαπλώθηκε στις περισσότερες ελληνικές περιοχές εκτοπίζοντας τους παλαιότερους τύπους. Η «ξυήλη» είναι ένα άλλο όπλο που αναφέρεται από τις αρχαίες πηγές ότι χρησιμοποιείτο από τους Σπαρτιάτες.

Έχει θεωρηθεί ότι επρόκειτο για εγχειρίδιο ή είδος μαχαιριού, με την τελευταία εκδοχή να είναι η πιθανότερη. Λόγω του τρόπου χρήσης του, φαίνεται πολύ πιθανό να είχε δρεπανοειδές σχήμα.

Αν ισχύει αυτό, τότε η ξυήλη ανήκε στην ομάδα των δρεπανοειδών ξιφών και εγχειριδίων (κοπίδες, φαλκάτες, ρομφαίες κ.α.) τα οποία χρησιμοποιούσαν διάφοροι λαοί της Μεσογείου.

Οι Αθηναίοι οπλίτες χρησιμοποιούσαν επίσης το σύνηθες οπλιτικό ξίφος αλλά φαίνεται πως μερικοί χρησιμοποιούσαν την κοπίδα αν και επρόκειτο για ξίφος καταλληλότερο για το ιππικό, επειδή η χρήση του απαιτούσε ανοικτό χώρο.

Η κοπίδα ήταν μία στιβαρή μονόκοπη σπάθη, της οποίας ένα μόνο καλοζυγισμένο πλήγμα μπορούσε να ακρωτηριάσει τον εχθρό, κόβοντας του το χέρι ή το πόδι.

Τα δρεπανοειδή ξίφη χρησιμοποιούντο από αρκετούς μεσογειακούς λαούς (Ίβηρες, Κελτίβηρες, Έλληνες, Θράκες, Ετρούσκοι, Λύκιοι, Κάρες, Λυδοί, Φρύγες, Δάκες και άλλοι).

Η κοπίς δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά στον περιορισμένο χώρο μίας οπλιτικής σύρραξης.

Όμως μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά από τους οπλίτες εναντίον Ασιατών και Αιγυπτίων πολεμιστών, επειδή η σύρραξη με τους τελευταίους δεν ήταν ενδο-οπλιτικού τύπου (μεταξύ οπλιτών) και η συνήθως γρήγορη διάρρηξη της παράταξης τους, έδινε άφθονο χώρο στους πρώτους για να τους εξοντώσουν ταχέως με τα φονικά κτυπήματα της κοπίδας (εξάλλου η αμυντική οπλοσκευή των Ασιατών και Αιγυπτίων ήταν υποτυπώδης ή ανύπαρκτη).

Γενικά οι Αθηναίοι και άλλοι Έλληνες οπλίτες, προτιμούσαν την κοπίδα περισσότερο από ότι οι Σπαρτιάτες. Όμως και σε αυτούς, το τυπικό βραχύ οπλιτικό ξίφος επικρατούσε.

Τέλος, λίγες αθηναϊκές αγγειογραφίες των 6ου-5ου αι. π.Χ., απεικονίζουν Αθηναίους οπλίτες με ένα είδος κυρτής σπάθης (τύπου «γιαταγανίου» όπως έχει αποκληθεί).

Αυτή η σπάθη είχε προέλευση μάλλον από τη Μικρά Ασία, από όπου πέρασε στο ελληνικό οπλοστάσιο της εποχής, όμως η σπάνια απεικόνιση της δείχνει ότι δεν κατέστη δημοφιλής.

Πως εμποδίζουμε την αρνητικότητα να μας επηρεάσει;

Πώς εμποδίζουμε την αρνητικότητα να εμφανιστεί; Πώς μπορούμε να απαλλαγούμε απ’ αυτήν όταν υπάρχει;

Την εμποδίζεις να υπάρξει με το να είσαι απόλυτα παρών. Όμως, μην αποθαρρύνεσαι. Μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστοι άνθρωποι πάνω στον πλανήτη που μπορούν να μένουν σε μια κατάσταση συνεχούς παρουσίας, αν και κάποιοι την πλησιάζουν. Σύντομα, πιστεύω, θα υπάρχουν πολύ περισσότεροι.

Όποτε παρατηρείς ότι κάποια μορφή αρνητικότητας έχει εμφανιστεί μέσα σου, κοίτα την όχι σαν αποτυχία, αλλά σαν ένα βοηθητικό σημάδι που σου λέει: “Ξύπνα. Βγες από το νου σου. Γίνε παρών”.

Υπάρχει μια νουβέλα του Αλντους Χάξλεϊ, με τον τίτλο “Νησί’, που την έγραψε στα τελευταία χρόνια της ζωής του, όταν είχε αποκτήσει μεγάλο ενδιαφέρον για τις πνευματικές διδασκαλίες.

Ο συγγραφέας αφηγείται την ιστορία ενός άντρα που έχει ναυαγήσει σε ένα μακρινό νησί, ξεκομμένο από τον υπόλοιπο κόσμο. Σ’ αυτό το νησί υπάρχει ένας μοναδικός πολιτισμός. Το ασυνήθιστο σχετικά μ’ αυτόν είναι ότι οι κάτοικοι του νησιού, αντίθετα μ’ εκείνους του υπόλοιπου κόσμου, είναι ψυχικά υγιείς.

Το πρώτο πράγμα που προσέχει ο ναυαγός είναι οι πολύχρωμοι παπαγάλοι στα δέντρα, που κρώζουν συνέχεια τις λέξεις: “Προσοχή! Εδώ και Τώρα. Προσοχή! Εδώ και Τώρα”. Μαθαίνουμε αργότερα ότι οι νησιώτες τους είχαν διδάξει αυτές τις λέξεις για να τους θυμίζουν συνεχώς να μένουν παρόντες.

Έτσι, όποτε νιώθεις την αρνητικότητα να αναδύεται από μέσα σου, είτε προκαλείται από κάποιον εξωτερικό παράγοντα, από μια σκέψη είτε ακόμα και από τίποτε συγκεκριμένο – απ’ όσο τουλάχιστον καταλαβαίνεις – δες τη σαν μια φωνή που λέει “Προσοχή! Εδώ και Τώρα. Ξύπνα!” Ακόμα και ο μικρότερος εκνευρισμός είναι σημαντικός και χρειάζεται να τον αναγνωρίσεις και να τον προσέξεις· διαφορετικά, θα συσσωρεύσεις μέσα σου ένα σωρό αντιδράσεις που δεν τις έχεις παρατηρήσει.

Όπως είπα και πριν, μπορείς να πετάξεις μιαν αντίδραση, μόλις συνειδητοποιήσεις ότι δε θέλεις να έχεις αυτό το ενεργειακό πεδίο μέσα σου και ότι δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό. Σιγουρέψου όμως ότι την έχεις πετάξει εντελώς. Αν δεν μπορείς να την πετάξεις, δέξου απλώς ότι υπάρχει και στρέψε την προσοχή σου στο συναίσθημα, όπως τόνισα νωρίτερα.

Μια εναλλακτική λύση είναι η εξής: αντί να “πετάξεις” την αρνητική αντίδραση, κάν’ τη να εξαφανιστεί με το να φανταστείς τον εαυτό σου να γίνεται διάφανος στην εξωτερική αιτία της αντίδρασης. Σου προτείνω να εξασκηθείς σ’ αυτό με μικρά, ακόμα και ασήμαντα πράγματα πρώτα.

Ας πούμε ότι κάθεσαι ήσυχα στο σπίτι. Ξαφνικά, ακούγεται από το δρόμο ο διαπεραστικός ήχος του συναγερμού ενός αυτοκινήτου. Νιώθεις ότι εκνευρίζεσαι. Ποιος είναι ο σκοπός αυτού του εκνευρισμού; Κανένας απολύτως. Γιατί τον δημιούργησες; Δεν τον δημιούργησες εσύ. Ο νους σου τον δημιούργησε.

Ήταν κάτι εντελώς αυτόματο, ασυνείδητο. Γιατί τον δημιούργησε ο νους σου; Επειδή έχει ιην ασυνείδητη πεποίθηση ότι η αντίσταση του, που τη βιώνεις σαν αρνητικότητα ή σαν κάποιας μορφής δυστυχία, θα διαλύσει με κάποιον τρόπο την ανεπιθύμητη κατάσταση. Αυτό, φυσικά, είναι πλάνη. Η αντίσταση που δημιουργεί, ο εκνευρισμός ή ο θυμός, είναι πολύ πιο ενοχλητικά από την αρχική αιτία που επιχειρεί να διαλύσει.

Όλα αυτά μπορούν να μεταμορφωθούν σε πνευματική άσκηση. Νιώσε τον εαυτό σου να γίνεται διάφανος, χωρίς τη στερεότητα ενός υλικού σώματος. Τώρα άφησε το θόρυβο ή οτιδήποτε προκαλεί την αρνητική σου αντίδραση να περάσει από μέσα σου. Δε χτυπάει πια ένα συμπαγή “τοίχο” μέσα σου.

Όπως είπα, εξασκήσου πρώτα με μικρά πράγματα – με το συναγερμό του αυτοκινήτου, το σκύλο που γαβγίζει, τα παιδιά που ξεφωνίζουν, το μποτιλιάρισμα στο δρόμο. Αντί να έχεις έναν τοίχο αντίστασης μέσα σου που χτυπιέται συνεχώς και επίπονα από πράγματα που “δεν πρέπει να συμβαίνουν”, άφηνε τα πάντα να περνούν μέσα από σένα και να φεύγουν.

Κάποιος σου μιλάει με αγένεια ή λέει κάτι με σκοπό να σε πληγώσει. Αντί να περάσεις σε μια μη συνειδητή αντίδραση και αρνητικότητα, όπως η επίθεση, η άμυνα ή η απομάκρυνση, άφησε το να περάσει από μέσα σου και να φύγει. Μην προβάλλεις αντίσταση. Είναι σαν να μην υπάρχει πια κανείς για να πληγωθεί. Αυτό είναι συγχώρηση. Με αυτό τον τρόπο γίνεσαι άτρωτος.

Μπορείς και πάλι να πεις σ’ αυτό τον άνθρωπο ότι η συμπεριφορά του είναι απαράδεκτη, αν αυτό επιλέξεις να κάνεις. Όμως αυτός ο άνθρωπος δεν έχει πια τη δύναμη να ελέγξει την εσωτερική σου κατάσταση. Τότε έχεις εσύ την εξουσία του εαυτού σου, όχι κάποιος άλλος, και δεν διοικείσαι πια από το νου σου.

Είτε πρόκειται για το συναγερμό του αυτοκινήτου, για έναν αγενή άνθρωπο, μια πλημμύρα, έναν σεισμό ή για την απώλεια όλων σου των υπαρχόντων, ο μηχανισμός της αντίστασης είναι ο ίδιος.

Eckhart Tolle, “Η Δύναμη του Τώρα”

Oι σκέψεις που μετατρέπονται σε χρυσό

Οι καιροί που ζούμε είναι σίγουρα δύσκολοι, αλλά τι θα γινόταν αν αποφασίζαμε να πάμε κόντρα στους καιρούς και υιοθετούσαμε έναν τρόπο σκέψης και δράσης που μόνο επιτυχία θα μπορούσε να μας φέρει;

ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ προσφέρει απλόχερα αφθονία και ευημερία σε όλους. Για να αντιληφθούμε τον πλούτο που υπάρχει γύρω μας θα πρέπει να ξεκινήσουμε να σκεφτόμαστε με έναν πιο εποικοδομητικό και θετικό τρόπο γιατί πώς είναι δυνατόν να έχουμε αφθονία όταν πιστεύουμε ότι είμαστε άτυχοι ή ανάξιοι να έχουμε χρήματα;

Μεγαλώνοντας μάθαμε να εκτιμούμε ή όχι το χρήμα, να το μαζεύουμε ή να το σκορπάμε. Oι απόψεις των γονιών μας και των ανθρώπων γύρω μας έγιναν και δικές μας πάγιες πεποιθήσεις και σύντομα απέκτησαν τη μορφή συνήθειας στην καθημερινή μας ζωή. Oι περισσότεροι από εμάς, εξακολουθούμε μέχρι σήμερα να έχουμε τις ίδιες συνήθειες που είχαμε αποκτήσει από τη νεαρή μας ηλικία.

Aν αναρωτιέστε λοιπόν πώς βρεθήκατε στη συγκεκριμένη οικονομική κατάσταση που βρίσκεστε σήμερα, δεν χρειάζεται να ψάξετε πολύ μακριά. H απάντηση μπορεί να βρίσκεται πολύ πιο κοντά από όσο νομίζετε.

Πολλοί ειδικοί συγγραφείς βιβλίων σχετικών με την ευημερία και την αφθονία πιστεύουν ότι το κλειδί για τη βελτίωση της οικονομικής μας κατάστασης βρίσκεται στην αλλαγή των πεποιθήσεών μας σχετικά με τα χρήματα.

Mε άλλα λόγια, θεωρούν ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε ευημερία στη ζωή μας είναι να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε και αντιμετωπίζουμε τα οικονομικά μας θέματα.

Θα πρέπει λοιπόν να αλλάξουμε τις παγιωμένες ιδέες που έχουμε για τα χρήματα, κάτι που μπορούμε να πετύχουμε μέσω διαφόρων τεχνικών, όπως είναι για παράδειγμα ο δημιουργικός οραματισμός.

H μέθοδος αυτή χρησιμοποιεί τη δύναμη της φαντασίας ως εξής: δημιουργούμε μια εικόνα αφθονίας και ευημερίας στο μυαλό μας, την οποία φέρνουμε ξανά και ξανά στη σκέψη μας μέχρι να μας γίνει βίωμα. H μέθοδος λειτουργεί μαγνητικά, ελκύοντας τον πλούτο στην καθημερινή ζωή μας.

Νοητική δύναμη
Mια άλλη, παρεμφερής μέθοδος είναι να επαναλαμβάνουμε όσο πιο συχνά γίνεται φράσεις που να δηλώνουν ότι έχουμε την αφθονία και την ευημερία που επιθυμούμε στη ζωή μας. Mια θεωρία που βασίζεται στην άποψη ότι το μυαλό μπορεί να πετύχει οτιδήποτε θελήσει φτάνει να το πιστέψει.

H μέθοδος αυτή έχει εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια και έχει γίνει η βάση για διάφορα πεδία γνωστικής ψυχολογίας, με πιο γνωστό από όλα τον Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό (NLP).

Σήμερα, ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός είναι μια κοινή τακτική που βρίσκεται πίσω από τις σύγχρονες ψυχολογικές προσεγγίσεις που διδάσκουν τα άτομα να χρησιμοποιούν το μυαλό τους για να βελτιώσουν τις συνθήκες ζωής τους.

O Nευρογλωσσικός Προγραμματισμός επιδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος, επεξεργαζόμενος τις πληροφορίες που δέχεται, όπως ακριβώς ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής. O εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες σύμφωνα με το προκαθορισμένο, σταθερό μοντέλο σκέψης που διαθέτει.

Tο μοντέλο αυτό σκέψης το δημιουργούμε οι ίδιοι προκειμένου να τα βγάλουμε πέρα με την πληθώρα των πληροφοριών που δεχόμαστε κάθε λεπτό της ώρας. Tο πρόβλημα εμφανίζεται όταν οι αρνητικές εμπειρίες του παρελθόντος συντελούν στη δημιουργία αρνητικών μοντέλων σκέψης που οδηγούν με τη σειρά τους σε μια δυσάρεστη πραγματικότητα.

Για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι έχουν συνδέσει τα χρήματα με μια αρνητική κατάσταση ή θεωρούν ότι είναι η πηγή όλων των κακών. Άλλοι μπορεί να πιστεύουν ότι δεν αξίζουν να έχουν χρήματα ή ότι είναι “αδύνατο” γι’ αυτούς να αποκτήσουν την οικονομική άνεση που επιζητούν.

Έτσι λοιπόν οι ειδικοί επιβεβαιώνουν ότι όλα όσα υπάρχουν στη ζωή μας σήμερα οφείλονται στις ιδέες και τις πεποιθήσεις μας. Όταν πιστεύουμε ότι υπάρχει έλλειψη και ανεπάρκεια, τότε θα καταφεύγουμε στην αντιπαράθεση, στην πονηριά και σε άλλες τέτοιες μεθόδους προκειμένου να αρπάξουμε ό,τι μπορούμε από τους άλλους.

H αίσθηση της φτώχειας περνάει από γενιά σε γενιά και οι περισσότεροι από εμάς υιοθετούμε τις πεποιθήσεις της γενιάς, της εποχής ή της χώρας μας, χωρίς δεύτερη σκέψη. Παίρνουμε σαν δεδομένη την κοινή άποψη και αποδοχή της πραγματικότητας και δεν μας περνάει από το μυαλό ότι υπάρχουν και διαφορετικοί τρόποι σκέψης και ενδεχομένως άλλες “πραγματικότητες”.

Oι πεποιθήσεις αυτές έχουν “γραφτεί” στο σκληρό δίσκο του εγκεφάλου μας και δημιουργούν εκείνες ακριβώς τις συνθήκες στη ζωή μας που τις επαληθεύουν. Oι πληροφορίες που δεν συμφωνούν με τις προκαθορισμένες ιδέες μας θα απορριφθούν σαν μη πραγματικές.

Έτσι όταν δεχόμαστε πληροφορίες σχετικά με την απόκτηση πλούτου που δεν συμφωνούν με τις πεποιθήσεις μας, ο εγκέφαλός μας τις απορρίπτει ή τις αγνοεί. Είναι φανερό λοιπόν ότι το κλειδί για να δεχτούμε την αφθονία και να αναγνωρίζουμε κάθε ευκαιρία ευημερίας στη ζωή μας είναι να αλλάξουμε τις εσωτερικές μας πεποιθήσεις σχετικά με τα χρήματα.

Αρχαίες πρακτικές
H παραπάνω ιδέα είναι απλή και πολλοί άνθρωποι όταν τη συνειδητοποιήσουν ξεκινούν με ενθουσιασμό, ο οποίος όμως συχνά μετατρέπεται σε απογοήτευση. Αυτό συμβαίνει όταν οι ελπίδες και οι ευχές τους δεν πραγματοποιούνται, πράγμα που τους κάνει να χάνουν την πίστη τους στη δύναμη του μυαλού τους.

Θα πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι οι αλλαγές που προσπαθούμε να πετύχουμε στη ζωή μας παίρνουν χρόνο γιατί στην ουσία αυτό που κάνουμε είναι να “ξαναγράφουμε” τις πεποιθήσεις μας και να αλλάζουμε συνήθειες. Οι συνήθειες δημιουργούνται μέσα στα χρόνια και για να τις αλλάξουμε θα πρέπει να επιμένουμε με σχολαστικότητα στο νέο στοιχείο που θέλουμε να υιοθετήσουμε.

Κάποιες φορές, πάλι, οι προσπάθειες που δεν οδηγούν πουθενά μπορεί να οφείλονται σε άλλους, εξωτερικούς παράγοντες, οι οποίοι εμποδίζουν τα άτομα να αποκτήσουν την οικονομική ευχέρεια που ζητάνε. Στις περιπτώσεις αυτές μπορούμε να στραφούμε για βοήθεια σε αρχαίες τεχνικές και συμβουλευτικά συστήματα, όπως είναι η αστρολογία και το Φενγκ Σούι.

Είναι πολλοί αυτοί που αναζητούν βοήθεια και συμβουλές οικονομικής φύσης από τους αστρολόγους. Θα μπορούσε λοιπόν ένα άτομο του οποίου ο αστρολογικός χάρτης δεν είναι ευνοϊκός, όσον αφορά την οικονομική του κατάσταση να αποκτήσει οικονομική άνεση;

Σύμφωνα με την αστρολογία τα δυο στοιχεία που αποκαλύπτουν καλύτερα το οικονομικό μέλλον ενός ατόμου είναι ο 2ος οίκος του και η θέση του πλανήτη Δία στο γενέθλιο χάρτη του. O 2ος οίκος αντιπροσωπεύει τις οικονομικές υποθέσεις, τις επενδύσεις και την ικανότητα να βγάζει χρήματα το άτομο μέσα από τις δικές του προσπάθειες.

Εξετάζουμε λοιπόν τους πλανήτες που βρίσκονται στο 2ο οίκο τη στιγμή της γέννησης του ατόμου και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν τα οικονομικά του. O Δίας, πάλι, είναι ο πλανήτης της αφθονίας και της ευημερίας και θεωρείται ο μεγάλος ευεργέτης στην αστρολογία.

Oι όψεις που κάνουν οι πλανήτες μεταξύ τους στο προσωπικό χάρτη ενός ατόμου μπορεί να φανερώσουν τα θετικά και αρνητικά στοιχεία πάνω στο θέμα που το απασχολεί. Για παράδειγμα, αν ο κυβερνήτης πλανήτης του 2ου οίκου βρίσκεται σε ευνοϊκή όψη με τον κυβερνήτη πλανήτη, ας υποθέσουμε, του 5ου οίκου της δημιουργικότητας, αυτό σημαίνει ότι το άτομο αυτό μπορεί να αποκτήσει χρήματα μέσω της δημιουργικής του ικανότητας ή καλλιεργώντας τα δημιουργικά του ταλέντα.

Mια άλλη πολύ γνωστή μέθοδος ενίσχυσης του πλούτου στη ζωή μας είναι το Φενγκ Σούι. H αρχαία αυτή κινεζική μέθοδος για τη σωστή επιλογή και διαμόρφωση του χώρου όπου ζούμε μπορεί να αυξήσει την ευημερία και την οικονομική επιτυχία στη ζωή μας με θεαματικό τρόπο, όπως αναφέρουν οι ειδικοί του Φενγκ Σούι.

H μέθοδος αυτή λειτουργεί με βάση την ενέργεια και την ελεύθερη ροή της μέσα στο χώρο. Aν υπάρχει απώλεια ενέργειας ή εμποδίζεται η ελεύθερη ροή της στον τομέα του σπιτιού που σχετίζεται με την ευημερία, τότε οι ένοικοι θα δυσκολεύονται πολύ να συγκεντρώσουν χρήματα και οι ευκαιρίες για οικονομική επιτυχία θα μειωθούν.

Αντίθετα αν ο τομέας του πλούτου, ο οποίος αντιστοιχεί στο νοτιανατολικό τμήμα του σπιτιού είναι ευνοϊκός και ενισχύεται με τη βοήθεια του Φενγκ Σούι, τότε οι ένοικοι θα είναι ευλογημένοι με καλοτυχία στα οικονομικά τους και οι ευκαιρίες για κέρδη θα πέφτουν βροχή.

Oι δυνάμεις της φύσης
Oι ερωτήσεις που γεννώνται μετά από όλα αυτά είναι τι γίνεται όταν ένα άτομο έχει αρνητικό ζωδιακό χάρτη ή αρνητικό Φενγκ Σούι στο σπίτι του. Μπορεί να αποφύγει τις αρνητικές συνθήκες με μοναδικό όπλο τις θετικές σκέψεις; Oι ειδικοί μας απαντούν ότι εκτός από τη δύναμη της σκέψης θα πρέπει να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη μας και τις δυνάμεις της φύσης.

H αρμονία και η ισορροπία στο περιβάλλον ενός ατόμου παίζει πολύ σημαντικό ρόλο για την ορθότητα και την αποτελεσματικότητα της σκέψης του. Διαφορετικά, θα διακατέχεται από άγχος και ανησυχίες που θα τον εμποδίζουν να ολοκληρώσει τους στόχους του.

H σχέση μεταξύ ανθρώπων, αντικειμένων και περιβάλλοντος εκφράζεται από το κινεζικό σύμβολο του γιν-γιανγκ ή αλλιώς θηλυκό-αρσενικό, το οποίο εκφράζει απόλυτα αυτή την αλληλοσυμπληρωματική σχέση που διέπει τα πάντα.

Στη Δύση το μοντέλο αυτό αντιπροσωπεύεται από το δίπολο μικρόκοσμος (γιν) και μακρόκοσμος (γιανγκ). Όταν αλλάξει κάτι στο ένα σκέλος της εξίσωσης, τότε θα πρέπει να γίνουν και οι αντίστοιχες αλλαγές στο άλλο. Στην κινεζική φιλοσοφία, το περιβάλλον είναι γιανγκ και ο άνθρωπος είναι γιν. Έτσι το Φενγκ Σούι έρχεται να συνδυάσει αρμονικά τα δύο αυτά στοιχεία και να εξασφαλίσει την ανεμπόδιστη, ομαλή ροή της ενέργειας ανάμεσά τους.

Oι ειδικοί όμως μας επισημαίνουν ότι πρώτα απ’ όλα θα πρέπει να κάνουμε τις απαραίτητες αλλαγές μέσα μας. Αυτός είναι και ο κύριος και πρωταρχικός κανόνας που ισχύει για όλες τις αλλαγές που θέλει να κάνει κανείς στη ζωή του. Αλλάζοντας τις συνήθειές μας, στην ουσία, αλλάζουμε τη ζωή μας.

Tο σύμπαν διαθέτει αφθονία και ευημερία για όλους μας. Aν θέλουμε να δεχτούμε αυτά τα δώρα που μας προσφέρει θα πρέπει να ανοίξουμε το μυαλό και την καρδιά μας σε αυτό. Nα απελευθερωθούμε από σκέψεις και πεποιθήσεις που μας κρατούν κλειδωμένους σε μια δυσάρεστη πραγματικότητα και να επιτρέψουμε την είσοδο μιας νέας, ευεργετικής πνοής ενέργειας στη ζωή μας.

H καθαρή σκέψη
Tο Φενγκ Σούι υποστηρίζει ότι ένα σπίτι απαλλαγμένο από τα άχρηστα αντικείμενα και την ακαταστασία είναι τυχερό και ευνοϊκό για τα οικονομικά μας. Παράλληλα όμως μας επισημαίνει ότι θα πρέπει να απαλλάξουμε και το μυαλό μας από τις άχρηστες σκέψεις και τη σύγχυση που συχνά επικρατεί σε αυτό. O καλύτερος τρόπος για να το πετύχουμε αυτό είναι να εντοπίσουμε την πραγματική φύση των φόβων μας και να τους αποδεχτούμε. Αυτό είναι και το πρώτο βήμα για να απαλλαγούμε οριστικά από αυτούς.

Ξεκινώντας από το μηδέν
Όποιες κι αν οι συνθήκες και οι εξωτερικοί παράγοντες, υπάρχει ένα απόθεμα ενέργειας μέσα μας το οποίο περιμένει να το χρησιμοποιήσουμε. Η αληθινή επαφή με τον εαυτό θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε ποιος είναι ο σκοπός και το έργο που ήρθαμε να κάνουμε στη γη.

Ακολουθώντας τα ταλέντα και τις ικανότητές μας μπορούμε να ανοίξουμε ένα δρόμο, τον προσωπικό μας δρόμο, που θα προσφέρει αγαθά τόσο σε εμάς όσο και στους άλλους.

Με κάθε σχέδιο θα πρέπει να ακολουθεί η δράση. Ο νόμος της φύσης απαιτεί να ενεργούμε άμεσα, εφόσον είμαστε έτοιμοι. Η δράση θα πρέπει να είναι εναρμονισμένη με το τελικό αποτέλεσμα που επιθυμούμε και γι’ αυτό η σκέψη και η νοητική κατάσταση παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο.

Ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να είναι απόγονος παράλληλα μερικών ειδών

Η νέα λέξη στην αρχαιολογία – έτσι μπορούμε να χαρακτηρίσουμε την εργασία της διεθνούς ομάδας επιστημόνων, στην οποία συμμετέχουν και ρώσοι ειδικοί.

Οι ερευνητές μελέτησαν το γονιδίωμα γυναίκας νεάτερνταλ από το σπήλαιο Ντενίσοβα στο Αλτάι της Δυτικής Σιβηρίας. Η γενετική ανάλυση επιβεβαίωσε ότι οι νεάτερνταλ, οι Homo sapiens και ένα ακόμη, προς το παρόν «αταυτοποίητο» είδος ανθρώπου έχουν κοινούς προγόνους. Μέχρι σήμερα πιστεύαμε ότι τα είδη αυτή «δεν ανακατεύτηκαν» – δεν είχαν ανταλλάξει γονίδια.

Οι ερευνητές από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας του Νοβοσπιμπίρκ, καθώς επίσης και συνάδελφοι τους από τη Γερμανία, την Κίνα και τις ΗΠΑ, διαχώρισαν το DNA από ένα κομμάτι οστού πέλματος μιας γυναίκας νεάτερνταλ, η οποία έζησε πριν από 40.000 χρόνια.

Τα λείψανα ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο σπήλαιο Ντενόσοβαφια στο Αλτάι – στις νότιες περιοχές της Δυτικής Σιβηρίας. Το σπήλαιο αυτό έγινε γνωστό το 2010, όταν εκεί ανακαλύφθηκαν κόκαλα άγνωστου είδους ανθρώπων, τους οποίους προς το παρόν αποκαλούν – της Ντενίσοβα.

Ωστόσο, εκτός από αυτούς, στο σπήλαιο στο Αλτάι κατοικούσαν και άλλα γνωστά είδη – οι κρομανιόνοι και οι νεάτερνταλ. Συνολικά στην ανασκαφή του σπηλαίου ανακαλύφθηκαν περισσότερα από 20 πολιτισμικά στρώματα διαφόρων εποχών.

Παρόλα αυτά το βασικό μυστήριο για του επιστήμονες μέχρι σήμερα ήταν η δυνατότητα της διασταύρωσης των ειδών. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα θεωρούσαν πως τα διάφορα είδη ανθρώπων ήταν απομονωμένα το ένα από το άλλο και δεν αντάλλασσαν γονίδια.

Ωστόσο, μια σειρά επιστημόνων, όπως για παράδειγμα ο επικεφαλής του εργαστηρίου γενετικής του Ινστιτούτου Βιολογικών Ζητημάτων του Βορρά, της Ακαδημίας Επιστημών, Μπορίς Μαλιαρτσούκ, συζητούσαν έντονα το ενδεχόμενο της υβριδικής θεωρίας.

Είχαν διατυπώσει την άποψη ότι ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να είναι απόγονος πολλών ειδών – του έλλογου ανθρώπου και των συγγενών του – των νεάτερνταλ και εκείνων του σπηλαίου Ντενίσοβα. Φέτος το φθινόπωρο ο Μαλιαρτσούκ ήταν από τους πρώτους που ανακάλυψε τη συνέχεια του DNA, η οποία μαρτυρά για την «υβριδιτοποίηση» του Homo sapiens και των νεάτερνταλ.

Σήμερα η διεθνής ομάδας των επιστημόνων, οι οποίοι αποκρυπτογράφησαν το γονιδίωμα της γυναίκας – νεάτερνταλ, με τη βοήθεια της μοριακής – γενετικής ανάλυσης επιβεβαίωσε τη διασταύρωση όλων των ειδών που ζούσαν στο σπήλαιο Ντενίσοβαγια.

Ανάμεσα στη διάφορα είδη ανθρώπου έγινε ανταλλαγή γονιδίων, έγραψε η ομάδα των επιστημόνων στο περιοδικό «Nature». Με άλλα λόγια, εκπρόσωποι διαφόρων ειδών όχι απλά διαδοχικά ζούσαν στο ίδιο σπήλαιο κατά τη διάρκεια μεγαλύτερη των δεκάδων χιλιάδων ετών, αλλά είχαν και κοινά παιδιά.

Αυτό σημαίνει ότι όλα αυτά τα είδη, τα οποία είχαν χωριστεί πριν από 400 χιλιάδες χρόνια, δεν ήταν τελείως απομονωμένα το ένα από το άλλο.

Πλάτων: Διαλεκτική φιλοσοφίας και θρησκείας

Τι είναι η φιλοσοφική θρησκεία;

Η πλατωνική θεώρηση της θρησκείας συνυφαίνεται με την ενεργό συμβολή της φιλοσοφίας στην ερμηνεία του κόσμου. Η ενεργός της συμβολή στηρίζεται στο λόγο και εκτυλίσσεται ως αντίπαλο δέος στον μυθολογικό χαρακτήρα της λαϊκής θρησκείας. Γιατί ως αντίπαλο δέος; Επειδή η τελευταία δεν συλλαμβάνει την έννοια του θείου επαρκώς και με βάση τον λόγο ή τα βαθύτερα νοήματα που αυτός εκπέμπει, αλλά ερείδεται στη δεισιδαιμονία του πλήθους και σε ατεκμηρίωτες δοξασίες ή περιγραφές, που εμπλέκουν τους θεούς σε ανήθικες συμπεριφορές και σε ανθρωπομορφικές παραστάσεις. Οι τελευταίες βέβαια δεν είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα μόνο της αρχαίας λαϊκής θρησκείας, αλλά και της σημερινής μονοθεϊστικής, στην αναλογία του δικού της λαϊκού χαρακτήρα. Ο λαϊκός χαρακτήρας υποδηλώνει πάντα υποβάθμιση ή απουσία διανοήματος, προκειμένου η θρησκεία να ανταποκρίνεται στα ακαλλιέργητα γούστα της άγνωμης μάζας, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για φτωχούς ή πλούσιους. Καθεμιά απ’ αυτές τις κατηγορίες εξαπατάται ανάλογα με τα δικά της ιδιαίτερα εσωτερικά κενά. Τότε συμβαίνει η εξής ιλαροτραγωδία: έρχονται στο προσκήνιο, ως απεσταλμένοι δήθεν του θεού, ποικίλης υφής διεφθαρμένοι άνθρωποι και κολακεύουν περισπούδαστα το κουρασμένο λαϊκό αίσθημα με αποβλακωμένα λόγια περί αιώνιας λύτρωσης, περί σωτηρίας πέρα από τον κόσμο τούτο, μειώνοντας έτσι και την έννοια του θείου.

Γράφει σχετικά ο Πλάτων:
«Το πιο παράξενο από όλα είναι όσα λέγονται για τους θεούς και την αρετή, ότι τάχα και οι θεοί μοίρασαν σε πολλούς καλούς ανθρώπους συμφορές και μια θλιβερή ζωή, ενώ στους αντίθετους έστειλαν αντίθετη μοίρα. Αγύρτες και μάντεις συχνάζουν στις πόρτες των πλουσίων και τους πείθουν πως έχουν δύναμη, δοσμένη από τους θεούς, να κάνουν με θυσίες και με ξόρκια ώστε, αν οι ίδιοι ή οι πρόγονοί τους έχουν κάνει κάποιο αδίκημα, να τους συγχωρεθεί με απολαύσεις και πανηγύρια· ή πάλι, αν κάποιος θέλει να βλάψει κάποιον εχθρό του, ανεξάρτητα αν πρόκειται για δίκαιο ή άδικο άνθρωπο, χωρίς πολλά έξοδα να τον βλάψει με ορισμένα ξόρκια και μάγια, πείθοντας, όπως ισχυρίζονται, τους θεούς να γίνουν υπηρέτες τους» (Πολιτεία 364b) 

Τι μας λέει εδώ ο Πλάτων; Ότι ορισμένοι επιτήδειοι της πολιτικής και κοσμικής ζωής χρησιμοποιούν τη θρησκεία, για να παραπλανούν τους ανθρώπους; Και δύνανται να τους παραπλανούν λόγω της δεισιδαιμονίας που κυριαρχεί στις καρδιές και τα μυαλά του κόσμου. Πώς μπορεί κανείς να γλυτώσει από τέτοιες πλάνες και απάτες; Μέσα από τη φιλοσοφία, που σκέπτεται φιλοσοφικά τη και για τη θρησκεία. Βασικό μέλημα της φιλοσοφίας είναι να αξιοποιείται η δύναμη του διαλεκτικού λόγου, για να αποκαλύπτεται ο μυθολογικός χαρακτήρας της λαϊκής θρησκείας και να απομυθοποιείται πλήρως η τελευταία.

Και τούτο υπό την προοπτική μιας ανερχόμενης ζωής, όπου και οι θεοί, που δεν είναι θεοί, συμμετέχουν στην αληθινή ιδέα του θείου: δεν αναδύεται το θείο από τους θεούς, αλλά οι θεοί από το θείο. Πού βρίσκεται όμως το θείο; Στον υπερουράνιο τόπο (Φαίδρος 249c). Στον τόπο αυτό της απόλυτης αρμονίας, των αποκαθαρμένων ψυχών από την πονηριά και το δόλο, τον τόπο των ιδεών κανείς αγύρτης δεν μπορεί να φτάσει, γιατί του λείπει το πνευματικό ύψος, δηλαδή η φιλοσοφικο-οντολογική του μεταστοιχείωση σε αληθινά ελεύθερο και δίκαιο άνθρωπο. Απεναντίας μπορούν να φτάσουν εκεί μόνο οι φιλοσοφικές ψυχές, που αφήνουν πίσω τους όλους τους αγύρτες και δημηγέρτες/δόλιους της θρησκευτικο-πολιτικής εξουσίας, με τις παιδαριώδεις περιγραφές και την ανεστραμμένη λογική. Η απομυθοποίηση είναι αποδόμηση. Πώς πραγματοποιείται; Όχι με μια εξωτερική αντιπαλότητα ή αντίθεση ανάμεσα στο διαλεκτικό λόγο και την παραδοσιακή θρησκεία, αλλά μέσα από την επίμονη κατάδειξη της παραπλάνησης που συνεπάγεται η δεισιδαιμονία του πλήθους. Ο Πλάτων δεν αναγνωρίζει το ψευτοδίλημμα: θεϊστής ή άθεος, που από τους βαρβάρους της σημερινής πολιτικο-θρησκευτικής εξουσίας χρησιμοποιείται ως όπιο για πνευματική νάρκωση ή για φανατισμό. Είναι ψευτοδίλημμα, γιατί άθεος δεν υπάρχει. Έκαστος έχει το δικό του θεό. Ένας έχει τον θρησκευτικό θεό, άλλος τον κομματικό-πολιτικό ή ιδεολογικό του «θεό», ένας τρίτος τον «θεό»: καρέκλα της εξουσίας και χρήμα, άλλος το φιλοσοφικό του «θεό»; Ποιος από όλους είναι ο αυθεντικός θεός; Ο τελευταίος που καθιστά τον άνθρωπο ισόθεο και τη θρησκεία με τις λαϊκές αφηγήσεις φιλοσοφική θρησκεία· δηλαδή την πιο εμπνευσμένη περιοχή του ανθρωπίνως υπάρχειν, η οποία στηρίζεται στον Λόγο. Με τούτη, περίπου, την έννοια «ένας άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να είναι θεός, μπορεί όμως να είναι θείος» (Σοφιστής 216b).

B. d' Holbach: ο αυλοκόλακας και η ουσία του

Baron d' Holbach, 1723-1789

Ο άνθρωπος της αυλής χτες και σήμερα

1: Αχ, αυτός ο αυλοκόλακας! Εξακολουθούν άραγε ακόμη και σήμερα να υπάρχουν άνθρωποι που στηρίζουν τη δύναμη και την αξία της ύπαρξής τους στην αυλοκολακεία, όταν και οι πιο ενδεείς περιοχές της ανθρώπινης ύπαρξης παρουσιάζονται πολύ πλούσιες σε καλλιέργεια και γενική πρόοδο; Κι όμως! Όλη η σχηματοποίηση της προόδου σε ποσοτικά μεγέθη δεν συνιστά ευφορία της ζωής, αλλά παρακμή, εκφυλισμό της σε μια κατάσταση μηδενιστικού ολέθρου, χωρίς δυνατότητες ενός αντίρροπου κινήματος, που να ανταποκρίνεται στην αληθινή τιμή της ανθρώπινης αξίας. Κυρίαρχη παντού είναι η «αξία» του ανθρώπου της αυλής. Θα επιχειρήσουμε να απεικονίσουμε αυτόν τον τύπο ανθρώπου με βάση κάποιες θεμελιώδεις υποτυπώσεις που παρουσιάζει ο Χόλμπαχ στο δοκίμιό του: η τέχνη της κοινωνικής αναρρίχησης. Το ερώτημα που αναφύεται ευθύς εξαρχής είναι: γιατί μας ενδιαφέρει μια τέτοια απεικόνιση; Επειδή η πολιτική εξουσία και πιο ειδικά εκείνη της ελλαδικής πολιτείας βρίθει από τέτοιους ανθρώπους. Αυτές οι κατηγορίες ανθρώπων απηχούν τις αγελαίες ορδές των εντελώς-παντελώς ανυπόληπτων και ανίκανων ανθρώπων, κατά Νίτσε, που συνασπίζονται όλοι μαζί για να καταπνίξουν όποιους και ό,τι τους υπερβαίνει σε ποιότητα, σε δημιουργία, σε ικανότητα σε δύναμη, σε προοπτική.

2: Αν κανείς ψάξει για την ποιότητα, για την αρετή των αυλοκολάκων της κοινωνικής αναρρίχησης μέσω εξουσίας, συναντά από τη μια άκρη ως την άλλη: μικροπόνηρους ή μεγαλοπόνηρους με βάση το βαθμό ιδιοτέλειας (Αριστοτέλης), κενόδοξους δημαγωγούς, πάμπτωχους κατά το πνεύμα, αλλά υπερπλούσιους στη συκοφαντία και την εργολαβία της παράνομης συναλλαγής, αδίστακτους αμοραλιστές και αληθινούς παρίες, πρόθυμους για δουλική υπηρέτηση αλλότριων και σκοτεινών σκοπών. Πόσα τέτοια ανάλγητα απολιθώματα αυλοκολάκων δεν εμφανίζονται μεταμφιεσμένα στο κοινωνικο-πολιτικό προσκήνιο, γονατιστοί πάντα μπροστά στον εκάστοτε μονάρχη τους; Σύμφωνα με τον Χόλπμαχ, ο άνθρωπος της αυλής είναι αμφίβιο ζώο, έμπλεο αντιφάσεων. Τι συμβαίνει στ’ αλήθεια; Πρόκειται για μια ζωώδη κατάσταση ανθρώπων που παρουσιάζονται με διαφορετικά πρόσωπα.

3: Βλέπουμε τον αυλικό να εμφανίζει θυμικές μεταβολές και ανάλογες συμπεριφορές. Απέναντι σε κοινούς πολίτες που δεν αισθάνονται την ανάγκη του περιβάλλοντος της αυλής, ο αυλικός συμπεριφέρεται αλαζονικά. Απέναντι όμως στον ηγεμόνα δουλικά. Ό,τι συμβαίνει ακριβώς με τους τρέχοντες γελωτοποιούς της πολιτικής διαχείρισης. Εντός της Ελλάδας καταλύουν αλαζονικά το προσδιορισμένο ιστορικά-Είναι της χώρας: τα σύνορα, τη νομιμότητα τού να είναι κανείς Έλληνας πολίτης, τη συνοχή της κοινωνίας, την αξιοπρέπεια ενός αυτόχθονος λαού κ.λπ. και στις αυλές των έξω ηγεμόνων της κερδοσκοπίας και της πολιτικής βαρβαρότητας είναι οι πιο θλιβεροί επαίτες. Αυτά τα ζώα της αυλής είναι, κατά τον Χόλμπαχ, αποκρουστικά φιλάργυρα –καλή ώρα τα σαρκοφάγα του εδώ βουλευτηρίου– και αχόρταγα άπληστα. Στο σημερινό σύστημα της πολιτικής αντιπροσώπευσης υπάρχει έστω και ένας από τους αυλικούς του, που να μη συγκεντρώνει αυτά τα γνωρίσματα; Αλλά πώς ανθούν και συνεχώς πολλαπλασιάζονται τέτοια σπάνιου είδους ζώα; Φροντίζει ο εκάστοτε πολιτικός άρχοντας και όλο το θεσμικό επιτελείο να τα εξυπηρετούν με πάσα ενδελέχεια. Γιατί; Επειδή χωρίς αυτά δεν μπορεί να υπάρχει ούτε άρχοντας ούτε εξουσία.

4: Ολόκληρο το κράτος δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς τέτοια «χιλιοκέφαλα τέρατα» (Καστοριάδης). Έχει ανάγκη από στρατιές αυλικών, γιατί μόνο αυτοί μπορούν να κάνουν τη φωνή της συνείδησης και της λογικής να σιγά μέσα τους, έτσι ώστε να ανταποδίδουν την «ευγνωμοσύνη» των πολιτικών τους αφεντικών προς το πρόσωπό τους με φιλοφροσύνες, με τυφλή υποταγή στα κελεύσματά τους, με κολακείες και μικροπρέπειες. Αυτοί μόνο καταφέρνουν να αποστασιοποιούνται από τον εαυτό του ανθρώπου και την πλειονότητα των ανθρώπων, προκειμένου να διατηρήσουν την «αξία» της αυλοκολακείας. Ο αυλοκόλακας δεν είναι απλώς ένα άδειο κέλυφος, χωρίς την παραμικρή αξία, αλλά και οντολογικά ένα τίποτα. Από τη φύση του ο άνθρωπος είναι μπολιασμένος με αυτοσεβασμό, με στοιχειώδη αιδώ, με αξιοπρέπεια, ε ευαισθησία και καλαισθησία. Σχεδόν πάντοτε η ψυχή του εξανίσταται, όταν κάποιος ή κάτι πάει να ταπεινώσει μια τέτοια φύση. Γιατί η ψυχή του αυλικού δεν εξανίσταται, τη στιγμή που καθημερινά εξευτελίζεται; Επειδή έχει υποστεί ειδική εκπαίδευση, για να δαμάζει ή να προλαμβάνει τέτοιες αντιδράσεις της ψυχής του. Μάχες ολόκληρες διεξάγει για να γίνει αυλικός, απαράμιλλο «ηρωισμό» επιδεικνύει για να αναισθητοποιείται, για να φτάνει, καταπώς σημειώνει ο Χόλμπαχ, «στο απαιτούμενο σημείο αναισθησίας που τον οδηγεί στην εξουσία».

5: Το «γένος» των αυλικών έτσι αποδεικνύεται «ανώτερο» από κάθε φιλόσοφο και σκεπτόμενο άνθρωπο. Ουδείς από τις δύο τελευταίες κατηγορίες μπόρεσε ποτέ να υπερνικήσει τον αυτοσεβασμό του, να συντρίψει την ευαισθησία της ανθρώπινης φύσης του, να κατατροπώσει τα συναισθήματά του. Μόνο ο αυλικός το κατορθώνει αυτό. Αυτός εδώ «είναι όπως το λιωμένο κερί, έτοιμο να πάρει όποιο σχήμα του δώσουν» (Χόλμπαχ). Και όταν ένα τέτοιο «γένος» αυλικών ‒θλιβερών δουλοφρόνων‒ κυβερνά μια χώρα, τότε όχι μόνο την εκχωρεί, με το σχήμα του εθνικού μειοδότη, στα συμφέροντα των ξένων αφεντικών του, αλλά το θεωρεί και τιμή να καταδεικνύεται ως τέτοιος μειοδότης. Έτσι εξηγείται καλύτερα και κάθε «αγέρωχη» δήλωση, εκ μέρους των εκάστοτε αχυρανθρώπων της αυλικής πελατείας, για την αναγκαιότητα να καταλύεται η υποστασιακή ύπαρξη ενός ολόκληρου έθνους-πολιτείας. Πώς θα μπορούσε να συμβαίνει το αντίθετο, όταν «ένας καλός αυλικός είναι τόσο απορροφημένος στην ιδέα του καθήκοντός του, ώστε συχνά να κομπάζει ότι κάνει πράγματα, τα οποία δεν θα ανεχόταν ποτέ ένας έντιμος υπηρέτης» (Χόλπμαχ). Τι μας θυμίζουν αυτά τα λόγια του Χόλμπαχ; Τα λόγια των εγχώριων αυλοκολάκων προς τους ξένους Φύρερ τους: «εμείς μπορούμε να επιβάλουμε τα πιο απάνθρωπα νομοθετήματα, αρκεί να μας επιτρέπετε να σας υπηρετούμε τυφλά». Ένα πολιτικό πρόταγμα με μετασχηματιστικές αξιώσεις της πολιτικής και της συνείδησής της δεν μπορεί, σε καμιά περίπτωση, να προκύψει από τους παντοειδείς αυλοκόλακες.

Φαινομενολογία του πνεύματος: Το αληθές ως υποκείμενο

Διαλεκτική υπόστασης και υποκειμένου

1. Στον Πρόλογο της Φαινομενολογίας του πνεύματος γράφει ο Χέγκελ πως «το παν εξαρτάται από τούτο: να συλλαμβάνουμε και να εκφράζουμε το αληθές όχι [μόνο] ως υπόσταση, αλλά και ως υποκείμενο»[1]. Εδώ επιχειρείται μια βασική διαφοροποίηση του Χέγκελ από τον Σπινόζα, μεταξύ των άλλων.[2] Ενώ ο Σπινόζα σκέπτεται το απόλυτο/το αληθές ως υπόσταση, ο Χέγκελ το σκέπτεται εν ταυτώ ως υπόσταση και ως υποκείμενο.

2. Με τούτη τη μορφή σύλληψης επισημαίνει τον θεμελιακό χαρακτήρα της διαλεκτικής του σκέψης, σύμφωνα με τον/την οποίο/α, το απόλυτο/το αληθές δεν είναι σύνθεση ή εξωτερική παράθεση αυτών των δυο όψεων παρά, πάνω απ’ όλα, υποκείμενο, που έχει για υπόστασή του την υποκειμενικότητα. Έτσι δεν εννοεί την υπόσταση ως μια ακίνητη και αμετάβλητη υπόσταση, όπως την εννοεί π.χ. ο Σπινόζα, ως μια απλή και παγιωμένη αυτο-ταυτότητα[3], παρά ως μια αυτενεργό και αυτεξούσια υπόσταση, που «υψώνεται σε αυτοσυνείδηση»[4] και αποδεικνύεται στο τέλος της εξέλιξής της ό,τι είναι στην αρχή. Γράφει σχετικά ο Χέγκελ:

3. «Η ζώσα υπόσταση είναι το Είναι, που είναι πράγματι υποκείμενο … είναι η αυτόθετη κίνηση ή η διαμεσολάβηση [=η συναγμένη συλλογιστικά υποκειμενικότητα] ανάμεσα στο ετέρως-γίγνεσθαί της [= στην ετεροίωσή της] και στον ίδιο τον εαυτό της. Ως υποκείμενο, αυτή είναι η καθαρή, απλή αρνητικότητα, και γι’ αυτό είναι η διχοτομία του απλού ή ο αντιθετικός αναδιπλασιασμός, ο οποίος με τη σειρά του είναι η [προσδιορισμένη] άρνηση αυτής της α-διάφορης διαφορετικότητας και της αντίθεσής της· μόνο αυτή η αποκαθιστάμενη ισότητα ή η ανασκόπηση [=η μεταστοχαστική επιστροφή –Reflexion], στο πλαίσιο του ετέρως-Είναι, εντός του ίδιου του εαυτού ‒όχι μια αρχέγονη ενότητα ως τέτοια ή μια άμεση τοιαύτη‒ είναι το αληθές. Αυτό είναι το γίγνεσθαι του ίδιου του εαυτού του, ο κύκλος που προϋποθέτει το τέλος του ως σκοπό του και το κάνει ξεκίνημά του, και ο οποίος είναι πραγματικός μέσω της πραγματοποίησής του και του τέλους του».

Ένα σχόλιο

 Κατ’ αυτή τη διαλεκτική, η υπόσταση φέρνει μέσα της τόσο την καθολικότητα, υπό τον χαρακτήρα του Εαυτού, στην αφηρημένη του αμεσότητα, όσο και την αυτοδιαφοροποίησή της, ήτοι αυτοδιαφοροποίηση του καθολικού Εαυτού, κατά την εκδίπλωσή του ως γνωρίζειν, ως σχέσης γνώσης ή γνωσιακής κίνησης (Erkennen): ο Εαυτός κινείται να γνωρίσει οντο-λογικά τον εαυτό του όχι μόνο στην υφιστάμενη ουσία του, στην υπόστασή του, ως γενική, αφηρημένη αμεσότητα, αλλά και στη συγκεκριμένη του διαφοροποίηση από τούτη την αμεσότητα, ανάλογα με τα αντίστοιχα περιεχόμενά του μέσα στον χρόνο και την ιστορία, ανάλογα δηλαδή με το πώς εκδηλώνεται και πώς προσλαμβάνεται αντιστοίχως μέσα στον χρόνο και την ιστορία: ως πνεύμα, ως απόλυτο, ως θεός, ως άπειρο κ.λπ. Η αλήθεια έτσι δεν είναι παρά το γίγνεσθαι ως εκείνη η διαλεκτική εκδίπλωση, όπου ο Εαυτός και η ετερότητά του δεν είναι δυο εξωτερικά αντί-θετα παρά εσωτερικά διαφοροποιημένα ή, με άλλα λόγια, διαφορετικά με βάση μια διαφορά που αναιρείται εξίσου ως τέτοια.  
---------------------------
[1] Φαινομενολογία του πνεύματος τ. Ι, εισαγωγή-μτφρ.-σχόλια Δημ. Τζωρτζόπουλος. Αθήνα: εκδ. Δωδώνη 1993, σ. 138.
[2] Για την υπόσταση στο Σπινόζα βλ. Χέγκελ: η Διδασκαλία περί του Είναι, εισαγωγή-μτφρ.-σχόλια Δημ. Τζωρτζόπουλος. Αθήνα: εκδ. Νόηση 2013, σ. 201.
[3] Χέγκελ: Ποιος σκέπτεται αφηρημένα; Εισαγωγή-μτφρ.-σχόλια Δημ. Τζωρτζόπουλος. Αθήνα: εκδ. Gutenberg 2011, σσ. 283-84.
[4] Φαινομενολογία του πνεύματος τ. Ι, ό.π., σ. 128.