Βιβλικά παραμύθια: O κατακλυσμός τού Νώε και οι τραγελαφικές αναθεωρήσεις τών Ιουδαιοχριστιανών απολογητών

Στην ιστοσελίδα της ΟΟΔΕ («Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας»), βρήκαμε ένα άρθρο που μας εξέπληξε ευχάριστα με τον αναπάντεχο τίτλο: «Ήταν ο κατακλυσμός παγκόσμιος;».

Εν συντομία παρουσιάζουμε τις βασικές αναθεωρητικές του σκέψεις περί βιβλικού κατακλυσμού:

Μια ευρέως διαδεδομένη άποψη μεταξύ ανθρώπων διαφόρων θρησκειών, είναι ότι ο Κατακλυσμός του Νώε ήταν παγκόσμιος, και ότι τότε πνίγηκε το σύνολο της ανθρωπότητας εκτός από την οικογένεια του Νώε. Στη συνέχεια θα δείξουμε, ότι όχι μόνο σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, αλλά και σύμφωνα με φιλολογικά και θεολογικά στοιχεία της Αγίας Γραφής, ο Κατακλυσμός ήταν μια τοπική καταστροφή, που περιορίστηκε στη Μεσοποταμία.

Αίτια της παρανόησης
Σε παλαιότερους καιρούς που δεν ήταν γνωστές οι σημερινές ανακαλύψεις, η Γένεση αποτελούσε για τους αναγνώστες της μια εξήγηση για το πώς έγινε η δημιουργία, και πώς διεσπάρησαν τα έθνη στη γη. Η άγνοια για τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, σε συνδυασμό με κάποιες απόλυτες εκφράσεις τής Αγίας Γραφής οφειλόμενες σε Εβραϊσμό, (σε τρόπο έκφρασης των Εβραίων, καθώς η Γένεση γράφτηκε από Εβραίο), οδήγησε σε κάποιες παρανοήσεις για το πραγματικό νόημα των καταγραφών της.

Το ύψος του Κατακλυσμού
Η ίδια η Αγία Γραφή, λέει ότι "Δεκαπέντε πήχας υπεράνω υψώθησαν τα ύδατα, και εσκεπάσθησαν τα όρη". Γένεσις 7.20. Το ύψος τού Κατακλυσμού ήταν 15 πήχες, (8-9 μέτρα) ένα ύψος που δεν επαρκεί να καλύψει όλο τον πλανήτη. Όσο για τα "όρη τα υψηλά", για τα οποία μιλάει η Αγία Γραφή, είναι οι λόφοι της Μεσοποταμίας. Ας μη ξεχνάμε (π,χ) το "όρος τών Ελαιών", που δεν είναι καθόλου όρος με τη σημερινή έννοια, αλλά λόφος.

Προσέξτε! Δεν λέει: 15 πήχες υπεράνω εσκεπάσθηκαν τα όρη. Λέει: «Δεκαπέντε πήχας υπεράνω υψώθησαν τα ύδατα, και εσκεπάσθησαν τα όρη». Δηλαδή, το ότι σκεπάσθηκαν τα όρη, ήταν το αποτέλεσμα του ότι το νερό υψώθηκε 15 πήχες (για όσους καταλαβαίνουν τι διαβάζουν).

Αυτό δείχνει ότι το ύψος του κατακλυσμού αρκούσε μόνο για να σκεπάσει τους λόφους της Μεσοποταμίας, ως τα όρη Αραρτού στα βόρεια της Μεσοποταμίας, όπου κάθησε η κιβωτός. Άλλωστε δεν θα μπορούσε να εννοεί κάτι άλλο, γιατί εφ’ όσον τα πραγματικά όρη έχουν διαφορές εκατοντάδων μέτρων υψόμετρο, ποιο όρος θα χρησιμοποιούσε ο αφηγητής ως σημείο αναφοράς; Τι είναι 9 μέτρα συγκριτικά με τις διαφορές εκατοντάδων μέτρων των ορέων; Απλά θα έπρεπε να αναφέρει ότι σκεπάσθηκαν, χωρίς να πει πόσο. Η Αγία Γραφή όμως είναι συνεπέστατη σε σχέση με τα (χαμηλότατα) όρη της Μεσοποταμίας, τα οποία είχε ο Νώε στο οπτικό του πεδίο.

Εις το σημείο δε αυτό οφείλουμε να μνημονεύσουμε το περισπούδαστο και μοναδικό 9τομο έργο του αειμνήστου αρχιμανδρίτου π. Ιωήλ Γιαννακοπούλου: «Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους Ο'», έκδ. «Λυδία», Θεσ/νίκη 1986, ο οποίος εις τον 1ο τόμο, Παραρτήματα Προβλημάτων, Πρόβλημα 14ο, σελ. 433–442 αναλύει λεπτομερώς το θέμα του Κατακλυσμού αποδεικνύοντας με πλήθος επιχειρημάτων την περιορισμένη του έκταση!

Απόσπασμα από το σχολιολόγιο τού παπά Ιωήλ Γιαννακόπουλου (1901-1966):

Ο μερικός ούτος Κατακλυσμός φαίνεται, ότι αντίκειται εις την παράδοσιν της εκκλησίας, ήτις είναι ομόφωνος, παραδεχομένη γενικόν Κατακλυσμόν. Είναι όμως γνωστόν, ότι οι Πατέρες και θεολόγοι της Εκκλησίας έζησαν εις εποχήν, καθ’ ην δεν υπήρχον τόσαι γεωγραφικαί και επιστημονικαί γνώσεις, όσαι υπάρχουν σήμερον. Συνεπώς ήτο επόμενον αι περιορισμέναι εκείναι γνώσεις των να επιδράσουν εις την τοιαύτην ερμηνείαν του αγιογραφικού Κατακλυσμού ως επέδρασαν και επί της πεποιθήσεώς των περί της κινήσεως του ηλίου πέριξ της γης και ουχί της γης πέριξ του ηλίου. Η ερμηνεία όμως εκείνη των Πατέρων ως μη αναφερομένη εις δογματικά ή ηθικά ζητήματα, ουδόλως θίγει την αξιοπιστίαν της Παραδόσεως και επ’ ουδενί λόγω δεσμεύει ημάς να έχωμεν διάφορον γνώμην. Επομένως δεν είναι ορθόν να προσκολληθώμεν εις θεωρίαν αντικειμένην εις την επιστήμην και μη ευνοουμένην και υπό της Αγίας Γραφής ρητώς.

Βρε καλώς τους κι ας άργησαν! Μπορεί να σας πήρε δυο χιλιετίες, αλλά επιτέλους φαίνεται πως προσπαθείτε να βάλετε λίγο νερό στο κρασί σας! Μα σας τα έλεγε ο Κέλσος από το 170 μ.Χ. ότι «...μιλούν (οι Εβραίοι) για κάποιον κατακλυσμό και μιαν ασυνήθιστη κιβωτό που περιείχε τα πάντα, και για ένα περιστέρι και μια κουρούνα που ήταν οι αγγελιοφόροι -άτεχνες και αβασάνιστες παραχαράξεις του μύθου του Δευκαλίωνα- κι αυτό, είμαι βέβαιος, δεν περίμεναν πως θα έβγαινε κάποτε στο φως, παρά συνέχιζαν να σκαρώνουν άτεχνους μύθους, κατάλληλους μόνο για νήπια...».

Ώστε έτσι λοιπόν! Ο κατακλυσμός του Νώε δεν ήταν, παρά μια τοπική πλημμύρα! Για φαντάσου! Κι εμείς βρε αθεόφοβοι, γιατί θεωρηθήκαμε υβριστές, επειδή πριν από δεκαετίες αμφισβητήσαμε την υποτιθέμενη θεοπνευστία και εγκυρότητα του ιερού σας βιβλίου; Αν ο βιβλικός κατακλυσμός ήταν τοπική πλημμύρα, μήπως και η «Δευτέρα Παρουσία» την οποία ο ίδιος ο Χριστός συνέδεσε με τον κατακλυσμό (Ματθαίος 24: 39) …είναι κανένα τοπικό χριστιανικό συνέδριο; Και επιτέλους πόσο υιός Θεού μπορεί να είναι κάποιος, που σαν σημείο της δευτέρας έλευσης του επικαλείται έναν τόσο φρικτά παραποιημένο μύθο;

Ας δούμε όμως τι πραγματικά προσπαθείτε να αποφύγετε. Προσπαθείτε πράγματι να πατήσετε σε στέρεο έδαφος λογικής, ή μήπως πανικόβλητοι απ' την αναλυτική αμφισβήτηση και τα νέα επιστημονικά δεδομένα, προσπαθείτε απλά να συμμαζέψετε τα ασυμμάζευτα;

Αρχικά πρέπει να υπογραμμίσουμε το εσκεμμένο λάθος του παραπάνω σημειώματός σας, που θέλει τις 15 πήχες να αντιστοιχούν σε 8-9 μέτρα! Όχι, ο αρχαίος πήχυς ήταν ίσος με τον ανθρωπομετρικό πήχη (αγκώνα έως άκρο δακτύλων), άρα δεν ήταν μεγαλύτερος από 45 εκατοστά, (βλ. Εγκυκλοπαίδεια Δρανδάκη) πράγμα που κατεβάζει τους 15 πήχεις των βιβλικών υδάτων του κατακλυσμού, σε 6,75 μέτρα!

Όμως καλοί μου κύριοι, δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεστε σε τι απίστευτες περιπέτειες βάζετε την συνολική σας πίστη, αμφισβητώντας την ιδέα ενός κραταιού παγκοσμίου βιβλικού κατακλυσμού! Μια πλημμύρα με μέγιστο βάθος 6,75 μέτρων, δεν είναι παρά μια ασήμαντη ετήσια πλημμύρα, με μέσο βάθος τα 2-3 μετρά, και που συμβαίνει οπουδήποτε στη γη σε ετήσια σχεδόν βάση!

Βέβαια, οι ερημίτες και οι βοσκοί της ανατολής, που κοράκιαζαν μέχρι να βρουν μια στάλα τρεχούμενο νερό, σίγουρα θα εντυπωσιάστηκαν από τον ξαφνικό όγκο νερού! Αλλά απ' αυτό, μέχρι του να φτάσουμε σε επίπεδα τιτάνιου παγκόσμιου κατακλυσμού, στον οποίο «πνίγηκαν όλοι οι άνθρωποι και τα ζώα της γης» (Γένεσις 7: 21), και ο εκλεκτός του θεού Νώε, ο μέγας κήρυκας της θεϊκής οργής, έκανε εκατόν είκοσι χρόνια για να κατασκευάσει το τριώροφο πλεούμενο, των 135 μέτρων, για να σώσει κατά ζεύγη όλα τα ζώα της γης… χρειάζεσαι όχι θεοπνευστία, αλλά ένα ολόκληρο συνεργείο παραμυθάδων για να το πετύχεις!

Λοιπόν αγαπητοί μου, με τις υπαναχωρήσεις σας αυτές, αποδεικνύεται περίτρανα ότι ο δήθεν παγκόσμιος κατακλυσμός του Νώε, υπήρξε μια αρχαία, δόλια καλοσχεδιασμένη διαχρονική θεολογική απάτη! Αλήθεια δεν αντιλαμβάνεστε, πως απομυθοποιώντας τον κατακλυσμό του Νώε, χρεώνεστε ανεπιστρεπτί, μια παγκόσμια θεολογική κοροϊδία, απέναντι σε όλους του λαούς της γης που σας πίστεψαν;

Το δε κίνητρο όλης αυτής της αναθεώρησης, είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού: Αφού κάνατε την «δουλειά» σας επί 20 αιώνες, καταθέλγοντας και κατατρομάζοντας (με το αζημίωτο) λαούς ολόκληρους, με τον μύθο της δήθεν θεϊκής οργής και του παγκόσμιου κατακλυσμού, τώρα που η επιστήμη έχει ένα σωρό επιχειρήματα, που ηχηρά καγχάζουν εναντίον της βιβλικής μυθοπλασίας, σκεφτήκατε πως όσο είναι καιρός, ας αναθεωρήσουμε γιατί αργότερα θα πάθουμε ζημία πολύ μεγαλύτερη και ασυμμάζευτη!

Πιεζόμενοι λοιπόν από τις αναπόφευκτες επιστημονικές εξελίξεις, αναγκαστήκατε να μετατρέψετε τον τιτάνιο βιβλικό κατακλυσμό, σε αστείο νάνο, που σαν παλιάτσος πλατσουρίζει στα θολά νερά, μια συνηθισμένης πλέον τοπικής πλημμύρας!

Κατεβάζοντας όμως τον δήθεν παγκόσμιο κατακλυσμό του Νώε, των χιλιάδων μέτρων βάθους, στα επίπεδα μια πολύ συνηθισμένης πλημμύρας 15 μόνο πηχών, δηλαδή 6,5 μέτρων στο μεγαλύτερο της βάθος, το πράγμα καταντά εντελώς γελοίο! Αυτός δεν είναι κατακλυσμός αλλά…ανέκδοτο!

Αν λοιπόν ο κατακλυσμός του Νώε ήταν τοπικός, με βάθος το πολύ 6,5 μέτρων, τότε ποιος ο λόγος να κατασκευαστεί τριώροφη κιβωτός σωτηρίας; Ο Νώε που βρισκόταν σε απ' ευθείας σύνδεση με τον βιβλικό θεό, θα μπορούσε να οδηγήσει εγκαίρως τα ζώα στις παρακείμενες βουνοπλαγιές, και δεν θα χρειαζόταν τσοπάνης άνθρωπος, να παριστάνει τον ναυπηγό, για εκατόν είκοσι χρόνια!
Δεν το βλέπετε ότι τα πράγματα καταντούν εντελώς παρανοϊκά;

Τέτοιοι «κατακλυσμοί» ίσως και πολύ χειρότεροι, συμβαίνουν κάθε χρόνο σε πολλές περιοχές της γης! Μια κιβωτός 135 μέτρων, από μόνη της (χωρίς το πρόσθετο τεράστιο βάρος αντιπροσωπευτικού ζεύγους όλων των έμβιων όντων του πλανήτη), ασφαλώς θα είχε εκτόπισμα μεγαλύτερο, από το μέσο όρο των υδάτων μιας τέτοια πλημμύρας, και φυσικά είναι αμφίβολο αν θα μπορούσε καν να μετακινηθεί! Αλλά ακόμα κι μπορούσε να μετακινηθεί θα προσάραζε σε έναν «τεράστιο» λόφο ύψους… 3-4 μέτρων! Είναι πραγματικά αστείο! Αυτή δεν είναι κιβωτός αλλά… υπόστεγο! Παρακαλώ, συνεχίστε το απομυθοποιητικό σας έργο, γιατί φαίνεται να τα καταφέρνετε πολύ καλύτερα από μας!

Βέβαια, στην απομυθοποιητική σας προσπάθεια, της εναρμόνισης με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, ξεχάσατε κάτι πολύ σημαντικό! Αν θέλατε πράγματι να εναρμονιστείτε με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, περί της κατακλυσμικής περιόδου, που αναμφίβολα πέρασε η ανθρωπότητα, με το λιώσιμο των πάγων και την τελευταία μετάβαση από την παγετώνια στην μεσοπαγετώνια περίοδο…δεν θα ξεχνούσατε να αναθεωρήσετε και το άλλο ολοφάνερο βιβλικό ψέμα, αυτό της αιτίας του κατακλυσμού. Η Βίβλος λοιπόν αναφέρει ως αιτία του κατακλυσμού την άσωτη ζωή των ανθρώπων. Όλα όμως δείχνουν, πως η αίτια ήταν ξεκάθαρα φυσική και όχι ανθρωπογενής. Την μοίρα των ανθρώπων δεν αποφάσισε κάποιος θυμώδης βιβλικός Γιαχβέ, αλλά οι φυσικές εναλλαγές και εξελίξεις του παγκόσμιου κλίματος!

Παρά την αναθεωρητική σας προσπάθεια, όλα δείχνουν ότι παραμένετε υποκριτές και φαρισαϊκοί υπερασπιστές της χαλδαιο-βιβλικής (αβρααμικής) θεολογίας, αφού ουδέποτε θα κοινοποιήσετε τα συμπεράσματά σας αυτά, στους πιστούς που καθημερινά εκκλησιάζονται, ή στα κακομοίρα παιδιά των αναρίθμητων κατηχητικών, ή των δημόσιων σχολείων που μετατρέψατε σε κατηχητικά! Το αναθεωρητικό σας έργο, μοναδικό σκοπό έχει να μπαλώσει όπως-όπως τις τρύπες που άνοιξε στο μυθολογικό θρησκευτικό σας πέπλο η επιστημονική γνώση, ώστε να έχετε στην ανάγκη κάτι να απαντήσετε στους σκεπτικιστές που σας βασανίζουν με ερωτήσεις!
 
Εύγε πανούργοι θεολόγοι… Είστε όντως πανάξιοι θηρευτές της ανθρώπινης ευπιστίας! Μεγάλη πράγματι η δόξα σας, και τρανότερα τα προνόμια και τα πλούτη, της επί αιώνες εμπορεύσιμης θεολογικής σας απάτης! Είστε πράγματι επιτυχημένοι απατεώνες ολκής. Όμως που θα πάει, δεν μπορεί, κάποτε η επιστήμη της εγκληματολογίας, θα αναγνωρίσει τον άθλο σας! Σας χρωστά την αναγνώρισή της, και κάποτε πρέπει να σας κατατάξει στις πιο περίβλεπτες κορυφές της παγκόσμιας εγκληματικότητας!

Για ένα πράγμα μόνο είστε οι αθλιότεροι όλων των ανθρώπων. Διότι, όπως περίτρανα πλέον αποδεικνύεται, με πλήρη επίγνωση του θεολογικού σας ψεύδους, παρασύρατε όσο καιρό μπορούσατε, τους πλέον αγαθούς, φιλόθεους, φιλεύσεβους αλλά και έμφοβους και αμαθείς ανθρώπους ολόκληρης της γης, στην κερδοφόρα σωτηρία άπατη της βιβλικής μυθολογίας!

Μάλιστα παραμένετε τόσο ξεδιάντροποι, που ακόμα και τώρα, που οι ίδιοι σας αναγκάζεστε να μετατρέψετε τα δήθεν βιβλικά έπη (π.χ. παραμύθι Αδάμ και Εύας, υπερβολές κατακλυσμού του Νώε, δήθεν διαίρεση Ερυθράς Θάλασσας) σε ανέκδοτα, με απίστευτο θράσος, επιχειρείτε να διατηρείτε ταυτόχρονα την εξουσιαστική σας μεγαλοπρέπεια, ως δήθεν κήρυκες σωτηρίας, και ευσεβείς μεσάζοντες μεταξύ Θεού και ανθρώπων!

Ναι, πέραν πάσης αμφιβολίας, είστε ξεδιάντροποι κακόψυχοι απατεώνες! Αντί συγκλονισμένοι απ' την σύγχρονη επιστημονική γνώση, να ζητήσετε συγγνώμη για το κακό που προκαλέσατε στην ανθρωπότητα, αναλογιζόμενοι το μέγεθος της παγκόσμιας συμφοράς, που επιφέρατε με τα κολοσσιαία σας ψεύδη, την απίστευτη καταστροφή και την δισχιλιετή καθυστέρηση που επιβάλατε στον παν-ιαματικό ανιχνευτή αληθειών, τον πανεπιστήμονα ελληνικό πολιτισμό, ακόμα και σήμερα επιμένετε πως είστε άξιοι τιμών και μεγαλείων, παριστάνοντας τους σοφούς καθοδηγητές λαών και φυλών, μέχρι την τελική καταστροφή του πλανήτη, που πρώτοι εσείς δρομολογήσατε.

Όσο κι αν αποκοιμίσατε τους λαούς στις αγκάλες του Αβραάμ …δεν μπορεί, κάποτε θα σας πάρουν χαμπάρι, και τότε αλλοίμονό σας!

Με τα χαλδαϊκά παραμύθια, πρώτα γίνατε εξουσιαστές της γης και τώρα που ο κατακλυσμός της αναθεωρητικής γνώσης σας πνίγει, τώρα που τα κυνηγόσκυλα της επιστήμης σας καταδιώκουν αλυχτώντας επιχειρήματα, εσείς εξακολουθείτε να παριστάνεται τους σώφρονες αναθεωρητές, που δήθεν δεν αντιλαμβάνονται την ουσία των υπαναχωρήσεών τους.

Αλλά δεν θα σας περάσει, μόνο μέχρι καιρού και χρόνου θα είστε τιμώμενοι από γραΐδια και τους αφελείς. Κάποτε δεν μπορεί, οι νέες γενιές με το νυστέρι της έρευνας, θα καταξεσκίσουν τα παραμυθολογήματά σας και με το ζόρι θα σας ταΐσουν τους καρπούς της καταστροφής, που τόσο βάναυσα και ιδιοτελώς επιφέρατε με τα αηδιαστικά σας θεολογήματα.

Νερό! Μια ποσότητα όσο 140 τρισεκατομμύρια φορές των ωκεανών της Γης περιβάλλει μία αδηφάγο μαύρη τρύπα

Δύο ομάδες αστρονόμων ανακάλυψαν τη μεγαλύτερη και πλέον απομακρυσμένη δεξαμενή νερού που έχει ανιχνευθεί ποτέ στο σύμπαν. Το νερό, που ισοδυναμεί με 140 τρισεκατομμύρια φορές το νερό όλων των ωκεανών του κόσμου, περιβάλλει μια τεράστια μαύρη τρύπα σε ένα κβάζαρ, περισσότερο από 12 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά μας.

Το κβάζαρ, η APM 08279 5255, ανακαλύφθηκε το 1998. Παρατηρήσεις με οπτικά και υπέρυθρα τηλεσκόπια αποκάλυψαν ότι το κβάζαρ, ένας νεαρός γαλαξίας με μία αδηφάγο μαύρη τρύπα στο κέντρο του, σχηματίζει νέα άστρα με μια μεγάλη ταχύτητα. Με απόσταση μεγαλύτερη από 12 δισεκατομμύρια έτη φωτός, το κβάζαρ θεωρείται ότι ότι δημιουργήθηκε μόλις ένα δισεκατομμύριο και πλέον χρόνια μετά το Big Bang.

"Αυτό το αντικείμενο υπήρχε πριν από γεννηθούν τα πρώτα αστέρια στο σύμπαν, λέει ο Chris Carilli, ένας αστρονόμος στο Παρατηρητήριο Αστρονομίας (NRAO).

"Το περιβάλλον γύρω από αυτό το κβάζαρ είναι πολύ μοναδικό από το γεγονός ότι έχει παράγει αυτή την τεράστια μάζα του νερού," λέει ο Matt Bradford, στο Jet Propulsion Laboratory της NASA. "Είναι άλλη μια απόδειξη ότι το νερό είναι διάχυτο σε όλο το σύμπαν, ακόμη και στα πολύ πρώιμα χρόνια. "

Ο Bradford καθοδήγησε μία από τις ομάδες που έκαναν την ανακάλυψη. Η ερευνητική ομάδα του εν μέρει χρηματοδοτείται από τη NASA και η εργασία του εμφανίζεται στο Astrophysical Journal Letters.

Η τεράστια ενέργεια των κβάζαρ οφείλεται στις τεράστιες μαύρες τρύπες που βρίσκονται στο κέντρο αρχαίων γαλαξιών, και που καταναλώνουν σταθερά υλικό από τον δίσκο αερίου και σκόνης που τις περιβάλλουν. Καθώς σιτίζεται, κάθε κβάζαρ αναβλύζει τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Και οι δύο ομάδες των αστρονόμων μελέτησαν το κβάζαρ APM 08279 5255, το οποίο φιλοξενεί μια μαύρη τρύπα με μάζα 20 δισεκατομμύρια φορές περισσότερη από τον ήλιο, ενώ παράγει τόση ενέργεια όση χίλια τρισεκατομμύρια ήλιοι.

Οι αστρονόμοι ανέμεναν να παρουσιάζονται υδρατμοί ακόμη και και στο νεαρό σύμπαν, αλλά δεν τους είχαν εντοπίσει πολύ μακριά. Υπάρχουν υδρατμοί στο Γαλαξία μας, αν και το συνολικό ποσό είναι 4.000 φορές λιγότερο σε σχέση με αυτό το κβάζαρ, επειδή το μεγαλύτερο μέρος του νερού του Γαλαξία μας έχει παγώσει σε μορφή πάγου.

Οι υδρατμοί είναι ένα σημαντικό αέριο ίχνος που αποκαλύπτει τη φύση των κβάζαρ. Στο συγκεκριμένο κβάζαρ, οι υδρατμοί κατανέμονται γύρω από τη μαύρη τρύπα σε μια περιφέρεια σε μια αεριώδη περιοχή μήκους εκατοντάδες έτη φωτός. Η παρουσία του δείχνει ότι το κβάζαρ, λούζει το αέριο με ακτίνες Χ και υπέρυθρες ακτινοβολίες, και ότι το αέριο είναι ασυνήθιστα ζεστό και πυκνό. Παρά το γεγονός ότι το αέριο βρίσκεται σε μείον 53 βαθμούς Κελσίου και είναι 300 τρισεκατομμύρια φορές λιγότερο πυκνό από τη γήινη ατμόσφαιρα, είναι ακόμη πέντε φορές θερμότερο και 10 έως 100 πυκνότερο από ό,τι είναι τυπικά ο Γαλαξίας μας.

Οι μετρήσεις των υδρατμών και άλλων μορίων, όπως το μονοξείδιο του άνθρακα, δείχνουν ότι υπάρχει αρκετό αέριο για να τροφοδοτήσει τη μαύρη τρύπα μέχρι εξαπλασιαστεί το μέγεθός του. Αν αυτό θα συμβεί δεν είναι σαφές, λένε οι αστρονόμοι, δεδομένου ότι κάποιο από το αέριο μπορεί να συμπυκνωθεί και να γίνουν αστέρια ή ενδέχεται να εκτιναχθούν από το κβάζαρ.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer ανακάλυψε buckyballs στο διάστημα σε στερεή μορφή

Για πρώτη φορά αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει buckyballs, μικρές σφαίρες από άνθρακα, σε στερεά μορφή στο διάστημα πέραν του Γαλαξία μας, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας. Τα buckyballs λέγονται και buckminsterfullerines και ονομάστηκαν έτσι προς τιμήν του Αμερικανού αρχιτέκτονα  Richard Buckminster Fuller.

 

Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Spitzer της NASA εντόπισε τη στερεά μορφή των buckyballs στο διάστημα για πρώτη φορά. Για να σχηματιστούν αυτά τα στερεά σωματίδια τα buckyballs πρέπει να στοιβάζονται 60 άτομα άνθρακα σε σχήμα μιας μπάλας ποδοσφαίρου γι αυτό και γράφονται σαν C60. Στην εικόνα φαίνεται η απαρχή της διαδικασίας σχηματισμού τους.

Τα buckyballs εντοπίστηκαν σε ένα πλανητικό νεφέλωμα στον γειτονικό μας γαλαξία, το Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου. Και το πιο εντυπωσιακό από όλα είναι ότι βρέθηκαν σε τεράστιες ποσότητες, με μάζα 15-πλάσια της μάζας του φεγγαριού μας.

 

Μέχρι τώρα οι σφαίρες από άνθρακα είχαν ανακαλυφθεί μόνο σε αεριώδη κατάσταση στο διάστημα, αλλά τώρα οι ερευνητές με επικεφαλής τον Nye Evans από το Πανεπιστήμιο Keele έχουν χρησιμοποιήσει δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer της NASA για να ανιχνεύσουν σωματίδια φτιαγμένα από buckyballs γύρω από ένα ζεύγος άστρων.

 

Αυτά τα αστέρια, γνωστά και ως ΧΧ Οφιούχου, βρίσκονται περίπου 6.500 έτη φωτός από τη Γη και έχουν τόσα σωματίδια γύρω από αυτά ικανά να γεμίσουν έναν όγκο έως 10.000 φορές το όρος Έβερεστ.

 

Αυτά τα buckyballs στοιβάζονται μαζί και σχηματίζουν ένα στερεό, σαν ένας σωρός από πορτοκάλια. Τα σωματίδια που εντοπίστηκαν είναι πολύ μικρά, πολύ μικρότερα από το πάχος μιας τρίχας, αλλά το καθένα θα περιέχει στοίβες από εκατομμύρια buckyballs.

 

Εδώ στη Γη τα μόρια, που μοιάζουν σαν μια μπάλα ποδοσφαίρου, ανακαλύφθηκαν στην αιθάλη για πρώτη φορά σε ένα εργαστήριο το 1985, ενώ στο διάστημα το 2010.

 

Η παρουσία όμως των buckyballs σε αέρια μορφή στο διάστημα επιβεβαιώθηκε για πρώτη φορά, από το τηλεσκόπιο Spitzer, σε έναν κοντινό γαλαξία πριν από δύο χρόνια. Αυτά τα μόρια έχουν μια ασυνήθη δομή και είναι υποψήφια για μια ποικιλία χημικών ή ηλεκτρικών εφαρμογών εδώ στη Γη, συμπεριλαμβανομένων και υπεραγώγιμων υλικών, φαρμάκων, καθώς και τον καθαρισμό του νερού και την θωράκιση.

Επιβεβαιώθηκε ο μακρινός «υδάτινος κόσμος»

 Ανακαλύφθηκε πριν από δύο χρόνια με τη βοήθεια του τηλεσκοπίου Hubble της NASA και εξαρχής φάνηκε ότι δεν έμοιαζε με κανέναν άλλο πλανήτη. Όπως επιβεβαιώνουν σήμερα οι επιστήμονες που τον μελέτησαν, ο εξωπλανήτης GJ 1214b αποτελεί κατηγορία από μόνος του: είναι ένας υδάτινος κόσμος, μεγαλύτερος από τη Γη και μικρότερος από τον Ουρανό, ο οποίος περιβάλλεται από μια πυκνή ατμόσφαιρα υγρού ατμού.

Ο εξωπλανήτης GJ 1214b σε απόσταση 40 έτη φωτός

«Ο GJ 1214b δεν θυμίζει κανέναν άλλο από τους πλανήτες που γνωρίζουμε», λέει ο συντάκτης της έκθεσης που θα δημοσιευτεί στο Astrophysical Journal Zachory Berta, από το Κέντρο Αστροφυσικής του Harvard. «Ένα τεράστιο τμήμα της μάζας του αποτελείται από νερό». Είναι 2,7 φορές μεγαλύτερος από τη Γη, ενώ το βάρος του είναι σχεδόν επταπλάσιο. Βρίσκεται σε τροχιά γύρω από έναν «κόκκινο νάνο», σε απόσταση περίπου 2 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από το άστρο, κάτι που σημαίνει ότι οι θερμοκρασίες του ενδέχεται να αγγίζουν ακόμη και τους 200 βαθμούς Κελσίου.

Οι πρώτες παρατηρήσεις της υγρής ατμόσφαιρας της σούπερ-γαίας, το 2010, κατέδειξαν ότι τα αέρια που την περιβάλλουν ενδέχεται να είναι απλώς «ομίχλη», όπως στην περίπτωση του Τιτάνα, ενός από τους δορυφόρους του Κρόνου.

Περαιτέρω μελέτη με τη βοήθεια του Hubble όμως, αποκάλυψε ότι η σύνθεση του πλανήτη, που απέχει μόλις 40 έτη φωτός από το δικό μας, έχει ως βάση το νερό. Επιπλέον, υπολογισμοί της πυκνότητάς του έδειξαν ότι ο GJ 1214b έχει κατά πάσα πιθανότητα περισσότερο νερό και είναι λιγότερο βραχώδης από τη Γη, κάτι που σημαίνει ότι και εσωτερικά η δομή του είναι πολύ διαφορετική.

«Οι υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις είναι πιθανό να σχηματίζουν εξωτικά υλικά, όπως ‘θερμό πάγο’ ή ‘υπερρευστό νερό’», εξηγεί ο Zachory Berta κάνοντας λόγο για «ουσίες που είναι εντελώς ξένες προς την καθημερινή μας εμπειρία».

Η ερευνητική ομάδα ελπίζει ότι λόγω της μικρής απόστασης του CJ 1214b από τη Γη, θα καταφέρει να μελετήσει την ατμόσφαιρά του με ακόμη μεγαλύτερη λεπτομέρεια από το 2018, όταν θα αρχίσει να λειτουργεί το διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA James Webb.

Ζωγραφίζοντας την αυτοπροσωπογραφία μας

Καθένας από εμάς έχει ζωγραφίσει μέσα στο μυαλό του το δικό του πορτραίτο. Έχει δημιουργήσει την αυτοεικόνα του ασυνείδητα μέσα από βιωμένες εμπειρίες, επιτυχίες, αποτυχίες, μέσα από την κριτική των άλλων και από τα επιτεύγματα του.

Όταν γεννιόμαστε σταδιακά ξεχωρίζουμε και χτίζουμε την εικόνα του εαυτού μας. Αρχίζουμε να διαμορφώνουμε τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας, να νιώθουμε διαφορετικοί, να δημιουργούμε σιγά-σιγά την αυτοεικόνα μας, καθώς δεν είναι κάτι που υπάρχει a priori. Οι «σημαντικοί άλλοι», τα άτομα που μας περιβάλλουν, ασκούν επιρροή επάνω μας, είναι αυτοί που μας βοηθούν να δημιουργήσουμε την δική μας εικόνα και είναι υπαίτιοι για την αξία που δίνουμε οι ίδιοι στον εαυτό μας. Αν το κοινωνικό μας περιβάλλον μας κρίνει αρνητικά γιατί δεν παρουσιάζουμε τον «ιδανικό εαυτό» που αυτό επιθυμεί, τότε αυτό αυτόματα αντανακλά στην προσωπικότητα και την αυτοεικόνα μας. Μοιάζει σαν να ρίχνουν χρώμα, επάνω στο δικό μας πορτραίτο. Έτσι, μεταβάλλεται η γνώμη που έχουμε για τον εαυτό μας, επηρεάζεται από την αρνητική κριτική και λειτουργεί σαν χιονοστιβάδα που παρασύρει και την αυτοεκτίμηση. Όμως, είμαστε κύριοι του εαυτού μας και στο χέρι μας είναι να μην μας πάρει η κατηφόρα.

 

Αρκετές φορές μας έχουν ζητήσει να περιγράψουμε τον εαυτό μας, είτε σε μια συνέντευξη για δουλειά, είτε πάνω σε μια φιλική συζήτηση. Ενώ φαντάζει απλό, δυσκολευόμαστε όμως, ερχόμαστε σε άβολη θέση…ίσως αλλάζουμε και δέκα χρώματα! Αλλά τι είναι αυτό που μας δυσκολεύει; Η έκθεση μας μπροστά στους άλλους; Ή μήπως δεν τον γνωρίζουμε τόσο καλά όσο νομίζουμε; Κι αν δεν τον γνωρίζουμε πως μπορούμε να τον μάθουμε;

Ο Van Gogh είχε δημιουργήσει πάνω από τριάντα πορτραίτα του προσπαθώντας κατά αυτό τον τρόπο να αντιληφθεί τον εαυτό του καλύτερα. Λέγεται μάλιστα, πως είχε και έναν καθρέπτη για να μπορεί να έχει εικόνα του εαυτού του όταν δημιουργεί τις προσωπογραφίες του. Είχε βρει τον δικό του τρόπο επικοινωνίας. Ας αναλογιστούμε, εάν εμείς οι ίδιοι είχαμε έναν αντίστοιχο καθρέπτη, πως θα έμοιαζε ο δικός μας εαυτός στον καμβά. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην χάσουμε την επικοινωνία με τον εαυτό μας, να βρισκόμαστε σε ένα διαρκή εσωτερικό διάλογο, όπως το έργο συνομιλεί με το δημιουργό του. Έτσι, επέρχεται η αυτογνωσία. Αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα μας, το λόγο που επιλέξαμε τις πράξεις μας, αντιλαμβανόμαστε τις αδυναμίες μας και θέτουμε μελλοντικούς στόχους. Οφείλουμε να δούμε τον εαυτό μας από διαφορετικές οπτικές γωνίες για μπορέσουμε να τον αποτυπώσουμε σωστά. Να δώσουμε φως στα θετικά χαρακτηριστικά του. Να δώσουμε μορφή σε εκείνα τα καλά στοιχεία του εαυτού μας που βρίσκονται κρυμμένα.

 

Η διαφορετικότητα μεταξύ των ανθρώπων είναι φυσιολογική. Δεν χρειάζεται να υποβάλουμε τον εαυτό μας σε κοινωνικές συγκρίσεις. Ο καθένας έχει τη δική του αξία και τα δικά του χαρίσματα που τον καθιστούν ξεχωριστό, κατά αυτό το τρόπο δομείται μια κοινωνία. Δεν θα είχε νόημα να είμαστε όλοι ίδιοι. Σε ένα σώμα χρειάζεται το χέρι, το πόδι, το κεφάλι, το καθένα εξυπηρετεί τη δική του λειτουργία. Καθένας μας πρέπει να προσπαθεί να ξεχωρίσει με το δικό του μοναδικό τρόπο. Να δημιουργήσει έναν εαυτό με θετικές σκέψεις, συναισθήματα και πράξεις και με θέληση για διαρκή βελτίωση. Ας αφήσουμε πίσω αρνητικές εμπειρίες και τραυματικά γεγονότα που μας επηρέασαν, να επιβραβεύσουμε τη προσπάθεια, από την πιο ασήμαντη μέχρι τη πιο σημαντική.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΜΟΥΣΑΙΟΣ - Τὰ καθ' Ἡρὼ καὶ Λέναδρον (128-157)

Τοῖα μὲν ἠπείλησεν ἐοικότα παρθενικῇσιν.
θηλείης δὲ Λέανδρος ὅτ᾽ ἔκλυεν οἶστρον ἀπειλῆς,
130 ἔγνω πειθομένων σημήια παρθενικάων·
καὶ γὰρ ὅτ᾽ ἠιθέοισιν ἀπειλείουσι γυναῖκες,
Κυπριδίων ὀάρων αὐτάγγελοί εἰσιν ἀπειλαί.
παρθενικῆς δ᾽ εὔοδμον ἐύχροον αὐχένα κύσσας
τοῖον μῦθον ἔειπε πόθου βεβολημένος οἴστρῳ·
135«Κύπρι φίλη μετὰ Κύπριν, Ἀθηναίη μετ᾽ Ἀθήνην,
οὐ γὰρ ἐπιχθονίῃσιν ἴσην καλέω σε γυναιξίν,
ἀλλά σε θυγατέρεσσι Διὸς Κρονίωνος ἐίσκω,
ὄλβιος, ὅς σε φύτευσε, καὶ ὀλβίη, ἣ τέκε μήτηρ,
γαστήρ, ἥ σε λόχευσε, μακαρτάτη. ἀλλὰ λιτάων
140 ἡμετέρων ἐπάκουε, πόθου δ᾽ οἴκτειρον ἀνάγκην.
Κύπριδος ὡς ἱέρεια μετέρχεο Κύπριδος ἔργα·
δεῦρ᾽ ἴθι μυστιπόλευε γαμήλια θεσμὰ θεαίνης.
παρθένον οὐκ ἐπέοικεν ὑποδρήσσειν Κυθερείῃ,
παρθενικαῖς οὐ Κύπρις ἰαίνεται. ἢν δ᾽ ἐθελήσῃς
145 θεσμὰ θεῆς ἐρόεντα καὶ ὄργια κεδνὰ δαῆναι,
ἔστι γάμος καὶ λέκτρα. σὺ δ᾽, εἰ φιλέεις Ἀφροδίτην,
θελξινόων ἀγάπαζε μελίφρονα θεσμὸν Ἐρώτων.
σὸν δ᾽ ἱκέτην με κόμιζε καί, ἢν ἐθέλῃς, παρακοίτην,
τόν σοι ἔρως ἤγρευσεν ἑοῖς βελέεσσι κιχήσας,
150 ὡς θρασὺν Ἡρακλῆα θοὸς χρυσόρραπις Ἑρμῆς
θητεύειν ἐκόμισσεν Ἰαρδανίῃ ποτὲ νύμφῃ.
σοὶ δέ με Κύπρις ἔπεμψε καὶ οὐ σοφὸς ἤγαγεν Ἑρμῆς.
παρθένος οὔ σε λέληθεν ἀπ᾽ Ἀρκαδίης Ἀταλάντη,
ἥ ποτε Μειλανίωνος ἐρασσαμένου φύγεν εὐνὴν
155 παρθενίης ἀλέγουσα· χολωομένης δ᾽ Ἀφροδίτης,
τὸν πάρος οὐκ ἐπόθησεν, ἐνὶ κραδίῃ θέτο πάσῃ.
πείθεο καὶ σύ, φίλη, μὴ Κύπριδι μῆνιν ἐγείρῃς.»
***
Με τούτα τον εμάλωσε των κορασιών τα λόγια·μα σαν άκουσ᾽ ο Λέανδρος τα τόσα πείσματά της,130ένιωσε τα καμώματα των κορασιών που θέλουν·γιατί όταν ομορφόπαιδα μαλώνουν οι γυναίκεςφιλιά ειναι τα μαλώματα και χάδια είν᾽ οι φοβέρες.Και τον λαιμό της φίλησε, τον μοσχομυρισμένοκαι τέτοιο λόγον είπε της ερωτοπληγωμένος·135«Άλλη Αφροδίτη στη θωριά, άλλη Αθηνά στην γνώση,γιατ᾽ ίσα με του κόσμου εσέ γυναίκες δεν σε βάζω·με θυγατέρες μόνο εγώ του Διός συγκρίνω εσένα·χαρά στον όπου σ᾽ έκαμε, χαρά στην που σ᾽ εγέννα·κι όποια σ᾽ εκοιλιοπόνησε, καλή της ώρα, κόρη.140Μόν᾽ άκουσε τον λόγο μου, τον πόνο μου στοχάσου.Της Αφροδίτης καλογριά, σαν Αφροδίτη κάμε.Έλα, ευλόγα τον γάμο σου, σαν θέλει η δέσποινά σου·κοράσι να την λειτουργά την θεά Αφρώ δεν πρέπει·δεν καλοβλέπει κορασιές η χάρη της· αν θέλεις145να ξέρεις ποιό ειναι της θεάς το θέλημα, είν᾽ ο γάμος·κι εσύ τώρ᾽ αν την αγαπάς την Αφροδίτη αλήθεια,και την αγάπη αγάπησε, που ᾽ναι γλυκιά σαν μέλι·κι ελέησέ με τον φτωχό και πάρε με άνδρ᾽ αν θέλειςοπού σου τον ετόξεψε με τ᾽ άρματά του ο Έρως,150σαν ο γοργός επήγ᾽ ο Ερμής με το χρυσό ραβδί τουτον ανδρειωμένον Ηρακλή για σκλάβο της Ομφάλης.Εδώ δεν μ᾽ έφερε ο Ερμής, με πέμπει η Αφροδίτη·και θα ᾽χεις κάποτε ακουστή την νια την Αταλάντη,που ξέφυγε τον Μελανό, τον αγαπητικό της,155κόρη να μείνει· μα καθώς πεισμώθη η Αφροδίτη,κείνον που δεν ποθούσε πριν, από καρδιάς τον πήρε.Άκουε και συ, ω αγάπη μου, μην την θεά θυμώσεις».

Η φιλοσοφία της Ζωής: Δημόκριτος

Με τον όρο Φιλοσοφία της Ζωής εννοούμε απόψεις που αναφέρονται στο σκοπό και το περιεχόμενο που ο καθένας δίνει στη ζωή του, στους τρόπους δράσης που επιλέγει / προκρίνει, για να κατακτήσει το περιεχόμενο της ζωής, όπως το οραματίστηκε, και να προσεγγίσει το σκοπό της.

Πολλοί   στοχαστές άφησαν   διάσπαρτους μέσα στα έργα τους, σε  διάφορες στιγμές της ζωής τους και κάτω από ποικίλες περιστάσεις, ποικίλους στοχασμούς, με ποικίλες σημασίες για το νόημα της ζωής. Και χρειάζεται μόχθος πολύς για να ανιχνεύσουμε τα σχετικά στοιχεία μέσα σε έργα ογκώδη. Από τα παραπάνω γίνεται  φανερό πως η έννοια Φιλοσοφία της Ζωής είναι πολυσήμαντη και είναι δύσκολο να καταλήξουμε σε έναν καθολικά αποδεκτό ορισμό.

 

Αν ανατρέξουμε σε βιβλία που φέρουν τον τίτλο Φιλοσοφία της Ζωής ή Φιλοσοφία του Ανθρώπου και καταγράψουμε μερικά θέματά τους, όπως :

«Το  νόημα της ζωής»

«Αναζήτηση της ευτυχίας»

«Το άτομο και η κοινωνία»

«Ανθρωπισμός», «Κοινωνικός Ανθρωπισμός» 

«Το πρόβλημα της Ελευθερίας»[1],

βλέπουμε ποιο είναι το πεδίο της  και διαπιστώνουμε ότι τα θέματά της σχετίζονται με τα γενικότερα πεδία της Φιλοσοφίας, που είναι γνωστά ως Ηθική, Γνωσιολογία, Μεταφυσική, Αισθητική.

 

Με αυτό το νόημα (του συσχετισμού της Φιλοσοφίας της Ζωής με όλους τους τομείς της Φιλοσοφίας) ανιχνεύουμε στοιχεία Φιλοσοφίας της Ζωής σε πολλούς στοχαστές από τα παλιά χρόνια, κυρίως ύστερα από την επισήμανση του θέματος ότι οι άνθρωποι  έχουν την ικανότητα μέσα στις περιστάσεις της ζωής να είναι ελεύθεροι ως άνθρωποι, ως πολίτες, ως άτομα στην ιδιωτική ζωή τους. Ενδεικτικά θυμίζω λόγους αποσπασματικούς που έχουμε  από τους Σοφιστές:

 

(1) «Ελευθέρους αφήκε πάντας θεός, ουδένα  δούλον η φύσις πεποίηκεν». (Αλκιδάμας)[2](=Ο Θεός όλους τους άφησε ελεύθερους, κανένα η φύση δεν έκανε δούλο).

(2)  «Φύσει πάντα πάντες ομοίως πεφύκαμεν και βάρβαροι και Έλληνες»[3] (=Από τη φύση έχουμε όλοι τα ίδια γνωρίσματα, και οι βάρβαροι και οι Έλληνες).

 

Ο Martin Heidegger παρατήρησε ότι η αρχή όλων των φιλοσοφικών προβλημάτων βρίσκεται στους Προσωκρατικούς. Και οι απαντήσεις που έδωσαν; διαμόρφωσαν απλώς τις βάσεις του ευρωπαϊκού ορθολογισμού; Ή διαπνέονται από μια υπερχρονική κριτική και λογική στάση, που εξακολουθεί να φωτίζει και σήμερα τα σύγχρονα προβλήματα του ανθρώπου, είτε αυτά λέγονται ελευθερία ή περιβάλλον είτε φιλοσοφία ή φυσικές επιστήμες με τις πιο σύγχρονες θεωρίες τους περί συμμετριών, χάους, δυναμικής, αλληλεπιδράσεων, στοιχειωδών σωματιδίων, δημιουργίας του σύμπαντος, δυϊσμού, ολιστικής κ.α.;

 

Ο Αριστοτέλης (384-322 π.Χ.) διατύπωσε σαφέστερα και ανέλυσε τη δυνατότητα προ-αίρεσης[4], επιλογής κάποιας πορείας που προκρίνει το άτομο έναντι κάποιας άλλης. Άρα, το άτομο ενεργεί στην περίπτωση αυτή συνειδητά, ελεύθερα,  κατά συνέπεια υπεύθυνα.

 

Μετά τον Αριστοτέλη, σε χρόνους Ελληνιστικούς[5], οι Επικούρειοι και κυρίως  οι Στωικοί προώθησαν την ανάλυση της ανθρώπινης δράσης και διατύπωσαν το πρόβλημα της Ελευθερίας του Ανθρώπου[6], ως θέμα Ηθικής (ήθους ) και προϋπόθεση της ευθύνης.

 

Έναν αιώνα και πλέον πριν από αυτές τις εννοιολογικές  αναλύσεις  ο Σωκράτης με το ήθος του και  το λόγο του[7] και ο Δημόκριτος με τον τρόπο της ζωής του και με ένα πλήθος κειμένων του διαμόρφωσαν μια Φιλοσοφία Ζωής, η οποία μπορεί να συνοψιστεί σε τρία βασικά αξιώματα:

 

·        Για την επιβίωσή του ο άνθρωπος διαθέτει  την αναγκαία φροντίδα (σκέψη και χειρωνακτική εργασία).

·        Για την ικανοποίηση της ψυχής του όμως διαθέτει όλο το υπόλοιπο της  πνευματικής του δυνατότητας

-         Για να γνωρίσει τον κόσμο   (Γνωσιολογία),

-         Για να απολαύσει την ομορφιά ( Αισθητική),

-         Για να πραγματοποιήσει το καλό στη ζωή για τον εαυτό του και το συνάνθρωπό του (Ηθική),

-         Για να στοχαστεί προβλήματα που εκτείνονται πέρα από τα φυσικά όρια της ύπαρξής του(Μεταφυσική)

 

·        Μέσα από τις ποικίλες δραστηριότητές του ο άνθρωπος αναζητεί την ευδαιμονία του,  τη χαρά, την ψυχική γαλήνη.

 

Συγκεκριμένα, ο Δημόκριτος διατυπώνει μια Φιλοσοφία της Ζωής σε μια σειρά από κείμενά του,  που σώζονται αποσπασματικά για μας. Τα κύρια σημεία της  θεωρίας του αναφέρονται  σε προβλήματα συμπεριφοράς (ήθους, Ηθικής) και ευδαιμονίας του ανθρώπου (ευθυμίας), Αισθητικής απόλαυσης του ωραίου, Γνωσιολογίας (αναζήτησης  της γνώσης, αλήθειας), ζητήματα πολιτικής ηθικής, πολιτικής επιλογής και αυτοελέγχου των πράξεων του ατόμου. Και, τέλος, προσεγγίζει θαρραλέα τα πιο μεγάλα προβλήματα Μεταφυσικής (προέλευση των θεών, απορία σχετικά με  τη  μετά θάνατο ύπαρξη) και παρουσίας της Τύχης στη ζωή του ανθρώπου.

 

Από τα σωζόμενα Αποσπάσματα του Δημόκριτου, που  τα έχουν καταγράψει οι ειδικοί μελετητές, επιλέγουμε μερικά (από την πιο γνωστή έκδοση των H.Diels – W.Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker, κεφ. 68  που αναφέρεται στο Δημόκριτο), τα παραθέτουμε χωρίς την πρόθεση  ούτε  τη φιλοδοξία αξιολογικής κατάταξης και επιχειρούμε μια ελεύθερη απόδοση του αρχαίου κειμένου με στόχο την κατανόηση της σκέψης του Δημόκριτου, όσο αυτό είναι δυνατό,  μέσα από κείμενα αποσπασματικά, τα οποία όμως συμβαίνει να είναι συνήθως αποφθεγματικά, δηλαδή είναι ακέραια νοήματα με  συνοπτική και σαφή διατύπωση.

 

1) DK 68 B 189: «Άριστον ανθρώπω τον βίον διάγειν ως πλείστα ευθυμηθέντι και ελάχιστα ανιηθέντι, τούτο δ’ αν είη, ει τις μη επί τοις θνητοίς τας  ηδονάς ποιοίτο».

 (=Το πιο καλό για τον άνθρωπο είναι να περνά τη ζωή με ώρες ευθυμίας όσο μπορεί πιο πολλές και ώρες ανίας / θλίψης όσο μπορεί πιο λίγες. Και μπορεί αυτό να το επιτύχει, αν επιδιώκει χαρές που σχετίζονται όχι με τα φθαρτά και φθοροποιά της ζωής).

 

2) DK 68 B190: «Φαύλων έργων και τους λόγους παραιτητέον».

            (=Για έργα φαύλα πρέπει να αποφεύγουμε ακόμη και συζήτηση να κάνουμε, ούτε καν σκέψη ή συζήτηση για τέτοια δράση).

 

 3) DK 68 B 191: «Ανθρώπους ευθυμίη γίνεται μετριότητι τέρψιος και βίου σύμμετρη. Τα δε ελλείποντα και υπερβάλλοντα μεταπίπτειν φιλεί και μεγάλας κινήσιας εμποιείν τη ψυχή».

 (=Ευθυμία οι άνθρωποι μπορούν να επιτυγχάνουν αν επιδιώκουν απολαύσεις με μέτρο και  οργάνωση της ζωής μετρημένη. Όπου υπάρχει έλλειψη ή υπερβολή (στέρηση ή πλησμονή) μοιραία τελούνται μεταπτώσεις και προκαλούνται απότομες συγκινήσει στην ψυχή).

 

4) DK 68 B 207: «Ηδονήν ου πάσαν  αλλά την επί τω καλώ αιρείσθαι χρεών».  

        (=Ανάγκη να μην επιδιώκουμε την οποιαδήποτε ηδονή αλλά να επιλέγουμε αυτήν που οδηγεί σε κάτι ωραίο).

 

5) DK 68 B 194: «Αι μεγάλαι τέρψεις από του θεάσθαι τα καλά των έργων γίγνονται»

(=Οι μεγάλες τέρψεις προέρχονται από τη θέα των ωραίων έργων).

 

6) DK 68 B 192: «Ράδιον εστί επαινείν α μη χρη και ψέγειν. Εκάτερον δε πονηρού τινός ήθους».

(=  Εύκολο είναι να επαινεί κανείς ή να ψέγει αυτά που δεν πρέπει (που δεν  αξίζουν έπαινο ή δεν τους πρέπει ψόγος). Αλλά και η μια και  η άλλη ενέργεια πηγάζουν από ήθος κάπως πονηρό).

 

7) DK 68 B 3: «Τον ευθυμείσθαι μέλλοντα χρη μη πολλά πρήσσειν….μηδέ όσα αν πράσση υπέρ δύναμιν εαυτού και φύσιν αιρείσθαι….».

 (= Αυτός που επιδιώκει για το μέλλον ευδαιμονία είναι ανάγκη να αποφεύγει την πολυπραγμοσύνη….και όσα επιχειρεί να πράξει να τα επιλέγει  έτσι που να μην είναι  πέρα από τις δυνατότητες και τη φυσική αντοχή του, τη φυσική υπόστασή του).

 

8)      DK 68 B 117: «Ετεή ουδέν ίσμεν. Εν βυθώ γαρ  η αλήθεια».

(=Στ’ αλήθεια (ετεός= αληθινός, γνήσιος) τίποτε δε γνωρίζουμε, γιατί η αλήθεια είναι κρυμμένη στο βυθό της αισθητής πραγματικότητας).

 

9) DK 68 B 118: «Δημόκριτος έλεγε βούλεσθαι μάλλον μίαν ευρείν αιτιολογίαν ή την Περσών βασιλείαν εαυτού γενέσθαι»[8] .

(=Ο Δημόκριτος έλεγε ότι προτιμούσε να βρει την αιτία ενός φαινομένου παρά να αποκτήσει τη βασιλεία των Περσών - δηλ.πλούτο απέραντο και δύναμη πολύ μεγάλη).

 

10) DK 68 B 119: «Άνθρωποι τύχης είδωλον επλάσαντο πρόφασιν ιδίης αβουλίης. Βαιά γαρ φρονήσει τύχη μάχεται, τα δε πλείστα εν βίω ευξύνετος οξυδερκείη κατιθύνει».

(=Οι άνθρωποι έπλασαν με τη φαντασία τους και θεωρούν υπαρκτή μορφή την Τύχη ως πρόφαση  για τη δική τους αδυναμία (να προβλέψουν, να δράσουν σωστά). Και θεωρούν ή πιστεύουν ότι η Τύχη αντιμάχεται την αδύναμη φρόνηση τους, ενώ τα πιο πολλά ζητήματα στη ζωή τα ρυθμίζουν με οξυδέρκεια ( διορατικότητα ) όσοι  έχουν σύνεση πολλή).

 

11). DK 68 B 244: «Φαύλον (έργον), καν μόνος ης, μήτε λέξης μήτε εργάση. Μάθε δε πολύ μάλλον των άλλων σεαυτόν αισχύνεσθαι».

(= Κίνηση φαύλη (ανήθικη), κι αν είσαι μόνος, μη σκεφτείς, μην πεις, μην επιχειρήσεις, αλλά μάθε πολύ περισσότερο να ντρέπεσαι τη δική σου συνείδηση (αυτοκριτική) παρά των άλλων την κριτική).

 

12. DK 68 B 251: «Η εν δημοκρατίη πενίη της παρά της δυνάσταις καλεομένης ευδαιμονίης τοσούτον εστίν αιρετωτέρη  οκόσον ελευθερίη δουλείης».

 (=Η φτώχια μέσα σε κοινωνία δημοκρατική είναι τόσο προτιμότερη σε σύγκριση προς την καλοπέραση κοντά σε δυνάστες όσο καλύτερη είναι η ελευθερία συγκρινόμενη με τη σκλαβιά).

 

13. DK 68 B 264: «… εαυτόν μάλιστα αιδείσθαι και τούτον νόμον τη ψυχή καθεστάναι, ώστε μηδέν  ποιείν ανεπιτήδειον».

(=Καλύτερα είναι να ντρέπεται κανείς τη συνείδησή του και να εγκαθιστά τέτοιο το νόμο (αυτοελέγχου) στην ψυχή του, ώστε να μην επιχειρεί τίποτε άπρεπο).

 

14. DK 68 B 297: «Ένιοι θνητής φύσεως διάλυσιν ουκ ειδότες άνθρωποι, συνειδήσει δε της εν τω βίω κακοπραγμοσύνης, τον της βιοτής χρόνον εν ταραχαίς και φόβοις ταλαιπωρέουσι, ψεύδεα περί του μετά την τελευτήν μυθοπλαστέοντες χρόνου».

 (= Μερικοί άνθρωποι, επειδή δε συνειδητοποιούν  ότι η θνητή υπόστασή τους  διαλύεται με το θάνατο, ενώ αντίθετα έχουν  συνείδηση της όλης  κακοπραγίας που προκαλούν με  τις   κακές  πράξεις τους,  ταλαιπωρούνται   όσο ζουν με  ταραχή ψυχική και αγωνία και  πλάθουν μύθους ψευδείς για το χρόνο που εκτείνεται ύστερα από το θάνατό τους, (ότι λ.χ, κάποιος θεός θα τους τιμωρήσει για τις αδικίες τους….).

 

15) DK 68 B 30: «Των λογίων ανθρώπων ολίγοι ανατείναντες τας χείρας ενταύθα, ον νυν αέρα καλέομεν οι Έλληνες (είπαν): πάντα Ζευς μυθέεται  και πάνθ’ ούτος οίδεν  και διδοί και αφαιρέεται και βασιλεύς ούτος των πάντων».

 (=Λίγοι από τους συνετούς ανθρώπους ύψωσαν τα χέρια τους προς ό,τι ονομάζουμε εμείς οι Έλληνες αέρα και είπαν: όλα ο Δίας τα σκέφτεται, όλα εκείνος τα γνωρίζει, εκείνος δίνει κι εκείνος αφαιρεί από τους ανθρώπους τα αγαθά, εκείνος είναι βασιλιάς των πάντων). 

 

16) DK 68 B 125: «Δημόκριτος …εποίησεν τας αισθήσεις λεγούσας προς την διάνοιαν: τάλαινα φρην παρ’ ημέων τας πύστεις λαβούσα ημέας καταβάλλεις; Πτώμα τοι το κατάβλημα».

(= Ο Δημόκριτος προσωποποιώντας τις αισθήσεις- τις παρουσιάζει να αντιλέγουν προς τη διάνοια με τα ακόλουθα: «ταλαίπωρη νόηση (διάνοια), αφού πήρες από μας πληροφορίες για τον κόσμο γύρω σου, προσπαθείς ύστερα να αρνηθείς την προσφορά μας (τη συμβολή μας στη γνωσιακή διαδικασία); Αν νικήσεις σ’ αυτή την αντιδικία (ότι δε χρειάζεσαι τη συμβολή μας, τα μηνύματα που έρχονται από τις αισθήσεις), αυτή η νίκη θα είναι η καταστροφή σου, δε θα έχεις πια πληροφορίες»).

 

17) DK 68 B 155: « Έτι τύνοιν όρα τίνα τρόπον απήντησεν (Χρύσιππος) Δημοκρίτω διαπορούντι… «ει κώνος τέμνοιτο παρά την βάσιν (παράλληλα προς τη βάση) επιπέδω, τι χρη διανοείσθαι τας  των τμημάτων επιφανείας, ίσας ή ανίσους γιγνομένας; Άνισοι μεν γαρ ούσαι τον κώνον ανώμαλον παρέξουσι πολλάς αποχαράξεις λαμβάνοντα βαθμοειδείς και τραχύτητας, ίσων δε ουσών ίσα τμήματα έσται  και φανείται το του κυλίνδρου πεπονθώς ο κώνος εξ ίσων συγκείμενος και ουκ ανίσων κύκλων, όπερ εστίν ατοπώτατον».

 (=Επιπλέον πρόσεξε  με ποιο τρόπο απάντησε ο Χρύσιππος σε μια απορία του  Δημόκριτου: «Αν ένας κώνος τμηθεί με επίπεδο παράλληλο προς τη βάση του, τι πρέπει να πούμε για τις δυο επιφάνειες  που  θα προκύψουν (τη βάση του μικρού κώνου  και την άνω επιφάνεια  του κόλουρου κώνου που θα  προκύψει με την τομή) ότι είναι ίσες ή άνισες μεταξύ τους; Γιατί αν αυτές οι δυο επιφάνειες είναι άνισες, τότε θα δίνουν (θεωρητικά) την εντύπωση ότι η πλευρική επιφάνεια του κώνου είναι ανώμαλη, βαθμιδωτή στην  περιφέρεια της τομής. Αν πάλι  οι δυο επιφάνειες είναι ίσες, τότε όσες τέτοιες τομές κάνουμε θα δείχνουν ίσες περιφέρειες κύκλου, που θεωρητικά οδηγούν στο  ότι ο κώνος είναι κύλινδρος. Αυτό όμως είναι λογικά απαράδεκτο εντελώς).

 

18) DK 68 B 174: «Ο μεν ουν εύθυμος εις έργα επιφερόμενος δίκαια και νόμιμα και ύπαρ και όναρ χαίρει τε και έρρωται και ανακηδής εστι. Ος δ’ αν και δίκης αλογή και τα χρη εόντα μη έρδη τούτω πάντα τα τοιαύτα ατερπείη, όταν τευ αναμνησθή, και δέδοικε και  εαυτόν κακίζει».

(=Ο εύθυμος λοιπόν  (=που στόχο του και βίωμά του έχει την ευθυμία) φέρεται σταθερά προς έργα δίκαια και νόμιμα[9] και απολαμβάνει τη χαρά στον ξύπνο και τον ύπνο του και νιώθει δυνατός και αμέριμνος (με καθαρή συνείδηση). Αν όμως κάποιος παραβλέπει το δίκιο  και δεν πράττει αυτά που πρέπει, γι’ αυτόν όλη η δράση του γίνεται πίκρα και, όταν  πάλι ξαναθυμάται τα «έργα του», φόβο εισπράττει και  κακίζει  τον εαυτό του και τον περιφρονεί).

 

19) DK 68 B 176: «Η τύχη μεγαλόδωρος αλλ’ αβέβαιος, φύσις δε  αυτάρκης. Διόπερ νικά τω ήσσονι και βεβαίω το μείζον της ελπίδος» .

(= Η τύχη είναι γενναιόδωρη, αλλά είναι αβέβαια τα δοσίματά της, ενώ η φυσική ικανότητα του ανθρώπου προσφέρει αρκετά για την ύπαρξή του. Γι’ αυτό νικά εκείνος που βασίζεται στις φυσικές δυνάμεις του για λίγα κέρδη και βέβαια σε αντιδιαστολή προς εκείνον  που ελπίζει από την (αβέβαιη) Τύχη τα πολλά. (Η προσπάθεια μεταφραστικής απόδοσης αναμφισβήτητα φαίνεται παρακινδυνευμένη, αλλά είναι  σύμφωνη με το πνεύμα περί Τύχης που βρίσκομε στο απόσπασμα του Δημόκριτου 119 - παραγρ. 10 σε τούτο το σύνολο των αποσπασμάτων).

 

20) DK 68 B 177: «Ούτε λόγος εσθλός φαύλην πράξιν αμαυρίσκει ούτε πράξις αγαθή λόγου βλασφημίη λυμαίνεται».

(= Ούτε ο λόγος ο επαινετικός ξεπλένει από τη μαυρίλα της πράξη κακή, ούτε  η καλή πράξη μειώνεται από την κακολογία).

 

21) DK 68 B 33  «Διδαχή και φύσις παραπλήσιόν εστι· η γαρ διδαχή μεταρυσμοί τον άνθρωπον, μεταρυσμούσα* δε φυσιοποιεί».

 (=Η διδασκαλία και οι φυσικές καταβολές του ανθρώπου είναι παράγοντες ισοδύναμοι στην οικοδόμηση της προσωπικότητας του ανθρώπου. Γιατί η διδασκαλία μεταρρυθμίζει ή αναδομεί τη φύση και με αυτή την αναδόμηση του δημιουργεί καινούργια φύση).

*Στη γλώσσα των ατομικών ρυσμός =άτομο, κατά συνέπεια το «μεταρυσμοί»  σημαίνει «αναδόμηση ατόμων».

(Στο φαινόμενο παιδεία του ανθρώπου αναφέρονται και τα αποσπάσματα 178-185).

 

22) DK 68 B 216: «Σοφίη άθαμβος αξίη πάντων».

(Η σοφία που δε θαμπώνει έχει αξία μοναδική).

 

23) DK 68 B 217: «Μούνοι θεοφιλέες όσοις εχθρόν το αδικέειν».

(=Μόνοι αγαπητοί στους θεούς είναι όσοι  εχθρεύονται την αδικία).

 

24) DK 68 B 219: «Χρημάτων όρεξις ην μη ορίζηται κόρω πενίης εσχάτης πολλόν χαλεπωτέρη. Μείζονες γαρ ορέξεις μείζονας ενδείας ποιούσιν».

   (=Η βουλιμία για κέρδη οικονομικά, αν δεν περιορίζεται σε κάποια όρια  χορτασμού, είναι χειρότερη και από την έσχατη πενία, γιατί όσο μεγαλώνει η βουλιμία του ανθρώπου τόσο πιο φτωχός νιώθει).

(Άλλα αποσπάσματα με συναφές περιεχόμενο είναι τα 218, 223-23).

 

25) DK 68 B 247: «Ανδρί σοφώ πάσα γη βατή. Ψυχής γαρ αγαθής πατρίς ο σύμπας κόσμος».

(= Για τον άνθρωπο το συνετό και δίκαιο όλη η γη είναι βατή, προσβάσιμη. Γιατί της αγαθής ψυχής πατρίδα είναι  ο κόσμος όλος).

 

26) DK 68 B 248: «Νόμος βούλεται μεν ευεργετείν βίον ανθρώπων, δύναται δε, όταν αυτοί βούλονται πάσχειν ευ. Τοις γαρ πειθομένοις την ιδίαν αρετήν ενδείκνυται» .

(=Ο νόμος - που  εκφράζει τη  βούληση του νομοθέτη  για το καλό της κοινωνίας συνολικά- εγκλείει ως στόχο το να ευεργετεί τη ζωή των ανθρώπων δείχνοντας το δρόμο του δικαίου. Και μπορεί αυτό  να επιτευχθεί, αν οι πολίτες επιθυμούν αυτή την ευεργεσία να τη δεχτούν. Γιατί γι’ αυτούς που πείθονται ο νόμος ενισχύει τη δική τους αρετή).

 

27) DK 68 B 292:  «Άλογοι των ασυνέτων αι ελπίδες».

(= Παράλογες είναι οι ελπίδες των ανθρώπων που δεν έχουν σύνεση).

 

28) DK 68 B 285:  «Γιγνώσκειν χρεών ανθρωπίνην βιοτήν αφαυρήν τε εούσαν και ολιγοχρόνιον…».

(=Είναι ανάγκη οι άνθρωποι  να γνωρίζουν (και να το θυμούνται σταθερά) ότι η ζωή τους είναι σύντομη και με αδυναμίες πολλές (ώστε να ρυθμίζουν ανάλογα τους λογισμούς και τις πράξεις τους)).

 

Επίλογος:

Αξιοσημείωτα  νομίζω για την περίπτωση του Δημόκριτου τούτα:

 

.α΄. Ασχολήθηκε με όλα τα θέματα / πεδία     όπου απλώνεται η πνευματική ζωή του ανθρώπου, όπως αυτά τα γνωρίζουμε με ορολογία μεταγενέστερη (Γνωσιολογία, Ηθική, Αισθητική, Μεταφυσική)

.β΄. Ιδιαίτερα ασχολείται με τα ζητήματα που συνθέτουν ήθος ζωής (εύθυμης, κατά την ορολογία του).

.γ΄. Φαίνεται ότι κάπου κάπως άγγιξε πρώτος[10] εκείνος  το Πρόβλημα Ελευθερίας της Συνείδησης (που αργότερα ο Αριστοτέλης το προσέγγισε ως προαίρεση και οι Στωικοί, Επικούρειοι το διαμόρφωσαν έτσι που το γνωρίζει και σήμερα ο φιλοσοφικός στοχασμός.

 -----------------------

[1] Ευτύχης Μπιτσάκης, Φιλοσοφία του Ανθρώπου.

Άνταμ  Σαφ, Φιλοσοφία του Ανθρώπου.

Ε. Π. Παπανούτσου, Φιλοσοφικά Προβλήματα.

Του ίδιου, Φιλοσοφία και Παιδεία (όπου  κεφάλαιο για την Ελευθερία) κ.α.

[2] Πληροφορία του Αριστοτέλη (Ρητορική, 1373b18).

 Β. Κύρκου, Αρχαίος Ελληνικός Διαφωτισμός και Σοφιστική, Αθήνα 1986, σελ. 132-133.

[3] H. Diels- W.Kranz, Die Fragmente, 87 (τ. B΄ 334-370).

Β. Κύρκου, ο.π.(σε διάφορες σελίδες, κατά το Ευρετήριο).

Φ. Κ. Βώρου, «Η Ελληνική Φιλοσοφία στο Ελληνικό Σχολείο» (περιοδ. «Εκπαιδευτικά» τ. 13).

[4] Το θέμα αυτό το αναλύει στα Ηθικά Νικομάχεια (βιβλίο Γ΄) από όπου μεταφέρω μερικές χαρακτηριστικές προτάσεις ανάλυσης της έννοιας προαίρεση:

Ηθικά Νικομάχεια ΙΙΙ.2.1: «Διωρισμένων  δε του  τε εκουσίου και ακουσίου περί προαιρέσεως έπεται διελθείν· οικειότατον γαρ είναι τη αρετή  και μάλλον τα ήθη κρίνειν των πράξεων». (=Αφού  προσδιορίσαμε τι σημαίνει εκούσια και ακούσια πράξη, επόμενο είναι να διερευνήσουμε την έννοια της προαίρεσης, γιατί αυτή είναι η πιο  κοντινή προς την έννοια της αρετής).

Ηθικά Νικομάχεια ΙΙΙ, 2.8 «Προαιρείται δ’ έκαστος όσα οίεται γενέσθαι δι’ εαυτού» («τα μεν γαρ εφ’ ημίν τα δε ουκ εφ’ ημίν»).(=Καθένας μπορεί να κάνει την επιλογή του (προαίρεση) ανάμεσα σε λύσεις που κρίνει ότι είναι στα όρια των δικών του δυνατοτήτων).

Ηθικά Νικομάχεια ΙΙΙ,2.9 : «όλως δ’ έοικεν η προαίρεσις περί τα εφ’ ημίν είναι».(=Γενικά  φαίνεται ότι η προαίρεση αναφέρεται σε δυνατές λύσεις, που βρίσκονται μέσα στα όριά μας - όπου εμείς μπορούμε να δράσουμε).

Ηθικά Νικομάχεια ΙΙΙ,3.19: « η προαίρεσις αν είη βουλευτική όρεξις των εφ’ ημίν». (=Η προαίρεση  μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι επιθυμία, που η πραγμάτωσή της είναι μέσα στις δυνατότητές μας).

Ηθικά Νικομάχεια IV,2.4 : «ούτε άνευ νου και διανοίας ούτε άνευ ηθικής έξεως  η προαίρεσις».[= Η προαίρεση (ως νοητική  πράξη επιλογής μιας από τις δυνατές για τον προαιρούμενο λύσεις) δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς νοητική προσπάθεια  και ηθική τάση προς την πράξη, που το υπεύθυνο άτομο προαιρείται να πράξει].

 

[5] Ελληνιστική (ή Αλεξανδρινή) περίοδο ονομάζουν οι ιστορικοί αυτήν που εκτείνεται μετά το θάνατο του Αλέξανδρου (323 π.Χ.) και του  Αριστοτέλη (322 π.Χ.) ως το 30 π.Χ., κατά την οποία είχαν διαμορφωθεί  περί την Ανατολική Μεσόγειο τα Ελληνιστικά Κράτη (Περγάμου, Συρίας, Αιγύπτου κ.α), όπου πολλοί πληθυσμοί είχαν επηρεαστεί πολιτικά – πολιτιστικά από τους Έλληνες σε βαθμό  τέτοιο, ώστε να ελληνίζουν.

[6] A. A. Long, Η Ελληνιστική Φιλοσοφία: Στωικοί, Επικούρειοι, Σκεπτικοί (μετ. Στυλιανού Δημόπουλου - Μυρτώς Δραγώνα - Μονάχου) έκδοση ΜΙΕΤ, 1987, σελ. 101-108 (Επικούρειοι), 168-172 (Καρνεάδης) , 268-69 και 326 (Στωικοί). Δείτε και την τελευταία υποσημείωση τούτου του άρθρου.

[7] Ο Σωκράτης συνομιλώντας με το φίλο του Κρίτωνα στον ομώνυμο πλατωνικό διάλογο του είπε κατηγορηματικά: «ουδενί  άλλω πείθομε ή τω λόγω  ος αν μοι λογιζομένω βέλτιστος φαίνηται», (Πλάτων, Κρίτων § 17), (= δεν πείθομαι σε καμιά άλλη δύναμη παρά στο λογικό μου, όταν αυτό μου φαίνεται ότι δείχνει τον πιο σωστό δρόμο σε ώρες που λογίζομαι, σκέπτομαι, συλλογίζομαι).

[8] Περιττό να επιχειρήσουμε ανάλυση της σημασίας που έχει για τον επιστημονικό λόγο η αναζήτηση της αιτίας. Θυμίζουμε απλά:

.α΄. Την αναζήτηση της αιτίας (δι’ ην αιτίην επολέμησαν αλλήλοις Έλληνες και Πέρσαι) έθεσε ως πρώτο μέλημά του  ο Ηρόδοτος με το Προοίμιο του έργου του (των Ιστοριών),

.β΄. Αργότερα ο Αριστοτέλης (στην αρχή των Φυσικών και αλλού) διευκρίνιζε: «τότε μόνον οιόμεθα γιγνώσκειν τι, όταν τα αίτια γνωρίσωμεν τα πρώτα (= τότε μόνο θεωρούμε ότι γνωρίζουμε κάτι, όταν γνωρίσουμε τα αίτια του φαινομένου τα αρχικά).

.γ΄. Και διευκρίνιζε αλλού ο Αριστοτέλης (Περί Ζώων Μορίων , κεφ. 4) τη χαρά της αναζήτησης γράφοντας: «Η γεννήσασα φύσις αμηχάνους ηδονάς προσφέρει τοις δυναμένοις ζητείν την αιτίαν» (=Η φύση που μας γέννησε   προσφέρει   ανείπωτη ηδονή σε κείνους που  μπορούν να αναζητούν την αιτία των φαινομένων και  των πράξεων ή ενεργειών).

[9] Νομίζω υπάρχει ουσιώδης διάκριση ανάμεσα στα δίκαια (κατά την κρίση  και ευθύνη αυτού που δρα) και τα νόμιμα (αυτά που ορίζει ο νόμος της κοινωνίας ως υποχρεωτικά, γιατί κρίνονται αναγκαία για την κοινωνική συνοχή. Γι’ αυτά την ευθύνη έχει η κοινωνία, το άτομο συμμορφώνεται  με το νόμο της ).

[10] F. K. Voros, «Das Problem der Willensfreiheit bei Demokrit» (=Το Πρόβλημα της Ελευθερίας της Βούλησης κατά το Δημόκριτο), περιοδικό Das Altertum, 1975,  Ανατολικό  Βερολίνο. Το  άρθρο μεταφράστηκε στα γερμανικά από  τον εκδότη του περιοδικού.

Μη φοβάσαι να κοιτάξεις

Πρέπει να μη φοβάσαι να κοιτάξεις. Όταν δεν κοιτάζεις, ο νους φτιάχνει τις δικές του εικόνες, τις οποίες πιστεύεις πως είναι αληθινές.

Έχει μια προκλητική ομορφιά ο περιορισμός της γλώσσας και οι έτοιμες ερμηνείες του παρελθοντικού, εκπαιδευμένου μας εαυτού.

Τα στάδια που περνάμε είναι οι προσωπικές μας ασυνείδητες επιλογές, που πολεμάμε ενόσω δεν τις αναγνωρίζουμε ως Δικές Μας.

Ο κόσμος φαίνεται μα δεν είναι ίδιος καθημερινά. Μπορούμε να το αντιληφθούμε αυτό, βιωματικά ή μπορούμε και να το προσπεράσουμε, αν έχουμε την ακλόνητη ανάγκη να το προσπερνάμε. Όλα παίζουν! Ελεύθερα!

Πολλοί οι εραστές της αλήθειας, ελάχιστοι οι αφοσιωμένοι σε αυτήν, αντικαθιστώντας την πίστη με τη γνώση. Ακόμα λιγότεροι οι ακούραστοι αναζητητές της ελευθερίας, τολμώντας να πολεμούν τα δικά τους δεσμά αλλά και της κοινωνίας στην οποία προσωρινά ανήκουν.

Η πλήρης ανατροπή των δεδομένων εμπεριέχει κινδύνους. Προχωράμε όσο το θάρρος μας μάς επιτρέπει. Δεν υπάρχουν όρια, απαγορεύσεις ή δεσμεύσεις, πέρα από αυτά που δημιουργούμε και συναντάμε, ενώ καλούμαστε να διαπεράσουμε.

Κοιτάζοντας πίσω πρέπει να μπορούμε να δούμε καθαρά τη συνολική μας πορεία. Και αυτή είναι πάντα πολύ πιο ευφάνταστη, μεγαλόπρεπη, αποκαλυπτική, απ' ότι νομίζουμε όταν πιστεύουμε τις καταχωρήσεις του εκπαιδευμένου μας νου - προσωπικότητας.

Ακόμα κι αν φοβάσαι, κοίταξε! Μάθε να βλέπεις καθαρά! Για σένα, για τη ζωή, για όλα όσα θεωρείς σημαντικά και ουσιαστικά. Δεν υπάρχει κάτι άλλο πριν από αυτό!

Δεν υπάρχει "κατάλληλος χρόνος" γι' αυτό, ούτε γίνονται τα πράγματα με τη "σειρά" που έχουμε ορίσει στην άχαρη, προβλέψιμη, δομημένη κοινωνική ζωή μας. Δεν υπάρχουν πραγματικά συμβόλαια, πέρα από αυτά που έχουμε επιλέξει με τον Εαυτό μας.

Κάθε στιγμή είναι ευκαιρία, πρόκληση ή ίδια με την προηγούμενη. Τα πάντα εξαρτώνται μόνο από εμάς τους ίδιους.

Αλλά δεν είναι αυτόματη διαδικασία μεταμόρφωσης. Δεν είναι θέμα μελέτης, αποστήθισης των σοφών και αρχαίων κειμένων, δεν είναι θέμα τεχνικής, φιλοσοφίας ή συγκεκριμένης πειθαρχίας/πίστης. Είναι θέμα ΔΟΥΛΕΙΑΣ, μάθησης, αποπρογραμματισμού, αποδόμησης, διεύρυνσης του νου, είναι θέμα αφοσίωσης και αυτο-παρατήρησης, συλλογής πληροφοριών, απενεχοποίησης και ευθύνης... είναι αλλαγή ολόκληρου του τρόπου σκέψης μας.

Πάντα υπάρχουν περισσότερα να δούμε απ' όσα νομίζαμε. Πάντα το "τέρμα" αποκαλύπτεται ως πόρτα που πρέπει να ανοίξουμε. Και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε μεταμορφώνονται, αποκαλύπτονται και εξελίσσονται... αργά ή γρήγορα.

Η γραμμικότητα και το επίπεδο της συνείδησής μας καθορίζει το χρόνο, το χώρο, τη στατικότητα ή την πολυεπίπεδη ύπαρξη, σύμφωνα με τη διατήρηση της δύναμης/προσοχής μας...

Ρούφος και Ρουφιάνοι

Κατά την εποχή τού σπουδαίου Ρωμαίου αυτοκράτορος της δυναστείας τών Αντωνίνων, Τραϊανού, στα 98-117 μ.Χ., ζούσε στην ελληνική πόλη Έφεσο της Μικράς Ασίας ένας γιατρός πού είχε το όνομα Ρούφος. Ήταν πράγματι ένας εξαίρετος γιατρός, ο οποίος έγραψε πολλά ιατρικά συγγράμματα και διεκρίθη στην ειδικότητα του.

Τόσο διάσημος μάλιστα υπήρξε ο γιατρός αυτός, πού οι μαθητές του δεν ονομάζονταν γιατροί, όπως οι άλλοι συνάδελφοί τους, αλλά η ειδικότης τού επαγγέλματός τους πήρε το όνομά της από τον σπουδαίο δάσκαλό τους. Έτσι αυτοί απεκαλούντο «Ρουφιανοί γιατροί» ή απλώς «Ρουφιανοί». Διακρίθηκαν κι εκείνοι, όπως και ο δάσκαλός τους ο Ρούφος στο ιατρικό τους λειτούργημα! Εξ άλλου «μ’ όποιον δάσκαλο καθίσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις»!

Ωρισμένοι από αυτούς, όμως, παρασυρμένοι από την ανθρώπινη φύση τους, πρόδιδαν το λειτούργημά τους, διότι, λόγω της φύσεως αυτού, ήσαν σε θέση να μαθαίνουν πολλά μυστικά τών γυναικών, τις οποίες είχαν πελάτισσές τους. Έτσι μερικοί ασυνείδητοι απ’ αυτούς κάποιες φορές τις εξεβίαζαν και, ξεχνώντας την επιστημονική απο­στολή, την ιατρική δεοντολογία και τον όρκο τους, ανακατεύονταν σε υποθέσεις πού δεν είχαν καμμία σχέση με την επιστήμη τους. Έτσι, ή λέξη «Ρουφιανός», κατά την συνήθη τακτική τής ελληνικής γλώσσης, με ένα ανέβασμα του τόνου στην παραλήγουσα, πήρε την κακή – αρνητική σημασία με την οποία την χρησιμοποιούμε σήμερα, δηλαδή «ρουφιάνος».

Η αναβίβαση τού τόνου, όμως, δεν δίνει μόνο την θετική ή αρνητική έννοια, την καλή ή την κακή σημασία αλλά διαφοροποιεί και την τελειότητα από κάτι το κοινό! Ας παρατηρήσουμε, για παράδειγμα, λίγο την λέξη «Λυκούργος», η οποία προέρχεται με την σειρά της από τις λέξεις λύκη (=φως) + έργον. Η λέξη αυτή τονίζεται στην παραλήγουσα. Από την «λύκη» μάλιστα, προέρχεται και η λέξη «λυκόφως», όπως και η λέξη «αμφιλύκη». [Λύκη το φως. Αμφιλύκη, η μήποτε πεφωτισμένη νυξ, ο βαθύς όρθρος. (Ετυμολογικό Γουδιανό Λεξικό)]. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο Λυκούργος είχε όνομα αρνητικό. Απλώς, ο τρόπος αυτός τού τονισμού, συνεχίσθηκε και σε έναν άλλο τομέα. Όχι μόνο σε αυτόν της αλλαγής μιας θετικής εννοίας σε αρνητική αλλά και σ’ αυτόν της διαφοροποίησης, μιας ιδιαίτερης λέξης, που απεδίδετο σε κάποιον από μία άλλη που διεχώριζε τους υπολοίπους.

Παρατηρούμε, ακόμη, ότι η λέξη «Λυκούργος», που σημαίνει «τον πράττοντα το έργο του φωτός» τονίζεται στην παραλήγουσα, διότι θεωρητικά το αληθινό έργο τού φωτός, εφ’ όσον ο ίδιος ο Θεός είναι Φώς, μόνον η Θεία Δύναμις θα μπορούσε να το πράξει, δηλαδή μόνον η Θεία Δύναμις, ο Θεός, θα μπορούσε να είναι Λυκουργός. Ο άνθρωπος, επομένως, επειδή δεν είναι θεός, θα φέρει αναγκαστικά το όνομα «Λυκούργος», για να μη ταυτισθεί με το «θείο» και να διαχωρίζεται απ’ αυτό.

Τα παράδοξα των καιρών μας

Τα παράδοξα των καιρών μας είναι, ότι:
Ενώ έχουμε οικοδομήσει ουρανοξύστες, η διάθεση μας είναι χαμηλή, όσο ένα μονόροφο σπίτι.
Ενώ έχουμε κατασκευάσει δρόμους ταχείας κυκλοφορίας, είμαστε στενόμυαλοι και οι αντιλήψεις μας πιο στενές κι’ από ένα σοκάκι.
Ενώ καταναλώνουμε περισσότερα, διαθέτουμε λιγότερα.
Ενώ αγοράζουμε περισσότερα, τ’ απολαμβάνουμε λιγότερο.
Ενώ έχουμε μεγαλύτερα σπίτια, οι οικογένειές μας είναι μικρότερες.
Ενώ έχουμε στη διάθεσή μας περισσότερες ευκολίες, ο ελεύθερος χρόνος μας είναι ανύπαρκτος.
Ενώ υπάρχουν περισσότερα διπλώματα, και περισσότερες γνώσεις, η κοινή λογική είναι δυσεύρετη όπως λιγότερη είναι και η κρίση.
Ενώ υπάρχουν περισσότεροι ειδικοί, τα προβλήματα είναι περισσότερα.
Ενώ υπάρχουν περισσότεροι γιατροί, η υγεία τού σύγχρονου ανθρώπου (πνευματική και σωματική) είναι αρρωστημένη και εξαρτάται από κάθε είδους φάρμακα και ψυχοφάρμακα.

Πίνουμε πολύ, καπνίζουμε πολύ, ξοδεύουμε σπάταλα, αλλά τσιγκουνευόμαστε το γέλιο.
Οδηγούμε γρήγορα, αλλά σκεφτόμαστε αργά, Η κάθε είδους πείνα μας εξοργίζει και μας κάνει να οδηγάμε απερίσκεπτα με τα ηχεία στο… διαπασών.
Ξενυχτάμε, τάχα, για να χαλαρώσουμε, αλλά το πρωί ξυπνάμε πιο κουρασμένοι και κακό- κέφι.. Δεν έχουμε χρόνο για διάβασμα, αλλά αρκετό για την τηλεόραση και πολύ λίγο για να προσευχηθούμε.
Έχουμε πολλαπλασιάσει την περιουσία μας εις βάρος των αξιών.
Πολυλογούμε, ακατάπαυστα, αγαπάμε σπάνια και μισούμε… συχνότατα.

Έχουμε μάθει πως να επιβιώνουμε, αλλά όχι να ζούμε.
Προσθέσαμε χρόνια στη ζωή, αλλά όχι ζωή στα χρόνια.

Πήγαμε -ήρθαμε στο φεγγάρι, αλλά υπάρχει πρόβλημα προκειμένου να διασχίσουμε τον δρόμο για να συναντήσουμε τον νέο μας γείτονα.
Κατακτήσαμε το διάστημα, αλλά δεν έχουμε καταφέρει να κατακτήσουμε τον εαυτό μας.
Κάνουμε μεγαλύτερα πράγματα, αλλά όχι καλύτερα.
Προσπαθούμε να καθαρίσουμε την ατμόσφαιρα, έχοντας δηλητηριασμένη την ψυχή μας.
Διασπάσαμε το άτομο, αλλά όχι τις προκαταλήψεις μας.
Σχεδιάζουμε περισσότερα, αλλά επιτυγχάνουμε λιγότερα.
Μάθαμε να βιαζόμαστε, αλλά όχι να υπομένουμε και να… επιμένουμε.
Κατασκευάσαμε περισσότερα computers για να αποθηκεύουμε πληροφορίες, να παράγουμε περισσότερα αντίγραφα, αλλά επικοινωνούμε όλο και λιγότερο.
Βρισκόμαστε στην εποχή των γρήγορων τροφών, αλλά και τής αργής χώνευσής τους.
Είμαστε μεγαλόσωμοι, αλλά μικρόσωμοι στην προσωπικότητα. έχουμε μεγάλα έσοδα και επιφανειακές σχέσεις.
Ζούμε στην εποχή των δύο μισθών, αλλά περισσοτέρων διαζυγίων, πολυτελή σπίτια, αλλά διαλυμένα σπίτια.
Χρησιμοποιούμε σερβιέτες τής μιας χρήσης, αλλά έχουμε πετάξει στα σκουπίδια την ηθική ενώ οι γνωριμίες μας διαρκούν μια βραδιά.
Οι περισσότεροι πάσχουν από παχυσαρκία και προσπαθούν με χάπια να βρουν τη χαρά, την ησυχία, μα και τον θάνατο.

Είναι η εποχή τής επίδειξης, μα όχι τής σύνεσης.
Στις μέρες μας η τεχνολογία μπορεί να σου φέρει αυτό το γράμμα στην οθόνη τού Υπολογιστή σου όπου και μπορείς να επιλέξεις αν θα το κρατήσεις ή θα το πετάξεις στα σκουπίδια διαγράφοντάς το μ’ ένα «κλικ».
Μην ξεχνάς, να διαθέτεις περισσότερο χρόνο για τους αγαπημένους σου επειδή δεν πρόκειται να είναι για πάντα κοντά σου.
Μην ξεχνάς ν’ ανοίγεις τη ζεστή σου αγκαλιά σε όποιον βρίσκεται δίπλα σου επειδή αυτή είναι ο μόνος θησαυρός που μπορείς να δώσεις από τα βάθη τής καρδιά σου χωρίς να σου κοστίσει μια… δεκάρα.
Να θυμάσαι να λες, πάντα στον σύντροφό σου «Σ’ αγαπώ» και σ’ όποιον αγαπάς, με ζέστη και αίσθηση. ΄Ενα φιλί κι’ ένα αγκάλιασμα «μαντάρει» κάθε σχίσιμο που βγαίνει από μέσα από την πληγωμένη σου ψυχή.
Να θυμάσαι να κρατάς το χέρι τού αγαπημένου σου και να απολαμβάνεις τη στιγμή επειδή κάποια μέρα το πρόσωπο αυτό δεν θα βρίσκεται δίπλα σου.
Διέθετε χρόνο για την αγάπη και τον καλό λόγο, όπως επίσης και για κάθε καλή σκέψη που σου έρχεται στο μυαλό.

Μια αλλόκοτη αίσθηση: να κάθεσαι στη τουαλέτα τρώγοντας μια σοκολάτα.
Αν μια χελώνα δεν έχει το καβούκι της, θεωρείται άστεγη ή γυμνή;
Πρόγνωση καιρού για απόψε: σκοτάδι.
Υπάρχουν νύχτες που οι λύκοι είναι σιωπηλοί και μόνο το φεγγάρι ουρλιάζει.
Ο λόγος που το λένε «το Αμερικανικό όνειρο» είναι επειδή πρέπει να κοιμάσαι για να το πιστέψεις.
Σε ένα επίσημο δείπνο, το άτομο που βρίσκεται πλησιέστερα στο θάνατο θα πρέπει πάντα να κάθεται στη θέση που είναι πιο κοντά στην τουαλέτα.
Ξέρετε η ποια είναι η καλή πλευρά όλων αυτών των εκτελέσεων στο Τέξας; Λιγότεροι Τεξανοί.
Όταν γεννιέσαι εξασφαλίζεις θέση σε ένα έργο τρόμου. Όταν γεννιέσαι στην Αμερική, παίρνεις θέση στην πρώτη σειρά.
Πότε θα φέρει ο Ιησούς τις χοιρινές μπριζόλες;
Λένε πως αντί να καταριέσαι το σκοτάδι, καλύτερα να ανάψεις ένα κερί. Δεν λένε τίποτε για την περίπτωση που καταριέσαι την έλλειψη κεριών.
Δεν έχω χόμπι, έχω μόνο ενδιαφέροντα. Τα χόμπι κοστίζουν. Τα ενδιαφέροντα είναι εντελώς τζάμπα.

Γιατί κλειδώνουν τις τουαλέτες των βενζινάδικων; Φοβούνται μήπως κάποιος τις καθαρίσει;
Δεν έχω μικρές ιδιοτροπίες. Έχω αβυσσαλέα, παρανοϊκά, διαολεμένα μίση. Και αυτό κάνει την ταξινόμηση του Κόσμου πολύ πιο εύκολη.
Είμαι ιδιόρρυθμος άνθρωπος. Σκεφτείτε ότι ο τυχερός μου αριθμός είναι το 541633.
Αν ένας άντρας στέκεται στη μέση ενός δάσους και μιλάει, και δεν υπάρχει καμιά γυναίκα τριγύρω να τον ακούει, πάλι θα έχει άδικο;
Κάποιοι βλέπουν το ποτήρι μισοάδειο και κάποιοι άλλοι μισογεμάτο. Εγώ το βρίσκω πολύ μεγάλο
Αν πιστεύεις πως υπάρχει λύση, τότε είσαι μέρος του προβλήματος.
Ο δείκτης νοημοσύνης και ο μέσος όρος ζωής των Αμερικανών πρόσφατα διασταυρώθηκαν πηγαίνοντας προς αντίθετες κατευθύνσεις

Μου θυμίζει κάτι που συνήθιζε να λέει ο παππούς μου: «πάω επάνω να πηδήξω τη γιαγιά σου». Ήταν ένας τίμιος άντρας και δεν θα έλεγε ποτέ ψέματα σε ένα τετράχρονο παιδάκι..

Ο λόγος που μιλάω στον εαυτό μου είναι ότι είμαι ο μόνος του οποίου μπορώ να ανεχθώ τις απαντήσεις.

Όχι μόνο δεν ξέρω τι συμβαίνει, αλλά δεν θα ήξερα και τι να κάνω αν ήξερα τι συμβαίνει.

Αν ο κόσμος είναι μια θεατρική σκηνή, πού ακριβώς κάθεται το κοινό;
Ο κύριος λόγος που ο Αϊ-Βασίλης είναι τόσο κεφάτος είναι επειδή ξέρει πού κάθονται όλα τα άτακτα κορίτσια.

Κάποιοι άνθρωποι βλέπουν τα πράγματα όπως είναι και ρωτάνε “γιατί”. Κάποιοι άνθρωποι ονειρεύονται τα πράγματα όπως ποτέ δεν ήταν και ρωτάνε “γιατί όχι”. Κάποιοι άνθρωποι πρέπει να πηγαίνουν στη δουλειά κάθε μέρα και δεν έχουν χρόνο για όλες αυτές τις μαλακίες.

Είμαι απολύτως υπέρ του διαχωρισμού Κράτους και Εκκλησίας. Η άποψή μου είναι ότι οι δυο αυτοί θεσμοί μας πηδάνε αρκετά ο καθένας ξεχωριστά, οπότε οι δύο μαζί είναι σίγουρος θάνατος.

Αν το «μαύρο κουτί» πάντα παραμένει άθικτο μετά από κάθε συντριβή αεροπλάνου, γιατί -ρε γαμώ το- δεν κατασκευάζουν ολόκληρο το αεροπλάνο από το ίδιο υλικό;
Έχω όση εξουσία έχει και ο Πάπας, απλώς δεν έχω τόσους πολλούς ανθρώπους να το πιστεύουν αυτό.

Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται να ξέρεις για τους άντρες και τις γυναίκες: οι γυναίκες είναι τρελές και οι άντρες είναι βλάκες. Και ο βασικός λόγος που οι γυναίκες είναι τρελές, είναι ότι άντρες είναι βλάκες.

Αν σκεφτείς πόσο ηλίθιος είναι ο μέσος άνθρωπος, συνειδητοποιείς ότι οι μισοί άνθρωποι είναι πιο ηλίθιοι από αυτόν.

Τι πρέπει να κάνει κανείς αν δει ένα ζώο που απειλείται με εξαφάνιση να τρώει ένα φυτό που απειλείται με εξαφάνιση;

Έχετε προσέξει ότι οι περισσότερες γυναίκες που είναι αντίθετες στην έκτρωση είναι γυναίκες που δεν θα ήθελες να πηδήξεις με τίποτα; Υπάρχει ισορροπία στη Φύση.

Αν ο Θεός δεν ήθελε να αυνανιζόμαστε, θα έκανε τα χέρια μας πιο κοντά.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δουλεύουν μόνο τόσο όσο χρειάζεται για να μην απολυθούν και πληρώνονται μόνο τόσο όσο χρειάζεται για να μην παραιτηθούν.

Η θρησκεία είναι απλά έλεγχος του νου. (Mind control…)

Αν κάποιος χαμογελάει όλη την ώρα, μάλλον πουλάει κάτι που δεν λειτουργεί.

Δεν υπάρχει παρόν. Υπάρχει μόνο το άμεσο μέλλον και το πρόσφατο παρελθόν.

Ποτέ δεν πρόκειται απλώς για ένα παιχνίδι, όσο κερδίζεις.

Βασικά, η γλώσσα είναι ένα εργαλείο για τη συγκάλυψη της αλήθειας.

Αγαπώ και εκτιμώ τα άτομα που γνωρίζω. Αποστρέφομαι και περιφρονώ τις ομάδες με τις οποίες ταυτίζονται και στις οποίες ανήκουν.

Πρέπει να θυμόμαστε πως ο Σατανάς έχει κι αυτός τα δικά του θαύματα.

Αν ο άνθρωπος έχει εξελιχθεί από μαϊμούδες και πιθήκους, τότε γιατί έχουμε ακόμα μαϊμούδες και πιθήκους;

Έχεις προσέξει ότι όποιος οδηγεί πιο αργά από σένα είναι ηλίθιος και όποιος πάει πιο γρήγορα είναι τρελός;

Αν είναι αλήθεια ότι το ανθρώπινο είδος είναι το μόνο στο σύμπαν, τότε πρέπει να πω ότι το σύμπαν είχε μάλλον χαμηλούς στόχους και ότι συμβιβάστηκε με πολύ λίγα.

Το να πολεμάς υπέρ της ειρήνης είναι σαν να πηδάς υπέρ της παρθενίας.

Αναρωτιόμουν γιατί οι άνθρωποι φαίνεται να διαβάζουν πολύ περισσότερο τη Βίβλο καθώς γερνούν. Μετά το βρήκα: ετοιμάζονται για τις εισαγωγικές τους εξετάσεις.

Συναισθηματική αιμομιξία

Όταν ο γονέας αναζητά από το παιδί, τη συναισθηματική υποστήριξη του συντρόφου.

Η συναισθηματική αιμομιξία, γνωστή και ως κεκαλυμμένη αιμομιξία, είναι ένα φαινόμενο κατά το οποίο ο γονέας αναζητά από το παιδί του τη συναισθηματική υποστήριξη που κανονικά θα έπρεπε να αναζητήσει από τον/τη σύντροφό του. Αν και οι επιπτώσεις της είναι παρόμοιες με εκείνες που προκύπτουν και από τη φυσική αιμομιξία, αν και ο όρος δεν περιλαμβάνει τη σεξουαλική κακοποίηση.

Πολλές φορές, με άτομα που είναι στάσιμα στη διαδικασία ανάπτυξης τους, αποκαλύπτουν ότι όταν ήταν παιδιά οι γονείς τους στρέφονταν προς εκείνα για συναισθηματική υποστήριξη. Τα συγκεκριμένα παιδιά είναι πιθανό να νιώθουν πολύ ιδιαίτερα επειδή ο γονέας τους εκμυστηρεύεται πληροφορίες που κανονικά θα έπρεπε να μοιραστεί με κάποιον ενήλικο ή / και αναζητά την υποστήριξή τους, δημιουργώντας έτσι μια αίσθηση οικειότητας. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι ανάγκες του παιδιού παραμελούνται εξαιτίας των αναγκών του γονέα, μπορεί να υπάρξουν μακροπρόθεσμες καταστροφικές συνέπειες όσον αφορά την εξέλιξη του παιδιού.

Σαφώς και είναι όμορφο οι γονείς και τα παιδιά τους να είναι κοντά. Ωστόσο, στις υγιείς σχέσεις γονέα-παιδιού προτεραιότητα έχουν οι συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού, ενώ στη συγκεκριμένη περίπτωση τα παιδιά αναλαμβάνουν να φροντίσουν τις συναισθηματικές ανάγκες του γονέα. Όταν τα παιδιά έχουν αυτό τον ρόλο, δημιουργείται μια νοσηρή κατάσταση στην οποία τα παιδιά ουσιαστικά μετατρέπονται σε γονείς. Έτσι, καταλήγουν να είναι συναισθηματικά παραμελημένα και στερούνται την παιδική τους ηλικία.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι γονείς που δημιουργούν κατάσταση συναισθηματικής αιμομιξίας δεν συνειδητοποιούν τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς τους και δεν έχουν πρόθεση να βλάψουν τα παιδιά τους. Είναι γεγονός όμως ότι ο αντίκτυπος και το ψυχικό τραύμα παραμένουν.

Τις περισσότερες φορές, η συναισθηματική αιμομιξία προκύπτει όταν ο γάμος ή η σχέση των γονέων είναι αδύναμη, όταν ο ένας γονέας νιώθει μόνος ή υπάρχουν προβλήματα όπως απιστία, ζητήματα ψυχικής υγείας ή εθισμός. Είναι πιθανό ο ένας ή και οι δύο γονείς να επιδιώξουν να ικανοποιήσουν τις συναισθηματικές ανάγκες τους μέσα από το παιδί αντί μέσα από ενήλικες. Μερικές φορές, ο ένας γονέας υπονομεύει τον άλλο κατά τη διάρκεια ενός καυγά ή χωρισμού / διαζυγίου βάζοντας τα παιδιά στη μέση ή ακόμα και συμμαχώντας με το ένα παιδί, αυξάνοντας έτσι το επίπεδο εξάρτησής του από αυτό. Από την άλλη πλευρά, το παιδί αρχίζει πιέζεται για το ποιά πλευρά πρέπει να ακολουθήσει ή για το ότι οφείλει να προστατέψει τον γονέα του.

Ο αντίκτυπος της συναισθηματικής αιμομιξίας

Τα παιδιά που υπέστησαν συναισθηματική αιμομιξία έχουν μεγάλη δυσκολία στον καθορισμό ορίων καθώς και στο να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους ως ενήλικες, αφού συνήθως έχουν υπερβολικά συναισθήματα ενοχής. Επιπλέον, η σχέση τους με το φύλο και τη σεξουαλικότητά τους μπορεί να δράσει ανασταλτικά στην ικανότητά τους για οικειότητα/δέσμευση στις μετέπειτα ερωτικές τους σχέσεις.

Η συναισθηματική αιμομιξία μπορεί να δημιουργήσει ένα νοσηρό αίσθημα αφοσίωσης ή υποχρέωσης απέναντι στον γονέα, που με τη σειρά του οδηγεί σε μια σχέση αγάπης / μίσους ανάμεσα στα παιδιά και τους γονείς. Άλλες πιθανές συνέπειες είναι η κατάχρηση ουσιών, το αίσθημα ανεπάρκειας, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η ψυχαναγκαστική συμπεριφορά σε θέματα εργασίας, σεξ και κατανάλωσης φαγητού.

Η συναισθηματική αιμομιξία μπορεί να επηρεάσει μια οικογένεια στο σύνολό της. Συνήθως ο ένας γονέας υποβαθμίζεται και χάνει την ευκαιρία να δημιουργήσει ισχυρό δεσμό με το παιδί του. Επιπλέον, τα άλλα παιδιά είναι πιθανό να παραμεληθούν, αφού ο γονέας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο «εκλεκτό παιδί».