To μεθάνιο «πνίγει» τη Γη

Οι συγκεντρώσεις μεθανίου στην ατμόσφαιρα της Γης αυξάνονται πλέον με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων δύο δεκαετιών, προειδοποιούν οι επιστήμονες. Το μεθάνιο αποτελεί ένα ισχυρό «αέριο του θερμοκηπίου» -πιο επικίνδυνο και από το διοξείδιο του άνθρακα- το οποίο απειλεί να εκτροχιάσει την κλιματική αλλαγή και να καταστήσει μάταιο το στόχο για συγκράτηση της ανόδου της θερμοκρασίας έως τους δύο βαθμούς Κελσίου.
Μια διεθνής επιστημονική ομάδα από μέλη του Παγκόσμιου Προγράμματος Άνθρακα έκανε τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό περιβαλλοντικών ερευνών "Environmental Research Letters", ενώ θα παρουσιάσουν τις ανησυχητικές τάσεις αύριο στο διεθνές συνέδριο της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι συγκεντρώσεις μεθανίου στον αέρα άρχισαν να αυξάνουν το 2007, ενώ η αύξησή τους ήταν δραματική κατά τη διετία 2014-15. Μέσα στα δύο προηγούμενα χρόνια, το μεθάνιο αυξήθηκε κατά τουλάχιστον δέκα μέρη ανά δισεκατομμύριο (ppb) ετησίως και έχει ξεπεράσει πλέον τα 1.850 ppb.

Αντίθετα, στις αρχές της δεκαετίας του 2000 το μεθάνιο αυξανόταν με μέσο ετήσιο ρυθμό μόνο 0,5 μέρη ανά δισεκατομμύριο. Η αιτία για την πιο πρόσφατη αύξηση του μεθανίου στην ατμόσφαιρα δεν είναι ξεκάθαρη, αλλά πιθανώς οφείλεται σε αυξημένες εκπομπές από τον τομέα της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Η συνολική ποσότητα του μεθανίου είναι πολύ μικρότερη στην ατμόσφαιρα από ό,τι του διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο πρόσφατα ξεπέρασε τα 400 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Όμως το μεθάνιο παγιδεύει 28 φορές περισσότερη θερμότητα, συνεπώς είναι πολύ πιο επικίνδυνο για την άνοδο της θερμοκρασίας και την κλιματική αλλαγή. Και ενώ οι εκπομπές διοξειδίου εμφανίζουν μια τάση σταθεροποίησης κατά τα τελευταία χτρόνια, αντίθετα του μεθανίου εμφανίζουν ολοένα πιο αυξητική τάση.

«Η σταθεροποίηση που έχουμε δει κατά την τελευταία τριετία στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα είναι εντυπωσιακά διαφορετική από την πρόσφατη ταχεία άνοδο στο μεθάνιο», ανέφερε ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής γεωεπιστημών Ρόμπερτ Τζάκσον του Πανεπιστημίου Στάνφορντ της Καλιφόρνια.

Το μεθάνιο είναι δύσκολο αέριο στην ανίχνευσή του και μπορεί να προέρχεται από μια πληθώρα πηγών, φυσικών (βάλτοι, υγροβιότοποι, ζώα κ.α.), καθώς επίσης βιολογικών και ανθρωπογενών (περίπου το 60% των συνολικών εκπομπών). Οι αγελάδες της κτηνοτροφίας και οι καλλιεργούμενοι ορυζώνες είναι οι δύο μεγαλύτερες πηγές μεθανίου, ενώ στην τρίτη θέση είναι η εξόρυξη και εκμετάλλευση των ορυκτών καυσίμων (το μεθάνιο διαρρέει συχνά από τις πετρελαιοπηγές και κατά την άντληση του φυσικού αερίου).

H ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων σημαντικότερη εξέλιξη στη Φυσική το 2016

Ήταν βέβαια αναμενόμενο: η ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων που επιβεβαίωσε εφέτος μια από τις τελευταίες προβλέψεις του Αϊνστάιν ανακηρύχθηκε η κορυφαία ανακάλυψη στη Φυσική για το 2016 από το περιοδικό Physics World.

Τα βαρυτικά κύματα είναι «ρυτιδώσεις» του χωροχρόνου, που προκαλούνται από βίαια κοσμικά συμβάντα, όπως η σύγκρουση μεταξύ μαύρων οπών. Είχαν προβλεφθεί θεωρητικά στο πλαίσιο της Γενικής Σχετικότητας, ανιχνεύθηκαν όμως για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο από τους ανιχνευτές LIGO στις ΗΠΑ.

Περισσότερα από 80 πανεπιστήμια και άλλοι ερευνητικοί φορείς από όλο τον κόσμο συμμετέχουν στην κοινοπραξία LIGO, με επικεφαλής ερευνητές από τα αμερικανικά πανεπιστήμια ΜΙΤ και Caltech.

Οι υπόλοιπες εξελίξεις που συμπληρώνουν το Top 10 του Physics World:

Η δημιουργία και μέτρηση της κβαντικής διεμπλοκής ανάμεσα σε ζεύγη διαφορετικών ιόντων.

Η μηχανή που αποτελείται από ένα μόνο άτομο.

Η δημιουργία ενός άκρως ευαίσθητου, μικρού και φθηνού μετρητή βαρύτητας.

Η δημιουργία μιας γάτας του Σρέντιγκερ που ζει και πεθαίνει σε δύο κουτιά ταυτόχρονα.

Η μέτρηση της αρνητικής διάθλασης των ηλεκτρονίων στο γραφένιο.

Η ανακάλυψη του πλησιέστερου στη Γη βραχώδους εξωπλανήτη στον Εγγύτατο του Κενταύρου.

Το πυρηνικό ρολόι με βάση το θόριο-229.

Ένας νέος φακός μικροσκοπίου που συνδυάζει μεγάλο οπτικό πεδίο και υψηλή ανάλυση.

Η προσομοίωση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ θεμελιωδών σωματιδίων με τη χρήση κβαντικού υπολογιστή.

Ως προς πού κινείται ο Γαλαξίας μας με ταχύτητα 600 km/sec;

Γνωρίζουμε ότι οι μεγάλες κοσμικές δομές του Σύμπαντος περιλαμβάνουν τα σμήνη των γαλαξιών, τα γαλαξιακά υπερσμήνη και τέλος τα «μεγάλα τείχη» (μια διάταξη από γαλαξίες σε μορφή εκτεταμένου φύλλου), που εκτείνονται σε μήκος εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών φωτός. Υπάρχει όμως και μια άλλη υπερμεγέθης συγκέντρωση μάζας, ο ''Μεγάλος Ελκυστής'', που ασκεί τεράστια ελκτική βαρυτική δύναμη ώστε να αποτελεί μαζί με τις υπόλοιπες δομές της κοσμικής ύλης, την αιτία της κίνησης όχι μόνο γαλαξιών, όπως ο δικός μας, αλλά και του σμήνους της Παρθένου στον οποίο ανήκει και η τοπική ομάδα του Γαλαξία μας, με εκπληκτικά μεγάλες ταχύτητες.

Η μέτρηση αυτών των κοσμικών ταχυτήτων γίνεται με πλαίσιο αναφοράς το Κοσμικό Υπόβαθρο Μικροκυμάτων. Έτσι ακριβείς μετρήσεις έδειξαν ότι κινούμεθα προς το τμήμα του Ουρανού, που βρίσκεται ο αστερισμός του Λέοντα.

Ο Γαλαξίας μας μαζί με άλλους (Ανδρομέδας, τα Νέφη του Μαγγελάνου και τριάντα ακόμη μικρότερους γαλαξίες), αποτελούν μια τοπική ομάδα που κινείται με ταχύτητα περίπου 600 km/sec προς την κατεύθυνση ενός μικρού αστερισμού, στο Νότιο ημισφαίριο του Ουρανού, την Αντλία. Πρέπει να εξηγήσουμε όμως ότι η κίνηση αυτή δεν οφείλεται στην διαστολή του Σύμπαντος αλλά σε τέσσερις διαφορετικές αιτίες.

Η πρώτη αιτία είναι η βαρυτική έλξη που ασκούν οι αμέσως γειτονικοί γαλαξίες, προς την Τοπική Ομάδα που ανήκει ο Γαλαξίας μας. Λόγω αυτής της έλξης ο Γαλαξίας μας, καθώς και η Τοπική Ομάδα που ανήκει, κινείται με ταχύτητα 100 km/sec ως προς το κοσμικό υπόβαθρο (μέσα στο Νέφος Κόμης-Γλύπτη).

Το σμήνος της Παρθένου, μέσα στο οποίο βρίσκεται το τοπικό σμήνος, βρίσκεται στο κέντρο μιας άλλης κοσμικής υπερδομής που λέγεται Υπερσμήνος της Παρθένου. Η βαρυτική έλξη του Υπερσμήνους προς το Νέφος Κόμης-Γλύπτη, έχει σαν αποτέλεσμα να κινείται το Νέφος ως προς το υπερσμήνος με ταχύτητα 300 km/sec περίπου.

Η τρίτη αιτία, της κίνησης, οφείλεται σε μιαν άγνωστη πηγή, που βρίσκεται προς τον αστερισμό του Μικρού Κυνός, που προσδίδει στην Τοπική Ομάδα των γαλαξιών ταχύτητα 370 km/sec. Λόγω του νέφους που περιβάλλει τη πηγή αυτή δεν είναι εύκολο να διευκρινιστεί η αιτία της κίνησης αυτής.

Και τέλος, το 1986 μια ομάδα επτά αστρονόμων, ανακάλυψε μια υπερμεγέθη συγκέντρωση γαλαξιών, σε απόσταση 300 εκατομμυρίων ετών φωτός, προς την κατεύθυνση του αστερισμού της Ύδρας και του Κενταύρου, στο Νότιο Ημισφαίριο. Οι μετρήσεις τους έδειξαν μια τέταρτη κίνηση των γαλαξιών της γειτονιάς μας, προς τη νέα αυτή υπερμεγέθη συγκέντρωση των γαλαξιών, με την εκπληκτική ταχύτητα των 530 km/sec. Επειδή αυτή η ταχύτητα είναι πολύ μεγαλύτερη των άλλων τριών, αυτή η υπερμεγέθης συγκέντρωση που την προκαλεί, ονομάστηκε «Μέγας Ελκυστής».

Το 1990, οι αμερικανοί αστρονόμοι Alan Dressler και Sandra Faber υποστήριξαν ότι ο Γαλαξίας μαζί με τους γειτονικούς του ρέουμε προς αυτή την κατεύθυνση σαν ένας ουράνιος ποταμός που έλκεται από το βαρυτικό πεδίο μιας μεγάλης συγκέντρωσης μάζας, που ονομάστηκε Μεγάλος Ελκυστής. Υπολογίζεται ότι απέχει 147 εκατομμύρια έτη φωτός και το μεγαλύτερο μέρος του είναι καλυμμένο από τη σκόνη του δικού μας Γαλαξία. Κατ’ εκτίμηση η μάζα του υπολογίστηκε ότι είναι ίση με  5×10¹⁶ ήλιους.

Μόλις 7.500 γαλαξίες περιλαμβάνει η έκταση όπου βρίσκεται ο Μεγάλος Ελκυστής και το 90% της ύλης είναι στην παράξενη και άγνωστη ακόμα μορφή της σκοτεινής ύλης. Η σκοτεινή ύλη ελέγχει ορισμένα χαρακτηριστικά της γαλαξιακής περιστροφής καθώς και τη βαρυτική αλληλεπίδραση μεταξύ των γαλαξιών. Δεν έχει ακόμα διαπιστωθεί αυτή η βαρυτική αλληλεπίδραση αλλά σίγουρα υπάρχει.

Όταν όμως αθροιστούν διανυσματικά οι τέσσερις ταχύτητες που οφείλονται όπως είπαμε : στον Μέγα Ελκυστή, στο Υπερσμήνος της Παρθένου, στην άγνωστη πηγή που βρίσκεται στον Αστερισμό του Μικρού Κυνός και τέλος στις γειτονικές γαλαξιακές ομάδες στο Νέφος Κόμη-Γλύπτη, τότε το αποτέλεσμα είναι 600km/sec όπως αναφέραμε στην αρχή.

Ο Μεγάλος Ελκυστής είναι τόσο μεγάλος σε έκταση που καταλαμβάνει το ένα τρίτο περίπου του Νότιου Ημισφαιρίου. Αποτελείται από πολλές μικρές ομάδες γαλαξιών αλλά και σμήνη γαλαξιών. Η μάζα του υπολογίζεται περίπου σε 5.1016 ηλιακές μάζες ή 50.000 φορές τη μάζα του Γαλαξία μας. Το κέντρο του βρίσκεται ότι απέχει από μας περίπου 300 εκατομμύρια έτη φωτός και εκεί βρίσκεται μια υπέρπυκνη περιοχή, ένα υπερσμήνος γαλαξιών, με το όνομα 3627 Abell.

Ο σχηματισμός αυτός, το υπερσμήνος 3627 Abell, είναι ο πυκνότερος σχηματισμός που έχει μέχρι τώρα παρατηρηθεί και αποτελεί το 10% περίπου της μάζας του Μεγάλου Ελκυστή. Εκπέμπει δε έντονα ακτίνες Χ, όπως και όλες οι μεγάλες συγκεντρώσεις μάζας στο Σύμπαν.

Ψάρι μεταλλάχθηκε για να γίνει πιο ανθεκτικό στην τοξική μόλυνση

H εξέλιξη επέτρεψε σε ένα είδος ψαριού να επιβιώνει σε θανάσιμα μολυσμένα νερά και θα μπορούσε να παράσχει ενδείξεις ως προς το πώς οι γενετικές διαφορές επηρεάζουν την ευαισθησία στις τοξίνες στα ζώα, σύμφωνα με νέα εντυπωσιακά ευρήματα επιστημόνων που δημοσιεύονται στο Science Mag.

Όμως οι ερευνητές λένε πως η επιτυχία του είδους μπορεί να είναι μια προειδοποιητική ένδειξη για πολλά άλλα είδη ζώων, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.

Το λεγόμενο ως «killifish» του Ατλαντικού συναντάται σε παλιρροϊκά έλη κατά μήκος της ανατολικής ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών, πολλά από τα οποία έχουν ρυπανθεί με τα βιομηχανικά χημικά προϊόντα.

Τα Killifish είναι συνήθως ευαίσθητα σε χημικές ουσίες και τοξίνες, αλλά οι πληθυσμοί των ψαριών που ζουν σε αυτές τις περιοχές έχουν ένα μυστικό όπλο που τους βοήθησε να γίνουν ανθεκτικοί σε χημικές ουσίες που κανονικά θα τους είχαν σκοτώσει. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο γενετικής ποικιλότητας, σπάνιο στα σπονδυλωτά, αλλά συχνό σε άλλα έμβια όντα, όπως τα έντομα.

Στην πραγματικότητα, η γενετική ποικιλότητα είναι αυτό που κάνει τόσο δύσκολο τον έλεγχο των παρασίτων, όπως τα έντομα ή τα ζιζάνια.

Αυτό το χαρακτηριστικό κάνει τα killifish έως και 8.000 φορές πιο ανθεκτικό σε αυτό το επίπεδο της ρύπανσης σε σχέση με άλλα ψάρια, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science.

Το ψάρι απέκτησε την σπάνια ικανότητα προσαρμογής και οι επιστήμονες σημειώνουν πως πιθανόν είναι το μόνο καταγεγραμμένο είδος που ανέπτυξε τέτοιο χάρισμα, τόσο όμοιο με αυτό των εντόμων και ζιζανίων που ο άνθρωπος καταπολεμά για χρόνια με χημικές ουσίες.

Η επιστημονική ομάδα προσδιόρισε τις δωδεκάδες των γονιδίων που εμπλέκονται στο να κάνουν τα ψάρια περισσότερο ανθεκτικά σε χημικές ουσίες, και μερικές βασικές μεταλλάξεις που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ανθεκτικότητα των ψαριών απέναντι στη ρύπανση. Το γεγονός ότι το σύνολο των ψαριών είχε εμφανίσει μερικές κοινές βασικές αλλαγές είναι εντυπωσιακό καθώς τα νερά όπου ζουν οι πληθυσμοί δεν είναι μολυσμένα με συγκεκριμένα χημικά, αλλά πολύπλοκα μίγματα τοξινών.

Ο επικεφαλής της έρευνας Andrew Whitehead, είπε ότι η έρευνα μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των γονιδίων που ρυθμίζουν την ευαισθησία σε χημικές ουσίες στον άνθρωπο και στο πως θα μπορούσε το είδος μας να αντιδράσει σε τοξικό περιβάλλον.

Μια πρώτη ιδέα για το πώς αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να μας φανούν χρήσιμα συνιστά στο να βρεθεί ο τρόπος το χάρισμα αυτού του ψαριού να δείξει τον τρόπο δημιουργίας γενετικά τροποποιημένων ειδών που θα εμφανίζουν επίσης αυτή την αντίσταση. Όμως οι ερευνητές είναι αρκετά επιφυλακτικοί ως προς την ιδέα αυτή εν μέρει επειδή το πλήρες φάσμα των γενετικών αλλαγών που βοηθούν τα ζώα να επιβιώσουν θα μπορούσε να είναι δύσκολο να αντιστραφεί σε ένα εργαστήριο και επιπλέον θα ήταν απρόβλεπτη η πορεία μιας τέτοιας παρέμβασης.

Γιατί οι πίθηκοι δεν μιλάνε;

Οι πίθηκοι έχουν την ανατομία για να μιλήσουν απλώς το μυαλό τους δεν μπορεί να μεταφέρει τις λέξεις προς τα έξω. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances. Χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ, οι ερευνητές παρακολούθησαν την κίνηση του στόματος και του λαιμού ενός πιθήκου μακάκου, ενώ έτρωγε και έκανε διάφορες εκφράσεις με το πρόσωπό τους. Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τα δεδομένα για να δημιουργήσουν μοντέλα σε υπολογιστή με τους πιθήκους να λένε φράσεις όπως: “Καλές διακοπές” και “Θα με παντρευτείς;”…

Ανακάλυψαν ότι η ανατομία της φωνητικής οδού του πιθήκου επιτρέπει στους μακάκους να παράγουν πέντε φωνήεντα τα οποία, λένε οι ερευνητές, είναι “ένα επαρκές φάσμα των ήχων ομιλίας για την υποστήριξη της ομιλούμενης γλώσσας”. Έτσι, το πρόβλημα δεν είναι με την ανατομία του πιθήκου αλλά βρίσκεται κάπου στον εγκέφαλό του. “Οι εγκέφαλοι των πιθήκων δεν έχουν άμεσους δεσμούς με τους νευρώνες της γλώσσας και του λάρυγγα, δεν μπορούν τα τους ελέγξουν”, λέει η Tecumseh Fitch, που συμμετείχε στην έρευνα. “Επίσης, δεν έχουν βασικές συνδέσεις στον εγκέφαλό τους που να τους καθιστούν ικανούς στο να μιμούνται ό,τι ακούνε, όπως κάνουν οι άνθρωποι. Έτσι όταν πρόκειται για την ομιλία, πραγματικά δεν είναι μια υπόθεση του ό,τι ακούω λέω…”, συμπλήρωσε.

Φιλοσοφία: Τρόπος ζωής ή Πολυτέλεια;

Έχει ειπωθεί: «Η φιλοσοφία είναι μόνο θεωρίες. Δεν έχει τίποτα να μας προσφέρει. Με αυτά θα ασχολούμαστε;» Μαθητές Βˊ λυκείου θετικής κατεύθυνσης στη διδακτική ώρα της φιλοσοφίας.

Δεν προσφέρει τίποτα η φιλοσοφία... Άραγε τι θα θέλανε να τους προσφέρει; Τι περιεχόμενο θα έδιναν στον όρο «προσφέρει»; Πώς θα προσδιόριζαν τη λέξη «θεωρία»; Το βασικότερο όμως ερώτημα αφορά το «μας», δηλαδή τι σημαίνει «εαυτός». Ποια τα χαρακτηριστικά του εαυτού τους, ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στη διαμόρφωσή του, ποια είναι η θέση του στην κοινωνική πραγματικότητα;

Αν ανάμεσα σε άλλες απαντήσεις, έλεγαν ότι μου αρέσει να έχω γύρω μου τους φίλους μου, θέλω να έχω μία σχέση, να βγάλω πολλά χρήματα, να βοηθώ τους συνανθρώπους μου, να εξερευνήσω τα μυστήρια του σύμπαντος∙ θέλω να μάθω που πηγαίνουμε όταν πεθαίνουμε, να ζω ελεύθερος χωρίς να μου λένε οι άλλοι τι να κάνω∙ κάπου μέσα από όλα αυτά, ξεπηδούν οι μορφές του Ηράκλειτου, του Αναξιμένη, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Σωκράτη, του Νίτσε, του Σπινόζα, του Τζον Λοκ, του Ντέιβιντ Χιούμ, του Thomas Nagel, του John Rawls..Οι μορφές πληθαίνουν.. Είναι τόσες πολλές που θα έλεγε κανείς ότι μοιάζουν με ένα μεγάλο και πλατύ ποτάμι, που σε καλεί να γνωρίσεις τα μυστήρια του.

Η ανεξερεύνητη κοίτη του συνεχίζει να αποτελεί μια θεωρία για τα παιδιά. Γιατί πολύ απλά στέκονται στην επιφάνεια και απαξιώνουν το περιεχόμενο του βυθού. Αν κοίταζαν προσεκτικότερα θα διέκριναν τη μαθηματική σκέψη, την κυρίαρχη διαδικασία για την πραγμάτωση της πειθούς. Την προσπάθεια του ανθρώπινου νου να διατυπώσει ένα βέβαιο συμπέρασμα μέσα από τη σύνθεση ενός έγκυρου και αληθούς επιχειρήματος. Με άλλα λόγια να πείσει.

Τι σημαίνει έγκυρο και τι αληθές; Καλούνται να προσδιορίσουν το περιεχόμενο των δύο όρων σε άσκηση θεωρίας στην τρίτη λυκείου, για να κερδίσουν εύκολα κάποιες μονάδες στη συνολική εξέταση της νεοελληνικής γλώσσας. Και μετά, επιτέλους, το μάθημα ειδικότητας. Η εξειδίκευση, η εντρύφηση στο χειροπιαστό και αποδεικτέο…

Ενίσταμαι! Θα φωνάξει ο Μπλεζ Πασκάλ, φυσικός, μαθηματικός και φιλόσοφος του 17ου αι. Και η Πειθώς έχει μαθηματικά..Το βεβαιώνω στο βιβλίο μου «Η Τέχνη της Πειθούς» στην προσπάθειά μου να ανακαλύψω την αλήθεια. Πράγματι ο Πασκάλ χρησιμοποιεί τις αρχές της γεωμετρίας προκειμένου να εξηγήσει την τέχνη της πειθούς. Τρία, κατ̕ αυτόν, είναι τα ουσιώδη γνωρίσματα για την ανάπτυξη αποδείξεων, μεθοδικών και τέλειων: «να ορίζει κανείς τους όρους που πρόκειται να χρησιμοποιήσει με σαφείς ορισμούς, να διατυπώνει προφανείς αρχές ή αξιώματα για να αποδείξει τα εν λόγω, και να αντικαθιστά διαρκώς νοερά στην απόδειξη τα οριζόμενα με τους πλήρεις ορισμούς» (αποφυγή έτσι, της ενδεχόμενης αμφισημίας κάποιων όρων λόγω της συνοπτικής διατύπωσής τους.)

Ο αγαπημένος Πασκάλ τους εξηγεί, γιατί δεν μπορούν να επιχειρηματολογήσουν με πειστικό τρόπο υπέρ του ρατσισμού, στην κλασική ερώτηση, «αν κάποιος είναι ρατσιστής γιατί να μην μπορεί να υποστηρίξει την άποψή του στην έκθεση;»

Η μεγαλύτερη όμως αξία της φιλοσοφικής εναρώτησης αγγίζει το θέμα της θανατικής ποινής ή ακόμα και της ευθανασίας. Διχάζονται οι μαθητές, υψώνονται οι τόνοι στη συζήτηση..Θυμός, αγανάκτηση, πικρία, περίσκεψη..Και ο διχασμός συνεχίζεται..τα συναισθήματα φουντώνουν στο άκουσμα του μεταναστευτικού θέματος. Η αμφισβήτησή τους και τα ερωτήματά τους είναι πολλά αλλά και τόσο σύμφυτα με την ίδια τους τη φύση.

Τώρα είναι η ώρα τους να αυτοπροσδιοριστούν, να αποκτήσουν ταυτότητα, να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους. Αν τους ζητάμε εμείς οι μεγάλοι να απαντήσουν σε ερωτήσεις κρίσης του τύπου «Ποια από τις φιλοσοφικές θεωρίες θεωρείτε πιο σωστή και γιατί;», μήπως θα πρέπει να τους εξηγούμε τι σημαίνει το ρήμα «κρίνω» και τι το ρήμα «αξιολογώ»; Αν αντιστοιχούν στην αντικειμενική και συγκριτική αποτίμηση, τότε καταλήγουμε στην «Πασκαλινή» (Πασκάλ) πειθώ. Στην αντικειμενική και συνάμα υποκειμενική εικόνα για τη ζωή που μας περιβάλλει. Στο συμπέρασμα, που ,ναι, τη δεδομένη στιγμή κρίνεται ως αποδεκτό, αλλά που υπόκειται σε αλλαγή κάτω από καινούργια δεδομένα και γνώσεις. Κάπως έτσι δεν κλείνουν οι πλατωνικοί διάλογοι; Μήπως και ο Πλάτωνας δεν εφάρμοσε τις αρχές της γεωμετρίας στον περίφημο διάλογό του «Μένων» (87a-d) προσεγγίζοντας το διδακτό της Αρετής;

Την ώρα λοιπόν που οι νεαροί πλοηγοί της ζωής γίνονται αρνητές της φιλοσοφίας, ας τους δείξουμε πως η άρνησή τους δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κατάφασή τους στο μαγευτικό κόσμο της σοφίας.

Ένα θαυμαστό ταξίδι στην ακρίβεια της σχετικότητας… ένα ταξίδι στην ίδια τη ζωή.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ - Ὕμνος εἰς Δία (1.55-1.96)

καλὰ μὲν ἠέξευ, καλὰ δ᾽ ἔτραφες, οὐράνιε Ζεῦ,
ὀξὺ δ᾽ ἀνήβησας, ταχινοὶ δέ τοι ἦλθον ἴουλοι.
ἀλλ᾽ ἔτι παιδνὸς ἐὼν ἐφράσσαο πάντα τέλεια·
τῷ τοι καὶ γνωτοὶ προτερηγενέες περ ἐόντες
Οὐρανὸν οὐκ ἐμέγηραν ἔχειν ἐπιδαίσιον οἶκον.
60 δηναιοὶ δ᾽ οὐ πάμπαν ἀληθέες ἦσαν ἀοιδοί.
φάντο πάλον Κρονίδῃσι διάτριχα δώματα νεῖμαι·
τίς δέ κ᾽ ἐπ᾽ Οὐλύμπῳ τε καὶ Ἄϊδι κλῆρον ἐρύσσαι,
ὃς μάλα μὴ νενίηλος; ἐπ᾽ ἰσαίῃ γὰρ ἔοικε
πήλασθαι· τὰ δὲ τόσσον ὅσον διὰ πλεῖστον ἔχουσι.
65 ψευδοίμην, ἀίοντος ἅ κεν πεπίθοιεν ἀκουήν.
οὔ σε θεῶν ἐσσῆνα πάλοι θέσαν, ἔργα δὲ χειρῶν,
σή τε βίη τό τε κάρτος, ὃ καὶ πέλας εἵσαο δίφρου.
θήκαο δ᾽ οἰωνῶν μέγ᾽ ὑπείροχον ἀγγελιώτην
σῶν τεράων· ἅ τ᾽ ἐμοῖσι φίλοις ἐνδέξια φαίνοις.
70 εἵλεο δ᾽ αἰζηῶν ὅ τι φέρτατον· οὐ σύ γε νηῶν
ἐμπεράμους, οὐκ ἄνδρα σακέσπαλον, οὐ μὲν ἀοιδόν·
ἀλλὰ τὰ μὲν μακάρεσσιν ὀλίζοσιν αὖθι παρῆκας
ἄλλα μέλειν ἑτέροισι, σὺ δ᾽ ἐξέλεο πτολιάρχους
αὐτούς, ὧν ὑπὸ χεῖρα γεωμόρος, ὧν ἴδρις αἰχμῆς,
75 ὧν ἐρέτης, ὧν πάντα· τί δ᾽ οὐ κρατέοντος ὑπ᾽ ἰσχύν;
αὐτίκα χαλκῆας μὲν ὑδείομεν Ἡφαίστοιο,
τευχηστὰς δ᾽ Ἄρηος, ἐπακτῆρας δὲ Χιτώνης
Ἀρτέμιδος, Φοίβου δὲ λύρης εὖ εἰδότας οἴμους·
ἐκ δὲ Διὸς βασιλῆες, ἐπεὶ Διὸς οὐδὲν ἀνάκτων
80 θειότερον· τῷ καί σφε τεὴν ἐκρίναο λάξιν.
δῶκας δὲ πτολίεθρα φυλασσέμεν, ἵζεο δ᾽ αὐτός
ἄκρῃσ᾽ ἐν πολίεσσιν, ἐπόψιος οἵ τε δίκῃσι
λαὸν ὑπὸ σκολιῇσ᾽ οἵ τ᾽ ἔμπαλιν ἰθύνουσιν·
ἐν δὲ ῥυηφενίην ἔβαλές σφισιν, ἐν δ᾽ ἅλις ὄλβον,
85 πᾶσι μέν, οὐ μάλα δ᾽ ἶσον· ἔοικε δὲ τεκμήρασθαι
ἡμετέρῳ μεδέοντι· περιπρὸ γὰρ εὐρὺ βέβηκεν.
ἑσπέριος κεῖνός γε τελεῖ τά κεν ἦρι νοήσῃ,
ἑσπέριος τὰ μέγιστα, τὰ μείονα δ᾽ εὖτε νοήσῃ·
οἱ δὲ τὰ μὲν πλειῶνι, τὰ δ᾽ οὐχ ἑνί, τῶν δ᾽ ἀπὸ πάμπαν
90 αὐτὸς ἄνην ἐκόλουσας, ἐνέκλασσας δὲ μενοινήν.
χαῖρε μέγα, Κρονίδη πανυπέρτατε, δῶτορ ἐάων,
δῶτορ ἀπημονίης· τεὰ δ᾽ ἔργματα τίς κεν ἀείδοι;
οὐ γένετ᾽, οὐκ ἔσται· τίς κεν Διὸς ἔργματ᾽ ἀείσει;
χαῖρε, πάτερ, χαῖρ᾽ αὖθι· δίδου δ᾽ ἀρετήν τ᾽ ἄφενός τε·
95 οὔτ᾽ ἀρετῆς ἄτερ ὄλβος ἐπίσταται ἄνδρας ἀέξειν,
οὔτ᾽ ἀρετὴ ἀφένοιο· δίδου δ᾽ ἀρετήν τε καὶ ὄλβον.
***
 Έτσι καλά μεγάλωσες, ουράνιε Δία, κι ετράφης
κι έφηβος ξάφνου γίνηκες και γρήγορα σου βγήκε χνούδι.Και στην εντέλεια, ας ήσουνα παιδί, όλα τα συλλογιόσουν,γι᾽ αυτό, κι ας ήταν μεγαλύτερα τ᾽ αδέρφια σουδεν αρνηθήκαν σπίτι σου να ᾽χεις κι εσύ τον ουρανό, μερίδα σου απ᾽ τη μοίρα.60Μα οι Δαναοί τραγουδιστές δε λέγαν πάντα αλήθεια,πως τάχα τα παιδιά του Κρόνου μοίρασαν την εξουσία στα τρία με λαχνό.Μα ποιός τον κλήρο ανάμεσα σε Όλυμπο και Άδη θα τραβούσεκαι δε θα ᾽ταν ανόητος, αφού στον κλήρο μπαίνουνε ίσοι λαχνοί;Όμως εδώ, τί διαφορά μεγάλη στους λαχνούς ανάμεσα!…65Θα ᾽τανε ψέμα αν έλεγα πως έπειθαν όσους τους άκουγαν.Μα εσένα δε σε βάλανε των Ουρανίων βασιλιά με κλήρο, έγινες με τα έργα των χεριών σου.Η Βία και η Δύναμη σου παραστάθηκαν, γι᾽ αυτό τις τίμησες στο θρόνο σου κοντά.Κι όρισες το πιο ωραίο απ᾽ τα πετούμενα αγγελιοφόροτων σημαδιών σου, που στους φίλους μου δεξιά να τους τα φέρνεις.70Κι απ᾽ τους θνητούς, τους πιο καλούς ξεχώρισες, κι ούτε των πλοίωνπήρες τους έμπειρους, ούτε άντρα πολεμάρχο, κι ούτε τραγουδιστή.Όλους αυτούς σε πιο μικρούς τους άφησες θεούςνα τους υπηρετούν, ενώ εσύ διάλεξες άρχοντες πόλεωνπου ελέγχουν αγροτιά και μαχητές και κουπολάτες κι όλους.75Και τί δεν είναι κάτω από τη δύναμη όποιου κυβερνά.Ανθρώπους του Ηφαίστου λένε τους χαλκιάδες,τους μαχητές, του Άρη, ενώ τους κυνηγούς πως είναι της ΧιτώνηςΑρτέμιδας· του Φοίβου όσοι ξέρουνε καλά να παίζουν με τη λύρα ύμνους.Όμως από το Δία ορίζονται οι βασιλιάδες και τίποτε γι᾽ αυτούς από το Δία80πιο θεϊκό. Για τούτο κι έκρινες στον κλήρο σου να πέσουν,και πολιτείες τούς έδωσες για να φυλάνε, ενώ εσύ ο ίδιο κάθισεςστις ακροπόλεις εποπτεύοντας ποιοί με το δίκιοτους λαούς τους κυβερνούν με δυσκολίες, ποιοί με τ᾽ άδικο.Και πλούτη τούς εχάρισες και τόσην ευτυχία,85μα όχι κι ίσα σ᾽ όλους τους. Και τούτο το αποδείχνειο βασιλιάς μας που μπροστά βρίσκεται από τους άλλους.Κι ό, τι σκεφτεί το χάραμα, το πράττει ώσμε το βράδυ,κι όσο για τα μικρότερα, μόλις στο νου τού μπούνε.Άλλοι για τούτα θέλουν ένα έτος, για τ᾽ άλλα περισσότερο.90Μα σ᾽ άλλα την εκτέλεση εμποδίζεις, επιθυμίες συντρίβοντας.Χαίρε μεγάλε, πανυπέρτατο τέκνο του Κρόνου, δοτήρα ευημερίας,δοτήρα ευδαιμονίας. Ποιός μπορεί τα έργα σου να ψάλει;Δε γεννήθηκεν αυτός, ούτε υπάρχει. Ποιός μπορεί τα έργα του Διός να ψάλει;Χαίρε πατέρα και ξανά χαίρε. Αρετή και πλούτο δίνε.95Χωρίς την αρετήν ο πλούτος δε θ᾽ ανέβαζε ψηλά τον άντρα,ούτε κι η αρετή χωρίς τον πλούτο. Δίνε αρετή και πλούτο.

Το λάθε βιώσας του Επίκουρου αποτελεί απόσυρση του πολιτικού;

Την πολιτική θέση του ο Επίκουρος, που δεν αποτελεί μία προσέγγιση μόνο της εποχής του, αλλά και του καιρού μας, τη συμπύκνωσε σε μία αποφθεγματικού χαρακτήρα φράση: Λάθε βιώσας. Το βασικό αυτό αξίωμα του Επίκουρου, δηλαδή να απέχει κανείς από τις δημόσιες υποθέσεις και τα αξιώματα της εποχής του, δεν ερμηνεύθηκε και δεν ερμηνεύεται με το κοινωνικό είναι της εποχής εκείνης. Η μη ενεργός συμμετοχή του Επίκουρου στα πολιτικά δρώμενα δεν αποτελεί μία πράξη πολιτικής απραγμοσύνης, διότι δεν είναι ο Επίκουρος, ο οποίος αδιαφορεί για τα της πόλεως, αλλά η πόλις είναι αυτή, η οποία με το να σήπονται^[1] οι δημοκρατικοί της νόμοι, απεμπολεί την ιδιότητα του ατόμου ως πολίτη.^[2] Ισχυρίζονται πολλοί μελετητές ότι ο επικουρισμός κατέτεινε προς τον ατομικισμό, ο οποίος προσδίδει μεγαλύτερη σημασία στα κεκτημένα δικαιώματα του ατόμου παρά στο γενικό καλό. Η ανωτέρω άποψη τείνει, πολλές φορές, να συμπλεύσει με την υπερλαϊκευμένη αντίληψη ότι σε περιόδους κοινωνικής σήψης το ατομικό συμφέρον^[3] υπερακοντίζει την κοινωνική χειραφέτηση του ανθρώπου. ^[4]

 

Είναι γεγονός ότι, όταν υφίσταται κοινωνική παρακμή, δεν είναι δυνατόν να μεταβληθεί το κοινωνικό γίγνεσθαι, επειδή λείπουν οι κοινωνικές εκείνες δυνάμεις, οι οποίες δυνάμει θα μεταβάλλουν τις παραγωγικές σχέσεις. Κατά συνέπεια, δεν έχει σχηματισθεί το μαζικό κίνημα το οποίο βρίσκεται σε επαναστατική διαδικασία. Σ' αυτές τις κοινωνικές συνθήκες αυτοί που προκάλεσαν την κρίση τάσσονται υπέρ του ατομικισμού. Κι αυτό είναι ερμηνεύσιμο, διότι ο ατομικισμός δεν υιοθετεί την ύπαρξη αντικειμενικών δυνάμεων της ιστορικής νομοτελειακής εξέλιξης και κυρίως καταγίνεται με τη «σωτηρία της ψυχής» και όχι με την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων. Αποτελεί φυγή από το πραγματικό. Αποτελεί, στην ουσία, υιοθέτηση ενός ισχύοντος αρνητικού πραγματικού.^[5]

 

Ο Επίκουρος, όταν δίδασκε ότι ορθόν και σώφρον εί­ναι να μην αναμειγνύεται^[6] κανείς στις δημόσιες υποθέσεις και να μην ταυτίζεται με το απαθές και αλλοτριωμένο πλήθος, δεν το έπραττε από ατομικιστική διάθεση, αλλά από βαθιά πεποίθηση ότι ο αγώνας για τη ελευθερία αποσκοπεί στη δημιουργία αδιάφθορων ανθρώπων. Είναι γνωστόν ότι σε εποχές κοινωνικής παρακμής η κυρίαρχη δημόσια εξουσία διαφθείρει τα πάντα και τους πάντες, διότι το πλήθος δεν έχει αποκτήσει κοινωνική, αλλά ούτε και ατομική συνείδηση. Παράλληλα, ο Επίκουρος με τη διαφωτιστική αποστολή του, στόχευε ώστε το πολιτικό του μήνυμα, αν ήταν δυνατόν, να διεισδύσει στις ανθρώπινες μάζες. Και τούτο διότι ο διαφωτισμός εκφράζεται ad hominem, στη συνέχεια είναι δυνατό να γίνει κτήμα των μαζών και να μεταβληθεί σε υλική δυναμική για τη μετάβαση σ' ένα κόσμο καλύτερο, σε μία συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, όταν δηλαδή θα είναι ώριμες οι αντικειμενικές συνθήκες. Μέσα σε συνθήκες, όπου η πόλις εσήπετο, πιο επαναστατική πολιτική πράξη δεν υπάρχει. Γι αυτό και ο Κήπος του Επίκουρου έγινε προπύργιο για την ελευθερία και την κοινωνική αλλαγή και πρόοδο.

 

H μαχητική αυτή στάση του Επίκουρου δεν κατανοήθηκε, αλλά τουναντίον παρανοήθηκε σκανδαλωδώς.^[7] Πρέπει να υπογραμμισθεί^[8] ότι η στάση του Επίκουρου προς την εποχή του δεν ήταν μία στάση ευπειθής. Αυτή η συνειδητή συμπεριφορά του προσδιόριζε και την εν γένει θέση του προς την κοινωνία: ήταν απορριπτική, γι αυτό και καταπολεμήθηκε.^[9] Πολλοί πολέμιοί του έγραφαν εις βάρος του κατάπτυστα κείμενα.^[10] Μάλιστα έφθασαν στο σημείο να γράφουν επιστολές με διαστρεβλωτικό χαρακτήρα και να τις διακινούν ως έργα του στον κόσμο.^[11] Με μένος κατέστρεψαν τό συγγραφικό του έργο, και αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην έχουν διασωθεί τα έργα του Περί Αιρέσεων και Φυγών και Περί Βίων, στα οποία ο Επίκουρος ανέπτυξε διεξοδικά την πολιτική του θεωρία.

 

Οι επικούρειοι πρότασσαν τη φιλοσοφία του, την ίδια τη δομή του Κήπου και κυρίως τη κοινωνική συμπεριφορά τους. Όλα αυτά υπαγορεύουν ένα εναλλακτικό πρότυπο κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης, στις δεδομένες κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες της παρηκμασμένης εκείνης εποχής, το οποίο εμπνέει τον κόσμο και την πολιτική ζωή^. μίας οργάνωσης, που στηρίζει τις αξίες -κοινωνικοποίηση, δικαιοσύνη, φιλία και αποβλέπει στην επανασύσταση της communitas μεταξύ των ανθρώπων (την πόλιν εν πόλει), η οποία θα προσδώσει ανθρωπολογικό νόημα στην αναζή­τηση της ευδαιμονίας.^[12] Η μέγιστη άσκηση της συνειδητής ελεύθερης βούλησης, η οποία καθορίζει τον τόπο της ανθρώπινης ελευθερίας, πραγματώνεται και αντικειμενοποιείται στο δεσμό της φιλίας που συνδέει το ένα άτομο με το άλλο. Η φιλία, η πράξη αυτή ελευθερίας αποτελεί την πιο νοηματοδοτημένη ανθρώπινη παρέγκλισιν. Η σχολή του Επίκουρου θεωρείται ως μία συλλογική παρέγκλισις, η οποία στοχεύει να ανασυντάξει την κοινωνική και πολιτική διάσταση της ανθρώπινης ζωής^[13] σε όλους τους τομείς, κοι­νωνικούς και πολιτικούς, που στο εσωτερικό της πραγματώνονται οι ανάγκες της. Καταφαίνεται, λοιπόν, ότι ο επικουρισμός ασκούσε μία ριζοσπαστική αλλά και εκλεκτικιστική κριτική της πολιτικής ζωής. Η δε κριτική του στάση απέναντι στις δημόσιες πολιτικές θέσεις αποτελεί μία γενναία πολιτική θέση την εποχή εκείνη και τούτο, διότι οι επικούρειοι δεν υιοθετούσαν μία απολιτική στάση απέναντι στα πολιτικά πράγματα, όπως συχνά τους καταλογίζεται. Και αυτό είναι προφανές, εφόσον οι επικούρειοι δεν αμφισβητούσαν κοινωνικούς θεσμούς και συμβάσεις.

 

Ως υλιστής, όμως, γνωρίζει ότι η συνείδηση εξαρτάται από εξωτερικά αίτια. Κατά αυτόν τον τρόπο πιστεύει ότι οι εξωτερικοί εχθροί με τη δεδομένη πολιτειακή μορφή της εποχής εκείνης πρέπει να καταστραφούν.^[14] Η προσπάθεια αυτή της αποδόμησης αποτελεί ύψιστη επαναστατικά πολιτική πράξη, και η επικούρεια καταδίκη της κοινωνίας απλώνεται εξ ολοκλήρου στην πόλιν του 3^ου π. X αιώνα:^[15] Υπάρχουν περίοδοι της ιστορίας, όπου η κοινωνική και πολιτική ζωή έχουν τόσο ευτελισθεί, προκαλώντας πάρα πολλά δεινά, ώστε αυτή η εκτροπή φαίνεται ότι είναι μία συνεχής κατάσταση της συλλογικής ζωής. Αν η πολιτική-κοινωνική ζωή αποτελεί το μόνο φυσικό νόμο για τον άνθρωπο, τότε ο άνθρωπος δε συμπλέει με τους νόμους της φύσης. Αλλά, αν αυτή αποτελεί μία σύμβαση, ο άνθρωπος μπορεί να εξακολουθήσει μέσα από τον Κήπο εκ νέου τη φύση, την οποία αποδήμησε η υπάρχουσα πολιτική ζωή, πιστεύοντας ότι μέσα από την κοινότητα μπορεί να αναδυθεί μία συλλογική ευδαιμονία με κοινωνικο-πολιτικές προεκτάσεις που θα μπορούσε να επεκταθεί και να αποκτήσει έναν οικουμενικό χαρακτήρα.

 

Πολλοί μελετητές^[16] ισχυρίζονται ότι αυτή η στάση του Επίκουρου να ζει ο σοφός λάθρα μακράν των δημοσίων υποθέσεων, εκπορευόταν από τον πολιτικό κάματο της εποχής του. Αυτό είναι δυνατόν να θεωρηθεί εν μέρει ορθό, ο ίδιος, όμως, είχε διίδει ότι το πολιτικώς διάγειν της εποχής του συνιστούσε αποφατική δράση, αποτελούσε αιτία για τον εκμαυλισμό των ανθρώπων, και εξαιτίας της συγκεκριμένης παρηκμασμένης πολιτικής δράσης o λαός μετατρεπόταν σε ένα απρόσωπο, χωρίς βούληση και ταυτότητα πλήθος. Συναφώς, η πολιτική θέση δεν αποτελούσε μία παθητική απολιτική στάση, αλλά μία συνεπή πολιτική θέ­ση-πρόταση, που ανέπτυσσε μία συγκεκριμένη στρατηγική^[17] απέναντι στο πολιτικό γίγνεσθαι της εποχής του. Δεν επιζητούσε την αποχή, τη φυγή, αλλά μετά παρρησίας λάμβανε θαρραλέα θέση στο πιο καίριο πρόβλημα της εποχής του, το πρόβλημα των δούλων. Η μη αποδοχή του θεσμού της δουλείας αποτελεί μία πρωτοποριακά διαφωτιστική πολιτική πράξη. Για τον Επίκουρο, οι δούλοι ήταν άνθρωποι,^[18] και όχι πράγμα ή εργαλείο.^[19]

 

Είναι δυνατόν να εμφανισθεί -ίσως τεθεί το ερώτημα-ο επικούρειος διαφωτισμός, σε μία εποχή, κατά την οποία μέσα στο κοινωνικό γίγνεσθαι εξέλιπε κάθε δυνάμει επαναστατική πράξη;^[20] Το ζήτημα του επικούρειου διαφωτισμού άπτεται του προβλήματος της σχέσης που υφίσταται ανάμεσα στο κοινωνικό είναι και τη συνείδηση. Ο διαλεκτικός υλισμός^[21] αυτή τη σχέση την είδε ως σχέση αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης. Οι δε απόψεις μίας ιστορικά δεδομένης κοινωνίας αποτελούν την έκφραση των αντιθέσεων που εγκλείει το κοινωνικό^[22] είναι το οποίο είναι απότοκο της σύγκρουσης μεταξύ των κοινωνικών παραγωγικών δυνάμεων και των παραγωγικών σχέσεων κάθε ιστορικής εποχής. Η δυναμική πολυπλοκότητα των σχέσεων μεταξύ κοινωνικού είναι και συνείδησης, πέραν της πρωταρχικότατες του κοινωνικού είναι, διαμορφώνει το πραγματικό.^[23] (Βέβαια, ο Επίκουρος, δεν προχώρησε σε κά­ποια κοινωνιολογική ανάλυση για τη σχέση μεταξύ κοινωνικού είναι και συνείδησης).

 

Ο επικούρειος διαφωτισμός, συνεπώς, καταδεικνύει ότι ο άνθρωπος πρέπει να προτρέξει της εποχής του. Ο διαφωτισμός συμπλέει με την ιστορική πράξη της οιονεί κίνησης για τη γένεση του νέου, βελτίονος και πιο ελεύθερου από το παλαιό.^[24] Η πράξη αυτή αποτελεί ύψιστη πολιτική πράξη, επαναστατική πράξη. Ο Επίκουρος έχει αντι­ληφθεί ότι η πόλις νοσεί και δεν είναι δυνατόν να ιαθεί με τις υπάρχουσες απόψεις πολιτικών και φιλοσόφων. Καμία ουτοπιστική πολιτεία (κυνική, πλατωνική, στωική) δε δύναται να ανασύρει την πόλιν από τα ερείπειά της. Η επικούρεια θέση σ' αυτό το σημείο είναι κατηγορηματική. Μάλιστα στο επίπεδο της ενυπόστατης αυτοσυνειδησίας, η στάση του Επίκουρου έναντι της πολιτικής, μπορεί να κατανοηθεί και ως μία αντανακλαστική αντίδραση προς τις πολιτικές θέσεις των φιλοσόφων από τον Πυθαγόρα ως τον Αριστοτέλη.^[25] Με την αυστηρή του κριτική για τα πά­ντα και τη συνεχή προσπάθεια για την ορθή γνώση της φύσης και της κοινωνίας, ο Επίκουρος οδηγείται από την ανελευθερία στην ελευθερία, από την στείρα υποτέλεια του ατόμου στην υπάρχουσα κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα, την ελευθερία.^[26] Οι παράγοντες, οι οποίοι συνέβαλαν στη διαμόρφωση της πολιτικής στάσης του Επίκουρου εντοπίζονται στην ταξική διάρθρωση της εποχής εκείνης, η οποία καθόριζε τον κόσμο, αυτόν στον οποίο γεννήθηκε και έδρασε ο Επίκουρος. Ο φιλόσοφος, αγωνιζόταν για τη δημιουργία μίας οικουμενικότητας, που θα στηριζόταν στη κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη και στη ο­ποία ο Άνθρωπος θα αποτελούσε το επίκεντρο του ενδιαφέροντος.

 

Ο σύγχρονος άνθρωπος, και συγκεκριμένα αυτός που ακολουθεί την επαναστατική τάση της εποχής του, δύναται ορθώς να αξιολογήσει τη φιλοσοφική προσφορά του Επίκουρου σ' αυτό τον τομέα. Όταν ένα κοινωνικό σύστημα βρίσκεται σε γενική κρίση, η συμμετοχή στη δημόσια ζωή αποτελεί μία μη πολιτική πράξη. Γι αυτό και ο Επίκουρος, ο οποίος έζησε σε μία ανάλογη ιστορική περίοδο, υιοθέτησε την απόρριψη της συμμετοχής στην υπάρχουσα δημόσια ζωή.^[27] Παράλληλα, προέτρεπε τη μη ταύτιση και την αποχή από το άβουλο πλήθος που αποτελεί την κύρια δύναμη για την ανάπτυξη της δημόσιας ζωής σε ιστορικές περιόδους κοινωνικής παρακμής.^[28] Ευλόγως, μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί, αν είναι δυνατόν να υπάρξει επαναστατικά πολιτική πράξη, έξω και πέραν των πλαισίων της δημόσιας ζωής και των πολιτικών σχέσεων. Και όμως είναι δυνατόν να υπάρξει, διότι, αν δεν υπήρχε, θα οδηγούμαστε σε κοινωνική αποτελμάτωση. Στο ιστορικό γίγνεσθαι δεν επέρχεται καμία κοινωνική αλλαγή μέσα στο πλαίσιο της διεφθαρμένης δημόσιας ζωής. Αντιθέτως, αυτή επέρχεται με την κάθετη αντίσταση και ρήξη.

 

Αναμφισβήτητα, οι πολιτικές θέσεις του Επίκουρου δεν απευθύνονται στην υπάρχουσα κυρίαρχη ιδεολογία. Απευθύνονται στις εκάστοτε δυνάμει επαναστατικές δυνάμεις της κοινωνίας, σε εκείνες τις δυνάμεις, οι οποίες συνειδητά αγωνίζονται για την έλευση της ιστορικής εκείνης εποχής, κατά την οποία δε θα υπάρχει κοινωνική αδικία.^[29]

 

          «Οι άνθρωποι, όντας κοινωνικοποιημένοι, θα γίνουν κύριοι της φύσης, του εαυτού τους, ελεύθεροι».^[30]

 

Με το λάθε βιώσας, ο Επίκουρος δεν αποσυρόταν από την πολιτική ζωή, αλλά στρεφόταν εναντίον της ιδιότητας του ατόμου-πολίτη. Διότι, οι άνθρωποι συνδέονται μεταξύ τους με την πολιτειακή και όχι την πολιτική ζωή. Δεν είναι το σύνολο των ατόμων-πολιτών που συντηρούν την πολιτεία, αλλά η πολιτεία η οποία διατηρεί τη ζωή των πολιτών. Γι' αυτό και ο φιλόσοφος δε συνιστούσε μία ζωή ανέμελη, αλλά μία ζωή πολιτική δράσης, συνεπώς μία ζωή έξω από το πλαίσιο του συγκεκριμένου πολίτη, που ακλούθησε την κατάπτωση της Αθήνας, της αποτυχίας της ως πόλεως.

 

Και στην προκείμενη περίπτωση ο Επίκουρος προπορεύθηκε της εποχής του.^[31] Διότι η εποχή της κοινωνίας, στην οποία τα άτομα θα είναι ελεύθεροι άνθρωποι και ο συνδετικός κρίκος μεταξύ τους θα είναι η ελεύθερη πολιτική ζωή, εξακολουθεί να είναι υπόθεση του παρόντος και του μέλλοντος. Κι αυτό που εφάρμοσε μέσα στον Κήπο του ο Επίκουρος προϋπέθετε ανεπτυγμένη κοινωνική-πολιτική συνείδηση για την πορεία του ανθρώπου και στόχευε στην απελευθέρωσή του από τα συγκεκριμένα πολιτικά δεσμά, τα οποία τον κρατούν μέσα στην ανελευθερία. Διότι η ευδαιμονία, το ύψιστο τέλος της ανθρώπινης ζωής συμπλέει με την αυτονομία και την ελευθερία του ανθρώπου. Το λάθε βιώσας, επομένως, δικαιώνεται στον Επίκουρο ως έλλογη επίθεση κατά της αλλοτρίωσης, κοινωνικής και πολιτικής, στην Αθήνα του τέλους του 4^ου αιώνος.^[32] Και επιβάλλεται να επαναληφθεί και να υπογραμμισθεί μετά το τέλος ενός αιώνος, ο οποίος εβίωσε τις διαβρωτικές συνέπειες του πελοποννησιακού πολέμου και της απώλειας της πολιτικής και πολιτισμικής πρωτοβουλίας. ^[33]

 

Σήμερα, στην εποχή της κοινωνικής σήψης, της πολιτικής διαφθοράς και οικονομικής κατάρρευσης, απαιτείται μία αναδόμηση του κοινωνικού είναι, μία πολιτική ουσιαστικής αντίστασης, μία επικούρεια κριτική και αμφισβήτηση των πάντων. Απαιτείται να σταματήσουμε τα σχέδια εκείνων που μας έθιξαν την εθνική μας ανεξαρτησία και μας οδήγησαν στα όρια της φτώχειας. Είναι μύθος ότι, όπως στην εποχή του Επίκουρου έτσι και σήμερα, εφησυχάζουμε, ιδιωτεύουμε. Πρέπει αποτελεσματικά να αντιμετωπίσουμε τα σημερινά προβλήματα και αυτό θα το πετύ­χουμε με την άμεση στροφή προς ένα νέο τρόπο πολιτικής σκέψης και δράσης, έξω από τις υπάρχουσες πολιτικές δομές, που να αξιοποιεί τις ικανότητες, τις γνώσεις και τις δεξιότητες όλων μας, για να υπηρετήσει το σύνολο, για να δημιουργηθεί μια κοινωνία ισότητας και δικαιοσύνης. Είναι απαραίτητο να οργανώσουμε ένα συνασπισμό αλληλεγγύης, αλληλοβοήθειας, και ενεργού λήψης αποφάσεων σε κάθε γειτονιά και κάθε περιοχή που να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τα υπάρχοντα προβλήματα της κοινωνικής οπισθοδρόμησης. Πρέπει ο σημερινός φιλόσοφος να μην περιορίζεται στην ακαδημαϊκή του απομόνωση, αλλά να αναλάβει ένα πρωτοποριακό-κοινωνικό πολιτικό ρόλο, που θα αποσκοπεί στην αφύπνιση της κοινωνικής συνείδησης, ώστε ο άνθρωπος να αποτελέσει ενεργό υποκείμενο και να εξέλθει, κατά την καντιανή ρήση, από την ανωριμότητά του, για την οποία ο ίδιος είναι υπεύθυνος.

 

Είναι προφανές ότι σήμερα είναι αδύνατον να δοθεί οποιαδήποτε λύση από τα υπάρχοντα πολιτικά κόμματα, τα οποία για να μπορέσουν να συμβάλλουν στην επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων, πρέπει να ανασυγκροτηθούν σε άλλη πολιτική βάση και με προοπτική το όφελος του λαού. Στη σημερινή εποχή, είναι αναγκαία η δημιουργία ενός φορέα που θα αποτελούν, κυρίως οι φιλόσοφοι και οι άνθρωποι των γραμμάτων εν γένει, οι αγανακτισμένοι, οι αδικημένοι, και οι νέοι με αποφασιστικότητα και θα αποσκοπεί στην έξοδο της χώρας μας από την κοινωνική κρίση. Κάθε Έλληνας πολίτης με κριτήρια ήθους, εργατικότητας, αφιλοκερδούς κοινωνικής προσφοράς και υψηλής πολιτικής διορατικότητας και με γνώμονα το γενικό καλό, πρέπει να επιφέρει καίριο πλήγμα στη διαφθορά του πολι­τικού συστήματος, γιατί δεν αντέχουμε η Ελλάδα να μας πληγώνει άλλο.

--------------------
[1] Ψυρούκης, Ν., Ο Επίκουρος και η Εποχή μας, Eπικαιρότητα/ Αθήνα 1984, σσ. 33 - 34.
[2] Bailey, C., The Greek Atomists and Epicurus, Clarendon Press, Oxford 1928, σ. 138.
[3] Seneca, De Otio, 30, 2, στο Επίκουρος, Ηθική, εισ. - μτφρ. - σχόλ. Ζωγραφίδης, Γ., Εξάντας, Αθήνα 1992, σ. 176.
[4] Sharpies, R. W., Στωικοί, Επικούρειοι και Σκεπτικοί, μτφρ. Μ. Λυ-πουρλή, Μ. - Αβραμίδης, Γ., Θύραθεν, Θεσσαλονίκη 2002, σσ. 137 -138.
[5] Ψυρούκης, Ν., όπ.π., σ. 35.
[6] Plutarchus, Uit. Pyrri 20, στον H. Usener, όπ. π., σ. 327.
[7] Όπ.π., 31, σ. 1125 c, στον H. Usener, όπ. π., σ. 554.
[8] Horatius, Epist., 1,17,10, στον H. Usener, όπ. π., σ. 327,17.
[9] Ouidius, Trist., III, 4, 25, στον H. Usener, όπ. π., σ. 327, 18.
[10] Philostratus, Uit. Apolonii, VIII, 28, σ. 368, στον H. Usener, όπ.π., σ. 327, 11.
[11] Gassendi, P., Diogenii Laertii, Cum Nova Interpretatione et Notis στα Opera Omnia, Lyon 11658, Stuttgart 1964. Χ, 3.
[12] Gassendi, P., όπ. π., Χ, 3.
[13] Κοέν, Α., Η Φιλοσοφία του Επίκουρου: Άτομα, Ηδονή, Αρετή, μτφρ. Δημόπουλος, Στ., Θύραθεν, Θεσσαλονίκη 2005, σσ. 177-178.
[14] Επικούρου Προσφώνησις, όπ.π., 11.
[15] Επικούρου Προσφώνησις, όπ.π, 51.
[16] Ψυρούκης, Ν., όπ.π., σ. 55. Και Purinton, J., "Epicurus on the Nature of the Gods", Oxford Studies in Ancient Philosophy, τ. 21 (2001), σσ. 181 -223.
[17] Ψυρούκης, Ν., όπ. π., σ. 56 - 57 και C. Ruijgh, "A Propos de Lathe Biosas: La Valeur de L' Imperatif Aotiste", Hyperboreus, τ. 6 (2000), σσ.325 - 348.
[18] Steckel, H., "Epicuros", Paulys Real: Encyclopadie der Classischen Alter-tums Wissenschaft, τ. 6 (1968), σσ. 579 - 652.
[19] Konstan, D., Some Aspects of Epicurean Psychology, E. G. Brill, Leiden 1973 (Philosophia Antiqua, 25), σ. 39.
[20] Ψυρούκης, Ν., όπ.π., σ. 40-41.
[21] Όπ.π., σ. 23.
[22] Όπ.π., σ. 65.
[23] Όπ.π., σ. 64.
[24] Όπ.π., σ. 45.
[25] Fisher, B., The Sculpted Word: Epicureanism and Philosophical Recruit­ment in Ancient Greece, University of California Press, Berkeley 1982, σ.33.
[26] Α. Β. Ράνοβιτς, Ο Ελληνισμός και ο Ιστορικός του Ρόλος, Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ, Ινστιτούτο Ιστορίας, Ο Σύγχρονος, Αθήνα 1954, σ. 22.
[27] Sinclair, T. Α., Η Ιστορία της Ελληνικής Πολιτικής Σκέψης, Παπα-ζήσης, Αθήναι 1969, σ. 373.
[28] Gassendi, P., Diogenii Laertii, όπ.π., Χ, 4 κ.ε.
[29] Επικούρου Προσφώνησις, ό.π.π., 66, μτφρ. Ψυρούκης, Ν., όπ.π.
[30] Κατά παράθεση Ψυρούκη, Ν., όπ.π., σ. 57.
[31] Όπ.π., σ. 56.
[32] Όπ.π., σσ. 57 - 58.
[33] Όπ.π., σσ. 58 - 59.

Αντιμετώπιση και Διαχείριση των προβλημάτων στην σύγχρονη καθημερινή πραγματικότητα

Η διαχείριση των καθημερινών προβλημάτων δεν είναι εύκολη υπόθεση, όταν τείνει τις περισσότερες φορές να μας αποδιοργανώνει, εμφανίζοντας έναν καίριο και ουσιαστικό παράγοντα, που λέγεται αστάθμητος και καθορίζεται ξέχωρα από την δική μας λειτουργική αντιμετώπιση.

Αυτό που λείπει τις περισσότερες φορές από την ζωή μας, είναι ο έγκαιρος και σωστός προγραμματισμός προκειμένου να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την δυσκολία όταν έρχεται προ των πυλών.

Αυτό που διακρίνει κάθε ανθρώπινη οντότητα να διαχειρισθεί την δική του καθημερινή πραγματικότητα, είναι η θέληση του, να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες. Μια αισιόδοξη ματιά. Βέβαια, πέρα από το συναισθηματικό και ψυχολογικό κομμάτι της ωρίμανσης του καθενός, έχει να κάνει και ανάλογα με τα βιώματα που έχει αποκτήσει καθώς και τις εμπειρίες που τον έχουν δυναμώσει ή αποδυναμώσει. Και είναι εκείνες που χαλυβδώνουν την θέληση του να ανταπεξέλθει όσο ζοφερή και αν εμφανίζεται αυτή η πραγματικότητα.

Η ζεύξη ανάμεσα στο πραγματικό και στο ιδεατό πολλές φορές δεν είναι επιτυχής, δείχνει τις περισσότερες φορές ασύμβατη όταν οι κοινωνικές προσταγές δεν συνάδουν με τα θέλω μας. Αυτό που διακρίνει έναν άνθρωπο σε επιτυχημένο ή μη, σε δυνατό ή αδύνατο όσο επώδυνο ή ανώδυνο είναι, είναι η εμπειρία που έχει αποκτήσει κατά την διάρκεια της ζωής του, είναι εκείνη η κατάσταση που διαμορφώνεται στο μέτρο και στο βαθμό του δυνατού. Ορίζεται ως την ειδοποιό διαφορά στην οποία κάθε άνθρωπος καλείται να διαπιστώσει τις δικές του συντεταγμένες και να οριοθετήσει τον εαυτό του σε μια ανταγωνιστική κοινωνία.

Ο διάσημος συγγραφέας του 19ου αιώνα Oscar Wilde έλεγε: «Εμπειρία είναι το όνομα που ο καθένας δίνει στα λάθη του.» Κανείς δεν περνά μέσα από τη ζωή χωρίς να κάνει λάθη και να αντιμετωπίζει προβλήματα.

Κάθε φορά που διαχειριζόμαστε μια δύσκολη κατάσταση και πολλές φορές μη ελεγχόμενη, εάν προσπαθήσουμε να την αντιμετωπίσουμε, βλέποντας και ζυγίζοντας περισσότερο την θετική της πλευρά και επανεκτιμώντας το πως αλλιώς θα μπορούσε να έχει γίνει, προκειμένου να αποφευχθεί και στο μέλλον μια τέτοια παρόμοια κατάσταση, τότε βρισκόμαστε σε μια πιο πλεονεκτική θέση, γνωρίζοντας ότι έτσι μπορούμε πραγματικά να είμαστε πιο δυνατοί και πιο ισχυροί απέναντι στις καθημερινές προκλήσεις που μας λεηλατούν, αντισταθμίζοντας πάντα τα οφέλη προς την θετική πλευρά και μόνο.

Τώρα είναι η ώρα στην ζωή μας, να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πιο αποτελεσματικά, πιο μεθοδικά, με σκοπό την επιτυχή υλοποίηση των στόχων μας, θέτοντας στρατηγικές που θα συντελέσουν στο να ξεπεράσουμε την όποια δυσκολία εμφανίζεται. «Μια επιτυχής παρτίδα σκάκι στην οποία καλείσαι να προβλέψεις το επόμενο βήμα για να μην ηττηθείς». Αυτό λέγεται ένας καθημερινός και αδιάλειπτος αγώνας για την επιβίωση.

Μια Χρυσή Ευκαιρία

Είναι μέσα στην ανθρώπινη φύση και υπόσταση μας, η αντιμετώπιση των προβλημάτων μας, ξεκινώντας πάντα να αντιμετωπίζουμε πρώτα τον εαυτό μας και μετά τους άλλους. Είναι μια σύγκρουση ανάμεσα στο «Εγώ» και στο «Εμείς» που όμως αν καταφέρουμε να εξισορροπήσουμε, τότε το αποτέλεσμα θα είναι πραγματικά ευτυχές. Αυτό βέβαια απαιτεί και μια ευρεία αντίληψη και φιλοσοφική θεώρηση των πραγμάτων και των καταστάσεων.

Προσπαθήστε να σκεφθείτε πως θα μπορέσετε να αντιμετωπίσετε τόσο τις αδυναμίες όσο και τους φόβους σας, δώστε στον εαυτό σας την ευκαιρία να παλέψει, μην παραιτηθείτε τόσο εύκολα, δείξτε την δύναμη και την υπεροχή σας.

Πολλές φορές οι άνθρωποι αισθάνονται ανασφαλείς, με έλλειψη αυτοπεποίθησης, πιστεύοντας ότι δεν είναι ικανοί ή έξυπνοι ή δεν έχουν αρκετά προσόντα, όλα αυτά αποτελούν έναν μύθο, ξεκινά πάντοτε από το δικό μας εσωτερικό Εγώ, από την ψυχική δύναμη που έχει ο καθένας από εμάς. Μη τροφοδοτείται τον εαυτό σας με αρνητικά συναισθήματα. Αγαπήστε τον. Δώστε του μια ευκαιρία να μπορέσει να κοιτάξει κατάματα τις προκλήσεις της καθημερινότητας, διαφορετικά θα αιωρείστε σε έναν φαύλο κύκλο.

Αντιμετωπίζοντας την Αποτυχία

Εάν δεν καταφέρουμε να διαχειριστούμε και να ελέγξουμε μια προκλητική ή προβληματική συμπεριφορά ή κατάσταση έναντι της δικής μας, σε ικανοποιητικό βαθμό, τότε υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να υποστούμε ένα σοβαρό πλήγμα το οποίο θα μας αναγκάσει να βγούμε έξω από τον δρόμο μας. Για την αποφυγή ενδεχόμενης παρόμοιας κατάστασης στο μέλλον συνίσταται ένας διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης της αποτυχίας που θα πληρεί τις παρακάτω προϋποθέσεις λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα παρακάτω σημαντικά ακόλουθα σημεία που θα μας βοηθήσουν να αξιοποιήσουμε στο έπακρο ότι αναπόφευκτο έρχεται.

Μη χάνετε χρόνο και ενέργεια για να σκέφτεστε την πιθανή αποτυχία.
Μην αναλώνεστε σε πράγματα που δεν σας ταιριάζουν.
Κοιτάξτε Πάντα Μπροστά Ποτέ Πίσω.
Σε οποιοδήποτε δεδομένο σενάριο της ζωής σας, μάθετε από τα λάθη σας, διατηρώντας παράλληλα τους κύριους στόχους σας.
Αποδοχή ενδεχόμενης αποτυχίας και συμφιλίωση, αυτό μπορεί βέβαια να είναι δύσκολο αλλά εν δυνάμει εφικτό, από εμάς εξαρτάται, για τον απλούστατο και μοναδικό λόγο, ότι δεν χάσατε και εγκαταλείψατε τους στόχους σας, απλώς αναβάλλατε για λίγο, μέχρι την επόμενη προσπάθεια.
Προσπαθήστε να ανακαλύψετε πιθανές ελαττωματικές τεχνικές που σας οδήγησαν στο λάθος συμπέρασμα, έτσι ώστε, την επόμενη φορά να είστε προετοιμασμένοι για να μην επαναλάβετε τα ίδια.
Βάλτε τον Εαυτό σας σε μια Προοπτική, ακόμα και αν δεν είναι άμεσα ορατό, είναι όμως απαραίτητο για την εσωτερική μας ύπαρξη και αρμονία.

Θετική σκέψη σε Τροχιά

Η αίσθηση της προοπτικής είναι πολύ σημαντική στην αντιμετώπιση και στην διαχείριση των καθημερινών μας προβλημάτων.
Μην επιτρέψετε στον εαυτό σας να επηρεαστεί από ένα στιγμιαίο κακό συμβάν, δεν αφορά την γενικότερη προσπάθεια σας στο σύνολο.
Όταν έρχεστε αντιμέτωποι με ένα πρόβλημα, προσπαθήστε να επαναφέρετε στην μνήμη σας γεγονότα ή καταστάσεις από το παρελθόν σας, που μπορεί να σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε την παρούσα φάση.
Πείτε στον εαυτό σας, ότι σε κάθε δύσκολη κατάσταση που ανακύπτει, υπάρχει και ένα μάθημα ζωής, τίποτε δεν γίνεται τυχαία, όλα γίνονται για κάποιο λόγο, ίσως για την ενίσχυση της ανθρώπινης φύσης μας, διότι κανένας από εμάς δεν είναι τέλειος.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι τα περισσότερα προβλήματα που εμφανίζονται είναι διαδοχικά γεγονότα, αλληλένδετα μεταξύ τους και επηρεάζουν τις ζωές όλων μας.
Είμαστε όλοι ένα κομμάτι της ολότητας, ζούμε και συνυπάρχουμε άλλοτε αρμονικά και άλλοτε όχι. Το κλειδί της επιτυχούς έκβασης του καθενός είναι να μάθει από τα λάθη του και στην συνέχεια να προχωρήσει στην ζωή του με χαμόγελο.
Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι μας έλεγαν: «Oυδέν κακόν αμιγές καλού», όπερ σημαίνει ότι σε κάθε πράγμα, όσο και αν φαίνεται αρνητικό, βρίσκεται πάντοτε κάτι το θετικό. Ας είμαστε αισιόδοξοι, βλέποντας πάντοτε την θετική πλευρά των πραγμάτων και τις ευεργετικές επιδράσεις τους.

Όλ’ αυτά όμως είναι καλά για τους απαίδευτους

Μοναξιές γυρεύουν οι άνθρωποι, εξοχές και παραθαλάσσια και βουνά και συ πολλάκις τυχαίνει να τα λαχταράς.

Όλ’ αυτά όμως είναι καλά για τους απαίδευτους αφού μπορείς, όποια στιγμή θελήσεις v’ αποτραβηχθείς στον εαυτό σου.

Γιατί πουθενά ησυχότερα κι αμεριμνότερα δεν αποτραβιέται ο άνθρωπος παρά μέσα στην ψυχή του.
Και μάλιστα εκείνος που έχει τακτοποιημένα τα εσωτερικά του έτσι που, όταν τα βλέπει, καταλαμβάνεται από τέλεια καλή διάθεση. Και καλή διάθεση εννοώ την αρμονική διάθεση.
Συχνά λοιπόν δίνε του εαυτού σου του είδους τούτου απομόνωση και ανανέωνέ τον.

Σύντομες να είναι και (βασικές oι αρχές εκείνες που, άμα τις συλλογισθείς, αρκούν για να σου πλύνουν την ψυχή και να σε στείλουν πίσω τέτοιον που να μην αγανακτείς μ’ εκείνα στα οποία επιστρέφεις.

Ας δούμε όμως με τι αγανακτείς.
Με την κακία των ανθρώπων; Ξανασκέψου την αρχή ότι τα λογικά ζώα έγιναν το ένα χάριν του άλλου και ότι η ανεκτικότης είναι μέρος της δικαιοσύνης και ότι άθελα αμαρτάνουν οι άνθρωποι και ότι τόσους που εχθρεύθηκαν, υποπτεύθηκαν, μίσησαν, τους πήρε ο χάρος κι έγιναν στάχτη και τότε παύσε v’ αγανακτείς.

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Δ, 3

Δάνειες σκέψεις

Πόσα από αυτά που έχετε στο μυαλό σας ως δικές σας απόψεις είτε για τον κόσμο είτε για εσάς τους ίδιους, πιστεύετε ότι σας ανήκουν πραγματικά;

Οι άνθρωποι διαμορφώνονται εσωτερικεύοντας ερεθίσματα και ακούσματα του περιβάλλοντός τους. Ειδικότερα, πιστεύουν για αυτούς και τον κόσμο αυτά που ακούνε από παιδιά και μεγαλώνοντας προσθέτουν και άλλα, εφόσον πληθαίνουν τα ερεθίσματα.

Συνεπώς υιοθετούν έναν τρόπο ζωής βασισμένο σε ό,τι και όσα έμαθαν. Τί είναι δικό σας πραγματικά; Μήπως ένα μέρος της απώλειας της ευτυχίας σας απορρέει στο ότι το γνωστικό σας σύστημα είναι δανεικό;

Σίγουρα κάτι τέτοιο δεν σημαίνει ότι είναι αναγκαίο να αντιδράτε σε ότι ακούτε. Εξάλλου από την παιδική ηλικία η ανάγκη να γνωρίσει ο άνθρωπος τον κόσμο του επιτρέπει να είναι απολύτως δεκτικός σε ότι ακούει και να το αποδέχεται.
Μεγαλώνοντας σίγουρα διαπιστώνει κανείς ότι τα περισσότερα πράγματα δεν είναι έτσι όπως του τα έχουν πει. Κάνει τη διάκριση, το επισημαίνει, το αποδέχεται και συνεχίζει.

Δεν γίνεται έτσι με όλα τα θέματα όμως. Ναι μεν ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να αντιληφθεί μεγαλώνοντας ότι έχει κάποιες απόψεις για τον κόσμο και τον εαυτό του, όμως δεν καταλαβαίνει πάντα από που προέρχονται αυτές.

Οι επιλογές της ζωής του, ο τρόπος που βιώνει και συμβιώνει, τα άτομα που επέλεξε να έχει στη ζωή του, η κοινωνική θέση που επέλεξε, η εργασία του, οι απόψεις για τους γύρω, οι πεποιθήσεις για τον κόσμο, η εικόνα του εαυτού του κλπ. μπορεί να είναι αποτέλεσμα ξένων επιλογών, λεγομένων και γνωσιών.

Αυτών των άλλων, είτε αυτοί είναι γονείς, είτε κάποιος άλλος. Συνήθως είναι οι γονείς και αυτό γιατί παίζουν μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση του γνωστικού συστήματος του ανθρώπου/παιδιού τους. Τα παιδιά πασχίζουν να κερδίσουν την αποδοχή τους και για να το επιτύχουν αυτό υιοθετούν τον δικό τους τρόπο ζωής, κυνηγούν τα δικά τους όνειρα, την δική τους προοπτική και άποψη για τη ζωή, ακόμη και την δική τους άποψη για τους ίδιους τους εαυτούς τους.

Σε αυτό το σημείο, είναι αναγκαίο να αναφέρω πως για αυτό το λόγο η ετικετοποίηση θα πρέπει να αποφεύγεται από πλευράς των γονιών στα παιδιά. Όταν λες στο παιδί σου, είσαι "κακός", "είσαι χαζός", "είσαι ανεύθυνος", "είσαι επιπόλαιος", "είσαι τεμπέλης" κλπ., του φοράς μία ετικέτα, την οποία εκείνο πιστεύει. Πρόκειται για το φαινόμενο της αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Πάντα έχει επίδραση και πάντα πληγώνει σε ότι ηλικία και αν βρίσκεται το παιδί. Ωστόσο στις μικρές ηλικίες έχει και προφητική ισχύ καθώς το παιδί μεγαλώνοντας μάχεται στο να επιβεβαιώνει αυτό που του λένε ότι είναι.

Σε αυτήν την περίπτωση, το άτομο μπορεί να διαμορφώσει μία αρνητική εικόνα για τον εαυτό του, γεγονός που θα πλήξει την μετέπειτα ψυχική υγεία του συμπεριλαμβανομένων των αισθημάτων αξιότητας και πεποίθησης του εαυτού του. Έτσι το άτομο διαμορφώνει μία άποψη που δεν είναι δική του είναι "δανεική"αλλά παρόλα αυτά είναι ικανή να καθορίζει τη ζωή του.

Ομοίως και στα θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού αλλά και πεποιθήσεων, η επιδίωξη της αποδοχής μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο να υιοθετεί δανεικά πρότυπα πεποιθήσεων και αξιών, γεγονός που τον απομακρύνει από την δική του αυτοπραγμάτωση και αυτοβελτίωση.

Εκείνο που προέχει πάντα είναι η αποδοχή του εαυτού και όχι η αποδοχή από τους γύρω, η οποία γίνεται αυτοσκοπός συχνά και οδηγεί σε άρνηση των πραγματικών πιστεύω και αντιλήψεων για την ζωή.

Τί μπορείτε να κάνετε εδώ;

Σίγουρα όλοι κουβαλούν "δάνειες σκέψεις" και είναι ανθρώπινο αυτό. Εκείνο που έχει σημασία είναι να εμβαθύνουμε μέσα μας και να εντοπίζουμε τί από όλα όσα λέμε, κάνουμε, επιλέγουμε, υποστηρίζουμε, ακολουθούμε, υπερασπιζόμαστε αλλά και απορρίπτουμε, κατακρίνουμε, αρνούμαστε, αποδοκιμάζουμε, φοβόμαστε κλπ είναι πραγματικά δικό μας.

Εάν διαπιστώσετε ότι είναι ενός άλλου, π.χ ενός από τους γονείς σας, τότε αφού εκπλαγείτε με το πόσο αξιοπρόσεκτους μηχανισμούς διαθέτει ο ανθρώπινος εγκέφαλος, είναι αναγκαίο να ανακαλύψετε τη δική σας γνώμη πάνω σε αυτό. Εάν είναι σύμφωνη, τότε αποδέχεστε αυτήν την σκέψη ως δική σας και παύει να είναι δάνεια. Εάν δεν συμφωνείτε, τότε είναι αναγκαίο να ακολουθήσετε την δική σας γνώμη πάνω σε αυτό και να αλλάξετε την συμπεριφορά σας, προκειμένου να πλησιάσετε τον εαυτό σας και φυσικά να αισθανθείτε καλά με αυτόν.

Αναζητήστε λοιπόν τι είναι δικό σας και τι όχι και ή κάντε το δικό σας ή αποβάλλετέ το... για μία ισορροπημένη και υγιή ψυχική ζωή βασισμένη στην πνευματική σας ελευθερία...

Προδοσία και πόνος

Η προδοσία αποτελεί μία από τις πιο οδυνηρές εμπειρίες που μπορεί να βιώσει ένας άνθρωπος. Ξαφνικά ανακαλύπτουμε ότι αυτό που πιστεύαμε πως ήταν αληθινό, δεν είναι. Όταν ένα πρόσωπο που εμπιστευόμαστε υπονομεύει την εμπιστοσύνη που του έχουμε δείξει, ο κόσμος μας καταρρέει.

Όταν δείχνουμε εμπιστοσύνη σε κάποιο πρόσωπο σημαίνει ότι αισθανόμαστε ασφαλείς μαζί του. Ελπίζουμε ότι θα μας σέβεται, ότι νοιάζεται για μας και δεν θα μας βλάψει, ειδικά εκ προθέσεως. Αισθανόμαστε προδομένοι και ξαφνικά συνειδητοποιούμε μια καινούρια πραγματικότητα: αυτό που νομίζαμε ότι ήταν ασφαλές και αξιόπιστο δεν είναι τελικά.

Η προδοσία μπορεί να λάβει διάφορες μορφές. Εκτός από την απιστία, μπορεί να νιώθουμε προδομένοι όταν οι άνθρωποι αθετούν σημαντικές συμφωνίες, διαδίδουν κουτσομπολιά για εμάς ή τελειώνουν μια σχέση παρά τις υποσχέσεις τους.

Σε μια στιγμή, η ζωή μας αλλάζει για πάντα.
Η προδοσία είναι κάτι που συμβαίνει σε όλους. Είναι σπάνιο για κάποιον να περάσει τη ζωή του χωρίς να νιώσει ότι έχει προδοθεί. Πώς λοιπόν μπορούμε να ξεπεράσουμε την προδοσία έτσι ώστε να μην υποκύψουμε στην κατάθλιψη, τον κυνισμό και την απόγνωση; Με λίγα λόγια, πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την προδοσία χωρίς να προδώσουμε τους εαυτούς μας;

Όπως αναφέρω στο βιβλίο μου «Love & Betrayal» , η προδοσία πονάει. Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές που θα μας βγάλουν από την αγωνία και την πικρία που αφήνει πίσω της μια μεγάλη προδοσία. Ωστόσο, καθώς ξεπερνάμε το αρχικό σοκ και την απογοήτευση, υπάρχει δυνητικά μια συνέχεια μετά την προδοσία. Οι εβδομάδες και οι μήνες μετά την προδοσία μας δίνουν ευκαιρίες να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και τη ζωή πιο βαθιά. Οι πιο απελευθερωτικές ανακαλύψεις της ζωής συχνά έρχονται την εποχή που αισθανόμαστε πληγωμένοι.

Μία από τις πιο καταστροφικές πτυχές της προδοσίας είναι ότι η αίσθησή μας για την πραγματικότητα υπονομεύεται. Η ικανότητα να εμπιστευόμαστε το ένστικτό μας και τους εαυτούς μας χάνεται.

Η αντιμετώπιση του αισθήματος της προδοσίας σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευτούμε τις εμπειρίες και τις επιλογές μας ξανά. Αλλά για να μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, θα πρέπει να αφήσουμε τον εαυτό μας να περάσει από τα διάφορα στάδια του πένθους που συνοδεύουν την απώλεια. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει κάποιο σοκ, την άρνηση, τον θυμό και την εκδίκηση.

Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι επιθυμούν να πάρουν εκδίκηση, η οποία συνήθως αυξάνει τον πόνο τους αντί να τον μαλακώσει. Το βιβλίο και η ταινία «Ο πόλεμος των Ρόουζ» (War of the Roses) απεικονίζει την κλιμάκωση του φαύλου κύκλου καταστροφής που ακολουθεί την εκδίκηση.

Η εκδίκηση είναι μια ασύνετη προσπάθεια να προστατευτούμε από την αναπόφευκτη οδύνη και τον πόνο.

Ο συγγραφέας James Baldwin το θέτει ως εξής:
«Φαντάζομαι ότι ένας από τους λόγους που οι άνθρωποι προσκολλώνται στο μίσος τόσο πεισματικά είναι επειδή, όταν το μίσος πλέον θα έχει φύγει, θα είναι αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν τον πόνο».

Το να αγκαλιάσουμε τον πόνο και την απώλεια όχι μόνο θα μας βοηθήσει να θεραπευτούμε ως άτομα, αλλά ακόμα και τα αντιμαχόμενα έθνη μπορούν να κάνουν ένα βήμα μπροστά σταματώντας τις διενέξεις και αναγνωρίζοντας με θάρρος την αμοιβαία θλίψη τους. Ο Nelson Mandela προωθώντας την Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης στη Νότια Αφρική συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην επούλωση των πληγών που δημιουργήθηκαν από τον φυλετικό διαχωρισμό.

Το συναίσθημα της ντροπής εμποδίζει την επούλωση των πληγών από την προδοσία. Ίσως αναρωτηθούμε: «Τι μου συμβαίνει; Πώς μπόρεσα να εμπιστευτώ αυτό το άτομο; Πόσο ανόητος ήμουν;». Ενώ η αυτοκριτική είναι κάτι συνηθισμένο, περιπλέκει το ζήτημα του πόνου που νιώθουμε.

Αν καταφέρουμε να αναγνωρίσουμε αυτό το συναίσθημα τη στιγμή που προκύπτει, μπορούμε να το διαφοροποιήσουμε από τη φυσική θλίψη λόγω της απώλειας. Θα μπορούσαμε τότε να θυμηθούμε ότι η προδοσία αποτελεί απλώς μέρος της ζωής. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εμάς. Αν αγκαλιάσουμε τη θλίψη θα οδηγηθούμε στην ίαση. Η αυτοκριτική και η ντροπή παρατείνει την αγωνία της θλίψης μας.

Ο οργανισμός μας έχει έναν τρόπο να θεραπεύεται, αν καταφέρουμε να βρούμε το μονοπάτι της ίασης, το οποίο σημαίνει ότι δεν αντιστεκόμαστε σε αυτά που νιώθουμε. Αν καταφέρουμε να βρούμε τη δύναμη να αγκαλιάσουμε τη θλίψη χωρίς να νιώθουμε ντροπή, προχωράμε μπροστά. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι δεχόμαστε την υποστήριξη των φίλων που μπορούν να μας ακούσουν, επισκεπτόμαστε έναν ψυχοθεραπευτή προκειμένου να μας βοηθήσει να ομαλοποιήσουμε τα συναισθήματά μας, δείχνουμε κατανόηση στον εαυτό μας και συνειδητοποιούμε τι συνέβη έτσι ώστε να προχωρήσουμε μπροστά.

Καθώς αντιμετωπίζουμε το θέμα της προδοσίας, προχωράμε με μεγαλύτερη σοφία και κατανόηση για τον εαυτό μας. Η επανάκτηση της αξιοπρέπειάς μας από ένα τέτοιο μεγάλο πλήγμα ίσως πάρει πολύ χρόνο. Είναι μια διαδικασία μετάβασης που μας καλεί να είμαστε ιδιαίτερα υπομονετικοί και επιεικείς με τους εαυτούς μας

H απεριόριστη υπακοή καταστρέφει την παιδική ψυχή

H απεριόριστη υπακοή καταστρέφει την παιδική ψυχή… Το μέσο παιδί, κάνει τα πράγματα σωστά. Το παιδί χωρίς όρια, κάνει το σωστό πράγμα. Μην αναγκάζετε τετράγωνα παιδιά να περάσουν από στρογγυλές τρύπες.
 
Τι είναι αυτό που πραγματικά ζητούμε από τα παιδιά μας; Να υπακούουν τους γονείς τους για να είναι «καλά» παιδιά; Να «πετύχουν» στη ζωή τους; Να είναι ευτυχισμένα; Ένα πράγμα ξέρω. ‘Οτι πάνω από όλα, θέλω η κόρη μου να είναι ευτυχισμένη. Οτιδήποτε κάνει. Και έχω πει στον εαυτό μου ότι θα κάνω τα πάντα για να της δώσω τα φτερά που χρειάζεται για να πετύχει τα όνειρα της.

Αλλά αν δεν μου αρέσουν τα όνειρα της; Αν θεωρώ και κρίνω – βασιζόμενος στη δική μου εμπειρία – ότι αυτά που η ίδια βλέπει ως όνειρα μπορεί να μετατραπούν σε εφιάλτες; Θα κάτσω αμέτοχος; Διάβασα πρόσφατα ότι το να προσπαθούμε να ελέγχουμε το παιδί μας σχεδιάζοντας το δικό του μέλλον δεν αφήνει το παιδί να βρει το δρόμο του ως ενήλικας. Μ' αυτόν τον τρόπο μάλιστα το μόνο που καταφέρνουμε είναι να το ακρωτηριάζουμε ψυχικά και να το περιορίζουμε.

Και ότι ως γονείς οφείλουμε να αφήσουμε τα παιδιά μας να κάνουν μόνα τους τις επιλογές τους, χωρίς να προβάλουμε επάνω τους τις δικές μας προσωπικές φιλοδοξίες και προσδοκίες. Γιατί τα παιδιά τελικά, δεν είναι κτήματα μας. Και αν θέλουμε πραγματικά να συνεισφέρουμε στη χαρά της δημιουργίας, μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας την ευκαιρία να πάρουν τις ευθύνες για το μέλλον στα χέρια τους!

Μα εγώ σε καμία περίπτωση δεν θέλω να περιορίσω το παιδί μου, πόσο μάλλον να καταστρέψω την ψυχή της. Ούτε θέλω να σχεδιάσω εγώ το δικό της μέλλον. Ίσα ίσα θέλω να πάρει το μέλλον στα χέρια της. Όμως νιώθω και μια υποχρέωση ως πατέρας να τη νουθετήσω, να της υποδείξω τυχόν λάθη, να της δείξω το σωστό δρόμο.

Ποιος είναι όμως ο σωστός δρόμος; Ο δικός μου δρόμος σύμφωνα με τα δικά μου μέτρα και σταθμά, τις δικές μου επιλογές, τα δικά μου λάθη; Μάλλον όχι… Ο μεγάλος ποιητής και φιλόσοφος Khalil Gibran λέει στον «Προφήτη»: Τα παιδιά σας δεν είναι δικά σας παιδιά, είναι γιοι και κόρες που ίδια η ζωή χάρισε στον εαυτό της. Ήρθαν μέσω εσάς, αλλά όχι από εσάς.

Και παρά που είναι κοντά σας, δεν σας ανήκουν. Μπορείτε να τους δώσετε την αγάπη σας, αλλά όχι και τις σκέψεις σας, Γιατί εκείνα έχουν τις δικές τους, προσωπικές σκέψεις. Μπορείτε να φιλοξενήσετε τις σάρκες τους, αλλά όχι και τις ψυχές τους.

Γιατί οι ψυχές τους κατοικούν στο σπίτι του αύριο Το οποίο εσείς δεν μπορείτε να επισκεφθείτε Ούτε στα όνειρά σας. Μπορείτε να προσπαθήσετε να τους μοιάζετε, Αλλά μην ζητάτε εκείνα να γίνουν σαν κι εσάς. Γιατί η ζωή δεν γυρίζει πίσω, ούτε παραμένει στο χθες…

Οι υδραυλικοί των Μάγια «έφτιαχναν συντριβάνια και τουαλέτες»

Το Παλένκε στο νότιο Μεξικό άκμασε τον 7ο π.Χ. αιώνα

 

Πόλη του Μεξικού

 

Οι τεχνολογίες αξιοποίησης της υδροστατικής πίεσης ίσως δεν έφτασαν στο Νέο Κόσμο με τους Ισπανούς κατακτητές -Αμερικανοί αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι… οι Μάγια του Μεξικού κατασκεύαζαν τουαλέτες με τρεχούμενο νερό, ακόμα και διακοσμητικούς πίδακες που έφταναν σε ύψος πολλών μέτρων.

 

«Τα ευρήματα αυτά αποκαλύπτουν ένα ακόμα τεχνολογικό επίτευγμα που κατάφεραν οι Μάγια ανεξάρτητα από τον Παλαιό Κόσμο. Οι Μάγια του Παλένκε απέκτησαν την τεχνολογία του νερού υπό πίεση το αργότερο το 750 μ.Χ και πιθανότατα πολύ νωρίτερα» σχολιάζει στο LiveSciences.com ο Κιρκ Φρεντς του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια.

 

Η έρευνά του δημοσιεύτηκε στο Journal of Archaeological Science.

 

Μέχρι σήμερα, το αρχαιότερο δείγμα τεχνολογίας που αξιοποιούσε την πίεση του νερού ήταν το μινωικό παλάτι της Κρήτης, που χρονολογείται γύρω στο 1400 π.Χ.

 

Υδάτινη πόλη

 

Η ομάδα του Δρ Φρεντς μελέτησε το αρχαίο συγκρότημα του Παλένκε, το οποίο βρίσκεται στην Τσιάπας του Μεξικού και κατοικούνταν την περίοδο 100-800 μ.Χ.

 

Οι περίπου 6.000 Μάγια που ζούσαν στα 1.500 κτίρια της πόλης ποτέ δεν βρίσκονταν πάνω από 150 μέτρα μακριά από κάποια πηγή νερού, εκτιμούν οι ερευνητές.

 

«Οι αρχαίοι Μάγια ονόμαζαν αυτή την πόλη Λακάμχα ή ‘Μεγάλο Νερό’ λόγω των εννέα πλωτών διαύλων, των 56 πηγών και των καταρρακτών μήκους εκατοντάδων μέτρων» αναφέρει ο Φρεντς.

 

Ένα ιδιαίτερο εύρημα στο Παλένκε ήταν ένα υπόγειο κανάλι νερού, το οποίο, σε αντίθεση με άλλα κανάλια της κεντρικής πλατείας της πόλης, ήταν έντονα κατηφορικό και στενότερο στο κάτω άκρο του.

 

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το νερό θα έβγαινε από τον αγωγό με αρκετή πίεση ώστε να δημιουργεί ένα πολυτελές συντριβάνι με ύψος περίπου 6 μέτρα.

 

Επιπλέον, το παλάτι του Παλένκε βρίσκεται σε τέτοια θέση ώστε θα ήταν αδύνατο να διαθέτει σύστημα υδροδότησης χωρίς επιπλέον πίεση. Αν όντως υπήρχε νερό υπό πίεση, «η θεωρία ότι υπήρχαν τουαλέτες δεν είναι και τόσο τραβηγμένη» θεωρεί ο Φρεντς.

 

Η ομάδα των υδροαρχαιολόγων σκοπεύει τώρα να αναζητήσει ενδείξεις υδραυλικής τεχνολογίας σε όλο το κεντρικό Μεξικό.

«Βγήκε» το πρώτο μετεωρολογικό δελτίο για... αέριο εξωπλανήτη

Ο καιρός θα είναι νεφελώδης με πιθανότητα... πολύτιμων λίθων. Ένας μεγάλος εξωπλανήτης σε απόσταση 1.044 ετών φωτός από τη Γη διαθέτει μάλλον πανέμορφα σύννεφα στην ατμόσφαιρά του, τα οποία πιθανώς περιέχουν τα συστατικά από τα οποία δημιουργούνται τα ρουμπίνια και τα ζαφείρια.

Αυτό εκτιμά το θεωρούμενο ως πρώτο μετεωρολογικό δελτίο για εξωπλανήτη, που συνέταξαν ιρλανδοί και βρετανοί αστρονόμοι, με επικεφαλής τον Ντέηβιντ 'Αρμστρονγκ του Πανεπιστημίου του Γουόργουικ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστρονομίας "Nature Astronomy". Πρόκειται για την πρώτη άμεση παρατήρηση ενδείξεων καιρικών μεταβολών σε ένα μακρινό αέριο εξωπλανήτη.

Είναι γνωστό στο ηλιακό μας σύστημα ότι οι πλανήτες όπως ο Δίας και ο Κρόνος εμφανίζουν μια μεγάλη ποικιλία -συνήθως ταραγμένων- καιρικών συνθηκών. Όμως οι εξωπλανήτες είναι πολύ μακριά για να διακρίνει κανείς μεταβολές στα νέφη ή στους ανέμους τους.

Οι ερευνητές, που έβαλαν στο στόχαστρό τους τον εξωπλανήτη HAT-P-7b, μελετώντας στοιχεία τεσσάρων ετών από το διαστημικό τηλεσκόπιο «Κέπλερ», διαπίστωσαν περιοδικές μεταβολές στη φωτεινότητά του.

Ο γιγάντιος αέριος εξωπλανήτης, που είχε ανακαλυφθεί το 2008, είναι περίπου 40% μεγαλύτερος από τον Δία και 16 φορές μεγαλύτερος από τη Γη. «Ψήνεται» στους 1.927 βαθμούς Κελσίου -συνεπώς ούτε λόγος για φιλικές προς τη ζωή συνθήκες- επειδή βρίσκεται σε πολύ κοντινή τροχιά στο άστρο του, που είναι διπλάσιο από τον Ήλιο μας, διαγράφοντας μια πλήρη περιφορά μόνο κάθε δύο μέρες (το έτος του).

Καθώς διαπιστώθηκε ότι οι φωτεινές περιοχές του δεν είναι σταθερές, αλλά μετακινούνται, οι αστρονόμοι συμπέραναν ότι υπάρχει νεφοκάλυψη που μεταβάλλεται λόγω των ανέμων. Μόνο που τα νέφη αυτά δεν θα είναι όπως τα γήινα, αλλά εκτιμάται ότι μπορεί να είναι πολύ πιο εντυπωσιακά, καθώς πιθανώς δημιουργούνται -λόγω των καυτών θερμοκρασιών- από την εξαέρωση ορυκτών όπως το κορούνδιο, παραλλαγές του οποίου στη Γη αποτελούν τα ρουμπίνια και τα ζαφείρια.

Όταν λειτουργήσουν τα ισχυρότερα τηλεσκόπια «Τζέημς Γουέμπ» της NASA, καθώς επίσης CHEOPS και PLATO της ESA, οι αστρονόμοι θα μπορέσουν να μελετήσουν καλύτερα τις ατμόσφαιρες και τα νέφη τέτοιων εξωπλανητών, ψάχνοντας ακόμη και για ίχνη ζωής.

Ανακαλύφθηκε το μεγαλύτερο διπλό σύστημα άστρων νετρονίων

Διεθνής αστρονομική ομάδα -στην οποία συμμετείχαν ερασιτέχνες αστρονόμοι του Προγράμματος Einstein&Home- ανακάλυψε το μεγαλύτερο διπλό σύστημα αστέρων νετρονίων (πάλσαρ). Πρόκειται για δύο νεκρά άστρα, το καθένα μεγαλύτερο σε μάζα από τον Ήλιο μας, που όμως έχουν πια διάμετρο μόλις 20 χιλιομέτρων, καθώς έχουν μετατραπεί σε αδιανόητα πυκνούς αστέρες νετρονίων. Τα δύο άστρα, που γυρίζουν με τρομερή ταχύτητα -σαν σβούρες- γύρω από τον εαυτό τους (με ρυθμό 37 φορές ανά δευτερόλεπτο!) και τα οποία εκπέμπουν έντονο φως σαν φάροι, βρίσκονται επίσης σε ελαφρώς ελλειπτική τροχιά το ένα γύρω από το άλλο, αποτελώντας έτσι ένα διπλό αστρικό σύστημα.

Δύο νεκρά άστρα, το καθένα μεγαλύτερο σε μάζα από τον Ήλιο μας, που όμως έχουν πια διάμετρο μόλις 20 χιλιομέτρων, καθώς έχουν μετατραπεί σε αδιανόητα πυκνούς αστέρες νετρονίων

Αυτό το ασυνήθιστο «χορευτικό ζευγάρι», με την ονομασία PSR J1913+1102, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 25.000 ετών φωτός από τη Γη. Τα δύο άστρα εκτελούν μια πλήρη περιφορά το ένα πέριξ του άλλου μέσα σε πέντε μόλις ώρες. Το μαγνητικό πεδίο τους είναι μερικά δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερο από της Γης.

Μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί περίπου 2.500 μεμονωμένα πάλσαρ, που περιστρέφονται μόνα τους στο διάστημα. Από αυτά, τα 255 έχουν βρεθεί να ανήκουν σε διπλά συστήματα, καθώς έχουν ως σύντροφο ένα άλλο συνοδό άστρο (συνήθως κανονικό άστρο, όχι νετρονίων). Αλλά μόνο σε 14 από αυτά τα διπλά αστρικά συστήματα, και τα δύο άστρα του ζεύγους είναι περιστρεφόμενοι αστέρες νετρονίων. Και από αυτά τα 14, το ζευγάρι που μόλις ανακαλύφθηκε, έχει συνολικά τη μεγαλύτερη μάζα από όλα, περίπου 2,9 φορές μεγαλύτερη του Ήλιου μας.

Η ανακάλυψη, με επικεφαλής τον Bruce Allen του γερμανικού Ινστιτούτου Βαρυτικής Φυσικής Μαξ Πλανκ του Αννοβέρου και διευθυντή του προγράμματος Einstein&Home, η οποία παρουσιάσθηκε στο περιοδικό αστροφυσικής «The Astrophysical Journal», έγινε μετά από ανάλυση των δεδομένων του μεγάλου ραδιοτηλεσκοπίου του Αρεσίμπο από τους ερασιτέχνες αστρονόμους, οι οποίοι από τον καναπέ του σπιτιού τους και με το κατάλληλο λογισμικό στον υπολογιστή τους, βοήθησαν να εντοπισθεί το διπλό σύστημα πάλσαρ.

Οι ερασιτέχνες του Einstein&Home έχουν κάνει άλλες 31 ανακαλύψεις στο παρελθόν. Το εν λόγω πρόγραμμα συνδυάζει την υπολογιστική ισχύ περίπου 50.000 σταθερών και φορητών υπολογιστών, καθώς και κινητών τηλεφώνων, που ανήκουν σε πάνω από 40.000 εθελοντές σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα «επιστήμης των πολιτών» διεθνώς και η συνολική υπολογιστική ισχύς του (1,7 petaflops) το τοποθετεί ανάμεσα στους 60 μεγαλύτερους υπερυπολογιστές του κόσμου.

Τα διπλά συστήματα περιστρεφόμενων αστέρων νετρονίων αποτελούν κοσμικά «εργαστήρια» για την πραγματοποίηση ελέγχων ακριβείας στη γενική θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν, ενώ θεωρούνται και μια από τις πιθανές πηγές βαρυτικών κυμάτων που μπορούν να ανιχνευθούν από τους επίγειους ανιχνευτές LIGO.

Τα πάλσαρ αποτελούν απομεινάρια εκρήξεων υπερκαινοφανών αστέρων (σούπερ-νόβα) και αποτελούν κοσμικούς «φάρους» που εκπέμπουν ισχυρές ακτίνες ραδιοκυμάτων στο διάστημα. Όταν η Γη τύχει να διασταυρωθεί με κάποια τέτοια ακτίνα, τα μεγάλα ραδιοτηλεσκόπια μπορούν να εντοπίσουν την πηγή της, δηλαδή το άστρο πάλσαρ που την εξέπεμψε.